Islamitisch radicalisme in het Midden-Oosten en Centraal-Azië; Lijst van vragen en antwoorden van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken, met antwoorden van de minister van Buitenlandse Zaken, inzake Islamitisch radicalisme
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28091, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

22-04-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28091 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam123678925263154424323344527151416181927282930106107108109110343536373956969798993840414243457595100101889148636768697059656660464777809013787973747681828355587250104511031510212112310111217202122235357616264899293111112113114115117118119120848586874994105116122Bijlage I.TK 27 925, nr. 1TK 27 925, nr. 169Buza 000505TK 27 925, nr. 6TK 27 925, nr. 11TK 27 925, nr. 17TK 27 925, nr. 18TK 21 501-20 (Europese Raadnummer) nr. 175TK 27 925, nr. 22TK 27 925, nr. 25TK 27 925, nr. 272001–2002, nr. 330 Tweede Kamer, aanhangsel van
de handelingenTK 27 925, nr. 29TK 27 925, nr. 31TK 27 925, nr. 3321 501-20, nr. 179Buza 0007142001–2002, 5 Eerste Kamer, aanhangsel van de Handelingen2001–2002, 521 Tweede Kamer, aanhangsel van de HandelingenTK 27 925 nr. 41TK 27 925 nr. 43Buza 020044TK 28 000 V nr. 40TK 23 530, nr. 51TK 27 925, nr. 102000–2001, nr. 1591 Tweede Kamer, aanhangsel van
de handelingen2001–2002, nr. 565 Tweede Kamer, aanhangsel van
de handelingenBuza 000567TK 26 800 V nr. 102TK 28 091 nr.1
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28091Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 80 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 091Islamitisch radicalisme in het Midden-Oosten en Centraal-Aziënr. 2LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 16 april 2002De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
heeft onderstaande vragen voorgelegd aan de minister van Buitenlandse Zaken
over de notitie «Islamitisch radicalisme in het Midden-Oosten en Centraal-Azië»
(28 091, nr. 1).Deze vragen en de daarop door de minister bij brief d.d. 15 april 2002
gegeven antwoorden zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van de commissie,De Hoop SchefferDe wnd. griffier van de commissie,Van Toor1Ofschoon de notitie een doorkijk biedt in het ontstaan
en de drijfveren van islamisten, laat zij een belangrijke vraag onbeantwoord,
namelijk: in hoeverre islamitische extremisten een bedreiging vormen voor
het politieke establishment in staten in het Midden Oosten en Centraal-Azië.
Is de regering van mening dat die dreiging of uitdaging niet aan de orde is?2De eigenstandige rol van regeringen in de betreffende
regio bij het ontstaan van islamistische bewegingen blijft voor een groot
deel onbesproken. Is de regering bereid daar alsnog op in te gaan?3Deelt de regering de mening dat in dit licht een aanvullende
analyse van de interactie tussen de staat en maatschappelijke actoren, zijnde
in dit geval islamisten en radicaal islamitische bewegingen, gewenst is? Zo
nee, waarom niet? Is de regering tevens bereid de notitie te voorzien van
een degelijk begrippenkader?6Hoe denkt de regering over de veel geuite mening dat
overheden in islamitische landen onvoldoende tegenwicht bieden aan de populariteit
die Osama bin Laden en zijn organisatie onder veel inwoners van islamitische
landen genieten, zoals bijvoorbeeld in Egypte, Saoedi-Arabië en Indonesië?
(p. 3/5)7Welke regeringen in islamitische landen zetten zich
actief in om religieus pluralisme te bevorderen en de eigen bevolking respect
voor andere religies bij te brengen? Welke regeringen doen dat in mindere
mate en welke in het geheel niet resp. voeren een tegengesteld beleid? (p.
3/4)8Ondervindt niet juist het islamitisch extremisme steun
vanuit belangrijke islamitische landen, ook van overheden van landen, terwijl
het seculiere extremisme daarop in mindere mate een beroep kan doen? (p. 3/4)9De regering verwijst naar de MKO als een voorbeeld
van een terroristische organisatie waarbij men zich niet bedient van een islamitische
ideologie. Moet niet worden vastgesteld dat het seculiere terrorisme dat eerder
de overhand leek te hebben in de islamitische regio reeds geruime tijd geleden
is voorbijgestreefd door terrorisme dat zich wel bedient van een islamitische
ideologie? (p. 4)25Behelst het zinsdeel «De verpaupering en de vaak
enorme kloof tussen arm en rijk, de grote druk op de voorzieningen als gevolg
van de explosieve bevolkingsgroei, de introductie van een levensstijl die
sterk afwijkt van hetgeen traditioneel aanvaardbaar worden geacht, het onvermogen
of het verbod om zich politiek te organiseren en het gevoel van machteloosheid
tegenover het wassende tij van problemen» een uitwerking van de verwijzing
naar «de veranderingen onder invloed van buitenaf»? Zo ja, kan
dat dan nader worden onderbouwd? In hoeverre dienen islamitische landen ten
aanzien van deze problemen de hand niet juist in eigen boezem te steken? (p.6)26Hangt het geloof in samenzweringen en in kwaadwillendheid
van externe machten wellicht ook samen met een aanzienlijke dosis irrationaliteit?
Kan een en ander ook in verband worden gebracht met een gebrek
aan behoorlijk onderwijs in een reeks van islamitische landen (vergelijk ook
de uitspraken van de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking in de Volkskrant
d.d. 14 november 2001)? (p. 7)31Kan het gegeven dat er op grond van de denkwijze van
de politieke islam «geen concessies hoeven te worden gedaan» in
verband worden gebracht met de «zero sum game» die in de notitie
«Midden Oosten: een analyse» werd genoemd? (p. 7)54De notitie rept op p. 10 over de «ideologische
kern van de politieke islam waarvan begrippen als strijd en verzet een wezenlijk
onderdeel zijn». Deze kern wordt echter niet nader omschreven. Zou de
regering wat nauwkeuriger aan kunnen geven wat die ideologische kern van de
politieke islam inhoudt? (p. 10)4In de notitie wordt gesteld dat de islam een vreedzame
godsdienst is die terrorisme als strijdmiddel afwijst. Politiek gezien is
deze uitspraak goed te begrijpen, maar de vraag is of er niet meer gezegd
kan worden over de inhoudelijke relatie tussen
islam en gebruik van geweld voor het bereiken van godsdienstige doelen. Steunt
de uitspraak dat de islam een vreedzame godsdienst is op empirische waarnemingen
of op godsdienstinhoudelijke argumenten? Deze vraag is mede relevant omdat
de regering in de notitie de radicalisering van de islam hoofdzakelijk toerekent
aan sociale, politieke en economische factoren. Wil zij daarmee zeggen dat
er geen zelfstandige relatie is tussen vormen van de islam en geweldgebruik?
(p. 3)24Over de gespannen verhouding tussen radicaal islamitische
politieke stromingen en democratisch gedachtegoed is in de notitie niet expliciet
geschreven, hoewel daar aan de hand van bijvoorbeeld de situaties in Iran
en Turkije wel veel over te zeggen zou zijn. Is de regering bereid dat alsnog
doen? (p. 6–11)32Moet worden geconcludeerd dat moslim-fundamentalisme
haaks staat op essentiële mensenrechten? Kan in dat verband ook iets
worden gezegd over de betekenis van moslim-fundamentalisme voor de vrijheid
van meningsuiting, de vrijheid van drukpers en de vrijheid van godsdienst?
(p. 8)33Wat betekent een overwinning van moslim-fundamentalisme
voor eventuele democratische ambities van inwoners van islamitische landen?
Heeft succes voor aanhangers van de politieke islam ooit geleid tot een volwaardige
democratie? (p. 8)44Is sprake van een patroon waarbij eerst vaak sprake
was van de verspreiding van fundamentalistisch gedachtegoed en vervolgens
van het overgaan tot gewelddadigheid? Kan daarvan een overzicht worden gegeven?
(p. 9)52Zijn door islamitische extremisten ook seculiere regimes
die niet op goede voet staan met de Verenigde Staten zoals het regime van
Nasser in Egypte of het Baath-regime in Syrië als «afvallig»
bestempeld? (p. 10)71Zullen pogingen om het gevaar van het islamitische
radicalisme te bezweren niet tekort schieten wanneer men zich daarbij goeddeels
beperkt tot het bijdragen aan het verdwijnen van politieke en sociaal-economische
voedingsbodems en tot het oproepen tot tolerantie? Moet ook islamitische radicalisme
een begunstigde zijn van de genoemde tolerantie wanneer dat islamitisch radicalisme
op zeer gespannen voet staat met essentiële mensenrechten, met werkelijke
democratie en met internationale stabiliteit? (p. 17)De beleving van de islam kan per land, per regio en per stroming sterk
verschillen. Men kan daarom niet zonder meer spreken over «de islam»
en «de moslims». Evenmin is het zo dat de islam op zich gewelddadig
is of onverenigbaar met democratie. Zowel de regeringen als de religieuze
orde in de regio waarover de notitie handelt hebben de aanslagen op de Verenigde
Staten veroordeeld en elke band tussen islam en terrorisme afgewezen. De notitie
«Islamitisch Radicalisme in het Midden-Oosten en Centraal-Azië»
gaat dan ook niet over de islam als godsdienst, maar over de islam zoals die
wordt misbruikt door mensen en groeperingen die hun politieke doelstellingen
trachten te realiseren via gewelddadige en terroristische acties. Zij tonen
daarbij vaak geen enkel respect voor mensenlevens en mensenrechten van moslims
en niet-moslims, zoals werd aangetoond tijdens de aanslagen in de Verenigde
Staten op 11 september. De slachtoffers van individuen en groeperingen die
zich voor de ideologische rechtvaardiging van hun gewelddadige activiteiten
beroepen op de islam zijn in de eerste plaats veelal (islamitische) mensen
in de islamitische landen zelf. Tevens zijn hiervan het slachtoffer de moslimgemeenschap
[pen wereldwijd die hun godsdienst op een vreedzame wijze belijden en als
gevolg van dergelijke terroristische acties gestigmatiseerd worden.In zowel de notitie «Midden-Oosten: een analyse»1, die Uw Kamer op 26 mei 2000 toeging, als in de notitie«Islamitisch
radicalisme in het Midden-Oosten en Centraal Azië»2 wordt ingegaan op de opkomst en ontwikkeling van het islamitisch radicalisme,
dat aan aantrekkingskracht won naarmate ideologieën als het pan-Arabisme
en Arabisch socialisme van de eerste jaren na de dekolonisatie in de regio
hun glans verloren. Het is aannemelijk dat tijdens de totalitaire regimes
van het postkoloniale tijdperk in de Arabische wereld, waarin geen ruimte
was voor democratisch debat of pluraliteit van visies, de kiem werd gelegd
voor het totalitarisme van de radicaal-islamitische extremisten.Vaak zijn in islamitische landen de eigen regeringsleiders, die door de
radicale islamisten worden gebrandmerkt als «afvallige» handlangers
van «de ongelovigen», het doelwit van radicale moslims. In de
leer van de meest radicale islamitische groeperingen zijn de regimes in alle
staten in de islamitische wereld «afvallig»; immers geen enkel
regime voldoet aan het voorbeeld van de «islamitische staat» zoals
die volgens deze groepen zou hebben bestaan ten tijde van de profeet in de
7e eeuw. In de jaren '70 en '80 hebben de Moslimbroeders in Syrië geprobeerd
het regime van Hafez al-Assad met geweld te ondermijnen en zelfs omver te
werpen. Het ontbreken van enige ruimte voor de politieke islam in het Baath
systeem en het dictatoriale bestuur van het land motiveerden dit verzet. Het
feit dat het regime van Hafez al-Assad zeker niet pro-Amerikaans was veranderde
niets aan het streven van islamisten dit regime te verketteren. In de notitie
«Midden-Oosten: een analyse», wordt uiteengezet hoe de opkomst
van het islamitisch radicalisme nauw samenhangt met de politieke situatie
in de verschillende landen in de regio en wordt ingegaan op de
rol die de verschillende regeringen hierbij hebben gespeeld.In de meeste landen in de regio bestaat dringende behoefte aan maatschappelijke
hervormingen, versterking van democratie en invoering van een onpartijdige
rechtsorde. In mijn speech, waarvan de tekst als bijlage bij deze antwoorden
is opgenomen,1 voor de bijeenkomst van de EU en
de Organisation of Islamic Conference in Istanbul op 12 februari van dit jaar
heb ik hiertoe opgeroepen. De Nederlandse regering is van mening dat mensenrechten
universeel geldend zijn en maakt dus geen onderscheid tussen mensenrechtenschendingen
door islamitische of niet-islamitische staten, groeperingen en individuen.
Het mensenrechtenbeleid van de regering is uiteengezet in de in mei verschenen
Notitie Mensenrechtenbeleid 2001 en in algemeen overleg met de Tweede Kamer
besproken op 13 december 2001. Mensenrechten zijn door Nederland veelvuldig
aan de orde gesteld in multilaterale fora (VN, OVSE, Raad van Europa) en in
bilaterale contacten. Daarbij is in toenemende mate sprake van gezamenlijk
optreden van de Europese Unie.Tevens is, zeker na 11 september, het eminent belang van dialoog, tolerantie
en wederzijds begrip tussen beschavingen duidelijk geworden. Dit was het thema
van mijn rede tijdens de bijeenkomst in Istanbul. Daarbij heb ik de nadruk
gelegd op het feit dat tolerantie wederzijds respect betekent, en dus geen
eenrichtingsverkeer mag zijn. Een van de belangrijke factoren in de opbouw
van wederzijds respect en tolerantie is gelegen in het onderwijs. In veel
Arabische landen is het onderwijs voor een belangrijk deel in handen van religieuze
organisaties. Landen als Pakistan en Saoedi-Arabië hebben naar aanleiding
van 11 september aangekondigd, hun onderwijssystemen nauwkeurig onder de loep
te nemen; zie voor de reeds genomen maatregelen in Pakistan ook mijn antwoord
op de vragen 59, 65 en 66. Een dergelijke ontwikkeling kan ertoe bijdragen
het extremisme de wind uit de zeilen te nemen. De verantwoordelijkheid daarvoor
ligt in de eerste plaats bij de overheden van die landen. De internationale
gemeenschap dient zich in te spannen dergelijke processen waar mogelijk te
ondersteunen.5Kan een overzicht worden gegeven van de verschillende
positieve en negatieve reacties van alle overheden en tevens alle belangrijkste
religieuze gezagsdragers in de gehele islamitische wereld, apart per land
aangegeven, op de aanslagen van 11 september jl.? Welke nuances zijn daarbij
te onderkennen? (p. 3)Wereldwijd hebben wereldlijke en religieuze leiders hun afschuw uitgesproken
over de aanslagen van 11 september. Hierover is in de media uitgebreid bericht2. Opvallend was dat Iran, dat normaal zeer kritisch is
ten opzichte van de Verenigde Staten, de aanslagen veroordeelde. Een uitzondering
werd gevormd door Irak, dat aangaf dat de VS de aanslagen aan zichzelf te
wijten hebben.14Is de regering zich ervan bewust dat door de Kamer
in 1999 bij de behandeling van de begroting Buitenlandse Zaken voor het jaar
2000 ook een motie is aanvaard die pleit voor een anti-terrorisme top? Is
de regering bereid deze kameruitspraak serieus te nemen en de motie alsnog
uit te voeren? (p. 4/5)16Moet de «Midden Oosten terrorismetop» in
Sharm el-Sheikh in 1996 niet in die zin als een succes worden beschouwd dat
het onderwerp nadrukkelijk onder de aandacht van politici en van
een breed publiek werd gebracht? (p. 4/5)18Hoe kunnen de verschillen van mening over uiteenlopende
visies op de definitie van terrorisme (terroristen – zogenaamde vrijheidsstrijders)
tot een oplossing worden gebracht? (p. 5)19Kan nadere informatie worden gegeven over het Indiaas
voorstel voor een Alomvattend Verdrag ter bestrijding van internationaal terrorisme?
(p. 5)Als publiciteit als de doelstelling van de «Midden Oosten terrorismetop»
in Sharm el-Sheikh in 1996 moet worden gezien, dan kon deze opzet indertijd
geslaagd genoemd worden. Concrete maatregelen voor de bestrijding van terrorisme
heeft de top echter niet opgeleverd.De Algemene Vergadering van de VN heeft een ad-hoc werkgroep Terrorisme
ingesteld. In deze werkgroep staan drie onderwerpen op de agenda: het alomvattend
antiterrorismeverdrag, het verdrag tegen nucleair terrorisme en het Egyptische
voorstel voor een antiterrorismetop. Ten aanzien van beide verdragen geldt
dat op de meer juridische aspecten grotendeels overeenstemming is bereikt.
Op politiek gevoelige punten bestaat echter een fundamenteel verschil van
mening tussen diverse groepen lidstaten.Gezien de stagnatie waarin de onderhandelingen over het alomvattend antiterrorismeverdrag
en het verdrag tegen nucleair terrorisme zich bevinden zijn de vooruitzichten
voor een antiterrorismetop op korte termijn niet gunstig. Het risico dat een
dergelijke top de tegenstellingen tussen de lidstaten op dit punt zal versterken,
in plaats van deze nader tot elkaar te brengen, is dusdanig groot dat de Nederlandse
regering het houden van een antiterrorismetop dit moment niet opportuun acht.Tevens verwijs ik u in dit verband naar de lijst van vragen en antwoorden
die uw Kamer op 15 februari 2002 toeging onder nummer TK 23 530 nr. 51,
«Verdragen in voorbereiding».27Is de regering bekend met de, in de politieke wetenschap,
gangbare aanname dat Muhammad Abduh deel uitmaakte van de salafi-stroming?
(p. 7)28Is de regering bekend met het feit dat de salafisten
het recht op individuele en derhalve onafhankelijke interpretatie van de oorspronkelijke
teksten (het begrip ijtihad) eisten, en op die
wijze moderne antwoorden formuleerden op nieuwe veranderde omstandigheden?
Zo ja, waarom wordt deze stroming dan afgedaan als «demagogisch»
en «reactionair»? (p. 7)29Is de regering van mening dat er een directe historische
lijn loopt van de salafi islam naar hedendaagse radicaal islamitische bewegingen?
(p. 7)30Is de regering bereid de notitie op het punt van de
algemene kwalificatie van de salafi islam bij te stellen? Zo nee, waarom niet?
(p. 7)Voor een diepgaand wetenschappelijk inzicht in de verschillende stromingen
binnen de islam verwijst de regering naar de Encyclopaedia of Islam en andere
terzake gezaghebbende standaardwerken.106Hoe ordeelt de regering over de beslissing in juli
2001 van het Europese Hof, dat het verbod van de Refah Partisi bekrachtigde?107Welke motivatie noemde het Europese Hof voor de Rechten
van de Mens bij het accorderen van het Turkse verbod van de Refah-partij?108Kwalificeert de regering de voormalige leden van de
inmiddels opgeheven Refah Partisi als islamitische activisten?109Waarom wordt geen melding gemaakt van de naoorlogse
militaire coups in Turkije in 1960, 1971,1980 en de meer recentelijk militaire
ingreep in 1998. Is dit volgens de regering niet relevant in relatie tot het
onderwerp politieke islam?110Deelt de regering de mening dat de Turkse politiek
voor wat betreft deelname van islamitische partijen, kortom Turkse islamisten,
een wat curieus karakter heeft. Of islamisten nu hun entree maken onder de
namen van de bevrijding, van de deugdzaamheid, van het moederland of het geluk,
na een tijdje worden ze verboden om vervolgens weer uit de as te herrijzen
onder evenzovele nieuwe namen. Graag een reactie van de regering op deze cyclus?De Refah partij werd in Turkije verboden wegens «anti-seculiere
activiteiten». De partij werd opgevolgd door de Fazilet partij. Deze
werd door het Turkse constitutionele Hof eveneens verboden, omdat naar Turks
recht een verboden partij niet mag worden heropgericht onder een nieuwe naam.
Het Europese Hof bepaalde dat Turkije met de oplegging van het verbod van
de Refah partij de bepaling van artikel 11 van het Europees Verdrag voor de
Rechten van de Mens (beginsel van vrijheid van vereniging en vergadering)
niet heeft geschonden. Het Europese Hof oordeelde dat de programmabeginselen
van de Refah partij (waaronder invoering in Turkije van de islamitische «sharia»-wetgeving)
strijdig waren met de normen van het Europees Verdrag voor de Rechten van
de Mens en dat de partij een bedreiging vormde voor het democratisch bestel
van Turkije. De Nederlandse regering respecteert, zoals dat met alle uitspraken
van het Europese Hof het geval is, de betreffende uitspraak. Overigens zal
het sinds de Turkse grondwetswijzigingen van oktober 2001 (o.a. betreffende
de vrijheid van vereniging) moeilijker worden om in Turkije politieke partijen
te ontbinden.Niet alle leden van de Refah partij streefden overigens naar een religieuze
Turkse staat. Binnen de partij waren verschillende stromingen. Dat blijkt
onder meer uit de splitsing, na het verbod van de Fazilet partij, in reformisten
die zich hebben ontdaan van het etiket «islamitisch» (Adalet ve
Kalkinmak Partisi, hetgeen Gerechtigheids- en Ontwikkelings Partij betekent)
en een behoudende vleugel (Saadet Partisi, de Partij van het Geluk).De militaire coups in Turkije van 1960, 1971 en 1980 zijn van beperkte
beleidsinhoudelijke relevantie voor de notitie die beoogde een beeld te geven
van de actuele situatie in de regio met betrekking tot het islamitisch radicalisme,
en zijn daarom niet in de notitie meegenomen.34Wordt door wahhabitische schriftgeleerden in Saoedi-Arabië
haat gepredikt tegen joden en christenen (zie artikel B. Udink in Trouw, 24
november 2001)? (p. 8)35Moet worden aangenomen dat delen van de Saoedische
geestelijkheid en de rest van de Saoedische bevolking een grote sympathie
hebben voor extremistische vormen van de islam? Wat kan in dat verband worden
gezegd over het Saoedische koningshuis? (p. 8/9)36Wat is de reactie van de regering op het gegeven dat,
volgens door de Britse krant de Guardian aangehaalde islamitische bronnen,
vandaag de dag nog steeds tachtig procent van de aanhang van Osama Bin Laden
uit Saoedi-Arabie komt? (p. 8/9)37Wat is de reactie van de regering op het feit dat de
echtgenote van een broer van Osama bin Laden onlangs voor de Amerikaanse televisie
zei dat verschillende leden van het Saoedische koningshuis het terreurnetwerk
van Osama Bin Laden steunen? (p. 8/9)39Doen zich ook binnen het Saoedische koningshuis aanzienlijke
spanningen voor die in verband staan met de vraag of een meer pro-Westerse
of een meer islamitisch-radicale koers moet worden gevolgd, zo ja welke? (p.
8/9)56Hoe oordelen Saoedische schriftgeleerden over zelfmoordaanslagen?
Hoe oordelen Egyptische schriftgeleerden over zelfmoordaanslagen? Wat is het
oordeel van de regering hierover? (p. 10; vgl. p. 4/5)96Hoe beoordeelt de regering het gegeven dat de Saoedische
regering heeft verklaard dat Bin Laden geen aanslagen heeft gepleegd binnen
het Saoedische koninkrijk, mede in het licht van het gegeven dat ook Saoedi-Arabië
doelwit is geweest van Bin Laden? (p. 23)De positie van het Saoedische koningshuis berust historisch gezien in
sterke mate op het behoud van de religieuze identiteit van Saoedi-Arabië.
Koning Fahd voert reeds sinds 1985 de titel «Bewaarder van de Twee Heilige
Steden»; hiermee worden de islamitische heiligdommen in de steden Mekka
en Medina aangeduid. In dit licht moet de zeer conservatieve opvatting van
de islam door de Saoedische regering worden beschouwd.Het Saoedische koningshuis bestaat volgens recente schattingen uit ongeveer
10 000 mannelijke leden en een soortgelijk aantal vrouwelijke leden.
De omvang van het Soedische koningshuis en de nabijheid van het moment waarop
de zonen van de stichter van het koningshuis, Abd al-Aziz Al-Saoed, worden
opgevolgd door een volgende generatie, brengt onvermijdelijk factievorming
binnen het koningshuis met zich mee. In iedere zo grote groep mensen leven
diverse meningen, en derhalve valt niet uit te sluiten dat enkele leden van
het koninklijk huis sympathie voor Osama bin Laden koesteren of hebben gekoesterd.
Openlijke steun aan bin Laden wordt in Saoedi-Arabië echter niet getolereerd.
De Saoedische regering heeft zeer duidelijk stelling genomen tegen terrorisme
en de organisatie van Osama bin Laden. Het Saoedische koningshuis heeft de aanslagen van 11 september krachtig veroordeeld. Zo richtte Kroonprins
Abdullah na de aanslagen van 11 september een oproep tot de Saoedische geestelijkheid
om hun toon ten opzichte van het Westen te matigen.Ook de hoogste geestelijke leider in Saoedi-Arabië, Sheikh Abdul
Aziz Al-Sheikh, heeft de zelfmoordaanslagen krachtig veroordeeld. «De
explosies die plaatsvonden in de VS en andere vergelijkbare incidenten zoals
het kapen van vliegtuigen, het terroriseren van mensen en het doden van anderen
zonder redenen zijn niet in overeenstemming met de Islam en zijn zonder uitzondering
verboden en grote zonden.», aldus al-Sheikh op 14 september 2001. Ook
in Egypte zijn de aanslagen door de geestelijke leiders, waaronder Sheikh
al-Tantawi van de al-Azhar-moskee, veroordeeld.Osama Bin Laden werd bij zijn terugkeer in Saoedi-Arabië na de overwinning
van de Afghanen op de voormalige Sovjet-Unie door velen binnen en buiten Saoedi-Arabië
als een held beschouwd. Zijn uitspraken over de militaire aanwezigheid van
de VS in Saoedi-Arabië vonden volgens persberichten enige weerklank onder
de bevolking. Dit is echter onvoldoende grond om te veronderstellen dat de
Saoedische bevolking aanslagen zoals die op de U.S.S. Cole of in de VS zou
goedkeuren. Er is één aanslag in Saoedi-Arabië geweest
(Al-Khobar, 1996) waarvan Osama bin Laden werd verdacht. Onderzoek van de
VS en van Saoedi-Arabië wees echter in de richting van een aanslag door
radicale shi'itische groeperingen. De Saoedische regering ontnam bin Laden
in 1994 zijn Saoedische staatsburgerschap wegens zijn felle kritiek op het
zijns inziens te weinig islamitische karakter van de Saoedische regering.97Is de Saoedische regering bereid medewerking te verlenen
aan Amerikaans onderzoek naar de personele en financiële banden van het
netwerk van Bin Laden binnen het Saoedische koninkrijk? (p. 23)98Is de Saoedische regering bereid medewerking te verlenen
aan Amerikaans onderzoek naar de voor het merendeel Saoedische plegers van
de aanslagen van 11 september jl.? (p. 23)99Op welke wijze verleent Saoedi-Arabië discrete
assistentie aan de Verenigde Staten bij de strijd tegen het terrorisme? (p.
23)Saoedi-Arabië heeft naar tevredenheid van de Verenigde Staten meegewerkt
aan onderzoek naar aanleiding van de aanslagen van 11 september. Zo hebben
banken in Saoedi-Arabië opdracht gekregen om financiële transacties
die zijn gedaan in de afgelopen jaren grondig te bestuderen en te controleren.
De Saoedische regering verleent ook medewerking bij het onderzoek naar de
verdachten van de aanslagen van 11 september.Een van de meest geavanceerde Amerikaanse bases in het Midden-Oosten ligt
50 km ten zuiden van de Saoedi hoofdstad Riyad. De vliegtuigen die de posities
van de Taliban hebben gebombardeerd hadden geen toestemming om vanuit Saoedi-Arabië
op te stijgen. Er wordt echter een groot aantal logistieke activiteiten vanuit
de bases in Saoedi-Arabië ondernomen. Het verbod op vluchten vanuit het
Saoedi-Arabië kan worden gezien als een maatregel van de Saoedi overheid
om de islamitische oppositie in het land niet in de kaart te spelen. Er zijn
geen aanwijzingen dat de Amerikaanse operatie in Afghanistan door dit verbod
onoverkomelijke problemen heeft ondervonden.38Kent de regering het bericht dat al in 1994 een Saoedische
VN-diplomaat naar de VS overliep met 14 000 documenten vol bewijzen van
Saoedische corruptie en steun aan terroristische organisaties? Wat is het
oordeel van de regering hierover en wat is het oordeel van de regering over
het gegeven dat met deze kennis niets schijnt te zijn gedaan? (p. 8/9)40Kan een schatting worden gegeven van de hoeveelheid
Saoedisch geld dat jaarlijks wordt besteed aan islamitische doelstellingen
buitenslands? Aan welke doelen wordt dit geld feitelijk besteed? (p. 9)41Hoe belangrijk is de positie bij deze geldstromen van
de Muslim World League? Wat kan worden gezegd over de doelstellingen van de
Muslim World League? Welke andere organisaties zijn noemenswaard ten aanzien
van deze geldstromen? Wanneer is er tegen dergelijke organisaties opgetreden?
(p. 9)42Zijn soortgelijke geldstromen als vanuit Saoedi-Arabie,
die worden besteed aan Islamitische doelstellingen, elders ook te traceren
naar kleinere Golfstaten, zoals Qatar of Koeweit? Vanuit welke gezindheid
worden deze gelden beschikbaar gesteld? Aan welke doelen wordt dit geld besteed?
(p. 9)43Kan een overzicht worden gegeven van «salafi»-bewegingen
elders die hebben geprofiteerd resp. nog steeds profiteren van financiële
hulpverlening vanuit het Arabisch schiereiland? (p. 9)45Hoe belangrijk is de connectie tussen Saoedi-Arabië
enerzijds en Moslim Broeders uit Egypte en Syrië anderzijds? Is deze
connectie nog steeds actueel? Gaat het daarbij ook om Moslim Broeders die
voor geweld hebben gekozen? (p. 9)75Welke omvang heeft de steun van Saoedi-Arabië
aan Hamas? Heeft de regering de Saoedische regering hier ooit direct op durven
aanspreken; zo ja, wanneer precies en met welk resultaat; zo neen, waarom
niet en is de regering bereid dit alsnog op korte termijn te doen? (p. 19)95Deelt de regering de mening dat indien Saoedi-Arabie
blijft toestaan dat vanuit dat land steun wordt gegeven aan terroristische
organisaties, dit land zich indirect ook eigenlijk zelf schuldig maakt aan
terrorisme? Welke gevolgen verbindt de regering hieraan? (p. 23)100Is het kabinet bevreesd als het gaat om Saoedi-Arabië
het beestje bij de naam te noemen? Waarom is dat het geval? Spelen andere
belangen hier een rol bij, zo ja welke? Hoe kan anders worden verklaard dat
paragraaf 3.8 slechts 18 regels telt en met geen woord wordt gerept over
de kwalijke geldstromen vanuit dat land naar radicaal islamitische en terroristische
organisaties en de noodzaak om dat land daar onverbloemd op aan te spreken?
(p. 23)101Heeft de Nederlandse regering zicht op financiële
steun vanuit Saoedi-Arabië aan (internationale) liefdadigheidsinstellingen
bijvoorbeeld de World Assembly of Muslim Youth? Is de regering in dit verband
bekend met het artikel in Trouw van 6 december 2001 «Pas op voor Saoedische
miljoenen»? Doet Nederland onderzoek naar dit soort instellingen en
is er aanleiding om tegoeden te bevriezen, deze instellingen te verbieden
en de regering van Saoedi-Arabie hier in het diplomatieke verkeer op aan te
spreken? (p. 23)Het overlopen van een Saoedische VN-diplomaat in 1994 is bekend. Volgens
een zegsman van het Amerikaanse Ministerie van Buitenlandse Zaken bleek uit
de documenten geen bewijs voor steun aan terroristische organisaties. De bewijzen
duidden voornamelijk op zelfverrijking van een aantal Saoedische diplomaten
op de Saoedische VN-missie in New York.Saoedi-Arabië investeert veel in ontwikkelingsprojecten in (vaak
islamitische) ontwikkelingslanden, rechtstreeks of via internationale kanalen
als de Islamic Development Bank. Daarnaast worden gelden overgemaakt aan Islamitische
(charitatieve) instellingen. Zo werden na de oorlog in het voormalige Joegoslavië
vele moskeeën hersteld. De Saoedische overheid geeft in haar begroting
echter geen specificatie over de omvang en besteding van deze fondsen. Donaties
aan charitatieve instellingen zijn voorts vaak afkomstig van leden van de
koninklijke familie en andere gefortuneerde Saoedische burgers. Deze giften
worden als zakat (een vorm van aalmoezen) beschouwd, één van
de vijf zuilen van de Islam.Er is thans geen connectie bekend tussen Saoedi-Arabië en de Moslim
Broeders in Egypte en Syrië. Het is mogelijk dat in de jaren zeventig
en tachtig leden van de islamitische oppositie in Egypte en Syrië onderdak
kregen in Saoedi-Arabië, aangezien Saoedi-Arabië indertijd streed
tegen het pan-Arabische en Arabisch socialistisch gedachtegoed. Het is onmogelijk
gebleken om berichten, dat het financiële hoofdkantoor van de Hamas in
Riyad gevestigd zou zijn, te bevestigen. Er zijn geen bewijzen dat Saoedi-Arabië
toestaat dat er vanuit dit land steun wordt gegeven aan terroristische organisaties,
en evenmin dat Saoedi-Arabië zelf geld doet toekomen aan terroristische
organisaties. De stelling dat Saoedi-Arabië zich indirect schuldig maakt
aan terrorisme kan de regering dus niet onderschrijven.Er is geen zicht op de financiële steun vanuit Saoedi-Arabië
aan organisaties als de WAMY, die zich voornamelijk richt op liefdadigheid,
dan wel de Muslim World League, waar islamitische zending voorop staat. Er
worden in Saoedi-Arabië geen gegevens gepubliceerd inzake financiële
hulp aan fundamentalistische bewegingen. Ook vanuit de meeste andere Golf-staten
worden charitatieve, c.q. islamitische doelen wereldwijd ondersteund. Evenals
Saoedi-Arabië hebben de betrokken regeringen zich sinds de aanslagen
van 11 september bereid getoond deze geldstromen aan strenger toezicht te
onderwerpen. Recentelijk werden, na overleg tussen de Verenigde Staten en
Saoedi-Arabië, de tegoeden van twee kantoren van de grootste Saoedische
liefdadigheidsinstelling «Al Haramain» in Somalië en Bosnië
bevroren nadat verdenking van connecties tussen deze kantoren met al-Qa'ida
waren gerezen. De directeur van de instelling ontkende overigens elke band
met terrorisme.88Kan worden gesproken van rivaliteit tussen Iran en
Saoedi-Arabië bij het verspreiden van concurrerende islamiseringsmodellen?
Waar deed die rivaliteit zich gevoelen en welke ontwikkelingen deden zich
daarbij voor, en in hoeverre speelt dit nog steeds? (p. 22/23)In de periode die direct volgde op de Iraanse revolutie van 1979 had de
ideologie van de nieuwe leiders een krachtig missionair karakter, dat bij
vele achtergestelden in diverse islamitische samenlevingen weerklank vond.
Het Iraanse islamiseringsmodel – met de bijzondere politieke rol voor
de geestelijkheid, tot uiting komende in de oppermachtige positie van de «geestelijk
leider», thans Ayatollah Khamenei – heeft uiteindelijk evenwel
nergens navolging gekregen. Dit hangt samen met het specifiek shi'itische
karakter van dit model. Vrijwel overal buiten Iran behoren de shi'iten tot
de minderheid van de islamitische bevolking, zoals in Saoedi-Arabië,
waar de sunnitische stroming van de islam de overheersende is. Over het algemeen
geldt dat in de buurlanden van Iran na de shi'itische revolutie van Khomeini
bij sunnitische machthebbers de vrees ontstond voor de gevolgen van deze revolutie
voor de eigen interne veiligheid en stabiliteit; gezien de dominante geografische,
demografische en culturele positie die Iran in de regio inneemt een niet geheel
denkbeeldig gevaar. Door de Iraanse revolutie werd het verschil tussen sunna
en shi'a, dat tot dusver met name op het religieus en maatschappelijk vlak
speelde, ook een thema in de politiek.Waar in het geval van Iran in de periode aansluitend op de revolutie inderdaad
gesproken kan worden van pogingen tot verspreiden van het eigen shi'itische
islamiseringsmodel, gericht op een bepaalde vorm van staatsinrichting, geldt
dat in veel mindere mate voor het sunnitische Saoedi-Arabië. De Saoedische
steun aan de islamitische zending is meer algemeen (sunnitisch) islamitisch
getint, en wel in de ultraorthodoxe wahhabitische variant van de sunna: zie
hierover mijn antwoord op de vragen 38, 40, 41, 42, 43, 45, 75, 95, 100, en
101. De Iraanse steun voor bevordering van de islam is zich overigens in de
loop der tijd minder gaan richten op het uitdragen van de Iraanse revolutie.91Deelt de regering de mening dat indien Iran haar hulp
aan terroristische organisaties niet staakt, dit land zich indirect ook eigenlijk
zelf schuldig maakt aan terrorisme? Welke gevolgen verbindt de regering hier
aan? (p. 23)Iran heeft de aanslagen van 11 september 2001 in de VS direct veroordeeld
en heeft aangedrongen op terrorisme-bestrijding in VN-verband. Feitelijk heeft
het land ook bijgedragen aan de bestrijding van de Taliban en al-Qa'ida in
Afghanistan. Anderzijds is Iran geen partij bij de meeste VN-terrorismeverdragen
en onthoudt het zich van veroordeling van de terroristische daden van wat
het als bevrijdingsbewegingen beschouwt. Op deze houding wordt Iran door Nederland
in het kader van de met dit land gevoerde dialoog krachtig aangesproken.48Is het correct om te spreken over het zoeken van een
toevlucht door radicale islamitische bewegingen in «failed states»
zoals Soedan? Zijn islamitische radicalen niet veeleer actief geworden in
Soedan omdat de Soedanese regering resp. leidende persoonlijkheden in Soedan
als Al Turabi volledig instemden met hun komst? Welke faciliteiten werden
daarbij door de Soedanese autoriteiten geboden en wat is het oordeel van de
regering daarover? (p. 9)63Kan meer uitgebreide informatie worden verschaft over
extremistische activiteiten van Bin Laden vanuit Soedan tussen 1991 en 1996?
(p. 13)Afghanistan is een duidelijk voorbeeld van een «failed state»
waarin radicale islamitische bewegingen hun toevluchtsoord hebben kunnen zoeken. Het is echter de vraag of Soedan in zijn geheel tot de «failed
states» kan worden gerekend. Het noorden van Soedan, waar Bin Laden
zich begin jaren negentig heeft kunnen vestigen, is altijd vrij stabiel geweest.
Het huidige regime is sinds 1989 aan de macht.Het is bekend dat Bin Laden de gelegenheid heeft gehad om commerciële
activiteiten te ontplooien in Soedan. Zijn bouwbedrijf was betrokken bij de
aanleg van wegen. Ook heeft hij destijds samenwerkingsverbanden opgezet met
Soedanese zakenlieden. Dit wordt bevestigd door de regering van Soedan. Dat
Bin Laden eveneens in staat zou zijn gesteld om (terroristische) trainingskampen
op te zetten of te ondersteunen, wordt door de Soedanese regering echter ten
stelligste ontkend. De Soedanese regering beschouwt bijvoorbeeld de beelden,
uitgezonden door de BBC, van trainingskampen van Bin Ladens organisatie al-Qa'ida
in Soedan niet als bewijs, omdat Bin Laden zelf er niet in voorkomt.De Nederlandse regering beschikt niet over uitgebreide informatie over
extremistische activiteiten van Bin Laden vanuit Soedan tussen 1991 en 1996.67Kan worden ingegaan op de vanuit Iran gegeven steun
aan de opkomst van het islamitisch radicalisme in de Centraal-Aziatische republieken?
Aan wie in welke landen werd die steun gegeven, wat behelsde deze steun precies
en wordt die nog steeds gegeven? (p. 14)68Kan een analyse worden gemaakt van de steun die na
het uiteenvallen van de voormalige Sovjet-Unie vanuit het sunnitische Saoedi-Arabië
en het shi'itische Iran aan islamitische groeperingen respectievelijk overheden
werd gegeven aan voormalige Sovjetrepublieken. In hoeverre vindt dergelijke
steun nog steeds plaats (p. 14)Als gevolg van de onder Gorbatsjov ingezette politiek van perestrojka
vond in de Centraal-Aziatische republieken van de voormalige Sovjet-Unie een
heroriëntatie op de eigen islamitische traditie plaats, leidende tot
nieuwe of hernieuwde contacten met de islamitische wereld. Deze ontwikkeling
raakte in een stroomversnelling na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in
1991. Geestelijke docenten uit Pakistan en Saoedi-Arabië reisden naar
Centraal-Azië om daar onderwijs te geven. Omgekeerd volgden studenten
uit Centraal-Azië – soms met Saoedische studiebeurzen – onderwijs
in Pakistan en de Golfstaten. Veel moskeeën in Centraal-Azië werden
met behulp van geld uit Saoedi-Arabië herbouwd. Vanuit Saoedi-Arabië
en Pakistan werden ook gratis korans verspreid in Centraal-Azië. Veel
islamitische literatuur die zijn weg vond naar de landen van Centraal-Azië
is gedrukt in landen als Pakistan en Saoedi-Arabië.Het grootste deel van deze contacten betrof religieuze of economische
contacten. Wel is het zo dat contacten met politieke organisaties als Jamiat
i-islami (Pakistan), de Arabische Moslimbroeders en Iran een stimulans betekenden
voor islamitische politieke bewegingen als de Islamic Renaissance Party (IRP)
in Oezbekistan en Tadzjikistan. De Oezbeekse en Tadzjiekse IRP zijn afsplitsingen
van de in 1990 in Astrachan opgerichte IRP die beoogde een niet-etnische partij
voor alle moslims in de Sovjet-Unie te zijn. De politieke doelstellingen van
deze partijen werden subversief geacht door de lokale post-communistische
politieke elite. De Oezbeekse IRP werd door president Islam Karimov hard onderdrukt
en besloot in 1992 ondergronds te gaan. Een afsplitsing van deze partij dook
enkele jaren later op onder de naam Islamic Movement of Uzbekistan (IMU).
In Tadzjikistan brak in 1992 een burgeroorlog uit tussen de neo-communisten,
die de macht in handen hadden, en een coalitie van democraten en islamisten,
waaronder de Tadzjiekse tak van de IRP. De coalitie week in 1992 uit naar
Afghanistan en zette de strijd tot 1997 voort onder de naam United Tajik Opposition
(UTO). Van 1992 tot 1997 had dus zowel de IMU als de UTO zijn thuisbasis in
Afghanistan.De moslims in Centraal-Azië zijn overwegend sunnitisch. Iran, als
shi'itische staat, had derhalve weinig aanknopingspunten om zijn invloed in
de regio te verstevigen. Er zijn echter wel aanwijzingen dat Iran de verwantschap
in taal met de Tadzjieken gebruikt heeft om nauwe banden op te bouwen met
de Tadzjiekse tak van de IRP.De aard en omvang van de steun die momenteel vanuit islamitische staten
als Iran en Saoedi-Arabië aan Centraal-Azië wordt verleend is vanwege
het gebrek aan objectieve gegevens moeilijk vast te stellen. 69Wat zijn de precieze doelstellingen van de IMU? (p.
16)70Is de IMU ook actief geweest in de strijd van de Taliban
en hun bondgenoten in Afghanistan tegen de zogenoemde Noordelijke Alliantie?
Welke schade heeft de IMU opgelopen bij de recente ontwikkelingen in deze
strijd? (p. 17)Zoals vermeld onder vraag 67 en 68, zochten begin jaren
negentig aanhangers van de Oezbeekse IRP hun toevlucht in Afghanistan. Uit
een deel van deze groep kwam de Islamic Movement of Uzbekistan (IMU) voort.
De motor achter de opkomst van de IMU was de onderdrukking van elke vorm van
islamitische oppositie in Oezbekistan door de Oezbeekse president Karimov.
De beweging streeft naar omverwerping van het bewind van president Karimov
en vestiging van een islamitische staat in Oezbekistan. De doelstellingen
van de IMU richten zich voornamelijk op de situatie in Oezbekistan zelf, en
dan met name in de Ferghanavallei.Het IMU onderhield trainingskampen in Afghanistan en zou, volgens sommige
berichten, zelfs een kantoor in Kabul geopend hebben. De Taliban en Osama
bin Laden steunden de IMU met geld en trainingsfaciliteiten. Omgekeerd vochten
strijders van de IMU aan de zijde van de Taliban bij de verovering van Afghanistan
vanaf medio jaren negentig. Het is echter aannemelijk dat de IMU met zijn
banden met de Taliban in de eerste plaats zijn eigen regionale (Oezbeekse)
agenda nastreefde.In het kader van de Amerikaanse acties in Afghanistan en de opmars van
de Noordelijke Alliantie werden ook aan de IMU verliezen toegebracht. Voor
de aanvang van de Amerikaanse acties in Afghanistan werd de omvang van de
IMU geschat op 2 à 3000 strijders; thans is dat aantal aanzienlijk
kleiner.59Hebben de Taliban (beperkt) onderwijs genoten aan scholen
die behoren tot de Deobandi-richting en hebben dergelijke scholen veel financiële
steun gekregen vanuit Saoedi-Arabië? Wat is het oordeel van de regering
hierover (p. 11/14)65Overwegende dat Pakistan een bondgenoot van de VS is
in de mondiale strijd tegen terrorisme, en daarbij overwegende dat steun aan
de Pakistaanse president Musharraf zo verleend dient te worden dat tegenstanders
hem niet kunnen afschilderen als «marionet» van het Westen, hoe
gaan met name de VS dan om met de aanwezigheid van terroristische organisaties
op het grondgebied van deze coalitiepartner? (p. 14)66Heeft de Pakistaanse president Musharraf inmiddels
maatregelen genomen tegen buitenlandse financiering van scholen in Pakistan?
Zo ja, welke maatregelen (vgl. artikel F. van Straten in NRC Handelsblad,
10 november 2001)? Welke andere maatregelen heeft president Musharraf wellicht
nog meer genomen na 11 september 2001 om het islamitisch radicalisme in Pakistan
te beteugelen? Hoe kan president Musharraf daarvoor ook vanuit Europa/Nederland
worden ondersteund? (p. 14)Een aantal vooraanstaande Taliban heeft onderwijs genoten aan scholen
die tot de Deobandi-richting behoren. Er zijn geen cijfers bekend, maar dergelijke
religieuze scholen zouden financiële steun (hebben) ontvangen vanuit
Saoedi-Arabië. Een nieuwe scholen-verordening is door de Pakistaanse
overheid uitgevaardigd om het functioneren van deze religieuze scholen te
reguleren en tekortkomingen weg te werken. Bestaande scholen dienen voor 23
maart a.s. te worden geregistreerd en nieuwe kunnen slechts met toestemming
van de regering worden geopend. Scholen die zich met extremisme of militante
activiteiten bezig houden, dan wel wapens bezitten, worden gesloten. Het curriculum
van de religieuze scholen zal met financiële hulp van de regering worden
aangepast. Buitenlandse leraren en studenten dienen om zich in te schrijven
op een religieuze school een «No Objection Certificate» van hun
nationale autoriteiten te tonen.Door president Musharraf zijn – mede op aandringen van de Verenigde
Staten – ter beteugeling van het islamitisch radicalisme in aanvulling
op het bovenstaande meerdere maatregelen genomen. Zo is een aantal extremistische
organisaties verboden of onder toezicht gesteld. Voorts is het geen enkele
organisatie toegestaan militante groeperingen te vormen. Om misbruik van moskeeën
voor gewelddadige doeleinden tegen te gaan, zullen alle moskeeën worden
geregistreerd en is toestemming vereist voor de bouw van nieuwe. Luidsprekers
zijn slechts toegestaan voor de oproep tot gebed. Het bestuur van moskeeën
zal verantwoordelijk worden gehouden in het geval er toch in de moskee tot
extremisme wordt opgeroepen.Een van de problemen bij het aanpakken van extremisme en terrorisme is
de gebrekkige capaciteit van de Pakistaanse autoriteiten om opsporing te verrichten.
De internationale gemeenschap zou steun kunnen verlenen bij totstandbrenging
van hervormingen van het politieapparaat die mede leiden tot versterking die
opsporingscapaciteit.60Welke motieven werden nog meer aangevoerd voor het
uitvaardigen van sancties tegen het Taliban-regime naast het niet-uitleveren
van Bin Laden? (p. 11)De betreffende Veiligheidsraadresolutie 1267 (1999) eiste naast de uitlevering
van Osama bin Laden dat de Taliban niet langer een toevlucht en training zouden
verschaffen aan internationale terroristen en hun organisaties. Voorts eiste
de resolutie dat door de Taliban gecontroleerd gebied niet zou worden gebruikt
voor terroristische installaties en kampen noch voor de voorbereiding of organisatie
van terroristische daden tegen andere staten of hun ingezetenen. Tenslotte
werd medewerking geëist bij pogingen beschuldigde terroristen te berechten.46Is het de regering bekend dat vanuit het shi'itisch
fundamentalistische Iran ook sunni-extremistische organisaties worden gesteund?
Zo ja, welke organisaties worden naast de door de regering zelf genoemde terroristische
Hamas, nog meer door Iran gesteund? Hoe moet dit worden verklaard? Welke omvang
heeft de Iraanse steun aan Hamas overigens? (p. 9 en 19)47Heeft er geruime tijd een vorm van samenwerking bestaan
tussen Iran en Soedan waarbij islamitische extremisten in een aantal landen
werden ondersteund? Waar bestond die samenwerking precies uit? Hoe zou een
dergelijke samenwerking tussen een shi'itisch en een sunnitisch land moeten
worden verklaard? Welke activiteiten zouden daar uit zijn voortgekomen? (p.
9; vgl. p. 13)77Welke omvang heeft de Iraanse steun aan Hezbollah,
de Islamitische Jihad en Hamas? Heeft de regering de Iraanse regering hier
ooit direct op durven aanspreken; zo ja, wanneer precies en met welk resultaat;
zo neen, waarom niet en is de regering bereid dit alsnog op korte termijn
te doen? (p. 19)80Waar bestaat de Iraanse invloed op PFLP-GC precies
uit en wat is het oordeel van de regering daarover? (p. 19)90Deelt de regering de mening dat indien landen die de
radicale islam en terrorisme voeden met geld en/of wapens en/of ideologie,
hier niet in onverbloemde taal over worden aangesproken, de oorlog tegen terrorisme
bij voorbaat verloren is? Op welke wijze heeft de regering landen als Saoedi-Arabië,
Iran en Syrië maar ook Soedan hierop aangesproken? Is dit gebeurd, zo
ja wanneer precies en met welk gevolg; zo neen, waarom niet en is de regering
bereid dit alsnog op korte termijn te doen? (p. 20 t/m 23)Steun van het shi'itische Iran voor sommige sunnitische radicaal-islamitische
organisaties zou verklaarbaar kunnen zijn uit een gedeeld antagonisme tegen
Israël en de Verenigde Staten. Overigens is de Iraanse steun aan sunnitische
organisaties voor zover bekend niet beperkt tot organisaties die actief zijn
het Midden-Oosten conflict, maar heeft deze ook plaatsgehad in Afghanistan.
Daar steunde Iran jarenlang en openlijk met militaire middelen de Noordelijke
Alliantie, die voor een belangrijk deel uit sunnitische organisaties bestond.
Deze steun was juist gericht tegen het extremisme van de Taliban, die ook
in Iraanse ogen de islam een slecht imago bezorgden.Zoals vermeld ontkent Iran betrokkenheid bij terrorisme. Iran spreekt
echter geen afkeuring uit over terroristische daden van organisaties die het
als bevrijdingsbewegingen tegen de Israëlische bezetting beschouwt.Iran lijkt goede contacten te onderhouden met radicale Palestijnse groeperingen
zoals Hamas, Jihad en de PFLP-GC. Iran ontkent dat het, naast politieke steun,
ook financiële steun geeft aan deze groeperingen, behalve wat betreft
Hezbollah, dat door Iran als bevrijdingsbeweging wordt beschouwd. Over de
omvang van Iraanse steun aan de in deze vragen genoemde organisaties, of inzake
eventuele samenwerking daarbij met Soedan, staat mij geen informatie ter beschikking.Herhaaldelijk heb ik de Iraanse autoriteiten opgeroepen zich met betrekking
tot het Israëlisch-Palestijnse conflict constructief op te stellen en
openlijk afstand te nemen van terroristische activiteiten, onder meer tijdens
mijn bezoek aan Teheran op 2 december 2001 en tijdens bezoeken van de Iraanse
Vice-Minister van Buitenlandse Zaken, Ahani, aan Nederland op 9 juli 2001
en 29 januari 2002. Tevens verwijs ik u terzake naar de brief die uw Kamer
terzake toeging onder nummer TK 28 000 V nr. 40 en de Aanhangsels van
Handelingen, Vergaderjaar 2000–2001 nr. 1591 en Vergaderjaar 2001–2002
nr. 565.13Kan de Nederlandse regering klip en klaar bevestigen
dat zij organisaties als Islamitische Jihad, Hamas en de in Zuid-Libanon actieve
Hezbollah wel degelijk als terroristisch beschouwt? (p. 4 en 18)De Nederlandse regering is van mening dat gewapende acties die specifiek
op burgerdoelen zijn gericht als terroristisch dienen te worden aangemerkt,
ongeacht de achterliggende ideologie of doelstellingen. Dit geldt ook voor
organisaties als Islamic Jihad en Hamas. In de Verklaring van Laken van 15
december 2001 heeft de EU met betrekking tot deze organisaties een krachtige
oproep gericht aan de Palestijnse Autoriteit om «de terroristische netwerken
van Hamas en Islamic Jihad te ontmantelen, alle verdachten te arresteren en
hen gerechtelijk te vervolgen». Wat betreft de positie van Hezbollah
verwijs ik u naar mijn antwoord op vraag 78.78Zijn er aanwijzingen voor (meer dan morele) activiteiten
van Hezbollah buiten Libanon ter ondersteuning van de strijd van Palestijnen
tegen Israël? (p. 20/21)Hezbollah is een legale, in het Libanese parlement vertegenwoordigde politieke
partij, die evenwel ook over een militaire vleugel beschikt, die met name
in het zuiden van het land actief is. Verder zou een vermeende en mogelijk
aan Hezbollah gelieerde «buitenlandse cel» in het verleden terroristische
aanslagen op burgerdoelen hebben gepleegd. In hoeverre deze vermeende cel
ook daadwerkelijk operationeel is en wordt aangestuurd door Hezbollah is tot
op heden echter nooit ondubbelzinnig aangetoond. Dat Hezbollah op grote schaal
steun zou verlenen aan terroristische groeperingen buiten Libanon kan evenmin
worden bevestigd. Wel geeft Hezbollah morele steun aan de Palestijnen in hun
verzet tegen Israël en zijn er aanwijzingen dat er op kleine schaal pogingen
zijn ondernomen wapens naar de Palestijnse Gebieden te smokkelen. Tenslotte
is het mogelijk dat individuele activisten betrokken zijn of zijn geweest
bij dergelijke activiteiten. Vooralsnog is de Nederlandse regering echter
van mening dat er onvoldoende bewijsmateriaal voorhanden is, om een actieve
rol van Hezbollah in het internationaal terrorisme te kunnen staven.Dit laat onverlet dat de Nederlandse regering zeer bezorgd is over de
recente opvoering van de activiteiten van de eerder genoemde militaire vleugel
van Hezbollah, in het bijzonder de raketaanvallen die recentelijk zijn uitgevoerd
op doelen in het noorden van Israël. De EU heeft middels een troika-demarche
bij de autoriteiten in Beiroet zorg uitgesproken over de ontwikkelingen aan
de grens met Israël en heeft de Libanese regering opgeroepen al het mogelijke
te doen, dergelijke incidenten te voorkomen. Deze zorg wordt gedeeld door
de Amerikaanse Secretary of State Colin Powell, die tijdens zijn recente bezoek
aan de regio zowel in Damascus als in Beiroet de Amerikaanse bezorgdheid over
deze kwestie overbracht. De Nederlandse regering en haar Europese partners
zullen nieuwe ontwikkelingen in dezen scherp in de gaten houden.79Beschouwt de regering het ontvoeren van drie Israëlische
soldaten door Hezbollah ook als een puur terroristische daad? (p. 19)De ontvoering door Hezbollah van drie Israëlische soldaten wordt
door Nederland beschouwd als een flagrante schending van de mensenrechten,
die scherp wordt veroordeeld. Nederland geeft waar mogelijk actieve ondersteuning
aan pogingen van het Rode Kruis om meer informatie over het lot van de soldaten
te verkrijgen. Ook steunt ons land alle initiatieven die een einde kunnen
maken aan de gespannen situatie aan de Israëlisch-Libanese grens; in
dit verband ondersteunt Nederland de resolutie van de Veiligheidsraad 1365
waarin de Libanese regering wordt opgeroepen haar verantwoordelijkheid te
nemen en haar autoriteit over geheel Zuid-Libanon uit te oefenen.73Op basis waarvan «vermoedt» de regering
dat Hamas en Jihad financieel gesteund worden door Syrië? Kan het bestaan
van deze steun niet worden bevestigd? (p. 19)74Bestaat er niet meer dan een vermoeden ten aanzien
van internationale steun voor Hamas en de Islamitische Djihad? Zijn ook andere
westerse landen deze mening toegedaan? (p. 19)76Welke omvang heeft de steun van Syrië aan de Islamitische
Jihad? Heeft de regering de Syrische regering hier ooit direct op durven aanspreken,
zo ja wanneer precies en met welk resultaat; zo neen, waarom niet en is de
regering bereid dit alsnog op korte termijn te doen? (p. 19)81Deelt de regering de mening dat indien Syrië blijft
toestaan dat vanuit dat land of via haar grondgebied steun wordt gegeven aan
terroristische organisaties als Hezbollah, dit land zich indirect ook eigenlijk
zelf schuldig maakt aan terrorisme? Welke gevolgen verbindt de regering hieraan?
(p. 20)82Wat is het oordeel van de regering over het gegeven
dat Syrië een thuishaven biedt aan het hoofdkantoor van PFLP-GC welke
organisatie nauwe banden onderhoudt met de Islamitische Jihad en steeds meer
onder de invloed raakt van Iran? (p. 21)Syrië ziet Hezbollah niet als een terroristische organisatie maar
als een organisatie die legitiem verzet heeft gevoerd tegen de Israëlische
bezetting van Zuid-Libanon (tot mei 2000) en de voortdurende bezetting van
de zogeheten Sheeba farms.Het seculiere Baath regime in Syrië heeft weinig op met religieus
geïnspireerde extremistische organisaties. Zoals vermeld in de notitie
«Islamitisch radicalisme in het Midden-Oosten en Centraal Azië»
is de ratio hiervoor vooral gelegen in het licht van de rol die Syrië
in het Midden-Oosten wil spelen. Wel is het een tiental Palestijnse groeperingen
zoals Hamas, Jihad en de PFLP-GC toegestaan in Syrië kantoor te houden
en, op beperkte schaal, politieke activiteiten te ontplooien. De speelruimte
die deze organisaties hiervoor krijgen, lijkt echter gering. De regering beschikt
niet over bewijzen die duiden op grootschalige financiële of materiele
Syrische steun aan organisaties als Hamas en Jihad. Gezien het feit dat de
Syrische overheid deze organisaties in eigen land gedoogt, kan een matevan samenwerking uiteraard niet uitgesloten worden. Over de mogelijke
omvang van deze steun is evenwel niets bekend.Een half jaar geleden heeft Syrië een nieuwe wet ingevoerd m.b.t.
verblijfsvergunning voor Arabieren. Volgens goed ingewijde bronnen beoogde
die wet vooral te voorkomen dat radicale elementen uit de Iraakse, Iraanse
en Afghaanse oppositie Syrië zouden gebruiken als transitland voor hun
activiteiten. Dit is een aanwijzing dat Syrië er veel aan doet om te
voorkomen dat vanuit Syrië terroristische activiteiten worden voorbereid.83Is Al-Qa'ida nog steeds actief in Jordanië (p.
21)Voor zover de regering bekend is Al-Qai'da niet georganiseerd actief in
Jordanië. De Jordaanse overheid is een belangrijke bondgenoot van de
Verenigde Staten in de strijd tegen terrorisme. Zij is zeer alert op terroristische
activiteiten in Jordanië en heeft blijk gegeven snel en doeltreffend
op te treden tegen (leden van) extremistische groeperingen die worden verdacht
van terroristische doelstellingen.55De regering wijst erop dat radicale groepen die door
de ideologische kern van de politieke islam aangesproken worden, zich vaak
onderdrukt of bedreigd voelen «door machten en invloeden, zoals het
Westen aangevoerd door de VS, en uiteraard Israël».
Om welke reden gebruikt de regering het woord «uiteraard»? Is
dat omdat zij constateert dat in het islamisme de haat tegen Israël een
centrale plaats inneemt (denk bijvoorbeeld aan uitspraken van Osama Bin Laden)?
Zo ja, zou zij daar nader op in willen gaan? Wat is, zowel politiek als godsdienstig
gezien, de plaats van Israël in het islamitisch-fundamentalistische denken?
(p. 10)58Kan de regering duidelijk maken waarom het islamitisch
radicalisme wel in afgeleide zin, maar niet ten principale als anti-Amerikaans
valt te definiëren? Is er namelijk bij de aanslagen niet sprake van een
stelselmatige voorkeur voor Amerikaanse doelen? (p. 10)72Wat leidt de regering af uit het gegeven dat opinieonderzoek
heeft uitgewezen dat maar liefst een vijfde van de Palestijnse bevolking achter
Hamas staat? (p. 19)Het optreden van Israël jegens de Palestijnen en in het bijzonder
de Israëlische aanwezigheid in de bezette gebieden, worden in de Arabische
en islamitische wereld algemeen als onrechtmatig beschouwd. De recente toename
van het gebruik van geweld door het Israëlische leger in de Palestijnse
gebieden, waarvan de beelden dagelijks op de Arabische televisie verschijnen,
heeft de aantrekkingskracht van radicale organisaties zoals Hamas, die zich
profileren als verzetsgroepen tegen wat wordt gezien als een bezetting door
Israël van Palestijns land, sterk doen toenemen. Daarnaast speelt ook
mee dat organisaties als Hamas garen spinnen bij de verslechtering van de
sociaal-economische omstandigheden van de Palestijnse bevolking.Bij radicaal-islamitische organisaties als al-Qa'ida van Bin Laden heeft
het conflict tussen Israël en de Palestijnen een centrale plaats in de
retoriek. In hun ogen is het onrecht, dat de Palestijnse bevolking wordt aangedaan,
symbool voor het onrecht waar de gehele Arabische wereld onder lijdt. De Verenigde
Staten worden daarbij als belangrijkste bondgenoot van Israël gezien.
Daarnaast zijn de Verenigde Staten steunpilaar van Arabische regeringen, die
door radicaal-islamitische groeperingen als«afvallig» worden beschouwd.
Zie in dit verband ook mijn antwoord op de vragen 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9,
24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 44, 52, 54 en 71.50Is de Marokkaanse regering bevreesd nieuwe verkiezingen
uit te schrijven omdat zij vreest voor een succes voor de moslim-fundamentalisten?
Wat is het oordeel van de regering hierover? (p. 9/10/25)De Marokkaanse koning heeft bepaald dat in september a.s. algemene verkiezingen
zullen worden gehouden. Een nieuwe kieswet wordt verwacht in het voorjaar
van 2002. Op grond van de nieuwe kieswet zal een politieke partij –
zoals dat ook nu het geval is – slechts aan de verkiezingen kunnen deelnemen
indien zij het koningschap van Marokko en de Marokkaanse nationale soevereiniteit
accepteert, en het gebruik van geweld afkeurt. De Islamitische partij die
thans met 14 zetels in het Marokkaanse Parlement zit, de PID, zal wellicht
aanzienlijke winst boeken. Deze partij heeft zich gecommitteerd aan de Marokkaanse
democratische beginselen en voldoet aan de vereisten in de kieswet, zoals
hierboven beschreven.104Heeft het islamitisch radicalisme in Marokko ook een
rol gespeeld bij het frustreren van recente voorstellen van de Marokkaanse
regering om de positie van de vrouw te verbeteren? Wat is het oordeel van
de regering hierover? (p. 25)Na sterke oppositie, onder andere in de vorm van demonstraties van conservatief-islamitische
groeperingen, is een wetsvoorstel ter verbetering van de positie van de vrouw
ingetrokken. De Marokkaanse koning heeft vervolgens een commissie benoemd
ter bestudering van voorstellen tot wetswijziging, die de verbetering van
de positie van de vrouw tot doel hebben. De Nederlandse regering is voorstander
van het programma van democratiserende hervormingen dat door de Marokkaanse
regering is bekendgemaakt; verbetering van de positie van de vrouw is hiervan
een belangrijk onderdeel.51Waren er binnen het FIS al personen/groepen met sympathie
voor islamitisch extremisme voordat de tweede ronde van de Algerijnse parlementsverkiezingen
van eind 1991/begin 1992 werd afgelast? (p. 10/24)Hiervoor bestaan geen concrete aanwijzingen.103Heeft de GSPC uit Algerije nog steeds banden met de
organisatie van Bin Laden, zo ja welke? (p. 25)De GSPC wordt, als belangrijkste terroristische organisatie in Algerije
van dit moment, inderdaad in verband gebracht met het al-Qai'da netwerk van
Bin Laden. Over de aard en omvang van deze banden zijn mij geen gegevens bekend.15Bestaan er als het gaat om de bestrijding van terrorisme
verschillen tussen de benadering van de Verenigde Staten enerzijds en de benadering
van EU-landen anderzijds? Zo ja, welke verschillen? Welke transatlantische
resultaten zijn in dat opzicht geboekt? Kan op dit dossier wellicht ook overeenstemming
worden bereikt met andere belangrijke mogendheden zoals de Russische
Federatie en de Volksrepubliek China? (p. 4)Sinds de aanslagen van 11 september is de reeds bestaande samenwerking
tussen de VS en de EU op het gebied van bestrijding van terrorisme sterk geïntensiveerd.
Mede naar aanleiding van deze versterkte samenwerking heeft de Europese Unie
een groot aantal maatregelen genomen. U bent hiervan middels verslagen van
raden, in het bijzonder in het verslag van de Europese Raad van Laken1 op de hoogte gebracht. Met de Russische Federatie wordt
de reeds bestaande dialoog inzake terrorisme, voortgezet en waar mogelijk
geïntensifieerd. Specifieke samenwerking met de Volksrepubliek China
wordt op dit moment niet overwogen.102Is samenwerking voor de regering een voldoende legitieme
reden om van doelwit naar partner te eroderen of is het uiteindelijke resultaat
als het gaat om het terugdringen van radicaal-islamitische en terroristische
elementen het enige dat telt? (p. 24)121Zijn de maatregelen die Nederland stelt ten aanzien
van radicaal islamitische terroristen gelijk aan de maatregelen die Duitsland,
België en andere Europese landen stellen? Zo nee, kunnen de verschillen
worden aangegeven tussen Nederland, Duitsland, België en andere Europese
landen? (p. 28)123Waarom ontbeert de notitie concrete beleidsmatige voorstellen
om vanuit Nederland op internationaal gebied bij te dragen aan een inperking
van de radicale islam en het gevecht tegen terrorisme? Waarom is de notitie
zo vrijblijvend van aard? Lijkt het de regering geen goed idee het studeerkamergehalte
te overstijgen door ook concrete voorstellen te doen en de notitie daarmee
te verbeteren en te completeren? Kan de regering hier alsnog voor zorgdragen?Mede in reactie op de gebeurtenissen van 11 september heeft de Europese
Unie een groot aantal maatregelen genomen op het gebied van terrorismebestrijding.
Nederland heeft steeds ingezet op deze EU-brede aanpak en is tevreden over
de op dit terrein bereikte resultaten. Nederland hecht aan voortzetting van
discussie over maatregelen, die verder noodzakelijk zijn in dit kader. Terrorismebestrijding
zal hoog op de Nederlandse en internationale agenda blijven. Naast de EU-brede
aanpak hebben individuele lidstaten uiteraard ook zelf maatregelen genomen.
Wat betreft Nederland zijn deze maatregelen verwoord in het Nationaal Actieplan
Terrorisme en Veiligheid, dat uw Kamer is toegegaan2, evenals diverse voortgangsrapportages terzake.10De regering heeft de MKO eerder in antwoord op kamervragen
terroristisch genoemd. Wat betekent dit als het gaat om de activiteiten van
de MKO in Nederland? Dient de MKO in Nederland naar het oordeel van de regering
te worden verboden? (p. 4)11In hoeverre is de netwerk-organisatie van al-Qaida
van Bin Laden, die gebruik maakt van activisten afkomstig uit tientallen cellen
en vertakkingen, en banden met zusterorganisaties, niet alleen in het Midden-Oosten,
maar ook verspreid over delen van Azië, Europa en Amerika in kaart gebracht?
(p. 4)12Op welke wijze worden organisaties en verenigingen
in Nederland onderzocht op islamitisch radicalisme? En waarop baseert de Nederlands
regering de opvatting dat dit in voldoende mate gebeurt? (p. 4)17Welke definitie van terrorisme wenst de Nederlandse
regering te hanteren? (p. 4/5)20Is er een bijzondere reden waarom de regering het klaarblijkelijk
nodig acht de steun aan terroristische organisaties vanuit islamitische landen
te bagatelliseren, door te suggereren dat vrome geldschieters zich niet bewust
zijn van het feit dat geld aan verkeerde doelen wordt uitgegeven en door te
stellen dat men slechts ten dele op de hoogte is van elkaars activiteiten?
(p. 5)21De regering stelt dat groeperingen opereren met steun
van geheime diensten. Kan de regering concreet aangeven welke groeperingen
steun ontvangen van exact welke geheime diensten van welke landen? Kan hier
een expliciet antwoord op worden gegeven? (p. 5)22Kunnen moorddadige praktijken resp. het niet naleven
van internationaal geldende normen ten aanzien van gewapende strijd worden
gesignaleerd bij een veelheid van radicaal islamitische groeperingen? Kan
daarvan een opsomming worden gegeven? (p. 5)23Kan exact worden aangegeven welke organisaties uit
welke landen islamitische principes aanvoeren als dekmantel voor ordinaire
criminaliteit? (p. 5)53Wenst de regering in de derde volledige alinea van
p. 10 aan te geven dat alleen grootschalig geweld tegen burgers als terrorisme
moet worden bestempeld? Hoe moet dit worden gerelateerd aan de opvattingen
van de regering over de definitie van terrorisme? (p. 10)57Is het juist dat veel exponenten van radicaal islamitische
bewegingen in Londen onderdak hebben gevonden? (p. 10)61Welke instanties/personen zijn tot nu toe door de Verenigde
Staten geïdentificeerd als donoren van islamitisch terrorisme? (p. 11/12;
vgl. ook p. 9)62Kunnen meer gegevens worden verstrekt over de «bijdragen
van particulieren (en regeringen) uit de islamitische wereld» voor het
netwerk van Bin Laden? De regeringen van welke landen worden hier bedoeld,
kan dit precies worden aangegeven? (p. 12)64Kan de bekende fatwa van Bin Laden en enkele gelijkgezinden
van februari 1998 ook worden gezien als een verbreding van de strijd van de
extremistische Islam naar geheel andere wereldregio's? (p. 13)89Waarom besteedt de regering zo ongelooflijk weinig
aandacht aan de steun die vanuit landen als Saoedi-Arabië, Iran en Syrië
maar ook Soedan aan terroristische en radicaal-islamitische organisaties wordt
gegeven? Waar is de regering voor bevreesd? Kan hier alsnog een aparte gedegen
hoofdstuk aan worden besteedt? (p. 20 t/m 23)92Zijn er aanwijzingen voor de betrokkenheid van Irak
bij de aanslag op het New Yorkse World Trade Centre in 1993? Zijn er aanwijzingen
voor een nadrukkelijke connectie tussen Irak en de Al-Qa'ida-organisatie van
Bin Laden? (p. 23)93Zijn er aanwijzingen voor enige betrokkenheid van Irak
bij de aanslagen van 11 september jl.? (p. 23)111Hoe serieus neemt de regering het gevaar dat terroristen
in het bezit zijn danwel komen van massavernietigingswapens en overbrengingsmiddelen
en waar blijkt dat uit? Welk beleid wordt ontwikkeld om dit tegen te gaan?
(p. 27)112Kan de regering meedelen of zij signalen heeft dat
moslimfundamentalistische organisaties ook in Nederland aan rekrutering doen?
Idem aan fondsenwerving? (vgl. Trouw 6 december 2001, «De Saoedische
geldkraan») (pp. 27–28)113Is het de regering bekend hoe in de aan de Milli Görüs-beweging
en de Süleymanli-beweging gelieerde moskeeën gereageerd is op de
aanslagen van 11 september? Is überhaupt bekend hoe door imams in deze
moskeeën gesproken wordt over de relatie tussen islam en geweldgebruik?
(pp. 27–28)114Wat is de omvang van de «kleine kring»
van moslims die in ons land waarbij mogelijk bereidheid bestaat geweld te
gebruiken als middel om politiek-religieuze doelen na te streven? Van welke
groeperingen maken zij deel uit? (p. 28)115Heeft de regering kennisgenomen van de beslissing van
de Amerikaanse regering om de tegoeden van aan Hamas-gelieerde organisaties
te bevriezen? Is de Nederlandse regering voornemens deze stap te volgen? Welke
organisaties betreft het hier? (p. 28)117In hoeverre bevinden zich islamitische radicalen in
Nederland? (p. 28)118Hoe worden de kleine kernen of individuen onder wie
een gering aantal «Afghanistan veteranen», die een dreiging vormen
voor Nederland aangepakt? (p. 28)119In hoeverre wordt opgetreden tegen eerder op antwoord
op kamervragen door de regering bevestigde intimidatie van Afghaanse asielzoekers
in asielzoekerscentra door Taliban-aanhangers? Hoe vaak heeft dit plaatsgevonden respectievelijk vindt dit plaats en hoe is daar tegen opgetreden?
(p. 28)120Op welke wijze zijn er maatregelen genomen om Nederland
minder aantrekkelijk te maken als verblijfplaats of doorgangsland voor radicaal
islamitische terroristen? (p. 28)Voor wat betreft terreurbestrijding verwijs ik de naar de Kamerbrieven
en diverse verslagen die sinds 11/9 uw Kamer zijn toegegaan (zie bijlage I),
alsmede naar de notities van het Ministerie van Binnenlandse Zaken getiteld Terrorisme aan het begin van de 21e eeuw, dreigingsbeeld en positionering
BVD, en De democratische rechtsorde en islamitisch
onderwijs: buitenlandse inmenging en anti-integratieve tendensen.
Voor de vertrouwelijke informatie op dit gebied verwijs ik naar de Vertrouwelijke
Kamercommissie Inlichtingen en Veiligheid.84Beperken Moslim Broeders zich altijd tot legale middelen
bij hun streven naar de vestiging van een islamitische staat? Was Sayyid Qutb
een Moslim Broeder? Wat waren zijn opvattingen terzake? Stonden Moslim Broeders
ook in de Palestijnse gebieden en in Syrië aan de basis van gewapend
verzet? Wat is het oordeel van de regering daarover? (p. 22)De Moslim Broederschap is een maatschappelijke en politieke beweging die
een «terugkeer» naar een op islamitische waarden gebaseerde samenleving
voorstaat. Sayyid Qutb was een invloedrijk lid van de Broederschap. Voor een
uiteenzetting van zijn filosofie verwijs ik naar de terzake relevante wetenschappelijke
publicaties1; wel kan in algemene zin worden
opgemerkt dat zijn opvattingen een «reactionaire» reactie vormden
op pogingen tot modernisering van zijn moederland Egypte en de daarmee gepaard
gaande toenemende oriëntatie op westerse normen en waarden.De Moslim Broederschap beperkt zich als organisatie bij het nastreven
van haar politieke doelen over het algemeen tot legale middelen. In Egypte
bijvoorbeeld hebben de Moslimbroeders officieel verklaard tegen gebruik van
geweld te zijn. Dit laat onverlet dat individuele leden van de Moslim Broederschap
in sommige gevallen nauwe banden kunnen hebben met of zelfs lid kunnen zijn
van extremistische organisaties die zich niet beperken tot legale middelen.
Het verzet in de Palestijnse gebieden tegen Israël is in de beginjaren
vooral ontstaan vanuit seculiere, door socialistisch en communistisch gedachtegoed
geïnspireerde, groepen.85Wordt de Djama'at al-Islamiyya ook verdacht van de
aanslag de Egyptische president Mubarak in Addis Abeba in 1995? (p. 22)De aanslag op Mubarak in 1995 wordt inderdaad meestal in verband gebracht
met de Djama'at al-Islamiyya, ook wel bekend onder de naam Egyptische Islamitische
Jihad.86Wat kan worden gezegd over de groeiende rol van een
zeer behoudende islam in Egypte in de laatste tijd? Kan worden gesteld dat
de invloed van een behoudende islam op de Egyptische samenleving thans groter
is dan in de tijd van Nasser of Sadat? Zo ja, waaraan moet dit worden geweten?
Hoe staat het met de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van godsdienst
in dit opzicht? (p. 22)87Hoe beoordeelt de regering de zeer sterke anti-Israëlische
en anti-semitische toonzetting en berichtgeving van de Egyptische media? Is
de Egyptische media naar het oordeel van de Nederlandse regering volstrekt
onafhankelijk? Heeft de Nederlandse regering haar ongenoegen over deze berichtgeving
in de Egyptische media al eens direct aan de Egyptische regering overgebracht?
Zo ja, wat was daarvan het resultaat, zo neen, waarom niet? (p. 22)De invloed van de conservatieve islam lijkt in Egypte in de afgelopen
decennia inderdaad te zijn gegroeid. De verklaring hiervoor wordt meestal
gezocht in de uitzichtloze sociaal-economische situatie van grote delen van
de bevolking. Ook het ontbreken van politieke perspectieven is in dit verband
van belang. Ideologieën zoals het Nasserisme, communisme of het Pan-Arabisme
hebben aan glans verloren. Dit leidt ertoe dat de boodschap van behoudende
islamitische groepen, die gebruik maakt van de godsdienstige overtuiging van
de islamitische bevolking, in toenemende mate weerklank vindt.Met betrekking tot de gevolgen van de groeiende rol van de behoudende
islam in Egypte voor de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van godsdienst
en de mensenrechten in het algemeen verwijs ik graag naar de notitie daarover
die uw Kamer is toegegaan1. In deze notitie wordt
onder andere ingegaan op de verhouding tussen de overheid en de media. Kort
gezegd is in Egypte tot op zekere hoogte sprake van vrijheid van meningsuiting.
De anti-Israëlische en antisemitische toonzetting van berichtgeving in
sommige media in Egypte is inderdaad zorgwekkend. Wel is het zo dat«regeringsgezinde»
media over het algemeen een meer gematigde toonzetting hebben, terwijl de
meeste anti-Israëlische en antisemitische getinte uitingen zich voordoen
in de minder van de staat afhankelijke media. De Nederlandse regering heeft
mede in het licht van het voorgaande de kritiek op Israël in de Egyptische
media niet op officiële wijze aangekaart.49Waarop doelt de regering met «de virulentie van
deze militante visie» (p.10)? Werd de virulentie van de Wahhabis volgens
de regering aangemoedigd door de Iraanse revolutie?Bedoeld wordt het «militante puritanisme van wahhabitische extremisten,
die eerder al een bedreiging voor de interne Saoedische politieke stabiliteit
zijn geweest» (p. 9). De Iraanse revolutie van 1979 vereiste in Saoedische
ogen ideologisch weerwerk en kan een trend tot matiging in de weg hebben gestaan.94Is er een relatie tussen Jund al-Islam en Saddam Hussein?
(p. 23)Over een mogelijke relatie tussen de Jund al-Islam en Saddam Hussein staat
mij geen informatie ter beschikking. Zoals vermeld in de notitie bestaan er
wel vermoedens van een relatie tussen Jund al-Islam en Osama bin Laden.105Besteedt het tv-station Al-Jazeera veel aandacht aan
de islamitisch-radicale oppositie tegen de overheden in Marokko, Algerije
en Tunesië? Hoe wordt dit station precies gefinancierd? (p. 25)In het kader van zijn berichtgeving over de actuele politieke en economische
ontwikkelingen in de (islamitische) wereld, besteedt Al-Jazeera mede aandacht
aan de islamitisch-radicale oppositie tegen de overheden in Marokko,
Algerije en Tunesië. De zender is in 1996 gesticht dankzij een lening
van 140 miljoen USD van de Emir van Qatar, Sheikh Hamad bin Khalifa al-Thani.
Sindsdien ontvangt Al-Jazeera jaarlijks een subsidie van 30 miljoen USD van
de Qataarse autoriteiten. Daarnaast ontvangt Al-Jazeera reclame-inkomsten
en kijkersbijdragen.116Is het waar dat van de zijde de ambassade van de Verenigde
Staten in Den Haag na 11 september jl. op momenten onvrede is ontstaan over
de wijze, mate en omvang van de beveiliging van de ambassade? Zo ja, wat was
precies de onvrede van de Amerikaanse ambassade, hoe is die ontstaan en op
welke wijze is er mee omgegaan? (p. 28)Na 11 september jl. heeft er voortdurend en in goede sfeer overleg plaatsgevonden
met de ambassade van de Verenigde Staten in Den Haag over de beveiliging van
de ambassade. Om redenen van veiligheid kunnen over de bewakings- en beveiligingsmaatregelen
geen inhoudelijke mededelingen worden gedaan.122Heeft de regering kennisgenomen van het rapport van
de Prof. Teldersstichting «De extremistische variant van de Islam»?
Welk oordeel heeft de regering over dit rapport in het algemeen en kan per
in het rapport gedane aanbeveling worden aangegeven wat de zienswijze en het
oordeel van de regering terzake is?Ja. Het rapport biedt een nuttige compilatie van krantenartikelen en (populair-)wetenschappelijke
publicaties. De aanbevelingen in het rapport laat de regering graag voor rekening
van de Prof. Teldersstichting.Bijlage I.Overzicht eerdere Kamerbrieven inzake terrorisme en radicalisme:TK 27 925, nr. 1Berichtgeving naar aanleiding van internationaal overleg over de dramatische
gebeurtenissen in de VS op 11 september jl.TK 27 925, nr. 169Verslag van de bijeenkomst van de Europese Raad te Brussel, 21 september
2001Buza 000505Recente ontwikkelingen bij de Verenigde Naties naar aanleiding van de
terroristische aanslagen in de Verenigde StatenTK 27 925, nr. 6Verzoek van de vaste commissies voor Buitenlandse Zaken en voor Defensie
om de commissies in te lichten omtrent mogelijkheden tot verstrekken van nadere
informatieTK 27 925, nr. 11Militaire acties VS en VKTK 27 925, nr. 17Algemeen Overleg 13 september 2001, crisis in de Verenigde Staten TK 27 925, nr. 18Internationale acties in het kader van terrorismebestrijdingTK 21 501-20 (Europese Raadnummer) nr. 175verslag Europese Conferentie te Brussel, d.d. 20 oktober 2001TK 27 925, nr. 22TerrorismebestrijdingTK 27 925, nr. 25TerrorismebestrijdingTK 27 925, nr. 27Terrorismebestrijding2001–2002, nr. 330 Tweede Kamer, aanhangsel van
de handelingenBeantwoording vragen van de leden Wilders, Weisglas en Nicolaï over
Egyptische terroristen in NederlandTK 27 925, nr. 29TerrorismebestrijdingTK 27 925, nr. 31TerrorismebestrijdingTK 27 925, nr. 33Terrorismebestrijding21 501-20, nr. 179Verslag van de Europese Raad te Laken, 14–15 december 2001Buza 000714Verslag NAVO Ministeriële Raad, NAVO-Oekraïne Commissie, NAVO
Ministeriele Raad-EU Algemene Raad, Permanente Gemeenschappelijke Raad, Euro-Atlantische
Partnerschapsraad2001–2002, 5 Eerste Kamer, aanhangsel van de HandelingenBeantwoording vragen van de Bijzondere Commissie voor de JBZ-Raad inzake
de bevriezing van tegoeden van terroristen.2001–2002, 521 Tweede Kamer, aanhangsel van de HandelingenBeantwoording vragen van de leden Van Ardenne-van der Hoeven en Verhagen
inzake de activiteiten van Al-Qaida in IndonesiëTK 27 925 nr. 41Stand van zaken terrorismebestrijding en ISAFTK 27 925 nr. 43Stand van zaken terrorismebestrijding en ISAFBuza 020044Informatievoorziening aan de Tweede Kamer over de rapportage van het Koninkrijk
der Nederlanden inzake de uitvoering van Veiligheidsraadresolutie 1373TK 28 000 V nr. 40Beantwoording van de vragen van de leden Wilders, Verhagen en Hoekema
naar aanleiding van het bezoek van Minister van Aartsen aan IranTK 23 530, nr. 51Verdragen in voorbereidingTK 27 925, nr. 10Terroristische aanslagen in de Verenigde Staten2000–2001, nr. 1591 Tweede Kamer, aanhangsel van
de handelingenBeantwoording van de vragen van de leden Wilders en Wijsglas over de groeiende
Iraanse militaire aanwezigheid in Zuid-Libanon en Iraanse steun aan de terroristische
beweging Hezbollah2001–2002, nr. 565 Tweede Kamer, aanhangsel van
de handelingenBeantwoording van de vragen van de leden Wilders en Wijsglas over de Iraanse
Jerusalem DayBuza 000567Brief inzake de actuele mensenrechtensituatie in EgypteTK 26 800 V nr. 102«Midden-Oosten: een analyse»TK 28 091 nr.1«Islamitisch radicalisme in het Midden-Oosten en Centraal Azië»XNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), De Hoop Scheffer (CDA),
voorzitter, Van den Berg (SGP), Van Middelkoop (ChristenUnie), Valk (PvdA),
Apostolou (PvdA), Verhagen (CDA), Hessing (VVD), Van Ardenne-van der Hoeven
(CDA), Hoekema (D66), Marijnissen (SP), M. B. Vos (GroenLinks), Dijksma
(PvdA), Van 't Riet (D66), Van den Doel (VVD), Koenders (PvdA), Verburg
(CDA), Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), ondervoorzitter, Remak (VVD),
Wilders (VVD), Molenaar (PvdA), C. Cörüz (CDA), Vacature (PvdA).Plv. leden: Dijkstal (VVD), Van Baalen (VVD), Van den Akker (CDA), De
Graaf (D66), Rouvoet (ChristenUnie), Zijlstra (PvdA), Belinfante (PvdA), Eurlings
(CDA), Cherribi (VVD), De Haan (CDA), Scheltema-de Nie (D66), Van Bommel (SP),
Harrewijn (GroenLinks), Gortzak (PvdA), Ter Veer (D66), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Albayrak (PvdA), Visser-van Doorn (CDA), Rosenmöller (GroenLinks),
Bussemaker (PvdA), Rijpstra (VVD), Balemans (VVD), Duivesteijn (PvdA), Vacature
(CDA), Van Oven (PvdA).XNoot1TK 26 800 V nr. 102.XNoot2TK 28 091 nr. 1.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot2Zie bijvoorbeeld NRC Handelsblad 12/09/01, Islamieten veroordelen aanval
op VS, Volkskrant 13/09/01, Leiders Midden-Oosten betuigen deelneming en Algemeen
Dagblad 12/09/01, Islamitische wereld verdeeld.XNoot1TK 21 501–20 nr. 179XNoot2TK 27 925 nr. 10.XNoot1Zoals bijvoorbeeld J.J.G. Jansen, The dual nature of islamic fundamentalism
(Londen, 1997).XNoot1Zie buza 000 576. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28091-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl