Schoon en zuinig; Lijst van vragen en antwoorden over de Regeling dubbeltelling betere biobrandstoffen
Staten-Generaal — Kamerstuk Lijst van vragen en antwoorden
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136638
 2009-2010
 
 31 209
 Schoon en zuinig
 
 
 
 
 Nr. 
 100
 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
 Vastgesteld 2 november 2009
 De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, heeft een aantal vragen voorgelegd aan de minister van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over de brief van 28 augustus
2009 inzake de Regeling dubbeltelling betere biobrandstoffen (Kamerstuk 31 209,
nr. 98).
 De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
heeft deze vragen beantwoord bij brief van 29 oktober 2009. Vragen en
antwoorden zijn hierna afgedrukt.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Koopmans
 De griffier van de commissie,
 Van der Leeden
 
 1
 
 Op welke wijze wegen, naast CO2-reductie,
de totale milieulast, de gevolgen voor natuur en de sociaal economische component
mee?
 
 
 De totale milieulast weegt mee doordat bij de beoordeling van een dubbel
tellende biobrandstof ervoor gezorgd wordt dat de gebruikte grondstoffen voor
biobrandstoffenproductie in beginsel niet aan een hoogwaardiger toepassing
worden onttrokken. Andere duurzaamheidscriteria, zoals behoud van biodiversiteit
of behoud van grote koolstofvoorraden en op sociaal-economische componenten,
zijn in de meeste gevallen niet aan de orde. Veel van de voor dubbeltelling
in aanmerking komende biobrandstoffen worden immers geproduceerd uit afval
en residuen, zoals gebruikte frituuroliën en -vetten. Voor bijvoorbeeld
biobrandstoffen die uit stro of hout worden gemaakt, is een bredere set van
duurzaamheidseisen wel opportuun. Dergelijke biobrandstoffen zijn echter op
korte termijn niet commercieel beschikbaar en vanaf 2011 geldt de bredere
set eisen op grond van de Richtlijn hernieuwbare energie.
 2
 
 In bijlage I onder A. punt 1 wordt gesproken over residuen
van landbouwproducten waar geen broeikasemissie wordt toegekend. Residuen
van processen worden niet genoemd. Kunnen broeikasemissies worden toegekend
aan residuen van processen?
 
 
 Ook aan residuen van processen worden geen broeikasgasemissies toegekend
volgens punt 15 van bijlage I onder C van de Ministeriële regeling. Aan
bijproducten van processen worden broeikasgasemissies toegekend volgens punt
14 van bijlage I onder C. Voorbeelden van bijproducten van processen zijn
koolzaadkoek die vrijkomt bij het persen van koolzaad tot koolzaadolie en
DDGS (Distillers’ Dried Grains with Solubles) die vrijkomt bij de fermentatie
van graan tot ethanol. Het onderscheid tussen bijproducten en residuen zit
in het al dan niet beschikbaar zijn van hoogwaardiger alternatieve toepassingen.
Residuen kennen deze hoogwaardiger alternatieve toepassingen in beginsel niet.
 3
 
 Hoe en door wie wordt de toegepaste biobrandstof bepaald
bij import van reeds gemengde brandstof? Is hier ook sprake van fysieke controle
of beperkt zich dit tot een administratieve controle?
 
 
 In opdracht van VROM wordt op dit moment een inspectieprotocol ontwikkeld
ter uitwerking van onderdelen van de Ministeriële regeling dubbeltelling
waarin de controle is vastgelegd. Onderdeel van dit protocol is zowel een
fysieke controle van de installatie waarmee de dubbeltellende biobrandstof
wordt geproduceerd als ook een controle van de administratie waaruit ondubbelzinnig
moet blijken dat de biobrandstof dubbel mag worden geteld. Het aangrijpingspunt
van deze inspecties is de installatie waar de biobrandstof wordt geproduceerd,
ongeacht of dit in het binnenland of in het buitenland is. Dit betekent dat
er geen verklaring kan worden afgegeven over met fossiele brandstof gemengde
biobrandstoffen zonder controle van de installatie waarin de dubbeltellende
biobrandstof is geproduceerd. Dit geldt ook voor de hoeveelheid (dubbeltellende)
biobrandstoffen die bijgemengd is.
 4
 
 Hoe wordt bij geologische opslag vastgesteld welke
koolstof afkomstig is van biomassa?
 
 
 Het aandeel koolstof uit biomassa moet bepaald worden uit een massabalans
van de ingezette grondstoffen. Dit betekent dat een overzicht gebruikt
wordt van inkomende en uitgaande stromen. Daarbij wordt onderscheid gemaakt
tussen koolstof van biologische en fossiele herkomst.
 5
 
 Voor welke installaties voor energieopwekking geldt
deze regeling? Vallen daar ook de mobiele werktuigen onder?
 
 
 Het Besluit biobrandstoffen wegverkeer 2007, waar deze regeling op is
gebaseerd, ziet uitsluitend op het wegverkeer. Daaronder vallen in beginsel
ook voor de weg bestemde mobiele werktuigen. Het kan voorkomen dat bij pompstations
brandstof wordt gekocht die wordt toegepast voor andere doeleinden dan wegtransport.
 De brandstof is dan evenwel uitgeslagen ten behoeve van het wegverkeer,
als bedoeld in bovengenoemd besluit.
 6
 
 De toelichting, punt 1.3 geeft aan dat dubbeltelling
niet verplicht is. Waarom gaat de dubbeltelling met name in het begin gepaard
met hoge kosten?
 
 
 Op dit moment zijn er voor zover bekend nog geen certificeringsystemen
van toepassing op de dubbel te tellen biobrandstoffen. Daarom zal door degene
die deze biobrandstof op de Nederlandse markt brengt aangetoond moeten worden
of aan de criteria wordt voldaan. Daartoe moet de vergunninghouder een sluitend
administratief systeem opzetten en moet hij de verificatie van de informatie
die hij verstrekt regelen. De verwachting is dat met name aan de opzet van
dergelijke systemen extra kosten verbonden zijn. Bij het beschikbaar komen
van certificaten wordt het eenvoudiger om aan te tonen dat de betreffende
biobrandstoffen voldoen aan de van toepassing zijnde criteria.
 7
 
 Hoe zwaar weegt, met het weglaten van de term non food
cellulosemateriaal, het verdringingseffect van biomassa op voedselproductie
mee in de beoordeling van biomassa? Kan met de door u gehanteerde definities
wel van dieren afkomstige biomassa, zoals vetten en slachtafval, worden meegestookt?
Zo ja, hoe worden de milieulast, de aantasting van natuur en sociaal economische
gevolgen doorgerekend?
 
 
 Er is zoveel mogelijk aangesloten bij de Europese Richtlijn hernieuwbare
energie. Daarin is naast «non-food cellulose materiaal» ook lignocellulose
opgenomen. Omdat cellulose een onderdeel is van lignocellulose (lignocellulose
is de som van cellulose, hemicellulose en lignine) is er op dit punt geen
verschil in reikwijdte tussen de genoemde richtlijn en de onderhavige regeling
en wordt er materieel niets weggelaten. Omdat er in de voedselketen in beginsel
geen tekort is aan cellulose materiaal, heeft de regeling op dit punt geen
verdringingseffect met betrekking tot voedseltoepassingen. De regeling heeft
juist een gunstig effect. Deze heeft namelijk tot gevolg heeft dat er minder
biobrandstoffen hoeven te worden ingezet met wel een mogelijk verdringingseffect,
waardoor het totale verdringingseffect alleen maar kleiner worden.
 Met de in de regeling opgenomen bijlage III komen biobrandstoffen die
zijn geproduceerd uit van dieren afkomstige biomassa, zoals vetten en slachtafval,
in aanmerking voor de dubbeltelling. Dit sluit aan bij de interpretatie die
de Europese Commissie op dit punt geeft aan de eerdere genoemde richtlijn.
Met betrekking tot de milieulast, de aantasting van natuur en sociaal-economische
gevoglen verwijs ik naar het antwoord op vraag 1. 
 8
 
 Als deze regeling bedoeld is voor de transportsector,
waarom wordt dan gesproken over afvang van CO2 en geologische opslag?
Zijn deze technieken beschikbaar voor zeeschepen, binnenvaartschepen en wegtransport?
Zo ja, hoe werken die en wat kosten die?
 
 
 Bijlage I is integraal overgenomen uit de Richtlijn hernieuwbare energie.
Indien in de toekomst in de biobrandstoffenketen afvang van CO2
en geologische opslag gerealiseerd wordt, zal dit naar verwachting zijn bij
de productie van biobrandstoffen. Bij het gebruik van biobrandstoffen in zeeschepen,
binnenvaartschepen en wegtransport valt dit niet te verwachten.
 9
 
 Gesteld wordt dat grondstoffen die ongeschikt zijn
gemaakt voor hun oorspronkelijke toepassing niet als afval worden aangemerkt.
De biobrandstof die eruit wordt geproduceerd is niet duurzamer dan de biobrandstof
uit de niet vervuilde grondstof. Als deze redenering wordt gevolgd dan betekent
dit dat koolzaadolie al dan niet gemengd met motorolie niet voor dubbeltelling
in aanmerking komt. Kan nog eens gemotiveerd worden aangegeven waarom koolzaadolie
buiten de criteria van de regeling zou vallen?
 
 
 Met ongeschikt maken wordt hier bedoeld dat bepaalde stromen, bijvoorbeeld
plantaardige olie die oorspronkelijk voor voedingsdoeleinden bestemd was,
al dan niet moedwillig worden verontreinigd. Dit betekent in de context van
de Ministeriële regeling dubbeltelling nog niet dat dan sprake is van
afval, residu of lignocellulosemateriaal. Koolzaadolie en biodiesel geproduceerd
uit koolzaadolie zijn tegen deze achtergrond geen «betere biobrandstoffen»
in de zin van deze regeling of zoals bedoeld in de Richtlijn hernieuwbare
energie waarvan de ontwikkeling en productie extra gestimuleerd moet worden
door een dubbeltelling. Daarnaast – hoewel in dit kader dus niet meer
relevant – bestaan er vele alternatieve toepassingen voor koolzaadolie.
 10
 
 Welke ontwikkelingen van het minimumpercentage van
35% emissiereductie zullen zich de komende jaren voordoen vanuit Europese
regelgeving? Welke mogelijkheid biedt het groeiend aanbod van steeds betere
biobrandstoffen voor het optrekken van dit percentage?
 
 
 In de Richtlijn hernieuwbare energie is bepaald dat vanaf 1 januari
2017 een reductie-eis van broeikasgasemissies geldt van ten minste 50%.
Bovendien geldt voor biobrandstoffen en vloeibare biomassa, die zijn geproduceerd
in installaties waarvan de productie op of na 1 januari 2017 is gestart,
een reductie-eis van ten minste 60%. 
 11
 
 Welke instellingen in Nederland voldoen inmiddels aan
de NEN-EN-ISO/IEC 17020? Door wie worden deze instellingen gecontroleerd?
 
 
 De Raad voor Accreditatie controleert inspectie-instellingen in Nederland
tegen de NEN-EN-ISO/IEC 17020. Dat wordt accreditatie genoemd. Volgens informatie
van deze Raad zijn er thans 119 bedrijven en instellingen die aan NEN-EN-ISO
17020 voldoen. Daarnaast is «type A» als voorwaarde gesteld, hetgeen
inhoudt dat het moet gaan om een – ten aanzien van het product waar
de informatie op betrekking heeft – onafhankelijke instelling. Aanvullende
accreditatie vindt plaats per werkveld. Daarbij gaat het om een specifieke
aanvulling op de algemene accreditatie. Specifiek voor de onderhavige materie
heeft nog geen (aanvullende) accreditatie plaatsgevonden. Om toch
een spoedige implementatie mogelijk te maken worden, vooruitlopend op de formele
accreditatie van de betreffende bedrijven, conformiteitsverklaringen van ISO
17020 gecertificeerde inspectie-instellingen geaccepteerd. Daarbij moet wel
het van toepassing zijnde protocol voor de dubbeltelling gehanteerd worden.
Op dit momenteel wordt overlegd met de Raad voor Accreditatie of daarbij gebruik
gemaakt kan worden van een zogenaamde ontvankelijkheidverklaring. Dat wil
zeggen dat inspectie-instellingen bij de Raad voor Accreditatie een aanvullende
accreditatie hebben aangevraagd en hebben aangetoond dat deze ook aansluit
bij de reikwijdte van hun huidige accreditatie.
 12
 
 Wordt met een accountantszekerheid van 95% geen
maas in de regeling gecreëerd? Waarom wordt niet een monster getrokken
van de brandstof ter beoordeling? Hoeveel hoger zijn de lasten voor bedrijfsleven
in het laatste geval?
 
 
 Een accountantszekerheid van 95% wordt door controle-instellingen
als zeer ambitieus gezien. Een accountant zal zijn zekerheid zo groot mogelijk
maken, maar 100% zekerheid is zeer moeilijk te bereiken. Het is uiteraard
niet zo dat dit impliceert dat 5% van de dubbeltellende biobrandstoffen
in werkelijkheid niet aan de betreffende criteria zal voldoen. De keuze voor
95% zekerheid garandeert een hoog niveau van naleving, terwijl een
absolute mate van zekerheid de administratieve lasten aanzienlijk zal doen
toenemen.
 Een monster van de (bio)brandstof trekken en dat beoordelen is niet relevant
voor de regeling. Daarmee zou namelijk nog geen duidelijkheid worden verkregen
over de exacte aard van de gebruikte grondstof. Zo is er met een monsteranalyse
geen onderscheid te maken tussen ethanol uit een lignocellulosebiomassa zoals
stro of hout, en ethanol uit tarwe, maïs of suikerbiet. Voor biodiesel
geldt dat wel bepaald kan worden of deze afkomstig is van palm-, soja-, koolzaad-
of zonnebloemolie, maar niet (of nauwelijks) of de biodiesel al eens is gebruikt
als frituurolie (en dus geproduceerd is uit een afvalstof) of is geproduceerd
uit de ongebruikte plantaardige olie. Ook geeft een monster geen informatie
over de CO2-emissies in de keten.
 13
 
 Hoe zijn in de CO2-tool-bio-energie de milieulast,
de schade aan natuur en de sociaal economische gevolgen opgenomen?
 
 
 De CO2-tool-bio-energie is uitsluitend een hulpmiddel om de
broeikasgasemissies in de keten van de biobrandstoffen te bepalen. Daarmee
zegt deze tool iets over de milieulast, namelijk de bijdrage aan ophoping
van broeikasgassen in onze atmosfeer. Ik verwijs voorts naar het antwoord
op vraag 1.
 14
 
 Waarom hanteert Nederland een eigen tool die niet voldoet
aan Europese richtlijn? Bestaat er een tool die de criteria uit de Europese
richtlijn wel kan reproduceren? Zo ja, waarom wordt die dan niet ook in Nederland
gehanteerd?
 
 
 Van belang is dat er een tool is die de in de Richtlijn hernieuwbare energie
opgenomen defaultwaarde voor de reductie van broeikasgasemissies kan reproduceren.
De Europese Commissie heeft nog niet alle achtergrondinformatie vrijgegeven
die hiervoor nodig is. Zodra de Commissie deze informatie vrijgeeft, zal de
Nederlandse tool worden aangepast. 
 15
 
 Voorziet de richtlijn in toepassing van een wegingsfactor
die groter wordt naarmate een grotere emissiereductie wordt bereikt, om zo
nog sterker te kunnen sturen op toepassing van de best beschikbare biobrandstoffen?
Zo nee, is daarin verandering denkbaar?
 
 
 Nee. De Richtlijn hernieuwbare energie voorziet niet in een dergelijke
wegingsfactor en op termijn van enkele jaren zie ik dit niet veranderen.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van Gent (GL), Van der Staaij (SGP), Poppe (SP), Snijder-Hazelhoff
(VVD), ondervoorzitter, Depla (PvdA), Van Bochove (CDA), Koopmans (CDA), voorzitter,
Spies (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Vietsch (CDA), Aptroot (VVD),
Samsom (PvdA), Boelhouwer (PvdA), Roefs (PvdA), Neppérus (VVD), Van
Leeuwen (SP), Jansen (SP), Van der Burg (VVD), Van Heugten (CDA), Ouwehand
(PvdD), Bilder (CDA), Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU), Linhard (PvdA)
en De Mos (PVV).
 Plv. leden: Vendrik (GL), Van der Vlies (SGP), Polderman (SP), Remkes
(VVD), Jacobi (PvdA), Pieper (CDA), Koppejan (CDA), Ormel (CDA), Koşer
Kaya (D66), Leijten (SP), Schreijer-Pierik (CDA), De Krom (VVD), Vermeij (PvdA),
Waalkens (PvdA), Vos (PvdA), Zijlstra (VVD), Langkamp (SP), Gerkens (SP),
Elias (VVD), Schermers (CDA), Thieme (PvdD), Algra (CDA), Ortega-Martijn (CU),
Smeets (PvdA) en Agema (PVV).