Wet tegemoetkoming schade bij rampen en zware ongevallen; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25159, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

12-12-1996

Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25159 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamParagraaf 1. InleidingParagraaf 2. Uitgangspunten van het wetsvoorstelParagraaf 3. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel a. Reikwijdte van de regelingb. Doelgroep van de regelingc. De tegemoetkoming in de schade en de kostend. De uitvoering van de regeling 1. Uitvoeringsorganisatie2. De rol van gemeentebesturen en provinciale besturen3. De relatie met het Nationaal RampenfondsParagraaf 4. Artikelsgewijze toelichting Artikel 1, onder bArtikelen 1, onder b en c, en 2Artikelen 1, onder e, en 3, eerste lidArtikel 2Artikel 3, eerste lid Onderdeel dOnderdelen e en fOnderdeel gOnderdeel iArtikel 3, eerste lid, onder e en f, en tweede lidArtikel 3, tweede lidArtikel 3, eerste en tweede lid, juncto artikel 5, eerste
lid, onder bArtikel 3, derde lid Onderdeel aOnderdeel bOnderdeel eArtikel 4Artikel 5, eerste lidArtikel 6, eerste lidArtikel 7Artikel 11, eerste lidArtikelen 9, onder c, en 12Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25159Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 53 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 159Regels over tegemoetkoming in de schade en de kosten in geval van overstromingen
door zoet water, aardbevingen of andere rampen en zware ongevallen (Wet tegemoetkoming
schade bij rampen en zware ongevallen)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING Paragraaf 1. InleidingDit wetsvoorstel voorziet in een structurele regeling op grond waarvan
het Rijk een tegemoetkoming geeft aan diegenen die kosten hebben gemaakt voor
het treffen van maatregelen ter voorkoming of beperking van schade dan wel
schade hebben geleden die het rechtstreeks en onmiddellijk gevolg is van een
overstroming door zoet water, een aardbeving of een andere ramp die van ten
minste vergelijkbare orde is. Hiermee wordt beoogd voorafgaand aan een ramp
of zwaar ongeval voor toekomstige gedupeerden zoveel mogelijk rechtszekerheid
te creëren.Met deze structurele regeling wordt tegemoet gekomen aan de wens van de
meerderheid van de Tweede Kamer die zij heeft geuit tijdens de mondelinge
behandeling op 2 april 1996 (Kamerstukken II 1995/96, 24 640, nr. 2)
over de brief van 7 maart 1996 van de Ministers van Financiën en van
Binnenlandse Zaken over dekking van schade ten gevolge van rampen (Kamerstukken
II 1995/96, 24 640, nr. 1). Tijdens dit overleg heeft zij kenbaar gemaakt
dat zij de voorkeur geeft aan het totstandbrengen van een wettelijke regeling
waarin aanspraken en procedures op hoofdlijnen worden vastgelegd, boven het
continueren van de huidige praktijk waarbij tegemoetkomingen in de schade
en procedures op ad hoc basis worden vastgesteld. Het verlenen van een financiële
tegemoetkoming bij rampen behoort naar de mening van de Tweede Kamer tot de
verantwoordelijkheid van de overheid en dient derhalve door de gehele gemeenschap
te worden gedragen. Met dit standpunt werd aangesloten bij het negatieve advies
dat de Raad van State op 14 december 1995 (Stcrt. 1996, 69) heeft uitgebracht
over het – niet verder in procedure gebrachte voorstel van Wet aanspraak
op vergoeding zoetwateroverstromings- en aardbevingsschade. Dit wetsvoorstel
was opgesteld naar aanleiding van discussies over de vergoeding van schade
bij de aardbeving in 1992 en de overstromingen en dreigende overstromingen
in 1993 en 1995. Het wetsvoorstel voorzag in de oprichting van een Zoetwateroverstromings-
en aardbevingsfonds dat tot taak zou hebben in geval van overstromingen door
zoet water en aardbevingen aan benadeelden schade aan opstal, inboedel en
bedrijfsinventaris, alsmede evacuatie-, bereddings- en opruimingskosten tot
bepaalde maxima te vergoeden. Het fonds zou worden gevoed door verplichte
jaarlijkse bijdragen van een ieder die een brandverzekeringsovereenkomst
heeft gesloten. Met het Verbond van Verzekeraars zou een drie jaar geldig
convenant worden gesloten, waarin zou worden geregeld dat de gezamenlijke
brandverzekeraars in geval van schade de eerste honderd miljoen gulden op
jaarbasis zouden dragen. Daarna zouden de overige aan het fonds ter beschikking
staande middelen kunnen worden aangesproken.In het geval dat in korte tijd aardbevingen en overstromingen door zoet
water elkaar zouden opvolgen en de omvang van het fonds onvoldoende zou zijn
om de uit die natuurrampen voortvloeiende schade te vergoeden, zou het Rijk
uit de algemene middelen voorschotten verstrekken. Die voorschotten zouden
op termijn weer aan het Rijk terugbetaald moeten worden.De Raad van State achtte het onjuist dat een wezenlijke bijdrage van de
zijde van de overheid in dit voorstel ontbrak. De Raad achtte financiering
van de financiële tegemoetkoming aan benadeelden van overstromingen door
zoet water en aardbevingen uit de algemene middelen de meest voor de hand
liggende oplossing. De Raad verwees hierbij onder meer naar artikel 21 van
de Grondwet, op grond waarvan de overheid een zorgplicht heeft ten aanzien
van de bewoonbaarheid van het land en naar de nationale belangen die bij rampen
als overstromingen door zoet water en aardbevingen in het geding zijn. Voorts
meende de Raad dat onderlinge solidariteit van de Nederlandse bevolking financiering
van maatregelen uit de algemene middelen niet in de weg staat. Bovendien stelde
de Raad dat, voor zover het genoemde fonds ontoereikend zou zijn om te voorzien
in adequate vergoeding, toch een deel uit de algemene middelen zou moeten
worden betaald.Deze overwegingen van de Raad, alsmede de opvattingen die leven in de
Tweede Kamer, hebben ertoe geleid dat het kabinet van oordeel is dat het niet
wenselijk is op de weg van het voorstel van Wet aanspraak op vergoeding zoetwateroverstromings-
en aardbevingsschade voort te gaan, maar te voorzien in een aanspraak op een
tegemoetkoming in schade en kosten die wordt gefinancierd uit de algemene
middelen. Met voorliggend wetsvoorstel wordt een wettelijke regeling getroffen
die een evenwicht biedt tussen verankering van een wettelijk recht op tegemoetkoming
in geleden schade en gemaakte kosten enerzijds en de flexibiliteit, die noodzakelijk
is omdat niet bekend is welke situaties zich in de toekomst zullen voordoen,
anderzijds.Paragraaf 2 geeft aan op welke uitgangspunten naast de twee hiervoor genoemde
uitgangspunten (financiering uit de algemene middelen en een goed evenwicht
tussen rechtszekerheid en flexibiliteit) dit wetsvoorstel is gebaseerd. Paragraaf
3 behandelt de hoofdlijnen van het wetsvoorstel, waarbij onder meer zal worden
ingegaan op de wijze waarop de regeling zal worden uitgevoerd en de rol van
de verzekeraars, de gemeenten en de provincies daarbij. Paragraaf 4 licht
tot slot nog enige artikelen nader toe. Paragraaf 2. Uitgangspunten van het wetsvoorstelBij het opstellen van dit wetsvoorstel zijn verschillende uitgangspunten
gehanteerd. Op de eerste plaats is, zoals in paragraaf 1 reeds aangegeven,
ervan uitgegaan dat de financiële tegemoetkoming aan toekomstige gedupeerden
dient te geschieden uit de algemene middelen. Uiteraard is het niet de bedoeling
van de regeling dat er een onbeperkt beslag kan worden gedaan op de collectieve
middelen. De omvang van de schade kan bij een toekomstige ramp immers zo groot
zijn dat in verband met de financiële situatie van het Rijk, de aanspraak
op een tegemoetkoming gelimiteerd zal moeten worden. Het is derhalve van belang
dat aan het totaal van de tegemoetkomingen een maximumbedrag wordt verbonden.
Zoals in de eerder aangehaalde brief van 7 maart 1996 is aangegeven, meent het kabinet dat per ramp of zwaar ongeval waarop dit wetsvoorstel
van toepassing is, maximaal f 1 miljard beschikbaar kan worden gesteld. Indien
het totaal van de te vergoeden schaden en kosten boven dit bedrag uitkomt,
zal mede aan de hand van de op dat moment geldende toestand van 's Rijks financiën
worden beoordeeld of aanvullende middelen beschikbaar worden gesteld. Tevens
zal dan worden bezien welke uitkeringssystematiek zal worden gehanteerd.Het bovenstaande impliceert niet dat alvorens met het verlenen van tegemoetkomingen
wordt aangevangen, altijd eerst een volledig beeld van de schade en de kosten
moet bestaan. In geval het kabinet voldoende duidelijk is geworden dat het
totale beslag op de algemene middelen niet meer dan f 1 miljard zal bedragen,
zal de in dit wetsvoorstel neergelegde systematiek voor tegemoetkoming kunnen
worden toegepast.Als tweede uitgangspunt is gehanteerd dat het wetsvoorstel enerzijds voldoende
rechtszekerheid moet bieden voor toekomstige gedupeerden, anderzijds zo flexibel
van opzet dient te zijn dat rekening kan worden gehouden met de specifieke
omstandigheden van de desbetreffende ramp. Rampen of zware ongevallen vertonen
weliswaar vele punten van overeenkomst, maar zij verschillen ook op belangrijke
aspecten van elkaar, zelfs rampen of zware ongevallen die tot hetzelfde type
behoren. De watersnood in 1993 is in vele opzichten onvergelijkbaar met de
aardbeving in 1992 en de watersnood in 1995. Zo verschilden niet alleen de
oorzaken van de desbetreffende rampen en de maat van de inzet van het bestuur
en de betrokken organisaties, maar ook de omvang en de aard van de schade.
Een logische consequentie hiervan is dat het onderhavige wetsvoorstel de nodige
flexibiliteit moet bevatten om met die verschillen in aard en omvang van de
schade rekening te kunnen houden. Iedere ramp vergt op het punt van schade-afwikkeling
zijn eigen maatwerk. Uiteraard betekent dit niet dat er voorafgaand aan een
ramp geen regeling voor een tegemoetkoming in schade kan worden getroffen.
Toekomstige gedupeerden moeten zoveel als mogelijk is, van te voren kunnen
weten waarop zij kunnen rekenen. Met het oog daarop zijn de hoofdelementen
die nodig zijn voor een adequate regeling voor schadevergoeding, opgenomen
in dit wetsvoorstel. Deze betreffen onder meer de reikwijdte van de regeling,
de schade- en kostencategorieën die wel en niet voor een tegemoetkoming
in aanmerking komen en de wijze waarop de omvang van de tegemoetkoming wordt
bepaald. Die elementen die te zeer afhankelijk zijn van de aard en de omvang
van de desbetreffende ramp, te gedetailleerd van aard zijn dan wel om andere
redenen snel aan verandering onderhevig zijn, zullen bij algemene verbindende
voorschriften van lager niveau worden uitgewerkt. Hierbij geldt omwille van
de rechtszekerheid dat de onderwerpen die van te voren kunnen worden vastgelegd
op het niveau van een algemene maatregel van bestuur zullen worden geregeld
en dat de onderwerpen die te zeer afhankelijk zijn van de betrokken ramp op «het
uur U» bij ministeriële regeling zullen worden vastgesteld.Met de hierboven aangegeven verdeling van de elementen van de onderhavige
schaderegeling over dit wetsvoorstel en algemeen verbindende voorschriften
van lager niveau wordt, gegeven de omstandigheden, maximale rechtszekerheid
geboden en tegelijkertijd de noodzakelijke flexibiliteit behouden.Naast de twee hiervoor genoemde uitgangspunten liggen de volgende overwegingen
aan het wetsvoorstel ten grondslag. Allereerst vormt de regeling een aanvulling
op reeds bestaande wettelijke regelingen op grond waarvan gemeenten, regionale
brandweren etc. aanspraak kunnen maken op een vergoeding in de kosten die
zij in het kader van een optreden bij een ramp hebben gemaakt. Zo verleent
het Rijk op basis van artikel 11 van de Brandweerwet 1985 een bijdrage in
de kosten die voor de regionale brandweren en de gemeenten voortvloeien
uit het verlenen van brandweerbijstand buiten de eigen brandweerregio.Op de tweede plaats beperkt dit wetsvoorstel zich niet, zoals het voorstel
van Wet aanspraak op vergoeding zoetwateroverstromings- en aardbevingsschade,
tot aardbevingen en overstromingen door zoet water. Weliswaar richt het onderhavige
wetsvoorstel zich in eerste instantie tot deze twee typen natuurrampen, maar
het kan bij koninklijk besluit ook van toepassing worden verklaard in geval
van andere gebeurtenissen die een ramp of een zwaar ongeval als bedoeld in
artikel 1, onder b, van de Rampenwet zijn en die van ten minste vergelijkbare
orde zijn als overstromingen door zoet water en aardbevingen. Hierop wordt
in paragraaf 3, onder a, nader ingegaan.Verder bevat het wetsvoorstel geen recht op een volledige vergoeding van
schade, maar een wettelijk recht op een tegemoetkoming in de geleden schade.
Hiermee wordt aangesloten bij de ministeriële regelingen die bijvoorbeeld
als gevolg van de watersnood in 1995 tot stand zijn gebracht. Deze ministeriële
regelingen hebben ook voor het overige model gestaan en als uitgangspunt gediend
voor dit wetsvoorstel, omdat zij in de praktijk goed hebben gewerkt. Zo is
bij de te vergoeden schadecategorieën aangesloten bij de categorieën
waarvoor ten tijde van de watersnood een tegemoetkoming in de schade is gegeven.
Voorts beoogt het wetsvoorstel conform de huidige praktijk uitsluitend een
tegemoetkoming in de schade te geven waartegen gedupeerden zich redelijkerwijs
niet kunnen verzekeren, die niet elders kan worden verhaald of vermijdbaar
is. Gedupeerden dragen immers ook een eigen verantwoordelijkheid, waaraan
zij bijvoorbeeld tijdens de watersnood in 1995 inhoud hebben gegeven door
nooddijken aan te leggen, vee te redden en de inboedel elders op te slaan.
Deze eigen verantwoordelijkheid dient naar het oordeel van het kabinet ook
tot uitdrukking te komen in de hoogte van de tegemoetkoming en het daarbij
te hanteren eigen risico. Tot slot is ervan uitgegaan dat, conform de wens
van de Kamer, de uitvoering op een eenvormige wijze dient te geschieden onder
gebruikmaking van de expertise van de verzekeraars, de gemeenten en de provincies.
Hiermee komt een einde aan de lappendeken van organisaties die bij de uitvoering
van de regelingen in het kader van de watersnood 1995 waren betrokken. In
paragraaf 3, onder d, komt de opzet van de uitvoering van deze regeling uitgebreider
aan de orde. Paragraaf 3. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel a. Reikwijdte van de regelingDe voorgestelde regeling is primair van toepassing in geval van een aardbeving
of een overstroming door zoet water, waarbij het overigens niet zo is dat
iedere schade van iedere overstroming door zoet water en aardbeving voor een
tegemoetkoming in aanmerking komt.Op de eerste plaats dient de desbetreffende aardbeving of overstroming
door zoet water tevens een ramp of zwaar ongeval in de zin van artikel 1,
onder b, van de Rampenwet te zijn. Het antwoord op de vraag wanneer een ongeval
als een ramp of een zwaar ongeval moet worden aangemerkt in plaats van als
een «gewoon» ongeval, wordt bepaald door de omstandigheden van
de concrete gebeurtenis en de waardering die daaraan wordt gegeven. De ervaring
heeft geleerd dat dit op vrij eenduidige wijze is vast te stellen. Bij een
zwaar ongeval of een ramp is er sprake van een ongeval op een zodanig grote
schaal dat een gecoördineerde inzet van diensten en organisaties van
verschillende disciplines nodig is, die onder een éénhoofdige
bestuurlijke en operationele leiding staan. De schaal van deze inzet gaat
de gebruikelijke samenwerking te boven. Bovendien is er sprake van een situatie
die van buitenaf het leven en de gezondheid van vele personen dan wel grote
materiële belangen in ernstige mate bedreigt. De wettelijke
voorzieningen die voor de dagelijkse praktijk gelden, zijn in die situatie
onvoldoende en er is behoefte om gebruik te kunnen maken van de in de Rampenwet
neergelegde bevoegdheden.Op de tweede plaats wordt in de definities van de begrippen «overstroming
door zoet water» en «aardbeving», opgenomen in artikel 1,
onder b en c, voorzien in een ondergrens. Met deze ondergrenzen wordt voorkomen
dat kleine bevingen of geringe overstromingen waarbij in het algemeen geen
schade van betekenis optreedt, onder de werkingssfeer van dit wetsvoorstel
vallen.Op de derde plaats geldt dat wil een gedupeerde aanspraak kunnen maken
op een tegemoetkoming in de schade of kosten die het gevolg zijn van een overstroming
door zoet water of een aardbeving, het niet moet gaan om schade of kosten
die redelijkerwijs verzekerbaar dan wel vermijdbaar waren. Ook wordt geen
tegemoetkoming gegeven voor zover de gedupeerde uit anderen hoofde een tegemoetkoming
in de schade of de kosten heeft verkregen of kan verkrijgen. Dit geldt ook
in de situatie dat de schade of de kosten zijn veroorzaakt door eigen schuld
van de gedupeerde.Op de vierde plaats kan, zoals eerder gesteld, aan het totaal van de tegemoetkomingen
een maximumbedrag worden verbonden, evenals aan de tegemoetkoming zelf. Bovendien
geldt in beginsel een eigen risico en een drempelbedrag.Het wetsvoorstel is niet uitsluitend van toepassing in geval van overstromingen
door zoet water en aardbevingen. De wet kan ingevolge artikel 2 bij koninklijk
besluit, op voordracht van de Minister van Binnenlandse Zaken als coördinerend
minister op het terrein van de rampenbestrijding na overeenstemming met zijn
betrokken collega-ministers, ook van toepassing worden verklaard in geval
van andere gebeurtenissen die een ramp of een zwaar ongeval als bedoeld in
artikel 1, onder b, van de Rampenwet zijn en die van ten minste vergelijkbare
orde zijn als overstromingen door zoet water en aardbevingen. Met de woorden
«vergelijkbare orde» wordt beoogd te bewerkstelligen dat dit wetsvoorstel
niet zomaar op iedere ramp of ieder zwaar ongeval van toepassing kan zijn.
Net zoals bij aardbevingen en overstromingen door zoet water een ondergrens
wordt gehanteerd, zullen ook andere rampen of zware ongevallen boven een bepaald
niveau moeten uitstijgen, wil dit wetsvoorstel van toepassing worden verklaard.
Ook hier geldt dat niet iedere «lichte» ramp een beroep op dit
wetsvoorstel rechtvaardigt. Bovendien moet het, net zoals bij overstromingen
door zoet water en aardbevingen, gaan om grote aantallen getroffenen met schade
en kosten die niet elders kunnen worden verhaald dan wel die niet redelijkerwijs
verzekerbaar of vermijdbaar waren.De wet kan derhalve, in tegenstelling tot het voorstel van Wet aanspraak
op vergoeding zoetwateroverstromings- en aardbevingsschade, ook voorzien in
een tegemoetkoming uit de algemene middelen in de geleden schade die het rechtstreeks
en onmiddellijk gevolg is van bijvoorbeeld een overstroming door zout water,
alsmede in de kosten die in dat kader zijn gemaakt voor het treffen van maatregelen
ter voorkoming of beperking van schade. Het is wenselijk dat op deze ramptypen
het wetsvoorstel niet automatisch van toepassing is, maar dat een afzonderlijke
kabinetsbeslissing vereist is. Reden hiervoor is dat het niet zinvol is te
streven naar een volledige opsomming van rampen of zware ongevallen. Rampen
of zware ongevallen waarvan het op dit moment onwaarschijnlijk wordt geacht
dat zij Nederland zullen teisteren, kunnen zich in de toekomst plotseling
wel voordoen. Het is derhalve onzeker welke (natuur)rampen zich in de toekomst
voordoen, waarbij in groten getale sprake is van niet-verzekerbare of niet
elders verhaalbare schade en kosten. Het is dan van belang dat per gebeurtenis
door het kabinet een zelfstandige afweging kan worden gemaakt,
ook wat betreft de financiële gevolgen daarvan. b. Doelgroep van de regelingDe regelingen die in het kader van de watersnood in 1995 tot stand zijn
gekomen, kennen een breed scala aan rechtssubjecten die hieronder per ministerie
worden aangegeven.Op het terrein van het Ministerie van Binnenlandse Zaken werden diverse
regelingen vastgesteld; soms door de minister zelf, soms door het provinciale
bestuur dan wel het gemeentebestuur. Deze regelingen kenden verschillende
doelgroepen, te weten particulieren, waaronder kleine particuliere verhuurders,
verenigingen, stichtingen, kerkgenootschappen alsmede openbare lichamen (gemeenten,
provincies, waterschappen).De Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij heeft de Bijdrageregeling
landbouwbedrijven overstromingsschade 1995 vastgesteld met als doelgroep het
agrarisch bedrijfsleven. Een soortgelijke regeling, de Subsidieregeling waterschade
1995, heeft de Minister van Economische Zaken vastgesteld voor het niet-agrarische
bedrijfsleven. De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft tenslotte
de Bijdrageregeling wateroverlast zorgsector 1995 tot stand gebracht. De subjecten
van deze regeling waren de instellingen die bekostigd worden uit premiemiddelen,
alsmede instellingen die vallen onder de Wet op de bejaardenoorden en de Wet
op de jeugdhulpverlening.Deze subjecten waren gedupeerden die zich niet tegen de gevolgen van de
watersnood hebben kunnen verzekeren, of geen tegemoetkoming in de schade of
kosten hebben kunnen verkrijgen bij het Nationaal Rampenfonds dan wel waarvan
de schade of de kosten niet elders kon worden verhaald op grond van een andere
wettelijke regeling, zoals het Besluit rijksbijdragen gemeenten bij rampen.Bij het bepalen van de doelgroep van dit wetsvoorstel is als uitgangspunt
gehanteerd dat in ieder geval de genoemde doelgroepen aanspraak kunnen maken
op een tegemoetkoming in de geleden schade en de gemaakte kosten. Bovendien
is rekening gehouden met het feit dat op dit moment niet te voorziene doelgroepen
ook onder de werkingssfeer van dit wetsvoorstel kunnen vallen. Met het oog
hierop is de omschrijving van het begrip «gedupeerde» in artikel
1, onder e, ruim geformuleerd.Uiteraard geldt dat het uitsluitend zijn van gedupeerde niet voldoende
is om in aanmerking te komen voor een tegemoetkoming. Daarvoor moet ook aan
de andere voorwaarden, opgenomen in dit wetsvoorstel, zijn voldaan. c. De tegemoetkoming in de schade en de kostenZoals eerder gesteld hebben de in deze paragraaf, onder b, genoemde financiële
regelingen die in het kader van de watersnood in 1995 zijn vastgesteld, als
leidraad gediend voor dit wetsvoorstel. Gezamenlijke kenmerken van deze regelingen
waren dat:♦ zij op ad hoc basis waren vastgesteld door of onder verantwoordelijkheid
van de minister die het meest bij de doelgroep betrokken was;♦ zij op onderdelen verschillen vertoonden met de financiële
regelingen die waren getroffen voor de gedupeerden van de watersnood in 1993
omdat de aard en de omvang van de schade niet gelijk waren;♦ op grond daarvan slechts schade is vergoed waartegen gedupeerden
zich niet konden verzekeren, die niet vermijdbaar was of die niet elders kon
worden verhaald en die een rechtstreeks causaal verband had met de wateroverlast;♦ op grond daarvan slechts een tegemoetkoming in de kosten werd gegeven voor zover die in een redelijke verhouding stonden tot de getroffen
maatregelen en die in de gegeven omstandigheden als noodzakelijk werden beschouwd;♦ zij zeer gedetailleerd van aard waren, omdat zij een op maat (dat
wil zeggen op de watersnood) toegesneden financiële regeling bevatten;♦ op grond daarvan een tegemoetkoming in de geleden schade is gegeven
voor zover die schade boven een bepaald drempelbedrag, met inachtneming van
eigen risico, uitsteeg en tot een bepaald maximumbedrag;♦ zij een hoger vergoedingspercentage bevatten voor hen die ook
in 1993 in het kader van de watersnood een tegemoetkoming in de schade of
de kosten hadden ontvangen;♦ daarin was bepaald dat de taxatie van de omvang van de schade
geschiedde door een schade-expert en dat de kosten daarvan voor rekening van
het Rijk zijn gekomen;♦ op grond daarvan geen tegemoetkoming is gegeven in de gederfde
omzet.Daarnaast vertoonden de regelingen ook verschillen. Deze verschillen waren
onder meer het gevolg van de verschillende doelgroepen die een op maat toegesneden
eigen regeling nodig hadden. Zo verschilden de hoogte van de vergoedingen
en kon het agrarisch bedrijfsleven aanspraak maken op een tegemoetkoming in
de teeltplan- en bedrijfsschade, terwijl hier voor de rest van het bedrijfsleven,
voor zover dat werkt met levende produktiemiddelen, niet in was voorzien.
Voorts leidde de tijdsdruk op de diverse verantwoordelijke ministeries ertoe
dat, ondanks veelvuldig onderling overleg, de diverse regelingen niet altijd
naadloos op elkaar aansloten. Hierdoor kon het gebeuren dat de begrippen «bereddings-
en evacuatiekosten» in de regelingen voor particulieren een enigszins
andere betekenis hadden dan in de regelingen voor het bedrijfsleven en dat
in de ene regeling wel en in de andere geen hardheidsclausule was opgenomen.Een derde belangrijk verschil was dat iedere regeling haar eigen schade-afwikkeling
kende, te weten door een specifieke uitvoeringsorganisatie, het ministerie
of door of vanwege de provincies. Op dit punt van verschil wordt in onderdeel
d van deze paragraaf ingegaan.In paragraaf 2 is reeds vermeld dat in dit wetsvoorstel uitsluitend die
elementen opgenomen die nodig zijn voor een adequate regeling voor schadevergoeding
en niet te zeer afhankelijk zijn van de aard en de omvang van de desbetreffende
ramp, niet te gedetailleerd van aard zijn dan wel om andere redenen snel aan
verandering onderhevig zijn. Die elementen zullen bij algemene verbindende
voorschriften van lager niveau nader worden uitgewerkt.Het vorenstaande betekent bijvoorbeeld dat in verband met de rechtszekerheid
in artikel 3, eerste lid, in algemene termen is aangegeven voor welke categorieën
van schaden en kosten in ieder geval een tegemoetkoming wordt gegeven en zijn
deze categorieën duidelijk omschreven.Met de schadecategorieën is aangesloten bij de schadecategorieën
waarin ten tijde van de wateroverlast in 1995 een tegemoetkoming is verleend.
Dit betekent dat bijvoorbeeld teeltplanschade daarvan onderdeel uitmaakt.Met het oog op de benodigde flexibiliteit en ter voorkoming van een ongewenste
gedetailleerheid is echter niet de maximale hoogte van de tegemoetkoming vermeld.
Deze zal bij ministeriële regeling worden vastgesteld en zal afhangen
van het ramptype, de omvang en de aard van de schade en zal bovendien per
categorie gedupeerden verschillend kunnen zijn. Dat sluit ook
aan bij de inhoud van de financiële regelingen ten behoeve van de watersnood
1995.Ook op andere punten is aangesloten bij die regelingen. Zo bepaalt artikel
5 dat er een maximumbedrag aan de tegemoetkoming kan worden verbonden en dat
er een bij ministeriële regeling nader te bepalen drempelbedrag of eigen
risico geldt. Daarnaast is in artikel 4 geregeld dat de omvang van de schade
wordt opgenomen door een door de Minister van Binnenlandse Zaken aangewezen
schade-expert en dat de kosten daarvan voor rekening van het Rijk komen.Ook is in het wetsvoorstel geregeld dat bij het bepalen van de hoogte
van de tegemoetkoming rekening wordt gehouden met het feit dat gedupeerden
binnen twee jaar na de eerste ramp door een nieuwe ramp worden getroffen.Dit kan leiden tot een hogere tegemoetkoming.Voorts voorkomt artikel 3, derde lid, conform de huidige praktijk dat
een recht op een tegemoetkoming in de schade bestaat waartegen gedupeerden
zich redelijkerwijs konden verzekeren, die elders kon worden verhaald of vermijdbaar
was. Bovendien bevat het wetsvoorstel in artikel 7 een hardheidsclausule met
het oog op bijzondere gevallen. d. De uitvoering van de regeling 1. UitvoeringsorganisatieBij de watersnood in 1995 was een veelheid aan uitvoeringsinstanties betrokken.
De regelingen op het terrein van het Ministerie van Binnenlandse Zaken werden
uitgevoerd hetzij door het ministerie door middel van het Tijdelijk Bureau
Schadevergoedingen Wateroverlast dat daarvoor speciaal binnen de bestaande
organisatiestructuur in het leven geroepen was, hetzij door de betrokken gemeenten
en provincies, hetzij door de Stichting Watersnood Particulieren 1995. De
uitvoering van de Bijdrageregeling landbouwbedrijven overstromingsschade 1995
is geschied door de toenmalige Dienst Uitvoering Regelingen van het Ministerie
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij. De Subsidieregeling waterschade 1995
is door een afzonderlijke stichting uitgevoerd, te weten de Stichting Watersnood
Bedrijven Nederland 1995. Tenslotte heeft de uitvoering van de Bijdrageregeling
wateroverlast zorgsector 1995 plaatsgevonden door het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport.Deze opzet had voor- en nadelen. Het voordeel van een dergelijke opzet
was dat diegenen die het best waren ingevoerd in de doelgroep tot wie de regelingen
zich richtte, ook rechtstreeks betrokken waren bij de uitvoering daarvan.
Dit betekende dat gebruik kon worden gemaakt van bestaande deskundigheid en
van bestaande organisatorische netwerken en contacten.Alhoewel de verschillende organisaties op zichzelf goed werk hebben verricht,
kende de huidige opzet van de uitvoering voor het feitelijk afhandelen van
schaden ook nadelen. Deze nadelen kwamen voort uit het feit dat de uitvoering
plaatsvond door verschillende organisaties. Dit betekende dat gedupeerden
soms bij verschillende instanties aanvragen moesten indienen. Een door watersnood
getroffen boer bijvoorbeeld kon voor de evacuatie van zijn particuliere huishouding
een tegemoetkoming in de verband daarmee gemaakte kosten vragen bij zijn gemeente.
Voor een vergoeding van de kosten, gemaakt in verband met de beredding van
zijn huishouding, kon hij een aanvraag indienen bij het Ministerie van Binnenlandse
Zaken. Voor wat betreft de schade en kosten met betrekking tot zijn landbouwbedrijf
kon hij een aanvraag voor tegemoetkoming indienen bij de Dienst Uitvoering
Regelingen van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij.
De inzichtelijkheid voor de gedupeerden en de «klantvriendelijkheid»
waren hiermee niet gediend.Bovendien bestond er door de diversiteit aan uitvoeringsorganen een kans
op verschillen in interpretatie van regelingen. Gelukkig zijn deze kwesties
in de praktijk in goed overleg tussen de ministeries en uitvoeringsdiensten
opgelost, maar voor de toekomst is deze situatie niet wenselijk.De regering is gelet op het vorenstaande met de Kamer van mening dat er
een einde moet komen aan de lappendeken van uitvoeringsorganisaties. Een centrale
aanpak voor een uitvoeringsorganisatie waarbij optimaal gebruik wordt gemaakt
van de bestaande deskundigheid van onder meer de bestaande ambtelijke diensten
(zoals de Dienst landelijke service bij regelingen ten behoeve van de landbouwsector),
de verzekeraars, de gemeenten en de provincies is dan de meest voor de hand
liggende oplossing. Daarnaast moeten de betrokken ministeries zich ook ten
tijde van een ramp beperken tot de kerntaken en niet met een omvangrijke uitvoeringslast
te maken krijgen. Tegelijkertijd moet gewaarborgd zijn dat de specifieke expertise
van de ministeries in de uitvoeringsorganisatie is gegarandeerd.De beoogde centrale uitvoeringsorganisatie moet naar het oordeel van het
kabinet voldoen aan de volgende voorwaarden:♦ er moet sprake zijn van één aanspreekpunt voor de
toekomstige gedupeerden;♦ de organisatie moet transparant zijn opdat controle door de overheid
en de politiek gewaarborgd is;♦ de organisatie moet flexibel en snel kunnen inspelen op de rampsituatie
en garant staan voor kwaliteit bij de schade-afwikkeling doordat zij beschikt
over de benodigde expertise en menskracht;♦ de organisatie moet de uitvoering tegen redelijke kosten verrichten;♦ de organisatie moet in staat zijn tot goed contact met de betrokken
provincies en gemeenten die een intermediaire rol zullen vervullen bij de
schade-afwikkeling (zie onder punt 2).Deze organisatie wordt reeds nu organisatorisch voorbereid, maar zal pas
feitelijk worden geactiveerd en bemenst wanneer een rampsituatie als in dit
wetsvoorstel bedoeld, zich voordoet. Deze organisatie kan zorgdragen voor
het distribueren van schadeformulieren, het voorbereiden van de vaststelling
van de omvang van de schaden, het toetsen van de rechtmatigheid van de claims
en het verrichten van uitbetalingen aan gedupeerden. De organisatie zal haar
activiteiten verrichten onder verantwoordelijkheid van de Minister van Binnenlandse
Zaken (zie ook de toelichting op artikel 11, eerste lid). Deze minister is
uiteindelijk, in overeenstemming met zijn betrokken collega-ministers, belast
met het nemen van de besluiten die een toekenning of weigering inhouden van
een tegemoetkoming in de geleden schade of de gemaakte kosten. Hij bepaalt
derhalve ook de hoogte van die tegemoetkoming met inachtneming van onder meer
het schaderapport van een schade-expert. 2. De rol van gemeentebesturen en provinciale besturenBij de schade-afwikkeling van de watersnood 1995 hebben provincies en
gemeenten een belangrijke rol vervuld. Zo heeft de uitvoering van een aantal
regelingen op het terrein van het Ministerie van Binnenlandse Zaken plaatsgevonden
door of vanwege de provincies. Daarnaast hebben burgemeester en wethouders,
omwille van een spoedige afhandeling van de aanvragen van particulieren voor
een tegemoetkoming in de bereddingskosten, een intermediaire rol vervuld tussen
de particulieren en het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Hen is verzocht
de aanvraagformulieren te verspreiden, als contactpunt te fungeren
waar deze formulieren ingediend dienden te worden en na te gaan of de aanvragers
ten tijde van de watersnood inderdaad op een woonadres in de desbetreffende
gemeenten stonden ingeschreven.Het is van belang dat de uitvoering van de regeling ook in de toekomst,
waar nuttig en zinvol, via de mede-overheden kan verlopen en dat zij een schakel
kunnen vormen tussen de gedupeerden en de in het leven te roepen uitvoeringsorganisatie.
Met het oog daarop is in artikel 11, tweede lid, van het wetsvoorstel geregeld
dat van het provinciale bestuur en het gemeentebestuur regeling en bestuur
kan worden gevorderd ter verzekering van een goede uitvoering van dit wetsvoorstel.
Bij ministeriële regeling zullen nadere regels worden gesteld over de
invulling van de rol van deze besturen en over de vergoeding van de kosten
die aan hun uitvoerende taken zijn verbonden. 3. De relatie met het Nationaal RampenfondsHet Nationaal Rampenfonds (NRF) is een particuliere organisatie die geen
juridische binding heeft met de overheid. Het NRF is een stichting die al
voor de Tweede Wereldoorlog is opgericht met als doelstelling acute nood bij
burgers (dus niet het bedrijfsleven) te lenigen. Hiertoe organiseert het fonds
bij calamiteiten, als het daartoe aanleiding ziet, inzamelingsacties bij de
bevolking. Voor de verdeling van dit geld stelt het NRF zelf uitkeringsregels
vast. Voor de uitvoering van deze regels maakt zij gebruik van een aparte
organisatie. Bij de wateroverlast in 1993 en in 1995 was dit de Stichting
Watersnood Particulieren.De onderhavige wet laat de mogelijkheid van particulier initiatief tot
tegemoetkoming in schade bij rampen onverlet. Sterker nog: De samenleving
als geheel mag zich verantwoordelijk weten voor het lenigen van nood van medeburgers.
Dergelijke inititatieven verdienen waardering. Het wetsvoorstel hoeft dan
ook niet in de weg te staan aan de rol van het NRF op het gebied van fondswerving
en tegemoetkoming in schade als zich onverhoopt een calamiteit voordoet.Voorwaarde is wel dat er een goede afstemming plaatsvindt tussen de overheid
en het NRF. Deze afstemming is in het belang van de burgers. Voor zowel de
burger die getroffen is als de burger die een gift doneert, is het van belang
te weten hoe met het geld wordt omgegaan door zowel het Rijk als het NRF.Ik heb dan ook voorgesteld aan het bestuur van het NRF om op de bovengenoemde
punten afspraken te maken. Deze moeten mijns inziens inhouden dat er bij een
ramp of een zwaar ongeval, waarbij deze wet van toepassing is per definitie
overleg volgt tussen mijn ministerie en het NRF. Daarbij zal de vraag aan
de orde moeten komen of en op welke wijze het NRF tot fondswerving wil overgaan.
Tevens dient daarbij gekomen te worden tot een (ook voor de burgers) heldere
afbakening van de rol van het NRF enerzijds en de taak van de overheid in
het kader van deze wet anderzijds op het gebied van tegemoetkomingen aan gedupeerden.Tenslotte wijs ik erop dat het NRF uiteraard ook activiteiten kan ontplooien
bij andere calamiteiten en rampsituaties dan waar dit wetsvoorstel betrekking
op heeft. Paragraaf 4. Artikelsgewijze toelichting Artikel 1, onder bOm aanvragen om een tegemoetkoming na elk hoogwater te voorkomen is in
het wetsvoorstel een concrete ondergrens opgenomen voor het vaststellen of
sprake is van een ramp door hoogwater. Binnendijks kan sprake
zijn van een ramp in geval van het overlopen of bezwijken van een waterkering.
Langs het onbedijkte gedeelte van de Maas kan sprake zijn van een ramp als
de rivierafvoer die het hoogwater veroorzaakt een gemiddelde kans van voorkomen
heeft van minder dan 1/50 per jaar. De keuze voor een rivierafvoer met een
freqentie van 1/50 als grens komt overeen met de keuze die het provinciaal
bestuur in Limburg heeft gedaan ten behoeve van de dimensionering van de kaden.
De hoogwaters in 1993 en 1995 zouden onder dit criterium zijn gevallen.Het wetsvoorstel geeft in eerste instantie alleen aanspraak op een tegemoetkoming
in geval van een overstroming door zoet water. Slechts bij koninklijk besluit
kan het ook van toepassing worden verklaard op overstromingen door zout water.De werkelijke grens tussen zoet en zout water is echter in het beneden-rivierengebied
niet eenduidig aan te geven; deze varieert afhankelijk van externe factoren
als rivierafvoer en wind op zee. Om interpretatieproblemen te voorkomen is
in de definitie van overstroming door zoet water gekozen voor een geografische
afbakening ten opzichte van een overstroming door zout water: het overlopen
of bezwijken van de primaire waterkeringen langs de Noordzee, de Waddenzee
en de Westerschelde (met inbegrip van de stormvloedkeringen in de Nieuwe Waterweg
en de Oosterschelde) en het als direct gevolg daarvan overlopen of bezwijken
van andere primaire waterkeringen wordt niet aangemerkt als een overstroming
door zoet water.Ter plaatse van de Nieuwe Waterweg en de Oosterschelde wordt de grens
tussen zoet en zout water dus geacht te liggen ter plaatse van de stormvloedkeringen
in de Nieuwe Waterweg respectievelijk de Oosterschelde. Artikelen 1, onder b en c, en 2In het voorstel van wet houdende wijziging van de Rampenwet en andere
wetten in verband met de uitbreiding van de reikwijdte van de Rampenwet tot
zware ongevallen en de regeling van enige andere onderwerpen (Kamerstukken
II 1995/96, 24 481, nr. 2) wordt de definitie van het begrip «
ramp» in artikel 1, onder b, uitgebreid met zwaar ongeval. Hiermee wordt
zwaar ongeval gelijkgeschakeld aan ramp. Wanneer een gebeurtenis voldoet aan
de twee hierna te noemen voorwaarden, is er sprake van een zwaar ongeval of
een ramp. Deze twee voorwaarden zijn:a. er is een ernstige verstoring van de openbare veiligheid ontstaan waarbij
het leven en de gezondheid van vele personen dan wel grote materiële
belangen in ernstige mate worden bedreigd of zijn geschaad, enb. er is een gecoördineerde inzet van diensten en organisaties van
verschillende disciplines vereist.Als gevolg van het feit dat zware ongevallen gelijkgeschakeld worden met
rampen is tijdens de mondelinge behandeling van genoemd wetsvoorstel bij amendement
(Kamerstukken II 1995/96, 24 481, nr. 10) de citeertitel van de Rampenwet
vervangen door: Wet rampen en zware ongevallen.Bij het redigeren van de artikelen 1, onder b en c, en 2 is ervan uitgegaan
dat het bovenaangehaalde wetsvoorstel op een eerder tijdstip tot wet wordt
verheven en in werking treedt dan het onderhavige wetsvoorstel. Vandaar dat
in deze artikelen reeds gesproken wordt over «Wet rampen en zware ongevallen»
en «een ramp of een zwaar ongeval».Er kan ook sprake zijn van een ramp of zwaar ongeval als «het leven
en de gezondheid van vele personen dan wel grote materiële belangen in
ernstige mate worden bedreigd». Dit betekent dat dit wetsvoorstel ook
van toepassing kan zijn in het geval van ernstige vrees voor het ontstaan van een overstroming door zoet water en een aardbeving dan wel van
toepassing kan worden verklaard in het geval van ernstige vrees voor het ontstaan
van een soortgelijke ramp. Dit is van belang om bijvoorbeeld personen die
kosten hebben gemaakt in verband met het treffen van maatregelen ter voorkoming
of beperking van schade een tegemoetkoming in die kosten te kunnen geven,
ook al was er in hun woonplaats nog geen sprake van een ramp, maar wel van
een ernstige dreiging daarvan. Zo konden tijdens de watersnood in 1995 bijvoorbeeld
particulieren aanspraak maken op een tegemoetkoming in de bereddingskosten,
omdat zij hun inboedel elders hadden laten opslaan in verband met ernstige
vrees voor het ontstaan van een watersnoodramp. In dit geval werd er wel van
uitgegaan dat de burgemeester een evacuatiegebod of -advies had gegeven. Artikelen 1, onder e, en 3, eerste lidHet is in verband met een goede uitvoering van deze regeling van belang
dat zo spoedig mogelijk nadat de ramp zich heeft voorgedaan bij ministeriële
regeling wordt vastgesteld welke de grenzen zijn van het gebied waarin de
ramp zich heeft voltrokken en waarin als gevolg daarvan schade is geleden
of kosten zijn gemaakt. Op die wijze kan snel inzicht worden verkregen in
de aard en de omvang van de schade die zich heeft voorgedaan. Artikel 2De wet wordt in geval van andere rampen en zware ongevallen dan overstromingen
door zoet water en aardbevingen om de hierna volgende redenen bij koninklijk
besluit en niet bij algemene maatregel van bestuur van toepassing verklaard.Indien door een ramp of zwaar ongeval zeer vele burgers, bedrijven en
instellingen worden getroffen en daardoor worden geconfronteerd met schade
en kosten die niet elders kunnen worden verhaald dan wel die niet redelijkerwijs
verzekerbaar of vermijdbaar waren, moet de regering snel haar verantwoordelijkheid
kunnen nemen. Zij moet de getroffenen direct of vlak na de desbetreffende
gebeurtenis kunnen mededelen of zij tegemoet wil komen in de financiële
gevolgen daarvan. Ook is het van belang dat de schade-experts spoedig na de
gebeurtenis de schade kunnen opnemen zonder dat twijfel bestaat of de wet
al dan niet van toepassing zal zijn. De algemene-maatregel-van-bestuurprocedure
verhoudt zich dan ook niet goed tot de benodigde snelheid van handelen. Artikel 3, eerste lid Onderdeel dNiet alleen bedrijven, maar bijvoorbeeld ook zorginstellingen en de krachtens
publiekrecht ingestelde rechtspersonen (zoals gemeenten en zelfstandige bestuursorganen)
kunnen in aanmerking komen voor een tegemoetkoming in de schade aan hun vaste
en vlottende activa. Het betreft hier nadrukkelijk niet de schade aan zaken
van particulieren. Daarop ziet artikel 3, eerste lid, onder a en b.Voor het agrarisch bedrijfsleven vallen onder de vaste en vlottende activa
de activa die zijn opgesomd in artikel 4, eerste lid, onder a, van de Bijdrageregeling
landbouwbedrijven overstromingschade 1995. Het gaat hier onder meer om bedrijfsgebouwen,
erfverhardingen, toegangswegen, levende have en gewassen in kassen en te velde. Onderdelen e en fIn tegenstelling tot de andere sectoren van het bedrijfsleven is in de
land- en tuinbouw sprake van natuurlijke groeiprocessen. Als gevolg van bijvoorbeeld
een overstroming kunnen deze processen onomkeerbaar worden verstoord of zelfs
worden afgebroken. Met name in de plantaardige sector is het nauwelijks mogelijk
verloren gegane gewassen te vervangen door gewassen in hetzelfde productiestadium.
De financiële gevolgen van de verstoring van het productieproces in de
land- en tuinbouw worden gewoonlijk aangeduid met de termen «teeltplanschade»
(gewassen) en «bedrijfsschade» (dieren).Voor een tegemoetkoming in dit verband komt in aanmerking de mindere opbrengst
gedurende de bij ministeriële regeling te bepalen schadetermijn, verminderd
met de bespaarde kosten. De mindere opbrengst bestaat uit de opbrengst die
redelijkerwijs verwacht mocht worden, gewaardeerd tegen integrale kostprijs
of lagere marktwaarde, eventueel verminderd met de wel gerealiseerde opbrengst
tegen marktwaarde.Overigens zij volledigheidshalve opgemerkt dat de mogelijkheid om teeltplan-
en bedrijfsschade vergoed te krijgen niet beperkt is tot de land- en tuinbouwbedrijven,
zoals ten tijde van de wateroverlast in 1995 het geval was. Voor teeltplan-
en bedrijfsschade was toen uitsluitend een voorziening getroffen in de Bijdrageregeling
landbouwbedrijven overstromingsschade 1995 van de Minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij. Met dit wetsvoorstel komt deze beperking te vervallen en is een
vergoeding van teeltplan- en bedrijfsschade mogelijk voor alle in aanmerking
komende bedrijven, los van de vraag of zij land- of tuinbouwbedrijven zijn
in de zin van de hiervoor genoemde regeling. Uiteraard moet het wel gaan om
bedrijven met productieprocessen waarin dieren worden gehouden of gewassen
worden geteeld. Onderdeel gOp basis van onderdeel g, onder 2°, kan een gedupeerde voor een vergoeding
in aanmerking komen van de kosten die hij heeft gemaakt voor transport, opslag
en huisvesting van zijn roerende zaken, mits hij voldoet aan de hierna volgende
voorwaarde. De gedupeerde die externen heeft ingeschakeld, komt slechts voor
een vergoeding van de kosten in aanmerking, indien hij deze kosten aan derden
verschuldigd is. Dit moet hij aantonen door fiscaal erkende facturen. De gedupeerde
die voor eigen vervoer heeft gezorgd door inzet van eigen personeel en eigen
vervoermiddelen, kan slechts aanspraak maken op een vergoeding van de kosten
indien het aantoonbaar gaat om kosten voor extra arbeid volgens bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur vast te stellen regels. Hieruit vloeit voort
dat in ieder geval geen vergoeding wordt gegeven voor het verrichten van burenhulp
en voor de kosten van arbeid in eigen beheer binnen de normale arbeidsuren.
Deze laatste kosten worden geacht kosten te zijn die behoren tot de normale
bedrijfsvoering.Onder evacuatiekosten vallen ook de kosten die gedupeerde maakt als gevolg
van schade aan zijn roerende zaken tijdens transport en op- en overslag daarvan.
Die kosten worden evenwel niet vergoed indien deze elders verhaald kunnen
worden, door eigen schuld zijn veroorzaakt, redelijkerwijs verzekerbaar of
vermijdbaar waren dan wel zijn ontstaan omdat gedupeerde onvoldoende maatregelen
heeft getroffen ter voorkoming of beperking van die kosten (zie artikel 3,
derde lid, onder a tot en met d). Bovendien moeten de bedoelde kosten ingevolge
artikel 5, eerste lid, onder b, redelijk zijn. Onderdeel iOnder kosten voor opruiming zijn onder meer begrepen de kosten voor het
schoonmaken of wegruimen van de door de ramp of het zware ongeval getroffen
inboedel van de gedupeerde. Uiteraard moeten deze kosten redelijk zijn (zie
artikel 5, eerste lid, onder b). Het moet bovendien gaan om kosten die verschuldigd
zijn aan derden dan wel, voor zover het een bedrijf betreft, om kosten van
extra arbeid in eigen beheer. Artikel 3, eerste lid, onder e en f, en tweede lidIngevolge artikel 3, tweede lid komt schade die het gevolg is van gederfde
omzet niet voor een tegemoetkoming in aanmerking. Dit betekent dat de schade
die een bedrijf lijdt doordat het als gevolg van de ramp of het zware ongeval
zijn produkten niet op tijd heeft kunnen opleveren, niet wordt vergoed. Teeltplan-
en bedrijfsschade worden daarentegen wel vergoed omdat dit geen vormen van
omzetschade zijn. Het zijn schaden die ontstaan door de onomkeerbare onderbreking
van natuurlijke groeiprocessen in de land- en tuinbouw en houden een bijzondere
vorm van activaschade in: vergoed wordt het herstel van de verloren gegane
levende productiemiddelen (gewassen of dieren) tot in het stadium van ontwikkeling
waarin deze verkeerden op het moment van de schadeveroorzakende gebeurtenis. Artikel 3, tweede lidIn artikel 3, eerste lid, is aangegeven voor welke categorieën van
schaden en kosten een tegemoetkoming wordt gegeven. Met deze categorieën
is, zoals reeds gesteld, aangesloten bij de categorieën waarin ten tijde
van de wateroverlast in 1995 een tegemoetkoming is verleend. Het is echter
niet uitgesloten dat zich in de toekomst een ramp of een zwaar ongeval in
de zin van het onderhavige wetsvoorstel voordoet als gevolg waarvan kosten
worden gemaakt en schade wordt geleden, waarvoor op grond van artikel 3, eerste
lid geen vergoeding mogelijk is, terwijl dat wel wenselijk is. Artikel 3,
tweede lid, voorziet daarom in de mogelijkheid om bij ministeriële regeling
op dit moment niet voorzienbare schade- en kostencategorieën vast te
stellen waarvoor een vergoeding kan worden gegeven.Gekozen is voor delegatie aan de Minister van Binnenlandse Zaken in overeenstemming
met de betrokken ministers omdat vlak na de desbetreffende gebeurtenis de
schade- en kostencategorieën met grote spoed moeten kunnen worden vastgesteld,
opdat voor de gedupeerde duidelijk is waarop hij «recht» heeft
en de schade-expert weet voor welke kosten en schaden hij de omvang moet opnemen.
Overigens is het met het oog op het primaat van de wetgever de bedoeling dat
de minister nadien bevordert dat de «nieuwe» schade- en kostencategorieën
worden opgenomen in de opsomming van artikel 3, eerste lid. Artikel 3, eerste en tweede lid, juncto artikel 5, eerste
lid, onder bWil een gedupeerde voor een tegemoetkoming in aanmerking komen voor de
kosten die hij heeft gemaakt voor het treffen van preventieve maatregelen,
dan moeten deze kosten in een redelijke verhouding staan tot de getroffen
maatregelen die in de gegeven omstandigheden als noodzakelijk konden worden
beschouwd. Dit vloeit voort uit artikel 5, eerste lid, onder b. Artikel 3, derde lid Onderdeel aEen gedupeerde heeft geen recht op een tegemoetkoming in de schade of
de kosten, voor zover de schade of de kosten onder meer redelijkerwijs verzekerbaar
waren (zie onderdeel a). Van «redelijkerwijs verzekerbaar» wordt
gesproken indien het risico in het algemeen niet van dekking wordt uitgesloten
in polissen van schadeverzekeringen, dan wel het risico verzekerbaar is zonder
dat zeer beperkende voorwaarden gelden en/of zonder dat er zeer hoge kosten
tegenover staan.Het vorenstaande brengt met zich dat bijvoorbeeld de schade aan motorrijtuigen
of schepen ten gevolge van een overstroming niet voor vergoeding in aanmerking
komt. Onderdeel bOnderdeel b heeft onder meer tot gevolg dat, indien ten behoeve van de
geleden schade of de gemaakte kosten verzekeringspenningen zijn uitgekeerd
of toegezegd, deze in mindering worden gebracht op de tegemoetkoming in die
schade of kosten. Dit geldt ook voor bijvoorbeeld de verschuldigde omzetbelasting,
voor zover deze verrekenbaar is.Onderdeel b voorziet er tevens in dat een gedupeerde, indien hij door
eigen schuld geen uitkering op basis van zijn verzekering heeft verkregen,
niet kan terugvallen op het Rijk. Onderdeel eOp 19 april 1996 is de Beleidslijn ruimte voor de rivier van de Ministers
van Verkeer en Waterstaat en van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer (Stcrt. 77) van kracht geworden. Het doel van deze beleidslijn
is meer ruimte voor de rivier, de duurzame bescherming van mens en dier tegen
overstromingen en het beperken van materiële schade. Met het oog hierop
zullen in principe alleen die activiteiten worden toegestaan die onlosmakelijk
aan de rivier zijn gebonden. Het gaat dan bijvoorbeeld om bruggen, sluizen
en grote scheepswerven. Alle niet-riviergebonden activiteiten (bijvoorbeeld
woningbouw en recreatiecomplexen) zullen alleen bij hoge uitzondering worden
toegestaan. Deze activiteiten zijn niet toegestaan, tenzij er sprake is van
een zwaarwegend maatschappelijk belang, de activiteit niet redelijkerwijs
elders buiten het winterbed kan worden gerealiseerd en de activiteit op de
desbetreffende locatie geen feitelijke belemmering vormt om in de toekomst
de afvoercapaciteit te vergroten. Aan alle lopende en nieuwe activiteiten
(waaronder wijziging van bestaande activiteiten) in het winterbed van de grote
rivieren die worden toegestaan, worden voorwaarden verbonden die gericht zijn
op het verminderen van de nadelige effecten en het voorkomen van schade. Eén
van deze voorwaarden houdt in dat met het oog op bescherming tegen hoogwater
aan een bepaald beschermingsniveau (zie tabel 1 van de beleidslijn) moet worden
voldaan om toekomstige schadegevallen te voorkomen. Bouwen op een lager beschermingsniveau
dan vereist, is alleen aanvaardbaar indien vooraf duidelijk is hoe schade
bij hoogwater geregeld zal worden, met garantie tot een vrijwaring van het
verhalen van deze schade in voorkomend geval op het Rijk.Een logische consequentie van het vorenstaande is dat een gedupeerde geen
recht op een tegemoetkoming in de schade of de kosten heeft voor zover deze
het gevolg zijn van een overstroming door zoet water die zijn ontstaan aan
bij algemene maatregel van bestuur vast te stellen activiteiten die vanaf
19 april 1996 in het winterbed van de grote rivieren hebben plaatsgevonden.
Deze activiteiten zullen uiteraard overeenkomen met de niet-toegestane activiteiten
als bedoeld in de beleidslijn en met de toegestane activiteiten als bedoeld
in de beleidslijn, indien deze niet voldoen aan het vereiste beschermingsniveau. Artikel 4Het rapport van de schade-expert is niet te beschouwen als een besluit
in de zin van de Algemene wet bestuursrecht, omdat deze geen publiekrechtelijke
rechtshandeling inhoudt. Dit in tegenstelling tot het besluit van de Minister
van Binnenlandse Zaken tot toekenning of weigering van een tegemoetkoming
in de schade dat hij neemt met inachtneming van dit rapport.Ingevolge het vierde lid komen de kosten van contra-expertise voor rekening
van de gedupeerde indien deze op zijn verzoek plaatsvindt en daaruit blijkt
dat de schade-expert in eerste instantie de schade op juiste wijze had getaxeerd
en derhalve de gedupeerde daarmee in het ongelijk wordt gesteld. Artikel 5, eerste lidDe hoogte van de tegemoetkoming in de schade en de kosten wordt berekend
volgens bij of krachtens algemene maatregel van bestuur vast te stellen regels.
Deze regels zullen in ieder geval betrekking hebben op de te hanteren waarderingsgrondslagen.De hoogte van de tegemoetkoming in de geleden schade wordt onder meer
bepaald op basis van de omvang van de schade zoals die door de Minister van
Binnenlandse Zaken wordt vastgesteld aan de hand van het desbetreffende schaderapport
van de schade-expert.Het toekennen van een tegemoetkoming is niet te beschouwen als het verlenen
van een subsidie. Het gaat hier immers ingevolge artikel 4:21 van de Algemene
wet bestuursrecht niet om «de aanspraak op financiële middelen,
door een bestuursorgaan verstrekt met het oog op bepaalde activiteiten van
de aanvrager, anders dan als betaling voor aan het bestuursorgaan geleverde
goederen of diensten». Artikel 6, eerste lidDe aanvraag om een tegemoetkoming in de geleden schade of de gemaakte
kosten moet worden beschouwd als een aanvraag in de zin van de Algemene wet
bestuursrecht. Dit impliceert onder meer dat tegen de beschikking tot toekenning
of weigering van een tegemoetkoming dat de Minister van Binnenlandse Zaken
neemt op de aanvraag van een gedupeerde, bezwaar en beroep openstaan overeenkomstig
de bepalingen uit die wet.De omvang van de schade aan bijvoorbeeld boomkwekerijgewassen of fruitbomen
is vaak moeilijk kort na de ramp vast te stellen. Met deze omstandigheid zal
bij het bepalen van de termijn waarbinnen de aanvraag moet zijn ingediend,
rekening worden gehouden. In de vast te stellen ministeriële regeling
kan voor de gedupeerde de mogelijkheid worden geopend om vóór
een bepaalde termijn een tweede aanvraag voor een tegemoetkoming in deze zogenaamde
«vervolgschade» bij de Minister van Binnenlandse Zaken in te dienen.
Hiermee wordt aangesloten op artikel 9, vierde lid, van de Bijdrageregeling
landbouwbedrijven overstromingschade 1995 en artikel 5, tweede lid, van de
Subsidieregeling waterschade 1995. Artikel 7Artikel 7 voorziet in een hardheidsclausule omdat niet uitgesloten kan
worden dat deze regeling, gelet op haar aard, in thans niet precies te voorziene
gevallen kan leiden tot onbillijkheden van overwegende aard. Het doel van
een dergelijke clausule is te voorkomen dat een gedupeerde tussen wal en schip
valt dan wel in ernstige financiële problemen geraakt als gevolg van
een ramp of zwaar ongeval omdat hij geen beroep kan doen op andere voorzieningen. Artikel 11, eerste lidIn het eerste lid is bepaald dat de Minister van Binnenlandse Zaken in
overeenstemming met de betrokken ministers is belast met de uitvoering van
dit wetsvoorstel. Op de eerste plaats betekent dit dat de Minister van Binnenlandse
Zaken de voordracht doet voor de algemene maatregelen van bestuur, bedoeld
in dit wetsvoorstel, alsmede de ministeriële regelingen die ingevolge
dit wetsvoorstel dienen te worden vastgesteld, tot stand brengt. Het ligt
overigens in de bedoeling dat er één ministeriële regeling
tot stand komt waarin voor alle categorieën van gedupeerden hun rechten
en plichten zijn ingevuld. Dit is een logische consequentie van dit wetsvoorstel
en komt mede de overzichtelijkheid en de eenvormigheid van de materie ten
goede. Uiteraard zal het zo zijn dat de betrokken vakministers alle gelegenheid
krijgen om voorstellen te doen voor die onderdelen van de ministeriële
regeling die hen regarderen en zal deze regeling niet eerder worden vastgesteld
dan nadat hierover overeenstemming met hen is bereikt.Ook zal vanwege het potentieel grote financiële beslag op de algemene
middelen ook overeenstemming dienen te zijn bereikt met de Minister van Financiën.De tweede consequentie van het feit dat de uitvoering bij de Minister
van Binnenlandse Zaken komt te liggen, is dat de gedupeerde, als sluitstuk
van dit wetsvoorstel, één integrale beschikking op zijn aanvraag
ontvangt. Een voordeel hiervan is dat de gedupeerde met één
bestuursorgaan van doen heeft en niet, afhankelijk van de schade die hij heeft
geleden of de kosten die hij heeft gemaakt, met verschillende bestuursorganen
zoals tijdens de watersnood 1995 het geval is geweest. Een ander voordeel
van het geven van één beschikking door de Minister van Binnenlandse
Zaken is dat afstemmingsproblemen tussen de diverse ministeries tot een minimum
kunnen worden gereduceerd.Overigens betekent het vorenstaande niet dat de Minister van Binnenlandse
Zaken de beschikking neemt zonder de deskundige inbreng van de betrokken vakministeries.
Bij de opzet van de uitvoeringsorganisatie die de desbetreffende beschikkingen
zal voorbereiden, zal ervoor worden gezorgd dat de inbreng van die deskundigheid
is gewaarborgd.De uitvoeringsorganisatie zal, als de organisatie geen onderdeel van het
departement is, bij mandaat, zoals geregeld in de Algemene wet bestuursrecht,
kunnen worden belast met het in naam van de Minister van Binnenlandse Zaken
nemen van besluiten. De ministeriële verantwoordelijkheid voor de genomen
besluiten blijft hierbij volledig bestaan. Om deze reden kan worden volstaan
met de bepaling in artikel 10, eerste lid, dat de minister verantwoordelijk
is voor de uitvoering van de wet. Artikelen 9, onder c, en 12Bij het redigeren van de artikelen 9, onder c, en 12 is ervan uitgegaan
dat de wet van 20 juni 1996 tot aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht
(Derde tranche Algemene wet bestuursrecht) (Stb. 1996, 333) op een eerder
tijdstip in werking treedt dan het onderhavige wetsvoorstel. Dit betekent
onder meer dat op de toezichthouders, bedoeld in artikel 12, de bevoegdheden
die de Algemene wet bestuursrecht aan een toezichthouder toekent, van toepassing
zijn en een ieder verplicht is zijn medewerking te verlenen aan deze toezichthouders,
tenzij hij uit hoofde van ambt, beroep of wettelijk voorschrift een geheimhoudingsplicht
heeft.De Minister van Binnenlandse Zaken,H. F. Dijkstal 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25159-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl