Marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit; Lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24036, nr. 170

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

24-07-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

24036 nr. 170

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamKamervragen en antwoorden naar aanleiding van het rapport
van de werkgroep MDW «Corporaties tussen vangnet en vrijhandel»MDW-rapport «Corporaties tussen vangnet en vrijhandel»123, 15 en 204 en 105678 en 239 en 3611 en 3812131416 en 26171819, 22 en 2921 en 41242527283031323334353739404243 en 4544464748
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24036Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 54 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 036Marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteitnr. 170LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 19 juli 2000De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer1 heeft over de brief van de staatssecretaris van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer d.d. 8 februari 2000 (24 036,
nr. 147) aangaande het kabinetsstandpunt ten aanzien van het advies van de
werkgroep MDW, alsmede het rapport «Corporaties tussen vangnet en vrijhandel»
de navolgende vragen ter beantwoording aan de regering voorgelegd. Deze vragen,
alsmede de daarop op 18 juli 2000 gegeven antwoorden zijn hieronder afgedrukt.De voorzitter van de commissie,ReitsmaDe griffier voor deze lijst,Kroes Kamervragen en antwoorden naar aanleiding van het rapport
van de werkgroep MDW «Corporaties tussen vangnet en vrijhandel»Algemeen: Waar vragen aan de orde zijn die betrekking hebben op een keuze
van de werkgroep merk ik op dat de werkgroep haar eigen verantwoordelijkheid
had. De werkgroep heeft haar onderzoek en analyse zelfstandig verricht. De
constateringen, conclusies en aanbevelingen van de werkgroep vallen derhalve
buiten mijn verantwoordelijkheid.MDW-rapport «Corporaties tussen vangnet en vrijhandel»1Hebben woningcorporaties een publieke taak? Zo ja,
waarom zijn in dat geval de gemeentelijke woningbedrijven begin jaren negentig
niet verzelfstandigd maar geprivatiseerd? Is er bij corporaties sprake van
publieke of private instellingen? Een private instelling wordt toch niet publiek
als zij publieke taken heeft? Waarom hebben andere private partijen, zoals
pensioenfondsen, geen publieke taak? Is de publiek taak in de Woningwet de
geldelijke steun aan toegelaten particuliere verhuurders, overige particuliere
verhuurders en eigenaar-bewoners? Is er sprake van privaat of publiek vermogen?
(blz. 1–2)In de Grondwet wordt in artikel 22, tweede lid, de bevordering van voldoende
woongelegenheid gerekend tot voorwerp van zorg voor de overheid. De publieke
taak voor de overheid in de volkshuisvesting is hiermee vastgelegd. De uitvoering
van de publieke taak, welke nader is uitgewerkt in diverse soorten regelgeving
zoals de Woningwet en het Besluit beheer sociale-huursector (BBSH), wordt
door verschillende partijen verricht. Niet alleen door woningcorporaties,
maar ook door gemeentelijke woningbedrijven en door particuliere verhuurders.
Deze laatste huisvesten immers ook lagere inkomensgroepen. Daarmee zijn zij
nog geen publieke instellingen. Het uitvoeren van de publieke taak kan, doch
hoeft niet, gestimuleerd worden door geldelijke steun van de overheid. Het
beleid ten aanzien van gemeentelijke woningbedrijven, welke een onderdeel
vormen van betrokken gemeenten, was en is er op gericht deze op te laten gaan
in de woningcorporaties ter plaatse. Woningcorporaties zijn private instellingen
en beschikken over een maatschappelijk gebonden vermogen. Het verschil tussen
corporaties en particuliere verhuurders zit in het feit dat corporaties op
basis van de Woningwet toegelaten zijn. Uit dien hoofde dienen zij zich te
verantwoorden over hun activiteiten op de in het BBSH opgenomen prestatievelden
en wordt er door de Minister van VROM op voet van de Woningwet en het BBSH
toezicht uitgeoefend op de wijze waarop de woningcorporaties hun publieke
taak uitvoeren. In de in het BBSH opgenomen prestatievelden is het deel van
de publieke taak waarop corporaties worden aangesproken nader uitgewerkt.
Voorts zijn corporaties, in tegenstelling tot particuliere verhuurders, gebonden
in besteding van hun vermogen. Zij moeten hun vermogen aanwenden op het terrein
en in het belang van de volkshuisvesting. Er is sprake van een private rechtspersoon
met maatschappelijk gebonden vermogen.2Waarom meent de werkgroep Marktwerking, Deregulering
en Wetgevingskwaliteit (MDW) dat het huidige stelsel doeltreffend voorziet
in de doelstellingen die voorvloeien uit het Besluit Beheer Sociale Huursector
(BBSH) en het regeerakkoord? (blz. 2)Deze vraag heeft betrekking op een constatering van de werkgroep. Ik merk
op, dat de werkgroep zelfstandig haar onderzoek en analyse heeft verricht.
Constateringen, conclusies en aanbevelingen van de werkgroep vallen
dus buiten mijn verantwoordelijkheid. Wel is het kabinet het op hoofdlijnen
eens met de constatering, dat het huidige stelsel in redelijke mate voorziet
in de volkshuisvestingsdoelstellingen als neergelegd in het BBSH. Voor wat
betreft de doelstellingen uit het regeerakkoord merk ik op, dat de sector
initiatieven ontplooit om de zelfbeschikking en zelfbeheer te bevorderen (visitatie-stelsel,
aanpassing bedrijfstakcode). Ook op het gebied van zelfregulering heb ik geconstateerd,
dat de sector initiatieven heeft ontplooid. Tegelijkertijd heb ik geconstateerd,
dat die initiatieven onvoldoende garantie geven voor het realiseren van een
sluitend stelsel. In dit verband is recentelijk het College Sluitend Stelsel
ingesteld, dat een belangrijke bijdrage kan leveren aan het daadwerkelijk
ontstaan van een dergelijk systeem. Ten aanzien van de integratie van wonen
en zorg verwijs ik naar de ontwerp Nota wonen. Dat geldt ook voor de verdeling
van de verantwoordelijkheden tussen de overheid en de sector.3, 15 en 20Fungeren de financiële en fiscale voordelen die
woningcorporaties momenteel genieten inderdaad als compensatie voor het risico
van «politiek-maatschappelijke sturing», of moeten deze voordelen
veeleer worden gezien als compensatie voor het beperkte rendement van de «kernactiviteiten»
van corporaties? (blz. 2)Afschaffing van de «subjectieve» vrijstelling
ligt in de rede. Mede in het licht van het feit dat van (gelijktijdige) afbouw
van regelgeving en verplichtingen voor de woningcorporaties geen sprake is,
op welke wijze is het opereren als «toegelaten instelling» in
een dergelijke situatie nog aantrekkelijk? Loont «sociaal ondernemerschap»
in de toekomst nog wel en wordt de facto de sociale huursector hiermee niet
ten grave gedragen?Is het rapport voldoende in balans, gezien het feit
dat enerzijds wordt voorgesteld om fors te snoeien in de faciliteiten voor
corporaties en er anderzijds wordt gesproken over het uitvoeren van «verplichte
(publieke) taken», het versterken van «marktconforme rendementsprikkels»,
en het aanscherpen van het toezicht? Heeft de MDW-werkgroep voldoende inhoud
gegeven aan het aspect van deregulering?De fiscale voordelen die woningcorporaties momenteel genieten zijn destijds
ingevoerd vanuit de optiek dat corporaties primair als voertuig van overheidsbeleid
fungeerden en zich vnl. op de uitoefening van deze taken concentreerden. De
fiscale faciliteiten stimuleerden de uitvoering van de publieke taken door
de corporaties, met het daaraan verbonden beperkte rendement. Corporaties
hebben inmiddels, mede als gevolg van de financiële verzelfstandiging,
hun vleugels uitgeslagen naar andere deelmarkten en commerciële verhuurders
begeven zich in toenemende mate op markten waar voorheen vrijwel uitsluitend
corporaties en de kleinere particuliere verhuurders werkzaam waren. Exclusief
aan corporaties toegekende fiscale of andere faciliteiten werken in de huidige
context van open markten concurrentie-verstorend. Het Kabinet is voornemens
deze concurrentie-verstoring op te heffen.«Sociaal ondernemerschap» moet in de eerste plaats afgemeten
worden aan het maatschappelijk rendement dat wordt bereikt. De in de ontwerp
Nota Wonen breed geformuleerde maatschappelijke opdracht geeft alle ruimte
aan sociaal ondernemerschap binnen de voorwaarde van financiële continuïteit.
Ook zijn buiten de maatschappelijke opdracht werkzaamheden mogelijk mits die
vallen onder het speelveld van woningen, woondiensten en woonomgeving en mits
dergelijke activiteiten niet onder normale concurrentiecondities als «core
business» door andere marktpartijen worden aangeboden. Iedere suggestie
dat met deze voorstellen de sociale huursector «ten grave wordt gedragen»
wijs ik van de hand. Integendeel, er blijft in de toekomst voor de sociale
huursector een grote maatschappelijke opgave. Met de voorstellen zoals neergelegd
in de ontwerp Nota Wonen is naar de mening van het kabinet een
goede balans gevonden tussen het belang van een gelijk speelveld voor alle
op de markt opererende partijen en de uitvoering van publieke taken door private
partijen als woningcorporaties.Met u constateer ik dat de werkgroep MDW zich in haar werkzaamheden voornamelijk
heeft geconcentreerd op de «M» van marktwerking. Dit was conform
het verzoek van het Kabinet aan de werkgroep om met name te kijken naar de
zgn. «Markt en Overheid»-effecten die optreden als gevolg van
veranderde marktomstandigheden en taakopvatting van corporaties.4 en 10Waarom is meer marktwerking in de volkshuisvestingssector
op zich gewenst? (blz. 3)Waarop is het uitgangspunt gebaseerd dat voor alle
relevante partijen op de woningmarkt een gelijk speelveld moet gelden? (blz. 5)Door concurrentie te stimuleren kan de kosten–kwaliteitsverhouding
van woningen en woondiensten worden verbeterd. De woningmarkt wordt meer vraaggestuurd
dan aanbod-gestuurd, waardoor de burger meer keuzemogelijkheden krijgt en
kwaliteit en innovatie worden bevorderd. Tevens kan meer marktwerking bijdragen
aan doelmatigheid en een gelijk speelveld. Meer marktwerking is «op zich» gewenst, wat betekent dat ongelimiteerde marktwerking
niet wenselijk is. Overheidsingrijpen blijft noodzakelijk onder meer om huishoudens
die op de vrije markt onvoldoende zelf voor een goede en passende woning kunnen
zorgen, ook aan bod te laten komen.Als verschillende aanbieders op dezelfde markt vergelijkbare producten
en diensten (willen) leveren, dient de overheid onterechte concurrentie verstorende
maatregelen zoveel mogelijk weg te halen, opdat vragers en aanbieders een
optimale afweging kunnen maken.5De werkgroep is voorstander van het handhaven van een
hybride non-profit sector, waarbij corporaties onder nauwe omschreven voorwaarden
andere activiteiten verrichten in het buitengebied, mits deze aan het wonen
zijn gerelateerd. Past de aankoop van Oininio door woningbouwvereniging het
Oosten onder deze voorwaarden? (pag. 3)De werkgroep MDW en corporaties had haar eigen verantwoordelijkheid. Ik
kan deze vraag dan ook niet voor de werkgroep beantwoorden.Overigens heb ik destijds in het «algemeen overleg met betrekking
tot het toezichtsbeleid in relatie tot de Nota Wonen, alsmede de aankoop van
onroerend goed van Oibibio door corporatie het Oosten» (kamerstuk 24 508
nr. 54) aangegeven, hoe ik mijn afweging met betrekking tot het toestaan van
de koop van Oibibio heb gemaakt. In de ontwerp Nota Wonen heb ik in hoofdstuk
10 het toekomstige afwegingskader met betrekking tot de toegestane activiteiten
van corporaties weergegeven.6Een gelijk speelveld zou eveneens kunnen worden bereikt
door het aantrekkelijker maken van het non-profitstelsel voor huidige marktpartijen,
bijvoorbeeld door het verruimen van de mogelijkheden tot dividenduitkering
en/of het verruimen van de uittredingsmogelijkheden. Waarom is aan deze mogelijkheid
geen aandacht geschonken, waarbij de faciliteiten niet worden opgeheven maar
de status van «toegelaten instelling» (inclusief de daarbij horende
voordelen) meer binnen bereik van geïnteresseerde marktpartijen komt?
(blz. 3–4) De werkgroep MDW heeft geconstateerd dat het verkrijgen van de status
van toegelaten instelling in de zin van de Woningwet in principe iedere organisatie
vrij staat, doch dat de daaruit voortvloeiende verplichting ten aanzien van
de winstbestemming zodanig is dat toelating niet of nauwelijks aantrekkelijk
is voor commerciële ondernemingen. Zij heeft zich in haar advies geconcentreerd
op het wegnemen van concurrentie-verstorende faciliteiten. Tevens beveelt
zij aan de mogelijkheden tot het, onder voorwaarden, uit het stelsel treden
te onderzoeken.Het Kabinet heeft deze aanbeveling overgenomen. Voorts ben ik voornemens
de toetreding tot de sector, tijdelijk of gebiedsgericht te vergemakkelijken.7Wat zijn de mogelijkheden van uittreding van corporaties
uit het stelsel, onder voorwaarde van het behoud van een levensvatbare, bestendige
en doeltreffende ordening? Is hier niet sprake van «een vlucht»
van maatschappelijk geld? (pag. 4)Uittreden uit het non-profitstelsel is onder huidige regelgeving niet
mogelijk; slechts intrekking van de toelating kan aan de orde zijn, waarbij
het bezit van de desbetreffende corporatie vereffend wordt binnen de sector.
De mogelijkheid tot uittreding zal worden gecreëerd. Uittreding wordt
mogelijk indien het belang van de volkshuisvesting zich hier niet tegen verzet.
Uittreden is daarom gebonden aan bepaalde voorwaarden. Een van de voorwaarden
daarbij is dat er voor de zittende bewoners garanties zijn dat de woondiensten
op tenminste het zelfde serviceniveau tegen een aanvaardbare prijs geleverd
blijven worden. Vlucht van maatschappelijk gebonden vermogen is hierbij niet
aan de orde aangezien uittreding gepaard zal gaan met een vorm van financiële
afrekening met de uittredende corporatie.8 en 23Waarop is het vertrouwen gebaseerd dat de huidige marktimperfecties
van tijdelijk aard zijn? (blz. 5)De analyse gaat uit van een overgang van een aanbodgedreven
naar een vraaggedreven volkshuisvestingsmarkt. Is dit een juist uitgangspunt?
Zal er ook in de toekomst in bepaalde regio's en buurten en/of voor specifieke
doelgroepen een woningmarkt zijn die wordt gekenmerkt door schaarste? Blijft
in dat geval overheidsbemoeienis en een rol voor de toegelaten instellingen
niet noodzakelijk? Is het dan logisch en wenselijk dat toegelaten instellingen
over voldoende garanties beschikken om hun maatschappelijke verantwoording
waar te kunnen maken? Vervalt met deze kanttekening de basis waarop de analyse
is gebaseerd?Overheidsinterventie kan op verschillende aspecten het functioneren van
het marktsysteem corrigeren of bevorderen dat marktprocessen tot (sociaal)
gewenste uitkomsten leiden.Het prijsmechanisme heeft thans nog niet overal geleid tot een maatschappelijk
geaccepteerde evenwichtssituatie qua kwantiteit en kwaliteit. Overschotten
in de ene sector of regio gaan samen met tekorten in de andere sector of regio.
Vrije marktwerking leidt, zeker in niet-evenwichtssituaties, met name voor
kwetsbare groepen tot verhoging van de risico's. Deze groepen hebben zonder
overheidsregulering het meest te lijden van bewonersselectie. Het voorkómen
van uitsluiting en ruimtelijke segregatie zijn in dit verband belangrijke
redenen voor overheidsinterventie. De zorg voor een goede omgevingskwaliteit
en leefbaarheid en de zorg voor behoud en versterking van de culturele prestaties
uit het verleden op stedelijk niveau en op wijkniveau zie ik eveneens als
belangrijke reden voor overheidsinterventie, daar dergelijke waarden onvoldoende
in de prijs tot uitdrukking komen en het prijsmechanisme derhalve
niet optimale uitkomsten genereert.Overheidsinterventie zal, afhankelijk van de aard en de impact van de
marktimperfecties, een andere vorm aan kunnen nemen. Het Kabinet heeft naar
aanleiding van het MDW-rapport aangegeven in ieder geval voor de korte en
middellange termijn een overheidsinterventie in de vorm van een non-profitstelsel
te willen behouden.9 en 36De doelmatigheid en transparantie van het presteren
van corporaties zal worden vergroot door het ontwikkelen van benchmarkingsystemen
en dergelijke. Wat wordt hiermee bedoeld en welke vorm gaat dit krijgen? (blz. 5)Komen de gegevens uit het momenteel nog niet afgeronde
onderzoek naar doelmatigheid op een later tijdstip beschikbaar? (pag. 45)Benchmarken betekent het vergelijken en verbeteren van organisaties aan
de hand van de gegevens van andere vergelijkbare organisaties ter stimulering
van de doelmatigheid. Het MDW-rapport constateert dat de inzet van corporaties
op het terrein van de volkshuisvesting doeltreffend is, maar dat er twijfels
zijn op het gebied van doelmatigheid, mede gelet op het veelal ontbreken van
concurrentieprikkels op de sociale huurmarkt. Naar de kostendoelmatigheid
van de corporaties heeft de MDW-werkgroep, gezien de tijdsdruk, geen empirisch
onderzoek kunnen (laten) verrichten. Verbetering van kostendoelmatigheid zal
actief bevorderd worden. Ook de sector zelf heeft hiertoe initiatieven ontplooid.11 en 38Om welke bedragen gaat het per jaar bij het prijsvoordeel,
voortvloeiend uit de achtervang door gemeenten en rijk? In welke mate wordt
daadwerkelijk het level playing field beïnvloed? (blz. 5)Zal de suggestie worden overgenomen, om via premiebetaling
door corporaties het «voordeel» van de WSW-faciliteit, waar alleen
sprake van is bij financiering met behulp van vreemd vermogen, materieel op
te heffen? Zal opheffing van alleen al dit «voordeel» het gemiddelde
huurniveau met 7% doen stijgen (blz. 52–53)?Zoals het Kabinet in de brief van 8 februari jl. heeft aangegeven, zal
in overleg getreden worden met betrokkenen over de wijze waarop het prijsvoordeel
voortvloeiende uit deze achtervang, daar waar het zich voordoet, kan worden
gecompenseerd. Daartoe wordt onderzocht in hoeverre er sprake is van een voordeel.
Alsdan kan worden berekend om welk bedrag het gaat. Indien er sprake is van
een prijsvoordeel, zal dat de basis vormen voor de berekening van premieheffing.
Uit dat onderzoek zal ook verder moeten blijken of en zo ja, in welke mate
daadwerkelijk het level playing field wordt beïnvloed.In een verder gaande optie, waarbij zowel de gemeentelijke- als de rijksachtervang
bij het Waarborgfonds Sociale Woningbouw zou verdwijnen zal het gemiddeld
huurniveau, gemeten over een periode van 10 jaar, naar eerste schatting met
ca. 7% kunnen stijgen. Instandhouding van de WSW-constructie en de achtervang
wordt derhalve van belang geacht.Dit laat onverlet dat corporaties, gelet op hun vermogensontwikkeling,
in de komende jaren een inflatievolgend huurbeleid kunnen voeren.12Waarom wordt er onderscheid gemaakt tussen het afschaffen
van subjectieve vrijstelling van de vennootschapsbelasting (VPb) en de subjectieve
vrijstelling voor overdrachtsbelasting? (blz. 5) Het onderscheid is gemaakt omdat bij beide een verschillende problematiek
speelt. Wat betreft de vennootschapsbelasting wordt de problematiek van gelijk
speelveld gecompliceerd door het feit dat sommige aanbieders (pensioenfondsen),
net als corporaties, vrijstelling voor een deel van hun activiteiten genieten
en andere aanbieders niet.De vrijstelling van overdrachtsbelasting geldt thans alleen voor corporaties.
De voornaamste problematiek bij het vervallen van de vrijstelling betreft
de mogelijke nadelige effecten op het proces van herstructurering en de terugverkoop
bij verzekerd kopen.13Wordt op termijn ook de subjectieve vrijstelling van
de VPb van pensioenfondsen en beleggers afgeschaft? Zo nee, waarom niet?De wet op de vennootschapsbelasting 1969 kent geen subjectieve vrijstelling
voor beleggers. Pensioenfondsen zijn onder bepaalde voorwaarden wel vrijgesteld.
Dit is mede omdat pensioenfondsen niet een met andere, aan de vennootschapsbelasting
onderworpen lichamen, vergelijkbaar winststreven kennen. Tegen deze achtergrond
zijn er geen concrete voornemens om pensioenfondsen in de heffing van vennootschapsbelasting
te betrekken.14Wordt, met betrekking tot de zinsnede over de vrijstelling
van overdrachtsbelasting aan financiële compensatie gedacht? Zo ja, is
het niet veel verstandiger om de inkomsten van deze belasting aan te wenden
voor het proces van herstructurering? (blz. 5)De vrijstelling van overdrachtsbelasting zal op korte termijn, mede ter
bekostiging van de BEW vervallen. Via onderzoek worden mogelijke nadelige
effecten op de voortgang van de stedelijke vernieuwing en de verkoop van huurwoningen
in kaart gebracht. Na ommekomst van de resultaten hiervan zal ik besluiten
of maatregelen noodzakelijk zijn.16 en 26In de brief wordt gesproken over de terugverkoop bij
verzekerd kopen in het kader van de stimulering van het eigen woningbezit
voor lagere inkomensgroepen. Zal die terugkoop van woningen niet voldoende
geregeld worden middels het wetsvoorstel Bevordering Eigen Woningbezit (blz. 6)Om aan de toenemende vraag tegemoet te komen worden
initiatieven ontwikkeld. Wat voor een initiatieven zijn dat? In hoeverre zijn
deze effectief? (pag. 20)Neen. Het wetsvoorstel Bevordering Eigen Woningbezit regelt in artikel
22, lid 2, sub b. dat partijen overeen kunnen
komen dat de woning, gedurende de eerste 15 jaar, bij doorverkoop als eerste
aan de woningcorporatie te koop moet worden aangeboden. Woningen die verkocht
worden onder het label «Verzekerd Kopen» moeten,onbegrensd in de tijd, altijd als eerste aan de woningcorporatie
te koop worden aangeboden. Bovendien behoeven kopers van woningen onder genoemd
label niet per definitie voor BEW-subsidie in aanmerking te komen, waardoor
een bepaling over terugverkoop in het wetsvoorstel BEW geen invloed heeft
op terugverkoop in het kader van het label «Verzekerd Kopen».
Initiatieven ter vergroting van het aanbod door de corporatiesector zullen
onder meer bij de besprekingen met de sector in het kader van het Nationaal
Akkoord Wonen een belangrijke plaats krijgen. Verder worden vanuit de markt
diverse tussenvormen tussen huren en kopen ontwikkeld, waarbij de nodige aandacht
besteed zal worden aan een eerlijke verdeling van baten en lasten.
De SEV ontwikkelt hiertoe een «Fair-Value» model en het Keurmerk
Verzekerd Kopen.De ontwikkeling van deze tussenvormen, waarbij bijvoorbeeld afspraken
gemaakt kunnen worden over de verdeling van de waardeverandering bij verkoop
en over terugverkoop van de woning aan de corporatie, zal mijns inziens een
positief effect hebben op de bereidheid van corporaties om huurwoningen te
verkopen. Ik verwacht dan ook dat de initiatieven tot het gewenste resultaat
zullen leiden.17Onderschrijft de regering de analyse en de aanbevelingen
van de werkgroep MDW in haar geheel, of zijn slechts een deel van deze analyse
en aanbevelingen aan te merken als bouwsteen voor de Nota Wonen? (blz. 6)Ik verwijs hier naar het kabinetsstandpunt in de brief en naar de inmiddels
verschenen concept Nota Wonen.18Hoe zal de verdere besluitvormingsprocedure met betrekking
tot de Nota Wonen verlopen?De ontwerp Nota Wonen is, in afschrift aan de Tweede Kamer aan de volgende
adviesraden verzonden: de VROM-raad, de Sociaal Economische Raad, de Raad
voor het Openbaar Bestuur, de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling en de
Raad voor het Landelijk Gebied. Deze zullen naar verwachting in september
hun advies uitbrengen, waarna het kabinet de Nota Wonen definitief vaststelt.
De definitieve Nota Wonen zal naar verwachting dit najaar aan de Tweede Kamer
verzonden worden.19, 22 en 29Waarom komt de rol van de bewoners, of te wel de vraagkant
van de woningmarkt, in de analyse en de brief van de staatssecretaris nauwelijks
aan de orde?In het rapport worden de MDW-doelstellingen vanuit
een vergelijking tussen de profit en non-profit aanbieders van woningen geanalyseerd,
zonder daarbij in te gaan op de gevolgen voor de burger. Waarom is voor deze
invalshoek gekozen? Hoe luidt de analyse als de MDW-doelstellingen vanuit
het belang van de individuele burgers worden bestudeerd? (blz. 3–4)Wat voor een initiatieven worden ondernomen om bij
de ontplooiing van activiteiten beter gevolg te geven aan de wensen van de
consument? (pag. 27)Er zijn twee aanleidingen te noemen voor het opstellen van het MDW-rapport.
Ten eerste heeft de MDW-toetsing plaatsgevonden in het kader van de gedachtenvorming
over de toekomstige rol van de corporaties mede gezien in het licht van de
huidige ontwikkelingen binnen de sociale woningbouw; ten tweede naar aanleiding
van klachten van marktpartijen over vermeend ongelijk speelveld. Het MDW-rapport
gaat specifiek in op het zogenaamde markt en overheid-probleem, de daaraan
verbonden bijzondere positie van corporaties en de concurrentie-verhouding
met andere partijen. Ogenschijnlijk komt de burger niet bij deze invalshoek
aan de orde. Schijn bedriegt echter. Het implementeren van de aanbevelingen
van het MDW-rapport leidt immers tot meer marktprikkels voor de corporaties
en een betere oriëntatie van alle aanbieders op de effectieve vraag.
In het algemeen is dat in het belang van de burger.21 en 41Waarom wordt in het geheel geen aandacht geschonken
aan de «voorkeursbehandeling» die gemeenten veelal corporaties
geven, een verschijnsel dat door de MDW-werkgroep als meer verstorend
voor de concurrentieverhoudingen wordt gezien dan fiscale faciliteiten? Wat
is de beoordeling van constructies, waarbij een koppeling wordt gelegd tussen
enerzijds het toekennen door gemeenten van bouwprojecten aan woningcorporaties
en anderzijds «verplicht winkelen» bij de Bank Nederlandse Gemeenten
(BNG)?Hoe kan op korte termijn een transparanter proces van
aanbestedingen van projecten door gemeenten tot stand komen? (blz. 66)Meer in algemene zin acht het kabinet het met betrekking tot voorkeursbehandelingen
door gemeenten van belang dat een transparant en open proces van aanbesteding
van projecten door gemeenten wordt bereikt. De MDW-werkgroep liet zich niet
specifiek uit over de koppeling van gemeentelijk bouwprojecten aan verplicht
winkelen bij de BNG. De werkgroep had hierin een eigen verantwoordelijkheid.
Afgezien hiervan acht ik constructies waarbij sprake is van concurrentie-verstorende
koppelverkoop onwenselijk.De regelgeving m.b.t. het Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV)
zal naar verwachting leiden tot een meer open houding van gemeenten in het
proces van aanbesteden. De gemeente voert bij de stedelijke vernieuwing de
regie en zorgt dat er in samenspraak met de maatschappelijke omgeving een
ontwikkelingsprogramma tot stand komt. In de ISV-procesvereisten wordt geëist
dat het ontwikkelingsprogramma in samenspraak met relevante lokale partijen
wordt voorbereid. Daartoe behoren verhuurders (waaronder corporaties), bedrijven,
aannemers, bewonersorganisaties en aangrenzende en belanghebbende gemeenten.24Gaf de Woningwet gemeenten enkel de mogelijkheid om
voor het eigen woningbedrijf toelating te vragen, of ze die woningbedrijven
ook toegang tot geldelijke steun? (blz. 12)De Woningwet gaf de mogelijkheid aan de gemeenten om voor het eigen woningbedrijf
toelating aan te vragen met als voorwaarde dat deze in een afzonderlijke tak
van dienst werd ondergebracht. Op voet van artikel 81 van deze wet kon en
kan het Rijk aan onder andere gemeenten financiële middelen verstrekken
ter uitvoering van woningbouwprogramma's. De gemeenteraad kan deze middelen
doorsluizen naar de uitvoerders van die programma's, waaronder toegelaten
instellingen.25Heeft de vervanging van de bankgarantie door een exploitatie
subsidie-eis de wetgever in de Woningwet van 1962 ertoe gebracht de toegestane
rechtsvormen te beperken tot verenigingen en stichtingen, en de invloed van
leden van de toegelaten instelling te beperken vanwege het eigen inkomensbelang?
(blz. 13)Neen. De uitdrukkelijke uitsluiting van de coöperatieve vereniging
en de (naamloze) vennootschap als rechtsvorm van een toegelaten instelling
is terug te vinden in het Toelatingsbesluit volkshuisvesting (Stb. 1965, 330).
In de tekst van de Woningwet van 1962 was die uitsluiting (nog) niet opgenomen.
Bij wijziging van de Woningwet in 1975 (Stb. 384) is de formeel wettelijke
beperking van de rechtsvorm van toegelaten instellingen tot verenigingen (niet
zijnde coöperatieve) en stichtingen pas tot stand gekomen.Als motieven voor deze beperking in rechtsvorm zijn argumenten van juridische
en praktische aard aangevoerd (deze betroffen de noodzaak van ingrijpende
en omvangrijke afwijking van het commune recht voor NV's en coöperatieve
verenigingen (Burgerlijk Wetboek en het Wetboek van Koophandel)
om te kunnen voldoen aan de door de Woningwet gestelde eisen aan de statuten
en werkwijze van toegelaten instellingen en het gegeven dat deze rechtsvormen
in de praktijk zeer weinig voorkwamen). Doorslaggevend voor de keuze voor
beperking was echter het principiële bezwaar dat het toelatingscriterium
uit de Woningwet,«uitsluitend in het belang van de volkshuisvesting
werkzaam zijn», niet te verenigen is met een rechtsvorm die winstdeling
tot grondslag heeft. Zowel bij NV's als bij coöperatieve verenigingen
is dat namelijk het geval.De vervanging van de bankgarantie aan toegelaten instellingen door exploitatiesubsidies
heeft hierbij in zoverre een rol gespeeld, dat door het wegvallen van de terugbetalingsplicht
en de verruiming van de exploitatiesubsidies het vermogen van toegelaten instellingen
toeneemt en daarmee een eventuele winstdeling in het vizier kan komen.Van een beperking van de invloed van leden van toegelaten instellingen
in bij het opstellen van de Woningwet in 1962 geen sprake geweest, integendeel,
en is derhalve ook geen reden geweest voor de beperking van de rechtsvorm
tot verenigingen en stichtingen.27In hoeverre wordt door gemeentelijke grondbedrijven
winst gemaakt bij de aankoop van grond. Heeft dit gevolgen voor de prijsontwikkeling
van woningen?Van een eventueel behaalde winst over aangekochte gronden kan pas sprake
zijn wanneer de betreffende gronden – in dit geval voor woningbouw –
weer worden uitgegeven. Uit recent – in opdracht van VROM uitgevoerd –
onderzoek («Relatie-Woningmarkt-Grondmarkt 1991–1998»),
dat voorzien van een begeleidende brief, gedateerd 19 juni 2000, aan de Voorzitter
van de Tweede Kamer is aangeboden, blijkt dat alle in het woningbouwproces
participerende partijen (de oorspronkelijke grondeigenaar, de gemeente, ontwikkelaars
en de eerste koper) de mogelijkheid hebben winsten te realiseren. Of en in
welke mate winsten worden geboekt is geheel afhankelijk van de lokale woningmarktsituatie.
Belangrijk criterium is bijvoorbeeld of er sprake is van een gespannen of
ontspannen woningmarkt. De verdeling van de mogelijke winst is geheel afhankelijk
van de samenwerkingsvorm die tussen gemeente en ontwikkelaar is overeengekomen.
Winst die een gemeente bij de ontwikkeling van een woningbouw-locatie genereert,
dient ook bezien te worden in relatie tot bovenwijkse en excessieve kostenelementen
die in het kader van zo'n samenwerkingsvorm vaak voor een groot deel ten laste
van de gemeente blijven. De grondprijs is een kostenfactor voor woningen.
De prijs wordt evenwel door de markt bepaald. De grondverwervingskosten vormen –
landelijk gezien – ongeveer 10% van de gronduitgifteprijzen.Dit nuanceert de betekenis van de verwervingskosten – landelijk
gemiddeld – in de uiteindelijke gronduitgifteprijs. Omdat de gronduitgifteprijs
gemiddeld een veel kleiner deel van de stichtingskosten vormt dan de bouwkosten
is er sprake van een sterker nuancerend effect van de verwervingskosten op
de totale nieuwbouwprijs van een woning. Voor meer informatie omtrent de uitkomsten
van het onderzoek verwijs ik naar de rapportage «Relatie–Woningmarkt-Grondmarkt
1991–1998» en de begeleidende brief aan de Voorzitter van de Tweede
Kamer d.d. 19 juni 2000.De grondprijsontwikkeling wordt betrokken bij het kabinetsstandpunt n.a.v.
het IBO-grondbeleid, dat in het najaar van 2000 aan de Tweede Kamer zal worden
aangeboden.28Volgens de laatste cijfers van het Centraal Bureau
voor de Statistiek (CBS) stagneert de uitgifte van de bouwvergunningen en
de oplevering van nieuwe woningen. Hoe staat dit in relatie tot de activiteiten
van corporaties? (blz. 26) Er heeft zich inderdaad een daling voorgedaan in het aantal bouwvergunningen
en opleveringen van nieuwe woningen:totaal aantal woningen in Nederland waarvoor bouwvergunning is afgegeven:1998: 87 673 1999: 84 201 (– 4%)totaal aantal gereedgemelde woningen in Nederland:1998: 90 516 1999: 78 625 (– 13%)De achterstand bij de uitgifte van bouwvergunningen en de oplevering van
nieuwe woningen treedt zowel op in de profit-sector als bij woningcorporaties.
In 1999 zijn aan woningbouwverenigingen 15 307 bouwvergunningen voor
woningen verleend; in het jaar 1998 werden nog 18 750 bouwvergunningen
afgegeven. Er is derhalve sprake van een teruggang met ongeveer 18%.Het aantal gereedgemelde woningen in de jaren 1998 en 1999 bedroeg, respectievelijk,
20 133 en 17 262, hier is derhalve sprake van een teruggang met
ongeveer 14%.Het beeld bij de woningbouwverenigingen wijkt derhalve enigszins af van
het totaal landelijk beeld. De teruggang in het aantal woningen waarvoor bouwvergunning
is afgegeven, alsmede het aantal gereedgemelde woningen is bij de woningbouwverenigingen
groter dan gemiddeld in Nederland. Een en ander wordt veroorzaakt door de
verschuiving van de bouw van woningen in de sociale sector naar die in de
marktsector.30In welke wetgeving, naast de Woningwet, komt de taakomschrijving
voor de zorg voor de volkshuisvesting nog meer aan de orde? Kan dat wellicht
overzichtelijker in een en dezelfde wet worden omschreven? (pag. 29).De regelgeving terzake van de woningcorporaties is neergelegd in de Woningwet.
De uitwerking van de regelgeving in de Woningwet is neergelegd in een algemene
maatregel van bestuur, te weten het Besluit Beheer Sociale Huursector, welk
besluit is gebaseerd op artikel 70 van die Wet.Ik ben voornemens de stelselregelgeving wat betreft corporaties in de
toekomst onder te brengen in één wet: de Woonwet.31Wordt de doelgroep in voldoende mate bij de formulering
van de vernieuwde volkshuisvestingsdoelstellingen betrokken? Wat is de omvang
en de samenstelling van nieuwe doelgroepen en doelen, of komt dat bij de Nota
Wonen aan de orde? (blz. 30)In de Nota Volkshuisvesting in de jaren negentig is het inkomen als uitgangspunt
gekozen om de «doelgroep» af te bakenen. De nadruk kwam voort
uit het, toen begrijpelijke, schaarstedenken. Met de omslag van kwantiteit
naar kwaliteit is een bredere oriëntatie van het beleid nodig. De ontwerp
Nota Wonen gaat hier nader op in (zie o.m. hoofdstuk 6). Hoofdstuk 5 van de
ontwerp Nota Wonen behandelt de positie en verantwoordelijkheden van de consumenten.32Is volgens het rapport Cohen een «stichting volkshuisvesting»
met ingehouden winsten, een gemiddeld huurprijsniveau van volgens de puntentelling
70% van «maximaal redelijk» evenwel zonder de status van toegelaten
instelling, een organisatie met bijzondere rechten? (blz. 36)Een organisatie die geheel vrijwillig, dus niet als gevolg van regelgeving
bovenstaande beleid voert, is geen organisatie met bijzondere rechten volgens
het rapport Cohen. 33Is de bestemmingsplicht van corporaties mede het gevolg
van het recht om een onteigeningsplan te mogen voorbereiden? (blz. 41)De bestemmingsplicht betreft de wettelijke verplichting voor corporaties
om hun vermogen uitsluitend in het belang en op het gebied van de volkshuisvesting
in te zetten. Dit vermogen is opgebouwd uit subsidies, huuropbrengst en inkomsten
uit vermogen.Op grond van art. 1 van de Onteigeningswet zijn slechts de Staat, de provincies,
de gemeenten en de waterschappen bevoegd een onteigeningsplan voor te bereiden.
Een corporatie kan dit dus niet.34Is er reden om aan te nemen dat een deel van de geldelijke
steun die na de Tweede Wereldoorlog aan woningcorporaties is verstrekt niet
voor lagere huurprijzen is aangewend, maar aan het vermogen van woningcorporaties
ten goede is gekomen? (blz. 41/42 MDW)Wat betreft de subsidiëring door het Rijk van woningcorporaties sinds
de Tweede Wereldoorlog dient een onderscheid te worden gemaakt tussen investerings-
en exploitatiesubsidies.Het kostprijsverlagende effect van investeringssubsidies werd direct in
de huur doorberekend. Dit kwam tot uiting door hetzij een lagere aanvangshuur
(bij nieuwbouw) hetzij een lagere huurstijging dan anders het geval zou zijn
geweest (bij woningverbetering). Er is geen reden om aan te nemen dat investeringssubsidies
anders dan ten bate van de huurder zijn aangewend.Ten aanzien van na de Tweede Wereldoorlog verstrekte exploitatiesubsidies
dienen 3 perioden te worden onderscheiden.In de eerste periode, tot de tweede helft van de jaren zeventig, kenden
corporaties een terugbetalingsplicht bij batige saldi waardoor ze geen reserves
konden opbouwen. Met de implementatie van de adviezen van commissie de Roos
veranderde dit. Corporaties kenden niet langer een terugbetalingsplicht bij
batige saldi. Deze saldi konden worden gereserveerd voor bijvoorbeeld toekomstige
onderhoudsinspanningen. Corporaties konden sinds 1975 derhalve een zeker weerstandsvermogen
opbouwen.De derde periode wordt gemarkeerd door de brutering in 1995. De afkoop
van de exploitatiesubsidies door het Rijk heeft betekend dat het exploitatierisico
volledig bij de corporaties is komen te liggen. Om die reden heeft het weerstandsvermogen
(eigen vermogen plus voorzieningen) voor corporaties aan belang gewonnen.
Daar komt bij dat in de loop van de jaren '80 en '90 de objectsubsidies grotendeels
zijn afgebouwd. Voor (onrendabele delen van) investeringen wordt nu van de
corporaties zelf een bijdrage verwacht. Ook hiertoe moet een beroep op het
weerstandsvermogen worden gedaan.Concluderend kan worden gesteld dat de subsidies van het Rijk in directe
zin ten goede zijn gekomen aan de huurders. Dit laat onverlet dat bij sommige
woningcomplexen de huur- en subsidieinkomsten over de gehele exploitatieperiode
bezien, hebben kunnen bijdragen aan de vorming van het weerstandsvermogen
van een corporatie, naast bijvoorbeeld opbrengsten uit verkoop.35Waarom is onder het dynamische kostprijsstelsel een
voorkeursbehandeling voor echte marktpartijen (een inbreuk op het gelijke
speelveld) wel geaccepteerd (zie blz. 43 van het MDW-rapport), en waarom wordt
het fiscaal stimuleren van «sociaal ondernemerschap», dat een
onmisbare bijdrage levert aan het realiseren van overheidsdoelstellingen op
het gebied van wonen als een probleem ervaren? (blz. 43) De Dynamische KostPrijs-systematiek (met klimleningen) was destijds een
belemmering voor de verkoopmogelijkheden. Het te verwachten indirecte rendement
voor beleggers stond daarmee onder druk. Daarnaast bood de Dynamische KostPrijsregeling
een in de ogen van beleggers te laag aanvangsrendement. Daar kwam eind jaren
'70/ begin jaren '80 bij dat de woningprijzen daalden. Beleggers waren om
die redenen in die periode nauwelijks meer geïnteresseerd in het investeren
in nieuwbouw. Vanwege het toen nog grote kwantitatieve woningtekort was stimulering
van nieuwbouwactiviteiten van beleggers door gunstiger subsidievoorwaarden
opportuun. Voor de woningcorporaties was het (indirecte) rendement niet relevant,
slechts de mogelijkheden van een kostendekkende exploitatie waren van belang.De huidige situatie is een volstrekt andere. Mede samenhangend met de
afschaffing van een groot deel van de objectsubsidies zijn de huren van goedkope
tot middeldure woningen inmiddels op een kostendekkend niveau, zo blijkt onder
meer uit onderzoek van het Onderzoeksinstituut voor Toegepaste Bestuurskunde
(OTB). Voor beleggers betekent dit dat deze deelmarkt in potentie meer aantrekkelijk
is geworden. Dit wordt versterkt door de ontwikkeling van de verkoopprijzen
waardoor het te verwachten indirecte rendement is toegenomen. Dit heeft geleid
tot een toenemende belangstelling van de zijde van beleggers op deze deelmarkt.
Een dergelijke toename van de concurrentie op de «publieke taken»
kan vanuit de positie van de huurder als wenselijk worden beschouwd. Gelet
op deze veranderde marktsituatie is fiscale stimulering via subjectieve vrijstellingen
thans minder opportuun.37Kan periodieke controle van de gegevens van de zittende
huurder periodiek op korte termijn worden ingevoerd, zodat huurders die niet
meer tot de doelgroep behoren niet in te goedkope woningen blijven zitten?
Hoe kan vervolgens tot actie worden overgegaan?Indien het inkomen van een huurder dermate stijgt, dat deze niet meer
tot de oorspronkelijke doelgroep van beleid kan worden gerekend, is het niet
mogelijk het huurcontract op te zeggen, daar de huurder huurbescherming heeft
op voet van het Burgerlijk Wetboek. Het is niet wenselijk in het huurbeschermingsrecht
van het BW een opzeggings-/ontruimingsgrond op te nemen in verband met de
situatie dat de huurder vanwege het gestegen inkomen niet meer tot de doelgroep
behoort. Het belang van de huurder tot voortzetting van de huurovereenkomst
is immers veel groter dan het belang van de verhuurder tot beëindiging
van de huurovereenkomst dan wel het volkshuisvestingsbelang. In verband daarmee
is voor deze situaties, anders dan voor specifieke voor ouderen en gehandicapten
gebouwde respectievelijk bestemde woningen, in het wetsvoorstel tot vaststelling
van titel 7.4 (Huur) van het BW (TK, 1997–1998, 26 089) geen opzeggings-/ontruimingsgrond
opgenomen. Gelet op het bovenstaande is er derhalve geen sprake van vervolgactie.39Waarom wordt het lenen bij de BNG in deze toetsing
buiten beschouwing gelaten? (blz. 53)Deze vraag heeft betrekking op een keuze van de werkgroep. Ik merk op
dat de werkgroep zelfstandig haar onderzoek en analyse heeft verricht. Constateringen,
conclusies en aanbevelingen van de werkgroep vallen dus buiten mijn verantwoordelijkheid.40Is het wenselijk dat door beperkingen van het speelveld
corporaties niet vrij kunnen inspelen op de veranderende voorkeuren van de
woonconsument? Zo nee, hoe kan hierin verbetering aangebracht
worden? (blz. 61)Het vermogen van woningcorporaties is zogenaamd «Maatschappelijk
Gebonden Vermogen» wat inhoudt dat het uitsluitend mag worden ingezet
op het gebied van de volkshuisvesting. In dit verband heeft het Rijk een speelveld
gedefinieerd. Binnen dit speelveld kunnen corporaties in spelen op de veranderende
voorkeuren van de woonconsument. In de inmiddels als ontwerp verschenen Nota
Wonen zijn het speelveld en bijbehorende toetsingscriteria nader omschreven.42Hebben de bevindingen van de werkgroep relevante gevolgen
voor de sociale verhuurders aan de ene kant en de particuliere verhuurders
aan de andere kant? Zo ja, hoe verhoudt zich dat tot het beleid via de Woningwet
van de afgelopen honderd jaar? (blz. 92)Het doel van de MDW-werkgroep was het onderzoeken van mogelijkheden om
tot een eerlijker concurrentie op de woningmarkt te komen. De werkgroep is
tot de conclusie gekomen dat het huidige non-profitstelsel qua doeltreffendheid
geen aanleiding of noodzaak geeft tot een risicovolle stelselwijziging, maar
dat er wel verbeteringen te behalen zijn op het gebied van doelmatigheid en
gelijk speelveld. Door te zijner tijd afschaffing van de subjectieve vrijstelling
van vennootschapsbelasting en overdrachtsbelasting voor corporaties wordt
een gelijker speelveld bereikt tussen sociale en particuliere verhuurders.Een
dergelijke balans, voor zover de omstandigheden dit toelieten, is van oudsher
het streven van de overheid geweest.Na een periode waarin woningcorporaties door de rijksoverheid gebruikt
werden als instrument in de wederopbouw, werd na aanleiding van de adviezen
van commissie de Roos begin jaren '60 besloten dat corporaties volledig zouden
moeten kunnen deelnemen aan de activiteiten op het gebied van de volkshuisvesting,
eventueel ook daar waar op commerciële basis reeds een voorziening plaats
vindt. Daarmee werd het werkterrein van corporaties verbreed en ontstond er
grotere concurrentie met de commerciële sector. Hoewel in de jaren vijftig
al gestreefd werd naar een vergelijkbare behandeling in de subsidiëring
van het «vrij particuliere initiatief» en de sociale verhuur (gelijke
monniken, gelijke kappen principe) duurde het tot 1963 voordat dit principe
door Minister Bogaers verwoord en vervolgens rekenkundig bij de subsidiëring
in praktijk werd gebracht.Het bevorderen van eerlijke concurrentiecondities, wat de werkgroep MDW
voorstaat, is te vatten onder dit gelijke monniken, gelijke kappen-beleid.43 en 45Welke besparing zal afschaffing van de fiscale faciliteiten
de Rijksbegroting opleveren, en hoe groot zal het effect op het niveau van
de (aanvangs)huren zijn? (blz. 98–99)Is in het kader van revolving fund, op het niveau van
individuele corporaties, een inschatting te maken van het effect van winstafroming
door invoering van VPb-plicht op de onderlinge solidariteit binnen de sociale
huursector? (blz. 98–99)Met name wat betreft de afschaffing van de VPB-vrijstelling voor woning-corporaties
is nu nog geen raming te geven van de effecten op de Rijksbegroting en de
huren.Tevens kan thans nog niet aangegeven worden hoe het effect van winstafroming
zal zijn en of dat van invloed is op de onderlinge solidariteit binnen de
sociale huursector in het kader van revolving fund. Een en ander zal nader
worden onderzocht. 44Hoe valt de te verwachten stijging van het huurniveau
te rijmen met de doelstelling om de lastenstijging van de huishoudens zoveel
mogelijk te beperken? Zal deze stijging middels extra huursubsidie worden
gecompenseerd? (blz. 98–99)Bij een integrale uitvoering van de aanbevelingen van de Commissie is
voor de sociale huursector een kostenstijging op zich mogelijk. Dit zal sterk
per corporatie kunnen verschillen. De kostenontwikkeling is afhankelijk van
de winsten die de corporatie maakt (in verband met de vennootschapsbelasting)
en het aantal woningen dat verkocht wordt (gezien de overdrachtsbelasting)
en de ruimere mogelijkheden om andere producten en diensten aan te bieden
en daarmee winst te behalen die binnen de corporatie kan worden aangewend
voor lagere huren. Het is onduidelijk òf en in welke mate een kostenstijging
ook aan de huurder doorberekend zal worden. Dat zal mede afhangen van de lokale
concurrentieverhoudingen. Op korte termijn zal een onderzoek uitgevoerd worden
naar de mogelijke gedragseffecten bij verhuurders van de te verwachte kostenstijging.Dit laat onverlet dat corporaties, gelet op hun vermogensontwikkeling,
in de komende jaren een inflatievolgend huurbeleid kunnen voeren.46Is er na afschaffing van de fiscale faciliteiten voor
woningcorporaties nog sprake van een gelijkwaardige, fiscale, behandeling
van kopen en huren? (blz. 98–99)De vergelijking tussen huren en kopen is een complexe, omdat bedrijfsmatige
verhuur van woningen van een andere orde is dan eigenaar zijn van de woning
waarin wordt gewoond. De (fiscale) behandeling van kopen en huren verschilt
aanzienlijk, met name vanwege het huurwaardeforfait en de aftrekbaarheid van
hypotheekrente bij koopwoningen. De Kamer zal deze zomer nog een notitie inzake
de fiscale behandeling van het eigen huis van kabinetszijde ontvangen, waarin
ook een vergelijking in behandeling tussen kopen en huren wordt gemaakt.47Waarom is niet gekozen voor een duidelijkere afbakening
van de activiteiten waarvoor vrijstelling wordt verleend, waardoor «kruissubsidiëring»
van puur commerciële activiteiten kan worden voorkomen, als alternatief
voor het generiek afschaffen van de fiscale faciliteiten voor corporaties?
(blz. 98–99)Zoals is aangegeven in het MDW-rapport is het in beginsel wenselijk dat
de gehele vrijstelling voor woningcorporaties komt te vervallen om een gelijk
speelveld te bereiken. Zeker in het onderhavige geval waar zowel corporaties
als commerciële verhuurders zich op dezelfde markten begeven. Op korte
termijn zal onderzoek worden verricht naar de effecten van volledige afschaffing
van de vrijstelling van vennootschapsbelasting.Het kabinet heeft in eerder stadium reeds besloten de vrijstelling voor
commerciële activiteiten van woningcorporaties ter financiering van het
wetsvoorstel Bevordering Eigen Woningbezit (BEW) te laten vervallen.48Is er wel sprake van een concurrentieverstorend effect
van de fiscale faciliteiten voor woningcorporaties, gezien het feit dat ook
pensioenfondsen en beleggers vrijstelling genieten voor vermogenswinsten uit
woningbeheer, en gezien het feit dat in het rapport vanwege de afwijkende
fiscale behandeling en dientengevolge onvergelijkbaarheid geen concurrentievoordeel
of -nadeel voor corporaties ten opzichte van de overige particuliere verhuurders
vastgesteld heeft kunnen worden? (blz. 98–99) De werkgroep MDW heeft geen concurrentieverstorend effect geconstateerd
ten opzichte van pensioenfondsen (wel ten opzichte van kleine particuliere
verhuurders). Derhalve beveelt de werkgroep aan de vennootschapsbelasting
op termijn af ter schaffen, met dien verstande, dat zolang anderen vrijstelling
van de vennootschapsbelasting genieten, corporaties gebruik kunnen maken van
dezelfde faciliteiten. In het kabinetsstandpunt is aangegeven, dat ik in overleg
met betrokkenen eerst de gevolgen van de volledige afschaffing van de vrijstelling
in kaart zal brengen. Daarbij zal het gelijke speelveld ten opzichte van andere,
hierbij relevante, marktpartijen betrokken worden. Overigens vervalt de subjectieve
vrijstelling van de vennootschapsbelasting voor commerciële activiteiten
van corporaties ter financiering van het wetsvoorstel Bevordering Eigen Woningbezit
(BEW). XNoot1Samenstelling: Leden: Reitsma (CDA), voorzitter, Witteveen-Hevinga (PvdA),
Van Middelkoop (GPV), Feenstra (PvdA), Verbugt (VVD), Poppe (SP), Duivesteijn
(PvdA), Crone (PvdA), Augusteijn-Esser (D66), Klein Molekamp (VVD), Hofstra
(VVD), ondervoorzitter, Eisses-Timmerman (CDA), Th. A. M. Meijer
(CDA), Luchtenveld (VVD), Van Wijmen (CDA), Van der Steenhoven (GroenLinks),
Van der Staaij (SGP), Ravestein (D66), Oplaat (VVD), Kortram (PvdA), Van der
Knaap (CDA), Van Gent (GroenLinks), Udo (VVD), Waalkens (PvdA) en Schoenmakers
(PvdA).Plv. leden: Leers (CDA), Dijksma (PvdA), Stellingwerf (RPF), Valk (PvdA),
Essers (VVD), De Wit (SP), Van Heemst (PvdA), De Boer (PvdA), Scheltema-de
Nie (D66), Van Beek (VVD), Geluk (VVD), Visser-van Doorn (CDA), Schreijer-Pierik
(CDA), Blok (VVD), Biesheuvel (CDA), M. B. Vos (GroenLinks), Van 't Riet
(D66), Giskes (D66), Niederer (VVD), Vacature (PvdA), Van den Akker (CDA),
Halsema (GroenLinks), Snijder-Hazelhoff (VVD), Hindriks (PvdA) en Spoelman
(PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24036-170.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl