Aanpassing Boek 7 BW aan richtlijn nr. 97/7/EG van 20-5-1997 mbt bescherming consument bij op afstand gesloten overeenk.; Verslag van de vaste commissie voor Justitie over het voorbereidend onderzoek
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26861, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

23-03-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26861 nr. 4

14-03-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEEN1. De achtergrond van het wetsvoorstel2. De totstandkoming en de inhoud van de richtlijn3. De inpassing van de richtlijn in de Nederlandse wetgeving3.1 Algemeen3.2 Privacybescherminga. De communautaire regelgevingb. De inpassing van de communautaire regelgeving in de
Nederlandse wetgevingARTIKELENArt. IAFDELING 9A. OVEREENKOMSTEN OP AFSTANDArt. 7.1.9A.1Art. 7.1.9A.3Art. 7.1.9A.4Art. 7.1.9.A.5Art. 7.1.9.A.7Art. 7.1.9.A.8Art. 7.1.9A.9Art. 7.1.9.A.10Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26861Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 63 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 861Aanpassing van Boek 7 BW aan richtlijn nr. 97/7/EG van het EP en de
Raad van de EU van 20 mei 1997 betreffende de bescherming van de consument
bij op afstand gesloten overeenkomsten (PbEG L 144)nr. 4VERSLAGVastgesteld 14 maart 2000De vaste commissie voor Justitie1, belast
met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als
volgt verslag uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde
vragen en gemaakte opmerkingen genoegzaam zullen zijn beantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.ALGEMEEN1. De achtergrond van het wetsvoorstelDe leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het onderhavige wetsvoorstel. In hun ogen zal het bijdragen aan de verwezenlijking
van de interne markt op dit gebied. Deze leden hechten groot belang aan een
betere bescherming van de consument, zeker waar deze het sluiten van overeenkomsten
door middel van moderne communicatietechnieken wel erg gemakkelijk wordt gemaakt.
De consument kan als het ware gedurende het gehele etmaal «aan huis»
met verleidelijke aanbiedingen worden geconfronteerd en impulsief gedrag is
niet altijd geheel uit te sluiten. Tegelijkertijd heeft hij vóór
het sluiten van de overeenkomst het product niet daadwerkelijk kunnen zien
of van de aard van de dienstverlening kennis kunnen nemen (richtlijn nr. 97/7/EG,
overweging 14). Met het voortschrijden van de technologische ontwikkelingen
en het voor steeds meer mensen binnen handbereik komen van moderne communicatietechnieken,
neemt de noodzaak tot bescherming alleen maar toe. De leden van de PvdA-fractie
onderstrepen daarbij het recht van de consument op bescherming van zijn persoonlijke
levenssfeer, met name het recht om niet te worden lastiggevallen door middel
van bepaalde communicatietechnieken van bijzonder opdringerige aard (richtlijn
nr. 97/7/EG, overweging 17).De richtlijn is op 4 juni 1997 in werking getreden en dient binnen drie
jaar te zijn geïmplementeerd. Inmiddels is het grootste deel van de implementatietermijn
verstreken en de leden van de PvdA-fractie vragen de regering waarom de implementatie
zo laat ter hand is genomen. Althans het wetsvoorstel ter implementatie van
de richtlijn is pas in oktober 1999 bij de Kamer ingediend.De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het voorliggende wetsvoorstel. Moderne communicatiemogelijkheden vormen voor
het handelsverkeer een uitdaging voor consumenten en leveranciers van. Deze
leden vinden het redelijk dat de consument beter wordt beschermd tegen ondoordachte
en risicovolle aankopen per telefoon, fax, post of computer en tegen agressieve
verkoopmethoden. Een regeling ter zake zou meer duidelijkheid kunnen opleveren,
voor zowel consumenten als bedrijven, en een stimulans kunnen betekenen voor
het grensoverschrijdend handelsverkeer. Momenteel is bij geschillen de juridische
situatie vaak onduidelijk en trekt de consument meestal aan het kortste eind.
Daarentegen moet de handel via het Internet, die nog in de kinderschoenen
staat, niet onmogelijk worden gemaakt door een te strikte regelgeving, zo
menen de leden van de VVD-fractie. Zij stellen dat e-commerce zich goed moet
kunnen ontplooien. Welke effecten zal onderhavig wetsvoorstel hebben op de
ontplooiing van e-commerce? De aan het woord zijnde leden menen dat van de
consument mag worden verwacht dat zij de consequenties van haar eigen handelen
overziet, indien aan de voorgestelde informatie-eisen is voldaan.In de Consumentenraad heeft de regering gepleit voor «de wenselijkheid
te streven naar een actieve en verantwoordelijke consument in combinatie met
goed functionerende markten en effectieve consumentenorganisaties als alternatief
voor het oplossen van alle consumentenproblemen via regelgeving». De
leden van de VVD-fractie begrijpen dat de regering daarbij onderstreepte dat
regelgeving op sommige gebieden uiteraard noodzakelijk is, maar dat zij ook
het belang van een kritische benadering hiervan benadrukte uit het oogpunt
van noodzakelijkheid en proportionaliteit. Gezien deze opstelling, vragen
deze leden hoe de regering vanuit deze visie de te implementeren richtlijn
waardeert.Het voorliggende wetsvoorstel moet er tevens toe leiden dat de verschillende
lid-staten van de Europese Unie niet uiteenlopende regelingen treffen voor
grensoverschrijdende consumententransacties. De leden van de VVD-fractie achten
een minimumbescherming van de consument nodig, waarbij Europese harmonisatie
van wetgeving op het gebied van overeenkomsten op afstand duidelijkheid schept
voor de verschillende partijen bij grensoverschrijdende handel. Het grensoverschrijdend
handelsverkeer zal onder eerlijke concurrentievoorwaarden beter tot stand
komen. De consument krijgt een betere juridische bescherming en zal effectiever
kunnen optreden tegen ongewenste agressieve verkoopmethoden, zo menen deze
leden. De wereldwijde winkelmogelijkheden zijn een kenmerk van het Internet.
De leden van de VVD-fractie vragen de regering of in internationaal verband
ook gezamenlijk actie wordt ondernomen om de consument beter te beschermen.De afgelopen jaren is in de Consumentenraad een aantal punten aan de orde
gesteld. Eén daarvan was de toegang tot de nationale rechter van beroeps-
en consumentenorganisaties uit andere lid-staten, de zogenaamde wederzijdse
erkenning. De leden van de VVD-fractie vragen de regering of hieraan nadere
invulling is gegeven. De leden van de VVD-fractie vragen in hoeveel zaken
er op het gebied van overeenkomsten op afstand in Nederland gerechtelijke
uitspraken zijn gedaan. Hoeveel zaken zijn nog aanhangig? Wat zijn de voornaamste
knelpunten die uit de rechtspraak naar voren komen? Bij hoeveel procent van
die gevallen betreft het zaken met een buitenlandse aanbieder? Zijn er veel
internationaalprivaatrechtelijke geschilpunten en zo ja, wat voor geschilpunten
zijn dat?In het licht van de bescherming van de consument en van de vrije handel
via koop-op-afstand-methodieken zou het volgens de leden van de fractie van
D66 de moeite waard zijn om de problematiek van consumententransacties en
het land van herkomst of bestemming beginsel zoals geschetst door de Commissie
consumentenaangelegenheden (CCA) in haar SER-advies 99/10 te bezien. Zij stellen
dat het enerzijds een te uitdagend idee is voor het bedrijfsleven
om zich in het wespennest van internethandel te storten zonder dat over leverings-
en betalingsvoorwaarden in andere landen voldoende duidelijkheid is. Anderzijds
zullen consumenten zich van een voorheen bij koop gebruikelijke, of bij koop
op afstand minimaal gelijkwaardige, mate van zekerheid omtrent geldende maatschappelijke
regels en gebruiken willen kunnen blijven overtuigen. Moraal en vertrouwen
inzake de handel en koop op afstand staan in deze dynamische markt nu niet
vast en een keuze op dit moment zou toekomstige economische groeisnelheid
in de weg kunnen staan. Daarom neigen de leden van de fractie van D66 naar
het doorvoeren van het gebruik van wet- en regelgeving zoals gesteld in het
land van herkomst van het goed. Deze leden zien echter het gevaar van misverstand
aan de kant van consument bij koop op afstand. Wat zijn de overwegingen van
de regering en is haar standpunt reeds bepaald?De leden van de fracties van GPV en RPF hebben kennisgenomen van het onderhavige
wetsvoorstel. Zij vinden het een goede zaak dat inzake de bescherming van
consumenten bij overeenkomsten op afstand bepalingen in de Nederlandse wetgeving
worden opgenomen. De verkoop van goederen en diensten op afstand is door het
Internet namelijk vergemakkelijkt en toegenomen. Ook constateren deze leden
een aanzienlijke toename van telefonische verkoop. De genoemde leden hebben
nog een aantal vragen bij het voorliggende wetsvoorstel.2. De totstandkoming en de inhoud van de richtlijnDe leden van de PvdA-fractie constateren dat bij het bepalen van het Nederlandse
standpunt het advies van de CCA, d.d. 25 juni 1993, mede is betrokken. Zij
vragen de regering of, en zo ja op welke wijze, het CCA advies «ICT
en de consument», d.d. 26 mei 1998, bij de implementatie van de richtlijn
een rol heeft gespeeld. Intrigerend, zo zijn deze leden van mening, zijn de
opmerkingen van de CCA dat het herroepingrecht van de consument in de Europese
richtlijn met betrekking tot op afstand gesloten overeenkomsten voor volledig
elektronisch afgewikkelde transacties niet adequaat is geformuleerd. De CCA
stelt eveneens dat de afdeling Algemene Voorwaarden in het BW onverkort van
toepassing is bij het geven van een nadere invulling aan de wettelijke rechten
en plichten bij transacties in een elektronische omgeving, maar dat de BW
regeling alleen is geschreven voor schriftelijke bedingingen, terwijl in onderhavige
richtlijn een dergelijke beperking niet is gemaakt. De CCA bepleit helderheid
op dit punt. De CCA zou de levering van relatief eenvoudige software, zoals
te downloaden muziek, zoveel mogelijk als levering van goederen willen beschouwen
(te vergelijken met een compact disc). Hierdoor zou kunnen worden aangehaakt
bij de regeling van koop en ruil, die de consument betere bescherming biedt
dan de regeling van opdracht. De leden van de PvdA-fractie onderschrijven
de stelling van de CCA dat het belangrijk is dat partijen zelf, al dan niet
in algemene voorwaarden, zo helder mogelijk maken welke juridische kwalificatie
zij aan de elektronische transactie hebben gegeven. Deze leden vragen de regering
echter of het handelsverkeer en de rechtszekerheid niet méér
gediend zullen zijn met eenduidigheid. Zij stellen deze vraag eveneens met
betrekking tot informatie- en communicatietechnologie (ICT). Kan dit als «product»
worden beschouwd en heeft de richtlijn hierop ook betrekking? Meer in het
algemeen vragen de aan het woord zijnde leden de regering te reageren op de
in het genoemde CCA advies gedane aanbevelingen die – mede – betrekking
hebben op bescherming van de consument bij overeenkomsten op afstand.De leden van de PvdA-fractie vragen de regering naar de vorderingen van
de besprekingen in raadsverband met betrekking tot de verkoop op afstand
van financiële diensten aan consumenten en tot wijziging van de richtlijnen
nrs. 97/7/EG en 98/27/EG. Zijn de wijzigingen van de richtlijn van het onderhavige
wetsvoorstel reeds «rijp» genoeg om mee te nemen bij deze behandeling?De opmerking dat art. 5, eerste lid van de richtlijn is uitgevoerd in
art. 7.1.9A..3, tweede lid, komt de leden van de PvdA-fractie vreemd voor.
Op grond van art. 16 van de richtlijn dienen de lid-staten de consument voor
te lichten over de nationale implementatiewetgeving. De regering is voornemens
daarin op passende wijze te voorzien bij de inwerkingtreding van afdeling
7.1.9A. Voor deze leden is dat een voor de hand liggend moment. Zij vragen
waarom niet nu reeds met de brancheorganisaties wordt overlegd op welke wijze
voorlichting over hun gedragscodes zodanig gestalte kan krijgen dat de consument
maximale duidelijkheid kan worden verschaft met betrekking tot diens rechten,
respectievelijk de plichten van de leverancier. Het komt deze leden voor dat,
zeker waar met moderne communicatietechnieken overeenkomsten op afstand in
toenemende mate ook over de landsgrenzen heen zullen worden gesloten, het
via voorlichting creëren van die duidelijkheid toch de nodige voorbereiding
vergt, terwijl de implementatietermijn op 4 juni 2000 verstrijkt. Is, mede
in het licht van art. 14 van de richtlijn, al zicht op de wijze waarop de
andere lid-staten de implementatie gestalte geven, zo vragen de leden van
de PvdA-fractie? Welke plaats neemt bijvoorbeeld aanvullende, vrijwillige
zelfregulering daarbij in?De leden van de PvdA-fractie vragen in welke mate de gedragscodes met
betrekking tot zelfregulering een internationaal karakter hebben. Het verschijnen
van aanbeveling nr. 98/257/EG van 30 maart 1998 en het Europees klachtenformulier
voor de consument zijn op zich belangrijk, maar wanneer verwacht de regering
dat het verslag over haar bevindingen, dat de EC vóór 4 juni
1999 had moeten indienen, het daglicht zal zien? Zullen daarbij nog nadere
«passende voorstellen» met betrekking tot de behandeling van consumentenklachten
en beslechting van consumentengeschillen gedaan worden? Ligt het niet voor
de hand dat de door de minister te geven voorlichting daarop ook betrekking
heeft? Hoe zal de voorlichting met betrekking tot, op grond van het algemeen
belang, verboden goederen en diensten gestalte krijgen; niet alleen ten behoeve
de consument, maar ook ten behoeve van de verkoper respectievelijk dienstverlener
die gevestigd is in het buitenland.De leden van de fractie van D66 hebben enkele opmerkingen bij en enige
vragen naar aanleiding van het voorliggende wetsvoorstel. Volgens art. 4 van
de richtlijn en art. 7.1.9A.3. van de aanpassing wordt voor de koop tijdig
een aantal gegevens verstrekt aan de koper. Deze leden constateren dat art.
11, derde lid, onderdeel a, van de richtlijn stelt dat de lid-staten kunnen
voorzien in de mogelijkheid de bewijslast op de leverancier te laten rusten.
Dit kan betrekking hebben op het bestaan van voorafgaande informatie, op een
schriftelijke bevestiging, op de naleving van termijnen en op de instemming
van de consument met deze termijnen. Dit sluit aan bij vergelijkbare wetgeving,
zoals de Colportagewet (colpw). In de voorliggende aanpassing van Boek 7 van
het BW is een dergelijk artikel echter niet opgenomen. Volgens de leden van
de D66-fractie impliceert dit dat de koper bij gerezen misverstanden moet
aantonen dat de verkoper art. 7.1.9A.3 heeft nageleefd. Vindt de minister
dit twijfelachtig?3. De inpassing van de richtlijn in de Nederlandse wetgeving3.1 AlgemeenDe leden van de PvdA-fractie onderschrijven de keuze van de regering, waar deze de plaats van de omzettingswetgeving in het BW betreft. Het
is volgens deze leden logisch dat voor de niet in de omzettingswetgeving geregelde
aspecten van overeenkomsten op afstand, het algemeen burgerlijk recht bepalend
blijft, alsmede de specifieke regels voor de diverse bijzondere overeenkomsten,
evenals het gegeven dat de door de implementatie gecreëerde rechtsbescherming
ook voor zuiver nationale gevallen geldt.De leden van de PvdA-fractie vragen de regering op welke punten de, door
art. 14 van richtlijn geboden, mogelijkheid is benut tot het vaststellen van
voorschriften die de consument een verdergaande bescherming bieden dan krachtens
de richtlijn het geval zou zijn. In de memorie van toelichting wordt gesteld
dat hiervan zeer terughoudend gebruik is gemaakt. Deze leden hadden namelijk
de indruk dat de richtlijn zelf niet geheel was omgezet. Zo menen zij dat
de zogenaamde opt-in, opt-out problematiek nog niet waterdicht is geregeld
en dat de bescherming van handelingsonbekwamen, met name minderjarigen, onvoldoende
tot uitdrukking wordt gebracht.De leden van de VVD-fractie begrijpen dat in het voorliggende wetsvoorstel
«in beginsel» geen andere regels zijn opgenomen dan noodzakelijk
voor implementatie van de richtlijn. Wat bedoelt de regering precies met «in
beginsel»? De regering stelt dat een richtlijnartikel geen omzetting
behoeft als «in beginsel» elders in het BW al een regeling volstaat,
onder meer met betrekking tot art. 11, derde lid, onderdeel b van de richtlijn.
Deze leden vragen of andere lid-staten verder gaan met consumentenbescherming
dan de richtlijn voorschrijft en zo ja, op welke wijze. Acht de regering dit
wetsvoorstel wel een afdoende en dekkende aanvulling op de huidige wetgeving?
Zal het voor de betrokken partijen voldoende duidelijk zijn wat de rechten
en plichten zijn en waar deze in de wet verankerd zijn?Is het, voor de duidelijkheid van de consument, het overwegen waard verwijzingsregels
op te nemen welk recht van toepassing is bij overeenkomsten op afstand? Op
welke wijze zal de consument voorgelicht worden, zo vragen de leden van de
VVD-fractie.3.2 Privacybescherminga. De communautaire regelgevingTen aanzien van communicatietechnieken op afstand, anders dan fax en oproepautomaten,
waarvoor het opt-out systeem geldt, vragen de leden van de PvdA-fractie wat
de verantwoordelijkheid is van de provider. De verkoper mag, indien de consument
daar bezwaar tegen maakt, zijn persoonsgegevens niet meer verwerken ten behoeve
van direct marketing. Kan de provider verantwoordelijk worden gesteld, indien
de verkoper middels een valse identiteit de persoongegevens van de consument
toch verwerkt?Volgens art. 4, derde lid, van de richtlijn dient degene die de telefoon
gebruikt voor het doen van oproepen voor commerciële doeleinden aan het
begin van elk gesprek expliciet, naast het commerciële oogmerk van de
oproep ook zijn «identiteit» duidelijk maken. De leden van de
PvdA-fractie vragen de regering of de consument, die de verkoper wil melden
dat hij van verdere telefonische oproepen verschoond wil blijven, voldoende
gebaat is met het bekendmaken van de «naam» van de verkoper. Is
het niet wenselijk ook de wijze waarop de verkoper bereikt kan worden als
verplichting op te nemen? Staat het woord «identiteit» in de richtlijn
hiervoor in de weg?In het kader van de privacybescherming schrijft art. 10, tweede lid van
de richtlijn voor dat de betrokken communicatietechniek slechts mag worden
gebruikt als de consument daar kennelijk geen bezwaar tegen heeft. Ten aanzien van de algemene privacyrichtlijn wordt gesteld dat dit ook
geldt voor het gebruik van een communicatietechniek met behulp van gegevens
die de verkoper heeft verkregen van derden aan wie de consument, met het oog
op direct marketing, heeft laten weten bezwaar te hebben tegen de verwerking
van zijn persoonsgegevens. De leden van de VVD-fractie vragen of dit mutatis
mutandis ook geldt voor de in de richtlijn genoemde communicatietechnieken
inzake overeenkomsten op afstand? Hoelang en in hoeveel lijnen werkt het gegeven
bezwaar door? Zou een consument indien hij eenmaal zijn bezwaar kenbaar heeft
gemaakt aan een beller, faxer of mailer hij er dus verzekerd van moeten kunnen
zijn dat zijn adresgegevens uit bepaalde lijsten verdwijnen? Wat moeten de
leden van de VVD-fractie zich voorstellen bij oproepautomaten?Op blz. 10 van de memorie van toelichting wordt gesteld dat, teneinde
consumenten de door art. 10 richtlijn geëiste bescherming te bieden,
de minister van Justitie en de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat
in samenwerking bezien op welke wijze art. 10 het meest doelmatig kan worden
geïmplementeerd, waarbij de wijze van handhaving een belangrijke rol
zal spelen bij de te kiezen oplossing. Is het juist, zo vragen de leden van
de VVD-fractie, dat een deel van deze richtlijn nog niet wordt geïmplementeerd,
maar dat implementatie nog wordt bezien? Zo ja, is het, in verband met het
overzicht, wel wenselijk tot partiële implementatie over te gaan en kan
dan nog tijdig worden geïmplementeerd om aan de omzettingsverplichting
te voldoen? Hoe gaan andere lid-staten hiermee? Wat zijn de ideeën van
deze lid-staten en van de Europese Commissie ten aanzien van de handhaving?b. De inpassing van de communautaire regelgeving in de
Nederlandse wetgevingDe leden van de PvdA-fractie stellen vast dat art. 10 van de richtlijn
niet wordt geïmplementeerd in het voorliggende voorstel, terwijl bestaande
communautaire regelgeving én de inpassing daarvan in Nederlandse wetgeving
niet toereikend zijn. De heldere uiteenzetting in de memorie van toelichting
van deze toch complexe materie maakt een en ander duidelijk. Deze leden dringen
aan op implementatie van het vereiste van voorafgaande instemming van de consument
die geen abonnee is van een telecommunicatiedienst, hetzij in de Telecommunicatiewet,
hetzij (alsnog) in onderhavig wetsvoorstel. Op deze manier kan bij inwerkingtreding
ook de bescherming van art. 10 van de richtlijn aan de consument worden geboden.De leden van de VVD-fractie vragen of voorgesteld art. 7.1.9A.8 een bescherming
behelst in de lijn van art. 41 van de Wet bescherming persoonsgegevens, namelijk
het recht van kosteloos verzet en de plicht van de verantwoordelijke in geval
van verzet de maatregelen te nemen om deze vorm van verwerking terstond te
beëindigen?ARTIKELENArt. IAFDELING 9A. OVEREENKOMSTEN OP AFSTANDArt. 7.1.9A.1Een overeenkomst op afstand wordt gekenmerkt door het gebruik van een
of meer communicatietechnieken op afstand, gebruikt in een georganiseerd systeem
voor verkoop of dienstverlening. De leden van de PvdA-fractie merken op dat,
noch in de overwegingen van de richtlijn, noch in de toelichting
bij het gemeenschappelijk standpunt van de Raad, antwoord wordt gegeven op
de vraag wat onder een dergelijk systeem moet worden verstaan. Wel wordt in
de memorie van toelichting een aantal voorbeelden gegeven. Daarbij springen
de woorden «regelmatig»,«structureel», «met
regelmaat» en «van tijd tot tijd» in het oog. De leden van
de PvdA-fractie vragen of de regering heeft overwogen criteria te formuleren
ten behoeve van het antwoord op de genoemde vraag. Uit de voorbeelden is niet
duidelijk, althans hoeft voor de consument niet duidelijk te zijn, of bij
de eerste keer dat de leverancier aanbiedingen per fax of telefoon doet, er
sprake is van een georganiseerd systeem voor verkoop of dienstverlening.In de memorie van toelichting wordt gesteld dat het initiatief uitgaat
van de leverancier voor de bijzondere wijze van totstandkoming van een overeenkomst,
die betekent dat de overeenkomst een overeenkomst op afstand is. De leden
van de VVD-fractie vragen een uitgebreidere toelichting op wanneer er sprake
is van «initiatief nemen» en welke wetgeving er van toepassing
is indien de consument het initiatief neemt. Als de consument tijdens het
surfen op het Internet spontaan reageert op een advertentie en, al dan niet
ondoordacht, artikelen bestelt, is deze dan de initiatiefnemer tot het aangaan
van een overeenkomst op afstand of is dat de adverteerder/leverancier?Naar de mening van de leden van de D66-fractie zou de regering bij het
voorliggende wetsvoorstel, bij hetgeen dat van toepassing is op koop door
een wederpartij, een natuurlijk persoon, die niet handelt in de uitoefening
van een beroep of bedrijf, aandacht moeten besteden aan de B-to-B handel,
met name waar een van de partijen het midden- en kleinbedrijf (MKB) betreft.
Handel op afstand is erbij gebaat dat, ook op de onzichtbare markt, eenieder
vrije toegang heeft en rechtsbescherming geniet. Nu juist de schroom tot handel
op afstand weggenomen moet worden, kan de regering zich, naar de mening van
de leden van de D66-fractie, hardmaken voor de spoedige gewenning aan nieuwe
markten van de handelsnatie.Art. 7.1.9A.3De regering is van mening, zo begrijpen de leden van de PvdA-fractie,
dat uit de richtlijn niet overgenomen hoeft te worden dat de informatie moet
worden verstrekt met in achtneming van de beginselen betreffende de bescherming
van handelingsonbekwamen, zoals minderjarigen. Deze leden merken op dat ter
motivering van dit standpunt in de memorie van toelichting wordt gewezen op
de algemene regelingen ter zake van wilsgebreken, waaraan, zoals dat ook het
geval is ten aanzien van de regeling met betrekking tot misleidende reclame
en de toekomstige regeling met betrekking tot vergelijkende reclame, ook minderjarigen
bescherming ontlenen. Er wordt echter met name gewezen op, communautaire,
mediaregelgeving. Hiervan vindt de implementatie plaats door zelfregulering.
Met de toename van, ook voor minderjarigen, toegankelijke communicatietechnieken
die zich lenen voor het sluiten van overeenkomsten op afstand, is het maar
zeer de vraag of zelfregulering en de naleving daarvan voldoende soelaas bieden
om minderjarigen te beschermen. Hetzelfde geldt veelal voor diegenen die,
niet voor niets, handelingsonbekwaam zijn. De leden van de PvdA-fractie vragen
of een zelfde mate van zelfregulering reeds bestaat, of op korte termijn te
verwachten is, ten aanzien van commerciële activiteiten via het Internet.
Zij betwijfelen dat, met name gezien het internationale karakter van dit communicatiemiddel.
Kunnen leveranciers die zich vanuit het buitenland presenteren gedwongen worden
zich te voegen naar de afspraken die zijn gemaakt in het kader van zelfregulering,
waarbij zij zelf geen partij zijn? De aan het woord zijnde leden
vragen zich af of expliciete bescherming van handelingsonbekwamen, zoals minderjarigen,
bij het sluiten van overeenkomsten op afstand, door middel van daarop toegespitste
bepalingen in de wet zelf niet geboden is. Wat is de visie van de regering
met betrekking tot dit aspect?De leden van PvdA fractie vragen waarom ten aanzien van bevestiging van
de informatie, niet nauwer is aangesloten bij de tekst van de richtlijn zelf.
In art. 5 van de richtlijn is sprake van het vereiste dat de consument tijdig,
uiterlijk bij de levering, «schriftelijk of op een te zijner beschikking
staande en voor hem toegankelijke drager een bevestiging van de ()informatie»
ontvangt, «tenzij deze informatie hem reeds vóór de sluiting
van de overeenkomst schriftelijk of op een andere () duurzame drager werd
verstrekt». Daarmee wordt duidelijk dat eveneens met informatie kan
worden volstaan, mits schriftelijk of op een duurzame gegevensdrager verstrekt
vóór het sluiten van de overeenkomst, en niet alleen «tijdig
bij de nakoming» of «uiterlijk bij de aflevering». Ook vervalt
het, niet nader gemotiveerde en in het genoemde CCA-advies, d.d. 26 mei 1998,
bekritiseerde, onderscheid tussen de onderdelen a, c, d en e van het tweede
lid en onderdeel b van het tweede lid. Bovendien kan het de verkoper prikkelen
om in een eerdere fase dergelijke, na te lezen, informatie te verschaffen.
Dit kan de aspirant-koper ten goede komen. De vraag blijft bestaan, ook in
het voorliggende wetsvoorstel, op welke wijze aan de leverancier bekend kan
zijn dat de koper beschikt over een duurzame gegevensdrager en indien dat
het geval is, of hij de informatie daarop daadwerkelijk heeft vastgelegd.
Uiteraard, zo zijn de leden van de PvdA-fractie van mening, zal alle informatie
ex art. 7.1.9A.3, tweede lid, schriftelijk dienen te worden verstrekt, indien
de consument niet over een duurzame gegevensdrager beschikt. Deze leden vragen
de regering waarom de omschrijving van het begrip «duurzame drager»,
dat als richtsnoer wordt gehanteerd, niet bij de begripsomschrijvingen in
art. 7.1.9A.1 is opgenomen, waarbij in de tekst duidelijk wordt gemaakt dat
het niet om een limitatieve opsomming gaat.De leden van de VVD-fractie vragen wat moet worden verstaan onder een
«duurzame gegevensdrager». Vallen hieronder ook informatie via
hyperlinks en informatie die de consument kan downloaden? Indien de gegevens
op een internetpagina veranderen tussen het moment van lezen en opslaan van
de informatie, het sluiten van de overeenkomst en het verlopen van de bedenktijd,
welk moment is dan beslissend voor de beoordeling en de rechtsgeldigheid van
de verstrekte informatie?In het eerste lid, onderdeel f, wordt volgens de leden van de fractie
van D66 het vermoeden geschetst van een keuze tussen bedenktijd en de mogelijkheid
tot ontbinding, terwijl deze, volgens hen, niet zou moeten bestaan. Kan de
regering dit beamen en wenst zij dit te veranderen?In het tweede lid van wordt gerept over het anders dan schriftelijk verstrekken
van gegevens. Hierbij wordt gewag gemaakt van een aan de koper ter beschikking
staande, en voor hem toegankelijke, duurzame gegevensdrager waarop gegevens
verstrekt zijn. Dit kan volgens de leden van de fractie van D66 misverstanden
oproepen. Zij stellen dat een duurzame drager veronderstelt dat gegevens die
door de verkoper verstrekt zijn ten aanzien van de koop voor de koper ten
alle tijden geraadpleegd kunnen worden. Wat dient, volgens de regering, in
dit kader te worden verstaan onder een duurzame drager, mede gezien in het
licht van het kopen via een mobiele telefoon of via een niet in het eigendom
van de koper zijnde computer? Kan er ten alle tijden informatie aan de consument
gestuurd worden? Heeft de consument in dat geval altijd kosteloze toegang
tot die informatie? De leden van de fractie van D66 refereren hierbij aan
het mogelijke dispuut wat tussen koper en verkoper kan ontstaan over verzending
en de inhoud van het gestelde in art. 7.1.9A.3. Zij merken zijdelings
op, dat in hun ogen, reclame geen kosten voor de consument mag opleveren.
De aan het woord zijnde leden vragen de regering wat te doen als een reclameaanbieder
een willekeurig mobiele telefoon nummer kiest, terwijl de houder van deze
telefoon niet in Nederland verblijft. Op dat moment zijn de kosten voor de
totstandkoming van de verbinding namelijk voor rekening van de houder.De leden van de fracties van RPF en GPV constateren dat in art. 4, tweede
lid, van de richtlijn staat dat, bij de verstrekking van de in het eerste
lid van dit artikel bedoelde informatie, de beginselen betreffende de bescherming
van hen die volgens de nationale wetgeving van de diverse lid-staten handelingsonbekwaam
zijn, zoals minderjarigen, in acht genomen moeten worden. De regering is van
mening dat dit artikel niet geïmplementeerd hoeft te worden. In het BW
staan namelijk al bepalingen, of zullen er binnenkort bepalingen in komen
te staan, die als een uitwerking van een gedeelte van art. 4, tweede lid,
kunnen worden gezien. De bescherming van minderjarigen is volgens de regering
geregeld door de implementatie in de Nederlandse Reclame Code van de artikelen
15 en 16 van richtlijn nr. 89/552/EEG (zoals deze gewijzigd is door richtlijn
97/36/EG). Deze leden vragen de regering aan de hand van deze code te onderbouwen
waarom het bepaalde inzake de genoemde bescherming van minderjarigen een voldoende
uitwerking is van art. 4, tweede lid van de richtlijn.In onderdeel d, zo stellen de leden van de fracties van RPF en GPV, is
bepaald dat bij de nakoming van de koop op afstand, voor zover van toepassing,
tijdig gegevens omtrent de garantie moeten worden verstrekt. De regering stelt
dat bij de beantwoording van de vraag wat onder «garantie» moet
worden verstaan, de omschrijving in art. 1, tweede lid, onderdeel e, van richtlijn
nr. 1999/44/EG als richtsnoer gebruikt kan worden. De aan het woord zijnde
leden vinden het belangrijk dat er duidelijkheid bestaat over wat onder de
term «garantie» moet worden verstaan. Zij pleiten ervoor een omschrijving
van dit begrip in de wet op te nemen, of in de wet te verwijzen naar de omschrijving
in richtlijn nr. 1999/44/EG. De leden van de fracties van RPF en GPV vragen
of garantie ook geldt als het gekochte product niet functioneert vanwege gebreken
waaraan de koper niet debet is. Heeft de verkoper dan op grond van de afgegeven
garantie de plicht het goed te herstellen?Art. 7.1.9A.4Waarom, zo vragen de leden van de PvdA-fractie, is sprake van een termijn
van zeven werkdagen, waarbinnen de koper de koop kan ontbinden, terwijl de
richtlijn spreekt van «tenminste zeven werkdagen»? Deze leden
vragen op welke wijze de koper bekend wordt gemaakt dat de bedenktijd niet
van toepassing is, omdat het zaken betreft zoals beschreven in het vierde
lid, onderdeel a. Wordt dit geacht een kwestie van algemene bekendheid te
zijn, of moet de verkoper dit op grond van het eerste lid, onderdeel f, mededelen?
Wat is op dat moment de consequentie van het niet vermelden door de verkoper?
Is de provider aansprakelijk, zo vragen de aan het woord zijnde leden, indien
de koper gebruik maakt van een langere bedenktijd dan zeven werkdagen, omdat
de informatie ex art. 7.1.9A.3, tweede lid, hem niet heeft bereikt, hoewel
de verkoper deze wel tijdig heeft «verzonden»? Kan de regering
ingaan op de situatie waarbij de informatie slechts ten dele is doorgekomen,
waardoor de koper zich bij zijn handelen baseert op verkeerde informatie (hij
ontbindt de overeenkomst, hij gebruikt een bedenktijd waarop hij geen recht
heeft, hij betaalt een verkeerde prijs et cetera).De leden van de VVD-fractie vragen de regering of er in het kader van
dit artikel sprake is van een onvoorwaardelijk herroepingsrecht, zoals volgens
de richtlijn, waarbij de consument zonder opgaaf van redenen en zonder het betalen van een boete binnen bepaalde termijnen de overeenkomst
kan herroepen? Zo ja, is de consument wel verplicht het product in oorspronkelijke
staat terug te sturen? Zo nee, welke voorwaarden zijn verbonden aan het geclausuleerd
herroepingsrecht en wie draagt het risico van verlies, diefstal, beschadiging
of tenietgaan van de betreffende goederen?In het eerste lid van het voorgestelde artikel wordt bepaald dat de consument
een bedenktijd van zeven dagen heeft, na ontvangst van de zaak. Indien door
de verkoper niet voldaan is aan de verplichtingen inzake de verstrekking van
informatie bedraagt de bedenktijd drie maanden. Inzake de vaststelling van
de termijnen van zeven dagen en drie maanden is het bepaalde in de Algemene
Termijnenwet van toepassing. De leden van de fracties van RPF en GPV vragen
of in het buitenland op dezelfde manier termijnen worden vastgesteld. Het
is volgens genoemde leden van belang dat er internationaal hierover geen verschillen
bestaan omdat, door de huidige communicatietechnieken, op afstand gesloten
overeenkomsten over landsgrenzen heen zullen toenemen.Art. 7.1.9.A.5Uit de gegevens, die de verkoper aan de koper verstrekt over de uitoefening
van het recht van ontbinding van een met een derde gesloten overeenkomst van
geldlening, zal duidelijk moeten blijken dat het de koper zelf is die ook
deze overeenkomst van geldlening zal moeten ontbinden, wanneer hij de koop
op afstand binnen zijn bedenktijd ontbindt. De leden van de PvdA-fractie vragen
de regering of het redelijk is de koper de dupe te laten worden, indien hem
die informatie door de verkoper is onthouden, terwijl het de verkoper is die
de overeenkomst van geldlening met een derde heeft gesloten. Dit kan weliswaar
ten behoeve van de koper zijn, maar deze hoeft, bij gebrek aan verstrekte
informatie door de verkoper, niet van alle ins en outs op de hoogte te zijn.Art. 7.1.9.A.7Bepaalde gevallen van frauduleus gebruik van een betaalkaart, zo stellen
de leden van de VVD-fractie, kunnen onder omstandigheden aan de consument/houder
worden toegerekend, met name wanneer deze niet de zorgvuldigheid heeft betracht
die in de betrokken situaties mocht worden verwacht. Bij verlies, diefstal
en onzorgvuldig met de pincode omgaan is dit duidelijk. De leden van de VVD-fractie
vragen of dit geldt voor alle situaties waaruit frauduleus gebruik kan ontstaan,
zoals het doorgeven van het pasnummer via fax of het Internet. Welke zorgvuldigheidseisen
gelden in dergelijke gevallen?Art. 7.1.9.A.8De leden van PvdA-fractie herhalen hun vraag waarom alleen de naam van
de verkoper moet worden medegedeeld, en niet die gegevens die hem voor de
consument traceerbaar maken (hetgeen zich huns inziens niet verzet tegen het
begrip «identiteit» in de richtlijn).Art. 7.1.9A.9De leden van de PvdA-fractie vragen welke overeenkomsten men bij het vaststellen
van de richtlijn voor ogen had, betreffende andere rechten op onroerende goederen
met uitzondering van huur en verhuur en uiteraard andere dan verkoop van onroerende
goederen, in art. 3, eerste lid. De opmerking in de memorie van toelichting,
dat ter motivering van de uitzondering in de toelichting op het gemeenschappelijk
standpunt wordt gewezen op het specifieke karakter van de vastgoedsector
en van de nationale rechtsstelsels, geeft daarover geen inzicht en in de memorie
van toelichting wordt daarop ook niet ingegaan.Het bevreemdt de aan het woord zijnde leden dat met betrekking tot logies
een uitzondering wordt gemaakt op de informatieplicht ingeval van op afstand
te sluiten overeenkomsten. Zij zijn van mening dat het reserveren van een
hotel in het buitenland niet altijd onder het regime van richtlijn nr. 90/314/EEG
zal vallen. Deze leden zijn van mening dat een bevestiging van de reservering
plus prijsopgave geen overbodige eis is bij een overeenkomst die zich bij
uitstek leent voor het op afstand sluiten van een overkomst. Wat is de ratio
van de uitzonderingsbepaling?De leden van de PvdA-fractie menen dat in de aanhef van het vijfde lid
beter gesproken kan worden van art. 7.1.9.A., eerste tot en met derde lid,
waar het de afwijking van het eerste lid betreft. Anders is er, in de ogen
van deze leden, sprake van een dubbele uitzondering.In art. 3, tweede lid, van de richtlijn is een uitzonderingsmogelijkheid
opgenomen voor de organisator van vrijetijdsevenementen in de open lucht,
met betrekking tot de verplichtingen in art. 7, tweede lid. Onder speciale
omstandigheden hoeft de organisator deze verplichtingen niet uit te voeren.
De regering geeft aan deze richtlijn niet te implementeren. De leden van de
RPF en GPV-fracties vragen de regering weten of zij verwacht dat er op dit
punt problemen met de EU zullen ontstaan.De regering stelt dat de in art. 7, tweede lid, van de richtlijn opgenomen
verplichting om door de consument reeds betaalde bedragen te restitueren,
indien nakoming van de overeenkomst niet mogelijk is, door ontbinding van
de overeenkomst door de consument nu al kan worden bewerkstelligd op basis
van de artikelen 6:265 jo. 6:271 BW. Door deze artikelen kan er geen uitzonderingsmogelijkheid
inzake art. 7, tweede lid, gelden voor organisatoren van vrijetijdsevenementen
in de open lucht, aldus de regering. In art. 6:265, eerste lid, BW staat echter
ook de bepaling dat niet tot ontbinding mag worden overgaan, indien de tekortkoming
gezien haar bijzondere aard deze ontbinding met haar gevolgen niet rechtvaardigt.
De leden van de fracties van RPF en GPV vragen de regering of de bepaling
«haar bijzondere aard» ook slaat op «speciale omstandigheden»
uit art. 3, tweede lid, tweede gedachtestreepje van de richtlijn. Indien dit
het geval is, zou art. 6:265, eerste lid, BW wel een uitzondering kunnen toestaan
voor organisatoren van genoemde vrijetijdsevenementen inzake het nakomen van
de verplichtingen in art. 7 lid 2.Art. 7.1.9.A.10Het uitgangspunt van dit artikel, zoals neergelegd in het eerste lid,
is dat in deze afdeling niet ten nadele van de koper, dan wel de wederpartij,
kan worden afgeweken. De leden van de PvdA-fractie vragen wat de toegevoegde
waarde is van het in het tweede lid niet van toepassing verklaren van het
eerste lid op de het vierde lid van art. 7.1.9A4 en het vijfde lid van art.
7.1.9A.9.De aan het woord zijnde leden vragen of het juist is dat de EU-ministers
op 8 december 1999 unaniem akkoord zijn gegaan met de regelgeving voor e-commerce
in Europa. Is het daarbij het uitgangspunt dat de webhandelaar moet voldoen
aan de regels die gelden in het vestigingsland? Hebben de gemaakte afspraken
effect op de positie van de providers in het kader van de bescherming van
de consument bij overeenkomsten op afstand? Zo ja, welke?Momenteel wordt, op het gebied van IPR in Europese verordeningen, gewerkt
aan het omzetten van het Verdrag van Rome 1980 (EVO) en het Verdrag betreffende
de rechtelijke bevoegdheid en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke
en handelszaken, inzake het recht dat van toepassing is op verbintenissen
uit overeenkomst. De Europese Commissie, zo stellen de leden
van de PvdA-fractie, bestudeert de mogelijkheid om bij de omzetting van deze
verdragen tegelijkertijd bijzondere regels inzake on-line gesloten overeenkomsten
op te nemen, zowel tussen ondernemers als met consumenten. Naar aanleiding
van het antwoord op schriftelijke vragen, van de minister van Economische
Zaken, mede namens de minister van Justitie, dat «het voor zich spreekt
dat de uitkomsten van de onderhandeling over de richtlijn e-commerce enerzijds
en die van de twee verordeningen anderzijds, niet tegenstrijdig aan elkaar
mogen zijn» (Aanhangsel Handelingen, TK 99-000479) vragen zij of dit
betekent dat zij ook met betrekking tot de rechtsgevolgen van overeenkomsten
het recht van het vestigingsland van het bedrijf voor ogen hebben. Deze leden
zijn van mening dat, juist waar het gaat om de bescherming van de consument
voor wie, mits de voorlichting adequaat plaatsvindt, het recht van het land
waar hij zijn normale verblijfplaats heeft het meest doorzichtig zal zijn,
de Nederlandse regering zich binnen Europa dient in te zetten voor het van
toepassing zijn van dit laatstgenoemde recht bij het door de consument sluiten
van overeenkomsten op afstand. Wat is het standpunt van de regering met betrekking
tot dit vraagstuk?De leden van de VVD-fractie vragen de regering, aan de hand van enige
voorbeelden, puntsgewijs toe te lichten welk recht van toepassing is, indien
de koper en verkoper hierover niets hebben vastgelegd en er een verschil van
mening is over het van toepassing zijnde recht. Indien de koper en de verkoper
hun gewone verblijfplaats hebben in verschillende lid-staten (of aangesloten
EER-staten), is dan ingevolge het EVO het recht van de staat van de gewone
woonplaats van de consument toepasselijk? Wat is de situatie indien de koper
zijn gewone verblijfplaats in een derde land heeft en wat indien de verkoper
zijn gewone verblijfplaats in een derde land heeft? Wanneer komt de «nauwe
band» om de hoek kijken, zo vragen deze leden. Deelt de regering de
vrees van zekere aanbieders van diensten en producten dat ze om het even voor
welke rechtbank in de Europese Unie kunnen worden gedaagd en daardoor veel
geld en tijd kunnen verliezen?In art. 7.1.9A.10, eerste lid, wordt gesteld dat van afdeling 9A niet
ten nadele van de koper dan wel van de wederpartij, kan worden afgeweken.
De leden van de D66-fractie zijn in deze niet overtuigd van het uitsluiten
van zelfregulering. Waarom laat de regering geen mogelijkheid voor rechte
partijen om binnen deze afdeling welbewust en in onderlinge overeenstemming
van punten af te wijken? Deze leden doelen dan met name op art. 7.1.9A.6,
eerste lid, waar de verkoper in verzuim wordt gesteld als de koop niet binnen
dertig dagen is nagekomen.De voorzitter van de commissie,Van HeemstDe griffier voor dit verslag,KroesXNoot1Samenstelling: Leden: Van de Camp (CDA), Biesheuvel (CDA), Swildens-Rozendaal
(PvdA), Scheltema-de Nie (D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Zijlstra (PvdA),
Apostolou (PvdA), Middel (PvdA), Van Heemst (PvdA), voorzitter, Dittrich (D66),
ondervoorzitter, Rabbae (GL), Rouvoet (RPF), Van Oven (PvdA), O. P. G.
Vos (VVD), Van Wijmen (CDA), Patijn (VVD), De Wit (SP), Ross-van Dorp (CDA),
Niederer (VVD), Nicolaï (VVD), Halsema (GL), Weekers (VVD), Van der Staaij
(SGP), Wijn (CDA), Brood (VVD).Plv. leden: Balkenende (CDA), Verhagen (CDA), Wagenaar (PvdA), Van Vliet
(D66), Arib (PvdA), Duijkers (PvdA), Kuijper (PvdA), Albayrak (PvdA), Barth
(PvdA), Hoekema (D66), Karimi (GL), Schutte (GPV), Santi (PvdA), Van den Doel
(VVD), Rietkerk (CDA), Rijpstra (VVD), Marijnissen (SP), Buijs (CDA), Van
Baalen (VVD), Van Blerck-Woerdman (VVD), Oedayraj Singh Varma (GL), De Vries
(VVD), Van Walsem (D66), Eurlings (CDA), Kamp (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26861-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl