Landbouw- en Visserijraad; Brief regering; Verslag Landbouwraad 22 februari 2010
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST141367
 2009-2010
 
 21 501-32
 Landbouw- en Visserijraad
 
 
 
 
 Nr. 
 386
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 5 maart 2010
 
 In deze brief informeer ik u over de uitkomsten van de Landbouwraad die
op 22 februari jl. in Brussel plaatsvond.
 
 Bij aanvang heeft de Raad van gedachten gewisseld over de mogelijkheden
voor dierenwelzijnsetikettering. Daarna heeft de Raad gediscussieerd over
de toekomst van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB), waarbij de nadruk
lag op de marktmaatregelen. Vervolgens heeft de Raad het staatssteunverzoek
van Italië besproken.
 
 Onder het agendapunt «diversen» heeft de Raad kennisgenomen
van diverse verzoeken van lidstaten over een aantal onderwerpen. Op verzoek
van de Belgische delegatie is ingegaan op de leeftijdsgrens van het testen
van rundvee op BSE. De Griekse delegatie heeft aandacht gevraagd voor de huidige
crisis en de problemen in de landbouwsector. De Poolse delegatie heeft de
Raad verzocht om de inwerkingtreding van het verbod op de legbatterij uit
te stellen van 1 januari 2012 tot 1 januari 2017. De Portugese delegatie
heeft de importsituatie in de suikersector aan de orde gesteld. De Franse
delegatie heeft de situatie op de graanmarkt onder de aandacht van de Raad
gebracht. Zelf heb ik een update gegeven over de stand van zaken over Q-koorts
en heb ik mijn zorgen geuit over de illegale handel in ivoor.
 Etikettering van dierenwelzijn (Gedachtewisseling)
 De Raad heeft gesproken over de mogelijkheden tot etikettering van dierenwelzijn.
Uit het rapport van de Commissie blijkt dat etikettering van dierenwelzijn,
gebaseerd op wetenschappelijke kennis en geharmoniseerde eisen, consumenten
in staat stelt om bewuste beslissingen te nemen bij het kopen van dierlijke
producten. Hierdoor worden primaire producenten in staat gesteld om de meerkosten
van het bovenwettelijk verbeteren van dierenwelzijn te vermarkten. De Commissie
stelt de vraag of dit doel het beste kan worden bereikt door etikettering
(op basis van publieke of private normen), informatiecampagnes of een combinatie
van beide.
 
 Ik heb ingebracht dat etikettering en informatiecampagnes goede instrumenten
kunnen zijn om de consument te stimuleren tot een duurzaam aankoopgedrag van
dierlijke producten. Voorts heb ik aangegeven dat Nederland het laatste jaar
ervaring heeft opgedaan met etikettering van diervriendelijke producten. Zo
heeft de Nederlandse Dierenbescherming een sterrensysteem ontwikkeld: producten
die tot stand zijn gekomen volgens bovenwettelijke eisen voor dierenwelzijn,
krijgen op de verpakking een of meerdere sterren met het logo van de Dierenbescherming.
Dit initiatief is een succes. Ik heb uitgesproken dat ik verwacht dat dit
initiatief zal leiden tot spin-off en benadruk veel belang te hechten aan
samenwerking in en door de hele keten.
 
 Daarnaast heb ik aangegeven geen voorstander te zijn van het promoten
van het «Europese model», als het gaat om producten die slechts
voldoen aan de minimale Europese wettelijke eisen voor dierenwelzijn. Bij
het informeren van consumenten moet het gaan om producten die tot stand zijn
gekomen volgens niveaus die verdergaan dan de minimale Europese wettelijke
eisen. De rol van de overheid is om erop toe te zien dat informatie over de
totstandkoming van een product betrouwbaar en toegankelijk is voor de consument.
Het Europese project «Welfare Quality» biedt een betrouwbare systematiek
om aan de hand van indicatoren het niveau van dierenwelzijn te meten. Ik steun
de totstandkoming van een Europees netwerk van referentiecentra voor dierenwelzijn
om het werk van Welfare Quality verder te brengen.
 
 Commissaris Dalli gaf aan dat etikettering voordelen biedt voor zowel
de producent als de consument. Duurzame veehouderij en productie worden hierdoor
gestimuleerd. De oprichting van een Europees netwerk van referentiecentra
voor dierenwelzijn werd door de Commissie verwelkomd. De Commissaris benadrukte
echter dat deze etikettering niet gepaard moet gaan met extra belastingen
voor producten.
 Voorzitterschapsnotitie «Toekomst van het GLB: marktmaatregelen
na 2013» (Presentatie door de Commissie en gedachtewisseling)
 De Raad heeft gesproken over marktmaatregelen in het GLB na 2013. In haar
discussiedocument over dit onderwerp constateerde het Spaanse EU-voorzitterschap:
 • Dat het GLB meer en meer op de markt is georiënteerd;
 • Voor de periode vanaf 2013 de EU moet werken aan een landbouwmodel
dat over instrumenten beschikt ter marktstabilisatie en om prijsvolatiliteit
tegen te gaan;
 • Binnen dit model boeren met een eerlijk inkomen beloond worden
voor hun economische activiteit, zodanig dat de bijdrage aan de maatschappij
van deze boeren goed weerspiegeld wordt;
 • In de aanloop naar 2020 er meer nadruk moet komen te liggen op
de waarde van de landbouwketen, op producentenorganisaties en op de verbinding
tussen de landbouwsector en het mededingingsbeleid;
 • Een evenwicht gevonden wordt tussen de marktoriëntatie en
de garantie op de «levensvatbaarheid» van de landbouwsector door
extreme volatiliteit te voorkomen.
 • In de vrijere markt van de toekomst ervoor gezorgd moet worden
dat de Europese producenten op gelijke grondslag produceren als in de derde
landen (gezondheids- en veiligheidsnormen, milieu- en dierenwelzijnseisen).
 • Er ruimte moet blijven voor de geldende Gemeenschappelijke Marktordening («single Common Market Organization») als
vangnet.
 
 Ik heb ingebracht dat in het toekomstige GLB de nadruk moet liggen op
ondernemerschap, concurrentiekracht, innovatie en verduurzaming: de hoofdopgaven
voor de agrarische sector om een krachtige concurrentiepositie te behouden.
Na 2013 moet de EU haar producten zonder exportsubsidies concurrerend kunnen
aanbieden op de wereldmarkt. Het GLB moet de voorwaarden scheppen zodat de
sector aan deze opgaven kan voldoen. Het GLB moet ook garanderen dat een level playing field gewaarborgd blijft. Daarom moet gewerkt
worden aan een Europees kader waarbinnen ruimte is om maatwerk te kunnen leveren
op lidstaatniveau.
 Mede als gevolg van de overeengekomen afbouw van marktmaatregelen, kent
Europa nu grotere fluctuaties in het agrarisch bedrijfsinkomen. Europa moet
daarom een publieke noodvoorziening inrichten en in stand houden om in geval
van ernstige marktverstoringen in te kunnen grijpen. Zo’n systeem moet
een dynamisch karakter hebben, zodat snel kan worden geanticipeerd. Maatregelen
moeten gelden zo lang als nodig en zo kort als mogelijk. Voor de toekomst
ná 2013 moet de nadruk liggen op een vangnet bij ernstige marktverstoringen
van klimatologische, fytosanitaire en veterinaire aard. Ik ben voorstander
van het op zoek gaan naar nieuwe, creatieve instrumenten, die passen bij het
GLB van de toekomst. Bij crises van bijvoorbeeld klimatologische, fytosanitaire
of veterinaire aard, moeten er goede instrumenten zijn voor risicobeheer.
Primaire rol van de overheid daarbij is volgens Nederland die van aanjager,
stimulator en facilitator van private initiatieven. De mogelijkheden van nieuwe
instrumenten zoals contracten (termijncontracten) en verzekeringen (risicoverzekeringen)
moeten zeker verder onderzocht worden. Ook de aanleg van strategische (publieke)
voedselvoorraden zou in dit kader bestudeerd kunnen worden.
 
 Ook de meeste andere lidstaten toonden zich voorstander van behoud van
een vangnet als publieke noodvoorziening ná 2013. Een kleine groep
lidstaten gaf aan verdere marktoriëntatie niet noodzakelijk te achten.
De meerderheid zag de noodzaak daartoe wel. Een grote groep lidstaten ondersteunde
het voornemen van de Commissie om nieuwe, creatieve marktinstrumenten, zoals
termijnmarkten en risicoverzekeringen, te onderzoeken.
 
 Commissaris Cioloş heeft aangegeven dat de markt leidend moet zijn
en dat marktmaatregelen de marktwerking moeten bevorderen en niet hinderen.
De Commissaris zei daarom geen voorstander te zijn van permanente interventiemaatregelen.
Centraal in het functioneren van de markt staan voor hem concurrentiekracht
en goede mededingingsregels. In dat kader moet dan ook gewerkt worden aan
een veiligheidsnet: het beheren van de markt in crisissituaties en modaliteiten
om meer evenwicht in de voedselketen te bewerkstelligen. Ten slotte kondigde
Commissaris Cioloş aan dat hij van plan is op korte termijn een publieke
en maatschappelijke consultatie te starten over de toekomst van het GLB.
 Staatssteun voor de aankoop van landbouwgrond (Besluit)
 De Raad heeft niet ingestemd met het verzoek van de Italiaanse delegatie
om het mogelijk te maken staatssteun te verlenen aan landbouwbedrijven voor
de aankoop van landbouwgrond. Italië motiveerde haar verzoek door aan
te geven dat de combinatie van de ongunstige bedrijfsstructuur veel boerenfamilies
verhindert hun leefomstandigheden te verbeteren. De Raad was niet unaniem
van mening dat het voorliggende verzoek voldeed aan het criterium buitengewone
omstandigheden en heeft het verzoek derhalve afgewezen. Samen
met drie andere lidstaten heeft Nederland tegen het Italiaanse staatssteunverzoek
gestemd.
 Diversen
 Verzoek tot uitstel verbod op het gebruik van de legbatterij
(Verzoek Poolse delegatie)
 De Poolse delegatie heeft tijdens de Raad gepleit voor een uitstel van
het verbod op het gebruik van de legbatterij vanaf 2012, met vijf jaren.
Hoewel het Voorzitterschap geen ruimte gaf voor interventies van individuele
lidstaten, heb ik gezegd het voorstel van Polen niet te kunnen steunen.
 
 Commissaris Dalli hecht veel belang aan dierenwelzijn en gaf tevens aan
dat dit een belangrijke waarde bij de consument is. Hij beschouwde het verbod
op de legbatterij als een mijlpaal, en uitstel van het verbod zou een enorme
stap terug betekenen. Tevens zou het tot veel verwarring leiden in de sector,
aangezien een groot aantal producenten inmiddels veel geïnvesteerd heeft
in het hervormen van hun bedrijf. Het verbod blijft onverkort van kracht.
De Commissaris riep derhalve alle lidstaten op om zich in te zetten om het
verbod uit te voeren.
 Leeftijdsgrens testen van rundvee op BSE (Verzoek Belgische
delegatie)
 In het licht van een hernieuwing van de BSE «Road
Map» heeft België tijdens de Raad aandacht gevraagd voor
een mogelijke versoepeling van de EU-eis dat op alle slachtrunderen enkadavers
ouder dan 48 maanden een BSE-test uitgevoerd moet worden. België heeft
om een verlenging van de leeftijd waarop dieren op BSE moeten worden getest
van 48 naar 60 maanden gevraagd.
 
 Commissaris Dalli heeft aangegeven aan dat er op het gebied van BSE binnen
de EU inderdaad een positieve trend waar te nemen is. Dit is dan ook het moment
om bepaalde maatregelen te heroverwegen. Voor eventuele aanpassingen zijn
echter wetenschappelijke criteria een vereiste. De Commissaris heeft toegezegd
medio mei 2010 een nieuwe BSE-roadmap te accorderen.
 Situatie rondom Q-koorts (Verzoek Nederlandse delegatie)
 Conform mijn toezegging aan uw Kamer heb ik tijdens de Landbouwraad aandacht
gevraagd voor de situatie rondom Q-koorts. In Europa is er veel belangstelling
voor de Nederlandse Q-koortsepidemie, die uniek is in de wereld. Ik heb daarom
in de Raad de situatie in Nederland en de getroffen maatregelen toegelicht.
 
 Tevens heb ik aangegeven dat Nederland op 25 en 26 februari een internationale
wetenschappelijke conferentie zal organiseren (inmiddels heeft georganiseerd)
over Q-koorts. Voorts heb ik aangegeven dat een eventuele discussie over de
Europese status van Q-koorts het beste plaats kan vinden in het lopende traject
voor het nieuwe Europese diergezondheidsbeleid. Daarin wordt namelijk al gewerkt
aan een transparant afwegingskader voor het prioriteren van dierziekten. Ik
vind het daarom ook een goede zaak dat de Commissie European
Food Safety Authority (EFSA) heeft gevraagd om een wetenschappelijk
advies over Q-koorts. Ik heb daarbij de medewerking van Nederlandse experts
toegezegd.
 
 Commissaris Dalli gaf aan dat er nog veel wetenschappelijke onzekerheid
bestaat omtrent Q-koorts. De Commissie blijft het verloop van de ziekte daarom
volgen via het surveillance- en monitoringnetwerk en via het SCOFCAH. De Commissaris
verwelkomde de internationale wetenschappelijke conferentie, die door Nederland
is georganiseerd, en onderstreepte het belang van transparant optreden in
deze zaak.
 Illegale handel in ivoor (Verzoek Nederlandse delegatie)
 Conform mijn toezegging aan uw Kamer heeft Nederland tijdens de Raad haar
zorg omtrent de toename van de illegale handel in ivoor gedeeld. Na een daling
in de afgelopen jaren is helaas de toename van de illegale handel in ivoor
in 2009 verdubbeld ten opzichte van 2008. Vooral de situatie in West en Centraal
Afrika is zorgwekkend. Dit lijkt samen te hangen met de gebrekkige capaciteit
van de overheden en voorkomende corruptie. Ook habitatverlies is in deze regio
een groot probleem. Gelukkig lijken doorvoerlanden én landen van bestemming
de ernst van de situatie meer en meer in te zien en adequate maatregelen te
treffen. Het is van het grootste belang in internationaal verband, bijvoorbeeld
via Interpol, informatie uit te wisselen en op te treden. Oorsprongslanden
hebben ook een eigen verantwoordelijkheid om orde op zaken te stellen en olifanten
adequaat te beschermen. Het Olifantenfonds waar op dit moment in CITES-verband
aan gewerkt wordt, kan hier volgens Nederland een goede bijdrage aan leveren.
 
 Commissaris Cioloş gaf aan de Nederlandse zorgen over de toename
van de handel in illegaal ivoor te delen. De Commissaris koppelde de groei
in illegale handel in ivoor aan het gebrek aan bestuurlijke capaciteit. De
Commissaris wees tijdens de Raad op de verschillende stappen die al worden
ondernomen om de illegale handel in ivoor tegen te gaan, zoals de EU-steun
voor het MIKE-programma van CITES met 10 miljoen euro tot 2012 en de inspanningen
van de EU-instellingen en lidstaten om capaciteitsopbouw en meer doelmatige
handhaving van de regelgeving in Afrikaanse landen te ondersteunen. Dit leidt
ertoe dat er steeds grotere hoeveelheden illegaal verhandeld ivoor in beslag
worden genomen. Deze kwestie zal verder besproken worden tijdens de Conference of Parties (COP) over CITES in maart.
 Korte- en lange termijnmaatregelen tegen crisis in de
landbouwsector (Verzoek Griekse delegatie)
 Griekenland heeft aandacht gevraagd voor maatregelen op de korte en de
lange termijn om de crisis in de landbouwsector te kunnen bestrijden. In de
afgelopen drie weken is er in Griekenland stevig gedemonstreerd door Griekse
boeren.
 
 Deze demonstraties zijn het gevolg van de crisis op meerder niveaus. Griekenland
heeft aangegeven dat het land te maken heeft met een daling van het productievolume,
van de prijzen en van het landbouwinkomen. Ook verslechterde de handelsbalans
van Griekenland aanzienlijk. Griekenland heeft de Raad opgeroepen serieus
nota te nemen van de crisis in de landbouwsector, in de nadagen van de financiële
crisis. Tegen die achtergrond is de garantie van voedselveiligheid en voedselzekerheid
van groot belang, op Europees en internationaal niveau. De zorg moet zijn
om de landbouweconomie en de plattelandsbevolking te ondersteunen. Griekenland
heeft derhalve gepleit voor acute maatregelen ter ondersteuning van boeren
die in kritieke situaties terecht zijn gekomen, vanuit zowel het perspectief
van ontwikkeling en werkgelegenheid, als uit het perspectief van voedselzekerheid
en duurzame ontwikkeling.
 
 Commissaris Cioloş heeft toegezegd dat de Commissie de situatie
zal meenemen in de discussie over het GLB na 2013. Verder verwees de Commissaris
naar de Mededeling van de Commissie over het functioneren van de voedselketen,
die in oktober 2009 is verschenen. Deze Mededeling moet leiden tot concrete
oplossingen. Ook in de High Level Group Zuivel
is gesproken over de verschillende schakels in de keten en over de positie
van landbouwers in de voedselketen. De Commissaris zegde toe op dit onderwerp
terug te komen en verdere maatregelen uit te werken.
 Importsituatie in de suikersector (Verzoek Portugese delegatie)
 De Portugese delegatie bracht de importsituatie in de suikersector en
het verband met uitvoer van extra hoeveelheden buiten het quotum geproduceerde
suiker onder de aandacht. De Commissie heeft onlangs besloten om 500 000
ton surplussuiker uit te voeren uit de EU, bovenop de 1,374 000 ton die
in de WTO als plafond aan de EU-uitvoer is gesteld. Dit in verband met de
hoge wereldmarktprijzen op dit moment, en de recordoogst aan suiker in de
EU dit jaar (2009/2010). Ook de lidstaten die zelf geen suiker produceren,
maar ruwe suiker invoeren van de wereldmarkt om zelf te raffineren, hebben
last van de hoge wereldmarktprijzen. Portugal verwoordde hun zorg, namelijk
dat de Commissie met bovenvermeld besluit wel aan de exportbelangen van de
bietentelers en suikerindustrieën in de EU heeft gedacht, maar niet aan
de importbelangen van raffinadeurs. Die hadden, in Portugese ogen, extra toegang
tot ruwe suiker vanuit de wereldmarkt moeten krijgen.
 
 De Commissaris gaf aan begrip te hebben voor de problemen van de hoge
wereldmarktprijzen voor suiker, maar benadrukte tevens dat dit los gezien
moet worden van de hervorming van de gemeenschappelijke markt voor suiker.
De Commissaris gaf aan de hand van een overzicht aan dat de huidige marktcondities
de door Portugal bepleite schorsing van importtarieven niet rechtvaardigen.
De Commissaris zegde toe de marktontwikkelingen nauwlettend te blijven volgen
en, indien noodzakelijk, maatregelen te treffen.
 Situatie op de graanmarkt (Verzoek Franse delegatie)
 De Franse delegatie heeft aandacht gevraagd voor de situatie op de granenmarkt.
Er is voor het tweede achtereenvolgende jaar een overvloedige oogst aan tarwe
en gerst in de EU. De silo’s in de lidstaten raken vol met interventiegraan.
In Polen en Finland liggen grote hoeveelheden interventiegerst opgeslagen.
De uitvoer van granen uit de EU is aanzienlijk minder dan in voorgaande jaren.
De Franse minister Lemaire vroeg de Commissie om marktondersteunende maatregelen.
 
 Commissaris Cioloş concludeerde uit de markt- en prijsontwikkeling
dat er nu geen reden is om speciale maatregelen te treffen. Ook gaf hij aan
geen heil te zien in de herintroductie van exportrestituties, zoals door Frankrijk
bepleit. De Commissaris zegde wel toe de marktontwikkeling nauwlettend te
blijven volgen en, indien noodzakelijk, maatregelen te treffen.
 
 De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
 G. Verburg
 
 
 BIJLAGE 1
 A-punten
 De volgende punten heeft de Raad als A-punt aangenomen, dat wil zeggen
zonder discussie:
 
 – Voorstel voor een besluit van de Raad tot benoeming van de leden
van het Comité van het Europees Sociaal Fonds;
 – Raad van bestuur van de Europese Stichting tot verbetering van
de levens- en arbeidsomstandigheden: benoeming van mevrouw Hristina MITREVA,
Bulgaars lid, ter vervanging van de heer Lazar LAZAROV, aftredend lid;
 – Voorstel voor een besluit van de Raad betreffende het standpunt
in te nemen in het samenwerkingscomité dat is ingesteld bij de Overeenkomst
tot instelling van een douane-unie en samenwerking tussen de Europese Economische
Gemeenschap en de Republiek San Marino;
 – Reglement van orde van de Rekenkamer;
 – Transparantie – Toegang van het publiek tot documenten;
 – Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de
Raad inzake het Europese spoorwegnet voor concurrerend goederenvervoer.