Uitbreiding van de Europese Unie; Brief staatssecretaris met de notitie "Nieuwe accenten in een groter Europa"
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23987, nr. 12

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

10-04-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

23987 nr. 12

27-03-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamNieuwe accenten in een groter Europa 1 Inleiding1.1 Het doel van de notitie1.2 Samenvatting1.3 Facetten en Accenten2 De Nederlandse samenwerking met de kandidaat-lidstaten
2000/20013 De betrekkingen met nieuwe leden van de uitgebreide
Unie4 De uitgebreide Unie en haar omgeving4.1 De «Nieuwe Buren» aan de oostgrens4.2 De Westelijke Balkan5 De nieuwe accenten
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23987Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 78 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 987Uitbreiding van de Europese Unienr. 12BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 27 maart 2002Graag bied ik u hierbij de notitie «Nieuwe Accenten in een groter
Europa» aan. Deze notitie is het resultaat van een interdepartementale
evaluatie van de notitie «Accenten zetten in Midden-Europa» van
november 1999 (Kamerstuk 26 800 V, nr. 20), waarin het kabinet een beleidskader
presenteerde voor de Nederlandse pre-accessiesteun aan Midden-Europa.In deze notitie wordt een overzicht geschetst van de Nederlandse samenwerkingsrelatie
met de landen in Middenen Oost-Europa sinds 1999. De balans wordt opgemaakt
van de Nederlandse bijdrage aan het EU-uitbreidingsproces tot op heden. Tevens
worden consequenties getrokken voor de komende jaren.De Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,D. A. Benschop Nieuwe accenten in een groter Europa InhoudsopgavePagina   1Inleiding31.1Het doel van de notitie3 1.2Samenvatting31.3Facetten en Accenten3    2De Nederlandse samenwerking met de kandidaat-lidstaten 2000/20014   3De betrekkingen met nieuwe leden van de uitgebreide Unie10   4De uitgebreide Unie en haar omgeving134.1De «Nieuwe Buren» aan de oostgrens15 4.2De Westelijke Balkan16   5De nieuwe accenten161 Inleiding1.1 Het doel van de notitieIn de notitie «Accenten zetten in Midden-Europa» van november
1999 (verder: «Accentennotitie») presenteerde het kabinet een
beleidskader voor de Nederlandse pre-accessiesteun1.
Zo'n kader was wenselijk gezien de verwachte intensivering van het Europese
beleid ten aanzien van Midden-Europa. In november 1999 werd onderhandeld met
slechts zes kandidaat-lidstaten2. De Europese
Raad van Helsinki nodigde in december 1999 nog zes landen uit de onderhandelingen
te starten en kende ook Turkije de status toe van kandidaat-lidstaat, echter
nog zonder daarmee de onderhandelingen te openen3.
In 2001 werden met Kroatië en Macedonië Stabilisatie- en Associatieovereenkomsten
gesloten4, waarmee ook deze landen uitzicht kregen
op het kandidaat-lidmaatschap5.In juli 2000 deed het kabinet de Kamer een Beleidsbrief toekomen, waarin
de consequenties uit bovengenoemde nota werden getrokken voor het programma
voor Maatschappelijke Transformatie, Matra6. In
de Nota bij de begroting 2002, «De Staat van de Unie», gaf het
kabinet in september 2001 een overzicht van de betrekkingen van de uitgebreide
Europese Unie met de aangrenzende staten7.Met het oog op de verwachte afsluiting van de onderhandelingen met een
eerste groep van kandidaat-lidstaten aan het eind van 2002 is het wenselijk
om zowel het beleidskader van de «Accentennotitie 1999» over de
periode 2000–2001 te evalueren, als consequenties te trekken voor de
komende jaren.1.2 SamenvattingDe notitie schetst een beeld van de voortgang van de Nederlandse samenwerkingsrelatie
met de toetredende landen en met de buurlanden van de uitgebreide EU. Begonnen
wordt met een evaluatie van de samenwerking in 2000 en 2001, op basis van
de operationele conclusies van de Accentennotitie 1999 (hoofdstuk 2). Nederland
heeft in zijn netwerk de nadruk gelegd op de bestuurskwaliteit op de diverse
deelterreinen van het Acquis Communautaire. Nederland heeft daardoor laten
zien dat het juist die gebieden van het acquis zeer serieus neemt. Tevens
is de basis gelegd voor coalities ten behoeve van samenwerking in de uitgebreide
Unie en voor adequate behartiging van Nederlandse belangen.Vervolgens wordt de blik op de toekomst gericht (hoofdstuk 3): Relaties
met sommige EU-toetreders ontgroeien de fase van pre-accessiesteun en krijgen
steeds meer het karakter van partnerschappen van leden binnen een uitgebreide
Europese Unie. Met andere kandidaten wordt de pre-accessie samenwerking geïntensiveerd.
Ook wordt echter geconstateerd dat het perspectief voor samenwerking vaak
groter is dan de capaciteit om die steun te verlenen. Diverse ministeries
hebben sinds 1999 weliswaar de met de samenwerking belaste afdelingen en diensten
versterkt, maar constateren toch dat grenzen zijn bereikt.In hoofdstuk 4 kijkt de notitie verder, naar de nieuwe buurlanden van
de uitgebreide EU. Binnen die categorie zijn twee groepen te onderscheiden:
de «nieuwe buren» zoals de Russische Federatie, Moldavië8, Oekraïne en Belarus en de landen op de Westelijke
Balkan.Tot slot worden in hoofdstuk 5 de beleidsconsequenties getrokken.1.3 Facetten en AccentenDe Accentennotitie van 1999 was opgebouwd rond enkele kernwoorden. Die
waren pre-accessie, facetten en accenten. Met pre-accessie werd de fase
bedoeld tot aan de toetreding van de kandidaat-lidstaten, dus de fase van
voorbereiding, onderhandelingen en verdragssluiting.De pre-accessiefase eindigt naar verwachting
voor een eerste groep van kandidaat-lidstaten per 1 januari 2004. Dan
zouden die landen tot de EU kunnen toetreden. Met andere landen zal door de
Europese Raad van Kopenhagen in december 2002 een nieuwe «Road Map»
moeten worden afgesproken, gericht op een nieuw, intensief onderhandelingstraject.
Voor hen duurt de pre-accessiefase dus voort.Het woord facetten werd gebruikt voor de in
het beleid vanaf 1 januari 2000 te plaatsen beleidsprioriteiten
waar Nederland meerwaarde te bieden had (en heeft). Deze facetten waren: goed bestuur, versterking van de bestuurscapaciteit, participatieve
wijzen van besluitvorming en besturen, rechtsstaat en rechtszekerheid inclusief
rechtshandhaving en in de maatschappij gewortelde politiediensten.Het woord accenten betrof de geografische
prioriteiten in die pre-accessiefase.Hongarije, Polen, Slowakije en Tsjechië, de zogenaamde Visegrad-landen,
boden het meeste perspectief voor een intensieve relatie met Nederland. Bulgarije
en Roemenië kregen op grond van hun ligging en de daaruit voortvloeiende
veiligheids- en politieke overwegingen een belangrijke plaats. Bovendien waren
en zijn deze twee landen lid van de Nederlandse kiesgroep bij IMF en Wereldbank1. Bij Slovenië, Estland, Letland en Litouwen was
de inschatting dat slechts op specifieke thema's aanknopingspunten voor een
intensieve relatie met Nederland aanwezig waren.De Accentennotitie heeft stimulerend gewerkt bij het vormgeven van de
bilaterale relaties. Zij voorzag niet in «centrale regie» en het
beleid van de vakdepartementen blijkt dan ook te zijn bepaald door zowel het
primaat van het eigen vakgebied2 als door verzoeken
tot samenwerking en ondersteuning van kandidaat-lidstaten aan Nederlandse
ministeries («vraaggestuurd»). Uit de ten behoeve van deze notitie
gepleegde inventarisatie van het gevoerde beleid blijkt dat de verschillende
facetten aan bod zijn gekomen in het gevoerde beleid, met name op het gebied
van bestuurlijke vernieuwing, rechtszekerheid en interne markt. De grootste
gemene deler is de nadruk op de kwaliteit van het bestuur3.Bij de geografische prioriteitsstelling (de «Accenten») bleek
een soortgelijke ontwikkeling als bij het resultaat van eerder genoemde vraagsturing4. In de Accentennotitie werd een inschatting gemaakt van
het «relatieve gewicht» van elk land voor de (breed gedefinieerde)
Nederlandse belangen. Die benadering is te statisch gebleken. De feitelijke
voortgang van de onderhandelingen over toetreding, met alle bijbehorende dynamiek,
is belangrijker gebleken voor de intensivering van de betrekkingen dan de
«Accenten» uit 1999. Daarmee hangt samen dat keuzes van vakdepartementen
steeds vaker worden bepaald door in het kader van de toetredingsonderhandelingen
opgebouwde relaties in combinatie met de verwachte toekomstige positie en
het (politieke) gewicht van de kandidaat-lidstaat in de EU. In kaders worden
voorbeelden gegeven van hoe verschillende ministeries hun beleid hebben bepaald.2 De Nederlandse samenwerking met de kandidaat-lidstaten
2000/20011. Volgens de Accentennotitie zou een steunpunt worden opgezet ten behoeve
van de versterking van de Nederlandse participatie in het Twinning programma
van de EU. Dat steunpunt is in 2000 ingesteld en functioneert goed. Er is
intensieve interactie met vakdepartementen, met het Nederlandse deelnemersveld,
met de Commissie en met de buitenlandse collega's. De kwantitatieve doelstelling
om een substantieel aandeel van de opdrachten voor Twinning te verwerven is gehaald. Nederland zit in de top-zes van deelnemende lidstaten (deelname
aan 60 van de totaal 500 projecten die sinds de start van het programma zijn
ontwikkeld) en geniet in diverse sectoren een uitstekende reputatie1. Met enige regelmaat wordt Nederland verkozen als leider
van een consortium met een van de andere (inclusief de grote) lidstaten als
junior partner. Doel is gelijke tred te blijven houden met de verdere groei
van het aantal projecten. De optie om het steunpunt te financieren uit gegenereerde
projectinkomsten is verlaten; de meeste Nederlandse deelnemers aan Twinning
moeten werken tegen niet-kostendekkende tarieven. Het steunpunt wordt nu door
BZ gefinancierd, t.l.v. Matra.2. De veelheid aan Nederlandse instrumenten zou voor de partners in Midden-Europa
meer dan tot eind 1999 als een geheel worden gepresenteerd. Daartoe zou ook
het internet worden gebruikt. Waar mogelijk trekken Matra en PSO en de uitvoerende
organisaties inderdaad gezamenlijk op bij pre-accessie samenwerking. Ook met
het eerdergenoemde steunpunt wordt intensief samengewerkt. Binnen het ministerie
van Buitenlandse Zaken en vakministeries zijn de afdelingen die zich richten
op het toetredingsproces versterkt2. Dit alles
heeft zichtbaar resultaat, zowel bij het onderhandelingsproces, als bij de
ondersteuning van de pre-accessie.Kader 1: PSO Pre-AccessieIn 1999 ging het bilaterale PSO Pre-accessie Programma (PSO PA) van start.
Doel is het assisteren van de economische instituties in de kandidaat-lidstaten
bij de voorbereiding op het lidmaatschap zodat de werking van de interne markt
wordt gestimuleerd. PSO PA staat in 2002 open voor Bulgarije, Estland, Hongarije,
Letland, Litouwen, Polen, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Tsjechië
en Turkije. PSO PA is gericht op «institution building», versterking van economisch gerelateerde departementen
en instituten. De projecten zijn gericht op de overname, implementatie
en juiste uitvoering van het acquis communautaire (3e
Kopenhagencriterium). Daarnaast kunnen ook projecten die zijn gericht op het
versterken van de markteconomie en die bijdragen aan de concurrentiepositie
van een land in aanmerking komen voor het PSO PA (2e Kopenhagencriterium).
PSO PA werd ingesteld om de kandidaat-lidstaten te helpen de vruchten van
de Interne Markt zo goed en zo snel mogelijk te kunnen plukken (expertiseoverdracht);
om de werking van de Interne Markt veilig te stellen; om ambtelijke netwerken
te bouwen; om het beleid te beïnvloeden (een NL «kleur» te
geven); en om input te verwerven voor het onderhandelingsproces. Bij PSO PA
staan vraaggestuurdheid en de overheid-tot-overheid relatie voorop. De basis van het programma
wordt vormgegeven door het afsluiten van een MoU tussen EZ en zijn counterpart.
Er worden twee vormen van assistentie verleend:• langdurige projecten (PSO PA «lang»):
projecten met een looptijd van 1–2 jaar, die zich vooral richten op
de economische institutiebouw die veelal nog in de kinderschoenen staat of
waar de uitdagingen zo groot zijn dat door de kandidaat-lidstaten een langdurige
vorm van ondersteuning op prijs wordt gesteld. Voor de ontwikkeling kan zowel
uit de publieke als de particuliere sector expertise worden gehaald.• Korte vormen van kennisuitwisseling op deskundigenniveau(PSO PA «kort») zoals bijvoorbeeld inkomende en uitgaande
studie- en werkbezoeken, training, stages en seminars. Via het korte instrument
kan snel op de hulpvraag vanuit deze landen worden ingegaan.3. De Accentennotitie voorzag uitwisseling tussen ministeries om eventuele
knelpunten op te vangen. Die onderlinge detachering in Den Haag is beperkt
gebleven3. Wel worden vanuit ministeries of verwante
organisaties ambtenaren en experts in kandidaat-lidstaten ingezet (TAIEX).
Deze vorm van hulpverlening is bijzonder flexibel en effectief en zou het
verdienen meer aandacht te krijgen, ware het niet dat deze expertise
in eigen huis vaak moeilijk gemist kan worden en het uitzendingsproces voor
elk van de ministeries een belasting is.Kader 2: MatraHet Programma voor Maatschappelijke Transformatie
(Matra) is gericht op ondersteuning van de overgang naar een pluriforme, democratische
rechtsstaat in 15 landen van Midden- en Oost-Europa. Het ondersteunt activiteiten
die het proces van verandering stimuleren van de staat, haar instituties,
organisaties van burgers en hun onderlinge verbanden. De opzet van het programma
is zodanig, dat tevens wordt beoogd een bijdrage te leveren aan de opbouw
en versterking van bilaterale relaties tussen Nederland en de Matra-landen.
Sinds 1998 wordt binnen Matra onderscheid gemaakt tussen het «klassieke»
Matra, dat voornamelijk de samenwerking tussen maatschappelijke organisaties
betreft, en Matra-«pre-accessie», dat de samenwerking tussen overheidsinstellingen
bevordert. De Matra- en PSO Pre-accessieprogramma's leveren een belangrijke
bijdrage aan de overdracht van voor de voorbereiding op de toetreding noodzakelijke
kennis bij ambtenaren. Sinds de Beleidsbrief van medio 2000 is het Matra-programma
sterk geïntensiveerd. Het op pre-accessie gerichte Matra-deelprogramma
groeide in 2001 met 80% in vergelijking met het voorafgaande jaar en zal in
de komende jaren nog doorgroeien. Het «klassieke», op de maatschappelijke
transformatie gerichte, gedeelte van Matra groeit eveneens substantieel, maar
in een lager tempo (30% over 2001). Het Matra-landenbeleid werd, eveneens
ingevolge de Beleidsbrief, gedifferentieerd. Turkije werd in 2000 toegevoegd
aan de Matra-landenlijst. Inmiddels zijn alle instrumenten voor dit land opengesteld.
Voor de potentiële kandidaat-lidstaat Kroatië werd in 2001 een deel
van het Matra Pre-accessieinstrumentarium opengesteld. De periodieke rapportage
over de voortgang Matra zal de Tweede Kamer in de tweede helft van 2002 toegaan.4. Conform het voornemen zijn nog in 2000 ambassades geopend in Slovenië
en Estland. In 2001 volgde Litouwen.5. De bilaterale betrekkingen met Polen worden vormgegeven in het kader
van de Utrecht Conferentie (UC), een intensieve, eendaagse bijeenkomst van
Nederlandse en Poolse experts op alle gebieden van het EU-acquis (incl. Veiligheidszaken),
bij toerbeurt onder voorzitterschap van de Minister of de Staatssecretaris
van Buitenlandse Zaken of een van hun hoge ambtenaren. Deze conferentie, die
in maart 1999 voor het eerst met Polen werd gehouden, is nu acht keer bijeen
geweest met een participatie van 8 tot 13 interdepartementale werkgroepen
per keer; de bekendheid is (ook internationaal) nog steeds groeiende. De Poolse
zijde is zeer tevreden met deze vorm van expertise-overdracht. Het conferentiemodel
heeft ook de frequentie en intensiteit van de tussentijdse, normale bilaterale
contacten op alle niveaus gestimuleerd. De negende sessie in april 2002 zal
speciaal zijn gewijd aan het thema landbouw. De conferentie ontwikkelt zich
van een kader voor louter expertise-overdracht tot een forum voor gedachtevorming
over EU-dossiers.6. Ook de betrekkingen met de overige kandidaat-lidstaten zouden duidelijk
zichtbaar worden gemaakt. Er is sinds 1999 een scala aan samenwerkingsvormen
opgezet, gemeenschappelijk door het Ministerie van Buitenlandse Zaken en individueel,
door de vakdepartementen. Zij worden ingevuld met samenwerkingsovereenkomsten
(MoU's)1 en concrete werkprogramma's. Bezoekprogramma's
van bewindslieden en hoge ambtenaren spelen daar op in2. De MoU's geven aan op welke landen de ministeries zich concentreren.
Dat is een beleidskeuze. Zo gingen de ministeries van Economische Zaken en
SZW relaties aan met alle kandidaat-lidstaten (m.u.v. Malta en Cyprus) vanuit
het idee dat de zwakste schakel de werking van de interne markt bepaalt.
De ministeries van BZK en VWS hebben zich, belangen en capaciteiten afwegend,
beperkt tot enkele voor hen meest relevante landen. De diverse steun-instrumenten
bieden op zich voldoende mogelijkheden tot samenwerking en financiering, maar
door clustering van instrumenten zowel tussen bilaterale als met multilaterale
voorzieningen kan echter een nog hoger rendement worden bereikt1.7. Het partnerschap met Hongarije is voortvarend van start gegaan en loopt
goed. De belangstelling van zowel samenwerkingsorganisaties als publiek is
groot. De minister van Verkeer en Waterstaat opende het partnerschap tijdens
haar bilaterale bezoek in februari 2000 met verschillende expertmeetings over
bilaterale pre-accessieprojecten en een symposium over de institutionele opbouw
in de sector wegvervoer. Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
bouwde in 2001 voort op al eerder door EZ gelegde contacten inzake de sociale
dialoog. Voor 2002 hebben de Hongaren belangstelling uitgesproken voor zowel
Justitie en Binnenlandse Zaken, als voor Milieuzaken.8. In Tsjechië is het partnerschap zeer populair gebleken. Tsjechië
zou het graag zelfs nog breder opzetten2. Een
samenwerkingsovereenkomst werd getekend bij gelegenheid van een bezoek van
premier Zeman aan zijn collega Kok in januari 2000. Er werd gestart met een
partnerschap op justitieel gebied. Door capaciteitsproblemen aan Tsjechische
zijde heeft dat niet het gewenste succes op kunnen leveren, maar zijn wel
de betrekkingen tussen beide ministeries geïntensiveerd. In 2001 is het
partnerschap ingevuld door beide ministeries van Economische Zaken, gefinancierd
uit de PSO preaccessie-middelen. Deze samenwerking (met bijzondere aandacht
voor macro-economische vraagstukken en handelspolitiek) was zo succesvol dat
ze in 2002 zal worden voortgezet. In 2002 is reeds een begin gemaakt met een
partnerschap op Landbouwgebied.9. Het partnerschap met Slowakije is geformaliseerd ter gelegenheid van
het bezoek van premier Kok aan zijn collega Dzurinda in december 2000. In
2001 is gestart met het thema milieusamenwerking. Het ministerie van VROM
detacheerde een ambtenaar bij het Slowaakse ministerie van Milieu, teneinde
projecten te genereren en te faciliteren. Ondanks deze ondersteuning kon in
verband met capaciteitsproblemen aan Slowaakse kant in 2001 slechts een gedeelte
van de projecten worden uitgevoerd en zal daarom de samenwerking op dit terrein
nog in 2002 worden voortgezet en afgerond. Intussen is het voor 2002 gekozen
thema landbouw opgestart tussen het Ministerie van LNV en het Slowaakse ministerie
van Landbouw, op basis van een vooraf gezamenlijk geformuleerde lijst van
projecten.Kader 3: Ministerie van FinanciënHet ministerie van Financiën is al lange tijd actief in het verlenen
van technische assistentie aan (o.a.) kandidaat-lidstaten en de kiesgroeplanden.
Deze assistentie heeft in het verleden voornamelijk op het gebied van belastingen
plaatsgevonden. De laatste jaren laten zich echter kenmerken door een intensivering
van technische assistentie door Financiën, waarbij ook een verbreding
naar andere, niet-belasting onderwerpen aan de orde is.Hoewel bovengenoemde assistentie in principe vraaggericht is, kent het
ministerie van Financiën bij de beoordeling van verzoeken een heldere
prioriteitsstelling. Hoge prioriteit wordt gegeven aan kandidaat-lidstaten
en kiesgroeplanden. Dit houdt dit in dat Bulgarije en Roemenië een hoge
prioriteit hebben omdat ze zowel kandidaat-lidstaat als kiesgroepland zijn.
Zo is er in Roemenië een EU-Twinning project voor het opzetten van een
«school of public finance» en wordt er op dit moment in dat land
gekeken naar mogelijkheden om een «Bank der Roemeense Gemeenten»
te starten, naar Nederlands voorbeeld. In Bulgarije loopt een intensief EU-twinning
project op het gebied van belastingen.Daarnaast hebben ook de andere kandidaat-lidstaten een hoge prioriteit.
Met Tsjechië heeft Financiën een steeds hechtere relatie, die naast
politieke bezoeken onlangs ook uiting heeft gekregen door een samenwerkingsverband
bij het opstellen van de macro-economische «Pre-accession Economic Programs».
Een zelfde soort samenwerkingsverband is inmiddels ook aan Slowakije aangeboden.Tenslotte is er ook aandacht voor niet-kandidaat-lidstaten. Zo heeft Financiën
een medewerker in Macedonië gedetacheerd in het kader van een OS-programma
voor technische assistentie. Dit betreft onder meer de introductie van een
nationale betaalkaart en kennisoverdracht op het gebied van «treasury
management». Ook zijn en/of komen er samenwerkingsverbanden met andere
kiesgroeplanden, zoals Oekraïne (en Georgië en Armenië).10. Bulgarije en Roemenië behoren tot de Nederlandse Kiesgroeplanden
bij het IMF en de Wereldbank. Daarnaast zijn zij belangrijke begunstigden
van Matra en PSO. De Accentennotitie voorzag opbouw van een relatie met deze
landen op basis van deze uitgangspositie. Er was ook gedacht dat het Stabiliteitspact
voor Zuidoost-Europa een kader voor samenwerking zou bieden. Beide landen
komen als kiesgroeplanden in aanmerking voor Non-ODA Macrosteun. Die is in
1999 en 2001 ook daadwerkelijk toegekend. Daarnaast zijn Matra en PSO zowel
«klassiek» als met Pre-accessie ruim actief, veel gevraagd en
worden door de autoriteiten en NGO's ter plaatse zeer gewaardeerd. In verschillende
sectoren wordt tevens via Phare/Twinning samengewerkt, inclusief openbare
financiën (hangt samen met de kiesgroepstatus). De verwachte samenhang
met het Stabiliteitspact is uitgebleven. Echter, beide landen hebben wel schade
ondervonden van de (sociaal-economische en andere) crises in FRJ, Kosovo en
Macedonië. Inspanningen van de EU en Nederland voor het verwijderen van
blokkades in de Donau bij Novi Sad beogen dan ook mede de economie van deze
beide landen te steunen. Nederlandse bedrijven zijn inmiddels betrokken bij
de opruiming van het puin van de gebombardeerde bruggen.11. Met de Baltische staten hebben de betrekkingen zich sterker ontwikkeld
dan in de Accentennotitie was voorzien. Die zijn niet beperkt gebleven tot
de transport- en overslagbelangen. Minderheden, goed bestuur en defensiesamenwerking
zijn frequenter gekozen thema's gebleken. Dankzij de Matra en PSO-programma's
hebben vakdepartementen kunnen voldoen aan de vraag tot samenwerking uit de
Baltische Staten, terwijl ook is ingespeeld op verzoeken uit die landen om
meer Nederlandse inbreng in EU-projecten (zowel Phare in het algemeen als
Twinning). De wens tot samenwerking met Nederland wordt onder andere ingegeven
door de wens van betrokken landen om ook met andere EU-lidstaten dan de naaste
buren goed samen te werken en banden te ontwikkelen. In Nederland zien ze
een betrouwbare partner, tevens EU-lid van het eerste uur. In 2000 en 2001
bleek bovendien herhaaldelijk grote overeenstemming te bestaan met Nederland
over belangrijke EU-issues. Hierop aansluitend heeft BZ zich gecommitteerd
aan steun voor de regionale ontwikkeling van het Balticum (waarnemerschap
CBSS1 ), incl. Kaliningrad en de Russische Federatie.12. Slovenië werd in de Accentennotitie beschouwd als «poort
naar Zuidoost-Europa». Die ontwikkeling is uitgebleven, wellicht mede
als gevolg van het voortdurende geweld op de Balkan, maar ook door aanvankelijk
uitblijven van de verbetering van zijn betrekkingen met Kroatië en onbekendheid
van de Sloveense mogelijkheden bij Nederlanders. Evenmin is het – anders
dan verwacht – een partner in het Stabiliteitspact gebleken.
Pas in 2001 begon Slovenië weer een actieve rol op de Balkan te spelen.
Beleidsmatig is een goede, maar nog niet intensieve samenwerking gegroeid.
Het «klassieke» Matra programma is, conform de Matra Beleidsbrief,
vanaf 2001 niet meer op Slovenië van toepassing. De vraag naar pre-accessiesteun
(met name training) vanuit Slovenië is echter relatief groot.13. De Accentennotitie besteedde in het geheel geen aandacht aan Turkije,
dat immers toen nog niet de status van kandidaat-lidstaat had. In de Matra
Beleidsbrief van juli 2000, toen de kandidaat-lidstatus op de EU-top van Helsinki
1999 was verleend, werd Turkije wel opgenomen. Openstelling van Matra «klassiek»
volgde nog in de tweede helft van 2000. Begin 2001 volgde het (Matra en PSO)
pre-accessie instrumentarium. In de Turkije notitie van oktober 2001 werd
uitgebreid ingegaan op het bilaterale pre-accessie steuninstrumentarium ten
bate van Turkije1. De reacties vanuit Turkije
zijn enthousiast en de eerste ervaringen in de samenwerking zijn positief.
De Turkije notitie signaleerde tevens het voornemen van de EU om pre-accessiesteun
in te zetten m.i.v. 2002, met nadruk op versterking van mensenrechten, democratie
en rechtsstaat.14. De Accentennotitie beoogde intensievere benutting van samenwerkingsverbanden
van lagere overheden en van niet-gouvernementele organisaties (NGO's). Die
samenwerking heeft op het niveau van lagere overheden, bijvoorbeeld in het
kader van stedenbanden2 en politiesamenwerking,
een grote vlucht genomen. Daarmee worden zowel het contact tussen gemeenschappen,
burgers en collega's, als centrale beleidsdoelen – op bijvoorbeeld politiegebied –
gediend. Ook wat betreft Niet-gouvernementele organisaties in Nederland is
die doelstelling gehaald. Nederlandse NGO's weten de overheid te vinden als
het gaat om het uitbreidingsproces. Daarbij wordt vooral gebruik gemaakt van
het Matra-programma. De lijst van relaties dekt de volle breedte van de samenleving
in Nederland en de landen in Midden-Europa. Daarbij valt op dat ook wanneer
de financiering door Matra is beëindigd de samenwerking voortgaat en
actueel blijft, ook wat betreft het uitbreidingsproces. Dat geldt voor (lagere)
overheden net zo goed als voor bijvoorbeeld de vakbeweging. Bij de opbouw
van activiteiten ten aanzien van Turkije zijn de eerder in Midden-Europa in
Matra-kader opgebouwde contacten met Nederlandse NGO's van groot nut gebleken.
De VNG kon eveneens haar ervaring al direct na de aardbeving in 1999 inzetten.15. Onlangs is officieel het Matra-programma voor Kleine Plaatselijke
Aktiviteiten (KPA) van start gegaan. Dat programma wordt uitgevoerd door de
NCDO (De Nederlandse Commissie voor Duurzame Ontwikkeling). Dit programma
moet de transitieprocessen in Midden- en Oost-Europa dichterbij de burger
brengen door die burger aan te moedigen zelf (op lokaal niveau) initiatieven
te ontplooien. Op deze wijze worden de bilaterale partnerschappen op overheidsniveau
aangevuld met een maatschappelijke component. Daarnaast zal de NCDO zorgdragen
voor voorlichting in Nederland over het EU-uitbreidingsproces. Dat kan bijdragen
aan de versterking van het draagvlak voor de uitbreiding in de samenleving.16. In 2001 is gebleken dat kandidaat-lidstaten bijzondere belangstelling
hebben voor communicatie en voorlichting. Deze zijn alle gespitst op het genereren
van draagvlak voor hun toetreding zowel binnenslands als in huidige EU-lidstaten.
Met een aantal kandidaat-lidstaten is inmiddels op verschillende momenten
samengewerkt op het gebied van communicatie. Daarbij gaat het in de eerste
plaats om Polen (in het kader van genoemde Utrecht-Conferentie).
Verder zijn ook met Malta, Tsjechië, Slovenië, Estland, Letland,
Litouwen en Roemenië gezamenlijke activiteiten ontwikkeld. Daarnaast
stonden tijdens de Europa-dag in 2001 de vier «Visegrad»-landen
centraal. Op 25 en 26 maart 2002 heeft Nederland, tezamen met het Verenigd
Koninkrijk, een seminar georganiseerd over voorlichting over uitbreiding van
en toetreding tot de Europese Unie («Public Diplomacy and Enlargement»).
Hiervoor waren alle lidstaten en andidaatlidstaten uitgenodigd.3 De betrekkingen met nieuwe leden van de uitgebreide
UnieUit deze inventarisatie blijkt dat de betrekkingen van Nederland met de
Midden-Europese kandidaat-lidstaten sinds 1999 zijn geïntensiveerd en
verbreed. Dat is een primair Nederlands belang gebleken.Nederland heeft een reputatie opgebouwd als betrokken en solide partner,
die woorden met daden ondersteunt. Het heeft een goede uitgangspositie verworven
voor het smeden van coalities in een uitgebreide EU. Nederlandse hulpinspanningen
en initiatieven hebben stimulerend gewerkt op de bilaterale betrekkingen en
de Nederlandse onderhandelingspositie in het uitbreidingsproces versterkt1. Assistentie bij de formulering van een consistente
en EU-conforme handelspolitiek en van investeringsbeleid ondersteunde de belangen
van Nederlandse investeerders. Advisering op gebied van waterbeheer droeg
bij aan preventie van wateroverlast en zekerheid van leefomgeving en productiefactoren. Kader 4: Ministerie van EZProject «Strengthening the Slovak Industrial Property Office»,
januari t/m december 2001De doelstelling van het project is het versterken van organisaties in
Slowakije die een verantwoordelijkheid hebben op het gebied van Industriële
Eigendom (met name het Bureau Industriële Eigendom (IPO) en het Ministerie
van Justitie) om de rechten van eigenaren van octrooien, merkrechten en/of
modelrechten beter te kunnen beschermen en te handhaven. In het project zijn
voor Slowaakse rechters en andere juristen opleidingen ontwikkeld en verzorgd
op het gebied van merkenrecht en octrooirecht. Daarnaast is hard- en software
geleverd voor de digitalisering van de Slowaakse octrooiverzameling ten behoeve
van gebruikers binnen het bedrijfsleven, de industrie en de wetenschap. Tot
slot is tezamen met het management van het Slowaakse Bureau Industriële
Eigendom een communicatieplan geschreven en is een nieuwe huisstijl ontwikkeld.
Het project is om meerdere redenen succesvol te noemen. Ten eerste is een
aantal rechters en juristen als gevolg van het project beter bekend geworden
met wetgeving en jurisprudentie op het gebied van industriële eigendom,
hetgeen een positieve bijdrage zal leveren aan het beschermen en handhaven
van rechten. Omdat de ontwikkelde opleidingen door het Bureau Industriële
Eigendom worden geïnstitutionaliseerd, zullen ook andere rechters en
juristen nog kunnen profiteren van de opleiding. Ten tweede is het IPO in
staat om op korte termijn (2003) de huidige papieren octrooiverzameling digitaal
te ontsluiten: een voordeel voor zowel eigenaren als potentiële eigenaren
van octrooien en rechten als voor mogelijke gebruikers binnen bijvoorbeeld
de industrie. Ten derde heeft het Bureau Industriële Eigendom als gevolg
van het project een professionaliseringsslag kunnen maken die zijn organisatie
heeft versterkt.De goede bilaterale samenwerking met de kandidaat-lidstaten heeft uitgewezen
dat er op een keur van beleidsterreinen een goede inhoudelijke basis is voor
een blijvende samenwerking. Dit geldt zeker voor terreinen als genoemd JBZ2, het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB), de interne
markt, openbare financiën, milieu en water, volksgezondheid en sociaal
beleid.Daarbij is het, gezien de resterende knelpunten, wenselijk bijzondere
nadruk te blijven leggen op bepaalde facetten
van de expertise van elk van de vakministeries. Deze thema's zijn versterking van de bestuurscapaciteit, «bestuurlijke
vernieuwing», rechten van consumenten en patiënten (ook van overheidsdiensten),
rechtszekerheid en het GBVB.Maar er hebben zich ook nieuwe terreinen aangediend:Na 11 september 2001 is er een intensieve samenwerking ontstaan op het
gebied van terrorismebestrijding. De EU heeft daartoe een vergadering van
«de Europese Conferentie» uitgeschreven op 20 oktober 20011. Alle deelnemers hebben het EU-actieplan onderschreven.
Dat is vooral van belang voor de kandidaat-lidstaten, vanwege de eruit voortvloeiende
ontwikkeling van nieuw acquis. Het is belangrijk dat zij dit blijven implementeren
en concretiseren. Nederland is voornemens hen daarbij – indien nodig –
te ondersteunen.Dankzij het onderhandelingsproces over de uitbreiding van de EU en vanwege
de recente crises zoals MKZ krijgen ook voedselveiligheid en «Public
Health» bijzondere aandacht2. Kader 5: Ministerie van LNVHet ministerie van LNV wil werken aan een duurzame relatie met de kandidaat-lidstaten.
Daarnaast assisteert LNV op punten die in de onderhandelingen een hoge prioriteit
krijgen. Dit betekent concreet dat het opzetten van kwalitatief hoogwaardige
en goed functionerende «agrofoodketens» veel aandacht krijgt.
In de onderhandelingen is gebleken dat het «acquis» op het gebied
van voedselveiligheid grote investeringen en veel kennis vergt. De activiteiten
op dit terrein worden samen met het ministerie van VWS ondernomen. LNV en
VWS organiseren hiertoe cursussen voor ambtenaren van kandidaat-lidstaten
die betrokken zijn bij de institutionele opbouw. Aangezien zowel de kandiaat-lidstaten
als het handelsland Nederland grote economische en politiek-maatschappelijke
prioriteit hechten aan voedselveiligheid op de interne markt, hebben LNV en
VWS ingezet op veel twinning- en opleidingsprojecten op dit gebied.Zo is onder de titel «Food Safety First» tweemaal een cursus
georganiseerd voor overheidspersoneel van alle kandiaat-lidstaten. Een vervolgcursus
is in voorbereiding. In deze cursus werden onder meer presentaties gegeven
van de organisatie van de bewaking van voedselveiligheid en van het ketenbeheer
in Nederland. Matra financiert deze trainingen.Daarnaast zijn Roemenië en Nederland in het kader van Phare/Twinning
een samenwerkingsovereenkomst aangegaan onder de titel «Strengthening
to Manage the Veterinary Acquis». Aan dit project, dat inmiddels van
start is gegaan, werken de Rijksdienst Keuring Vee en Vlees en de Gezondheidsdienst
mee. Het richt zich onder meer op het versterken van de procedures ten aanzien
van inspectieposten aan de grenzen en op de uitrusting daarvan.Met Phare-Twinning-geld helpt de Nederlandse overheid Slovenië bij
het opzetten van de Plantenziektenkundige Dienst. Daardoor wordt o.a. de insleep
van plantenziekten op de interne markt te voorkomen. Dit is met name van belang
omdat Slovenië na de toetreding een nieuwe buitengrens zal vormen van
de EU.In Polen loopt een groot project dat steun verleent bij het opzetten van
het betaalorgaan dat alle GLB gelden zal gaan uitkeren.Bij de voorbereiding van de ER van Barcelona betrekt Nederland ook kandidaat-lidstaten
bij de Lissabon Strategie3. Die strategie deelt
dezelfde ambities en raakt aan reeds genoemde thema's uit de Accentennotitie.
Zo krijgt binnen de Lissabon Strategie de sociale zekerheid veel aandacht.
Nederland streeft bij zijn samenwerking op het gebied van sociale zekerheid
met kandidaat-lidstaten nadrukkelijk naar de opbouw van een duurzame sociale
infrastructuur en naar het tegengaan van beleidsconcurrentie daarbinnen. Hier
is in alle genoemde punten duidelijke samenhang met de prioriteiten die Nederland
hanteert in het uitbreidingsproces: kwaliteit van de functionering van de
Interne Markt, veiligheid van de burger in brede zin (dus zowel wat betreft
de civiele- als de voedselveiligheid), de kwaliteit van bestuur en rechtspraak
in de nieuwe lidstaat en financiële zekerheden voor zowel
de Unie als lidstaten en kandidaat-lidstaten1. Kader 6: Ministerie van JustitieHet Ministerie van Justitie geeft ondersteuning aan de tien kandidaat-lidstaten
in Midden- en Oost-Europa op het terrein van de rechtstaat, onafhankelijke
rechterlijke macht, de status en rol van het Openbaar Ministerie, rechtshandhaving,
veiligheid van slachtoffers, rechters, aanklagers, advocaten, juryleden en
getuigen; en op terreinen van regulier beleid: vreemdelingenbeleid, internationale
rechtshulp, internationale strafrechtelijke samenwerking en internationaal
drugsbeleid. Voorts hecht het Ministerie van Justitie belang aan het uitdragen
van zijn expertise (bijv. met betrekking tot wetgeving, forensische wetenschap
en gevangeniswezen).De uitbreiding door het Ministerie van Justitie van de prioriteitslanden
tot de 10 kandidaat-lidstaten in Midden Europa en tot Rusland werd ingegeven
door de beslissingen van de Europese Raad te Nice. Ook was het «horizontale»
Phare project «Reinforcement of the Rule of Law» een belangrijke
overweging. In het kader van dit programma, dat wordt uitgevoerd in de tien
Midden-Europese kandidaat-lidstaten (daarom «horizontaal»), werden
en worden op hoog ambtelijk en politiek niveau intensieve besprekingen gevoerd
met de betrokken ministeries over de versterking van de rechtsstaat. Gezien
de uitstekende relaties met de ministeries in betrokken landen, die mede zijn
ontstaan door de intensieve en goede contacten bij de uitvoering van genoemd
Phareproject, is de vraag om samenwerking en assistentie groot en groeiende.
Gezien het grote aantal verzoeken kan hier niet altijd aan worden voldaan
in verband met capaciteitsproblemen.Naast het Phare project «Reinforcement of the Rule of Law»,
waar momenteel aanbevelingen voor verbetering in de kandidaat-lidstaten worden
afgerond, zijn er nog meer horizontale Phare projecten waar Justitie hoofdaannemer
is, te weten het Synthetische Drugs en Precursoren project en het Anti-Witwassenproject.
Verder steunt Justitie de kandidaat-lidstaten door participatie in (in totaal
18) Phare/Twinning projecten, door deelname aan projecten in het kader van
Matra en met name ook rechtstreeks (bijvoorbeeld een detachering van een zeer
ervaren jurist binnen het ministerie van Justitie in Polen). Hiertoe zijn
met Polen, Hongarije, Tsjechië, Letland en Roemenië Memoranda of
Understanding overeengekomen. Met Litouwen en Bulgarije zijn deze in voorbereiding.
Deze MoU's zijn eerder een uitdrukking van de goede betrekkingen met de kandidaat-lidstaten
dan richtinggevend voor de activiteiten, die vraaggestuurd zijn. Het Ministerie
formuleert zelf geen wensen.Sinds de intensivering van de onderhandelingen van de ER in Helsinki is
gebleken hoe belangrijk de onderhandelingen met de kandidaat-lidstaten zijn
geweest voor de samenwerking. De «Road Map» voor de onderhandelingen,
waartoe de ER van Nice besloot, leverde tevens een agenda voor gestructureerde
samenwerking. De vraag om samenwerking en assistentie komt vaak direct voort
uit de onderhandelingen over de Acquis-hoofdstukken. Dat geldt aanvragen voor
steun van het Matra programma en verzoeken om en kansen voor «Twinning»
in Phare kader, maar zeker ook de invulling van Utrecht Conferentie en Partnerschappen.
Een knelpunt is dat in sommige gevallen teveel wordt gevraagd in een te korte
termijn. Met name op het terrein van justitie is dit vaak het geval. Expertise
waarnaar in kandidaat-lidstaten wordt gevraagd – en die Nederland ook
uit eigenbelang graag inzet – is ook in Nederland nodig2. Zowel wat betreft de absorptiecapaciteit van kandidaat-lidstaten
als kwantitatieve capaciteitsproblemen in Nederland zijn zo langzamerhand
grenzen bereikt. Datzelfde geldt voor de capaciteit van ministeries voor uitvoering
en begeleiding van bilaterale en multilaterale samenwerkingsprogramma's3.Differentiatie zal het karakter van de bilaterale
relaties blijven kenmerken. In de relatie met Estland, Letland, Litouwen,
Polen, Hongarije, Slovenië, Slowakije, Tsjechië, Cyprus en Malta
zal, wanneer aan het eind van het jaar 2002 tot een uitbreiding
met wellicht 10 lidstaten besloten wordt, de nadruk komen te liggen op samenwerking
binnen de uitgebreide Unie. Met Bulgarije en Roemenië zal voorlopig de
nadruk blijven liggen op pre-accessie samenwerking.De Europese Commissie heeft recentelijk extra instrumenten gelanceerd
om de overgang van de eerste groep van kandidaten naar het lidmaatschap goed
te begeleiden. Tot toetreding (planning: 2004) vallen deze onder de vlag van
het «Actieprogramma voor Institutionele Ontwikkeling»1, tot 2006 voortgezet als «transitie-faciliteit»2. Dat zou kunnen leidentot «post-accessie»
samenwerking om dat proces van «institution building» ook na toetreding
te consolideren. Daarbij zou weer het mechanisme van Twinning complementair
aan de structuurfondsen kunnen worden ingezet.Het kabinet zal bezien in hoeverre Nederland met de diverse in de Accentennotitie
van 1999 genoemde bilaterale instrumenten daarop kan inspelen. Het is van
mening dat zowel de horizontale instrumenten (Matra en PSO), als de inspanningen
van elk van de vakdepartementen afzonderlijk, daarbij een goede rol kunnen
spelen. Zij zullen elkaar versterken en aanvullen en bij voorkeur ook complementair
aan communautaire programma's worden ingezet. Dat vraagt van alle betrokkenen
een extra inspanning, ook in financiële zin.4 De uitgebreide Unie en haar omgevingNa de uitbreiding met de huidige kandidaat-lidstaten heeft de EU van Marrakech
tot Moermansk een buitengrens van ca. 12 000 kilometer, de Middellandse
Zee inbegrepen. De rand is verdeeld in drie regionale blokken: Noord-Afrika
en het Midden-Oosten, de Westelijke Balkan en de staten van de voormalige
Sovjet-Unie (inclusief de Transkaukasus). In de 22 buurlanden wonen ca. 500
miljoen mensen3.De EU is nu al veruit de belangrijkste donor en handelspartner van de
nieuwe buren. Op haar beurt heeft ook de EU vitale belangen in de buurlanden
liggen: op het gebied van veiligheid en stabiliteit, energie, als afzetmarkt
en bij de oplossing van grensoverschrijdende vraagstukken als milieu, illegale
migratie en criminaliteitbestrijding. In de jaren negentig van de 20ste eeuw
is deze vervlechting tussen de Unie en haar toekomstige buren op belangrijke
vlakken al in gang gezet4.De Unie treedt in de buurlanden steeds nadrukkelijker op de politieke
voorgrond. Rusland, Oekraïne, de Westelijke Balkan en in toenemende mate
het Midden-Oosten zijn de prioritaire aandachtsgebieden van de Hoge Vertegenwoordiger
voor het GBVB. Voorts ontwikkelt de Unie haar civiele en militaire vermogens
om (ontluikende) crises te bezweren. Kortom, de Unie en haar lidstaten beschikken
over een breed instrumentarium om een actief extern beleid te voeren. Kader 7: Ministerie van VROMVan de landen die naar verwachting in 2004 tot de EU zullen toetreden
onderhoudt het Ministerie van VROM betrekkingen op basis van zgn. Memoranda
of Understanding (MoU's) met Tsjechië, Slowakije, Polen en Hongarije.
Aangezien deze landen op korte termijn mogelijk strategische partners binnen
de EU gaan vormen verandert het karakter van de samenwerking; waar voorheen
het accent lag op technische assistentie, en tegenwoordig op capacity building,
zal het zoeken naar gezamenlijke doelen en het formuleren van gemeenschappelijke
uitgangspunten voor nieuw EU beleid steeds meer centraal komen te staan. Een
goede samenwerking met de «nieuwe» lidstaten zal een belangrijke
factor worden in het Voorzitterschap van de EU dat door Nederland in de tweede
helft van 2004 zal worden vervuld. De samenwerking met het Balticum en Slovenië,
die een mindergestructureerd karakter kent, zal op dezelfde leest worden geschoeid.
Bij Roemenië en Bulgarije, landen waar het Ministerie van VROM ook MoU's
mee heeft afgesloten blijft de aandacht onveranderd gericht op overname, implementatie
en handhaving van het EU acquis, met speciale aandacht voor de thema's luchtkwaliteit
in relatie tot energie, afvalbeheer en milieu-inspecties. «Goed»
bestuur blijft daarbij een leidend principe. Het Ministerie van VROM heeft
recent een MoU afgesloten met Turkije; hiervoor gelden dezelfde uitgangspunten,
zij het dat het accent hier op water ligt. Bovengenoemde landen zijn tevens
betrokken bij de zogenaamde DABLAS Taskforce, een initiatief waarbij de landen
gelegen in het stroomgebied van de Donau en aan de Zwarte Zee zich, met ondersteuning
van de EU, verenigd hebben met mogelijke donoren en deskundigen. VROM en VenW
voorzien een actieve rol in deze Taskforce. Ook rechtstreeks is het Ministerie
van VROM actief op de Balkan: in samenwerking met Ontwikkelingssamenwerking
wordt substantieel bijgedragen aan milieuprojecten in het zogenaamde «Regional
Programme for Reconstruction» (REREP), een samenwerkingsverband van
de landen uit en rond het voormalige Joegoslavië. Bijzonder interessant
is dat het Regionaal Milieucentrum (REC) te Szentendre in Hongarije een spilfunctie
vervult bij de ontwikkeling en selectie van milieuprojecten. Ook met Rusland
en de Oekraïne heeft het Ministerie van VROM MoU's afgesloten. Voor samenwerking
met deze landen wordt primair aangesloten bij respectievelijk de EU en de
ECE. De Pan-Europese Milieuministersconferentie te Kiev in 2003 vormt een
belangrijk ijkpunt.Het ligt in de rede dat Nederland ook bilateraal meer aandacht zal geven
aan technische assistentie bij de versterking van de instituties en capaciteitsopbouw
bij de nieuwe buren van de Unie. Echter, gezien de per definitie beperkte
capaciteit van de Nederlandse overheid en zelfstandige bestuursdiensten zouden
daarvoor vooral de communautaire instrumenten moeten worden benut. Nu reeds
doet de Europese Commissie een steeds groter beroep op de lidstaten om technische
expertise te leveren bij de uitvoering van haar programma's in de regio. Het
Phare/Twinning-model dat de Unie met succes reeds toepast op de kandidaat-lidstaten
dient daarbij tot voorbeeld.Voorts worden die landen in toenemende mate betrokken bij het «netwerk
Europa» en beleidscoördinatie. In tal van seminars en conferenties
verband houdend met het externe beleid wordt dan specifieke vakexpertise van
de lidstaten ingeroepen. Overigens mag daarbij niet worden vergeten dat juist
ook de nieuwe lidstaten van de Unie op dit gebied over expertise beschikken
die zou moeten worden ingezet.In 2000 en 20011 heeft het kabinet uitgebreid
aandacht besteed aan de relaties met de buurlanden van de uit te breiden EU.
Vanaf 2002 krijgen die relaties op diverse momenten nieuwe dimensies.
In de eerste plaats door afronding tussen 2002 en 2004 van de toetreding van
Midden-Europese landen tot de Unie. Daardoor krijgt de EU nieuwe grenzen.
Dat mag er niet toe leiden dat de nieuwe buurstaten van de EU vervreemden.
In navolging van de Matra Beleidsbrief moet nu verder worden gekeken, andermaal
vanuit het perspectief van veiligheid en stabiliteit en van verankering van
democratie en rechtsstatelijkheid, naar de buren achter die nieuwe grenzen.Verder is Nederland in 2003 voorzitter van de OVSE en – gedurende
een half jaar in 2003 en 2004 – van de Raad van Europa. In de tweede
helft van 2004 is Nederland voorzitter van de EU. Er is in deze voorzitterschappen
een «rode draad» denkbaar, met als kernwoorden «goed bestuur»
en «rechtsstaat». Dat biedt de mogelijkheid een brug te slaan
tussen hetgeen is bereikt in de EU en de behoeften in de landen die grenzen
aan de EU. De OVSE en RvE omvatten immers een veel bredere groep van landen.
In de huidige kabinetsperiode is in de betrekkingen met die landen al fors
geïnvesteerd2. Steeds is daarbij gezocht
naar samenhang met de netwerken van de EU en met het instrumentarium van de
OVSE en de RvE. Nu is het zaak daaraan betere inhoud te geven
en nieuwe initiatieven te nemen.Dit laat onverlet dat na toetreding van een eerste groep nieuwe lidstaten
voor de volgende groep en Turkije een specifiek beleidskader nodig blijft.4.1 De «Nieuwe Buren» aan de oostgrensAl sinds het begin van de jaren negentig zet Nederland een breed instrumentarium
in op de Russische Federatie, Belarus, Moldavië en Oekraïne1. Dat beleid dient onverminderd te worden voortgezet,
inclusief de doelstelling om – als pendant van de «exit»
uit Midden-Europa – de inzet in Oost-Europa te intensiveren. Het Gezamenlijk
Actieprogramma Nederland-Rusland 2001–2003 biedt net als de «Gemengde
Commissie voor Economische Samenwerking» aanknopingspunten daartoe voor
wat betreft de Russische Federatie2. De Russische
Federatie verdient speciale aandacht aangezien de gezamenlijke grenzen (nu
al met Finland) nog aanzienlijk zullen toenemen en omdat er op den duur sprake
zal zijn van een Russische enclave in de EU: Kaliningrad. De Europese Unie
wil intensief samenwerken met de Russische Federatie en de buurstaten bij
het voorkomen van wederzijds schadelijke effecten van de toekomstige enclave
binnen de EU. Het kabinet zal in samenwerking met het aan-staande Deense voorzitterschap
bezien in hoeverre ook Nederlandse inzet daaraan een bijdrage kan leveren.
Het Nederlands beleid t.a.v. Oekraïne en Moldavië ontbeert nog zo'n
formeel beleidskader. Daarover is in EU-kader een discussie gaande. Ten aanzien
van Belarus is – in verband met de politieke en mensenrechtensituatie
in dat land – noodzakelijkerwijs en in overleg met EU partners een restrictief
beleid van toepassing, waarbinnen alleen het EU-voorzitterschap op politiek
niveau ontmoetingen heeft met de Belarussische autoriteiten. Getracht wordt
om vooral met het maatschappelijk middenveld in Belarus nauw samen te blijven
werken, voorzover de overheid zulks toelaat3. Kader 8: Ontwikkelingssamenwerking (OS)In de Westelijke Balkan is al een aantal jaren sprake van een substantieel OS-programma (tussen 1998 en 2001 jaarlijks tussen de
160 en 180 miljoen Euro). De voornaamste thema's voor dit programma waren
en zijn vluchtelingenterugkeer en goed bestuur. Daarnaast is veel gedaan aan
vredesopbouw en democratisering door middel van media, mensenrechtenprojecten
en ontwikkeling van de rechtsstaat. In de toekomst zal het OS-programma zich
concentreren op Bosnië, Macedonië, Albanië en Moldavië.
Met Macedonië wordt een structurele bilaterale OS-relatie onderhouden.
Sectorale benaderingsprogramma's bestaan voor landbouw, onderwijs en openbare
financiën, in totaal voor jaarlijks ca. 22 miljoen Euro. Vanwege de uitzonderlijke
omstandigheden waarin Macedonië zich bevindt sinds het uitbreken van
de crisis in 2001 heeft Nederland een extra bedrag beschikbaar gesteld van
nog eens 22 miljoen Euro ter bevordering van het vredes- en wederopbouwproces
in het land. Deze extra bijdrage wordt tot en met 2003 gegeven, en zal worden
besteed aan institutionele veranderingen, herstel van conflictschade en dekking
van extra kosten die uit de vredesarrangementen voortvloeien.Bosnië, Moldavië en Albanië zijn GMV-landen (een groep
van 18 landen die Nederland steunt op het gebied van Goed Bestuur, Mensenrechten
en Vredesopbouw), waar binnen een daartoe opgesteld beleidskader activiteiten
worden geïdentificeerd. In Bosnië blijven die met name gericht op
vluchtelingenterugkeer, waaraan in 2002 nog steeds een bedrag van ca. 30 miljoen
Euro zal worden besteed. Daarbij dient aangetekend te worden dat naar verwachting
dit bedrag, met het aantal terugkerenden, in de komende jaren sterk zal afnemen.
In Albanië ligt de nadruk op goed bestuur; onderzocht wordt of er mogelijkheden
bestaan voor activiteiten binnen het thema milieu. In Moldavië staan
democratische capaciteitsopbouw en ondersteuning van het PRSP-proces alsmede
mensenrechten centraal (PRSP: Poverty Reduction Strategy Paper, een door het
land zelf opgestelde integrale strategie voor armoedebestrijding).4.2 De Westelijke BalkanNederland heeft zowel op het gebied van vrede en veiligheid als op het
gebied van ontwikkelingssamenwerking een ruime ervaring in de landen van de
Westelijke Balkan1. Diverse van deze landen hebben
bovendien sinds 1999 een geconditioneerd lidmaatschapsperspectief gekregen
en zijn over enkele jaren geografisch beschouwd nagenoeg volledig ingekapseld
door EU-lidstaten. Versterking van de bestuurlijke en gerechtelijke instellingen
vormt, in wisselende gradatie, de sleutel voor stabiliteit en het perspectief
op EU-lidmaatschap. Met het oog daarop krijgt het CARDSprogramma een sterkere
focus op «institution building» en wordt stapsgewijs het instrument
van Twinningprojecten ingevoerd. De EU streeft er naar met alle landen van
de regio een Stabilisatie- en Associatieovereenkomst af te sluiten. Met Kroatië
en Macedonië bestaan al dergelijke overeenkomsten, waarmee aan een breed
scala van samenwerking inhoud en richting wordt gegeven (politiek, JBZ, handel-economisch
e.d.). Onder meer bij de samenwerking op het gebied van Justitie en Binnenlandse
Zaken heeft de EU in overleg met deze landen vergaande afspraken gemaakt.
De EU hecht groot belang aan intensivering van de JBZ-samenwerking in de Westelijke
Balkan. Aandachtspunt daarbij is bestrijding van diverse vormen van«trafficking»
(drugs, mensen, financiën). De terroristische aanslagen van 11 september
jl. hebben de noodzaak van bestrijding van georganiseerde criminaliteit en
mensensmokkel ook in deze regio onderstreept. Bij de institutionele versterking
liggen daarnaast prioriteiten op openbare financiën, horizontale maatregelen
ter hervorming van het ambtelijk apparaat, terwijl ook verschillende aspecten
van het «acquis» richtinggevend zijn.Wil de EU haar ambities op dit terrein waarmaken, dan zullen lidstaten
expertise moeten leveren; o.m. geïntegreerd grensbeheer, trainingen aan
rechters en opsporingsdiensten, technische assistentie. Nederland zal hierbij
naar rato ook een bijdrage moeten leveren. De Commissie heeft voor de komende
7 jaar €465 miljoen beschikbaar gesteld voor JBZ-samenwerking in de Westelijke
Balkan. Twinning gaat in 2002 van start met een tiental projecten.In de Westelijke Balkan zal ook de komende jaren een beroep worden gedaan
op inzet van nationale politie van de huidige lidstaten. In Bosnië zal
de EU vanaf 2003 de politiemissie van de VN overnemen. Overigens moeten
andere kansrijke sectoren in de regio, zoals logistiek en infrastructuur,
niet worden veronachtzaamd. In die sectoren bieden diverse EU-programma's,
zoals CARDS, interessante perspectieven voor beschikbare Nederlandse expertise.5 De nieuwe accenten1. De investeringen van de afgelopen jaren hebben geresulteerd in een
vruchtbare samenwerking met de EU-toetreders. Daarmee zijn Nederlandse belangen
gediend. Deze relaties zullen mede met het oog op het aangaan van coalities
in EU-verband worden onderhouden en waar mogelijk geïntensiveerd. Nederlandse
visies op actuele vraagstukken in EU-kader zullen bij de nieuwe lidstaten
actief worden uitgedragen en er zal voortdurend worden gezocht naar synergie
tussen eigen standpunten en die van deze landen.2. Nederland zal zich inzetten voor een geslaagde finale van het Phare
programma voor de groep van eerste toetreders. De nadruk zal daarbij –
conform het Actieprogramma voor Institutionele Ontwikkeling – liggen
op versterking van de bestuurscapaciteit op alle relevante beleidsterreinen.
De inspanningen voor een kwantitatief en kwalitatief goede deelname aan projecten
zullen worden voortgezet. Nederland zal intensief blijven meewerken
aan het Phare programma gericht op Roemenië en Bulgarije. Nederland steunt
de eerste ideeën van de Commissie over «post-accessie» samenwerking
in de uitgebreide Unie en zal bijdragen aan de verdere uitwerking daarvan
in de loop van dit jaar1. Daarbij dient het capaciteitsvraagstuk
te worden meegewogen.3. Indien de (nu nog) kandidaat-lidstaten dit wensen kan na toetreding
de bilaterale samenwerking tussen Nederland en de nieuwe lidstaten voor een
beperkte periode (van maximaal drie jaren), parallel aan de communautaire
activiteiten, worden voortgezet. Institutionele Ontwikkeling zal daarbij een
doelstelling blijven en zich tevens richten op de praktische handhaving en
toezicht op naleving van EU-regelgeving en het verder ontwikkelen van de daarbij
behorende instituties. Daar pre-accessie per definitie ophoudt bij toetreding
zal nieuw instrumentarium voor deze post-accessiesteun worden ontwikkeld.4. De beproefde formule van de Utrecht Conferentie met Polen en van partnerschappen
met Tsjechië, Hongarije en Slowakije zal – desgewenst – worden
gecontinueerd. Tot EU-toetreding op het bestaande niveau, de eerste drie jaren
na toetreding – indien betrokken landen daarop prijs stellen –
als een bijzonder partnerschap (en in Polen als Conferentie) tussen lidstaten.
Deze benadering valt te vergelijken met de «transitiefaciliteit»
die door de Europese Commissie is gestart, aflopend in 2006.5. Met Bulgarije en Roemenië zal meer intensief worden samengewerkt,
met het doel deze landen te assisteren hun relatieve achterstand in het toetredingsproces
weg te werken. De eerste stappen tot de thematische partnerschappen zijn reeds
gezet in februari 2002, t.g.v. bezoeken van minister Van Aartsen aan Bulgarije
en premier Nastase van Roemenië aan Nederland. Op basis van Memoranda
of Understanding zal nog in de eerste helft van 2002 worden overlegd over
de meeste effectieve vormgeving van deze thematische samenwerking.6. Met Estland, Letland en Litouwen en Slovenië zal het bilaterale
overleg op buitenlands- en economisch terrein – aanvullend aan lopende
sectorale samenwerkingsrelaties – worden geïntensiveerd. Met recht
kan worden gesproken van «gelijkgezinden». In die goede verstandhouding
zal verder worden geïnvesteerd.7. Cyprus en Malta voldoen al aan de economische criteria, gesteld door
de ER van Kopenhagen 1993. Daarom kwamen zij tot nu toe niet in aanmerking
voor generieke Nederlandse steun. Nu zal gezocht worden naar mogelijkheden
voor samenwerking ook met deze nieuwe lidstaten. Overeenkomstig het Commissie-beleid,
neergelegd in haar recente kaderbrief2 zal, wanneer
de gelegenheid daar is, aan Noord-Cyprus bijzondere aandacht besteed worden.
Zoals aangegeven in de brief aan de Kamer m.b.t. Cyprus, d.d. 1 maart
2002, worden thans mogelijkheden verkend om voorlichting over de EU te geven
aan Turks-Cyprioten. Medio 2002 opent Nederland een ambassade in Cyprus, en
spoedig daarna een ambassade in Malta.8. Het beleid ten aanzien van Turkije, zoals vastgelegd in de eerdergenoemde
notities en brieven aan de Kamer, wordt voortgezet. Centraal staat daarbij
de bijdrage die vanuit Nederland kan worden geleverd aan het veranderingsproces
dat Turkije thans doormaakt. Nederland zal zich verder inzetten om ook in
de context van EU Pre-accessiesteun, die dit jaar start, bij te dragen aan
verdere toenadering van Turkije tot de EU. 9. De EU heeft met Kroatië en Macedonië Stabilisatie- en Associatieovereenkomsten
afgesloten, waarmee aan een breed scala van samenwerking inhoud en richting
wordt gegeven (politiek, JBZ, handel-economisch e.d.). Kroatië profileert
zich daarbij steeds sterker als «bijna kandidaat-lidstaat» en
kan zich op bepaalde punten reeds meten met de landen waarmee onderhandelingen
worden gevoerd. De bilaterale betrekkingen zullen die ontwikkeling volgen.10. Het in de «Staat van de Unie» van september 2001 beschreven
beleid ten opzichte van de aangrenzende landen in Oost-Europa en de Westelijke
Balkan wordt consistent voortgezet. Versterking en uitbreiding van de Europese
Unie mag niet leiden tot nieuwe barrières. Bijzondere aandacht gaat
uit naar de verwachtbare vraag naar inzet van Nederlandse politiële en
justitiële expertise op de Westelijke Balkan. De inzet van deze beperkt
beschikbare expertise in kandidaat-lidstaten heeft echter voorlopig hogere
prioriteit.11. Nederland zal bij de beleidsvorming met betrekking tot laatstgenoemde
regio's intensief samenwerken met de nieuwe lidstaten: de toetreders zijn
immers landen met specifieke kennis en ervaring t.a.v. Oost-Europa en de Westelijke
Balkan. XNoot1Kamerstuk 26 800 V, nr. 20.XNoot2Cyprus, Hongarije, Polen, Estland, Tsjechië, Slovenië.XNoot3Bulgarije, Roemenië, Slowakije, Letland, Litouwen, Malta, Turkije
voldeed niet aan de politieke criteria gesteld door de Europese Raad van Kopenhagen
(1993) en kwam daarom nog niet in aanmerking voor onderhandelingen.XNoot4Na de Kosovo-crisis lanceerde de EU een lange-termijnbeleid voor de integratie
van de Westelijke Balkan in de euro-atlantische structuren: het Stabilisatie-
en Associatieproces. Kernonderdeel hiervan is dat de vijf landen uit de Westelijke
Balkan een geconditioneerd lidmaatschapsperspectief werd aangeboden (in het
geval van de FRJ werd dit aanbod overigens pas geformaliseerd in Zagreb in
2000).XNoot5Albanië, Bosnië-Herzegovina en de FRJ voldoen thans nog niet
aan alle criteria om voor een dergelijke overeenkomst in aanmerking te komen.
Te verwachten valt dat onderhandelingen met Tirana, en wellicht Belgrado,
in 2002 gestart zullen worden.XNoot6Kamerstuk 26 800 V, nr. 115.XNoot7Staat van de Europese Unie 2002, hoofdstuk 1 «Van Marrakech tot
Moermansk».XNoot8De term «Nieuwe Buren» is in de Matra Beleidsbrief specifiek
van toepassing op de Oost-Europese buurlanden. Moldavië geldt echter
als officieel ontwikkelingsland en komt daardoor niet in aanmerking voor Matra
(wel voor PSO: zie kaders 3 en 8).XNoot1Evenals Macedonië, Cyprus, Moldavië, Oekraïne, Bosnië
en Kroatië.XNoot2Hoofdstuk 3 van de Accentennotitie 1999 geeft een gevarieerde opsomming
van de beleidsfacetten en van de accenten in het landenbeleid.XNoot3Waar relevant hebben bijvoorbeeld rechten van patiënten (VWS) en
aspecten van de sociale infrastructuur (SZW) een leidende rol gespeeld. Deze
vallen onder de in de Accentennotitie genoemde begrippen «versterking
bestuurscapaciteit» en «in de maatschappij gewortelde»,
maar anders dan aanvankelijk bedoeld. Want die «maatschappelijke worteling»
betrof «politiediensten». In beide gevallen speelde de kwaliteit
van het openbaar bestuur een centrale rol.XNoot4Zo hield het ministerie van Justitie zich aanvankelijk strak aan de gezette
accenten, maar werd dankzij binnen een EU-Phareproject gelegde betrekkingen
door steeds meer landen gevraagd de betrekkingen te intensiveren. Geïnspireerd
door de beslissingen van de Europese Raad van Nice werden samenwerkingsrelaties
aangegaan met alle 10 kandidaat-lidstaten in Midden-Europa en met de Russische
Federatie.XNoot1Voor een overzicht van de Nederlandse deelname in Twinning zie bijlage
1 die ter inzage is gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot2Zie ook de «Notitie over de positionering en coördinerende
rol van Buitenlandse Zaken in het Europese en Internationale beleid»,
brief aan de kamer van 19 september 2001.XNoot3Bij de formulering van Nederlandse standpunten op voor het uitbreidingsproces
belangrijke momenten zijn medewerkers ven de ministeries van EZ en V&W
voor korte tijd bij BZ gedetacheerd geweest.XNoot1Zie bijlage 2 , ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede
Kamer.XNoot2Zie bijlage 3, ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede
Kamer.XNoot1Met naamsbekendheid dankzij bijvoorbeeld de Matra en PSO pre-accessie
programma's konden ministeries zich eenvoudiger kwalificeren voor Twinning
opdrachten.XNoot2Artikel in het Tsjechische weekblad Respekt, 22 januari 2001.XNoot1Council of Baltic Sea States. Slechts oeverstaten en Noorwegen en IJsland
zijn lid. VK, VS, Frankrijk, Italië en nu ook Nederland zijn waarnemer.XNoot1Kamerstuk nummer 56 428, 2001.XNoot2In 2001 waren er 275 stedenbanden tussen Nederlandse gemeenten en gemeenten
in Midden-Europa, waarvan 201 met gemeenten in de Visegrad-landen.XNoot1Inspanningen van Nederland op het gebied van steun geven het meer recht
van spreken bij de beleidsvorming. In het kader van de aandacht voor de Roma
problematiek is er een goede interactie met NGO's, OVSE, RvE en Europese Commissie.
Bij rapportage door EU-ambassadeurs in landen met hoge concentraties Roma
valt Nederland op door de effectiviteit van het Matra programma. Die effectiviteit
wordt benut in het EU-overleg over minderheden issues.XNoot2Op vier (en per zomer 2002 vijf) ambassades in kandidaat-lidstaten is
een expert voor Justitie en Binnenlandse Zaken geplaatst. Deze medewerkers
leveren zowel een bijdrage aan de Nederlandse input in de toetredingsonderhandelingen,
als dat zij bijdragen aan de bilaterale en multilaterale samenwerkingsprogramma's.XNoot1De deelnemende landen aan deze Conferentie waren: alle EU-lidstaten, alsmede
Polen, Hongarije, Tsjechië, Slowakije, Bulgarije, Roemenië, Slovenië,
Estland, Letland, Litouwen, Malta, Cyprus, Turkije, Bosnië-Herzegovina,
de FRJ, Kroatië, Albanië, Macedonië, Zwitserland, Noorwegen,
IJsland, Oekraïne, Moldavië en Rusland.XNoot2Geïllustreerd door de van 25–27 februari 2002 te Boedapest
gehouden Pan Europese Conferentie Voedselveiligheid/FAO.XNoot3Nederland heeft niet alleen met het VK, Spanje en Griekenland, maar ook
met Tsjechië bilaterale initiatieven ontplooid. Polen heeft in 2001 belangstelling
getoond voor samenwerking op het gebied van de kenniseconomie n.a.v. een artikel
van de premiers van VK, Zweden, Duitsland en Nederland in de International
Herald Tribune van 18 september 2000.XNoot1Zie de regeringsnotitie «Stappen naar Toetreding», Kamerstuk
49 727, 2000.XNoot2De ministeries van BZK en Justitie hebben af en toe grenzen moeten stellen
aan activiteiten op het terrein van politieuitwisseling – hoe belangrijk
op zich ook – omdat betrokkenen een primaire operationele taak in Nederland
hebben. Ook is er in kandidaat-lidstaten veel vraag naar de Nederlandse juridische
expertise, maar die dient eveneens in eerste instantie in Nederland te worden
ingezet.XNoot3Inzet van expertise, ook als die wordt ingehuurd, voor bilaterale en EU-programma's
moet worden begeleid. Daartoe zijn de ministeries – ondanks eerdergenoemde
versterking vanwege het uitbreidingsproces – niet ongelimiteerd in staat.
Ook activiteiten die zijn uitbesteed, zoals het Matra Programma Uitzending
Ambtenaren (PUA) en de Matra en PSO Pre-accessie Projecten Programma's (uitgevoerd
door het agentschap Senter) vergen begeleiding door vakdepartementen.XNoot1Strategy Paper «Making a succes of Enlargement» (november
2001).XNoot2Financial Framework for Enlargement (januari 2002).XNoot3De 22 buren: Marokko, Algerije, Tunesië, Libië, Egypte, Israël,
Palestijnse Gebieden, Libanon, Syrië, Irak, Iran, Armenië, Georgië,
Rusland, Oekraïne, Moldavië, Wit-Rusland, Kroatië, Bosnië-Herzegovina,
Federale Republiek Joegoslavië, Albanië, Macedonië.XNoot4De tot dusverre enige drie Gemeenschappelijke Strategieën van de
Unie hebben betrekking op de naaste buren (Rusland, Oekraïne en Middellandse
Zee). Voor twee van de buurregio's heeft de Unie een geïntegreerd lange-termijn
beleid ontwikkeld (het Stabilisatie- en Associatieproces voor de Balkan, en
het Barcelona-proces voor het Middellandse Zeegebied). Om de samenwerking
met de buurlanden verder vorm te geven, heeft de Gemeenschap in de periode
2000–2006 uit haar begroting ruim 13 miljard euro aan schenkingsmiddelen
vrijgemaakt (CARDS-, TACIS- en MEDA-programma's).XNoot1Zie de Matra Beleidsbrief 2000 en «Staat van de Europese Unie
2002».XNoot2Bijvoorbeeld de bijzondere samenwerkingsovereenkomst met de Russische
Federatie.XNoot1Zie de Matra Beleidsbrief 2000.XNoot2De door EZ gecoördineerde «Gemengde Commissie voor Economische
Samenwerking» tussen Nederland en de Russische Federatie is in december
2000 en op 11–12 februari 2002 bijeengekomen.XNoot3De Nederlandse LSVb (Landelijke Studenten Vakbond) voert sinds enige tijd
een Matra-project uit met de Belarussian Students Association om Witrussische
studentenorganisaties te trainen op het gebied van Studentenraden bij een
tiental Witrussische universiteiten. Onlangs heeft het Witrussische hooggerechtshof
de BSA als Non Gouvernementele Organisatie onwettig verklaard en haar registratie
(en erkenning) laten doorhalen.XNoot1Albanië, Bosnië, FRJ, Kroatie en Macedonië.XNoot1Deze stappen hebben ook consequenties voor Matra en PSO: In de fase voorafgaand
aan de toetreding, wordt het accent steeds sterker op pre-accessie en beleidsmatige
samenwerking gelegd, terwijl gelijktijdig wordt gewerkt aan de ontwikkeling
van een instrument voor post-accessiesteun. In de fase direct na toetreding,
wordt de thans lopende samenwerking beëindigd, terwijl gelijktijdig (voor
een periode van maximaal drie jaren) post-accessiesteun wordt gegeven.XNoot2«Common Financial Framework 2004–2006 for the Accession Negotiations». 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23987-12.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl