Kennisinfrastructuur Genomics; Kabinetsstandpunt over de versterking van de genomics-kennisinfrastructuur
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27866, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

30-07-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27866 nr. 1

16-07-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamKabinetsstandpunt Genomics1. Inleiding2. Voorstellen van het KabinetKabinetsvisieMaatregelenIntegrale aanpakActie: Versterking onderzoek in zwaartepunten en thema'sFinanciering en proceduresActie: Vernieuwend genomics-onderzoekActie: Toepassingsgericht vraaggestuurd onderzoekActie: Maatschappelijke aspecten, onderzoek en communicatieKennistransfer en -valorisatieActie: Human resourcesOverige onderwerpenData- en materiaalbanken(Bio)nanotechnologieInternationale samenwerking3. Sturing en organisatie4. FinancieringReguliere middelenVrijgemaakte begrotingsmiddelen voor 2001 en 2002.ICES/KIS 3 middelenOverzicht van de middelenOverzicht beschikbare middelen tot en met 2006 in miljoenen
guldens (€) 5. VervolgstappenBijlageSamenvattingInleidingVersterking kennisinfrastructuur is dringend gewenstInvesteringenThema'sNationaal regie-orgaanCommunicatie en maatschappelijk platformLangere termijn
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27866Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 59 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 866Kennisinfrastructuur Genomicsnr. 1BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalZoetermeer, 16 juli 2001Hierbij zend ik u, mede namens mijn collega's van Economische Zaken, van
Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
en van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, het kabinetsstandpunt
over de versterking van de genomics-kennisinfrastructuur. Het standpunt is
aangekondigd in de Integrale Nota Biotechnologie (TK 2000–2001, 27 428,
nr. 2) die het Kabinet in september 2000 naar het parlement heeft gezonden.Ter voorbereiding van het kabinetsstandpunt heeft de Tijdelijke Adviescommissie
Kennisinfrastructuur Genomics, onder voorzitterschap van dr. H.H.F. Wijffels
een advies uitgebracht. Een samenvatting van het advies is als bijlage bij
het kabinetsstandpunt opgenomen.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,L. M. L. H. A. Hermans Kabinetsstandpunt GenomicsVersterking van onderzoek en innovatie op het gebied van samenstelling,
functie en producten van het erfelijk materiaal van mensen, planten, dieren
en micro-organismen.1. InleidingGenomics1 heeft zich de laatste jaren stormachtig
ontwikkeld. Het afgelopen jaar heeft op dit gebied belangrijke mijlpalen te
zien gegeven, met name de publicatie van de vrijwel complete versie van het
menselijke genoom. Nieuwe technologische ontwikkelingen maken het nu mogelijk
grootschalig onderzoek te doen naar samenstelling en functie van het erfelijk
materiaal van mensen, dieren, planten en micro-organismen. Ook kunnen sinds
kort producten hiervan, eiwitten en stofwisselingsproducten, grootschalig
worden onderzocht. Genomics is van strategisch belang voor Nederland en zijn
burgers. Het biedt goede kansen op termijn voor een verbetering van de kwaliteit
van leven: door een meer effectieve preventie en bestrijding van ziekten,
door gezondere, veiligere en beter houdbare voeding en door meer duurzame
productiemethoden en meer inzicht in ecosystemen.Nederland moet, gezien zijn goede uitgangspositie en het grote belang
van het terrein, de ambitie hebben om een belangrijke speler te worden op
het terrein van genomics en bioinformatica. De Nederlandse kennisinstellingen
hebben de versnelling van het onderzoek onvoldoende kunnen bijbenen. Het gevaar
bestaat daarom dat wij onvoldoende zullen kunnen profiteren van de kansen
die genomics biedt. Dat vraagt gezien het fundamentele karakter van het terrein
om gecoördineerde en significante investeringen van de overheid. «Verantwoord
en zorgvuldig benutten van kansen» is het motto voor het biotechnologiebeleid
van het Kabinet (Integrale Nota Biotechnologie, TK 2000 – 2001, 27 428,
nr.2), dat ook doorklinkt in de gezamenlijke verklaring over biotechnologie
van de Britse premier Blair en minister-president Kok voor de recente Stockholm-top.
Dit motto is óók van toepassing op het daaraan gerelateerde
terrein genomics. Investeringen op dit terrein moeten een bijdrage leveren
aan de internationale positionering van Nederland door excellentie na te streven
en kansrijke niches te ontwikkelen.Genomics zal op termijn tot resultaten en toepassingen leiden die grote
consequenties voor burgers kunnen hebben. Investeringen op dit terrein dienen
dus gepaard te gaan met ruime aandacht voor vragen op maatschappelijk, ethisch
en juridisch gebied. Ook dienen burgers zich een goed geïnformeerde mening
te kunnen vormen over de ontwikkelingen in genomics. Dat vraagt om communicatie
tussen de onderzoekers en burgers en om betrouwbaar informatiemateriaal.Genomics-onderzoek wordt vaak over de landsgrenzen heen in internationale
consortia uitgevoerd. Door een sterke eigen positie te creëren kan Nederland
zich kwalificeren als een prominente deelnemer aan internationale ontwikkelingen
zoals de vorming van de Europese onderzoeksruimte (waarin excellente netwerken
een belangrijke rol spelen als virtuele centers of excellence) en het EU-Kaderprogramma voor Onderzoek en Technologieontwikkeling
(vooral bij het thema Genomics en biotechnologie voor gezondheid).Op 20 juni 2000 werd het Strategisch Actieplan Genomics aangeboden aan
de Ministers van Economische Zaken en van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,
mede namens hun collega's van VROM, LNV en VWS. Dit plan is opgesteld door
een tweetal breed samengestelde initiatiefgroepen uit wetenschap
en bedrijfsleven op biomedisch en agrofood gebied, als follow-up van de door
het ministerie van Economische Zaken georganiseerde Technologieradar-workshop.
Het Strategisch Actieplan Genomics biedt een gezamenlijke visie op de kansen
die genomics voor Nederland biedt op biomedisch en agro-food gebied en dringt
aan op substantiële investeringen in de Nederlandse genomics-kennisinfrastructuur
met een totale omvang van f 500 mln. (€ 227 mln.) in vijf jaar.
Daarnaast zijn door met name kennisinstellingen nog andere investeringsvoorstellen
gedaan.Beide ministers zegden bij de ontvangst van het Strategisch Actieplan
Genomics toe zo snel mogelijk met een kabinetsstandpunt te komen. Ter voorbereiding
van dit kabinetsstandpunt is de Tijdelijke Adviescommissie Kennisinfrastructuur
Genomics, onder leiding van dr. H.H.F. Wijffels, gevraagd over de plannen
te adviseren. De commissie heeft op 11 april 2001 haar advies aan het Kabinet
aangeboden.De Commissie adviseert de Nederlandse kennisinfrastructuur op het gebied
van genomics op zo kort mogelijke termijn te versterken door middel van een
samenhangend pakket van maatregelen, en daarvoor voor de eerstkomende vijf
jaar f 600 mln. (€ 272 mln.) uit te trekken. De middelen dienen,
in de visie van de Commissie, te worden ingezet op basis van een nationale
strategie onder regie van een daartoe bij NWO te creëren orgaan. In het
navolgende wordt regelmatig verwezen naar het advies van de Commissie Wijffels.
De samenvatting van het rapport van de Commissie is als bijlage bij dit standpunt
opgenomen.2. Voorstellen van het KabinetKabinetsvisieDe Commissie schetst perspectieven voor verbetering van de gezondheidszorg,
een gezondere, veiliger en beter houdbare voeding en meer duurzame productiemethoden.
Het Kabinet deelt de analyse van de Commissie dat genomics grote kansen biedt
voor de verbetering van de kwaliteit van leven van de burger en voor versterking
van de economische structuur, en dat Nederland zelf – en met spoed,
om de achterstand op genomics-terrein in te lopen en effectief aan te haken
bij de internationale ontwikkelingen – dient te investeren om hiervan
ten volle te kunnen profiteren. Nederland heeft nu nog een goede uitgangspositie
doordat het Nederlandse life sciences-onderzoek, zowel publiek als privaat,
internationaal zeer goed staat aangeschreven.Genomics onderscheidt zich van het gangbare life sciences onderzoek door
een aanpak die veel grootschaliger is dan gebruikelijk en die veel, vaak kostbare,
apparatuur vergt, waarbij onderzoekers uit verschillende disciplines intensief
samenwerken. Aan genomics ligt een brede wetenschappelijke en technologische
basis ten grondslag, bestaande uit één geheel van concepten
en experimenteertechnologieën. Om uit de enorme hoeveelheid data die
het onderzoek oplevert, nuttige informatie te destilleren, is expertise in
de bioinformatica onontbeerlijk.Genomics zal, als «enabling technology», een brede uitstraling
hebben in het medisch onderzoek, waaronder het onderzoek naar de oorzaken
en mechanismen van ziekten, maar ook in het landbouwonderzoek en in de natuurwetenschappen
(biologie, chemie, farmacie).Investeren in de publieke wetenschappelijke infrastructuur zal ongetwijfeld
leiden tot meer kennis. Maar om burger en economie daarvan te laten profiteren
is méér nodig. Het Kabinet onderschrijft daarom het advies van
de Commissie om het gehele terrein van fundamenteel onderzoek tot toepassing,
dat wil zeggen de gehele innovatieketen, integraal aan te pakken.
Behalve de publieke fundamentele en de meer op toepassing gerichte onderzoekinstellingen
zullen ook anderen bij de investeringen betrokken zijn, zoals academische
ziekenhuizen en centra voor topzorg, en niet in de laatste plaats bedrijven.
De betrokkenheid van deze partijen, in het bijzonder de bedrijven, is noodzakelijk
voor inbreng van een innovatieve focus in het onderzoek, voor samenwerking
tussen bedrijven en kennisinfrastructuur en voor de ontwikkeling van nieuwe
producten en processen, al dan niet vanuit nieuwe bedrijven (life sciences
starters). Op die manier kan genomics als drijvende kracht voor innovaties
ook een goede voedingsbodem bieden voor het ontstaan van nieuwe bedrijven.Het door de Commissie gesignaleerde tekort aan genomics-onderzoekers (en
in het bijzonder op bioinformatica-gebied) neemt het Kabinet zeer serieus.
De gesignaleerde noodzaak van een innovatief human resourcesbeleid en een
nieuwe aanpak van de opleidingen in de life sciences onderschrijft het Kabinet.
Het ziet het aanpassen van bestaande en het opzetten van nieuwe opleidingen
en cursussen, en om-, her- en bijscholing van onderzoekers uit verwante vakgebieden
als een bijzondere uitdaging voor de universiteiten en kennisinstituten en
wil de totstandkoming daarvan vanwege het urgente karakter een extra stimulans
bieden. Daarnaast zal zeker de eerste jaren het werven van onderzoekers veel
aandacht vragen.De Commissie wijst erop dat deze nieuwe ontwikkelingen de grenzen verleggen
van de kennis van levensprocessen. Toepassing van deze kennis zal vele, vaak
nog niet of onvoldoende verkende, vragen oproepen van maatschappelijke, juridische
en ethische aard. Het Kabinet is het daarom eens met de Commissie dat dit
zowel vraagt om onderzoek naar de gevolgen van genomics-ontwikkelingen als
om een permanente dialoog en interactie tussen onderzoekers en samenleving.
Het Kabinet heeft hiervoor dan ook een prominente plaats ingeruimd in zijn
investeringsvoorstellen.Een nieuwe onderzoeksaanpak vergt een nieuwe strategie. Het Kabinet onderschrijft
de noodzaak van een nationale strategie voor genomics, met een nieuwe manier
van aansturen van het onderzoek via nationale regie. Het neemt het advies
van de Commissie over om daarvoor een nationaal regie-orgaan in te stellen
dat een plan voor een nationale strategie moet ontwikkelen en een groot aantal
maatregelen in samenhang moet aansturen. Hiermee wil het Kabinet bereiken
dat Nederland deel gaat uitmaken van de wereldtop op genomicsgebied.Het Kabinet kan zich op hoofdlijnen vinden in de investeringsvoorstellen
van de Commissie. Het tekent daarbij wél aan, dat investeringen ook
door andere middelen dan extra overheidsmiddelen dienen plaats te vinden.
Van de bij genomics betrokken partijen mag evenzeer een inspanning worden
gevergd, waarbij zij hun betrokkenheid ook financieel tot uitdrukking brengen.
Van universiteiten en onderzoekinstituten verwacht het Kabinet dat zij uit
hun reguliere middelen mee-investeren. Het Kabinet rekent er ook op dat bedrijven
en andere private partijen, zoals medische fondsen, bereid zullen zijn financieel
te participeren in hoogwaardig genomics-onderzoek in de publieke kennisinfrastructuur.Het Kabinet neemt kennis van de bedragen die de Commissie-Wijffels indiceert
voor de afzonderlijke maatregelen. Toch is het Kabinet, vanwege de dynamiek
van het terrein, terughoudend om in dit standpunt nu reeds de precieze bedragen
voor de verschillende maatregelen vast te leggen. Het regie-orgaan zal in
zijn strategisch plan de concrete bedragen opnemen die voor de verschillende
maatregelen worden uitgetrokken. De indicaties die de Commissie daarvoor heeft
gegeven kunnen als uitgangspunt dienen. Het Kabinet is het eens met de opvatting van de Commissie-Wijffels, dat
de investeringen in genomics langere tijd moeten worden volgehouden, mogelijk
10 jaar of langer. De hieronder beschreven maatregelen zijn bedoeld voor in
ieder geval een eerste periode van vijf jaar (tot en met 2006). Aan het einde
van deze periode zal een externe evaluatie plaatsvinden op grond waarvan besloten
zal worden over de wijze waarop de actie zal worden voortgezet.In de navolgende paragrafen geeft het Kabinet zijn visie over de voorgestelde
maatregelen en geeft het, waar van toepassing, aan waar het afwijkt van het
advies. Gezien de urgentie zal het Kabinet nog dit jaar beginnen met de implementatie
van de maatregelen.MaatregelenIntegrale aanpakUitgangspunt van het Kabinet is dat een integrale aanpak over het gehele
innovatietraject noodzakelijk is. Het Kabinet zal daarom, in lijn met het
advies van de Commissie, NWO opdracht geven tot het instellen van een regie-orgaan.
De missie van dit regie-orgaan is het formuleren en ten uitvoer brengen van
een nationale genomics-strategie, langs de lijnen die in het rapport van de
Commissie Wijffels en dit standpunt zijn aangeduid. Het is daarbij van belang
dat het regie-orgaan overzicht heeft over alle publiek gefinancierde onderzoek
in Nederland. Het regie-orgaan start zijn werkzaamheden met het opstellen
van een strategisch plan, dat de goedkeuring behoeft van de bij genomics betrokken
en medefinancierende ministers (OCenW, EZ, LNV, VROM, VWS), waarbij OCenW
als penvoerder zal optreden.Om deze integrale aanpak mogelijk te maken hecht het Kabinet er zeer aan
om waar mogelijk financieringsbronnen te combineren. Zo ontstaat één
geldstroom die via het regie-orgaan wordt ingezet om kennisinfrastructuur,
van fundamenteel onderzoek tot toepassing, te versterken. NWO wordt, ten behoeve
van het regie-orgaan, een geoormerkt budget toegekend voor de uitvoering van
deze integrale aanpak, die een duidelijk bredere doelgroep heeft dan de traditionele
doelgroep van NWO.Het strategisch plan schetst de inhoudelijke doelen en lijnen van de nationale
genomics-strategie en de wijze waarop deze doelen worden bereikt. Daarbij
gaat het regie-orgaan uit van het pakket van maatregelen dat hieronder, op
basis van het rapport van de Commissie Wijffels, wordt aangegeven.Voor het Kabinet zijn bepalend voor goedkeuring van het strategisch plan:– Het plan getuigt van een integrale aanpak die de hele innovatieketen
dekt.– Het plan geeft inzicht in de wijze waarop het geheel van de verschillende
maatregelen in samenhang wordt aangestuurd en gemonitord.– Het plan toont een aansprekend geheel van een beperkt aantal thema's
waaraan prioriteit wordt gegeven en waarvoor heldere programmatische lijnen
met evalueerbare doelen worden uitgewerkt.– Het plan toont een samenhangend geheel van zwaartepunten en thema's,
tot stand gekomen na een zorgvuldig selectieproces.– Het plan bevat een aanpak voor de opbouw en versterking van bioinformatica
met een inbedding in de zwaartepunten.– Het plan is flexibel in die zin, dat gedurende de looptijd ruimte
(met name in financiële zin) wordt gehouden voor opname van nieuwe, snel
opkomende en strategische belangrijke ontwikkelingen in het onderzoek.– Het plan schetst de wijze waarop toepassingssectoren, zoals bedrijfsleven of gezondheidszorg, worden betrokken bij de formulering en de
invulling van de strategie en bij het te verrichten fundamentele, toepassingsgerichte
en toegepaste onderzoek – reikend van consultatie tot en met de vorming
van consortia van publieke en private onderzoekseenheden.– Een professionele aanpak van de vertaling van de resultaten van
het onderzoek in nieuwe commerciële producten en diensten en in nieuwe
bedrijven -«valorisatie»- maakt deel uit van bovengenoemde betrokkenheid
van de vraagkant.– Het plan bevat een aanpak van communicatie over en onderzoek naar
maatschappelijke aspecten van genomics.– Het plan bevat een aanpak om het onderzoekerspotentieel snel uit
te bouwen, bijvoorbeeld door opleiding en training.In het onderstaande wordt uitgebreid ingegaan op de verschillende acties
die tezamen het investeringspakket in genomics vormen. Het is aan het regie-orgaan
om deze, gegeven de beschikbare en nog te verwerven middelen, tot een samenhangend
geheel te smeden. Het ligt daarbij voor de hand dat in de opbouwfase de nadruk
ligt op de opbouw van een stevige infrastructuur van een beperkt aantal zwaartepunten
(waarin bioinformatica en een thematische aanpak zijn geïntegreerd).Actie: Versterking onderzoek in zwaartepunten en thema'sDe Commissie adviseert de opbouw van «een vijftal» onderzoekszwaartepunten
(«centres of excellence») die onderling nauw samenwerken op een
beperkt aantal onderzoeksthema's.Het Kabinet hecht aan een geconcentreerde inzet van middelen, die zal
resulteren in een evenwichtige ontwikkeling met voldoende kritische massa
van zowel zwaartepunten als thema's. Focussering vindt plaats door regie en
door het aantal zwaartepunten en thema's beperkt te houden. Overigens dienen
excellente groepen die niet tot een zwaartepunt behoren maar onmisbaar zijn
voor de realisatie van de doelstellingen van een thema, ook in aanmerking
te kunnen komen voor financiering.Bioinformatica dient, als essentieel gereedschap voor genomics, goed te
zijn ingebed in alle zwaartepunten. Het Kabinet onderschrijft de visie van
de Commissie dat bioinformatica nog onderontwikkeld is in Nederland en ziet
de opbouw van bioinformatica als zeer urgent en als een belangrijke prioriteit.
Het regie-orgaan zal in zijn strategisch plan een visie moeten ontwikkelen
over hoe de bioinformatica te versterken, mede in aansluiting op het recent
gestarte NWO-programma Biomoleculaire Informatica (dat zal worden ingebracht
in de nationale strategie). Daarbij verdient aandacht de door de Commissie
genoemde optie van een centraal expertise- en dienstencentrum, dat tevens
geavanceerd bioinformatica-onderzoek uitvoert en op dat terrein een knooppunt
in het genomics-netwerk vormt. Dat geldt ook voor het delen van bioinformatica-faciliteiten
voor het genomics onderzoek buiten de zwaartepunten.Om voor financiering in aanmerking te komen stellen kandidaat-zwaartepunten
(uit universiteiten en niet-universitaire kennisinstituten) op open uitnodiging
van het regie-orgaan een plan op voor een periode van vijf jaar. Daarin wordt
ook aangegeven op welke onderzoekthema's het betreffend zwaartepunt zich toelegt.
Het regie-orgaan wordt belast met verder uitwerken van selectiecriteria, de
organisatie van en besluitvorming over het selectieproces, de bewaking van
de thematische samenhang en de financiering van de geselecteerde zwaartepunten
en thema's. Uitgangspunt daarbij zijn de criteria die de Commissie heeft geformuleerd,
onder andere op het gebied van wetenschappelijke excellentie, samenwerking
met het bedrijfsleven en kennisinstituten, medefinanciering door
betreffende kennisinstelling, organisatorische structuur en onderwijs- en
trainingsprogramma's.Op basis van het advies van de Commissie wil het Kabinet de volgende onderzoeksthema's
als uitgangspunt nemen voor de invulling van de nationale strategie:• De relatie tussen voedsel en gezondheid, inclusief voedselveiligheid• Mechanismen van infectieziekten• Het ontstaan van multifactoriële ziekten, waarbij zowel genetische
als omgevingsfactoren van invloed zijn• Het functioneren van ecosystemen, gericht op duurzame, milieuveilige
en gezonde plantaardige en dierlijke producten.Gezien de snelle ontwikkelingen ziet het Kabinet nu af van een verdere
prioritering en explicitering van de thema's. Het is aan het regie-orgaan
om een nadere prioritering en uitwerking te presenteren in het strategisch
plan en deze zo nodig daarna aan te passen aan nieuwe ontwikkelingen, die
zich op het dynamische terrein van genomics naar verwachting zullen voordoen.De NWO-programma's Biomoleculaire Informatica en Genomics, die een eerste
projecttoewijzingsronde hebben gehad, zullen onderdeel uitmaken van de nationale
strategie en zullen bij de uitwerking van deze actielijn een belangrijke rol
hebben. De programmacommissies van deze programma's zullen rechtstreeks rapporteren
aan het regie-orgaan (en ook richtinggevende indicaties kunnen ontvangen).Financiering en proceduresHet is de intentie van het Kabinet om in beginsel rond eenderde van de
totale kosten (wetenschappelijke en niet-wetenschappelijk personeel, apparatuur,
overhead, huisvesting) van een zwaartepunt en/of thema te financieren, rekening
houdend met de specifieke financieringsstructuur van betreffende kennisinstelling.
De overige middelen komen uit de reguliere financiering van kennisinstellingen
en inkomsten uit projectfinanciering, contracten en Europese onderzoekssubsidies.
Uitgangspunt is dat de bijdragen uit de reguliere financiering van de kennisinstellingen
de komende jaren, in lijn met al bestaande voornemens, sterk zullen toenemen.Financiering wordt in de regel voor vijf jaar toegekend. Het nationaal
regie-orgaan zal worden belast met het opzetten en (laten) uitvoeren van een
externe onafhankelijke beoordelingsprocedure voor selectie en evaluatie.Actie: Vernieuwend genomics-onderzoekNaast investeringen in zwaartepunten is, aldus de Commissie, ruimte nodig
voor veelbelovend, vernieuwend onderzoek, waarmee nieuwe groepen en jonge
talentvolle onderzoekers zich kunnen bewijzen, ook al zouden ze niet passen
in de geselecteerde thema's en/of zwaartepunten. Hierdoor kan een kiem worden
gelegd voor thema's en/of zwaartepunten van de toekomst.Relevant voor deze actie is het reeds door NWO in gang gezette programma
Genomics, dat een sterk vernieuwend karakter draagt. Dit programma wordt door
NWO onder de regie gebracht. Daarnaast biedt de Vernieuwingsimpuls van OCenW,
NWO en de universiteiten kansen voor getalenteerde jonge onderzoekers, ook
op genomics-terrein. Overigens zal geen gebiedsgerichte oormerking plaatsvinden
binnen de Vernieuwingsimpuls. Het ligt in de rede dat het regie-orgaan betrokken
zal worden bij de toewijzingsprocedure in de Vernieuwingsimpuls.
Afhankelijk van de resultaten van het programma Genomics en de Vernieuwingsimpuls
zal het regie-orgaan bekijken in hoeverre er daarnaast nog extra vernieuwend
onderzoek nodig is.Actie: Toepassingsgericht vraaggestuurd onderzoekHet Kabinet vindt ondersteuning van onderzoeksconsortia van onderzoeksinstellingen
en bedrijven van uitermate groot belang, om de gewenste doorstroom van kennis
naar innovatieve toepassingen te bevorderen. Daarom wil het ruimte scheppen
voor omvangrijke onderzoeksconsortia met een integrale onderzoeksaanpak, waarin
plaats is voor samenhangende deelprojecten die zowel toepassingsgericht als
fundamenteel van aard kunnen zijn. Het Strategisch Actieplan Genomics geeft
hiervan voor het agro-food gebied een aantal voorbeelden. Vooral door hun
meer toegepaste onderzoeksinvalshoek nemen zij in een integrale aanpak een
belangrijke plaats in. Ook voor onderzoek naar de klinische toepassingen van
genomics moet voldoende ruimte worden gecreëerd. De Raad voor Gezondheidsonderzoek
bereidt thans een advies daarover voor, dat dit najaar zal worden uitgebracht.Om de samenhang over het gehele gebied van fundamenteel tot toegepast
onderzoek te waarborgen is het gewenst dat omvangrijke projectvoorstellen
van onderzoeksconsortia ter advies worden voorgelegd aan het regie-orgaan.
Het regie-orgaan kan aan de financiering van meer fundamentele onderzoeksactiviteiten
van dergelijke projecten bijdragen. Voor de financiering van de meer toegepaste
deelprojecten kunnen de door de EU getoetste samenwerkingsinstrumenten (zoals
die van Senter) benut worden. Om de samenhang te realiseren is afstemming
nodig tussen het regie-orgaan en Senter.Het fundamenteel-strategische Innovatiegericht Onderzoeksprogramma (IOP)-instrument
rekent het Kabinet tot deze maatregel. Het IOP Genomics zal integraal onderdeel
uitmaken van de nationale strategie. De programmacommissie van het IOP Genomics
zal, naast haar reguliere rapportage aan de IOP Stuurgroep ook rapporteren
aan, en indicaties ontvangen van het regie-orgaan. Het regie-orgaan zal een
vertegenwoordiger in de programmacommissie benoemen.Actie: Maatschappelijke aspecten, onderzoek en communicatieDeze maatregel omvat zowel onderzoek naar als communicatie over de maatschappelijke,
ethische en juridische aspecten van genomics-onderzoek en toepassingen daarvan.
Het Kabinet vindt evenals de commissie deze actie van eminent belang omdat,
zoals de Commissie stelt, «niet eerder verkende maatschappelijke domeinen
worden betreden». Het onlangs door de Adviesraad voor het Wetenschaps-
en Technologiebeleid uitgebrachte advies over maatschappelijke aspecten van
ontwikkelingen in de humane genetica kan voor de uitwerking van een onderzoeksprogramma
mede als leidraad dienen, waarbij uitbreiding in de richting van vraagstukken
op het agro-food gebied noodzakelijk is.Bedacht dient te worden dat een onderzoeksprogramma multidisciplinair
van aanpak moet zijn: er is expertise nodig vanuit zowel de beta- als de gammahoek.
Dit zal naar de inschatting van het Kabinet enige organisatorische aanpassing
van universitair onderzoek kunnen vragen en tevens betekenen dat het programmeren
van het voorgestelde onderzoekprogramma veel tijd kan vergen. Daarom moet
aangesloten worden bij het thans in voorbereiding zijnde NWO-programma Maatschappelijke
en Ethische aspecten van genomics. Dit programma zal net als de hierboven genoemde NWO-programma's onder de nationale regie vallen. De programmacommissie
zal ook rechtstreeks rapporteren aan het regie-orgaan.Tevens zal het regie-orgaan de contouren voor communicatie-activiteiten
opstellen. Onderdeel daarvan vormt deskundigheidsbevordering van maatschappelijke
organisaties. Bij het regie-orgaan wordt een maatschappelijk platform ondergebracht
dat adviseert over de communicatieactiviteiten en het onderzoeksprogramma.
Speciale aandacht hierbij is nodig voor een goede afstemming van de werkzaamheden
met andere fora met een min of meer vergelijkbare functie zoals het Forum
Genetica, Gezondheid en Gezondheidszorg en het Platform Medische Biotechnologie.Voor een standpunt over het voorstel van de Commissie een permanente maatschappelijke
adviesraad voor de life sciences in te stellen, zal het Kabinet eerst de evaluatie
van de werkzaamheden van de Commissie Biotechnologie en Voeding en andere
lopende initiatieven afwachten.Kennistransfer en -valorisatieBij het nationaal regie-orgaan wordt in nauwe afstemming met de betrokken
instellingen een valorisatie-eenheid opgericht, die een actief octrooierings-
en technologie-transferbeleid opzet. Universiteiten en kennisinstellingen
zijn vaak niet voldoende geëquipeerd voor het aanvragen, onderhouden,
verdedigen en commercialiseren van een octrooiportefeuille. Het Kabinet stelt
voor de onderzoekresultaten ten behoeve van de onderzoekzwaartepunten en -groepen
te laten exploiteren door de valorisatie-eenheid. De valorisatie-eenheid gaat
de volgende taken uitvoeren: het samen met de instellingen opsporen van kennis
die de basis kan vormen voor nieuwe toepassingen; het beschermen van deze
kennis door middel van het octrooieren en het afsluiten van overeenkomsten
met bedrijven die de kennis zullen omzetten in marktrijpe producten. Voor
het doorontwikkelen van deze kennis tot marktrijpe producten is primair een
rol weggelegd voor de betrokken onderzoekgroepen en bedrijven.Het regie-orgaan zal met de betrokken instellingen afspraken maken over
hoe de valorisatie-eenheid gaat functioneren en hoe de interactie tussen de
eenheid en instellingen zal verlopen. In het strategisch plan dient het regie-orgaan
in ieder geval de taken en verantwoordelijkheden te schetsen van de valorisatie-eenheid.
Daarnaast dienen ook zaken als kenniseigendom, verdeelsleutels van de gegenereerde
inkomsten (waarbij het voor de hand ligt dat verreweg het grootste deel van
de baten toevalt aan die groepen die de geoctrooieerde kennis hebben ontwikkeld),
de rol van octrooi-portefeuilles en het oprichten van nieuwe ondernemingen
aan de orde te komen. Bij dit laatste punt is het van belang dat wordt aangesloten
op de Actielijnen van het BioPartner-programma van het ministerie van Economische
Zaken, waarbij met name relevant is de BioPartner First Stage Grant, en op
het NWO-programma STIGON. Te overwegen is om, als de eerste ervaringen positief
zijn, de valorisatie-eenheid ook open te stellen voor genomics-onderzoek dat
niet behoort tot het nationale programma.Actie: Human resourcesHet snel opbouwen van een onderzoekerspotentieel is van groot belang om
in de toekomstige behoefte van gespecialiseerde genomicsonderzoekers te kunnen
voorzien. Hoewel de Commissie het belang van Human Resources onderstreept,
koppelt zij daar geen financiële consequenties aan vast.
Hoewel het opzetten van nieuwe en aangepaste opleidingen de primaire taak
van de kennisinstellingen zelf is, is het Kabinet van mening dat enige extra
financiële ondersteuning nodig is voor het opzetten van nieuwe en het
aanpassen van bestaande curricula. Daarmee kunnen de universiteiten worden
uitgedaagd om plannen in die richting onderling goed af te stemmen en die
plannen op de kortst mogelijke termijn te realiseren. Dit geldt ook voor het
opzetten van specifieke opleidingsactiviteiten (ook in het HBO), bijvoorbeeld
voor om-, her- en bijscholing, en financiering van buitenlandse stages en
uitwisseling van studenten en jonge onderzoekers. Het Kabinet ziet deze«aanjaagfunctie»
met extra financiële middelen als een taak voor het regie-orgaan, die
dit dient op te nemen in haar strategisch plan.Overige onderwerpenData- en materiaalbankenDe Commissie stelt voor dat het regie-orgaan de betekenis van (Nederlandse)
data- en materiaalbanken voor genomics nader in kaart brengt en operationeel
maakt in het kader van de nationale genomics-strategie. Het Kabinet ziet dit
als een integraal onderdeel van de op te bouwen kennisinfrastructuur en vraagt
het regie-orgaan om ook dataen materiaalbanken van belang voor genomics als
onderdeel van de versterking van zwaartepunten in zijn strategisch plan op
te nemen.(Bio)nanotechnologieHet Kabinet vraagt het regie-orgaan de mogelijkheden te onderzoeken voor
een samenwerkingsprogramma op het grensvlak van genomics en nanotechnologie.Internationale samenwerkingHet Kabinet vraagt speciale aandacht van het regie-orgaan voor het stimulering
van internationale samenwerking en afstemming van activiteiten als onderdeel
van het strategisch plan. Van belang is met name aansluiting op de gedachte
van de networks of excellencedie in het kader
van de Europese onderzoeksruimte zullen worden gevormd, en op de bevordering
van toetreding tot internationale consortia, al dan niet in EU- of ESF-verband.3. Sturing en organisatieHet bovenstaande vereist een nieuw manier van aansturen van onderzoek
door en nieuwe organisatievormen bij NWO. Het strategisch plan vormt het belangrijkste
sturingsinstrument voor het regie-orgaan. Zijn uitwerking vindt dat plan onder
meer in afspraken met de geselecteerde zwaartepunten en in de aansturing van
thema's.Een centrale rol is hierbij weggelegd voor de directeur van het regie-orgaan.
De directeur vormt met de leiders van de onderzoekszwaartepunten het management-team
en wordt bijgestaan door een klein team van medewerkers. Het management-team
dient de zwaartepunten zó aan te sturen dat zij de hoge kwaliteit en
doelgerichtheid blijven leveren die wordt beoogd en dat zij gezamenlijk –
zo nodig met inzet van belangrijke groepen buiten de zwaartepunten –
tot optimale invulling van de gekozen thema's komen en de hun toekomende rol
spelen in het traject naar innovatieve toepassingen. De directeur dient daarom
een sterke research-manager te zijn met groot gezag, ook in wetenschappelijk opzicht, om daadwerkelijk leiding te geven aan de formulering en uitvoering
van de nationale genomics-strategie.De directeur behoeft de bijstand van een onafhankelijke internationaal
samengestelde wetenschappelijke adviesraad van hoog kaliber. De directeur
wordt (ook met raad) terzijde gestaan door een Raad van Toezicht van stevig
statuur met bestuurservaring en gezag in het veld waardoor het regie-orgaan
zijn taken en verantwoordelijkheden zelfstandig kan uitvoeren.Het Kabinet kan zich daarom vinden in de voorstellen die de Commissie-Wijffels
heeft gedaan voor de organisatiestructuur van het regie-orgaan. Deze dient
ertoe bij te dragen dat het regie-orgaan een eigen plaats heeft binnen de
NWO-organisatie en over een grote mate van autonomie beschikt zodat het daadkrachtig
en efficiënt zijn taken en verantwoordelijkheden kan uitvoeren. Het regie-orgaan
zal onafhankelijk van, maar in nauwe samenwerking met de bestaande gebiedsbesturen
functioneren. Het is niet de bedoeling van het Kabinet een nieuw zelfstandig
bestuursorgaan in het leven te roepen. Het Kabinet zal in overleg met NWO
zorgdragen voor een dusdanige juridische constructie binnen de NWO-organisatie
dat de positie van het regie-orgaan voldoende kan worden gewaarborgd, zonder
dat daarmee een zelfstandig bestuursorgaan wordt gecreëerd.De directeur wordt benoemd door het Algemeen Bestuur van NWO, op voordracht
van de Raad van Toezicht. De benoeming vereist de instemming van de betrokken
ministers. De Raad van Toezicht wordt benoemd door het Algemeen Bestuur van
NWO. De Raad van Toezicht zal bestaan uit onafhankelijke leden die hun sporen
verdiend hebben in het management van onderzoek bij bedrijven en kennisinstellingen
en die affiniteit hebben met life sciences. De benoeming vereist de instemming
van de betrokken ministers. De algemeen directeur van NWO kan als waarnemer
optreden.Het Algemeen Bestuur van NWO rapporteert jaarlijks door middel van een
jaarverslag van het regie-orgaan aan de betrokken ministers. Het overleg van
het regie-orgaan met de overheid over het strategisch plan en de uitvoering
daarvan zal op «strategische momenten» plaatsvinden via de ambtelijke
stuurgroep genomics. Deze zal bestaan uit vertegenwoordigers van de betrokken
ministers (met OCenW als voorzitter) aangevuld met de voorzitter van de ICES/KIS-werkgroep.Om het regie-orgaan de ruimte te geven om aan het werk te gaan wil het
Kabinet op drie momenten de plannen en de uitvoering daarvan toetsen: aan
het begin op basis van het strategisch plan, een «mid-term review»
na twee jaar op basis waarvan kan worden bijgestuurd, en aan het eind van
de periode op grond waarvan besloten zal worden over de wijze waarop de actie
wordt voortgezet. Om deze evaluatie goed te kunnen uitvoeren dient het regie-orgaan
in zijn strategisch plan de te gebruiken evaluatiecriteria (op basis van de
beoogde resultaten) op te nemen.4. FinancieringDe beschreven investeringsimpuls vereist een forse budgettaire inspanning,
niet alleen van de overheid maar ook van kennisinstellingen, bedrijven en
intermediaire organisaties. Om zijn aandeel te kunnen realiseren heeft het
Kabinet gekozen voor het bijeenbrengen van een aantal bronnen waarvan een
deel is geoormerkt voor genomics. Uitgangspunt voor het Kabinet is de gelden
niet te versnipperen. De integrale aanpak van de investeringsimpuls wordt
gerealiseerd door het samenbrengen en stroomlijnen van de verschillende geldstromen
onder nationale regie. Om de administratieve lasten zoveel mogelijk te verkleinen
ziet het Kabinet er op toe dat heldere op elkaar afgestemde procedures opgesteld
worden, dubbele beoordelingen worden voorkomen en daar waar mogelijk
procedures worden versoepeld.De in te zetten financiële bronnen zijn te onderscheiden in:a. reguliere middelen;b. vrijgemaakte begrotingsmiddelen voor 2001 en 2002;c. ICES/KIS 3 middelen.Gezien de beschikbare middelen kiest het Kabinet voor een eerste investeringsperiode
die loopt van 2001 tot en met 2006. Het Kabinet sluit echter geenszins uit
dat de investeringsactie daarna wordt gecontinueerd voor nog een periode van
vijf jaar. De wijze waarop en de mate waarin dat zal geschieden zal worden
bepaald na een externe evaluatie die uiterlijk in de eerste helft van 2006
zal worden afgerond. Hieronder volgt een korte toelichting op de beschikbare
middelen.Reguliere middelenDe volgende middelen zijn tot en met 2006 beschikbaar:• OCW-middelen die conform de motie-Melkert structureel aan de begroting
van NWO worden toegevoegd. Deze middelen, in totaal f 150 mln. (€ 68,1
mln.) tot en met 2006, worden ingezet voor genomics.• NWO-programma's:– Biomoleculaire Informatica (f 20 mln. (€ 9,1 mln.));– Functional Genomics en Proteomics (f 27 mln. (€ 12,2
mln.));– Maatschappelijke en ethische vraagstukken (f 5 mln. (€ 2,3
mln.)).Totaal f 52 mln. (€ 23,6 mln.); dit bedrag is feitelijk
reeds geheel bestemd.• IOP-Genomics: f 34 mln. (€ 15,4 mln.) voor de eerste
fase (vier jaar) van het in 2000 gestarte IOP, aangevuld met f 10 mln.
(€ 4,5 mln.) uit de EZ-Kennisimpulsgelden. Totaal 44 mln. (€ 20
mln.) waarvan f 25 mln. (€ 11,3 mln.) reeds is bestemd.Het regie-orgaan zal in zijn strategisch plan ook de genoemde programma's
waarvan de invulling feitelijk reeds is vastgelegd, opnemen.Daarnaast is voor de versterking van de kennisinfrastructuur incidenteel
nog een aantal generieke, niet voor genomics geoormerkte, instrumenten inzetbaar.
Dit zijn onder andere het EZ-samenwerkingsinstrument, de BioPartner Actielijnen
van EZ, het fonds van NWO voor apparatuur van nationaal belang en de Vernieuwingsimpuls
van OCenW, NWO en de universiteiten. Voorstellen die betrekking hebben op
genomics waarin een beroep wordt gedaan op deze instrumenten, worden met het
regie-orgaan afgestemd. Voor deze instrumenten geldt de normale beoordelingsprocedure;
wel zal met het oog op een goede samenhang en overzicht regelmatig afstemming
op hoofdlijnen tussen regie-orgaan en betrokken uitvoeringsorganisaties plaatsvinden.
Zie ook het gestelde in de paragraaf over toepassingsgericht vraaggestuurd
onderzoek.Vrijgemaakte begrotingsmiddelen voor 2001 en 2002.De ministers van OCenW, EZ, LNV, VWS en VROM hebben elk uit hun begrotingen
voor 2001 een bedrag van f 10 mln. (€ 4,5 mln.) en voor 2002
een bedrag van 20 mln. (€ 9,1 mln.) vrijgemaakt voor de genomics
investeringsimpuls. Dit geld is bestemd voor het regie-orgaan voor de uitvoering
van het nationale programma. Om de continuïteit te bevorderen voor de
periode 2003–2006 stelt de minister van Economische Zaken ter aanvulling
daarop uit de middelen van de EZ-Kennisimpuls nog in totaal f 20 mln.
(€ 9,1 mln.) in het vooruitzicht. ICES/KIS 3 middelenHet Kabinet heeft in 1998 aangegeven dat het aan het einde van de Kabinetsperiode
een visie zal presenteren voor samenhangende en integrale investeringspakketten
voor de versterking van de economische structuur. De werkgroep Kennisinfrastructuur
van de Interdepartementale Commissie Economische Structuurversterking bereidt
deze derde investeringsimpuls voor wat betreft versterking van de kennisinfrastructuur
(ICES/KIS-3). Naar de visie van het Kabinet sluit de beoogde geïntegreerde
versterking van de genomics-kennisinfrastructuur voor een belangrijk deel
aan bij de doelstellingen van ICES/KIS-3. Het Kabinet beschouwt een substantiële
inzet van middelen uit dit instrument als een voor daadwerkelijke uitbouw
tot het wenselijke en noodzakelijke niveau onmisbaar onderdeel van de voorgestelde
financiering van de investeringsactie.Het Kabinet besluit eind 2001, begin 2002 over de inzet van ICES/KIS-3
middelen voor de thema's die voor dat instrument zijn gedefinieerd. Dán
wordt ook vastgesteld welke middelen uit ICES/KIS-3 beschikbaar zullen worden
gesteld voor de versterking van de kennisinfrastructuur genomics. Het regie-orgaan
zal worden belast met de taak om, op basis van het strategisch plan, in de
afgesproken periode voor de indiening van voorstellen (februari – juli
2002) tijdig een concreet voorstel ter tafel te brengen, zodat het Kabinet
nog vóór het einde van zijn regeerperiode, een besluit daarover
kan nemen.Overzicht van de middelenIn totaal is voor de periode 2001 t/m 2006 f 416 mln. (€ 188,8
mln.) beschikbaar. Hiervan is f 339 mln. (€ 153,9 mln.) vrij1 besteedbaar en f 77 mln. (€ 34,9 mln.)
reeds bestemd. Met daarbij de mogelijkheid voor de inzet van ICES/KIS-3 middelen
toont dit de forse inzet die het Kabinet doet om de genomics-kennisinfrastructuur
te versterken. Het hoopt dat hierdoor kennisinstellingen en bedrijven nog
meer worden aangespoord ook te investeren om Nederland een krachtige internationale
positie te bezorgen, waarvan haar burgers op langere termijn de vruchten kunnen
plukken.Overzicht beschikbare middelen tot en met 2006 in miljoenen
guldens (€) Financiële bronnenVrij besteedbaarReeds bestemd RegulierOCenW (NWO)150 (68,1)NWO programma's:52 (23,6)  EZ (IOP) 19 (8,6)EZ (IOP):25 (11,3) Vrijgemaakt uit begrotingenOCenW, EZ, LNV, VWS, VROM:150 (68,1)    EZ vanaf 2003: 20 (9,1)  ICES-KIS p.m.  Totaal: 339 (153,9) 77 (34,9)Naast deze voor genomics geoormerkte middelen kunnen via de hierboven
genoemde generieke instrumenten (EZ-samenwerkingsinstrument, BioPartner Actielijnen,
NWO-apparatuurfonds, Vernieuwingsimpuls) middelen beschikbaar komen.5. VervolgstappenOp korte termijn worden, conform het advies van de Commissie, de volgende
stappen gezet:• De Minister van OCenW, mede namens de andere betrokken Ministers,
en het Algemeen Bestuur stellen zo spoedig mogelijk een convenant op
waarin NWO opdracht wordt verleend de uitvoering van de genoemde activiteiten
te verzorgen en waarin de rechten en verplichtingen van beide partijen en
de condities waaronder de activiteiten plaatsvinden worden geregeld.• Het Algemeen Bestuur van NWO wordt uitgenodigd een voorbereidingsteam
samen te stellen. De samenstelling van het team behoeft de instemming van
de betrokken ministers. Tevens wordt de Raad van Toezicht van het regie-orgaan
samengesteld. Deze acties kunnen gelijktijdig met de opstelling van het bovenbedoelde
convenant plaatsvinden. Tot de werkzaamheden van het voorbereidingsteam zullen
behoren het voordragen van een geschikte kandidaat voor de functie van directeur
genomics en het begin maken met de opstelling van het strategisch plan.• Het voorbereidingsteam en de directeur stellen een bedrijfsplan
op voor de periode 2001 tot en met 2006, dat in ieder geval de eerste uitwerking
van de nationale strategie omvat en aangeeft op welke wijze en met welke budgetten
de verschillende te ondernemen activiteiten worden uitgevoerd. Het bedrijfsplan
behoeft de instemming van de betrokken ministers. Dit bedrijfsplan moet nog
in 2001 operationeel zijn. Gezien de urgentie is het van belang dat het voorbereidingsteam
bij de opstelling van het plan intensief contact onderhoudt met vertegenwoordigers
van de ambtelijke stuurgroep. BijlageSamenvatting van het advies van de Tijdelijke Adviescommissie Kennisinfrastructuur
Genomics, aangeboden op 11 april 2001SamenvattingInleidingDe afgelopen paar jaar hebben technologische ontwikkelingen geleid tot
een versnelling van het onderzoek naar levensprocessen. Door het nieuwe snelgroeiende
vakgebied genomics ontstaat een beter begrip van het functioneren van levende
organismen. Genomics is van strategisch belang voor de kwaliteit van de Nederlandse
samenleving. De gezondheidszorg kan verbeteren door een meer effectieve bestrijding
en preventie van ziekten. Voeding kan gezonder, veiliger en beter houdbaar
worden. Tevens kunnen er meer duurzame productiemethoden ontwikkeld worden.
In de meeste gevallen zal het zeker nog een aantal jaren duren, voordat resultaten
van genomics-onderzoek vertaald zijn in nieuwe producten en processen.Versterking kennisinfrastructuur is dringend gewenstHet Kabinet heeft in november 2000 de Tijdelijke Adviescommissie Kennisinfrastructuur
Genomics ingesteld en gevraagd te adviseren of er, en zo ja welke, investeringen
in de genomics-kennisinfrastructuur noodzakelijk zijn. De Commissie constateert
dat Nederland een goede uitgangspositie heeft om een vooraanstaande rol te
spelen op het terrein van genomics. Nederlandse kennisinstellingen hebben
een brede basis in diverse voor genomics relevante onderzoeksgebieden. Er
zijn gerenommeerde Nederlandse bedrijven – in de voedingsmiddelenindustrie,
de landbouw en onderdelen van de farmaceutische industrie – die zelf
al investeren in toegepast genomics-onderzoek en de ontwikkelde kennis kunnen
toepassen. Daarnaast biedt genomics goede kansen voor nieuwe kennisintensieve
bedrijvigheid. De Commissie constateert echter ook dat Nederlandse kennisinstellingen
de snelle internationale ontwikkelingen, vooral op het punt van grootschalig
onderzoek, niet hebben kunnen volgen. Buitenlandse overheden hebben de afgelopen
paar jaar fors in genomics geïnvesteerd. De toch al snelle ontwikkelingen
in dit gebied zullen daardoor wereldwijd een verdere versnelling ondergaan.
De Commissie concludeert dat het huidige investeringsniveau in Nederland ontoereikend
is om mee te gaan in deze versnelling, waardoor goede kansen op maatschappelijk
en economisch gebied onbenut blijven. Versterking van de genomics-kennisinfrastructuur
is dringend gewenst en past uitstekend in het streven van het Kabinet naar
een vooraanstaande rol van Nederland in het «Europa van kennis en innovatie».InvesteringenDe Commissie adviseert het Kabinet dringend op zo kort mogelijke termijn
het genomics-onderzoek in Nederland een krachtige impuls te geven, door gedurende
de komende vijf jaar f 600 miljoen (€ 272 miljoen) te investeren
in het volgende samenhangende pakket van maatregelen:• f 300 miljoen (€ 136 miljoen) voor versterking van
een vijftal zwaartepunten in het onderzoek en het opzetten en uitvoeren van
een plan voor het stimuleren van de bioinformatica;• f 200 miljoen (€ 90 miljoen) voor vernieuwend onderzoek
en versterking van de publiek-private samenwerking;• f 50 miljoen (€ 23 miljoen) voor onderzoek naar
en communicatie over de maatschappelijke gevolgen van genomics-ontwikkelingen; • f 35 miljoen (€ 16 miljoen) voor valorisatie van
het onderzoek en kennisoverdracht;• f 15 miljoen (€ 7 miljoen) voor het management van
bovengenoemde investeringsimpuls.Thema'sUitgangspunt van de Commissie is dat investeringen in de genomicskennisinfrastructuur
dienen bij te dragen aan de verbetering van de kwaliteit van leven voor de
burger. De Commissie adviseert daarom de investeringen in ieder geval te richten
op de onderzoeksthema's:• De relatie tussen voeding en gezondheid;• Methoden voor de verbetering van de voedselveiligheid;• Mechanismen van infectieziekten;• Het ontstaan van multifactoriële ziekten, zoals kanker en
auto-immuunziekten, waarbij zowel genetische als omgevingsfactoren van invloed
zijn;• Functioneren van ecosystemen en duurzaamheid, gericht op milieuveilige
en gezonde plantaardige en dierlijke producten.Nationaal regie-orgaanOp het terrein van genomics vervagen de grenzen tussen fundamenteel en
toepassingsgericht onderzoek. Het traject tussen fundamenteel onderzoek en
toepassing wordt veel korter. Resultaten van fundamenteel onderzoek kunnen
daardoor veel sneller dan tevoren hun weg naar toepassing en directe spin-off
in producten en diensten vinden. Dit betekent een verandering in de innovatieprocessen.
Onderzoek, productontwikkeling, implementatie en marktbewerking vinden meer
en meer tegelijkertijd en in functie van elkaar plaats. Dit alles wijst op
de noodzaak van een integrale aanpak over de gehele innovatieketen, van fundamenteel
onderzoek tot toepassing, met inbegrip van kennisbescherming, -exploitatie
en interactieve communicatie. Zo kunnen de resultaten van genomics-onderzoek
op snelle wijze ten goede komen aan de maatschappij. Dit vraagt om een nieuwe
manier van aansturen van het onderzoek en daarbij passende nieuwe institutionele
vormen. De Commissie adviseert daarom voor de uitvoering van het pakket van
maatregelen een nationaal regie-orgaan in te stellen. Dit regie-orgaan moet
een nationale strategie ontwikkelen en de maatregelen in samenhang aansturen.
Voorgesteld wordt dit regie-orgaan in te brengen bij NWO. Hierdoor kan een
goede coördinatie worden bereikt met andere genomics-initiatieven in
Nederland. Voorwaarde daarbij is dat er voldoende ruimte is binnen NWO voor
een slagvaardige en efficiënte uitvoering van het genomicsinitiatief,
los van de bestaande gebiedsstructuren binnen NWO. De Commissie adviseert
een eigen directeur en Raad van Toezicht van stevig statuur te benoemen waardoor
het regie-orgaan haar taken en verantwoordelijkheden zelfstandig uit kan uitvoeren.Communicatie en maatschappelijk platformGenomics biedt uitstekende kansen voor verbetering van de kwaliteit van
het leven. Tegelijkertijd roept de ontwikkeling van genomics allerlei vragen
op van maatschappelijke, ethische en juridische aard. Door de ontwikkeling
van genomics en van de life sciences in het algemeen betreden we niet eerder
verkende maatschappelijke domeinen. We verleggen daarmee de grenzen van hetgeen
we tot nu toe als maatschappij met bestaande kennis konden doen. Welke toepassingsmogelijkheden
genomics biedt en welke maatschappelijke, ethische en juridische aspecten
hieraan kleven, zal voortdurend in beweging zijn. Dit vraagt om onderzoek
naar de maatschappelijke gevolgen van genomics-ontwikkelingen
en een permanente dialoog en interactie tussen onderzoekers en de samenleving,
over de inhoud en richting van het lopende en nieuw te ontwikkelen genomics-onderzoek.
De Commissie adviseert hiervoor bij het regie-orgaan een maatschappelijk platform
op te richten, waarin maatschappelijke organisaties zitting nemen. Dit platform
zou op termijn kunnen opgaan in een mogelijk in te stellen nationale maatschappelijke
adviesraad op het brede terrein van de life sciences. Verder acht de Commissie
het belangrijk dat er objectief informatiemateriaal ontwikkeld wordt, ten
behoeve van een afgewogen meningsvorming van individuele burgers over genomics.Langere termijnInvesteren in genomics is een strategische keuze, die gedurende langere
tijd volgehouden dient te worden, omdat de meeste toepassingen pas op langere
termijn gerealiseerd zullen worden. Het genoemde pakket van maatregelen is
voor een eerste periode van vijf jaar. Na een evaluatie kan worden besloten
op welke wijze de genomics-kennisinfrastructuur voor een tweede periode versterkt
zal worden. XNoot1Onder genomics verstaat het Kabinet, in navolging van de Tijdelijke Adviescommissie
Kennisinfrastructuur Genomics: het door grootschalige DNA sequentieanalyse
in kaart brengen van de genomen van mensen, dieren, planten en micro-organismen
en het grootschalig onderzoek naar de functie van genen en de manier waarop
erfelijke eigenschappen zoals vastgelegd in de genen, worden vertaald naar
het functioneren van een cel en uiteindelijk het gehele organisme. Ook «high
throughput» technologieën zoals proteomics en metabolomics en de
bioinformatica, die informatieverwerking en analyse van de zeer grote hoeveelheden
complexe data mogelijk maken, rekent het Kabinet tot genomics.XNoot1Vrij besteedbaar betekent in sommige gevallen vrij binnen de regels van
een bepaald programma zoals bijvoorbeeld het IOP. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27866-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl