Wetsvoorstel van het lid Dittrich tot wijziging Wetboek van Strafvord. (spreekrecht voor slachtoffers en nabestaanden); Voorlopig verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20022003-27632, nr. 104a

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

28-02-2003

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

27632 nr. 104a

27-02-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27632Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 39 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 632Voorstel van wet van de leden Dittrich en Schonewille tot wijziging
van enige bepalingen van het Wetboek van Strafvordering (invoering van spreekrecht
voor slachtoffers en nabestaanden)nr. 104aVOORLOPIG VERSLAG VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR JUSTITIE1Vastgesteld: 27 februari 2003Het voorbereidend onderzoek gaf de commissie aanleiding tot het maken
van de volgende opmerkingen en het stellen van de volgende vragen.De leden van de CDA-fractie hadden met belangstelling
kennisgenomen van het wetsvoorstel, maar hadden daarbij wel de nodige bedenkingen.
Die bedenkingen hadden in de eerste plaats betrekking op het karakter van
het strafproces en de gevolgen van wijzigingen in het Wetboek van Strafvordering
zoals beoogd met dit wetsvoorstel. De leden hier aan het woord zagen het wetsvoorstel
namelijk niet als een op zichzelf staand verschijnsel. Enerzijds zien zij
het wetsvoorstel als onderdeel van een bredere belangstelling voor het slachtoffer,
zowel in de opsporingsfase als daarna. Anderzijds zien de leden hier aan het
woord het voorstel tegen de achtergrond van een grotere belangstelling van
publiek en media voor criminaliteit en strafrechtspleging, waardoor strafrechtspleging
in hogere mate dan in het verleden het geval was, voorwerp is geworden van
publieke aandacht. In dit verband wezen zij op de rol van de media in en rond
het strafproces. In juridisch Nederland wordt al enige tijd gediscussieerd
over de vraag hoever bijvoorbeeld advocaten kunnen gaan in het benutten van
de media als forum voor het uitdragen van een standpunt over een strafzaak.
Een ander aspect is de vraag in hoeverre in de rechtszaal camera's zouden
moeten worden toegelaten.Beziet men de positie van het slachtoffer, dan zijn in de loop van de
tijd op een aantal terreinen maatregelen genomen om meer aandacht te besteden
aan het slachtoffer, het slachtoffer hulp te bieden en de mogelijkheid te
creëren om ook te komen tot een vereenvoudigde vorm van verhaal voor
materiële schade. Recent is nog in het kader van het wetsvoorstel Waarborgen
omtrent de vervolging (26 436) de positie van het slachtoffer ten opzichte
van het Openbaar Ministerie versterkt. De leden van de CDA-fractie riepen
in herinnering, dat daarbij van de zijde van de minister van Justitie –
in het voetspoor van een arrest van de Hoge Raad uit 1996 – ook uitdrukkelijk
is onderstreept, dat het beklag omtrent de vervolging zich niet alleen uitstrekt
tot vervolging op zich, maar ook tot de vraag welk strafbaar feit het Openbaar
Ministerie ten laste zal leggen (Nadere memorie van antwoord, pag. 1 en 2).Denkbaar is, dat een slachtoffer klaagt over het voornemen van de Officier
van Justitie voor een strafbaar feit te vervolgen waarop niet de regeling
van het spreekrecht van toepassing zal zijn en het beklag ook in hoofdzaak
wordt ingegeven door de wens om dat spreekrecht wel uit te oefenen. Niet ondenkbaar
is dus, dat straks een strafproces plaatsvindt op basis van tenlastelegging
die door het slachtoffer – al dan niet met behulp van een beklagprocedure,
althans onder dreiging van een beklagprocedure – is afgedwongen, waarbij
het slachtoffer zowel een schadevergoedingsclaim indient als spreekrecht uitoefent
en dat alles onder belangstelling van een of meer televisiecamera's die het
geheel of delen van het verhandelen ter terechtzitting uitzendt. Niet alleen
in de beeldvorming, maar ook in de rolverdeling binnen het strafprocesrecht
vindt er dan ten minste enige verschuiving plaats van het inquisitoire strafproces
naar het accusatoire. Gaarne vernamen de leden van de CDA-fractie een reactie
van de indieners, maar ook van de minister op deze schets.Een belangrijk punt – ook bij de behandeling in de Tweede Kamer –
was voor deze leden de vraag naar de invloed van een verklaring van het slachtoffer
op het uiteindelijke oordeel van de rechter. Afgezien van de vraag of het
slachtoffer wel in alle gevallen met uitoefening van het spreekrecht beoogt
invloed daarop uit te oefenen (vaak zal het slachtoffer vooral gehoor willen
vinden bij de autoriteit die de rechterlijke macht is, het slachtoffer «needs
his or her day in court»), zal er van de uitoefening van spreekrecht
niettemin invloed op het rechterlijke oordeel met betrekking tot soort straf
en strafmaat uitgaan. De leden van de CDA-fractie vonden dat bepaald niet
principieel verwerpelijk. In de eerste plaats zijn er tal van delicten die
impliceren, dat het van belang is om rekening te houden met de gevolgen voor
het slachtoffer (bijvoorbeeld artikel 250a lid 2 ten derde en 302 Sr). Indien
bijvoorbeeld sprake is van een bijzondere predispositie (bijvoorbeeld: letsel
toegebracht aan een persoon met een eierschedel die daardoor van een toegebrachte
mishandeling een veel ernstiger letsel ondervindt dan een persoon met een
gewone schedel; voorafgaande depressiviteit, waardoor de gevolgen van een
strafbaar feit niet afnemen) zal dit ter zitting aan de orde komen. Hierbij
is dus per definitie een element van vergelding aan de orde, zoals ook bij
de strafverzwaring van bijvoorbeeld art. 257 Sr.In de tweede plaats is er – ook onafhankelijk van het element vergelding –
een zekere relatie tussen schuld van de dader en de gevolgen van de daad voor
het slachtoffer. Dat leek de leden van de CDA-fractie in abstracto het geval,
maar zeker als sprake is van strafverzwaring bij zwaar lichamelijk letsel
of de dood als gevolg van het begane feit.In de derde plaats is er dan het element van de vergelding op zichzelf.
Het viel de leden van de CDA-fractie op, dat in de onderscheiden paragrafen
4 van de memorie van toelichting en de gewijzigde memorie van toelichting
de relatie tussen uitoefening van het spreekrecht en het element van vergelding
niet aan de orde kwam, noch de relatie tussen de invloed van de gevolgen ook
voor de mate van schuld van de dader. Verder viel op bij vergelijking van
de memorie van toelichting en de gewijzigde memorie van toelichting, dat in
het eerstgenoemde stuk nog de speciale preventie ten aanzien van de dader
voorop stond, terwijl dat in de gewijzigde memorie pas als derde grond voor
spreekrecht wordt aangevoerd. Kan de indiener dit nader toelichten en daarbij
ook zijn visie geven op de relatie tussen het spreekrecht enerzijds en het
element vergelding en de mate van schuld anderzijds?Tijdens de plenaire vergadering op 19 december is door de heer Dittrich –
reagerend op hetgeen door het Tweede Kamerlid Stuger werd opgemerkt –
erover gesproken, dat het spreekrecht in zekere zin nog een andere rechtsgrond
heeft, namelijk vergroting van het vertrouwen van het slachtoffer in de rechtstaat.
Dit is in de memorie van toelichting noch in de gewijzigde memorie van toelichting
als rechtsgrond genoemd. De leden van de CDA-fractie vroegen zich af of hiermee
wordt bedoeld, dat de zichtbare handhaving van het strafrecht ook door middel
van een openbaar proces met name ertoe bijdraagt een geheel andere norm te
bevestigen, namelijk de norm van het verbod van eigen richting. Anders gezegd:
handhaving van het strafrecht in algemene zin is noodzakelijk om dat verbod
van eigen richting eveneens te kunnen handhaven. De desbetreffende passage
kan echter ook nog anders worden uitgelegd, namelijk in relatie tot het element
van vergelding. Voor zover het slachtoffer door uitoefening van het spreekrecht
en beïnvloeding van de rechter genoegdoening vindt in de door de rechter
vervolgens opgelegde straf, ligt er een rechtstreekse relatie met het element
van vergelding. Gaarne zouden de leden van de CDA-fractie van de indiener
op dit punt nog een nadere toelichting ontvangen.Ook zouden de leden hier aan het woord de minister van Justitie een reactie
op dit punt willen vragen. De minister heeft immers opgemerkt, dat naar zijn
mening de straf niet mag variëren naar gelang het gevoel van het slachtoffer
groter of minder is en dat leed geen onderdeel is van de strafbaarheid, omdat
anders de straf mede een instrument wordt van vergelding en wraak, terwijl
juist wordt aangedrongen op zoveel mogelijk uniformiteit in straftoemeting.
De leden van de CDA-fractie hadden twijfel bij de houdbaarheid van het impliciete
standpunt van de minister, dat bestraffing geen element van vergelding en
wraak zou inhouden of mogen inhouden, zoals ook mag blijken uit eerdere opmerkingen
van de leden. Dat standpunt vergt nog wel enige toelichting van de zijde van
de minister.Voorts onderschreven deze leden de analyse van de minister, dat er de
neiging bestaat om met betrekking tot straftoemeting sterke nadruk te leggen
op het gelijkheidsbeginsel. Dat gaf de leden van de CDA-fractie aanleiding
aan de indiener de vraag te stellen of uitoefening van het spreekrecht er
niet toe zal bijdragen, dat bij de rechterlijke macht de behoefte zich tegen
het verwijt dat men zich teveel of te weinig gelegen laat liggen aan hetgeen
het slachtoffer naar voren heeft gebracht, te wapenen door zoveel mogelijk
uniformering in de straftoemeting.Hoe ziet de indiener in dit verband de positie van de politierechter ten
opzichte van de meervoudige kamer? De politierechter doet immers doorgaans
direct ter zitting uitspraak en heeft niet de mogelijkheid om enige afstand
te nemen van hetgeen ter zitting verhandeld is, zoals gebruikelijk bij de
meervoudige kamer die twee weken later uitspraak doet, en waarbij met collega's
overleg gepleegd kan worden. Is ook niet te verwachten, dat de beïnvloeding
van het rechterlijke oordeel verhoudingsgewijs groter zal zijn bij de alleensprekende
politierechter dan bij de meervoudige kamer? Zou – met het oog op het
evenwicht in het strafproces – het om die redenen niet wenselijk zijn
om het spreekrecht te beperken tot zaken die bij de meervoudige kamer worden
aangebracht, zo vroegen de leden van de CDA-fractie.Naar aanleiding van vragen van de SP-fractie over de invloed van het spreekrecht
op de waarheidsvinding wordt in de nota naar aanleiding van het verslag (pagina
5) opgemerkt, dat het spreekrecht is gericht op de gevolgen «die het misdrijf in het leven van het slachtoffer teweeg heeft
gebracht. Het zal hierbij om de immateriële gevolgen gaan. De immateriële
gevolgen worden door het slachtoffer in het kader van de Terwee-procedure
naar voren gebracht, wanneer de claim wordt ingediend en onderbouwd.»
Dit konden de leden van de CDA-fractie niet plaatsen. Wanneer
het gaat om de gevolgen, zal het toch zeker ook om materiële gevolgen
gaan, zoals lichamelijk letsel of psychische schade, en ook schade in de zin
dat als gevolg van letsel arbeidsongeschiktheid is opgetreden? Het zal toch
niet de bedoeling zijn van de indiener, dat een slachtoffer in het kader van
het spreekrecht niet over dat lichamelijk letsel en eventuele arbeidsongeschiktheid
zou mogen spreken en dus dan gedwongen zou zijn – teneinde dat naar
voren te brengen – een Terwee-procedure te starten? Gaarne vernamen
deze leden de reactie van de indiener.Op bladzijde 15 van de nota naar aanleiding van het verslag merkt de indiener
op, dat er geen toets zal plaatsvinden op de waarheid van het door het slachtoffer
uitgesproken verhaal, omdat dit alleen gaat over de gevolgen die het misdrijf
bij het slachtoffer teweeg heeft gebracht. In de brief van de minister van
Justitie van 16 december 2002 is er niet alleen op gewezen, dat het onderscheid
voor het slachtoffer niet altijd even helder zal zijn, maar ook het onderscheid
tussen de onderzoeksfase en de fase waarin het slachtoffer over de gevolgen
van het ten laste gelegde voor hem of haar persoonlijk niet zo scherp kan
worden getrokken, terwijl dat voor het ondervragingsrecht van de verdediging
op grond het EVRM van groot belang is. De minister wijst erop, dat niet kan
worden uitgesloten, dat de verklaring van het slachtoffer wel haast onvermijdelijk
als beginpunt heeft de toedracht van het strafbare feit en dat zo'n verklaring
dus ook kan bijdragen aan de overtuiging of de verdachte het ten laste gelegde
feit heeft begaan.In dit verband noemden de leden van de CDA-fractie als voorbeeld, dat
het slachtoffer tegenover de politie heeft verklaard, dat de dader met een
grijns op zijn gezicht op het slachtoffer afkwam, terwijl ter zitting in de
slachtofferverklaring erover gesproken wordt dat het slachtoffer nog regelmatig
's nachts wakker wordt en de dader met een uitdrukkingsloos gezicht op zich
af ziet komen. Zeker indien het element toerekeningsvatbaarheid een rol speelt
zal de advocaat van de verdachte er behoefte aan hebben het slachtoffer hierover
nader te ondervragen. De indiener sluit dit blijkens de stukken ook niet uit,
maar het roept wel de vraag op of dat dan in de visie van de indiener direct
kan gebeuren, het slachtoffer nog de gelegenheid moet krijgen zich te beraden
of een eigen advocaat te raadplegen en in nog sterkere mate geldt een en ander,
indien het ten laste gelegde feit impliceert, dat vastgesteld moet worden
wat de gevolgen van het strafbare feit voor het slachtoffer zijn geweest (zoals
in het geval van zwaar lichamelijk letsel). Indien het slachtoffer ter zitting
is verschenen zonder advocaat, dient het slachtoffer dan – bij een gehonoreerd
verzoek het slachtoffer alsnog of opnieuw als getuige te horen – gewezen
te worden op de mogelijkheid een advocaat te raadplegen en zou dan in verband
daarmee de zitting moeten worden aangehouden en dus ook aanhouding moeten
plaatsvinden van het verhoor van het slachtoffer als getuige?Tijdens de plenaire behandeling op 19 december 2002 heeft de heer Dittrich
opgemerkt, dat vragen gesteld kunnen worden aan het slachtoffer, doch dat
die vragen dan aan de rechter moeten worden voorgelegd en dat deze beslist
of de vraag aan het slachtoffer mag worden voorgelegd. Ook hier moet dan de
vraag betrekking hebben, aldus de leden van de CDA-fractie, op de impact van
het misdrijf op het leven van het slachtoffer, zoals de heer Dittrich dat
formuleert. Opnieuw: aangezien de verklaring van het slachtoffer van invloed
kán zijn op het oordeel van de rechter, zal toch hetgeen door het slachtoffer
dan geantwoord wordt naar waarheid moeten zijn. Indien de vraag van de advocaat
of de Officier van Justitie relevant is ook voor bijvoorbeeld de kwalificatie
van het delict, moet dan toch niet het slachtoffer eerst beëdigd worden
als getuige?Zagen de leden van de CDA-fractie het juist, dat het Kaderbesluit van
de Raad van de Europese Unie van 15 maart 2001 de lidstaten niet verplicht
tot het invoeren van het spreekrecht ter terechtzitting?Is de indiener of de minister van Justitie onderzoek bekend naar de invloed
van uitoefening van het spreekrecht ter terechtzitting op het soort straf
en strafmaat in die landen waarin vormen van spreekrecht al voorkomen? Zo
ja, wat blijkt uit dergelijk onderzoek? Zo nee, is nog na te gaan of dergelijk
onderzoek bestaat?Het wetsvoorstel lijkt ervan uit te gaan, dat het slachtoffer een op schrift
gestelde verklaring voorleest ter terechtzitting. Indien dat het geval is,
moet dan het stuk direct worden overhandigd aan de griffier? Moet het slachtoffer
dan ook een kopie ter hand stellen aan de verdachte of zijn raadsman, zo vroegen
de leden van de CDA-fractie. Wordt het verslag direct toegevoegd aan het dossier?
Indien het op schrift gestelde verslag verder gaat dan uitspraken over de
gevolgen van de daad voor het slachtoffer, moeten die dan uit een eventueel
aan het dossier toegevoegde kopie of exemplaar van de verklaring worden geschrapt?
Kan de raadsman of de verdachte ter zitting daarop controle uitoefenen?Het wetsvoorstel beoogt – blijkens de toelichting en de gedachtewisseling
met de leden van de Tweede Kamer – niet alleen een recht te creëren,
doch ook de uitoefening daarvan te begrenzen tot de gevolgen van het strafbare
feit voor het slachtoffer. Met andere woorden: na invoering van dit wetsvoorstel
zal de rechter niet de bevoegdheid hebben het slachtoffer – buiten het
verhoor als getuige – toe te staan verdere uitspraken te doen, bijvoorbeeld
over de gewenste strafmaat. Hoe kan uit de wetstekst worden afgeleid, dat
de rechter niet de bevoegdheid heeft om een slachtoffer meer ruimte te bieden
dan beoogd, zo vroegen deze leden. Kan de rechter in de visie van de indiener
een slachtoffer dat als getuige gehoord wordt wel toestaan zich over andere
aspecten uit te laten dan de feitelijke toedracht, resp. de gevolgen van het
ten laste gelegde?Blijkens de nota naar aanleiding van het verslag (pagina 17) kan het slachtoffer
ook onaangekondigd ter zitting verschijnen om het spreekrecht uit te oefenen.
Hoe verhoudt zich dit tot het tamelijk imperatief geformuleerde voorschrift
van lid 1 van artikel 336, dat het slachtoffer of de nabestaande die een verklaring
wenst af te leggen, daarvan schriftelijk kennis geeft aan de Officier van
Justitie?De bedoeling van het wetsvoorstel is thans, dat in geval er meer nabestaanden
zijn als bedoeld in het wetsvoorstel slechts één van hen het
spreekrecht kan uitoefenen. Had – om dit buiten twijfel te stellen –
lid 1 van artikel 302 niet beter kunnen luiden: «Het slachtoffer of
diens nabestaande of, indien er meer nabestaanden zijn: één
van hen, kan op de terechtzitting een verklaring afleggen omtrent de gevolgen
die het ten laste gelegde feit, bedoeld in het tweede lid, bij hem of hen
teweeg heeft gebracht.»?Blijkens de gewijzigde memorie van toelichting (pagina 9) zal bij gebreke
van overeenstemming tussen de nabestaanden over de vraag wie namens hen het
woord zal voeren, de zittingrechter een keuze moeten maken. Moet de zittingrechter
daartoe de nabestaanden horen? Hoe vindt dat verhoor plaats: in raadkamer,
ter terechtzitting? Kunnen de nabestaanden zich dan ieder ook laten bijstaan
door een advocaat of vertegenwoordigen door een advocaat? De memorie van toelichting
lijkt te impliceren, aldus de leden van de CDA-fractie, dat de zittingrechter
een keuze moet maken. Is het niet gewenst, dat de zittingrechter ook kan bepalen,
dat geen van de nabestaanden het woord zal kunnen voeren vanwege
het gebrek aan overeenstemming?In de stukken wordt nog steeds de nadruk gelegd op het persoonlijke karakter
van het spreekrecht. Indien het slachtoffer of de nabestaande spraakgehandicapt
is of zelfs doof/stom, sluit het wetsvoorstel dan uit, dat met behulp van
gebarentaal en een tolk het slachtoffer of de nabestaande ter zitting het
spreekrecht uitoefent?Wat vinden de indiener en ook de minister van Justitie van de volgende
situatie: twee of meer daders hebben twee of meer slachtoffers gemaakt bij
een feitencomplex dat nauw met elkaar verweven is, bijvoorbeeld een vechtpartij,
waarbij dader A het ene slachtoffer zwaar lichamelijk letsel heeft toegebracht
en dader B het andere, waarbij dan vervolgens ter terechtzitting alleen het
slachtoffer van dader A een verklaring komt afleggen. In hoeverre mag of kan
dan de verklaring van het slachtoffer van dader A ook van invloed zijn op
de straf die dader B krijgt opgelegd? Indien beide daders dezelfde straf krijgen
opgelegd, zou dat dan niet bij het slachtoffer van dader A een gevoel van
teleurstelling kunnen oproepen? Indien dader A een hogere straf krijgt opgelegd
dan dader B, zou dader A dat dan niet kunnen opvatten als te verklaren uit
het optreden van het slachtoffer ter terechtzitting?Een variant is nog, dat het wel verschenen slachtoffer minder ernstige
gevolgen heeft ondervonden dan het niet verschenen slachtoffer. Indien laatstgenoemde
ook geen slachtofferverklaring heeft opgemaakt, ontstaat er dus wel enige
onevenwichtigheid, zeker als uit het proces-verbaal aan de rechter niet blijkt
van de ernst van de gevolgen voor het afwezige slachtoffer. Deze problematiek
doet voorts nog de vraag rijzen of het wel verschenen slachtoffer het een
en ander mag zeggen over de gevolgen voor het niet verschenen slachtoffer
in deze casuspositie.Kan de indiener ten slotte motiveren waarom de artikelen 255 en 257, tweede
lid, opgenomen in titel XV over verlating van hulpbehoevenden, en die over
belediging in titel XVI niet onder de werking van het wetsvoorstel zijn gebracht?
Bij deze laatste categorie zaken zou nog de vraag kunnen rijzen of spreekrecht
wellicht de behoefte aan een civiele procedure kan verminderen.De leden van de VVD-fractie hadden met belangstelling
kennisgenomen van het initiatief-wetsvoorstel. Zij stonden sympathiek tegenover
dit wetsvoorstel. Zij zagen het wetsvoorstel als een bijdrage aan de evenwichtige
bejegening van slachtoffers en verdachten, waarbij de in de afgelopen decennia
ontstane onevenwichtigheid (veel aandacht voor de verdachte, weinig voor het
slachtoffer) enigszins wordt rechtgetrokken. Daarbij tekenden deze leden aan
dat sommige rechters – andere dus niet – het spreekrecht al toekennen
en dat er ook op dit vlak de nodige materiële regelgeving is. Een wettelijke
regeling schept dan duidelijkheid.Toch hadden de leden van de VVD-fractie wel degelijk een aantal vragen
die een afdoende beantwoording vergen. Ten eerste wilden deze leden weten
hoe het wetsvoorstel past in de systematiek van het strafprocesrecht: de verantwoordelijkheid
van het Openbaar Ministerie, de reeds vigerende wet- en regelgeving die ziet
op de belangen van slachtoffers en nabestaanden, de thans lopende experimenten.
Zij wilden in het bijzonder weten hoe voorkomen kan worden dat het slachtoffer
bij het uitoefenen van zijn spreekrecht door toedoen van de advocaat van de
verdachte in de rol van getuige wordt gemanoeuvreerd.Ten tweede vroegen de leden van de VVD-fractie waarom in het bijzonder
ten aanzien van seksuele misdrijven de schriftelijke slachtofferverklaring
niet in de wettekst is opgenomen. De experimenten hiermee blijken positief
uit te vallen. Waarom is niet meteen ook de schriftelijke slachtofferverklaring
wettelijk vastgelegd?Ten derde meenden deze leden dat er valse verwachtingen dreigen te worden
gewekt bij spreekgerechtigden. Die zullen al gauw denken dat zij zich over
alles, inclusief de toedracht en strafmaat, zullen kunnen uiten. Ze zullen
ook denken dat de rechter hun oordeel op zijn minst gedeeltelijk zal volgen
en dat in de strafoplegging tot uitdrukking zal laten komen. Het is uitstekend
dat alom bepleit wordt de invoering van het wetsvoorstel gepaard te laten
gaan met uitvoerige voorlichting maar die zal dit probleem – wanneer
de gemoederen in en buiten de rechtszaal oplopen – niet wegnemen. Welke
waarborgen biedt het wetsvoorstel tegen het wekken van valse verwachtingen?Ten vierde wilden de leden van de VVD-fractie weten waarom het voorstel
goeddeels beperkt blijft tot zeer zware delicten (tenminste 8 jaar vrijheidsstraf).
Een groot aantal delicten, met inbegrip zelfs van een reeks geweldsmisdrijven,
blijft buiten de werking van deze wet, hoewel ook daar het slachtoffer ernstige
psychische en/of materiële schade zal lijden.Ten vijfde vroegen deze leden of, afgezien van de begeleiding, ook de
veiligheid van slachtoffers die van hun spreekrecht gebruik maken, voldoende
is gewaarborgd. Zijn de gerechtsgebouwen er afdoende op ingericht?De leden van de PvdA-fractie hadden waardering
voor de inzet van de initiatiefnemers. Zij waren het eens met hun woordvoerder
in de Tweede kamer, dat dit wetsvoorstel voor- en nadelen heeft. Enerzijds
geeft het mogelijkheden het slachtoffer op de strafzitting mogelijk meer tot
zijn of haar recht te laten komen. Anderzijds is het de vraag of de nu voorgestelde
regeling niet weer nieuwe onduidelijkheden en ongewenste uitwassen met zich
meebrengt. De leden van de PvdA-fractie stelden enkele concrete vragen over
het wetsvoorstel.Allereerst stelden zij een vraag over het uitgangspunt van het wetsvoorstel:
het is goed voor de verwerking van het slachtoffer, als de gelegenheid bestaat
hierover op de strafzitting het woord te voeren. Is dit gezichtspunt een algemeen
aanvaard uitgangspunt in de psychologie? Is het afleggen van een verklaring
buiten de strafzitting in een minder belastende omgeving, zoals gebeurt in
de experimenten met schriftelijke slachtofferverklaringen, niet beter voor
de verwerking? Kunnen de initiatiefnemers hun uitgangspunt nader onderbouwen?Ten aanzien van de beperking van het spreekrecht tot informatie over hoe
het slachtoffer het misdrijf heeft ervaren, merkten de leden van de PvdA-fractie
het volgende op. Zij hadden begrip en in zeker opzicht waardering voor deze
beperking. Zij vreesden echter ook met vele leden van de Tweede Kamer, dat
de compartimentalisering in de praktijk zeker voor de niet juridisch getrainde
procesdeelnemers niet helder zal zijn. Is, naar het oordeel van de initiatiefnemers
voldoende gewaarborgd, dat slachtoffers van te voren duidelijk wordt gemaakt,
waar ze over mogen spreken? Wie gaat hiervoor zorgen en hoe is gewaarborgd,
dat dit goed en duidelijk gebeurt?De leden van de PvdA-fractie betreurden het verder, dat het aspect verzoening
uitdrukkelijk buiten de orde is gebleven. Het zou, naar hun oordeel, niet
uitgesloten moeten zijn, dat de aanwezigheid van slachtoffer en
verdachte op de terechtzitting een aanzet is tot enige mate van verzoening
of wederzijds begrip. Zij zouden het betreuren, als de rechtbank aangrijpingspunten
daarvoor zou moeten laten liggen. Willen de initiatiefnemers nog eens uiteenzetten
hoe zij daar tegenover staan?De leden van de PvdA-fractie hadden voorts begrip en waardering voor het
feit, dat het spreekrecht beperkt is tot bepaalde categorieën van zaken.
Zij waren het eens met hun woordvoerder in de Tweede Kamer, dat het te betreuren
is, dat (nabestaanden van) slachtoffers in bij de kantonrechter aangebrachte
verkeerszaken, waarin ernstig letsel is veroorzaakt, geen spreekrecht krijgen.
Zij gingen er wel vanuit, dat dit niet betekent, dat in voorkomende gevallen
het de kantonrechter verboden is het slachtoffer het woord te geven. Meer
algemeen gesproken meenden zij, dat het feit dat in bepaalde categorieën
zaken het spreekrecht wordt ingevoerd, niet a contrario moet betekenen, dat
in andere zaken het vaak niet ook een goed idee zal zijn het slachtoffer iets
te laten vertellen over zijn/haar beleving. Zijn de initiatiefnemers het hier
mee eens?Ten aanzien van art 303, lid 2 merkten deze leden het volgende op. In
dit artikel wordt bepaald, dat de zitting kan worden aangehouden voor het
horen van het slachtoffer, als hij of zij na oproeping niet verschijnt. Verder
wordt bepaald, dat na een tweede oproeping en een herhaald niet-verschijnen
de rechtbank van het horen kan afzien. Zouden de initiatiefnemers nog wat
nader kunnen ingaan op de vraag hoe zij zich de werking van deze bepaling
in de praktijk voorstellen. Betekent deze bepaling, dat de rechtbank ook als
het slachtoffer zonder opgave van goede redenen niet ter zitting verschijnt,
niet van het horen mag afzien, zonder eerst tot herhaalde oproeping over te
gaan? Als dit de strekking van het artikel is, zou dit tot een nodeloos inefficiënt
gebruik van schaarse zittingsruimte leiden. Bovendien is het niet duidelijk,
waarom tegen een verdachte die niet verschijnt verstek verleend kan worden,
als hij behoorlijk is opgeroepen, terwijl een slachtoffer een nieuwe kans
krijgt. Als dit niet de strekking van het artikel is , zouden de bewoordingen
betreffende de tweede oproeping licht tot misverstanden kunnen leiden. Waarom
is niet bepaald, dat slechts als het slachtoffer dringende redenen heeft om
niet te verschijnen en die tijdig meedeelt aan de rechtbank, aanhouding plaats
heeft?Ten aanzien van het minderjarig slachtoffer stelden de leden van de PvdA-fractie
vervolgens de volgende vragen. Bestaat er niet een zekere incongruentie tussen
artikel 269, lid 5, dat bepaalt, dat minderjarigen normaliter niet worden
toegelaten tot het bijwonen van een openbare strafzitting en art.336, lid
5 van het wetsvoorstel, dat minderjarigen boven de 12 en geclausuleerd zelfs
onder de 12, het spreekrecht toekent? In de memorie van toelichting wordt
dit spreekrecht nauwelijks toegelicht. Er wordt slechts opgemerkt, dat de
regeling analoog is aan het familierecht. De leden van de PvdA-fractie vroegen
of die analogie wel opgaat. Het horen van een minderjarige op een besloten
terechtzitting zonder andere belanghebbenden en zonder pers en publiek in
de zaal is huns inziens slecht te vergelijken met het horen van een minderjarige
op een openbare zitting in aanwezigheid van dader, familieleden en een willekeurig
publiek. Het bijwonen van een dergelijke zitting kan licht een zeer traumatische
ervaring zijn voor een jong mens. Bovendien is het gevaar van manipulatie
van verklaringen door meerderjarige verzorgers aanzienlijk. Niet alle ouders
die in de rechtszaal verschijnen, maken keuzes die in het belang van de minderjarige
zijn. Willen de initiatiefnemers en de regering ingaan op de vraag hoe zij
de risico's voor de minderjarige inschatten en hoe minderjarigen beschermd
kunnen worden tegen risico's die gebruik van het spreekrecht voor hen meebrengt?Nog een andere vraag in verband met minderjarigen: moet uit art.336, lid
3 worden afgeleid, dat de wettelijke vertegenwoordiger van de daar genoemde
minderjarigen geen spreekrecht heeft in plaats van of naast het slachtoffer?De leden van de PvdA-fractie zouden graag een nadere toelichting krijgen
op de uitleg van het begrip «slachtoffer» in het wetsvoorstel.
In hoeverre stemt dit overeen met en in hoeverre verschilt het van het begrip
«rechtstreeks belanghebbende» van art. 12 SV en het begrip «rechtstreeks
benadeelde» in art. 51A SV?Ten slotte zouden de leden van de PvdA-fractie graag zien dat nader wordt
ingegaan op de vraag in hoeverre het ontbreken van het ondervragingsrecht
van het slachtoffer in overeenstemming is met art. 6 EVRM.De leden van de SGP-fractie alsmede de leden
van de CU-fractie hadden met bijzondere belangstelling
van het initiatiefwetsvoorstel kennisgenomen. Ofschoon de strekking van het
wetsvoorstel hun sympathie kon wegdragen, had het tegelijkertijd aanzienlijke
bedenkingen bij deze leden opgeroepen. Hoewel zij erkenden dat het tot de
taak van de wetgever gerekend kan worden uniformiteit aan te brengen in de
wijze waarop aan de belangen van het slachtoffer (of diens nabestaanden) in
het strafproces tegemoet wordt gekomen, vroegen zij of de indieners daarvoor,
gelet op de uiteenlopende en mogelijk nog in ontwikkeling zijnde opinies in
de rechtspraktijk het moment thans aangebroken achten. Deze leden hadden daarover
hun twijfels. Deze werden hun voornamelijk ingegeven door het dilemma waarvoor
een slachtoffer zich geplaatst kan weten dat overweegt van zijn spreekrecht
gebruik te maken, te weten het risico dat hem door de verdediging van de verdachte
(zie artikel 6, derde lid, onder d, EVRM) en/of door de rechter vragen gesteld
kunnen worden in het kader van artikel 348 en 350 W.v.Sv.Gezien het feit dat, zoals blijkt uit de brief van de initiatiefnemers
aan de voorzitter van de Tweede Kamer d.d. 16 december 2002 (27 632,
nr. 14), dat de initiatiefnemers er geen voorstanders van blijken te zijn
het mogelijk te maken dat het slachtoffer het spreken uitbesteed aan een derde
en evenmin voelen voor een proces in twee fasen, vroegen deze leden waarom
de initiatiefnemers niet hebben geopteerd voor de mogelijkheid van een eventuele
mondelinge toelichting op een schriftelijke slachtofferverklaring (vgl. artikel
344, vierde lid, W.v. Sv).Deze leden betreurden het ten slotte dat het kennelijk (nog) niet mogelijk
is een prognose te geven van de extra werklast en de financiële consequenties
die invoering van het wetsvoorstel zou meebrengen.De voorzitter van de commissie,Van de BeetenDe griffier van de commissie,JanssenXNoot1Samenstelling: Holdijk (SGP), Rensema (VVD), Jurgens (PvdA), Le Poole
(PvdA), Ruers (SP), Rosenthal (VVD) (plv. voorzitter),
Dölle (CDA), Kohnstamm (D66), Lodders-Elfferich (CDA), De Wolff (GL),
Van de Beeten (CDA) (voorzitter), Broekers-Knol
(VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20022003-27632-104a.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl