Vaststelling begroting van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2002; Brief minister en staatssecretaris over de evaluatie van de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (WMCZ)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28000-XVI, nr. 78

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

19-12-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28000-XVI nr. 78

11-12-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamConclusies wetsevaluatieAanbevelingenAanvulling n.a.v. Commissie MeursResumerendOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28000-XVIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 39 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 000 XVIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2002nr. 78BRIEF VAN DE MINISTER EN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN
EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 11 december 2001Bij brief (d.d. 13 december 2000, kenmerk GZB/PCZ-2137566) hebben wij
u de evaluatie van de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen aangeboden.
Deze evaluatie is in opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport verricht en betreft een inventarisatie van de stand van zaken van
de naleving en invulling van de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen
in de praktijk. Het onderzoek is uitgevoerd door het Verweij-Jonker Instituut.
Met de toezending van de nota patiënten- en consumentenbeleid (d.d. 11
juni 2001), met als titel «Met zorg kiezen», hebben wij u geïnformeerd
dat het standpunt van het Ministerie van VWS op de voorliggende evaluatie
zou volgen. Hierbij willen wij aan deze toezegging voldoen.De Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (WMCZ) is vanaf
juni 1996 van kracht. De WMCZ stelt regels ter bevordering van medezeggenschap
van cliënten in zorginstellingen op het terrein van maatschappelijke
zorg en gezondheidszorg. Door middel van medezeggenschap wordt getracht te
bereiken dat bij de zorgverlening in voldoende mate rekening is gehouden met
de vragen en behoeften van cliënten. De mate van de betrokkenheid van
cliënten bij het zorgproces kan per instelling verschillen. Met name
voor cliënten die verblijven in zorginstellingen is medezeggenschap een
belangrijk instrument. Met de WMCZ is vastgelegd dat in alle instellingen
via een geïnstitutionaliseerde cliëntenvertegenwoordiging de belangen
van de cliënten behartigd worden.De WMCZ verplicht de zorgaanbieder voor elke door hem in stand gehouden
instelling een cliëntenraad in te stellen. Hij dient de cliëntenraad
te vragen advies uit te brengen over o.a. elk voorgenomen besluit dat de instelling
betreft over belangrijke wijzigingen in de organisatie of van werkzaamheden,
verhuizing, begroting, het toelatingsbeleid van cliënten en voedingsaangelegenheden
van algemene aard. Door deze medezeggenschap wordt getracht te bereiken dat
instellingen op het terrein van maatschappelijke zorg en gezondheidszorg
in voldoende mate rekening houden met de vragen en behoeften van cliënten.De WMCZ sluit aan bij de Wet klachtrecht cliënten zorgsector. De
wet beoogt ter versterking van de rechtspositie van cliënten een wettelijke
basis te geven aan de toenmalige medezeggenschapsregelingen en nieuwe regelingen
te entameren in instellingen die er nog geen hebben. Cliënten kunnen
zo nodig zelf de naleving van de wetsbepalingen afdwingen.De programmacommissie evaluatie regelgeving van ZorgOnderzoek Nederland,
onder wiens auspiciën de evaluatie is uitgevoerd, heeft gekozen voor
een sectorgewijze inventarisatie, hierdoor kon rekening worden gehouden met
de verschillende fasen waarin de uitvoering van de WMCZ in de diverse sectoren
verkeert en met eventuele overgangsproblemen.De vraagstellingen van het evaluatieonderzoek betroffen:1. In hoeverre heeft de WMCZ aan zijn doel beantwoord?2. In hoeverre hebben de in de wet gekozen instrumenten en mogelijk andere
factoren bijgedragen aan doelbereiking van de WMCZ? Wat is de stand van zaken?3. Is er sprake van onbedoelde neveneffecten?De vraagstellingen van het onderzoek zijn via een drietal deelonderzoeken
beantwoord, te weten: a) juridische-technische analyse, b) inventarisatie
en c) doelbereiking WMCZ.In het navolgende zal nader worden ingegaan op de conclusies en aanbevelingen
van de evaluatie van de WMCZ. Gezien het feit dat de conclusies onzes inziens
een aantal belangrijke zaken te berde brengen (zoals de bovenwettelijke regelingen
en de kosten van de uitvoering) die niet expliciet in de aanbevelingen terug
komen, zullen we al bij een aantal conclusies ook onze standpunten en aanvullende
activiteiten verwoorden. Bij het innemen van een standpunt op de evaluatie
WMCZ is tevens meegenomen de reacties die we van verschillende organisaties
hebben mogen ontvangen, te weten: Landelijke Organisatie Cliëntenraden
(LOC), Landelijke patiënten- en bewonersraden in de GGZ (LPR), Landelijke
Steunpunt Cliëntenraden Voozieningscentra Gehandicapten (LSR), Nederlandse
Patiënten Consumenten Federatie (NPCF), Stichting Raad op Maat, Stichting
VraagRaak, Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) en Arcares.Conclusies wetsevaluatieMet de WMCZ is beoogd een wettelijke basis te geven aan de toenmalige
medezeggenschapsregelingen en te bewerkstelligen dat ook instellingen die
nog geen regeling van medezeggenschap kenden, dergelijke regelingen moesten
treffen. Uit de resultaten van het onderzoek blijkt dat aan deze doelstelling
tegemoet is gekomen. In sectoren waar al een traditie van medezeggenschap
aanwezig was, zoals verpleeg- en verzorgingshuizen, geestelijke gezondheidszorg
en de gehandicaptenzorg, heeft de WMCZ de bestaande medezeggenschapsregelingen
geformaliseerd. Er is in deze sectoren op dit moment sprake van een (bijna)
volledige dekking. Bijna alle instellingen hebben een cliëntenraad. Ook
de kinderopvang kent een bijna volledige dekking van cliëntenraden in
instellingen. In de sectoren zonder traditie van medezeggenschap (ziekenhuizen,
thuiszorg en welzijn) heeft de WMCZ als breekijzer gediend om veranderingen
op gang te brengen. In deze sectoren komen de cliëntenraden moeilijker
van de grond, ondanks inspanningen daartoe van zorgaanbieders en cliënten.
De dekkingsgraad is hier dan ook veel minder. Dit betreft de verslavingszorg, de kinder en jeugdGGZ, de thuiszorg (61% van de instellingen
heeft een cliëntenraad), ziekenhuizen (44% kent een cliëntenraad
of patiëntenadviesraad met beperkte bevoegdheden), maatschappelijke opvang
(50%), algemeen maatschappelijk werk (7%) en het gecoördineerd ouderenwerk
(een enkele cliëntenraad).De in de wet gekozen instrumenten hebben, blijkens de conclusies van het
onderzoek, bijgedragen aan de doelbereiking van de wet, omdat ze veel ruimte
bieden om vanuit de onderscheiden tradities van de sectoren vorm en inhoud
te geven aan medezeggenschap van cliënten. Geconcludeerd wordt: «Zowel directies als cliëntenraden ontdekken gaandeweg de ruimte
voor eigen initiatieven, die het systeem van geconditioneerde zelfregulering
biedt, om inhoud en vorm te geven aan medezeggenschap van cliënten». Deze conclusies vinden wij positief en zijn voor ons een bevestiging
dat de WMCZ in grote lijnen aan haar doel beantwoordt. Maar zoals ook uit
de conclusies blijkt, vraagt de implementatie van de WMCZ aandacht en op een
aantal punten nadere actie. Daadwerkelijke medezeggenschap van cliënten
via de cliëntenraden vraagt immers een cultuuromslag, en dit vergt tijd
en inzet. Of zoals het onderzoeksrapport dit proces treffend samenvat als: «een roos die nog meer kleur moet krijgen».
Een volgende belangrijke conclusie betreft de resultaatsverwachtingen. De
conclusie van de wetsevaluatie is: «De resultaatsverwachtingen
zijn in de praktijk niet of slechts ten dele bewaarheid. Er zijn geen bovenwettelijke
regelingen aangetroffen. De advisering van de raden raakt slechts in beperkte
mate de directe leefwereld van de cliënten. De uitvoering van de wet
brengt meer kosten met zich mee dan voorzien». Eerstgenoemd
punt – de bovenwettelijke regelingen – betreft een door de onderzoekers
geconstateerd onbedoeld neveneffect van de WMCZ: de invoering van de WMCZ
heeft in een aantal instellingen waar de cliëntenraden bovenwettelijke
bevoegdheden bezaten ertoe geleid dat deze werden teruggedraaid. De directies
wezen, zoals uit het onderzoek blijkt, op de minimale regeling van de WMCZ.
Langs deze weg willen wij benadrukken dat het geenszins onze bedoeling is
geweest dat de positie van de cliëntenraad zwakker werd dan die van zijn
voorgangers. De bovengenoemde uitleg van de directies over de minimale regelingen
achten wij ongewenst. In de overgangsbepalingen van de WMCZ is opgenomen dat
verdergaande bevoegdheden toegekend aan de voorganger van de cliëntenraad
eveneens worden toegekend aan de cliëntenraad ex WMCZ, behoudens overeenkomstige
toepassing van art. 6 juncto art. 4 WMCZ. Hiermede is wettelijk vastgelegd
dat het gaat om verworven rechten van cliëntenraden die niet eenzijdig
door de zorgaanbieder naast zich neer kunnen worden gelegd. Cliëntenraden
hebben dan ook de mogelijkheid om hiertegen gerechtelijke stappen te ondernemen.
In de WMCZ is tevens een aparte bepaling opgenomen die het mogelijk maakt
om bovenwettelijke bevoegdheden aan cliëntenraden toe te kennen (art.
6 lid 1 WMCZ). Wij zullen onder meer in overleg met de veldpartijen, mede
in het kader van de uitvoering van de nota patiënten/consumentenbeleid,
het doel en de strekking van de WMCZ nogmaals nadrukkelijk te belichten.Met name in de ziekenhuissector functioneren cliënten- of patiëntenraden
die hebben afgezien van enkele bevoegdheden die wel wettelijk als minimumeis
zijn vastgelegd. Hoewel we onderkennen dat het voor instellingen waar clienten
niet langdurig verblijven mogelijk ook andere instrumenten van medezeggenschap
dienen te worden ingezet, vinden wij dat de eisen van de WMCZ nageleefd dienen
te worden. Wij zullen in het overleg met deze sector benadrukken dat er cliëntenraden
moeten worden ingericht die voldoen aan – in ieder geval – de
in de wet vastgelegde criteria. In het evaluatieonderzoek wordt geconstateerd
dat ook de Cliëntenraad Academische Ziekenhuizen (CRAZ) van alle academische
ziekenhuizen gezamenlijk geen cliëntenraad ex WMCZ is. Wij vinden de
CRAZ een lovenswaardig initiatief, maar deze organisatie ontslaat de academische ziekenhuizen onzes inziens niet van de verplichting om
per ziekenhuis een cliëntenraad ex WMCZ in te richten. Wij zullen hier
bij ons overleg met de academische ziekenhuizen op aandringen.Uit het onderzoek wordt geconcludeerd dat de uitvoering van de wet meer
kosten met zich meebrengt. Dit punt is ook door diverse betrokken partijen
(zoals de LOC, LPR, VGN) onder onze aandacht gebracht. Destijds bij de bespreking
van het wetsvoorstel in de beide Kamers is de financiering ook een bespreekpunt
geweest. Wij hebben er toen op gewezen dat de WMCZ slechts een bescheiden
regeling voorziet en dat er in de praktijk in vele instellingen reeds organen
ter behartiging van belangen functioneren zonder dat daar specifieke financiële
voorzieningen voor zijn getroffen. Wij hebben ons toen op het standpunt gesteld
dat de kosten die gepaard gaan met de instelling van cliëntenraden gefinancierd
kunnen worden uit het reguliere budget van de zorgaanbieders. In de wet is
een bepaling opgenomen waarin is geregeld dat de zorgaanbieder de financiële
middelen regelt waarover de cliëntenraad ten behoeve van zijn werkzaamheden
kan beschikken (art. 2 WMCZ). Het betreft zaken als vergaderruimten, kopieerapparatuur,
reiskostenvergoeding, briefpapier en postzegels.De reden waarom de uitvoering meer kosten met zich meebrengt, is niet
eenduidig vast te stellen. Het onderzoeksrapport voor de sector lichamelijk
en verstandelijk gehandicapten stelt bijvoorbeeld:«De
directies voldoen aan de verplichting om de cliëntenraden faciliteiten
ter beschikking te stellen die zij voor hun functioneren nodig hebben. Over
de vraag of deze faciliteiten voldoende zijn, verschillen de meningen. Sommige
cliëntenraden willen een (groter) eigen budget voor scholing en voor
reiskosten in verband met onderlinge samenwerking». Per sector
blijken aandachtspunten aanwezig te zijn. In de gehandicaptenzorg is de ondersteuning
arbeidsintensiever, en dat brengt aanmerkelijke kosten met zich mee. Cliëntenraden
in de GGZ bijvoorbeeld beschikken via de LPR over een kwaliteitsinstrumentarium,
waarvoor vanaf 1999 structurele middelen beschikbaar zijn voor implementatie
en toepassing.Betreffende de financiering dient een onderscheid te worden gemaakt tussen
de cliëntenraden in zorginstellingen en de landelijke/sectorale koepelorganisaties
c.q. ondersteuningsorganisaties die een taak in dit kader vervullen (LPR,
LOC, Vraag raak, e.d.). Voor beide categorieën dient gestreefd te worden
naar eenduidigheid.Betreffende het ter beschikking stellen van de gelden voor cliëntenraden
zijn we van mening dat er een parallel is met de regeling op de Wet op de
Ondernemingsraden (art. 22 lid 1 WOR). Dat wil zeggen dat de kosten die redelijkerwijs
noodzakelijk zijn voor de vervulling van de taak van de cliëntenraden
ten laste komen van de zorgaanbieder. We willen, net als in de WOR, afzien
van een normering van dit bedrag.De verschillende koepelorganisaties worden op dit moment door ons gefinancierd
via de Stichting Patiëntenfonds. Het betreft de Landelijke Patiënten-
en bewonersRaden in de GGZ (LPR), de Landelijke Organisatie Cliëntenraden
(LOC, ouderenzorg en thuiszorg) en het Landelijk Steunpunt Cliëntenraden
Voorzieningscentra Gehandicapten (LSR). De ondersteuningsorganisaties VraagRaak
en Raad op Maat worden tot en met 2002 gefinancierd uit de Meerjarenafspraken
Gehandicaptenbeleid. In 2001 heeft het Patiëntenfonds een onderzoek gestart
naar een transparante bekostigingsregeling voor LPR, LOC en LSR. Het is het
Patiëntenfonds gebleken dat deze organisaties veel dezelfde activiteiten
uitvoeren en daarin weinig tot niet samenwerken. In het onderzoek wordt in
kaart gebracht welke functies er door deze organisaties in kwantitatief en
kwalitatief opzicht worden uitgevoerd, hoe dit geschiedt en wat de huidige
kosten zijn. Het onderzoek moet ook inzicht geven in de mate waarin de functies
tegemoet komen aan de behoeften van de raden. Daarnaast wordt
nagegaan op welke wijze de samenwerking tussen LPR, LOC en LSR kan worden
geïntensiveerd. Het onderzoek zal in 2002 worden afgerond; we zullen
u dan nader informeren.Het evaluatierapport WMCZ kent tevens de conclusie dat de deelname van
allochtonen aan cliëntenraden vrijwel nihil is. Hoewel in vrijwel alle
sectoren pogingen zijn gedaan om een voldoende representatieve raad na te
streven, is er slechts daar waar voorzieningen specifiek gericht zijn op allochtone
bevolkingsgroepen (bijvoorbeeld ouderenzorg) sprake van participatie van allochtone
cliënten in de raden. Wij zullen ons voornemen om het streven naar representatieve
raden uit te dragen en ook in de voorlichting en het voorlichtingsmateriaal
voor cliënten hieraan specifieke aandacht te besteden. Aangezien met
de implementatie van de WMCZ een proces van het geven van medezeggenschap
in gang is gezet, achten wij het nog prematuur om over te gaan tot het oprichten
van een landelijke organisatie die cliëntenraden adviseert bij het stimuleren
van allochtonen bij deelname aan de raden, zoals onderzoekers van het Verweij-Jonker
instituut aanbevelen. Het heeft onze voorkeur dat bestaande organisaties dit
tot hun taak rekenen en integreren in hun advisering. Wij zullen dit via het
Patiëntenfonds onder de aandacht brengen bij koepelorganisaties van cliëntenraden.Voorts geeft het evaluatierapport WMCZ aan dat in de verstandelijk gehandicaptensector
naast de medezeggenschap door ouders, medezeggenschap door cliënten is
toegenomen. In sommige gevallen komt de ene vorm van zeggenschap in plaats
van de andere. Het rapport signaleert hier terecht een spanning. Op zich juichen
wij een toenemende zeggenschap door de cliënten zelf toe. Wel moet er
hierbij gestreefd worden naar een goede verhouding met medezeggenschap door
de ouders, hetgeen per situatie kan verschillen, mede afhankelijk van de mogelijkheden
van de cliënten zelf. Wij zien vooralsnog geen aanleiding om hierin bepaalde
eisen neer te leggen.AanbevelingenDe eerste aanbeveling van het evaluatierapport is «het gecoördineerd ouderenwerk uit de werkingssfeer van de WMCZ te halen,
omdat in deze werksoort de dienstverlening voorop staat en zorgaspecten niet
of nauwelijks een rol spelen». Uit het evaluatierapport blijkt
dat zowel voor het welzijnswerk voor ouderen, als voor het algemeen maatschappelijk
werk de WMCZ zijn doel voorbij schiet en er andere vormen van cliëntenparticipatie
en kwaliteitstoetsing zijn die beter lijken aan te sluiten bij deze sectoren.
Er zijn bij het algemeen maatschappelijk werk wel pogingen tot oprichting
van een cliëntenraad ondernomen, maar dit heeft – zoals uit de
evaluatie blijkt – bij slechts 7% resultaat gehad. Bij het gecoördineerd
ouderenwerk zijn cliëntenraden vrijwel afwezig. Als reden wordt gegeven
dat deze instellingen met hun producten buiten de maatschappelijke gezondheidszorg
vallen en daarmee buiten de reikwijdte van de WMCZ. De vraag resteert wat
de meerwaarde van een cliëntenraad is als andere vormen van cliëntenparticipatie
(zoals consumentenpanels en cliëntenraadpleging) in deze sectoren beter
hanteerbaar blijken te zijn. Het rapport roept bij ons de vraag op waarom
het algemeen maatschappelijk werk in de bovengenoemde aanbeveling buiten beschouwing
blijft. Uit het evaluatierapport valt namelijk op te maken dat de implementatie
bij zowel het gecoördineerd ouderenwerk als het algemeen maatschappelijk
werk nauwelijks van de grond komt en aldus aandacht behoeft. Dit overwegende
zal door ons departement nader overleg met de betrokken partijen worden geïnitieerd.Indien voor zowel het gecoördineerd ouderenwerk als mogelijk ook
voor het algemeen maatschappelijk werk kan worden vastgesteld dat met andere
vormen van cliëntenparticipatie de medezeggenschap van cliënten is gewaarborgd, zal in het implementatieplan een voorstel tot wetswijziging
van de WMCZ op dit punt worden opgenomen.De tweede aanbeveling betreft «De maatschappelijke
gezondheidszorg is volop in beweging, hetgeen zich ook vertaalt in processen
van transformatie van de instellingen onder meer via fusies en transmuralisering.
In dit kader verdient het aanbeveling om in de wettekst de term «instelling»
te vervangen door de term «organisatorische eenheid» en de bevoegdheden
van een cliëntenraad ex WMCZ hieraan te koppelen». Kennelijk
is er onduidelijkheid omtrent de definiëring van «instelling».
In artikel 1, eerste lid, onderdeel b, van de WMCZ is deze definitie gegeven.
Naast ingevolge de ZFW of AWBZ toegelaten instellingen, gaat het volgens de
definitie reeds om een «in de maatschappij als zelfstandige eenheid
optredend organisatorisch verband». Dit deel van de definitie strookt
dus met de aanbeveling; op de ingevolge de ZFW of AWBZ toegelaten instellingen
komen wij hieronder terug. Op de zorgaanbieder
rust de wettelijke plicht om voor elke door hem in stand gehouden instelling
een cliëntenraad in te stellen.Omtrent het instellen van cliëntenraden is de landelijke geschillencommissie
enkele malen ingeschakeld en ook is een verzoek tot het instellen van cliëntenraden
aan de kantonrechter voorgelegd. Uit deze uitspraken blijkt dat de intentie
van de wetgever duidelijk is: namelijk cliënten op een zo'n laag mogelijk
niveau binnen de organisatie medezeggenschap geven. Gelet op de hedendaagse
opvattingen om wonen en zorg zoveel mogelijk in kleine eenheden te doen laten
plaatsvinden, zou het naar het oordeel van de kantonrechter tot een onwerkbare
situatie leiden indien voor iedere locatie een cliëntenraad moet worden
geformeerd.In casu ging het om een fusie waarbij de locaties territoriaal werden
gebundeld in enkele organisatorische eenheden. De kantonrechter vond dat een
organisatorische eenheid van 44 verzorgingsplaatsen een redelijke omvang moet
worden geacht voor de vorming van één cliëntenraad (TvG
1998/49 d.d. 28 april 1998). Gezien de huidige ontwikkelingen van nieuwe woonzorgarrangementen,
zal in het overleg met de veldpartijen aandacht voor dit punt worden gevraagd.
Ook in het voorlichtingsmateriaal zal deze praktische vertaling aandacht krijgen.Om de medezeggenschap bij instellingen die onder Zfw of AWBZ vallen eveneens
op een zo laag mogelijk niveau binnen de organisatie te laten plaatsvinden,
verdient het instellingsbegrip volgens de aanbeveling wel wetswijziging. Het
instellingsbegrip zal worden aangepast en afgestemd met de definitie zoals
opgenomen in de Kwaliteitswet zorginstellingen en het wetsvoorstel inzake
de exploitatie van zorginstellingen. De aanpassing zal erin resulteren dat
een cliëntenraad verplicht is voor elke in de maatschappij als zelfstandig
optredend organisatorisch verband dat onderdeel uitmaakt van de instelling
die is toegelaten op grond van de Zfw of de Awbz.Of naast het tot stand brengen van cliëntenraden voor de onderscheiden
instellingen wordt overgegaan tot de instelling van een centrale cliëntenraad
voor alle instellingen die onder dezelfde zorgaanbieder ressorteren, is aan
vrije beoordeling van de zorgaanbieder en de betrokken cliëntenraden
overgelaten (MvT, 23 041, nr. 3). De wet staat dit niet in de weg, wel
dient met de cliëntenraden overeenstemming te worden bereikt over de
afbakening van de taken en de bevoegdheden van de centrale cliëntenraad
en de afzonderlijke cliëntenraden.De vierde aanbeveling luidt «Om de naleving van
de WMCZ te bevorderen kan toezicht vanuit de Inspectie voor de Gezondheidszorg
via het kwaliteitsjaarverslag als extra instrument worden toegevoegd. Instellingen zouden verplicht kunnen worden om in het kwaliteitsjaarverslag
melding te maken van de aanwezigheid (of pogingen tot oprichting) van een
cliëntenraad en hoe de bestuurders van de instelling de adviezen van
de cliëntenraad verwerkt hebben». Momenteel staat in de
meeste jaarverslagen van zorginstellingen een passage opgenomen over de cliëntenraad.
Dit is in lijn met art. 8 WMCZ dat de zorgaanbieder jaarlijks een schriftelijk
verslag dient op te stellen over de wijze waarop ten aanzien van de instelling
deze wet is toegepast. Een wetswijziging achten wij dan ook niet aangewezen.Het verdient onzes inziens onderzoek om op termijn te overwegen of medezeggenschap
niet als onderdeel van het kwaliteitsbeleid van een instelling dient te worden
beschouwd. In dit kader kan dan ook de aanbeveling van het rapport worden
meegenomen om het kwaliteitsverslag als extra (toezichts)instrument toe te
voegen. Momenteel zijn in kwaliteitsverslagen nog bij hoge uitzondering passages
over cliëntenraden waar te nemen. De Inspectie van de Gezondheidszorg
(IGZ) heeft op basis van de WMCZ geen taken ten behoeve van toezicht op de
naleving van de WMCZ. De aanbeveling zouden we graag meenemen in een breder
voorstel om de verantwoordingsinformatie over de Kwaliteitswet zorginstellingen,
Wet klachtrecht cliënten zorginstellingen en WMCZ te integreren. Deze
lijn is conform onze reactie op de rapportage «informatie-voorziening
klachtrecht en medezeggenschap cliënten zorgsector» d.d. 28 april
2000. Opgemerkt dient wel te worden dat de reikwijdte van genoemde wetten
nu niet overeenkomen. De maatschappelijke zorg valt bijvoorbeeld buiten de
Kwaliteitswet zorginstellingen en private medische behandelcentra vallen buiten
de WMCZ. Behalve deze werkingssfeer zijn ook de hieraan verbonden toezichtstaken
punten van overweging. Naast deze voorbehouden, verdient het niettemin onze
aandacht en aanbeveling – mede in het licht van een nieuw verzekeringsstelsel –
om de mogelijkheden voor integratie van de wetgeving in dit kader te bezien
en optimaal af te stemmen op de hedendaagse ontwikkelingen in de maatschappelijke
zorg en gezondheidszorg.De laatste aanbeveling betreft het volgende «De ervaring is dat bij een conflict ad hoc in het leven roepen van een Commissie
van Vertrouwenslieden een extra drempel opwerpt voor zowel cliëntenraden
als directies. Het verdient daarom – ook vanuit het oogpunt van doelmatigheid-
aanbeveling om per sector een landelijke Commissie van vertrouwenslieden in
het leven te roepen. Deze commissies hebben expliciet een opdracht tot mediation:
juridificering tegengaan door te stimuleren dat de partijen op instellingsniveau
met elkaar in gesprek blijven gaan. Het doet ons genoegen om te melden
dat in de laatste sector waar geen landelijke Commissie van Vertrouwenslieden
is, namelijk de gehandicaptenzorg, door de VGN zelf is voorgesteld om een
landelijke commissie van vertrouwenslieden in het leven te roepen.Aanvulling n.a.v. Commissie MeursIn oktober 1999 is het rapport van de Commissie Health Care Governance
(ook wel genaamd Commissie Meurs) verschenen. Deze commissie, tot stand gekomen
via particulier initiatief, doet in haar rapport aanbevelingen voor goed bestuur,
goed toezicht en adequate verantwoording van zorgorganisaties in de Nederlandse
gezondheidszorg. In het rapport wordt onder andere stilgestaan bij medezeggenschap
van cliënten.Dit is voor ons aanleiding om op deze plaats nader op de uitspraken van
de commissie Meurs in te gaan. Bij het opstellen van haar aanbevelingen is
de commissie uitgegaan van de op dit moment meest voorkomende rechtsfiguur
bij zorginstellingen: de stichting als rechtspersoon, met het raad
van toezichtmodel als bestuursvorm. In deze rechtsfiguur vormt de directie
de raad van bestuur. Als gevolg van schaalvergroting en de professionalisering
van organisaties is het klassieke besturingsmodel van een stichting met directie
en een bestuur op dit moment geen gemeengoed meer.Vele zogenaamde «stakeholders», onder meer de cliënten/patiënten,
medewerkers, zorgverzekeraars, patiëntenorganisaties, de werkgevers in
de regio, rijks- en lokale overheden, hebben direct belang bij het goed functioneren
van zorgorganisaties. De commissie vindt dat health care governance de middelen
aan moet reiken om verantwoording aan en beïnvloeding door deze belanghebbenden
mogelijk te maken. Hierbij gaat het niet om controle en toezicht, maar om
openheid, inzichtelijkheid en het afleggen van verantwoording. Volgens de
commissie houdt goed bestuur in dat er op een juiste manier vorm wordt gegeven
aan de medezeggenschap van belanghebbenden. Zij constateert dat met de WMCZ
de formele invloed van cliënten op het bestuur en beleid van instellingen
gewaarborgd is. Wel wordt opgemerkt dat medezeggenschap meer is dan het formeel
voldoen aan de inspraakvereisten van deze wet. Medezeggenschap van gebruikers
vindt de commissie een volwaardig aspect van het instellingsbeleid en daarmee
een succesfactor voor het functioneren van de organisatie. Medezeggenschap
wordt hierbij eerder opgevat in de betekenis van participatie dan in de betekenis
van inspraak; medezeggenschap dus niet alleen vanuit het oogpunt van legitimiteit
of draagvlak, maar ook vanuit het perspectief van kwaliteit. Deze redenering
spreekt ons zeer aan. Wij zijn het dan ook van harte met de commissie Meurs
eens dat zorginstellingen ook andere vormen van participatie van gebruikers
moeten organiseren dan alleen formele inspraak om de kwaliteit van de dienstverlening
te vergroten.In het kader van de WMCZ hebben cliëntenraden het recht om invloed
te kunnen uitoefenen op de samenstelling van het bestuur. De bedoelde regeling
houdt in dat tenminste één bestuurslid wordt benoemd op bindende
voordracht van de cliëntenraad of cliëntenraden, tenzij deze van
de mogelijkheid een voordracht te doen geen gebruik heeft of hebben gemaakt
(artikel 7, eerste lid). Zoals al in het bovenstaande beschreven is in de
huidige constellatie het bestuur van veel zorgorganisaties omgevormd tot een
raad van toezicht. De WMCZ heeft daar in het tweede lid van artikel 7 al rekening
mee gehouden: in voorkomende gevallen oefent de cliëntenraad de zojuist
beschreven invloed uit op de samenstelling van het orgaan dat is belast met
het toezicht op het bestuur.De commissie Meurs vindt dat de leden van een raad van toezicht zichzelf
door coöptatie moeten samenstellen. De raad is in hun ogen geen representant
van externe of interne belanghebbenden. Als voordeel van coöptatie ziet
de commissie een onafhankelijke weging van alle belangen en een onafhankelijke
beoordeling van de raad van bestuur. De commissie vindt dat van alle leden
van de raad van toezicht verwacht mag worden dat zij de belangen van onder
anderen de cliënten in het oog hebben. Een nadeel is de intrinsieke gesloten-
en beslotenheid van coöptatie: wie houdt toezicht op de toezichthouders?
De commissie wil dit nadeel opheffen door openheid, inzichtelijkheid en verantwoording,
de zogenaamde gecontroleerde coöptatie. Dit kan gerealiseerd worden door
interne belanghebbenden, onder andere de cliëntenraad, op verschillende
manieren te betrekken bij de benoemingsprocedure, de profielschets en de selectie
van leden van de raad van toezicht. De commissie beveelt dan ook aan het voordrachtrecht
te schrappen en een adviesrecht voor alle benoemingen van leden van de raad
van toezicht in te voeren. Wij vinden de redenering van de commissie Meurs op dit vlak begrijpelijk
en zijn het met de commissie eens dat alle leden van de raad van toezicht
de belangen van onder andere cliënten in het oog moeten hebben. Wij vinden
echter ook dat het beeld dat de commissie schetst rondom gecontroleerde coöptatie
voor veel zorginstellingen nog een ideaal typische situatie is, die in de
toekomst, maar zeker nog niet op dit moment gerealiseerd is. Wij willen daarom
het bindende voordrachtrecht van de cliëntenraad voor het toezichthoudend
orgaan in de WMCZ handhaven.ResumerendUit het onderzoek blijkt dat de WMCZ haar doel tot bevorderen van medezeggenschapsverhoudingen
grotendeels heeft bereikt. Het positief evaluatierapport stemt tot het nemen
van verdere stappen om de medezeggenschap in de praktijk zijn uitwerking te
geven. Door de ontwikkelingen in de maatschappelijke zorg en gezondheidszorg
zal de wet op een aantal punten worden bijgesteld, zoals de definitie van
instelling. Op een aantal aanbevelingen zal nadere actie worden ondernomen.
In het implementatieplan, zoals aangekondigd in de nota patiëntenconsumentenbeleid,
zal u de uitwerking hiervan terugvinden.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. Borst-EilersDe Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,A. M. Vliegenthart 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28000-XVI-78.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl