Versterking fiscale rechtshandhaving; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30322, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

15-02-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30322 nr. 7

08-02-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgave1. Algemeen2. Inleiding3. Algemene doelmatigheidsbepaling4. Bankvordering en aantasten beslagvrije voet5. ZesmaandenfictieBewijslastverdelingRelatie met eerstedagsmelding6. Renseignering7. Dwangsom8. Verkorten beslistermijnen9. Verdagingsmogelijkheid10. Geheimhoudingsplicht11. Algemene beginselen van behoorlijk bestuur12. Opstapresolutie13. Kentekenblokkade14. Bestuurdersaansprakelijkheid15. Administratieve lasten16. Evaluatie17. Preventieve maatregelen18. Uitbestede invordering19. Commentaar20. Artikelsgewijze toelichtingArtikel I, onderdeel B, artikel 25, tweede lid AWRArtikel I, onderdeel C, artikel 64 AWRArtikel VI, artikel 36b IWOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30322Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 113 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 322Wijziging van de Algemene wet inzake rijksbelastingen en van enige andere
wetten, in het kader van het versterken van de fiscale rechtshandhaving en
het verkorten van beslistermijnen (Versterking fiscale rechtshandhaving)nr. 7NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 8 februari 2006Inhoudsopgave1.Algemeen12.Inleiding2 3.Algemene doelmatigheidsbepaling24.Bankvordering en aantasten beslagvrije voet45.Zesmaandenfictie9 6.Renseignering147.Dwangsom15 8.Verkorten beslistermijnen169.Verdagingsmogelijkheid2110.Geheimhoudingsplicht23 11.Algemene beginselen van behoorlijk bestuur29 12.Opstapresolutie3013.Kentekenblokkade3114.Bestuurdersaansprakelijkheid3115.Administratieve lasten35 16.Evaluatie3517.Preventieve maatregelen3618.Uitbestede invordering36 19.Commentaar3720.Artikelsgewijze toelichting371. AlgemeenAllereerst wil ik de leden van de fracties van het CDA, de PvdA, de VVD,
de SP en de LPF dankzeggen voor hun inbreng op het voorliggende wetsvoorstel.Graag wil ik hier nogmaals het grote belang van het versterken van de
fiscale rechtshandhaving onderstrepen. Gebleken is dat op onderdelen die rechtshandhaving
tekort schoot. Uitgangspunt van het wetsvoorstel is dan ook het versterken
van de fiscale rechtshandhaving door de Belastingdienst, zonder overigens
de administratieve lasten voor het bedrijfsleven en de burgers onnodig te
verzwaren en de uitvoeringspraktijk van de Belastingdienst te belasten.De bij de verschillende fracties gerezen vragen zullen hierna worden beantwoord.
Bij de beantwoording is aangesloten bij de volgorde in het verslag.De leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd ook te reageren op de commentaren
van de Adviescommissie Belastingrecht van de Nederlandse Orde van Advocaten
(verder: NOvA), de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (verder: NOB) en
de Nederlandse Federatie van Belastingadviseurs(verder: NFB). Bij de beantwoording
van de vragen uit het verslag zal direct ook hierop worden ingegaan.Op dit moment is, ter aanpassing van de inwerkingtredingsbepaling en mede
naar aanleiding van de vragen opgenomen in het verslag, een nota van wijziging
in voorbereiding.2. InleidingDe leden van de CDA-fractie geven aan vragen te hebben op het punt van
het evenwicht tussen het streven om mensen tot het betalen van hun belastingschuld
aan te zetten en de gekozen instrumenten om dit doel te bereiken, met name
wat betreft de bankvordering en het beperken van de werking van de beslagvrije
voet. Ik hoop die leden met de nadere beantwoording van de betreffende vragen
gerust te kunnen stellen.De leden van de VVD-fractie geven aan dat zij de beantwoording van een
aantal vragen die zij gesteld hebben bij wetsvoorstellen in de afgelopen periode
als niet volledig heeft beoordeeld. Ik hecht eraan op dit punt op te merken
dat de regering ernaar streeft de vragen vanuit de Tweede Kamer altijd zo
volledig mogelijk te beantwoorden. Ik betreur het dat er kennelijk toch vragen,
naar het oordeel van de kamerleden niet voldoende of niet volledig zijn beantwoord.3. Algemene doelmatigheidsbepalingDe leden van de CDA-fractie vragen of de inspecteur niet ook zonder het
voorgestelde artikel 64 Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR) om doelmatigheidsreden
de mogelijkheid heeft af te wijken van de bestaande wettelijke bepalingen.
Hierbij wordt door de leden verwezen naar de jurisprudentie op het terrein
van het gelijkheids- en vertrouwensbeginsel. Een belangrijk deel van deze
jurisprudentie is volgens de leden gebaseerd op het feit dat de inspecteur
in gelijke gevallen een andere afweging heeft gemaakt.Voorts vragen de leden van de CDA-fractie (onder artikelsgewijze toelichting)
naar een nadere toelichting over hoe de voorgestelde bepaling zich verhoudt
tot de leer van het opgewekt vertrouwen zoals die uit de jurisprudentie van
de Hoge Raad valt af te leiden. De leden vragen zich hierbij af of de bepaling
bedoeld is om het aantal gevallen waarin de fiscus aan een contra legem toezegging
gebonden is te beperken.De door de leden bedoelde jurisprudentie is tot stand gekomen als gevolg
van het feit dat in bepaalde casusposities onduidelijkheid heeft bestaan met
betrekking tot de vaststelling en waardering van de feiten en/of de toepassing
van het recht op deze feiten. In een dergelijk geval kan door partijen een
verschillende beoordeling worden gemaakt. Uit de jurisprudentie blijkt dat
als de inspecteur een fout heeft gemaakt bij de interpretatie van het recht
of de beoordeling van de feiten, de inspecteur onder omstandigheden gehouden
is om de daardoor gewekte verwachtingen te honoreren. Hieruit mag echter niet
worden geconcludeerd dat de inspecteur in algemene zin de vrijheid heeft af
te wijken van de wet. Dit is onder omstandigheden op grond van de voorgestelde
bepaling wel mogelijk. Bestaat er geen onduidelijkheid over de feiten en de
toepassing van het recht, dan is de inspecteur gehouden om de
schuld die uit de belastingwet voortvloeit in overeenstemming met het recht
te formaliseren. De doelmatigheidsbepaling geeft de inspecteur de juridische
mogelijkheid om in een dergelijk geval ten aanzien van de formalisering van
de belastingschuld af te kunnen wijken van de algemene regeling in de wet.
De doelmatigheidsbepaling geeft niet de mogelijkheid om voorafgaand aan de
formalisering van de belastingaanslag af te wijken van de wet. Hieruit volgt
ook dat de bepaling niet is bedoeld om het aantal gevallen waarin de fiscus
aan een contra legem toezegging gebonden is te beperken. In het verlengde
van het voorgaande, vragen de leden van de CDA-fractie, of het voorgestelde
artikel 64 AWR in werkelijkheid niet een inperking is van de autonome beslissingsruimte
van de inspecteur. Ook de leden van de PvdA-fractie vragen zich af of het
voorgestelde artikel niet zal leiden tot verstarring. In vergelijkbare bewoordingen
hebben de NOB, de NOvA NFB hun zorg uitgesproken. De NFB vraagt zich bovendien in
het bijzonder af of de voorgestelde bepaling niet zal leiden tot verstarring
bij het opleggen van een bestuurlijke boete.Ik merk hierover op dat artikel 64 pas kan worden toegepast nadat de feiten
door de inspecteur zijn vastgesteld. Artikel 64 brengt geen verandering in
de huidige praktijk ter zake van de vaststelling en waardering van de feiten
door de inspecteur. Het voorgestelde artikel 64 ziet uitsluitend op een efficiënte
afwikkeling van hetgeen uit de belastingwet voortvloeit. Bestaat over de feiten
geen discussie met de belastingplichtige, dan kan de inspecteur ter formalisering
van de belastingschuld (met instemming van de belastingplichtige) gebruik
maken van artikel 64. In de huidige praktijk van het vaststellen van de aanslag
of bestuurlijke boete brengt het voorgestelde artikel 64 dan ook geen verandering.
De vrees dat artikel 64 een negatieve invloed zou hebben op de autonome beoordelingsruimte
van de inspecteur dan wel dat de bepaling tot verstarring zal leiden deel
ik dan ook niet.De leden van de PvdA-fractie vragen of kan worden ingegaan op de invloed
van de voorgestelde wijziging op de eenvormigheid van uitvoering.Uitgangspunt is en blijft de eenheid van beleid en uitvoering. De voorgestelde
wijziging van artikel 64 doet hier niet aan af. Toepassing van artikel 64
AWR opent de mogelijkheid de verschuldigde belasting of boete op een andere
wijze te formaliseren dan voortvloeit uit de belastingwet. De verschuldigde
belasting en boete worden uiteraard wel berekend met inachtneming van de wettelijke
bepalingen. In de Memorie van Toelichting is het voorbeeld gegeven van het
opleggen van één navorderingsaanslag over een aantal jaren in
plaats van afzonderlijke navorderingsaanslagen per jaar. Juist vanwege deze
afwijkende vorm is kenbaarheid voor de betrokkenen van groot belang. Daarom
is als één van de voorwaarden opgenomen dat degene aan wie de
belastingaanslag wordt opgelegd en, ingeval de inspecteur dat nodig oordeelt,
de belasting- of inhoudingsplichtige instemt met de afwijkende wijze van formalisering.De leden van de CDA-fractie en de VVD-fractie vinden de delegatiebevoegdheid
zoals die is opgenomen in het derde lid te ruim. Ook de NOB maakt hier een
opmerking over. De leden van de CDA-fractie vragen zich in dit verband af
of in een voorhangbepaling kan worden voorzien. Het uitgangspunt bij de voorgestelde
maatregel is geweest om de inspecteur de rechtsgrondslag te geven om tot een
praktische en op maat gesneden oplossing te kunnen komen. Hierbij worden door
de wetgever de grenzen aangegeven waarbinnen de inspecteur mag handelen, waarbij
wordt benadrukt dat de inspecteur geen ruimte toekomt ten aanzien van de uit
de belastingwet (op grond van de vastgestelde feiten) voortvloeiende schuld
of op te leggen bestuurlijke boete. Voorts is de toepassing van de doelmatigheidsbepaling
afhankelijk van de toestemming van degene aan wie de belastingaanslag wordt
opgelegd. Ten slotte kan de in het derde lid opgenomen delegatiebevoegdheid
niet worden gebruikt om de bevoegdheden van de inspecteur uit
te breiden. Zoals ook uit de artikelsgewijze toelichting bij dit artikel kan
worden afgeleid, is het derde lid opgenomen om de bevoegdheid van de inspecteur
eventueel te kunnen beperken. De mening dat de delegatiebevoegdheid te ruim
is deel ik dan ook niet, noch zie ik aanleiding in een voorhangprocedure te
voorzien. De leden van de PvdA-fractie en de VVD-fractie spreken voorts hun
zorgen uit over de rechtspositie van de belastingplichtige. Teneinde de belastingplichtige
duidelijkheid te geven over hetgeen in het kader van de toepassing van artikel
64 wordt afgesproken, stelt de NOB voor om de afspraken hieromtrent vast te
leggen in een vaststellingsovereenkomst. Anders blijft, aldus de NOB, onduidelijkheid
bestaan over de binding aan de afspraak en de rechtspositie van partijen.
Ik wijs er in dit verband op dat het voorgestelde artikel 64 alleen kan worden
toegepast door de inspecteur nadat degene aan wie de aanslag zal worden opgelegd
hiermee heeft ingestemd. Aan de wijze waarop die instemming wordt gegeven
zijn uitdrukkelijk geen nadere voorwaarden verbonden, dit wordt overgelaten
aan de praktijk. Belangrijk is dat in het toestemmingsvereiste besloten ligt
het civielrechtelijke leerstuk dat partijen het eens zijn over de inhoud van
de afspraak. Of dit in een schriftelijke dan wel mondelinge vorm plaatsvindt,
is voor de binding niet van belang. Voor de duidelijkheid, zekerheid en in
het kader van de vaststelling achteraf kan het wenselijk zijn om voor een
schriftelijke vastlegging te kiezen. Nadat overeenstemming over de elementen
is bereikt, wordt een en ander geformaliseerd in de aanslag. De zorgen over
onduidelijkheid over de binding aan de afspraak en de rechtspositie van belastingplichtige
deel ik dan ook niet.De leden van de VVD-fractie geven in overweging de afweging of wel of
niet gebruik kan worden gemaakt van de doelmatigheidsbepaling te laten liggen
bij de inspecteur en de belanghebbende. Daarbij wordt door de leden een tweetal
voorbeelden gegeven die zien op het bepalen van de materiele belastingschuld.
Genoemd wordt een verschil van mening over het te hanteren tarief en een dispuut
over een «zeer klein onderdeel van de totaal verschuldigde belasting».
De leden vragen zich af of in dergelijke gevallen het niet wenselijk is om
ook dan de bepaling van toepassing te laten zijn.Zoals hiervoor uiteen is gezet, is het toepassingsbereik van het voorgestelde
artikel begrensd tot de formalisering. Hiermee wordt beoogd te voorkomen dat
er situaties ontstaan waarbij in gelijke gevallen en op grond van een wettelijke
bevoegdheid om doelmatigheidsredenen een verschillende hoogte van de belastingschuld
door de inspecteur wordt vastgesteld. Zou hier geen begrenzing zijn aangebracht
dan zou dit in gelijke gevallen tot ongelijke behandeling van belastingplichtigen
kunnen leiden.De leden van de VVD-fractie vragen of de regering kan verduidelijken wat
zij bedoelt met een doelmatige formalisering van een op te leggen bestuurlijke
boete.Bedoeld wordt in dit verband dat, met in achtneming van de rechtsbescherming
die een belastingplichtige geniet, de boete op een efficiënte wijze wordt
geformaliseerd. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan de situatie dat
er vier naheffingsaanslagen met een boete zouden moeten worden opgelegd, maar
dat wordt volstaan met het opleggen van één naheffingsaanslag
met één boete voor het totaalbedrag. De rechtsbescherming van
de belastingplichtige wordt door het nieuwe artikel 64 AWR niet doorkruist.4. Bankvordering en aantasten beslagvrije voetDe leden van de CDA-fractie merken op dat de regeling (artikel 19, eerste
lid, tweede volzin, van de Invorderingswet 1990) generiek is en een ruimere
uitwerking heeft dan alleen voor notoire wanbetalers. Zij vragen om die reden
waarom voor «normale» belastingschulden niet kan worden volstaan
met huidige regelgeving. Ook de leden van de PvdA-fractie, VVD-fractie en
SP-fractie vragen hiernaar.Uitgangspunt bij de voorgestelde wijziging van het eerste lid van artikel
19 van de Invorderingswet 1990 is dat belastingschuldigen die hun fiscale
verplichtingen niet nakomen, gedwongen moeten kunnen worden om alsnog aan
die verplichtingen te voldoen. Wanneer dit niet mogelijk is, heeft dit –
zoals de leden van de CDA-fractie terecht opmerken – tot gevolg dat
de belastingschuldigen die wel aan hun (betalings)verplichtingen voldoen daaronder
lijden en dit ten koste kan gaan van de belastingmoraal. Door de Belastingdienst
is geconstateerd dat bepaalde belastingschuldigen die permanent belastingschulden
hebben met de instrumenten waarover de ontvanger thans beschikt, niet kunnen
worden aangepakt. De beslagvrije voet, bedoeld in de artikelen 475c en volgende
van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, vormt daarmee voor hen een
fiscale «vrijplaats». De Invorderingswet 1990 kent een systeem
van dwanginvordering via verhaalsbeslag. Een (rechtsgeldig) betekend dwangbevel
wordt tenuitvoergelegd door het leggen van beslag op het loon, de uitkering
of de roerende zaken van de belastingschuldige. Omdat het verhaalsbeslag bij
deze groep van belastingschuldigen geen of onvoldoende soelaas biedt, wordt
om de voldoening van de fiscale schulden door deze belastingschuldigen toch
te kunnen afdwingen, voorgesteld aan artikel 19, eerste lid, van de Invorderingswet
1990 een tweede volzin toe te voegen die ertoe strekt dat, ondanks een geldend
beslagverbod of -beperking, de ontvanger dit verbod of deze beperking gedeeltelijk
kan aantasten.Ter zake van de hiervoor beschreven maatregel merken de leden van de fracties
van de CDA, PvdA, VVD en SP – alsmede de NOB, de NFB en de NOvA –
op dat de voorgestelde wettelijke regeling een te algemene strekking heeft.
Deze maatregel is, aldus genoemde leden, onvoldoende gericht op belastingschuldigen
die stelselmatig weigeren de door hen verschuldigde belastingen (en sociale
verzekeringspremies) te voldoen en waarbij de (dwang)invorderingsmaatregelen –
die de ontvanger thans ter beschikking staan – geen of onvoldoende soelaas
bieden (de zogenoemde notoire wanbetalers). Deze opmerkingen geven mij aanleiding
dit wetsvoorstel in die zin aan te passen dat de reikwijdte van de voorgestelde
maatregel zoveel mogelijk wordt beperkt tot deze groep van weigerachtige belastingschuldigen.
In verband hiermee wordt bij nota van wijziging in artikel 19 van de Invorderingswet
1990 een omschrijving van deze groep van belastingschuldigen opgenomen. De
belangrijkste elementen van deze omschrijving zijn reeds vermeld in het Nader
Rapport (Kamerstukken II 2005/06, 30 322, nr. 5, blz. 14). Zo dient duidelijk
te zijn dat de betreffende belastingschuldige niet in aanmerking komt voor
kwijtschelding van belastingen op de voet van artikel 26 van de Invorderingswet
1990 omdat hij niet voldoet aan de terzake gestelde voorwaarden (vergelijk
artikel 8 Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990). Voorts heeft deze belastingschuldige
meerdere aan hem opgelegde belastingaanslagen niet voldaan en is de voor deze
belastingaanslagen geldende betalingstermijn reeds twee maanden verstreken.
Ook is hij niet in overleg getreden met de ontvanger om tot een betalingsregeling
te komen of is hij de terzake door de ontvanger gestelde voorwaarden niet
nagekomen zonder dat daarvoor geldige redenen zijn aan te wijzen.Anders dan de leden van de PvdA-fractie die de voorgestelde aanpassing
van artikel 19, eerste lid, van de Invorderingswet 1990 als onbetamelijk,
onbillijk en onbehoorlijk kwalificeren, is de regering van opvatting dat deze
nieuwe invorderingsmaatregel passend is daar waar notoire wanbetalers welbewust
de verhaalsmogelijkheden van de ontvanger frustreren.De leden van de CDA-fractie vragen voorts of een beeld kan worden gegeven
van de grootte en de samenstelling van de groep notoire wanbetalers en over
welke openstaande bedragen het gemiddeld gaat.Notoire wanbetalers worden aangetroffen onder zowel zakelijke als particuliere
belastingschuldigen. In de groep particuliere belastingschuldigen gaat het
daarbij onder andere – en voorzover hier van belang – om personen
die niet door middel van een verhaalsbeslag tot betaling kunnen worden gedwongen
omdat de (bij de Belastingdienst bekende) in beslag te nemen goederen geen
of een zeer geringe waarde vertegenwoordigen en die bovendien de wettelijke
beslagbeperkingen als het ware gebruiken om in hun betalingsonwil te volharden.
Een beslag op de bij de Belastingdienst bekende inkomsten uit arbeid of op
een uitkering prikkelt deze belastingschuldigen niet om tot betaling over
te gaan. In de praktijk betekent dit dat de betreffende belastingschulden
slechts voor een gering deel kunnen worden verhaald en dat voor het overige
in de oninbaarheid moet worden berust. Op deze groep richt zich de voorgestelde
maatregel tot aantasting van de beslagvrije voet.De invorderingsverliezen die in verband kunnen worden gebracht met het
hiervoor beschreven gedrag laten zich met name, doch niet uitsluitend, terugvinden
in een deel van de oninbaar geleden inkomstenbelasting en motorrijtuigenbelasting.
Een analyse van de in het jaar 2005 oninbaar geleden belastingaanslagen inkomstenbelasting
en motorrijtuigenbelasting, waarbij qua oorzaken van oninbaarheid zoveel mogelijk
is aangesloten bij de kenmerken van de groep particuliere belastingschuldigen
waarop de maatregel is gericht, geeft het volgende beeld: inkomstenbelasting
16 819 belastingaanslagen; motorrijtuigenbelasting 136 769 aanslagen.
In bedragen: inkomstenbelasting € 42 miljoen, motorrijtuigenbelasting € 18
miljoen.Ook vragen de leden van de PvdA-fractie of het hier gaat om kleine of
juist grote schulden. Voor de bankvordering geldt dat deze ook kan worden
gedaan jegens niet-notoire wanbetalers. De verwachting is dat de ontvanger
van dit invorderingsinstrument vooral gebruik zal maken om relatief kleine
belastingschulden – die buiten de zakelijke sfeer zijn ontstaan –
in te vorderen indien de belastingschuldige niet heeft gereageerd op een dwangbevel
en deze niet (meer) in aanmerking komt voor uitstel van betaling. Bij de maatregel
die het mogelijk maakt om de belastingvrije voet aan te tasten, kan zowel
sprake zijn van kleine als van grote schulden. Kenmerkend voor dit invorderingsinstrument
is dat de ontvanger daarvan alleen gebruik maakt indien betrokkene structureel
weigert aan zijn fiscale verplichtingen te voldoen.Daarnaast vragen de leden van de PvdA-fractie of de regering in kan gaan
op de versterking van de bevoorrechte positie van de fiscus als schuldeiser.Bij de beantwoording van deze vraag wordt ervan uitgegaan dat deze ziet
op de voorgestelde aanpassing van het eerste lid van artikel 19 van de Invorderingswet
1990: de bevoegdheid van de ontvanger om bij vordering de beslagvrije voet
(gedeeltelijk) aan te tasten. In de huidige situatie stuiten fiscale vorderingen –
ook die welke ingevolge artikel 21, eerste lid, van de Invorderingswet 1990
bevoorrecht zijn – af op de wettelijke beslagverboden of -beperkingen.
Bevoorrechte of concurrente vorderingen van andere schuldeisers dan de fiscus
stuiten eveneens af op deze verboden of beperkingen. De nieuwe tweede volzin
van artikel 19, eerste lid, van de Invorderingswet 1990 geeft de ontvanger
de bevoegdheid inbreuk te maken – voor ten hoogste een tiende gedeelte –
op een bedrag waarvoor thans een wettelijk beslagverbod of -beperking geldt.
Dit nieuwe invorderingsinstrument heeft geen gevolgen voor verhaalsmogelijkheden
van andere schuldeisers dan de fiscus. Zo worden deze andere schuldeisers
niet van hun (eventueel) preferente positie verdrongen doordat de fiscus zijn
verhaalsmogelijkheid uitbreidt ten koste van de verhaalsmogelijkheden
van die andere schuldeisers. Immers, ten aanzien van (bevoorrechte) vorderingen
van andere schuldeisers dan de fiscus geldt dat deze ook in de toekomst zullen
afstuiten op genoemde verboden en beperkingen.De leden van de PvdA-fractie plaatsen vraagtekens bij de bevoegdheid om
belastingschulden – en met name betwiste belastingschulden – bij
derden in te vorderen. In dat kader vragen zij met welke waarborgen de procedure
om belastingen op derden te verhalen is omgeven en welke rechtsmiddelen daartegen
open staan. Deze leden doelen ook hier waarschijnlijk op de voorgestelde wijzigingen
van artikel 19 van de Invorderingswet 1990 en niet op de nu reeds voor iedere
schuldeiser openstaande mogelijkheid om ingevolge de artikelen 475 tot en
met 479a van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (executoriaal) derdenbeslag
te leggen.De situatie zoals deze door de leden van de PvdA-fractie wordt geschetst,
waarbij de ontvanger zich ter voldoening van een belastingschuld op een «willekeurige»
derde – in het gegeven voorbeeld is dit een patiënt van een tandarts –
tracht te verhalen, kan zich bij een vordering ingevolge artikel 19 van de
Invorderingswet 1990 niet voordoen. Immers, op grond van het eerste en tweede
lid van artikel 19 van de Invorderingswet 1990 zijn alleen bepaalde in de
wet omschreven derden – zoals de werkgever of de houder van penningen –
gehouden op vordering van de ontvanger de belastingaanslagen van belastingschuldige
te betalen. De in het voorbeeld van de leden genoemde patiënt kan niet
als een derde in de zin van artikel 19, eerste en tweede lid, van de Invorderingswet
1990 worden aangemerkt.Voorts wordt nog opgemerkt dat de ontvanger geen vordering ingevolge artikel
19 van de Invorderingswet 1990 doet zolang de daaraan te grondslag liggende
belastingschuld wordt betwist.Van de mogelijkheid tot het leggen van derdenbeslag ingevolge de bepalingen
van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering zal de ontvanger in de door
leden van de PvdA-fractie geschetste situatie geen gebruik maken omdat hij
er zonder forse inspanningen niet van op de hoogte is op welke patiënten
de belastingschuldige (de tandarts) vorderingen heeft.De belastingschuldige jegens wie een vordering ingevolge artikel 19 van
de Invorderingswet 1990 wordt gedaan, kan daartegen in verzet komen. Op grond
van artikel 19, vierde lid, van de Invorderingswet 1990 in samenhang met artikel
17, tweede lid, van die wet schorst het verzet de tenuitvoerlegging van de
vordering voor zover deze door het verzet wordt bestreden. Tegen de executie
van het krachtens het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering gelegde derdenbeslag
kan de belastingschuldige zich op de voet van artikel 438 van die wet verzetten.
Op grond van artikel 476 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering heeft
de schorsing van de executie van de derde-beslagene pas werking, nadat de
schorsing schriftelijk aan die derde is meegedeeld. Indien achteraf mocht
blijken dat ten onrechte beslag is gelegd – bijvoorbeeld omdat een geldige
invorderingstitel ontbreekt – is de ontvanger verplicht tot het onmiddellijk
ongedaan maken van zijn acties en tot het betalen van schadevergoeding.Voorts stellen de leden van de PvdA-fractie nog een vraag over de werking
van preferente vorderingen. Preferentie van vorderingen is aan de orde indien
zich verschillende schuldeisers zich op dezelfde vermogensbestanddelen trachten
te verhalen. Deze situatie doet zich niet voor bij de maatregel die het mogelijk
maakt de beslagvrije voet gedeeltelijk aan te tasten. Immers, andere schuldeisers
dan de fiscus kunnen zich niet verhalen op vermogensbestanddelen waarvoor
een wettelijk beslagverbod of -beperking geldt. Tot dit laatste is alleen
de ontvanger gerechtigd op grond van de nieuwe tweede volzin van artikel 19,
tweede lid, van de Invorderingswet 1990. Ook anderszins wijzigt het onderhavige
wetsvoorstel aard en omvang van de voor fiscale vorderingen geldende
preferentie niet (vergelijk artikel 21 Invorderingswet 1990).De leden van de PvdA-fractie vragen of de maatregel die het mogelijk maakt
de beslagvrije voet aan te tasten alleen geldt voor de Belastingdienst of
dat deze maatregel ook doorwerkt naar gemeenten en waterschappen. Indien dit
laatste het geval is vragen genoemde leden welke invloed dit heeft op de bijstand,
het volume van verstrekkingen van de bijzondere bijstand en soortgelijke regelingen.Aangezien de ingevolge de Gemeentewet en Waterschapswet geheven belastingen
worden ingevorderd als waren die belastingen rijksbelastingen heeft de voorgestelde
wijziging van artikel 19, eerste lid, van de Invorderingswet 1990 ook gevolgen
voor het invorderen van gemeentelijke belastingen en waterschapsbelastingen.
Deze wijziging van de Invorderingswet 1990 heeft geen gevolgen voor de (bijzondere)
bijstand.De leden van de PvdA stellen dat de Belastingdienst belastingteruggaven
verrekent met belastingschulden waarvoor de in artikel 358 van de Faillissementswet
bedoelde schone lei geldt. Over het verrekeningsrecht tijdens en na een wettelijke
schuldsaneringregeling bestaat binnen de Belastingdienst geen misverstand.
De medewerkers van de Belastingdienst zijn dan ook voldoende geïnstrueerd
voor het geval zich zo’n verrekeningssituatie voordoet. Bekend is dat
de huidige geautomatiseerde invorderingssystemen van de Belastingdienst de
verrekening tijdens en na de schuldsaneringsregeling onvoldoende ondersteunen.
Het laatste betekent dat in voorkomend geval extra handelingen nodig (en ook
geïndiceerd) zijn. In incidentele gevallen gaat daarbij als gevolg van
menselijke fouten soms iets mis. Vanaf 2008 zal de Belastingdienst de
beschikking hebben over een nieuw incassopakket waardoor de door de leden
van de PvdA aangeduide automatiseringsknelpunten zullen zijn verholpen en
de hiervoor bedoelde incidentele missers tot het verleden zullen behoren.Daarnaast vragen de leden van de VVD-fractie (blz. 7, eerste alinea) of
de regering kan ingaan op de rechtsbescherming van belastingschuldige ingeval
de toepassing van het derdenbeslag betrekking heeft op niet-notoire wanbetalers.
Iedere belastingschuldige met betrekking tot wiens belastingschulden ter zake
waarvan bij een beschikking een vordering als bedoeld in artikel 19 van de
Invorderingswet 1990 wordt gedaan, kan op de voet van artikel 17 van die wet
tegen die vordering in verzet komen als ware die vordering de tenuitvoerlegging
van een dwangbevel. Indien de ontvanger derhalve met toepassing van artikel
19, eerste lid, tweede volzin, een vordering doet als gevolg waarvan een wettelijk
beslagverbod ofbeperking wordt aangetast, staat voor de betreffende belastingschuldige
de weg open om tegen die vordering in verzet te komen. Of de ontvanger al
dan niet rechtens tot een (gedeeltelijke) aantasting van een beslagverbod
ofbeperking is overgegaan – en de betrokkene mitsdien als notoire wanbetaler
kan worden aangemerkt –, kan in die verzetsprocedure aan de orde worden
gesteld.Voorts vragen de leden van de VVD-fractie of de regering in kan gaan op
het gebruik van het vereenvoudigd derdenbeslag in het massale invorderingsproces
voorzover dit derdenbeslag wordt toegepast op invordering binnen de beslagvrije
voet.Van de voorgestelde mogelijkheid om de beslagvrije voet aan te tasten,
zal geen gebruik worden gemaakt in het massale invorderingsproces. In de Leidraad
Invordering 1990 zal worden neergelegd dat de ontvanger alleen in het individuele
invorderingsproces (het zogenoemde ITO-proces) van deze mogelijkheid gebruik
zal kunnen maken. Om van deze mogelijkheid daadwerkelijk gebruik te kunnen
maken, zal de ontvanger een separate vordering moeten doen. Een
zodanige vordering geschiedt bij beschikking waartegen de betrokkene in verzet
kan komen.Tot slot vragen de leden van de VVD-fractie of de regering inzichtelijk
kan maken wat de verwachting is met betrekking tot de gebruikmaking van de
rechtsmiddelen – de hiervoor geschetste verzetsprocedure – binnen
onderhavig wetsvoorstel en de capaciteit binnen de rechterlijke macht. De
verwachting is dat net als in de huidige situatie slechts zeer sporadisch
gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid om tegen een vordering ingevolge
artikel 19 van de Invorderingswet 1990 in verzet te komen. Daarbij wordt overwogen
dat het hier niet zozeer om nieuwe vorderingen gaat, maar om vorderingen tot
een hoger bedrag. Voorts zal de ontvanger naar verwachting veel vaker gebruik
maken van de – eveneens in dit wetsvoorstel opgenomen – bankvordering
dan van een vordering strekkende tot aantasting van de beslagvrije voet.Met betrekking tot de voorgestelde wijziging van artikel 19, eerste lid,
van de Invorderingswet 1990 merkt de NOvA op dat het consistent zou zijn om
aan artikel 57 van die wet te voegen dat de aansprakelijkgestelde die de belastingschuld
van een derde heeft betaald of daaraan heeft bijgedragen, wordt gesubrogeerd
in de «additionele» aanspraak op tien procent van de beslagvrije
voet. Ingevolge artikel 57 van de Invorderingswet 1990 is de subrogatie voor
de aansprakelijkgestelde die de belastingschuld van een derde (gedeeltelijk)
heeft betaald, beperkt tot het voorrecht van de ontvanger (artikel 21 Invorderingswet
1990). Deze beperking is aangebracht omdat op grond van oudere jurisprudentie
moet worden aangenomen dat subrogatie in de rechten van de ontvanger anders
dan waar het gaat om het om diens voorrecht niet mogelijk is (HR 23 december
1926, NJ 1927, blz. 213 e.v. en Hof ’s-Gravenhage 24 oktober 1929,
NJ 1930, blz. 253). Zo komen de andere rechten van de ontvanger – zoals
het recht van parate executie – dan ook niet in aanmerking voor subrogatie
(zie ook Kamerstukken II 1989/90, 20 588, nr. 3, blz. 125/6). In lijn
hiermee is de opvatting van de regering dat het op artikel 19, eerste lid,
tweede volzin, gebaseerde recht van de ontvanger om de belastingvrije voet
gedeeltelijk aan te tasten niet voor subrogatie in aanmerking komt.5. ZesmaandenfictieDe leden van de fracties van CDA, PvdA en VVD stellen vragen die verband
houden met de introductie van de zesmaandenfictie. Die vragen betreffen met
name de administratieve lasten, de uitbreiding van de identificatieplicht,
de bewijslastverdeling, de wijze waarop het bewijs geleverd kan worden en
de relatie met de eerstedagsmelding. Ook in de commentaren van de NOB, de
NFB en de NOvA is voor deze punten aandacht gevraagd. Hieronder zullen in
de vorm van een nadere toelichting op de zesmaandenfictie, vanuit de achtergrond
van die fictie, deze vragen worden beantwoord.In de memorie van toelichting is aangegeven dat de introductie van de
zesmaandenfictie bedoeld is om zwart werken en illegale tewerkstelling tegen
te gaan. De zesmaandenfictie regelt dit door het verzwaren van de consequenties
van het ten onrechte niet in de loonadministratie opnemen van werknemers.
In de praktijk worden controlerende instanties bij het constateren van niet
in de loonadministratie opgenomen werknemers veelal geconfronteerd met een
mededeling van de werkgever dat de betrokken werknemer juist die dag is begonnen.
Het bijna onmogelijke bewijs dat de dienstbetrekking al eerder bestond is
aan de Belastingdienst. Dit betekent dat het voor de kwaadwillende werkgever
een loterij zonder nieten is. De zesmaandenfictie regelt dat in die gevallen
over de zes maanden voor het moment van constateren, of korter indien de inhoudingsplichtige kan bewijzen dat de dienstbetrekking later is aangevangen,
kan worden nageheven. Dit betekent dat de inhoudingsplichtige te goeder trouw,
die aan zijn verplichtingen heeft voldaan en de werknemers in de loonadministratie
heeft opgenomen, zich geen zorgen hoeft te maken. Inhoudingsplichtigen die
ervoor kiezen, om wat voor reden dan ook, ingehuurde arbeidskrachten niet
in de loonadministratie op te nemen, lopen wel het risico dat de Belastingdienst
achteraf vaststelt dat er toch sprake was van een dienstbetrekking. Dit risico
kunnen die inhoudingsplichtigen via een drietal wegen uitsluiten. Ten eerste
zal het zo zijn dat de inhoudingsplichtige in twijfelgevallen eerder ervoor
kiezen ervan uit te gaan dat sprake is van een dienstbetrekking. Ten tweede
kan de inhoudingsplichtige het risico uitsluiten door vooraf bij de Belastingdienst
uitsluitsel te vragen of de specifieke arbeidsrelatie een dienstbetrekking
is of niet. Ten derde kan de ingehuurde arbeidskracht ook een Verklaring arbeidsrelatie
aanvragen bij de Belastingdienst. Indien de Belastingdienst dan vaststelt
en mededeelt dat geen sprake is van een dienstbetrekking (ingeval van de aanvraag
van een VAR indien de Belastingdienst een VAR-winst of een VAR-dga1 afgeeft), kan de Belastingdienst, indien later zou worden
vastgesteld dat toch sprake is van een dienstbetrekking, op dat oordeel niet
terugkomen en kan de zesmaandenfictie niet worden toegepast.De regering vindt dit alles overziend dat een werkgever te goeder trouw
voldoende mogelijkheden heeft een door toepassing van de zesmaandenfictie
opgelegde naheffingsaanslag te voorkomen.De administratieve lasten, de leden van de CDA- en de VVD-fractie vragen
daarnaar, zullen door de zesmaandenfictie per saldo niet vergroot worden.
Doordat de Belastingdienst vaker tot naheffing zal overgaan in gevallen waarin
medewerkers in een onderneming worden aangetroffen die geheel niet of onjuist
in de administratie van die onderneming zijn verwerkt, kan het zo zijn dat
in de praktijk meer en hogere naheffingsaanslagen worden opgelegd. Daar staat
tegenover dat tegelijkertijd de onzekerheid wordt weggenomen over de vraag
in welke gevallen naheffing tot welk bedrag is geoorloofd, waardoor er minder
procedures in bezwaar en beroep gevoerd zullen worden.De leden van de VVD-fractie maken zich met name zorgen dat het risico
van onjuiste of onvolledige identificatie van de werknemer, te zeer bij de
werkgever wordt gelegd. Ook de NOB, de NOvA en de NFB maken zich op dit punt
zorgen. Om deze leden gerust te stellen wil ik eerst aangegeven dat ten aanzien
van de identificatie op zich niets verandert. Nog steeds moet de inhoudingsplichtige
aan de hand van een identificatiebewijs controleren wie hij voor zich heeft.
In aanvulling op die, reeds bestaande, identificatie wordt van de werkgever
gevraagd te controleren, aan de hand van de verblijfsvergunning of aan de
hand van de tewerkstellingsvergunning, of de arbeidskracht in Nederland arbeid
mag verrichten. Ik realiseer mij dat dit weer een extra controle is die door
de inhoudingsplichtige moet worden uitgevoerd en ik kan mij dan ook voorstellen
dat inhoudingsplichtigen huiverig staan tegenover deze extra verplichting.
Toch vindt de regering dat deze controle van groot belang is in de strijd
tegen zwart werk en werken in de illegaliteit. Ik zal hieronder een en ander
proberen te verduidelijken.Met de voorgestelde wijzigingen van de artikelen 26b, 28 en 29 van de
Wet op de loonbelasting 1964 wordt vastgelegd dat ook de verblijfsrechtelijke
status ter zake van het verrichten van arbeid van een buitenlandse werknemer
gecontroleerd dient te worden. Bedoeling hiervan is te voorkomen dat vreemdelingen
die in Nederland (nog) geen arbeid mogen verrichten via het illegale circuit
toch arbeid verrichten. Hierdoor zijn er minder arbeidsplaatsen voor (buitenlandse)
werknemers aan wie het wel toegestaan is arbeid te verrichten en ontstaat
er oneerlijke concurrentie. Door de wijzigingen hoort de inhoudingsplichtige
in ieder geval op de hoogte te zijn van de verblijfrechtelijke positie ter
zake van het verrichten van arbeid. Werkgevers zullen, mede gezien de zesmaandenfictie,
minder snel een arbeidskracht die niet in Nederland mag werken, in dienst
nemen of niet in de loonadministratie opnemen.De verplichting die wordt ingevoerd is door werkgevers eenvoudig uit te
voeren. Immers, op de verblijfsvergunning die werknemers (toch al) moeten
tonen (met uitzondering van EU-onderdanen) is een tekst opgenomen met betrekking
tot het al dan niet mogen verrichten van arbeid. Ter zake van de tewerkstellingsvergunning
hoeft de werkgever alleen de tenaamstelling te controleren. Verder geldt dat één
van beide vergunningen aanwezig moet zijn. De werknemer heeft dus óf
een verblijfsvergunning waarin is opgenomen dat hij in Nederland arbeid mag
verrichten óf een tewerkstellingsvergunning op grond van de Wet arbeid
vreemdelingen. Indien een arbeidskracht zich meldt met een verblijfsvergunning
waarin niet is opgenomen dat hij arbeid mag verrichten en die arbeidskracht
geen tewerkstellingsvergunning heeft, dan weet de werkgever dat deze arbeidskracht
in Nederland geen arbeid mag verrichten. Deze controles zijn relatief simpel.Op basis hiervan vind ik, gezien het belang van het bestrijden van zwart
werken en illegale tewerkstelling en de relatieve eenvoud van de gevraagde
controle, dat er nog steeds sprake is van een evenwichtige verdeling van verplichtingen
en dat de risico’s van onjuiste of onvolledige identificatie in reële
proporties bij de werkgever worden gelegd.BewijslastverdelingDe inhoudingsplichtige kan tegenbewijs leveren, indien er geen dienstbetrekking
was of indien de dienstbetrekking later is aangevangen dan zes maanden voor
het tijdstip van het constateren van de aanwezigheid van een dienstbetrekking
met de werknemer die niet in de loonadministratie is opgenomen. Daarvoor is
de formulering «behoudens voorzover blijkt» gebruikt. De fictiebepaling
is, zoals al is gezegd, ingevoerd om te voorkomen dat indien bij een inhoudingsplichtige
een werknemer wordt aangetroffen die niet in de loonadministratie voorkomt,
de inhoudingsplichtige op eenvoudige wijze aan een naheffingsaanslag kan ontkomen
door aan te geven dat de betrokken werknemer de dag ervoor in dienstbetrekking
is getreden. Daarbij geldt dat door het gebruik van de term «voorzover»
in de zinsnede «behoudens voorzover blijkt» de inhoudingsplichtige
ook de mogelijkheid heeft aan te tonen dat de dienstbetrekking korter dan
zes maanden bestond.Door de leden van de PvdA-fractie en de VVD-fractie wordt gevraagd, hoe
een inspecteur kan constateren dat sprake is van een dienstbetrekking. Ook
de NOvA heeft op dit punt aandachte gevraagd met name op het punt van onjuist
geïdentificeerden. Het constateren van een diensbetrekking hangt sterk
af van de feiten en de omstandigheden. De Belastingdienst gaat bijvoorbeeld
bij een waarneming ter plaatse de gebouwen van een bedrijf binnen en treft
daar een aantal mensen aan die onderling vergelijkbare arbeid verrichten.
Indien slechts een deel van die mensen in de loonadministratie is opgenomen,
is dat een indicatie dat het andere deel van die mensen ten onrechte niet
in de loonadministratie is opgenomen. Daarbij spelen ook de anderszins geconstateerde
feiten een rol. De Belastingdienst zal de inhoudingsplichtige, voor het opleggen
van een naheffingsaanslag loonbelasting, informeren omtrent de motivering
van het oordeel dat in die gevallen een dienstbetrekking wordt geconstateerd.
De inhoudingsplichtige heeft dan de mogelijkheid om kennelijke onjuistheden
in het oordeel van de Belastingdienst op voorhand te corrigeren.De regering acht het, in het kader van de bestrijding van zwart werk en
illegale tewerkstelling, gepast om het bewijsrisico bij wetsfictie neer te
leggen bij de partij die het gemakkelijkst het bewijs kan leveren. De inhoudingsplichtige
is immers bekend met de werkelijke datum van indiensttreding. Dit in tegenstelling
tot de inspecteur die veelal slechts kan constateren de aangetroffen werknemer
op dat moment niet in de loonadministratie voorkomt. Indien een inhoudingsplichtige
een werknemer ten onrechte niet in de loonadministratie heeft opgenomen, is
het terecht dat de verschuldigde loonbelasting alsnog zoveel mogelijk wordt
nageheven over de gehele periode dat de dienstbetrekking reeds bestaat.De inhoudingsplichtige kan met alle mogelijke bewijsmiddelen (getuigen,
schriftelijke overeenkomsten etc.) overtuigend aantonen dat de dienstbetrekking
later is aangevangen. Tegen de beoordeling van de inspecteur in hoeverre de
inhoudingsplichtige is geslaagd in zijn bewijs staat op de normale wijze bezwaar
en beroep open. Om deze redenen acht de regering deze bewijslastverdeling
niet onredelijkRelatie met eerstedagsmeldingIn antwoord op de desbetreffende vraag van de leden van de fracties van
de PvdA en de VVD kan ik mededelen dat de eerstedagsmelding en de zesmaandenfictie
beide maatregelen zijn uit een pakket van maatregelen dat is aangekondigd
in de brief van de staatssecretaris van Financiën van 23 april 2004
(Kamerstukken II 2003/04, 17 050, nr. 261) naar aanleiding van de brief
van de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie aan de Tweede Kamer
van 23 april 2004 (Illegalennota) (Kamerstukken II 2003/04, 29 537,
nr. 1). In dat pakket van maatregelen is ook opgenomen de in het onderhavige
wetsvoorstel opgenomen uitbreiding van de verplichtingen van de werkgever
voor de identificatie van de werknemer en wijziging van het anoniementarief.
De maatregelen opgenomen in de bedoelde brief kunnen in onderling verband
gezien worden en versterken elkaar bij bestrijding van illegale tewerkstelling.De eerstedagsmelding is bedoeld om vooraf informatie te hebben over werknemers
die bij die inhoudingsplichtige in de loonadministratie opgenomen zouden moeten
zijn. Bij een controle (waarneming ter plaatse) kan dan direct geconstateerd
worden dat de aangetroffen arbeidskrachten (waarschijnlijk ten onrechte) niet
in de loonadministratie zijn opgenomen. Het feit dat geconstateerd wordt dat
een werknemer niet in de loonadministratie is opgenomen, zegt niets over hoelang
de werknemer al in dienstbetrekking is. Voor de kwaadwillende werkgever kan
het dan nog steeds lonend zijn de betreffende arbeidskracht niet in de loonadministratie
op te nemen en bij een eventuele controle aan te gegeven dat die arbeidskracht
bijvoorbeeld pas de dag ervoor is begonnen met werken. Om die reden is nu
juist de zesmaandenfictie ingevoerd.Mede in verband met de eerstedagsmelding zoals die op grond van de Wet
financiering sociale verzekeringen op 1 juli 2006 zal gaan gelden, maken
de leden van de VVD-fractie zich zorgen over de uitwerking op het vrije verkeer
van personen van de maatregelen uit het onderhavige wetsvoorstel.Werkgevers die in Nederland werknemers te werk willen stellen die niet
uit Nederland komen, moeten aan een aantal verplichtingen van administratieve
aard voldoen. Die verplichtingen zijn in het leven geroepen vanuit diverse
achtergronden zoals bijvoorbeeld de bescherming van Nederland tegen ongewenste
vreemdelingen, de belastingheffing in internationaal verband en de bescherming
tegen concurrentie met Nederlandse arbeidskrachten. Die verplichtingen acht
de regering in dat verband noodzakelijk.De leden van de VVD-fractie constateren knelpunten die verband houden
met de hierboven genoemde verplichtingen. Zij geven aan dat een werkgever
op de datum van indiensttreding niet voldaan kan hebben aan alle verplichtingen
die van hem verlangd worden door de Nederlandse overheid en geven aan dat,
voorzover het om werknemers van binnen de Europese Unie gaat, ook het vrije
verkeer in het geding is.De regering is, met de leden van de VVD-fractie, overtuigd van het belang
voor de Nederlandse economie van het vrije verkeer van personen. Echter, de
regering deelt de mening van de leden van VVD-fractie niet in hun stelling
dat het vrije verkeer van personen beperkt wordt door de genoemde verplichtingen.
Vooraf kan in ieder geval in het algemeen worden opgemerkt dat het niet zo
is dat buitenlandse werknemers niet in Nederland mogen werken, maar dat zij
pas in Nederland mogen werken indien aan alle verplichtingen is voldaan. Daarbij
komt dat een sofi-nummer onmiddellijk kan worden afgegeven indien alle geldige
papieren (identiteitsbewijs, verblijfsvergunning en, indien nodig, de tewerkstellingsvergunning)
van de betreffende persoon worden overlegd. Beide vergunningen kunnen van
tevoren door de werkgever of door de buitenlandse werknemer, wat betreft de
verblijfsvergunning namens de betreffende werknemer, worden aangevraagd. Indien
alle vergunningen in orde zijn en tijdig binnen zijn, kan de werknemer meteen
na aankomst in Nederland met die papieren naar de Belastingdienst gaan om
een sofi-nummer te halen. Dat sofi-nummer wordt dan na controle op juistheid
van de benodigde documenten verstrekt. Het hoeft dus niet zo te zijn dat een
buitenlandse werknemer wekenlang in Nederland moet wachten op een sofi-nummer
alvorens hij kan werken.Op de vraag van de NOB of de voorgestelde wijzigingen van de artikelen
26b, 28 en 29 van de Wet op de loonbelasting 1964 doorwerken in de aansprakelijkheidssfeer
kan bevestigend worden geantwoord. Het onderhavige wetsvoorstel brengt op
dit punt geen verandering ten opzichte van de huidige situatie. Wel verruimt
de voorgestelde wijziging van genoemde artikelen het toepassingsbereik van
het anoniementarief (52%).De lastenverzwaring waaraan de orde refereert, slaat in de eerste plaats
neer bij de belasting- of premieschuldige, bijvoorbeeld een uitlener als bedoeld
in artikel 34, eerste lid, van de Invorderingswet 1990 die niet aan zijn fiscale
verplichtingen of aan zijn verplichtingen ingevolge de sociale zekerheidswetgeving
heeft voldaan. Of de betreffende lasten (vervolgens) ook terechtkomen bij
de degene die ingevolge hoofdstuk VI van de Invorderingswet 1990 aansprakelijk
wordt gesteld voor de door genoemde belasting- of premieschuldige niet betaalde
belastingen of premies sociale verzekeringen hangt af van een aantal factoren.
Bepaalde aansprakelijkgestelden, bijvoorbeeld de inlener, bedoeld in artikel
34, tweede lid, van de Invorderingswet 1990, kunnen hun aansprakelijkheidsrisico
beperken door een gedeelte van de aan hen door de belasting- of premieschuldige
gefactureerde bedragen op een geblokkeerde rekening (verder: g-rekening) te
storten die laatstgenoemde aanhoudt bij een kredietinstelling. Voor de omvang
van het bedrag dat op die g-rekening is gestort, is de aansprakelijk gestelde –
indien hij ook aan de overige in dit kader gestelde voorwaarden voldoet –
vervolgens gevrijwaard van aansprakelijkheid. De betrokkenen kunnen onderling
overeenkomen welk deel van het gefactureerde bedrag op de g-rekening wordt
gestort (opdat dit bedrag uitsluitend wordt aangewend ter voldoening van de
belastingen en sociale verzekeringspremies die verband houden met de gefactureerde
prestaties). Zo kan een bestuurder van een rechtspersoonlijkheid bezittend
lichaam zijn risico om op de voet van het voorgestelde artikel 36b van de
Invorderingswet 1990 aansprakelijk gesteld te worden, beperken door er op
toe te zien dat de door hem bestuurde onderneming die (bijvoorbeeld) personeel
inleent alleen in zee gaat met uitleners die over een g-rekening beschikken
en dat er – conform hetgeen de betrokkenen zijn overeengekomen –
daadwerkelijk gelden op die g-rekening worden gestort.Indien de aansprakelijkgestelde bijvoorbeeld een inlener, zich niet heeft
kunnen vrijwaren, bestaat de mogelijkheid dat de loonheffing over het tegen
het anoniementarief (52%) gebruteerde nettoloon van de ingeleende werknemer
niet bij de werkgever maar bij de inlener neerslaat. Op grond van het in de
Leidraad Invordering 1990 neergelegde beleid wordt het anoniementarief echter,
voorzover de inlener voor het met toepassing van dit tarief berekende bedrag
aansprakelijk is gesteld, gecorrigeerd indien de aansprakelijk gestelde inlener
de identiteit van de werknemer met betrekking tot wiens loon het anoniementarief
is toegepast alsnog op deugdelijke wijze kan aantonen. In de Leidraad Invordering
1990 zal worden opgenomen dat een dergelijke correctie ook kan plaatsvinden
indien de aansprakelijk gestelde inlener het juiste sociaal-fiscaalnummer
van de werknemer met betrekking tot wiens loon het anoniementarief is toegepast
alsnog overlegd.6. RenseigneringDe AWR kent voor alle administratieplichtigen de verplichting op verzoek
van de Belastingdienst gegevens en inlichtingen over andere belastingplichtigen
te verstrekken (renseigneringsplicht). Voor enkele groepen belastingplichtigen,
namelijk financiële instellingen en verzekeringsmaatschappijen, geldt
daarnaast de verplichting uit eigen beweging gegevens over andere belastingplichtigen
te verstrekken (renseigneringsplicht uit eigen beweging). De bedoeling is
om de renseigneringsplicht uit eigen beweging uit te breiden naar andere groepen.De leden van de CDA-fractie en de NOvA vragen naar de rechtsbescherming
ter zake van de renseigneringsplicht. De renseigneringsplicht bestaat alleen
voor gegevens die voor de belastingheffing van derden van belang kunnen zijn.
Een administratieplichtige die van mening is dat de Belastingdienst hem ten
onrechte vraagt gegevens over andere belastingplichtigen te verstrekken, zal
niet aan het verzoek voldoen. Ingeval de Belastingdienst het standpunt blijft
toegedaan dat de administratieplichtige beschikt over gegevens die van belang
kunnen zijn voor de belastingheffing van derden, kan de Belastingdienst een
civielrechtelijke procedure starten. Het is uiteindelijk afhankelijk van de
uitspraak van de civiele rechter of de administratieplichtige verplicht wordt
de gevraagde gegevens te verstrekken. Gezien het feit dat de Belastingdienst
het initiatief moet nemen een gerechtelijke procedure te starten teneinde
in geschilsituaties de gevraagde gegevens te verkrijgen, ben ik van mening
dat de rechtsbescherming voor administratieplichtigen ter zake van de renseigneringsplicht
toereikend te noemen is.De leden van de PvdA-fractie vragen om aan te geven hoe het overleg met
de in de memorie van toelichting genoemde groepen (schadeverzekeraars en veilinghuizen)
vordert. Ook de leden van de VVD-fractie vragen of de Kamer op de hoogte gehouden
kan worden van de ontwikkelingen. Tevens willen leden van de PvdA-fractie
weten welke groepen nog meer zullen worden verplicht tot renseignering uit
eigen beweging.Het overleg met de genoemde groepen is nog niet gestart. Op dit moment
worden in het kader van de vrijplaatsenaanpak en via interventieteams in samenwerking
met andere rechtshandhavers talrijke acties ontplooid die veel capaciteit
van de Belastingdienst vergen. Het op gang brengen van een nieuwe informatiestroom
is pas dan zinvol wanneer de capaciteit aanwezig is om op basis van die informatie
direct actie te ondernemen. Is dat nog niet het geval, dan dienen de desbetreffende
branches nog niet met nieuwe verplichtingen te worden geconfronteerd. Of andere
groepen zullen worden verplicht tot renseignering in het kader van de rechtshandhaving
hangt af van de vraag of die branches beschikken over gegevens
die kunnen leiden tot de opsporing van belastingontduiking van betekenende
omvang en of de aanpak daarvan gezien de ernst van de vermoedelijke belastingontduiking
prioriteit verdient. Via het Beheersverslag legt de Belastingdienst, ook aan
de Tweede Kamer, verantwoording af over de ondernomen acties in het kader
van toezicht en opsporing, dus ook van renseigneringsacties. In 2005 heb ik
de Tweede Kamer op de hoogte gebracht van het voornemen tot invoering van
de vooringevulde aangifte inkomstenbelasting1.
In het kader van het streven te komen tot een (geheel of gedeeltelijk) vooringevulde
aangifte wordt bezien welke gevolgen dat heeft voor de renseigneringsplicht.
Ook hierover zal de Tweede Kamer worden geïnformeerd.De NOvA is van mening dat de Belastingdienst al over een ruim arsenaal
beschikt om aan informatie te komen en heeft haar bedenkingen bij de noodzaak
om de bevoegdheden op het gebied van de renseignering uit eigen beweging verder
uit te breiden. Opgemerkt wordt dat altijd een zorgvuldige afweging plaatsvindt
tussen enerzijds het belang van een effectieve rechtshandhaving, waarbij zogeheten
contra-informatie (renseignementen) een belangrijke rol kan spelen, en anderzijds
de toename van administratieve lasten die een dergelijke verplichting voor
het bedrijfsleven betekent. Daarbij ziet de Belastingdienst er ook op toe
dat een informatiestroom niet langer voortduurt dan voor een goede belastingheffing
noodzakelijk is. In 2004 en 2005 is in dat kader een aantal stromen stopgezet,
onder meer over studiereizen van autodealers en over gewassen- en cultuurschade.
De bedrijven en branches die het betreft zijn door de Belastingdienst op de
hoogte gebracht; zij hebben een verlichting van hun administratieve lasten
kunnen ervaren.7. DwangsomDe leden van de CDA- en VVD-fractie vragen of de regering een indicatie
kan geven van de termijn waarbinnen de evaluatie van de civielrechtelijke
mogelijkheden om tot een dwangsom te komen naar de Kamer komt. De leden van
de VVD-fractie vragen voorts of in het geval de civiele dwangsom een prima
procedure blijkt te zijn, een alternatief voor de dwangsom nog nodig is. De
leden van de CDA-fractie vragen op welke termijn de regering overweegt om
met een alternatief voor de dwangsom te komen waarbij wordt verzocht om de
richting van een dergelijk voorstel aan te geven. De evaluatie is niet aan
een concrete termijn gebonden. Er wordt op dit moment gebruik gemaakt van
de civiele procedure om de naleving van de inlichtingenverplichtingen af te
dwingen. De kwantitatieve en kwalitatieve gegevens hierover worden bijgehouden.
Op dit moment is nog niet in te schatten wanneer gefundeerde conclusies kunnen
worden getrokken over de inzet van de civiele procedure. Dit zal afhangen
van zaken die zich aandienen, de voortgang van de procedures en de resultaten
ervan. De Tweede Kamer zal hierover worden geïnformeerd. Eventuele alternatieven
voor de dwangsom zullen in voorkomende gevallen ook bezien worden in het licht
van de tot dan toe bekende resultaten van de civiele procedures.De leden van de VVD-fractie vernemen graag in hoeverre voorstellen van
de regering verwacht kunnen worden met betrekking tot het openstellen van
bezwaar tegen een vordering van inlichtingen.Van de regering kunnen op dit punt geen voorstellen worden verwacht. Hierbij
verwijs ik naar hetgeen ik daaromtrent heb gezegd in de nota naar aanleiding
van het verslag bij het Belastingplan 2005 (kamerstukken II 2004/05, 29 758,
nr. 7, blz. 15). Uit de overwegingen en argumenten die daar zijn verwoord
kunt u afleiden dat ik er geen voorstander van ben om op dit moment een nieuwe
mogelijkheid van rechtsbescherming open te stellen. Dit zou er immers toe
kunnen leiden dat in de veelheid van fiscale beslissingen procedures
gevoerd zouden moeten worden alleen over de vraag naar de rechtmatigheid van
verzoeken om informatie aan de belastingplichtige en het instellen van (boeken)controles.
De mogelijke voordelen hiervan wegen naar mijn mening niet op tegen de risico’s
voor het normale proces van heffing en invordering van belasting die zouden
zijn verbonden aan een dergelijke regeling, mede omdat mij op dit gebied geen
wezenlijke problemen zijn gebleken.De leden van de LPF-fractie keuren het gebruik van de civiele dwangsom
af en vragen waarom de civiele dwangsom naar de mening van de regering niet
strijdig is met de doorkruisingsleer Voorts vragen deze leden of door gebruik
te maken van de civiele dwangsom de wens van de Kamermeerderheid, dat de Belastingdienst
geen gebruik mag maken van een dwangsom, wordt genegeerd. Tenslotte vragen
de leden van de LPF-fractie naar de verhouding tussen de dwangsom op grond
van de vierde tranche Awb en het gebruik van de civiele dwangsom.De huidige situatie is niet in strijd met de doorkruisingsleer. Op grond
van de doorkruisingsleer mag de overheid gebruik maken van het privaatrecht
als het daarmee te bereiken resultaat niet langs publiekrechtelijke weg bereikt
kan worden en het aldus te bereiken resultaat niet een onaanvaardbare doorkruising
van de publiekrechtelijke regels oplevert. Is in de publiekrechtelijke regeling
niet voorzien in de mogelijkheid die de overheid privaatrechtelijk wil realiseren,
dan kan van een doorkruising worden gesproken als aannemelijk is dat de wetgever
bewust heeft gekozen voor het onthouden van die mogelijkheid. Dit laatste
kan niet worden gezegd. In tegendeel de Kamer heeft zoals hiervoor is aangegeven
gekozen voor continuering van het opdoen van ervaring met de civielrechtelijke
weg.In het wetsvoorstel Overige fiscale maatregelen 2005 (Kamerstukken II
2004/05, 29 758) was aanvankelijk ook een voorstel opgenomen tot het
invoeren van een fiscale dwangsom. Omdat de voorgestelde regeling tot invoering
van een fiscale dwangsom niet op een brede steun van de Kamer kon rekenen,
is deze bij de vierde nota van wijziging uit het wetsvoorstel gehaald (Kamerstukken
II 2004/05, 29 758, nr. 24). Uit het Verslag bij dit wetsvoorstel kan
worden opgemaakt dat de Kamer niet tegen het opleggen van een dwangsom via
de civiele weg is. De constatering van de leden van de LPF-fractie dat er
in het geheel geen Kamermeerderheid zou bestaan voor de toepassing van een
dwangsom, deel ik dan ook niet.De last onder dwangsom is in het bestuursrecht geïntroduceerd als
een alternatief voor bestuursdwang. Aanvankelijk was de bevoegdheid tot het
opleggen van een last onder dwangsom dan ook steeds gekoppeld aan de bevoegdheid
tot het toepassen van bestuursdwang. De laatste jaren kennen bijzondere wetten
echter steeds vaker ook zelfstandige, dat wil zeggen niet aan een bestuursdwangbevoegdheid
gekoppelde, dwangsombevoegdheden toe. Gelet hierop is bij de vierde tranche
Awb voorgesteld om de Awb zodanig aan te passen, dat met deze zelfstandige
dwangsombevoegdheden rekening wordt gehouden. De bevoegdheid tot het toepassen
van de last onder dwangsom bestaat slechts indien zij bij of krachtens de
wet is toegekend. In de AWR is deze bevoegdheid niet toegekend, maar wordt
gebruik gemaakt van de civielrechtelijke weg.8. Verkorten beslistermijnenIn het wetsvoorstel wordt de fiscale beslistermijn bij beschikkingen op
aanvraag en bij beslissingen op bezwaar teruggebracht van een jaar naar dertien
weken. Met de termijn van dertien weken is aansluiting gezocht bij de beslistermijn
die in diverse wettelijke bepalingen is opgenomen voor onder meer het Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen1 en de Sociale
verzekeringsbank1, bestuursorganen die ook te
maken hebben met massale processen en automatiseringsvraagstukken. Uit de
meeste vragen van de fracties blijkt dat men teleurgesteld is dat voor de
Belastingdienst langere wettelijke beslistermijnen blijven gelden dan de beslistermijnen
van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Deze teleurstelling is begrijpelijk;
de burger wil graag op zo kort mogelijke termijn een beslissing op zijn aanvraag
of bezwaar te ontvangen. Toch kiest de regering op dit moment voor een wettelijke
beslistermijn van dertien weken, waarmee overigens een grote vooruitgang wordt
geboekt ten opzichte van de nu geldende wettelijke beslistermijn. De argumenten
voor deze keuze staan vermeld bij de beantwoording van de vragen van de fracties.
Dat laat onverlet het streven van de Belastingdienst om te werken conform
de regels van de Awb waardoor de mogelijkheid bestaat in de toekomst de wettelijke
beslistermijnen verder te verkorten.De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat een efficiënt bestuursorgaan
genoeg moet hebben aan de beslistermijnen van de Awb en dat de Belastingdienst
er daarom voor moet zorgen om binnen die termijnen te beslissen. Zij vragen
op welke wijze de regering van plan is de beslistermijnen in de praktijk verder
terug te dringen. Voor de leden van de PvdA-fractie is nog niet duidelijk
waarom de beslistermijnen voor de Belastingdienst langer zouden moeten zijn
dan de beslistermijnen die in de Awb worden gehanteerd. Ook de leden van de
VVD-fractie vragen in hoeverre het gerechtvaardigd is dat voor belastingzaken
een andere systematiek dan de Awb geldt. Met de NOB pleiten deze leden voor
invoering van de Awb-termijnen. Dezelfde vragen worden gesteld door de leden
van de SP-fractie, de leden van de LPF-fractie en de NOvA. In antwoord op
deze vragen geldt in zijn algemeenheid nog steeds de reactie van de regering
op het conceptrapport van de Algemene Rekenkamer «Beslistermijnen: waar
blijft de tijd?»2. Het tijdig afhandelen
van aanvragen en bezwaarschriften is belangrijk. De regering is van mening
dat het halen van de beslistermijnen gezien moet worden als één
van de kwaliteitsaspecten van een behoorlijk handelend openbaar bestuur. Verdere
verbeteringen ter voorkoming van termijnoverschrijdingen zijn mogelijk en
noodzakelijk. Wel stelt de regering dat de doelstelling om wettelijke termijnen
na te leven in evenwicht moet zijn met een doelmatige inzet van middelen.
Het is niet doelmatig om een organisatie exclusief in te richten op uitzonderlijke
omstandigheden, zoals piekbelasting. Verder is de regering er geen voorstander
van één standaard beslistermijn te ontwikkelen met enkele afwijkingsmogelijkheden,
omdat hiermee voorbij gegaan wordt aan de diversiteit van de verschillende
beslisprocedures. Naar de mening van de regering blijft het uitgangspunt in
de Awb dat het niet mogelijk is om de grote verscheidenheid van gevallen in
algemene termijnen te vangen. Het antwoord op de concrete vragen is als volgt.
De Belastingdienst blijft ernaar streven om te werken conform de regels van
de Awb. Dit wetsvoorstel doet daar niet aan af. Op dit moment en voor de nabije
toekomst geldt echter dat de Belastingdienst voor een in absolute zin groot
aantal beslissingen niet in staat is te voldoen aan de beslistermijnen van
de Awb. De regering is van mening dat dat het belangrijkste argument is om
nu voor belastingzaken niet de beslistermijnen van de Awb te laten gelden.
De burger is niet gebaat bij het verkorten van wettelijke beslistermijnen
als bij voorbaat vaststaat dat het desbetreffende bestuursorgaan de hiermee
gewekte verwachtingen in een groot aantal gevallen niet kan waarmaken. Zoals
ook blijkt uit de hiervoor aangehaalde reactie van de regering aan de Algemene
Rekenkamer, vindt de regering het niet noodzakelijk dat de algemene termijnen
van de Awb voor alle bestuursorganen of voor alle processen gelden. Wel zeg
ik toe dat in de eerste helft van 2008 opnieuw bezien wordt of de Belastingdienst
dan in staat is te voldoen aan de beslistermijnen van de Awb. Dit moment is
zodanig gekozen dat de Belastingdienst, naast de ervaring met de al bestaande
taken en werkstromen, ongeveer twee jaar de tijd heeft gehad
om ervaring op te doen met de nieuwe taken en werkstromen die voortvloeien
uit de Wet financiering sociale verzekeringen, de Zorgverzekeringswet, de
Wet op de zorgtoeslag en de Wet op de huurtoeslag.De leden van de PvdA-fractie vragen waarom de automatisering bij de Belastingdienst
tot een langere verwerkingsduur kan leiden, terwijl het juist de bedoeling
lijkt dat automatisering de verwerkingsduur bespoedigt. De leden van de VVD-fractie
vragen inzichtelijk te maken hoe lang de verwerkingstermijn is bij een piek
in de bezwaarschriften, hoe hoog de hoogste piek in een jaar is en of er een
bepaalde cyclus is waarop geanticipeerd kan worden. Volgens deze leden is
het argument van de automatisering geen rechtvaardiging voor een afwijking
van de Awb-termijnen; de Belastingdienst stelt de belastingplichtige in veel
gevallen al per brief op de hoogte van de komende geautomatiseerd verwerkte
beslissing. Allereerst wil ik de wellicht gewekte indruk wegnemen dat de automatisering
de belangrijkste reden is van de overschrijding van de Awb-conforme termijnen.
De andere in het nader rapport genoemde redenen, te weten dat meestal geen
sprake is van een zuivere heroverweging en dat sprake kan zijn van ingewikkelde
fiscale problematiek, zijn van groter belang. De antwoorden op de hiervoor
vermelde vragen moeten met die kanttekening gelezen worden. In het nader rapport
is aangegeven dat de geautomatiseerde verwerking enkele dagen tot enkele weken
in beslag kan nemen, afhankelijk van de hoeveelheid werk die op het desbetreffende
moment wordt aangeboden. Onder de geautomatiseerde verwerking wordt begrepen
het aanmaken en printen van de beschikkingen, in enveloppen doen en verzenden.
De normale capaciteit van het computercentrum en de printstraat van de Belastingdienst
is 200 000 formulieren of beschikkingen per dag. De inspecteur die belast
is met de afhandeling van bezwaarschriften heeft zelf geen invloed op dit
onderdeel van het proces. Het komt dus voor dat aan het computercentrum aangeboden
beslissingen op bezwaarschriften moeten wachten op andere stukken, bijvoorbeeld
belastingaanslagen waarvoor de aanslagtermijn dreigt te verjaren, formulieren
of beschikkingen die vóór een bepaalde datum door de belanghebbenden
ontvangen moeten zijn. Vooral in maanden van het jaar waarin miljoenen aanvraagformulieren
voor toeslagen en toeslagbeschikkingen of honderdduizenden voorlopige aanslagen
en voorlopige teruggaven inkomstenbelasting worden verstuurd, is er niet altijd
voldoende capaciteit om uitspraken op bezwaarschriften te versturen. Uitbreiding
van de capaciteit van het computercentrum en de printstraat leidt tot hoge
extra kosten en minder efficiënt gebruik. In de perioden dat geen bulk
verwerkt hoeft te worden, wordt de extra capaciteit immers niet gebruikt.
De verwerkingstermijn is in het algemeen niet afhankelijk van een piek in
de ontvangst van bezwaarschriften. Pieken in de ontvangst van bezwaarschriften
doen zich bij de Belastingdienst nauwelijks voor, aangezien de voor bezwaar
vatbare beschikkingen gewoonlijk niet in één bulk verstuurd
worden. (Hier doet zich een verschil voor met gemeenten die de beschikkingen
met betrekking tot de Wet waardering onroerende zaken en de gemeentelijke
belastingen wel in een piekperiode verzenden.) Bij de Belastingdienst ontstaat
een enkele structurele piek nadat in januari de voorlopige aanslagen over
het lopende jaar verstuurd zijn. De inhoudelijke behandeling van deze bezwaarschriften
neemt in het algemeen echter weinig tijd in beslag, zodat de geautomatiseerde
verwerking gewoonlijk geen overschrijding van de beslistermijnen met zich
brengt. In reactie op de opmerking van de leden van de VVD-fractie en in reactie
op de opmerking van de NOB over de brief die voorafgaat aan de door het computercentrum
geprinte uitspraak, wordt het volgende opgemerkt. Ingeval de inspecteur geheel
of gedeeltelijk aan een bezwaar tegemoet komt, wordt de formele beschikking
in het geautomatiseerde verwerkingsproces vervaardigd. Bij een gedeeltelijke
tegemoetkoming kan de motivering voor de gedeeltelijke afwijzing
niet op de beschikking vermeld worden. In die gevallen brengt de inspecteur
de belastingplichtige per brief op de hoogte van de komende beschikking. Onder
omstandigheden is deze brief aan te merken als een beslissing als bedoeld
in artikel 7:10 Awb waartegen beroep open staat. Voorzover de brief niet als
zodanig is aan te merken maar wel binnen de Awb-conforme termijn is verstuurd,
voldoet de Belastingdienst materieel aan de beslistermijn van de Awb. Ook
om deze reden moet het argument van de automatisering genuanceerd opgevat
worden.De NOvA stelt, de leden van de PvdA-fractie vragen op dit punt een reactie,
dat een rechtvaardiging voor de langere AWR-termijnen kan zijn gelegen in
een administratieve overbelasting als gevolg van bezwaar- en beroepschriften
in de gevallen waarin de Awb-termijnen onverhoopt niet worden gehaald. De
Adviescommissie mist echter cijfermateriaal waaruit blijkt dat in de praktijk
daadwerkelijk gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid om bij een zogenoemde
niet tijdige beslissing bezwaar of beroep in te stellen. Ook de leden van
de VVD-fractie willen graag dit cijfermateriaal; zij vragen in hoeveel gevallen
de afgelopen vijf jaar de fiscale beslistermijn van één jaar
overschreden is zonder dat de inspecteur daarvoor toestemming van de staatssecretaris
had gekregen. Ook vernemen zij graag in hoeveel gevallen daartegen beroep
is ingesteld. In het verlengde hiervan vragen deze leden welke maatregelen
de regering wil en kan nemen om ervoor te zorgen dat overschrijding van de
fiscale beslistermijn zonder toestemming van de staatssecretaris zo min mogelijk
gebeurt. Ik beschik niet over het gevraagde cijfermateriaal. De gepubliceerde
rechtspraak laat slechts enkele gevallen zien van situaties waarin de belastingplichtige
in beroep is gegaan tegen het feit dat de Belastingdienst niet binnen de fiscale
beslistermijn van één jaar op het ingediende bezwaarschrift
heeft beslist1. De huidige situatie is echter
geen betrouwbare graadmeter voor de situatie waarbij de beslistermijnen voor
belastingzaken verkort worden van een jaar naar de voorgestelde dertien weken.
Hoe korter de beslistermijnen zijn, des te groter de kans is dat de Belastingdienst
niet binnen de wettelijke termijnen kan beslissen. Bij de voorgestelde beslistermijn
van dertien weken zal het naar verwachting vaker dan nu voorkomen dat de Belastingdienst
gebruik zal willen maken van de verlenging van de beslistermijn op grond van
artikel 25, tweede lid, AWR. De verdagingsmogelijkheid geldt echter alleen
voor bij ministeriële regeling aangewezen gevallen of voor situaties
waarin de Minister een langere beslistermijn redelijk vindt. Indien het bezwaarschrift
niet aan de gestelde criteria voor termijnverlenging voldoet, bestaat de kans
dat de inspecteur niet binnen de wettelijke beslistermijn van de voorgestelde
dertien weken voldoet. Vanzelfsprekend wordt de Belastingdienst erop gewezen
dat deze situatie voorkomen moet worden, maar een en ander valt niet uit te
sluiten gelet op de grote aantallen bezwaarschriften die uitgebreid behandeld
moeten worden. Er valt geen betrouwbare inschatting te maken van een mogelijke
stijging van het aantal beroepschriften wegens niet tijdig beslissen onder
het nieuwe wettelijke regime. Er moet echter rekening gehouden worden met
een toename, die nog groter zou zijn bij een kortere beslistermijn dan de
voorgestelde dertien weken.De leden van de VVD-fractie vragen inzichtelijk te maken binnen welke
termijn de beslissingen worden genomen op de 10% van de bezwaarschriften
die niet binnen de Awb-conforme termijnen worden afgehandeld. Zij vragen ook
of de regering kan verzekeren dat deze bezwaarschriften wel binnen dertien
weken kunnen worden afgehandeld, mede met het oog op het argument dat de rechterlijke
macht niet moet worden overbelast. Ik beschik helaas niet over de gevraagde
gegevens. De voorgestelde beslistermijn van dertien weken wordt voor het overgrote
deel van de te nemen beslissingen reëel geacht. Zoals hiervoor is vermeld
zal het naar verwachting vaker dan nu voorkomen dat de Belastingdienst
de beslistermijn wil verlengen. Artikel 7:10, derde en vierde lid, Awb en
het voorgestelde artikel 25, tweede lid, AWR bieden daartoe mogelijkheden.
Het valt echter niet uit te sluiten dat de voorgestelde beslistermijn in voorkomende
gevallen wordt overschreden en dat beroepsprocedures gestart worden tegen
het niet tijdig beslissen. De kans hierop is bij een beslistermijn van dertien
weken uiteraard kleiner dan bij de beslistermijnen van de Awb.De leden van de VVD-fractie vragen de regering tevens in te gaan op de
verlenging van de beslistermijn die de Awb mogelijk maakt. Er moet onderscheid
gemaakt worden tussen enerzijds beslissingen op aanvragen en anderzijds beslissingen
op bezwaarschriften. De Awb kent in artikel 4:14 een verlengingsmogelijkheid
voor de beslistermijn op aanvragen. Voor fiscale aanvragen geldt dat indien
de beschikking niet binnen de voorgestelde beslistermijn van dertien weken
kan worden gegeven, de inspecteur dit aan de aanvrager meedeelt en een zo
kort mogelijke termijn noemt waarbinnen de beschikking wel tegemoet kan worden
gezien. Naar verwachting zal de Belastingdienst van deze mogelijkheid uiterst
beperkt gebruik maken; de beslistermijn van dertien weken is voor vrijwel
alle aanvragen voldoende. Voor beslissingen op bezwaarschriften geldt artikel
7:10, derde lid, Awb: het bestuursorgaan kan de beslissing voor ten hoogste
vier weken verdagen. Deze verlenging zal voor een absoluut gezien groot aantal
fiscale bezwaarschriften niet voldoende zijn om binnen de wettelijke beslistermijn
een oordeel te vellen. In die gevallen kan de verdagingsmogelijkheid van artikel
25, tweede lid, AWR soelaas bieden. Op deze mogelijkheid wordt hierna afzonderlijk
ingegaan.Verder vragen de leden van de VVD-fractie hoe de stelling in het nader
rapport «dat een groot aantal belastingbeschikkingen ingewikkelde problematiek
betreft» zich verhoudt tot het feit dat de forfaitaire proceskostenvergoeding
in belastingzaken op de helft is gesteld met als argument dat fiscale zaken
vaak eenvoudig van aard zijn. Deze leden vragen of de regering bereid is de
forfaitaire proceskostenvergoeding in belastingzaken gelijk te stellen met
de vergoeding in het overige bestuursrecht. Uit het nader rapport valt op
te maken dat een deel van de fiscale aanvragen en bezwaarschriften ingewikkelde
problematiek betreft. De beslissingen op deze aanvragen en bezwaarschriften
behelzen een belangrijk deel van de ongeveer 10% waarbij de Belastingdienst
niet binnen de Awb-conforme termijnen beslist. In absolute zin betreft het
dus een groot aantal gevallen. Relatief gezien zijn de meeste fiscale aanvragen
en bezwaarschriften van eenvoudiger aard; de lagere forfaitaire proceskostenvergoeding
in belastingzaken sluit hierbij aan. De regering ziet dan ook geen redenen
de forfaitaire proceskostenvergoeding in belastingzaken gelijk te stellen
met de vergoeding in het overige bestuursrecht.De leden van de VVD-fractie vinden, met de NOB, de motivering voor de
afwijking voor bezwaarschriften op het gebied van de Wet waardering onroerende
zaken en gemeentelijke belastingen weinig overtuigend. Zij zijn van mening
dat de gemeenten de primaire besluiten beter moeten funderen. Deze leden ontvangen
graag een nadere reactie. Ook de leden van de LPF-fractie vragen, met de NOvA,
naar de reden voor de afwijkende regeling. Zoals ook blijkt uit de hiervoor
aangehaalde reactie van de regering aan de Algemene Rekenkamer, vindt de regering
het niet doelmatig om een organisatie exclusief in te richten op uitzonderlijke
omstandigheden, zoals piekbelasting. De beschikkingen met betrekking tot de
Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ) en de gemeentelijke belastingen
worden door de gemeenten altijd binnen een korte periode genomen (zie bijvoorbeeld
artikel 24, eerste lid, Wet WOZ), grotendeels in de tweede helft van februari.
De bezwaarschriften naar aanleiding van deze beschikkingen zullen
dus in een korte periode binnenkomen; grotendeels in maart en april. Ongeacht
of de desbetreffende beschikkingen veel of minder bezwaarschriften tot gevolg
hebben, is per definitie sprake van een piekbelasting. Om die reden vindt
de regering het gewenst dat de gemeenten de werkzaamheden ten aanzien van
de bezwaarschriften kunnen spreiden over het kalenderjaar.De kwaliteit van de onderbouwing van de besluiten, de leden van de VVD-fractie
vragen hiernaar, waarin de waarde van onroerende zaken wordt vastgesteld,
is door regels en toezicht gewaarborgd. De Uitvoeringsregeling instructie
waardebepaling Wet WOZ bevat richtlijnen voor de onderbouwing van de taxatie
ten behoeve van belanghebbenden in de vorm van een model-taxatieverslag. Het
taxatieverslag bevat ten minste de objectaanduiding, de waarderelevante objectgegevens,
de motivering van de individuele afwijking ten opzichte van de relevante marktgegevens
en de getaxeerde waarde. Een onafhankelijke toezichthouder, de Waarderingskamer,
controleert gemeenten op de naleving van de regels met betrekking tot de waardebepaling
en waardevaststelling van onroerende zaken. Bij dit toezicht staan onder meer
een goede onderbouwing van de taxatie en zorgvuldigheid ten opzichte van belastingplichtigen
centraal. De regering is van mening dat de instructie in combinatie met het
toezicht voldoende is om de kwaliteit van de primaire besluiten te waarborgen.De leden van de LPF-fractie vragen hoe het regeringsvoorstel zich verhoudt
tot het voorstel van wet Wet dwangsom bij niet tijdig beslissen1. De NOvA merkt, in aanvulling op de vraag van deze leden, op dat voornoemd
wetsvoorstel gebruikt wordt ter verdediging van langere beslistermijnen dan
de Awb-termijnen. Het desbetreffende wetsvoorstel houdt in dat er een dwangsom
voor bestuursorganen komt ingeval zij niet voldoen aan de voor hen geldende
beslistermijnen. Het wetsvoorstel bewerkstelligt dat het van groter belang
wordt dat de voor een bestuursorgaan geldende beslistermijnen zijn afgestemd
op hetgeen het bestuursorgaan daadwerkelijk in staat is te bereiken. Zoals
hiervoor al vermeld is het belangrijkste argument voor de regering om voor
belastingzaken nu niet de beslistermijnen van de Awb te laten gelden, dat
de Belastingdienst voor een in absolute zin groot aantal beslissingen hiertoe
nu niet in staat is. De voorgestelde beslistermijn van dertien weken, aangevuld
met de mogelijkheden van artikel 7:10, derde lid, Awb en artikel 25, tweede
lid, AWR om deze termijn te verlengen, wordt wel reëel geacht.9. VerdagingsmogelijkheidArtikel 25, tweede lid, AWR biedt de mogelijkheid om de beslissing op
een bezwaar met toestemming van de Minister voor ten hoogste één
jaar te verdagen. Voorgesteld wordt daarnaast in een ministeriële regeling
gevallen aan te wijzen waarin de beslistermijn voor ten hoogste één
jaar verdaagd wordt.De leden van de CDA-fractie vinden, net als de NOB, de verlenging van
de beslistermijn met een jaar lang ten opzichte van de verlengingstermijn
in de Awb van vier weken en de voorgestelde wettelijke beslistermijn van dertien
weken. Zij geven de voorkeur aan een regime waarin de ministeriële regeling
een verlenging biedt van ten hoogste drie maanden, waarna alsnog met instemming
van de Minister ten hoogste negen maanden verlenging kan worden verkregen.
Verlenging van de beslistermijn met ten hoogste een jaar nodig kan zijn, ingeval
geen sprake is van een (zuivere) heroverweging. Op dit punt wordt hierna nog
afzonderlijk ingegaan. De voorgestelde wijziging van artikel 25, tweede lid
houdt in dat de inspecteur – naast de verdagingsmogelijkheid van de
Awb – zijn beslissing op bezwaar in twee gevallen kan verdagen: als
de situatie overeenkomt met de in de ministeriële regeling aangewezen
standaardgevallen waarin geen sprake is van (zuivere) heroverweging óf
als de Minister met de inspecteur van mening is dat sprake is van een (andere)
bijzondere situatie die een langere beslistermijn rechtvaardigt. De regering
heeft deze wijziging voorgesteld om te voorkomen dat de Minister alle bezwaarschriften
in de voornoemde standaardgevallen ter beoordeling krijgt voorgelegd. Bij
een verkorting van de wettelijke beslistermijn komt het immers veel vaker
voor dat de wettelijke beslistermijn niet voldoende is om in deze standaardgevallen
tijdig te beslissen. Om die reden ben ik geen voorstander van een regime waarin
de Minister zich alsnog moet buigen over de in de ministeriële regeling
aangewezen standaardgevallen waarvoor een verlenging van drie maanden toch
niet voldoende blijkt te zijn. Bovendien zou de belanghebbende onder dat regime
twee maal geconfronteerd kunnen worden met een verdaging van de beslissing.De leden van de CDA-fractie vragen de regering toe te lichten welke gevallen
bij ministeriële regeling zullen worden aangewezen. Zij benadrukken dat
er voorwaarden moeten gelden, zodat gebrek aan voortgang bij de Belastingdienst
geen reden is voor termijnverlenging. De leden van de VVD-fractie vragen hoe
de voorgestelde ministeriële regeling van artikel 25, tweede lid, AWR
ingevuld zal worden gezien het feit dat geen informatie is bijgehouden over
de gevallen waarin gebruik gemaakt is van de bestaande verdagingsmogelijkheid.
Onder het huidige regime waarin de fiscale beslistermijn één
jaar bedraagt, komt verdaging relatief weinig voor. Er zijn wel situaties
bekend waarbij de inspecteur onder het voorgestelde regime naar verwachting
niet meer voldoende zal hebben aan de fiscale beslistermijn. Deze situaties,
die genoemd zijn in de memorie van toelichting en in het nader rapport, zullen
daarom opgenomen worden in de voorgestelde ministeriële regeling. Zoals
hiervoor vermeld zal de verdagingsmogelijkheid alleen gelden voor de in de
ministeriële regeling aangewezen standaardgevallen waarin geen sprake
is van (zuivere) heroverweging óf als de Minister met de inspecteur
van mening is dat sprake is van een (andere) bijzondere situatie die een langere
beslistermijn rechtvaardigt. Ingeval enkel sprake is van gebrek aan voortgang
bij de Belastingdienst, zal het bezwaarschrift niet aan de criteria voor termijnverlenging
voldoen.De leden van de VVD-fractie verzoeken in te gaan op de opmerking van de
Raad van State dat het onder rechterlijke controle brengen van de beslistermijnen
de rechtszekerheid voor de belastingplichtige vergroot. De Raad van State
heeft geadviseerd de verdagingsmogelijkheid van toestemming van de Minister
te vervangen door rechterlijke controle op de afdoeningstermijn. Het is dan
de rechter in plaats van de Minister die op grond van artikel 8:72, vierde
en vijfde lid, Awb een termijn stelt waarbinnen de inspecteur de beslissing
op het bezwaar moet nemen. Mocht de belanghebbende of de inspecteur het niet
eens zijn met de door de rechter gestelde termijn, dan is hoger beroep mogelijk.
Ingeval de inspecteur niet voldoet aan de door de rechter gestelde termijn,
dan kan de belanghebbende opnieuw beroep instellen. Naar mijn mening is het
niet in het belang van de burger om hem te belasten met nieuwe beroepsmogelijkheden.
De eventuele kortere termijn die de rechter zou stellen ten opzichte van een
door de Minister te stellen termijn weegt naar mijn mening niet op tegen de
extra administratieve lasten die het instellen van een beroepsprocedure met
zich brengt.De NOB merkt nog op, de leden van de PvdA-fractie vragen om een reactie
op dit punt, dat de verdagingsmogelijkheid uitsluitend zou moeten gelden voor
bijzondere gevallen. In gevallen waarin het bezwaar uitsluitend een heroverweging
van het ingenomen standpunt betreft zou verdaging van de beslistermijn met één
jaar moeten worden uitgesloten. De regering is van mening dat de desbetreffende
verdagingsmogelijkheid alleen moet gelden voor standaardgevallen
waarin geen sprake is van (zuivere) heroverweging (deze worden opgenomen in
een ministeriële regeling) en (andere) bijzondere situaties die volgens
de Minister een langere beslistermijn rechtvaardigen. Te denken valt aan de
situatie dat belastingplichtigen na een ambtshalve aanslag pas in de bezwaarfase
hun aangifte indienen of dat het bezwaarschrift niet is gericht tegen een
correctie door de inspecteur maar is te beschouwen als een bezwaar tegen of
een aanvulling op de eigen aangifte. In deze gevallen is geen sprake van een
heroverweging door de inspecteur. Als deze aangiften of standpunten vóór
de bezwaarfase aan de inspecteur verstrekt worden, heeft hij tot het verstrijken
van de aanslagtermijn de tijd om een en ander te beoordelen. Ingeval de aangiften
of standpunten pas in de bezwaarfase bekend worden, heeft de inspecteur mogelijk
extra tijd nodig voor het stellen van vragen of het instellen van een boekenonderzoek.
In die gevallen hoeft een termijnverlening van één jaar niet
onredelijk lang te zijn. Bij heroverweging van een ingenomen standpunt is
de normale beslistermijn in het algemeen voldoende. De belastingplichtige
kan in de bezwaarfase ook met geheel nieuwe informatie komen. In die situatie
kan niet meer gesproken worden van een zuivere heroverweging. Ook in die situatie
is het van belang dat de inspecteur voldoende tijd heeft om die nieuwe informatie
te beoordelen. Onder omstandigheden moet de inspecteur dan gebruik kunnen
maken van de verdagingsmogelijkheid.10. GeheimhoudingsplichtDe AWR, de Invorderingswet 1990 (IW) en de Registratiewet 1970 kennen
vrijwel gelijkluidende geheimhoudingsbepalingen. Met de voorgestelde wijziging
van deze geheimhoudingsbepalingen, waarin de reikwijdte van het ontheffingenstelsel
wordt beperkt, zal sprake zijn van een duidelijke en meer transparante wettelijke
regeling inzake gegevensverstrekking door de Belastingdienst. Ondanks deze
verbetering van het wettelijke kader, vragen de meeste fracties een wijziging
van de geheimhoudingsplicht voor gegevens die de belastingplichtige zelf betreffen.
Hoewel het opheffen van de geheimhoudingsplicht voor deze gegevens gevoelsmatig
voor de hand ligt, zal ik hieronder argumenten aanvoeren waarom de geheimhoudingsplicht
moet blijven bestaan voor andere gegevens dan die door de belastingplichtige
aan de Belastingdienst zijn verstrekt. Ook zal ik ingaan op de bepalingen
ten aanzien van gegevensverstrekking door de Belastingdienst die naast de
(fiscale) geheimhoudingsbepalingen aan de orde kunnen komen, zoals de Algemene
wet bestuursrecht (Awb), de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) en de Wet
openbaarheid van bestuur (Wob). Deze wetten geven onder omstandigheden een
recht op gegevens.Onder het huidige wettelijke regime geldt de geheimhoudingsplicht tegenover
iedereen voor gegevens van iedereen, dus ook voor gegevens van de belanghebbende
zelf. Er wordt onder meer voorgesteld de geheimhoudingsplicht niet te laten
gelden voor de bekendmaking van gegevens aan degene op wie de gegevens betrekking
hebben voorzover deze gegevens door of namens hem zijn verstrekt. De leden
van de CDA-fractie en de VVD-fractie zijn van mening dat een ieder toegang
moet hebben tot alle op hem betrekking hebbende gegevens, ongeacht de herkomst
daarvan. De leden van de PvdA-fractie vragen waarom het opheffen van de geheimhoudingsplicht
wordt beperkt tot de situatie dat de belastingplichtige de gegevens zelf heeft
verstrekt. Zij vinden het vreemd dat een belastingplichtige in een procedure
niet kan beschikken over gegevens die de Belastingdienst bekend zijn maar
waarover de belastingplichtige zelf geen beschikking heeft. Ook de leden van
de SP-fractie vragen waarom de belastingplichtige niet over alle op hem betrekking
hebbende stukken kan beschikken. De leden van de VVD-fractievinden
dat belastingplichtigen in de praktijk te vaak worden geconfronteerd met een
Belastingdienst die geen openheid van zaken wil geven, ook niet als het hun
eigen belastingaangelegenheden betreft. Ook in de commentaren van de NOB,
de NOvA en de NFB is aandacht gevraagd voor deze problematiek.Ik wil allereerst een misverstand uit de weg ruimen over de geheimhoudingsplicht
in relatie tot gegevens waarop de belastingheffing en -invordering gebaseerd
is. Het huidige en het voorgestelde eerste lid van artikel 67 AWR en IW bepalen
kort gezegd dat de geheimhoudingsplicht niet geldt als bekendmaking van de
gegevens noodzakelijk is voor de heffing of invordering van belasting. De
inspecteur en de ontvanger verstrekken dus uit eigen beweging de gegevens
die noodzakelijk zijn voor de heffing respectievelijk de invordering van belasting.
Daarnaast codificeert het voorgestelde tweede lid, onderdeel a, de regel dat
een wettelijke verplichting tot gegevensverstrekking in andere wetten vóór
gaat op de fiscale geheimhoudingsplicht. Voorbeelden van zulke wettelijke
verplichtingen zijn te vinden in artikel 7:4, tweede lid, en artikel 8:42,
eerste lid, Awb. Deze bepalingen verplichten de inspecteur of de ontvanger
de op de zaak betrekking hebbende stukken voor de belanghebbende ter inzage
te leggen respectievelijk aan de rechter te sturen. (De belanghebbende zal
waarschijnlijk al over een groot deel van deze stukken beschikken, omdat bekendmaking
daarvan in het algemeen noodzakelijk is voor de heffing of invordering van
belasting.) Een soortgelijke verplichting geldt ingeval iemand door de ontvanger
aansprakelijk gesteld wordt voor de belastingschuld van een ander. Artikel
49, vijfde lid, IW geeft de aansprakelijkgestelde recht op gegevens over de
belasting waarvoor hij aansprakelijk is gesteld voorzover deze gegevens van
belang kunnen worden geacht voor een bezwaar- of beroepsprocedure. Daarnaast
bestaat op grond van de Awb een motiveringsplicht voor het opleggen van belastingaanslagen
en het beslissen op bezwaar (artikelen 3:46 e.v. Awb), zodat om die reden
de gegevens waarop de belastingaanslag of uitspraak gebaseerd is, (desgevraagd)
aan de belastingplichtige bekend gemaakt moeten worden. Ingeval de belastingplichtige
van mening is dat de gegevens in zijn dossier, waarop de belastingaanslag
of uitspraak gebaseerd is, onjuist zijn, dan heeft hij in de bezwaarfase of
de beroepsfase de mogelijkheid dit recht te zetten. Overigens is het een vaste
werkwijze van de Belastingdienst dat voorgenomen correcties op een aangifte,
bijvoorbeeld op basis van contra-informatie, vóór het vaststellen
van de aanslag aan de belastingplichtige worden meegedeeld, waarbij de belastingplichtige
een termijn krijgt om te reageren1. Uit de rechtspraak
blijkt dat als de rechter van mening is dat de inspecteur (in de beroepsfase)
niet voldoende gegevens verstrekt heeft, de inspecteur niet aan zijn bewijslast
heeft voldaan waardoor de belastingaanslag, de eventuele boete of de aansprakelijkstelling
vernietigd wordt. Het gaat in de hiervoor genoemde situaties niet om de vraag
of de geheimhoudingsplicht van toepassing is maar om de vraag of en zo ja,
welke gegevens zijn aan te merken als «op de zaak betrekking hebbende
stukken» die van belang zijn voor de onderbouwing van een belastingaanslag
of een aansprakelijkstelling. Het is de (hoogste) rechter die in een concreet
geval het definitieve antwoord op die vraag geeft. Met het voorgaande wil
ik duidelijk maken dat ondanks het bestaan van een geheimhoudingsplicht ten
opzichte van de belastingplichtige zelf, de belastingplichtige en de aansprakelijkgestelde
bepaalde rechten hebben ten aanzien van gegevens over hun eigen belastingaangelegenheden.Een ander misverstand betreft het standpunt dat het niet van toepassing
zijn van de geheimhoudingsplicht een verplichting tot gegevensverstrekking
met zich brengt. De fiscale geheimhoudingsbepalingen geven niet aan wanneer
de Belastingdienst verplicht is tot gegevensverstrekking over te
gaan. Verplichte gegevensverstrekkingen vloeien voort uit de hiervoor genoemde
bepalingen van de Awb en de IW of uit specifieke wetten. Verder kan de Wbp
er toe leiden dat de Belastingdienst persoonsgegevens aan natuurlijke personen
moet verstrekken. Natuurlijke personen hebben op grond van artikel 35 en 36
Wbp het recht gegevens over henzelf te ontvangen, te verbeteren en aan te
vullen, tenzij een of meer uitzonderingen van artikel 43 Wpb van toepassing
zijn. Ingeval een belanghebbende een wettelijk recht heeft om gegevens van
de Belastingdienst te ontvangen, en de Belastingdienst daarmee een plicht
heeft om deze gegevens te verstrekken, geldt de geheimhoudingsplicht niet.
Dit is verwoord in het voorgestelde tweede lid, onderdeel a, van de geheimhoudingsbepalingen.De fiscale geheimhoudingsplicht komt pas aan de orde als gegevensverstrekking
niet van belang is voor de heffing of invordering van belasting én
er geen andere wettelijke verplichting tot gegevensverstrekking bestaat. Voor
de wettelijke geheimhoudingsbepalingen geldt tot nu toe het, ook door de Hoge
Raad gehanteerde, uitgangspunt dat de geheimhoudingsplicht voor iedereen geldt
en dus ook voor gegevens die de belastingplichtigen zelf betreffen. Opgemerkt
wordt dat er slechts weinig situaties zijn waarin de belastingplichtige geconfronteerd
wordt met de geheimhoudingsplicht ten aanzien van gegevens die hem zelf betreffen;
meestal is gegevensverstrekking nodig in verband met de heffing of invordering
van belasting of verplicht op grond van de Awb. Het standpunt van enkele fracties
dat belanghebbenden over alle op hen betrekking hebbende gegevens moeten kunnen
beschikken, deelt de regering niet. Er kunnen belangrijke redenen bestaan
om een belanghebbende niet de gegevens te verstrekken waar hij om vraagt,
bijvoorbeeld de opsporings- en controlestrategie van de Belastingdienst en
andere uitzonderingsgronden die ook in de Wbp en de Wob vermeld zijn. Tevens
zijn er argumenten waarom de geheimhoudingsplicht moet blijven bestaan voor
gegevens die de belastingplichtige zelf betreffen. Evenals in het nader rapport
wijs ik op het arrest van de Hoge Raad van 8 november 1991, NJ 1992,
277. Er zijn situaties denkbaar dat de belastingplichtige erbij gebaat is
dat de Belastingdienst hem geen gegevens over zichzelf verstrekt, bijvoorbeeld
als hij in een juridische procedure met derden de opdracht heeft gekregen
bepaalde stellingen of feiten op te vragen bij de Belastingdienst1. De Hoge Raad lijkt deze situatie op het oog te hebben
met het hiervoor genoemde arrest. Het is dus onder omstandigheden ook de belastingplichtige
zelf die beschermd wordt door een ruime reikwijdte van de fiscale geheimhoudingsplicht.
Belastingplichtigen die inzien dat zij baat kunnen hebben bij een geheimhoudingsplicht
die ook geldt ten aanzien van henzelf, zullen bij het vervallen van deze geheimhoudingsplicht
misschien geneigd zijn minder informatie aan de Belastingdienst te verstrekken
of minder snel in overleg te treden met de Belastingdienst. De Belastingdienst
kan daardoor benadeeld worden bij de heffing en inning van belastingen. Op
het tot nu toe gehanteerde uitgangspunt ten aanzien van de geheimhoudingsplicht
heeft de regering een uitzondering willen maken omwille van het algemene rechtsgevoel;
de burger zou niet begrijpen dat een geheimhoudingsplicht geldt voor stukken
die hij op een eerder moment aan de Belastingdienst heeft verstrekt. Hiermee
wordtéén van de ontheffingen in het Voorschrift informatieverstrekking
1993 gecodificeerd.Onder de huidige en ook de voorgestelde geheimhoudingsbepalingen wordt
de gegevensuitwisseling niet beperkt tot overheidslichamen die de uitvoering
van inkomens- en vermogensafhankelijke regelingen tot taak hebben. De leden
van de PvdA- en de VVD-fractie vragen hoe dit zich verhoudt met Europees recht
en daarmee artikel 9 Wbp. Kunnen belanghebbenden artikel 9 Wbp inroepen tegen
gegevensverstrekkingen op basis van het voorgestelde tweede en
derde lid van de geheimhoudingsbepalingen? Met de Wbp is de richtlijn nr.
95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 23 november
1995 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de
verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens
(PbEG L 281) geïmplementeerd. De richtlijn en in navolging daarvan artikel
8, onderdeel e, Wbp laten uitdrukkelijk de mogelijkheid open dat gegevens
gebruikt worden ten behoeve van de publiekrechtelijke taak die door een ander
bestuursorgaan wordt verricht. In dat opzicht bestaat er dan ook geen reden
de gegevensuitwisseling te beperken tot bestuursorganen die tot taak hebben
de uitvoering van inkomens- en vermogensafhankelijke regelingen. Artikel 9,
eerste lid, Wbp bepaalt dat persoonsgegevens niet verder verwerkt mogen worden
op een wijze die onverenigbaar is met de doeleinden waarvoor de gegevens zijn
verkregen. Indien persoonsgegevens voor meerdere publiekrechtelijke taken
van belang zijn, zal er vaak verwantschap zijn tussen het doel waarvoor de
gegevens oorspronkelijk zijn verkregen en het doel van de beoogde verwerking.
In dat geval is sprake van verenigbaar gebruik. Ingeval geen sprake is van
verwantschap en verenigbaar gebruik, is gegevensverstrekking ten behoeve van
de uitvoering van overheidsregelingen meestal toch mogelijk op grond van een
of meer van de in artikel 43 Wbp genoemde uitzonderingen op artikel 9. Belanghebbenden
kunnen artikel 9 Wbp niet inroepen tegen bepaalde gegevensverstrekkingen;
die mogelijkheid biedt artikel 9 niet. In artikel 40 Wbp is echter een verzetmogelijkheid
opgenomen, namelijk tegen gegevensverwerkingen op grond van artikel 8, onderdelen
e en f, Wbp in verband met persoonlijke omstandigheden van de belanghebbende.
Bij artikel 8, onderdeel e, gaat het om gegevensverwerking die noodzakelijk
is voor de goede vervulling van een publiekrechtelijke taak door een bestuursorgaan
maar waarvoor geen wettelijke verplichting bestaat. Artikel 8, onderdeel f,
gaat over gegevensverwerking die noodzakelijk is voor de behartiging van enig
gerechtvaardigd belang tenzij een belang of recht van de degene wiens gegevens
verwerkt worden, prevaleert. Artikel 40 Wbp biedt dus een verzetmogelijkheid,
ingeval de Belastingdienst aan een ander (bestuursorgaan) gegevens heeft verstrekt
op grond van het voorgestelde artikel 67, tweede lid, onderdeel b of c, van één
van de geheimhoudingsbepalingen. In dat geval moet de Belastingdienst beoordelen
of er bijzondere persoonlijke omstandigheden aanwezig zijn, die de beëindiging
van de gegevensverstrekking rechtvaardigen.De leden van de VVD-fractie benadrukken dat de geheimhoudingsplicht ten
opzichte van belastingplichtigen en de bescherming van hun privacy geen beletsel
mag zijn voor een open en transparant werkende Belastingdienst. Ook de NOB
heeft hierover opmerkingen gemaakt. Deze leden betreuren het dat in het wetsvoorstel
wordt beoogd een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) af te sluiten
voor belastingplichtigen die meer openheid van de Belastingdienst vragen,
bijvoorbeeld over hun eigen belastingaangelegenheden. Zij vragen de regering
de toezegging te geven dat de Belastingdienst openheid van zaken blijft geven
over door haar gevoerd beleid. Het is zeker niet de bedoeling het handelen
van de Belastingdienst met geheimzinnigheid te omhullen en de Wob niet van
toepassing te laten zijn op het fiscale uitvoeringsbeleid. Om belastingplichtigen
rechtszekerheid te bieden wordt het door of namens de staatssecretaris van
Financiën vastgestelde fiscale uitvoeringsbeleid uit eigen beweging bekendgemaakt.
Over het fiscale uitvoeringsbeleid blijft de Belastingdienst openheid van
zaken geven. Dit is ook in overeenstemming met de artikelen 2 en 8 Wob. Daarnaast
geldt dat een ieder op grond van artikel 3 Wob een verzoek kan doen om openbaarmaking
van bestuurlijke aangelegenheden. De Wob, die uitgaat van het algemene belang
van openbaarheid van informatie, is echter niet bedoeld voor het verstrekken van gegevens van individuele belastingplichtigen, tenzij hiermee een
algemeen belang gemoeid is. Openbaarmaking op grond van de Wob impliceert
namelijk dat de gegevens openbaar zijn voor een ieder, niet alleen voor de
verzoeker. Dat zal gewoonlijk niet de bedoeling zijn van belastingplichtigen
die een verzoek doen om openbaarmaking van gegevens over hun eigen belastingaangelegenheden.
Die belastingplichtigen zijn meer gebaat bij een verzoek om informatieverstrekking
op grond van de hiervoor genoemde bepalingen van de Awb, de IW of de Wbp.
Ingeval er geen wettelijke bepaling tot gegevensverstrekking verplicht, gelden
voor gegevens van individuele belastingplichtigen de fiscale geheimhoudingsbepalingen.
Met de voorgestelde wijziging van de ontheffingsbepalingen zijn de fiscale
geheimhoudingsbepalingen meer specifiek geregeld waardoor ze voorrang hebben
boven meer algemene regels van de Wob, zoals volgens de parlementaire geschiedenis
van de Wob ook de bedoeling was1. Daarmee wordt,
anders dan de leden van de VVD-fractie vrezen, de rechtsbescherming niet aangetast.De leden van de VVD-fractie willen graag een toelichting op het standpunt
dat de reikwijdte van het ontheffingenstelsel wordt beperkt; dit gezien het
feit dat de bestaande algemene bepalingen tot ontheffing door de Minister
blijven bestaan. De beperking van de reikwijdte van het ontheffingenstelsel
zit in het feit dat het ontheffingenstelsel wordt beperkt tot uitzonderingsgevallen.
De meer algemene afwijkingen op de geheimhoudingsplicht zijn daartoe in de
wet zelf opgenomen. Daarbij gaat het om de gegevensverstrekkingen aan de belastingplichtige
zelf voorzover deze gegevens door of namens hem zijn verstrekt en de gegevensverstrekkingen
aan bestuursorganen die zijn opgenomen in de ministeriële regeling.De leden van de VVD-fractie constateren dat de ontheffing door de Minister
ook gebruikt kan worden voor niet-structurele gegevensverstrekking aan bestuursorganen.
Zij vragen om wat voor soort gegevens dit kan gaan. Verder vragen zij wat
de consequenties zijn als de ontheffing alleen gebruikt mag worden om vooruit
te lopen op de wijziging van de ministeriële regeling. De ontheffingsbepalingen
zijn in de voorgestelde regeling bedoeld voor drie situaties. Ten eerste voor
bepaalde gegevensverstrekkingen aan belastingplichtigen zelf, bijvoorbeeld
verklaringen over de eventuele afwezigheid van belastingschulden. Ten tweede
voor structurele gegevensverstrekkingen aan bestuursorganen, welke verstrekkingen
nog niet zijn opgenomen in de ministeriële regeling. Ten derde voor incidentele
of onvoorziene gevallen waarin gegevensverstrekking gewenst is. Een voorbeeld
van een niet-structurele gegevensverstrekking aan een bestuursorgaan is de
in de Memorie van Toelichting genoemde incidentele en onvoorziene situatie
van de verstrekking van adresgegevens aan De Nederlandse Bank ten behoeve
van het versturen van de Eurokit. Een voorbeeld van incidentele maar voorziene
situaties is gegevensverstrekking aan andere ministeries ten behoeve van de
voorbereiding van of onderzoek naar toekomstige wetgeving. Als de ontheffingsbepalingen
alleen gebruikt mogen worden voor structurele gegevensverstrekkingen aan bestuursorganen,
bestaat er geen enkele mogelijkheid meer voor bepaalde gegevensverstrekkingen
aan belastingplichtigen zelf en voor gegevensverstrekkingen in incidentele
of onvoorziene gevallen. De regering vindt dit ongewenst; er kan immers een
groot maatschappelijk belang bestaan om bepaalde gegevens te verstrekken.De leden van de VVD-fractie vragen hoe wordt bepaald wat noodzakelijk
is voor een goede vervulling van een publiekrechtelijke taak. Deze leden en
de NOB vinden het ongewenst dat gegevens van belastingplichtigen automatisch
worden uitgewisseld met andere overheidslichamen. Zij vinden dat de Belastingdienst
zeer terughoudend moet zijn met dergelijke uitwisselingen, met
name in de gevallen waarin de wettelijke verplichting daartoe ontbreekt. Zij
dringen erop aan de lijst met gegevensverstrekkingen in de ministeriële
regeling beperkt te houden en een zeer beperkt ontheffingsbeleid te voeren.
Zowel onder de huidige als onder de voorgestelde regeling vinden gegevensverstrekkingen
aan bestuursorganen plaats ten behoeve van een goede vervulling van hun publiekrechtelijke
taak, bijvoorbeeld ter verkrijging van contra-informatie. Onder de voorgestelde
regeling zal enkel de Minister van Financiën (of de Staatssecretaris
van Financiën) beslissen of gegevens nodig zijn voor het vervullen van
een publiekrechtelijke taak, zodat ze met dat doel aan andere overheidslichamen
verstrekt kunnen worden. Ingeval hij positief beslist, vindt opname in de
ministeriële regeling plaats of wordt ontheffing verleend. In alle gevallen
is het afhankelijk van de soort en de hoeveelheid gegevens of gegevensverstrekking
geautomatiseerd plaatsvindt of handmatig. Wat betreft de gevraagde terughoudendheid
bij het verstrekken van gegevens aan andere (overheids)lichamen merk ik het
volgende op. Ingeval een wettelijke verplichting tot gegevensverstrekking
bestaat, is terughoudendheid niet aan de orde; de wetgever heeft dan immers
beslist dat het gewenst is dat een (overheids)lichaam bepaalde gegevens van
de Belastingdienst ontvangt voor de uitoefening van een bepaalde taak1. Ook bij afwezigheid van een wettelijke verplichting
tot gegevensverstrekking zijn veel overheidslichamen geïnteresseerd in
gegevens waarover de Belastingdienst beschikt. De Belastingdienst ontvangt
veel verzoeken om informatieverstrekking, omdat de Belastingdienst over veel
informatie beschikt. De door de leden van de VVD-fractie gevraagde terughoudendheid
bij gegevensverstrekking tussen overheidslichamen komt op gespannen voet met
de heersende gedachte dat burgers dezelfde gegevens niet vaker dan eenmaal
aan de overheid hoeven te verstrekken. Deze gedachte is onder meer verwoord
in twee moties van de Tweede Kamer, waaronder de motie van Szabó c.s.2 De regering hanteert wel het uitgangspunt dat structurele
of voorziene gegevensverstrekkingen zo veel mogelijk wettelijk geregeld moeten
worden. Dit moet aan de orde komen bij nieuwe wetten of bij de aanpassing
van bestaande wetten. In de toekomst zal, zo mag worden verwacht, de lijst
met gegevensverstrekkingen in de ministeriële regeling dan ook beperkter
worden. Desalniettemin zullen er altijd situaties blijven bestaan waarin gegevensverstrekking
niet wettelijk geregeld kan worden, omdat de taken waarvoor de gegevensverstrekking
noodzakelijk is, opgenomen zijn in diverse overheidsregelingen. Denk bijvoorbeeld
aan de convenanten die de Belastingdienst met diverse gemeenten en politiedistricten
gesloten heeft voor de integrale handhaving van overheidsregelingen, met name
gericht op vrijplaatsen. Voor zulke structurele gegevensverstrekkingen blijft
opname in de ministeriële regeling de norm.De leden van de CDA-fractie en de VVD-fractie vragen wat de consequenties
zijn van de voorgestelde regeling voor de mogelijkheid voor gegevensuitwisseling
tussen de Nederlandse mededingingsautoriteit (verder: Nma) en de Belastingdienst.
Er bestaat voor de Belastingdienst geen wettelijke verplichting om gegevens
te verstrekken aan de Nma. Onder de huidige regeling is ontheffing verleend
voor verstrekking van bepaalde gegevens aan de Nma. Onder de voorgestelde
regeling zullen de Nma en de desbetreffende gegevens opgenomen worden in de
ministeriële regeling. De voorgestelde regeling heeft geen consequenties
voor gegevensverstrekking van de Nma aan de Belastingdienst.De NOvA stelt, de leden van de PvdA-fractie vragen een reactie op dit
punt, in het kader van de versterking van de rechtsbescherming voor in de
geheimhoudingsbepalingen op te nemen dat de beslissing tot geheimhouding respectievelijk
tot gegevensverstrekking een voor bezwaar vatbare beschikking is. Vóór
1 januari 2005 was het mogelijk tegen een beslissing ingevolge
artikel 67, tweede lid, AWR bezwaar en beroep aan te tekenen1. Met de invoering van de wetgeving in verband met de tweede feitelijke
instantie is over de mogelijkheid tot het aanwenden van rechtsmiddelen onzekerheid
ontstaan. De NOvA stelt voor deze onzekerheid weg te nemen. Ik merk op dat
de huidige formulering van artikel 26, eerste lid, AWR en artikel 8:5, eerste
lid, Awb en de bijlage bij die wet er toe leiden dat beroep bij de belastingrechter
en de bestuursrechter tegen een beslissing die verband houdt met het voorgestelde
artikel 67, tweede lid, onderdeel b en c, en derde lid, AWR en IW niet mogelijk
is. In dat kader moet onderscheid gemaakt worden tussen de beslissing om geen
en de beslissing om wel gegevens te verstrekken. Zoals ik hiervoor al heb
aangegeven, kan een belastingplichtige die bepaalde gegevens van de Belastingdienst
wenst te ontvangen, geen recht ontlenen aan de fiscale geheimhoudingsbepalingen.
Hij zal een beroep moeten doen op de Awb, de IW, specifieke wetten of de Wbp.
Het is daarom niet zinvol belastingplichtigen een rechtsmiddel te geven tegen
een beslissing van de Belastingdienst of de Minister dat de geheimhoudingsplicht
van toepassing is. Tevens is het niet wenselijk bestuursorganen een rechtsmiddel
te geven ingeval hun verzoek om informatie, gedaan met een beroep op het voorgestelde
artikel 67, tweede lid, onderdeel b, of derde lid, van de geheimhoudingsbepalingen,
niet gehonoreerd wordt; bestuursorganen behoren hun onderlinge discussies
niet uit te vechten in de rechtzaal. Voor een beslissing om wel gegevens te
verstrekken, bijvoorbeeld aan een ander bestuursorgaan, biedt de Wbp naar
mijn mening al voldoende waarborgen voor belanghebbenden.De NFB vraagt, de leden van de PvdA-fractie vragen een reactie op dit
punt, in het kader van het voorgestelde tweede lid, onderdeel c, van de geheimhoudingsbepalingen
hoe de Belastingdienst omgaat met gegevensverstrekkingen aan echtgenoten en
erfgenamen van belanghebbende. Voor erfgenamen geldt het volgende. Erfgenamen
treden in de plaats van de belanghebbende en kunnen dezelfde informatie krijgen
die de belanghebbende bij in leven zijn zelf had kunnen krijgen. Artikel 44
AWR bepaalt, in uitzondering op de algemene civielrechtelijke regel, dat de
erfgenamen tegenover de inspecteur vertegenwoordigd kunnen worden door één
van hen; tegenover de inspecteur hoeft een erfgenaam niet te zijn gemachtigd
door de overige erfgenamen. Voor een echtgenoot van een nog in leven zijnde
belanghebbende geldt dat sprake is van een derde2.
Afgezien van de situatie waarbij de echtgenoot de belanghebbende vertegenwoordigt,
verstrekt de Belastingdienst geen gegevens over de belanghebbende aan de echtgenoot.
Het maakt hierbij geen verschil of de echtgenoten in een echtscheidingsprocedure
zijn verwikkeld of niet.De NFB vraagt aandacht voor de bescherming van de privacy van de burger
vanwege de huidige mogelijkheden van elektronische informatievergaring, waardoor
een snelle verwerking van gegevens mogelijk is. In reactie hierop wijs ik
op de Wbp. Deze wet is in beginsel van toepassing op een ieder die persoonsgegevens
geautomatiseerd of opgenomen in een bestand verwerkt. Deze wet biedt voldoende
waarborgen voor de bescherming van de privacy van burgers, zodat er geen reden
is voor een aanvullende regeling voor fiscale gegevens.11. Algemene beginselen van behoorlijk bestuurDe leden van de VVD-fractie delen de opvatting van de Raad van State dat
belastingplichtigen belang kunnen hebben bij de codificatie van de algemene
beginselen van behoorlijk bestuur. Omdat de regering heeft aangegeven dat
codificatie van het vertrouwens- en gelijkheidsbeginsel een nader onderzoek
vergt, vernemen de leden van de VVD-fractie op welke termijn
de resultaten van dit onderzoek tegemoet kunnen worden gezien en of wetgeving
op dit onderdeel verwacht kan worden.De regering is vooralsnog niet voornemens om een onderzoek in te stellen
naar de codificatie van het vertrouwens- en gelijkheidsbeginsel. Een onderzoek
naar de codificatie van deze beginselen is mede afhankelijk van de gedachtevorming
over een verdere ontwikkeling van het algemene bestuursrecht. Een dergelijke
gedachtevorming heeft in den brede nog onvoldoende vorm gekregen.12. OpstapresolutieDe leden van de fractie van de VVD vragen om toelichting waarom bij sfeerovergang,
bij storting van buitenlandse aandelen, er doorgaans geen dreiging is van
claimverlies. Het hier bedoelde claimverlies kan zich slechts voordoen indien
Nederland in een situatie van grensoverschrijdende aandelenfusie een claim
heeft. Omdat hier doorgaans geen sprake van zal zijn, zal ook claimverlies
niet snel aan de orde kunnen zijn. Voorts vragen deze leden de regering nader
in te gaan op de suggestie van de Raad van State om de voorgestelde wijziging
van artikel 3a van Wet op de dividendbelasting 1965 niet te beperken tot vennootschappen
die niet in Nederland gevestigd zijn. Zoals reeds in het nader rapport aangegeven,
is de reden waarom de suggestie van de Raad niet is overgenomen gelegen in
het feit dat er een essentieel verschil bestaat tussen de situatie waarin
een aandelenfusie plaatsvindt tussen een in het buitenland gevestigde vennootschap
met een in Nederland gevestigde vennootschap en de situatie waarin louter
binnenlandse vennootschappen fuseren. Dat verschil komt tot uitdrukking in
de betrokken fiscale claim. In de eerste situatie had Nederland geen claim
op de buitenlandse winstreserves maar krijgt die wel. In het tweede geval
bestaat een claim op in Nederland aangegroeide winstreserves. In het voorstel
van de Raad van State wordt niet alleen afgezien van een heffingsrecht over
in het buitenland aangegroeide winstreserves maar wordt tevens de bestaande
claim op in Nederland aangegroeide winstreserves in beginsel losgelaten. Dit
is naar de mening van de regering een brug te ver.Door de leden van de VVD-fractie wordt er op gewezen dat in de memorie
van toelichting wordt gesproken over een antimisbruikbepaling, terwijl in
het nader rapport sprake is van een anticlaimverliesbepaling. Gevraagd wordt
om deze tegengestelde toelichtingen nader te verklaren. Antimisbruikbepalingen
zijn gericht op het voorkomen dat van een bepaalde regeling onbedoeld gebruik
wordt gemaakt ten einde een bepaalde belastingclaim te ontgaan. Bij een anticlaimverliesbepaling
gaat het er niet zozeer om dat onbedoeld gebruik gemaakt zou worden van de
regeling, maar dat wordt voorkomen dat door gebruik te maken van de regeling
een overigens legitieme belastingclaim wordt losgelaten. Uiteindelijk wordt
met beide bepalingen bereikt dat een bestaande belastingclaim wordt behouden,
zij het vanuit een andersoortige benadering. Beide varianten komen tot uitdrukking
in de bestaande tekst van artikel 3a, eerste lid, van de Wet op de dividendbelasting
1965 en de tekst van de thans voorgestelde tweede volzin van dat lid. De bestaande
tekst beoogt zeker te stellen dat indien sprake is van een binnenlandse aandelenfusie,
een bestaande claim op niet uitgekeerde winstreserve behouden blijft (anticlaimverliesbepaling).
Met de in het wetsvoorstel opgenomen tekst voor een tweede volzin, wordt uitgegaan
van de zakelijkheid van de aandelenfusie. Is de fusie in overwegende mate
gericht op het ontgaan of uitstellen van belastingheffing dan geldt de tegemoetkomende
regeling niet (antimisbruikbepaling).De NOB sluit zich aan bij de kritiek van Brandsma in het Weekblad voor
Fiscaal Recht1, waarbij er op wordt gewezen dat
de regeling slechts toepasbaar is indien sprake is van een aandelenfusie,
en niet ingeval van een juridische fusie of splitsing. Gevraagd wordt om nader
te bezien of ruimte bestaat om de regeling uit te breiden tot de juridische
fusie en juridische splitsing. De leden van de PvdA-fractie vragen de regering
om een reactie op dit punt.Theoretisch is het mogelijk dat de door de NOB en Brandsma gesignaleerde
situaties zich voordoen. Het gaat dan ten eerste om het geval waarin een naar
Nederlands recht opgerichte vennootschap zich feitelijk gaat vestigen in het
buitenland en er vervolgens sprake is van een juridische fusie of splitsing
met een Nederlandse vennootschap, die optreedt als verkrijgende partij. De
als tweede genoemde situatie komt er op neer dat sprake is van een juridische
fusie tussen een in Nederland gevestigde, maar naar buitenlands recht opgerichte
vennootschap, met een naar buitenlands recht opgerichte en ook feitelijk in
het buitenland gevestigde vennootschap. Ook nu treedt de in Nederland gevestigde
vennootschap op als verkrijger.De eerste casus, die zich waarschijnlijk zelden zal voordoen, wijkt af
van de tweede casus doordat voor de Nederlandse vennootschap de vestigingsplaatsfictie
geldt, die er toe leidt dat naar Nederlands recht een claim bestaat op de
winstreserves van deze in het buitenland gevestigde vennootschap. In de tweede
casus speelt de vestigingsplaatsfictie geen rol maar is het onwaarschijnlijk
dat deze specifieke situatie zich voor zal doen. Mochten zich echter in de
praktijk dergelijke exceptionele gevallen voordoen, dan zal nader worden bezien
hoe hiermee om te gaan.13. KentekenblokkadeMet betrekking tot de zogenoemde kentekenblokkade vragen de leden van
de PvdA-fractie hoe snel het in het kentekenregister geplaatste (verplichtingen)signaal
wordt verwijderd indien alsnog motorrijtuigenbelasting wordt betaald en welke
controle daarop zal plaatsvinden.De uitvoeringsaspecten van het verplichtingensignaal worden thans in kaart
gebracht. Vooruitlopend op de uitkomsten daarvan is het belang onderkend van
een zorgvuldige communicatie met belastingschuldigen. Bedoelde communicatie
zal zo worden ingericht dat belastingschuldigen zich niet door een kentekenblokkade
zien «overvallen» en anderzijds over voldoende informatie beschikken
voor het geval zij een eenmaal aangebrachte signalering wensen te laten verwijderen.
Naar de huidige stand van voormeld onderzoek mag ervan worden uitgegaan dat
een aangebrachte signalering, na een daartoe strekkend verzoek van een belastingschuldige,
binnen hooguit enkele werkdagen kan zijn verwijderd.14. BestuurdersaansprakelijkheidDe leden van de VVD-fractie kunnen instemmen met de voorgestelde uitbreiding
van de bestuurdersaansprakelijkheid tot aansprakelijkheidsschulden –
voor de loon- of omzetbelasting – van rechtspersoonlijkheid bezittende
lichamen. Deze leden zetten (net als de NOB en de NFB) echter vraagtekens
bij de verlenging van de – in het kader van de vaststelling of er sprake
is van kennelijk onbehoorlijk bestuur – relevante termijn van drie jaren
naar zeven jaren. De genoemde leden geven de voorkeur aan een termijn van
drie jaren, voorafgaande aan het tijdstip waarop de uitlener in gebreke is.Het voorstel van de leden van de VVD-fractie om bij de vaststelling of
er sprake is van kennelijk onbehoorlijk bestuur uit te gaan van een driejaarsperiode
(kob-periode) voorafgaand aan het tijdstip waarop de belastingschuldige (de
uitlener) in gebreke is – dat is het tijdstip waarop de verschuldigde
loon- of omzetbelasting op aangifte behoorde te zijn voldaan – sluit
nauw aan bij de kob-periode die in het nieuwe artikel 36b wordt
gehanteerd: zeven jaren voorafgaande aan het tijdstip waarop de inlener de
betalingsonmacht met betrekking tot de aansprakelijkheidsschuld heeft gemeld
of had behoren te melden. Op deze wijze wordt in beide situaties rekening
gehouden met het tijdstip vanaf welke de belastingschuldige in gebreke is.De duur van de in artikel 36b opgenomen kob-periode is langer dan de door
de leden van de VVD-fractie voorgestelde periode omdat de kob-periode van
artikel 36b wordt berekend vanaf een tijdstip dat (veel) later in de tijd
is gelegen dan het tijdstip waarvan de genoemde leden uitgaan. Immers, voordat
de bestuurder van de krachtens artikel 34 IW aansprakelijk gestelde inlener
in beeld komt, is in de praktijk reeds enige tijd verstreken. In de eerste
plaats omdat de inspecteur in een situatie als de onderhavige pas een belastingaanslag
vast stelt – waarbij de door de uitlener verschuldige belastingen worden
nageheven – na controle door de Belastingdienst. Nadat vervolgens is
gebleken dat de uitlener de aan hem opgelegde belastingaanslag niet heeft
voldaan en hij geen vermogensbestanddelen heeft die de ontvanger kan uitwinnen,
zal laatstgenoemde ontvanger, indien de uitlener zijn onderneming in een BV
heeft ondergebracht, veelal eerst de bestuurder van deze BV aansprakelijk
stellen op grond van de «gewone» bestuurdersaansprakelijkheid
(artikel 36 IW).Wanneer de aansprakelijkstelling op de voet van artikel 36 niet tot voldoening
van de aansprakelijkheidsschuld heeft geleid, zal de ontvanger vervolgens
de inlener aansprakelijk stellen op de voet van de inlenersaansprakelijkheid
(artikel 34 IW). Als de inlener zijn onderneming eveneens heeft ondergebracht
in een BV en deze BV de aansprakelijkheidsschuld niet voldoet, kan de ontvanger
met behulp van het voorgestelde artikel 36b «doorstoten» naar
de bestuurder van de inlener. Pas nadat artikel 36b toepassing heeft kunnen
vinden, is de vraag relevant of de op de voet van dat artikel aansprakelijk
gestelde bestuurder de inlener op (kennelijk) onbehoorlijke wijze heeft bestuurd.
Bij de beantwoording van die vraag wordt rekening gehouden met een periode
van zeven jaren voorafgaand aan het moment waarop de inlener de betalingsonmacht
heeft gemeld of had behoren te melden.Uit het voorafgaande blijkt dat het tijdstip waarop de ontvanger artikel
36b kan toepassen in de tijd gezien ruim na het tijdstip ligt waarop de belastingschuldige
(de uitlener) in gebreke is. De inspecteur respectievelijk de ontvanger moeten
eerst verschillende (elkaar opeenvolgende) maatregelen in de heffings- en
invorderingssfeer nemen voordat de vraag aan de orde is of de bestuurder van
een op de voet van artikel 36b aansprakelijk gesteld lichaam (de inlener)
het desbetreffende lichaam op onbehoorlijke wijze heeft bestuurd. Om die reden
wordt in artikel 36b aangesloten bij het tijdstip waarop het aansprakelijk
gestelde lichaam in gebreke is – met betrekking tot de melding van betalingsonmacht –
en niet bij het (vroegere) tijdstip waarop de belastingschuldige in gebreke –
met betrekking tot de betaling van diens belastingschuld. In verband met dit
uitgangspunt is in 36b een andere kob-periode opgenomen dan die welke de leden
van de VVD-fractie op het oog hebben.De leden van de PvdA-fractie vragen om een reactie op de kanttekeningen
die de NOB, NFB en de NOvA plaatsen bij de duur van de in artikel 36b opgenomen
kob-periode. Zij stellen eveneens voor om bij de vaststelling van de vraag
of er sprake is van kennelijk onbehoorlijk bestuur een driejaarsperiode toe
te passen: drie jaren voorafgaande aan het tijdstip waarop bijvoorbeeld de
inlener in gebreke is. Indien de duur van de in het kader van kennelijk onbehoorlijk
bestuur relevante periode zou worden beperkt tot drie jaren voorafgaande aan
het tijdstip waarop de inlener in gebreke is, zal dit de slagkracht van het
nieuwe artikel 36b IW beperken omdat het kennelijk onbehoorlijk bestuur vóór
aanvang van de genoemde driejaarstermijn kan hebben plaatsgevonden.
Aan de hand van een voorbeeld in de sfeer van de inlenersaansprakelijkheid
wordt dit toegelicht.Een inlener die zijn onderneming heeft ondergebracht in een BV leent in
het jaar T personeel in van een malafide uitlener. Deze uitlener voldoet de
terzake verschuldigde belastingen en premies sociale verzekeringen niet waardoor
hij zijn personeel tegen een laag tarief kan aanbieden. Wanneer de uitlener
in gebreke blijft met de voldoening van zijn belasting- en premieschuld wordt
in het jaar T+1 een belastingaanslag vastgesteld. Als in het jaar T+2 blijkt
dat er geen vermogensbestanddelen zijn waarop de ontvanger zijn vordering
kan verhalen, stelt hij de enige bestuurder van de inlener aansprakelijk op
grond van artikel 36 IW. Nadat deze bestuurder alle rechtsmiddelen (zie artikel
49 IW) die hij tegen deze aansprakelijkstelling kan aanwenden, heeft uitgeput,
blijkt in het jaar T+5 dat de bestuurder van de uitlener de aansprakelijkheidsschuld
niet kan voldoen. Vervolgens stelt de ontvanger in het jaar T+5 de BV, die
formeel optreedt als inlener van personeel, ingevolge artikel 34 IW aansprakelijk
voor de door de uitlener ter zake van de uitlening van personeel niet betaalde
belastingen en premies sociale verzekeringen. Nadat de inlener alle rechtsmiddelen
tegen de aansprakelijkstelling op de voet van artikel 34 IW heeft uitgeput,
blijkt in het jaar T+7 dat hij de aansprakelijkheidsschuld niet kan voldoen.
Vervolgens kan de ontvanger deze aansprakelijkheidsprocedure voortzetten door
de enige bestuurder van de de inlener op de voet van het nieuwe artikel 36b
aansprakelijk te stellen. Dit laatste geschiedt in het jaar T+7. Ook de bestuurder
van de inlener wendt alle hem ter beschikking staande rechtsmiddelen aan tegen
de aansprakelijkstelling. In het jaar T+8 komt vast te staan dat die bestuurder
aansprakelijk is voor de door de uitlener niet betaalde belastingen en premies
sociale verzekeringen. In het onderhavige voorbeeld is het kennelijk onbehoorlijk
bestuur vooral gelegen in het inlenen van personeel van een malafide uitlener.
Dit kennelijk onbehoorlijk bestuur heeft plaatsgevonden ruim voor aanvang
van de driejaarsperiode. Bij een wettelijke driejaarsperiode zou de bestuurder
van de inlener zijn aansprakelijkheid ontgaan. Indien een kob-periode van
zeven jaren zou hebben gegolden, had die zijn aansprakelijkheid niet kunnen
ontlopen.De regering deelt de mening van de leden van de VVD-fractie dat de bestuurdersaansprakelijkheid
ingevolge artikel 36b IW pas kan worden ingeroepen als het – aansprakelijk
gestelde – lichaam in gebreke is. De (nieuwe) tweede volzin van artikel
49, eerste lid, IW strekt daartoe. Om te voorkomen dat een aansprakelijkstelling
op de voet van artikel 36b IW plaatsvindt voordat vaststaat of het lichaam,
dat in eerste instantie aansprakelijk is gesteld, binnen de daartoe gestelde
termijn aan zijn betalingsverplichting (ten aanzien van de aansprakelijkheidsschuld)
zal voldoen, bepaalt artikel 49, eerste lid, tweede volzin, dat geen aansprakelijkstelling
plaatsvindt vóór het tijdstip waarop het lichaam in gebreke
is. Zolang daarvan geen sprake is, kan de ontvanger (derhalve) artikel 36b
IW niet toepassen. Het in eerste instantie aansprakelijk gestelde lichaam
is pas in gebreke na het verstrijken van de in de beschikking, bedoeld in
artikel 49, eerste lid, IW, vermelde termijn. Deze termijn bedraagt in de
regel twee maanden na de datum van de dagtekening van bedoelde beschikking
(artikel 52, eerste lid, IW).Voorts vragen de leden van de CDA-fractie (onder Artikelsgewijze toelichting)
of het niet zo is dat de gebeurtenissen die aanleiding geven tot het inroepen
van de keten- en inlenersaansprakelijkheid zich buiten de invloedssfeer van
de bestuurder voordoen en dat daarom ermee volstaan zou moeten worden het
lichaam aansprakelijk te stellen. Met het nieuwe artikel 36b IW wordt de ontvanger
een instrument gegeven om malafide bestuurders van (onder meer) inleners en
(hoofd)aannemers aansprakelijk te stellen en zich op die wijze op hun privé-vermogen
te kunnen verhalen. Deze maatregel sluit aan bij een daartoe
strekkende wens van uw Kamer (motie Koşer Kaya c.s., Kamerstukken II
2004/05, 17 050, nr. 294). In de huidige situatie kan een bestuurder
niet aansprakelijk worden gesteld voor de aansprakelijkheidsschuld van het
(mede) door hem bestuurde rechtspersoonlijkheid bezittend lichaam. Daardoor
heeft bijvoorbeeld een inlener die zijn onderneming heeft ondergebracht in
een BV en die financieel voordeel denkt te kunnen behalen door willens en
wetens met een malafide uitlener te contracteren, de mogelijkheid zijn aansprakelijkheid
te ontlopen door zich achter zijn BV te verschuilen. Daarbij is het dus niet
zo dat de aansprakelijkheidsschuld buiten de invloedssfeer van de bestuurder
ontstaat. Aan de hand van het volgende voorbeeld wordt dit toegelicht.Een inlener leent personeel in van een (malafide) uitzendbureau. Als hij
zijn bedrijf niet uitoefent in de vorm van (bijvoorbeeld) een BV, loopt hij
het risico aansprakelijk gesteld te worden op grond van de inlenersaansprakelijkheid
(artikel 34 IW).Als de inlener zijn onderneming heeft ondergebracht in een BV, die formeel
optreedt als inlener van personeel, zal die BV aansprakelijk kunnen worden
gesteld op grond van artikel 34 IW. Als die BV in gebreke blijft met de voldoening
van de aansprakelijkheidsschuld is het nu niet mogelijk de bestuurder achter
die BV aansprakelijk te stellen voor die aansprakelijkheidsschuld. Immers
ingevolge de thans geldende regeling inzake de bestuurdersaansprakelijkheid
(artikel 36 IW) is de bestuurder alleen aansprakelijk voor de «eigen»
belastingschuld van de BV (en niet voor de aansprakelijkheidsschuld van die
BV).Om aan deze ongewenste situatie een einde te maken, wordt voorgesteld
de wettelijke regeling inzake bestuurdersaansprakelijkheid uit te breiden.
Deze uitbreiding – het nieuwe artikel 36b IW – leidt er in het
hiervoor gegeven voorbeeld toe dat het voor de bestuurder geen zin meer heeft
zich achter een BV te verschuilen omdat de aansprakelijkheidsschuld nu ook
naar hem doorwerkt. Als een inlener zich niet meer kan verschuilen achter
een BV zal het voor hem ook minder aantrekkelijk worden om gebruik te maken
van een malafide uitzendbureau. Op die wijze krijgt de ontvanger een nieuw
instrument in handen bij het bestrijden van fraude in (onder meer) de uitzendbranche.Ten slotte vragen de leden van de CDA-fractie of artikel 36b IW ertoe
leidt dat bestuurders van een tot fiscale eenheid voor de omzetbelasting behorende
vennootschap aansprakelijk kunnen worden gesteld voor de omzetbelasting van
willekeurig welke andere tot die eenheid behorende vennootschap. Dit is inderdaad
het geval. Ingevolge artikel 43 IW is ieder van de onderdelen van de fiscale
eenheid voor de omzetbelasting aansprakelijk voor de omzetbelastingschuld
van die eenheid. Omdat een fiscale eenheid in de omzetbelasting geen rechtspersoon
is, kan de ontvanger indien hij een bestuurder van een of meerdere van de
tot die eenheid behorend onderdelen aansprakelijk wil stellen niet ingevolge
artikel 36 IW aanspreken. Indien een aansprakelijkstelling krachtens artikel
43 IW onvoldoende soelaas biedt omdat de (aansprakelijk gestelde) onderdelen
van de fiscale eenheid geen of onvoldoende vermogensbestanddelen hebben waarop
de ontvanger zich kan verhalen – bijvoorbeeld omdat bestuurders op onverantwoorde
wijze gelden aan die eenheden hebben onttrokken –, kan de ontvanger
zodra die onderdelen in gebreke zijn de door die onderdelen niet betaalde
aansprakelijkheidsschuld met toepassing van het nieuwe artikel 36b IW verhalen
op de bestuurders van deze onderdelen. Op die wijze wordt voorkomen dat bestuurders
van de verschillende onderdelen die tot een fiscale eenheid voor de omzetbelasting
behoren hun aansprakelijk kunnen ontlopen door zich achter die onderdelen
te verschuilen.Van de zijde van de NFB wordt de vraag gesteld, de leden van de PvdA-fractie
vragen om een reactie op dit punt, welke bestuurders ingevolge het voorgestelde
artikel 36b IW aansprakelijk kunnen worden gesteld. Zowel de gewezen bestuurders
als de zittende bestuurders van een rechtspersoonlijkheid bezittende lichaam
kunnen op de voet van artikel 36b IW aansprakelijk worden gesteld voor de
schuld waarvoor het door hen bestuurde lichaam – bijvoorbeeld krachtens
artikel 35 IW – in eerste instantie aansprakelijkheid is gesteld. Dat
de ontvanger artikel 36b tegen de gewezen bestuurder in stelling kan brengen,
blijkt reeds uit het tweede lid van dat artikel. In artikel 36b, tweede lid,
wordt – onder meer – artikel 36, vijfde lid, IW van overeenkomstige
toepassing verklaard. Ingevolge artikel 36, vijfde lid, aanhef en onderdeel
a, wordt voor de toepassing van dat artikel onder bestuurder mede verstaan
de gewezen bestuurder tijdens wiens bestuurder de belastingschuld is ontstaan.Ook de nieuwe bestuurder kan op de voet van artikel 36b IW worden aangesproken.
Hij zal zich echter kunnen disculperen als hij geen bemoeienis heeft gehad
met het onbehoorlijk bestuur dat ten grondslag heeft gelegen aan het niet
betalen door het (mede) door hem bestuurde rechtspersoonlijkheid bezitten
lichaam van de (aansprakelijkheids)schuld waarvoor dit lichaam bijvoorbeeld
op de voet van artikel 34 of 35 van de Invorderingset 1990 aansprakelijk
is gesteld.15. Administratieve lastenDe leden van de VVD-fractie vragen de regering in te gaan op de eventuele
toename van het gebruik van openstaande rechtsmiddelen en de capaciteit binnen
de rechterlijke macht. Voorts verzoeken deze leden de regering in te gaan
op invloed van voorliggend wetsvoorstel op het benodigde personeel binnen
de Belastingdienst. Naar verwachting zal het wetsvoorstel per saldo niet leiden
tot een toename van het gebruik van openstaande rechtsmiddelen. Onderdelen
van het wetsvoorstel zullen wellicht aanleiding kunnen zijn voor meer procedures,
terwijl andere onderdelen van het wetsvoorstel het aantal procedures zullen
kunnen verminderen of procedures minder complex kunnen maken. Zo zal de introductie
van de zesmaandenfictie enerzijds tot meer en hogere naheffingsaanslagen kunnen
leiden met als gevolg dat belastingplichtigen vaker aanleiding zullen zien
tot het instellen van bezwaar en eventueel beroep. Anderzijds zal de zesmaandenfictie
tegelijkertijd nu nog bestaande onzekerheid wegnemen over de vraag in welke
gevallen naheffing tot welk bedrag is geoorloofd.De introductie van artikel 64 AWR kan mede leiden tot borging van een
efficiënte rechtsgang tegen door de inspecteur opgelegde aanslagen. Hiermee
wordt een vaak reeds bestaande praktijk geborgd. Zo biedt artikel 64 AWR de
mogelijkheid aanslagen voor meerdere jaren tot één aanslag te
combineren. In dat geval kan de belastingplichtige volstaan met het instellen
van rechtsmiddelen tegen die ene aanslag, in plaats van het aantekenen van
bezwaar tegen meerdere aanslagen afzonderlijk. Verwacht wordt dat dit soort
effecten van het wetsvoorstel er in de praktijk toe zullen leiden dat er geen
significante toe- of afname optreedt van het gebruik van rechtsmiddelen, zodat
de capaciteit van de rechterlijke macht daardoor ook niet wezenlijk wordt
beïnvloed. Overeenkomstig wordt verwacht dat het wetsvoorstel ook geen
gevolgen heeft voor het door de Belastingdienst benodigde personeel.16. EvaluatieIn antwoord op vragen van de fractie van de VVD merken we op dat het niet
in de bedoeling ligt een specifieke evaluatie te houden. Uiteraard zal er
wel op worden gelet of de voorgestelde maatregelen het beoogde effect
sorteren. Indien zou blijken dat dit niet of slechts voor een deel het geval
is dan zullen we daar, afhankelijk van de situatie, op een passende wijze
aandacht aan schenken.17. Preventieve maatregelenNet als de leden van de CDA-fractie is de regering van mening dat het
voorkómen van belastingschulden altijd beter is dan deze achteraf proberen
weg te werken. De genoemde leden vragen of aan belastingplichtigen bij wie
geen loonbelasting wordt ingehouden de mogelijkheid kan worden geboden om
de verschuldigde belasting over de IB-inkomsten reeds in de loop van het belastingjaar
aan de fiscus te betalen. In de door de leden van de CDA-fractie geschetste
situatie bestaat de mogelijkheid dat een voorlopige aanslag wordt opgelegd.
Een belastingplichtige kan hier zelf ook om vragen. Op die wijze kan het tijdstip
van het betalen van belasting beter in de pas lopen met het tijdstip waarop
de belastingplichtige inkomsten geniet («pay as you earn»).Voorts vragen de leden van de CDA-fractie of het mogelijk is belastingplichtigen
op verzoek te voorzien van een overzicht van hun openstaande belastingschulden
en van de door hen betaalde bedragen. Naar verwachting zal in 2008 een nieuw
automatiseringssysteem ten behoeve van de invordering in gebruik worden genomen.
Via dit systeem zullen belastingplichtigen langs elektronische weg kennis
kunnen nemen van de belastingschulden die zij nog open hebben staan en van
hetgeen zij reeds hebben voldaan.18. Uitbestede invorderingDe leden van de CDA-fractie vragen de regering nog een keer nader in te
gaan op de (on)mogelijkheden en (on)wenselijkheden van het uitbesteden van
de invordering waarbij ten slotte tot een reductie van de uitstaande belastingschuld
kan worden gekomen.Hierover merk ik op dat deze discussie is gestart door het Belgische initiatief
waarin extra financiële ruimte werd gecreëerd die deels werd aangewend
voor versterking van de invordering. Deze financiële ruimte ontstond
door gebruik te maken van door grote zakenbanken aangeboden transacties die
hoofdzakelijk als doel hebben toekomstige inkomensstromen voor de schatkist
naar voren te halen zonder dat daarbij sprake is van een verbetering van de
onderliggende begrotingspositie. Een dergelijke constructie is doorgaans niet
in het belang van de belastingbetaler, onder andere vanwege de transactiekosten
en de marges die commerciële partijen voor dergelijke dienstverlening
rekenen. Nederland heeft dan ook geen gebruik gemaakt van deze dienstverlening.Zie hierover ook de antwoorden van de Minister van Financiën en de
Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken van 27 oktober 2005 op vragen
van de Tweede-Kamerleden Van Bommel en Irrgang over het maskeren van tekorten
op de nationale begrotingen van EU-lidstaten (Kamerstukken II 2004/05, Aanhangsel
bij de Handelingen, nr. 223).Het bestaande invorderingsapparaat van de Belastingdienst slaagt er in
om ongeveer 99% van alle belastingvorderingen te innen. Deze werkstroom
kan niet beter of goedkoper door de markt worden uitgevoerd. De circa 1%
die oninbaar wordt geleden, kan worden verklaard door het in die gevallen
ontbreken van activa waarop de Belastingdienst zich kan verhalen. Ook ingehuurde
marktpartijen zouden op ditzelfde probleem stuiten. Het uitbesteden van (delen)
van de invordering zou voorts de bestaande functionele samenhang van het heffen
door de inspecteur en het innen door de ontvanger doorbreken.
Tot slot zij er op gewezen dat de Belastingdienst druk bezig is het invorderingsproces
te vernieuwen. De in de memorie van toelichting besproken kentekenblokkade
en het voorgestelde vereenvoudigde bankbeslag maken daar onderdeel van uit.
In 2008 zal voorts een nieuw automatiseringssysteem voor de invordering in
gebruik worden genomen. Deze ontwikkelingen maken het mogelijk nog meer tijd
vrij te spelen voor de lastigste invorderingsposten.19. CommentaarBij de beantwoording van de vragen uit het verslag is, op verzoek van
de leden van de PvdA-fractie, ook ingegaan op de commentaren van de Adviescommissie
Belastingrecht van de Nederlandse Orde van Advocaten, de Nederlandse Orde
van Belastingadviseurs en de Nederlandse Federatie van Belastingadviseurs.
Kortheidshalve verwijs ik daarnaar.20. Artikelsgewijze toelichtingArtikel I, onderdeel B, artikel 25, tweede lid AWRDe leden van de CDA-fractie merken op dat het voor de belanghebbende van
belang is te weten dat de inspecteur gebruik maakt van een verdagingsmogelijkheid.
Zij vragen hoe hierin wordt voorzien. Het wetsvoorstel brengt op dit punt
geen verandering. Ingeval de inspecteur gebruik maakt van de verdagingsmogelijkheid
van artikel 25, tweede lid, AWR, schrijft artikel 7:10, derde lid, tweede
volzin, Awb voor dat de inspecteur de belanghebbende hiervan schriftelijk
op de hoogte stelt.De vragen van de leden van de CDA-fractie over de ministeriële regeling
en de verlenging van de beslistermijn zijn al behandeld in het onderdeel over
de verdagingsmogelijkheid.Artikel I, onderdeel C, artikel 64 AWRDe leden van de CDA-fractie vragen verder hoe de voorgestelde bepaling
van artikel 64 zich verhoudt tot de leer van het opgewekt vertrouwen. Deze
vraag is al behandeld bij het onderdeel over de doelmatigheidsbepaling.Artikel VI, artikel 36b IWDe leden van de CDA-fractie vragen of het zo is dat de gebeurtenissen
die aanleiding geven tot het inroepen van de keten- en inlenersaansprakelijkheid
zich buiten de invloedssfeer van de bestuurder voordoen en dat daarom ermee
volstaan zou moeten worden het lichaam aansprakelijk te stellen. Deze vraag
is reeds behandeld bij het onderdeel over de bestuurdersaansprakelijkheid.De Staatssecretaris van Financiën,J. G. WijnXNoot1Een VAR-winst wordt afgegeven indien de Belastingdienst constateert dat
de voordelen uit een arbeidsrelatie kunnen worden aangemerkt als winst uit
een onderneming. Een VAR-dga wordt afgegeven indien de Belastingdienst constateert
dat de werkzaamheden die worden verricht in het kader van een arbeidsrelatie,
worden verricht voor rekening en risico van de onderneming van de vennootschap
waarin de belastingplichtige een aanmerkelijk belang heeft.XNoot1Zie de brieven van 25 maart 2005, DGB 2005–1115, 8 april
2005, DGB 2005–01109, en 27 juli 2005, DGB 2005–03328 M.XNoot1Bijvoorbeeld artikel 18b Coördinatiewet Sociale Verzekering, artikel
38 Toeslagenwet, artikel 96 Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen,
artikel 70 Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten, artikel
78 Ziekenfondswet, artikel 74 Ziektewet, artikel 83b Wet structuur uitvoeringsorganisatie
werk en inkomen, artikel 9a Wet premieregime bij marginale arbeid, artikel
87c Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering, artikel 50 Wet op de (re)intregratie
arbeidsgehandicapten, artikel 49 Wet financiering volksverzekeringen.XNoot1Bijvoorbeeld artikel 30 Algemene Kinderbijslagwet, artikel 65 Algemene
nabestaandenwet, artikel 52 Algemene Ouderdomswet.XNoot2TK, 2003–2004, 29 495, nrs. 1–2, blz. 47 t/m 49.XNoot1Naast de door de leden van de VVD-fractie genoemde uitspraak van Rechtbank
Haarlem van 7 september 2005 (LJN: AU4889, 05/250, 05/251, 05/1218, 05/1219,
05/1852) valt te noemen de uitspraak van Gerechtshof Arnhem van 6 juli
2005 (LJN: AU1309, 02/04134). Uit de uitspraak van Hof Amsterdam van 30 november
2004, nr. 03/1371 (V-N 2005/13.7) blijkt dat niet voldaan is aan de beslistermijnen
van artikel 25 AWR; de belastingplichtige heeft echter pas beroep ingesteld
nadat de inspecteur alsnog uitspraak op bezwaar had gedaan.XNoot1Voorstel van de leden Wolfsen en Luchtenveld, nr. 29 934.XNoot1Zie paragraaf 5.5.5. van het Voorschrift Algemene wet bestuursrecht
1997.XNoot1«... de strekking van de onderhavige geheimhoudingsplicht, die zijn
rechtvaardiging vindt in het algemene belang dat het publiek, waaronder in
de eerste plaats de belastingplichtigen, niet van het verstrekken van inlichtingen
en bescheiden aan de belastingdienst wordt weerhouden door de vrees dat die
gegevens voor andere doeleinden kunnen worden gebruikt dan voor een juiste
en doelmatige uitvoering van de aan de belastingdienst opgedragen taak. Deze
strekking brengt mee dat het niet aan elke individuele persoon om wiens gegevens
het gaat, moet zijn om – eventueel onder druk van het standpunt van
een processuele tegenpartij dat hij iets te verbergen heeft – te bepalen
of de gegevens waarop de geheimhoudingsplicht betrekking heeft, door degene
op wie deze plicht rust, bekend mogen worden gemaakt.».XNoot1Motie Van der Sanden, Handelingen II, 17 februari 1977, blz. 3276.XNoot1Een voorbeeld van een wettelijke verplichting tot gegevensverstrekking
aan niet-bestuursorganen is artikel 89, eerste lid, van de Zorgverzekeringswet,
waarin is bepaald dat zorgverzekeraars en een aantal bestuursorganen, waaronder
de Belastingdienst, elkaar gegevens verstrekken.XNoot2De motie van Szabó c.s. van 19 februari 2004 bij de Modernisering
van de overheid, Tweede Kamer 2003–2004, 29 362, nr. 8, en de motie
van Verburg c.s. van 20 januari 2005 bij de Algemene wet inkomensafhankelijke
regelingen en de Aanpassingswet Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen,
Tweede Kamer 2004–2005, 29 764 en 29 765, nr. 25.XNoot1Rechtbank Breda, 15 november 2002, nr. 02/1116 WET, en reactie van
de Staatssecretaris van Financiën, Tweede Kamer 2002–2003, Aanhangsel,
nr. 1145, p. 2387–2388.XNoot2Een echtgenoot kan wel een zelfstandig belang hebben bij een belastingaanslag
van de belanghebbende. In dat geval heeft de echtgenoot op grond van artikel
26a, tweede en derde lid, AWR een zelfstandig recht op bepaalde gegevens.XNoot1Prof. dr. R.P.C.W.M. Brandsma, «het opstapbesluit: de charme van
eenvoud». Weekblad voor Fiscaal Recht, 2005/1455. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30322-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl