Analyse en aanbevelingen voor verantwoording over beleidsprestaties; Rapport 'Ambitieus, maar haalbaar. Analyse en aanbevelingen voor verantwoording over beleidsprestaties'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26588, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

22-06-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26588 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudDEEL A – ALGEMEEN DEEL 1 INLEIDING 1.1 Aanleiding verzoek1.2 Achtergrond1.3 Leeswijzer2 ANALYSE OP HOOFDLIJNEN 2.1 Inleiding2.2 Oordeel over haalbaarheid2.2.1 VraagstellingAanbevelingen2.2.2 Concreetheid en meetbaarheid doelenAanbevelingen2.2.3 Definiëring prestatiegegevensAanbevelingen2.2.4 Relatie doelen – prestatiegegevensAanbevelingen2.2.5 Relatie met begrotingsartikelenAanbevelingen2.2.6 Betrouwbaarheid gegevensAanbevelingen3 SLOTBESCHOUWING EN VERVOLGTRAJECTBIJLAGE 1 ANALYSEKADERPositionering van het verzoekDoel- en probleemstellingBegrippenkaderHaalbaarheidPrestatiesCategorisering gegevensOpzet en uitvoering analyseNormen en inzichtsvragenBIJLAGE 2 OVERZICHT BELEIDSPRIORITEITEN DEPARTEMENTENRIJKSBREEDKONINKRIJKSRELATIESBUITENLANDSE ZAKENJUSTITIEBINNENLANDSE ZAKENONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPENFINANCIËNDEFENSIEVOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING, MILIEUBEHEERVERKEER EN WATERSTAATECONOMISCHE ZAKENLANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJSOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEIDVOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTDEEL B – STARTNOTITIES 4 STARTNOTITIE RIJKSBREED 4.1 Beleidsprioriteit «Verbetering van de informatievoorziening
in begrotingen en financiële verantwoordingen» 4.1.1 Vraagstelling4.1.2 Het beleidsveld4.1.3 Gevraagde gegevens4.2 Beleidsprioriteit «Kwaliteit van de Rijksdienst
in relatie tot de doelmatigheidstaakstellingen in het regeerakkoord» 4.2.1 Vraagstelling4.2.2 Het beleidsveld 4.2.2.1 Inleiding4.2.2.2 Kwaliteitscomponent4.2.2.3 Doelmatigheidscomponent4.2.3 Gevraagde gegevens4.2.3.1 Kwaliteitscomponent4.2.3.2 Doelmatigheidscomponent5 STARTNOTITIE KONINKRIJKSRELATIES 5.1 Beleidsprioriteiten «Realisatie samenwerkingsprojecten»
en «Sociaal vangnet» 5.1.1 Vraagstelling5.1.2 Het beleidsveld 5.1.2.1 Algemene beschrijving5.1.2.2 Financieel belang5.1.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingen5.1.3 Gevraagde gegevens 5.1.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsterrein5.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens5.1.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 6 STARTNOTITIE BUITENLANDSE ZAKEN 6.1 Beleidsprioriteit «Hulp aan Indonesië» 6.1.1 Vraagstelling6.1.2 Het beleidsveld 6.1.2.1 Algemene beschrijving6.1.2.2 Financieel belang6.1.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingen6.1.3 Gevraagde gegevens 6.1.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsveld6.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens6.1.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 6.2 Beleidsprioriteit «Effectiviteit multilaterale
hulp» 6.2.1 Vraagstelling6.2.2 Het beleidsveld 6.2.2.1 Algemene beschrijving6.2.2.2 Financieel belang6.2.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingen6.2.3 Gevraagde gegevens 6.2.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsveld6.2.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens6.2.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 6.3 Beleidsprioriteit «Besteding van de Europese
Structuurfondsen in Nederland, met bijzondere aandacht voor het element van
co-financiering door de Nederlandse regering» 6.3.1 Vraagstelling6.3.2 Het beleidsveld 6.3.2.1 Algemene beschrijving6.3.2.2 Financieel belangTabel 1. Nederland toegezegde bijdragen (afgerond) voor
de verschillende doelstellingen 1994–1999 (x miljard ecu) Tabel 2. Nederland toegezegde bijdragen (afgerond) voor
de communautaire initiatieven 1994–1999 (x miljard ecu) 6.3.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingen6.3.3 Gevraagde gegevens 6.3.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsveld6.3.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens6.3.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 7. STARTNOTITIE JUSTITIE 7.1 «Immigratie- en Naturalisatiedienst» 7.1.1 Vraagstelling7.1.2 Beleidsveld 7.1.2.1 Algemene beschrijving7.1.2.2 Financieel belang7.1.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingen7.1.3 Gevraagde gegevens 7.1.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsterrein7.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens7.1.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 7.2 Beleidsprioriteit «Jeugdbeleid en jeugdcriminaliteit» 7.2.1 Vraagstelling7.2.2 Het beleidsveld 7.2.2.1 Algemene beschrijving7.2.2.2 Financieel belang7.2.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingen7.2.3 Gevraagde gegevens 7.2.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsterrein7.2.3.2 Haalbaarheid van de gevraagde gegevens7.2.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 8 STARTNOTITIE BINNENLANDSE ZAKEN 8.1 Beleidsprioriteit «Grote Steden- en integratiebeleid» 8.1.1 Vraagstelling8.1.2 Het beleidsveld 8.1.2.1 Algemene beschrijving8.1.2.2 Financieel belang8.1.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingen8.1.3 Gevraagde gegevens 8.1.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsterrein8.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens8.1.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 8.2 Beleidsprioriteit «Politiesterkte» 8.2.1 Vraagstelling8.2.2 Het beleidsveld 8.2.2.1 Algemene beschrijving8.2.2.2 Financieel belang8.2.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingen8.2.3 Gevraagde gegevens 8.2.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsterrein8.2.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens8.2.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 9 STARTNOTITIE ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN 9.1 Beleidsprioriteit «Schooluitval» 9.1.1 Vraagstelling9.1.2 Het beleidsveld 9.1.2.1 Algemene beschrijving9.1.2.2 Financieel belang9.1.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingen9.1.3 Gevraagde gegevens 9.1.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsterrein9.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens9.1.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 9.2 Beleidsprioriteit «Lerarentekorten primair onderwijs
in relatie tot groepsgrootte, vermindering wachtgelden en inzet formatiegelden» 9.2.1 Vraagstelling9.2.2 Het beleidsveld 9.2.2.1 Algemene beschrijving9.2.2.2 Financieel belang9.2.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingen9.2.3 Gevraagde gegevens 9.2.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsterrein9.2.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens9.2.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 10 STARTNOTITIE FINANCIËN 10.1 Beleidsprioriteit «Afdrachtvermindering» 10.1.1 Vraagstelling10.1.2 Het beleidsveld 10.1.2.1 Algemene beschrijving10.1.2.2 Financieel belangTabel 1 Overzicht financieel belang afdrachtverminderingen
1998 10.1.2.3 Meetbaarheid en concreetheid van doelen10.1.3 Gevraagde gegevens 10.1.3.1 Soort gegevens en afdekking van het beleidsterrein10.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens10.1.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 10.2 Beleidsprioriteit «Investeringsfaciliteiten» 10.2.1 Vraagstelling10.2.2 Het beleidsveld 10.2.2.1 Algemene beschrijving10.2.2.2 Financieel belangTabel 2 Overzicht raming financieel belang investeringsfaciliteiten
1998 10.2.2.3 Concreetheid en meetbaarheid van de doelen10.2.3 Gevraagde gegevens 10.2.3.1 Soort gegevens en afdekking van het beleidsterrein10.2.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens10.2.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 11 STARTNOTITIE DEFENSIE 11.1 Beleidsprioriteit «Gevechtskracht» 11.1.1 Vraagstelling11.1.2 Het beleidsveld 11.1.2.1 Algemene beschrijving11.1.2.2 Financieel belang11.1.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingen11.1.3 Gevraagde gegevens 11.1.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsterrein11.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens11.1.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 11.2 Beleidsprioriteit «Vredesoperaties» 11.2.1 Vraagstelling11.2.2 Het beleidsveld 11.2.2.1 Algemene beschrijving11.2.2.2 Financieel belang11.2.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingen11.2.3 Gevraagde gegevens 11.2.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsterrein11.2.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens11.2.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 12 STARTNOTITIE VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING
EN MILIEUBEHEER 12.1 Beleidsprioriteit «Huursubsidie» 12.1.1 Vraagstelling12.1.2 Het beleidsveld 12.1.2.1 Algemene beschrijving12.1.2.2 Financieel belang12.1.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingen12.1.3 Gevraagde gegevens 12.1.3.1 Soort gegevens en afdekking van het beleidsterrein12.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens12.1.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 12.2 Beleidsprioriteit «Uitvoering klimaatbeleid» 12.2.1 Vraagstelling12.2.2 Het beleidsveld 12.2.2.1 Algemene beschrijving12.2.2.2 Financieel belang12.2.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingen12.2.3 Gevraagde gegevens 12.2.3.1 Soort gegevens en afdekking van het beleidsterrein12.2.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens12.2.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 13 STARTNOTITIE VERKEER EN WATERSTAAT 13.1 Beleidsprioriteit «Waterhuishouding» 13.1.1 Vraagstelling13.1.2 Het beleidsveld 13.1.2.1 Algemene Beschrijving13.1.2.2 Financieel belang13.1.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingen13.1.3 Gevraagde gegevens 13.1.3.1 Soort gegevens en afdekking van het beleidsterrein13.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens13.1.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 13.2 Beleidsprioriteit «Congestiekans hoofdwegennet» 13.2.1 Vraagstelling13.2.2 Het beleidsveld 13.2.2.1 Algemene beschrijving13.2.2.2 Financieel belang13.2.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingen13.2.3 Gevraagde gegevens 13.2.3.1 Soort gegevens en afdekking van het beleidsterrein13.2.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens13.2.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 14 STARTNOTITIE ECONOMISCHE ZAKEN 14.1 Beleidsprioriteit «Instrumentarium en tijdpad
om te komen tot een vermindering van de administratieve lasten» 14.1.1 Vraagstelling14.1.2 Het beleidsveld 14.1.2.1 Algemene beschrijving14.1.2.2 Financieel belang14.1.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingen14.1.3 Gevraagde gegevens 14.1.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsveld14.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens14.1.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 14.2 Beleidsprioriteit «Doelmatigheid exportinstrumentarium» 14.2.1 Vraagstelling14.2.2 Het beleidsveld 14.2.2.1 Algemene beschrijving14.2.2.2 Financieel belang14.2.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingen14.2.3 Gevraagde gegevens 14.2.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsveld14.2.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens14.2.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 14.3 Beleidsprioriteit «Instrumenten EZ in het kader
van het grote stedenbeleid» 14.3.1 Vraagstelling14.3.2 Beleidsveld 14.3.2.1 Algemene beschrijving14.3.2.2 Financieel belang14.3.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingen14.3.3 Gevraagde gegevens 14.3.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsveld14.3.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens14.3.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 14.4 Beleidsprioriteit «ICT-beleid» 14.4.1 Vraagstelling14.4.2 Beleidsveld 14.4.2.1 Algemene beschrijving14.4.2.2 Financieel belang14.4.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingen14.4.3 Gevraagde gegevens 14.4.3.1 Soort gevraagde gegevens en afdekking beleidsveld14.4.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens14.4.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 15 STARTNOTITIE LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJ 15.1 Beleidsprioriteit «Herstructurering varkenshouderij» 15.1.1 Vraagstelling15.1.2 Het beleidsveld 15.1.2.1 Algemene beschrijving15.1.2.2 Financieel belang15.1.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingen15.1.3 Gevraagde gegevens 15.1.3.1 Soort gegevens en afdekking van het beleidsterrein15.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens15.1.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 15.2 Beleidsprioriteit «Biologische landbouw» 15.2.1 Vraagstelling15.2.2 Het beleidsveld 15.2.2.1 Algemene beschrijving15.2.2.2 Financieel belang15.2.2.3 Concreetheid en meetbaarheid van de doelstellingen15.2.3 Gevraagde gegevens 15.2.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsveld15.2.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens15.2.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 15.3 Beleidsprioriteit «Grondverwerving en grondbeheer» 15.3.1 Vraagstelling15.3.2 Het beleidsveld 15.3.2.1 Algemene beschrijving15.3.2.2 Financieel belangBegroting 1999 (Bedragen x f 1 miljoen) 15.3.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingen15.3.3 Gevraagde gegevens 15.3.3.1 Soort gegevens en afdekking van het beleidsterrein15.3.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens15.3.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 16 STARTNOTITIE SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID 16.1 Beleidsprioriteit «sluitende aanpak van de
jaarlijkse nieuwe instroom van volwassen werkzoekenden in samenhang met WSW-plaatsingen,
WIW-plaatsingen, I/D-banen en evenredige plaatsingen van minderheden door
de arbeidsvoorzieningsorganisatie, uitvoeringsinstellingen en gemeenten» 16.1.1 Vraagstelling16.1.2 Het beleidsveld 16.1.2.1 Algemene beschrijvingOverzicht van de doelgroep van de sluitende aanpak 16.1.2.2 Financieel belang16.1.2.3 Concreetheid en meetbaarheid van de doelstellingen16.1.3 Gevraagde gegevens 16.1.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsveld16.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens16.1.4 AandachtspuntenAandachtspunten 16.2 Beleidsprioriteit «Bestrijding van fraude in
de sociale zekerheid» 16.2.1 Vraagstelling16.2.2 Het beleidsveld 16.2.2.1 Algemene beschrijving16.2.2.2 Financieel belang16.2.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingen16.2.3 Gevraagde gegevens 16.2.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsveld16.2.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens16.2.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 17 STARTNOTITIE VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT 17.1 Beleidsprioriteit «Geneesmiddelen» 17.1.1 Vraagstelling17.1.2 Het beleidsveld 17.1.2.1 Algemene beschrijving17.1.2.2 Financieel belang17.1.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingen17.1.3 Gevraagde gegevens 17.1.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsveld17.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens17.1.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 17.2 Beleidsprioriteit «Wachtlijstproblematiek en
werkdruk in verzorgingshuizen» 17.2.1 Vraagstelling17.2.2 Het beleidsveld 17.2.2.1 Algemene beschrijving17.2.2.2 Financieel belang17.2.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingen17.2.3 Gevraagde gegevens 17.2.3.1 Aard gegevens en afdekking beleidsveld17.2.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevens17.2.4 Overzicht aandachtspuntenAandachtspunten 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26588Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 272 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 588Analyse en aanbevelingen voor verantwoording over beleidsprestatiesnr. 2RAPPORT InhoudDEEL AALGEMEEN DEEL3   1Inleiding31.1Aanleiding
verzoek3 1.2Achtergrond3 1.3Leeswijzer4   2Analyse op hoofdlijnen62.1Inleiding62.2Oordeel over haalbaarheid6 2.2.1Vraagstelling62.2.2Concreetheid en meetbaarheid doelen7 2.2.3Definiëring
prestatiegegevens8 2.2.4Relatie doelen – prestatiegegevens82.2.5Relatie met begrotingsartikelen9 2.2.6Betrouwbaarheid
gegevens9    3Slotbeschouwing en vervolgtraject10Bijlage 1Analysekader11 Bijlage 2Overzicht beleidsprioriteiten
departementen15    DEEL BSTARTNOTITIES17   4Startnotitie Rijksbreed174.1Beleidsprioriteit
«Verbetering van de informatievoorziening in begrotingen en financiële
verantwoordingen»17 4.2Beleidsprioriteit «Kwaliteit
van de Rijksdienst in relatie tot de doelmatigheidstaakstellingen in het regeerakkoord»18   5Startnotitie Koninkrijksrelaties235.1Beleidsprioriteiten
«Realisatie samenwerkingsprojecten» en «Sociaal vangnet»23   6Startnotitie Buitenlandse Zaken276.1Beleidsprioriteit
«Hulp aan Indonesië»27 6.2Beleidsprioriteit «Effectiviteit
multilaterale hulp»29 6.3Beleidsprioriteit «Besteding
van de Europese Structuurfondsen in Nederland, met bijzondere aandacht voor
het element van co-financiering door de Nederlandse regering»34   7Startnotitie Justitie397.1«Immigratie-
en Naturalisatiedienst»39 7.2Beleidsprioriteit «Jeugdbeleid
en jeugdcriminaliteit»42    8Startnotitie
Binnenlandse Zaken468.1Beleidsprioriteit «Grote
Steden- en integratiebeleid»46 8.2Beleidsprioriteit
«Politiesterkte»49    9Startnotitie
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen529.1Beleidsprioriteit
«Schooluitval»52 9.2Beleidsprioriteit «Lerarentekorten
primair onderwijs in relatie tot groepsgrootte, vermindering wachtgelden en
inzet formatiegelden»55    10Startnotitie
Financiën5910.1Beleidsprioriteit «Afdrachtvermindering»5910.2Beleidsprioriteit «Investeringsfaciliteiten»62   11Startnotitie Defensie6511.1Beleidsprioriteit
«Gevechtskracht»65 11.2Beleidsprioriteit «Vredesoperaties»68   12Startnotitie Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer7112.1Beleidsprioriteit «Huursubsidie»7112.2Beleidsprioriteit «Uitvoering klimaatbeleid»74   13Startnotitie Verkeer en Waterstaat7713.1Beleidsprioriteit «Waterhuishouding»77 13.2Beleidsprioriteit
«Congestiekans hoofdwegennet»80 14Startnotitie
Economische Zaken8414.1Beleidsprioriteit «Instrumentarium
en tijdpad om te komen tot een vermindering van de administratieve lasten»8414.2Beleidsprioriteit «Doelmatigheid exportinstrumentarium»8714.3Beleidsprioriteit «Instrumenten EZ in het kader van
het grote stedenbeleid»89 14.4Beleidsprioriteit «ICT-beleid»92   15Startnotitie Landbouw, Natuurbeheer en Visserij9515.1Beleidsprioriteit «Herstructurering varkenshouderij»9515.2Beleidsprioriteit «Biologische landbouw»9815.3Beleidsprioriteit «Grondverwerving en grondbeheer»100   16Startnotitie Sociale Zaken en Werkgelegenheid10316.1Beleidsprioriteit «sluitende aanpak van de jaarlijkse
nieuwe instroom van volwassen werkzoekenden in samenhang met WSW-plaatsingen,
WIW-plaatsingen, I/D-banen en evenredige plaatsingen van minderheden door
de arbeidsvoorzieningsorganisatie, uitvoeringsinstellingen en gemeenten»10316.2Beleidsprioriteit «Bestrijding van fraude in de sociale
zekerheid»107    17Startnotitie Volksgezondheid,
Welzijn en Sport11117.1Beleidsprioriteit «Geneesmiddelen»11117.2Beleidsprioriteit «Wachtlijstproblematiek en werkdruk
in verzorgingshuizen»115DEEL A – ALGEMEEN DEEL 1 INLEIDING 1.1 Aanleiding verzoekOp 9 februari jl. vond een gesprek plaats tussen de Algemene Rekenkamer
en de Werkgroep Financiële Verantwoordingen van de Tweede Kamer (ook
wel genoemd de Werkgroep Van Zijl, hierna te noemen de Werkgroep) over een
nieuwe stijl van verantwoorden door de departementen. Bij deze gelegenheid
verzocht de Werkgroep het College om medewerking bij het analyseren van de
door de Tweede Kamer verlangde prestatiegegevens over een aantal beleidsprioriteiten.De Werkgroep heeft bij brief van 15 december 1998 (Tweede Kamer, vergaderjaar
1998–1999, 26 347 nrs. 1 en 2) rijksbreed en voor de afzonderlijke
departementen (in totaal 32) beleidsprioriteiten gedefinieerd. Per beleidsprioriteit
is aangegeven welke informatie in de departementale jaarverslagen van belang
wordt geacht. De nieuwe stijl van verantwoorden moet voor het eerst in de
financiële verantwoording over 1999 zijn beslag krijgen.De minister van Financiën is door de Werkgroep gevraagd het proces
te ondersteunen. Concreet is hem gevraagd te bevorderen dat de ministeries
invulling geven aan de wens van de Werkgroep dat in de Jaarverslagen (nu eigenlijk
nog financiële verantwoordingen) 1998 al wordt aangegeven welke prestatiegegevens
kunnen en zullen worden opgenomen voor het jaar 1999. De minister heeft zijn
steun hierbij toegezegd.De Rekenkamer is tijdens het gesprek met de Werkgroep gevraagd te adviseren
over de haalbaarheid van de verantwoording over de beleidsprioriteiten aan
de hand van prestatiegegevens, die worden gevraagd in de brief van de Werkgroep.
Het verzoek van de Werkgroep aan de Rekenkamer betrof het formuleren van een
onafhankelijke analyse.Het College heeft toegezegd om per beleidsprioriteit een startnotitie
op te stellen waarin de mogelijkheden en/of problemen worden aangegeven. De
startnotities zijn in deel B van deze rapportage opgenomen. 1.2 AchtergrondDe Werkgroep Van Zijl is ingesteld naar aanleiding van de motie Melkert,
Dijkstal en de Graaf (Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 200
nr. 6, 17 september 1998). In deze motie wordt het voornemen uitgesproken
om tijdens de afzonderlijke begrotingsbehandelingen 1999 aan te geven van
welke beleidsprioriteiten meer in het bijzonder prestatiegegevens moeten worden
opgenomen in de departementale jaarverslagen over het begrotingsjaar 1999.
De motie benadrukt het belang van prestatiegegevens voor de verantwoording
door de departementen en de controletaak van de Tweede Kamer. De motie hangt
samen met het streven van Regering en Tweede Kamer om te komen tot een snellere
en betere financiële verantwoording. Om dit doel te verwezenlijken was
in 1997 het project «Versnelling en kwaliteitsverbetering van de financiële
verantwoording» gestart. Een eerste uitwerking van deze doelstelling
werd gegeven in het rapport «Jaarverslag in de politieke arena».
Dit rapport geeft op hoofdlijnen aan hoe een toekomstig verantwoordingsmodel
eruit kan zien. Daarbij wordt uitgegaan van drie typen verantwoordingsinformatie:• verantwoording over de financiële middelen: realisatiecijfers
in guldens (euro's); • • bedrijfsvoeringsverantwoording: informatie over de processen van
uitvoering van het voorgenomen beleid;• • beleidsverantwoording: realisatiecijfers in termen van activiteiten,
prestaties en effecten.Het voorstel is dat deze typen verantwoordingsinformatie geïntegreerd
in departementale jaarverslagen worden opgenomen. De verantwoording zou op
hoofdlijnen moeten plaatsvinden en dient aan te sluiten bij de informatiebehoefte
van de Tweede Kamer.De Werkgroep schetst in haar brief de gevolgde procedure voor de uitwerking
van de motie. Voor de korte termijn betreft dit het vaststellen van een lijst
met per begroting twee onderwerpen waaraan bijzondere aandacht gegeven zou
moeten worden in mei 2000, als de eerste departementale jaarverslagen verschijnen.
De Werkgroep heeft daartoe voorstellen van de vaste Commissies ontvangen.
Deze uitwerking kan naar de mening van de Werkgroep dienen als een bruikbare
aanzet naar volgende jaren; de regiefunctie van de vaste Commissies zelf zal
dan beter tot haar recht kunnen komen dank zij de nu opgedane eerste ervaringen.Daarnaast spreekt de Werkgroep in haar brief het voornemen uit over enige
maanden te rapporteren, opdat tijdig nadere besluiten kunnen worden genomen
over de gewenste vormgeving en de wijze van parlementaire behandeling van
de departementale jaarverslagen. De hiervoor beschreven procedure dient, aldus
de Werkgroep, te bewerkstelligen dat reeds van begin af aan bij de begrotingsuitvoering
in 1999 duidelijkheid bestaat over de specifieke wensen van de Tweede Kamer
ten aanzien van de verantwoording in mei 2000 over die begrotingsuitvoering.De Werkgroep maakt in haar voorstel duidelijk dat het voor de meeste beleidsprioriteiten
van belang kan zijn om daar niet alleen in het jaarverslag 1999 aandacht aan
te besteden, maar in alle jaarverslagen over deze kabinetsperiode. Beleid
moet vaak nog op de rails worden gezet en resultaten zullen pas in de loop
van de kabinetsperiode zichtbaar worden. Het kabinet wordt gevraagd om in
mei 1999 bij de jaarverslagen over 1998 al te rapporteren welke prestatiegegevens
een jaar later kunnen en zullen worden opgenomen voor het jaar 1999. Tevens
kunnen in mei 1999 normen/ramingen voor de prestatiegegevens (voor de jaren
1999–2002) bekend gemaakt worden, waartegen de realisaties in de jaarverslagen
kunnen worden afgezet. Het kabinet zal dan tevens een beschouwing kunnen geven
over de tijdigheid en de kwaliteit van de informatie en de controle op de
prestatiegegevens door de departementale accountantsdiensten. De achtergrond
van de exercitie is het bevorderen van de doelmatigheid en de effectiviteit
van beleid. 1.3 LeeswijzerDeze rapportage bestaat uit twee delen. Deel A, het algemene deel, betreft
een overkoepelende rapportage in drie hoofdstukken waarin de uitkomsten van
de analyse van de (32) beleidsprioriteiten op hoofdlijnen worden weergegeven.
Op basis van deze uitkomsten wordt een antwoord gegeven op de vraag van de
Werkgroep: is de beantwoording van de informatievragen over de beleidsprioriteiten
haalbaar. In dit hoofdstuk zijn tevens – per onderwerp – aanbevelingen
geformuleerd die in overweging kunnen worden genomen bij de verdere uitwerking
van de informatievragen van de Tweede Kamer voor de komende (begrotings)jaren.Deel B, het specifieke deel, bevat 14 hoofdstukken die gevormd worden
door zogenoemde startnotities (13 departementale en één rijksbrede)
analoog aan de indeling van de brief van de Werkgroep. Deze startnotities bevatten de resultaten van de analyse van de informatievragen per beleidsprioriteit.
De belangrijkste resultaten zijn bovendien per beleidsprioriteit aan het eind
van de startnotities in tabelvorm opgenomen. In deze tabellen wordt weergegeven
welke aspecten naar de mening van de Rekenkamer verdere aandacht behoeven.
De toelichting daarop is in de tekst van de startnotities te vinden. Waar
mogelijk zijn eveneens specifieke aanbevelingen in de tekst opgenomen.De in deel A en de startnotities opgenomen aandachtspunten zijn naar de
mening van de Rekenkamer in ieder geval van belang bij de discussie tussen
Regering en Tweede Kamer over de formulering van beleidsprioriteiten en prestatiegegevens.
De algemene rapportage in deel A en de afzonderlijke startnotities kunnen
door de desbetreffende vaste Commissies worden gebruikt bij de verdere uitwerking
van de informatievragen voor de beleidsprioriteiten.Over de analyse van de Rekenkamer en de uitkomsten ervan heeft geen overleg
met de desbetreffende departementen plaatsgevonden. De ministers rapporteren
ieder afzonderlijk aan de Tweede Kamer over de mate waarin en de wijze waarop
zij aan de vragen van de Tweede Kamer tegemoet kunnen komen. De voorliggende
analyse van de Rekenkamer is in dat opzicht te beschouwen als een «second
opinion». Dit impliceert dat de uitkomsten van de analyse van de Rekenkamer
anders kunnen luiden dan de antwoorden van de bewindspersonen aan de Tweede
Kamer.De rapportages van de departementen en de analyse van de Rekenkamer kunnen
aldus de basis vormen voor een nadere discussie tussen Regering en Tweede
Kamer over de verdere concretisering van de informatiebehoefte in het kader
van de nieuwe begrotings- en verantwoordingssystematiek voor de komende jaren.In de bijlagen van dit deel van de rapportage is de verantwoording van
de analyse door de Algemene Rekenkamer opgenomen. Daarin is informatie opgenomen
over de positionering van het verzoek, de doel- en probleemstelling, het begrippenkader,
de opzet en uitvoering van de analyse en het gehanteerde normenkader. Tevens
is een overzicht opgenomen van de door de Tweede Kamer geformuleerde beleidsprioriteiten
per departement. 2 ANALYSE OP HOOFDLIJNEN 2.1 InleidingIn dit hoofdstuk komen de voornaamste uitkomsten van de analyse van de
beleidsprioriteiten aan de orde. Het betreft algemene noties die – in
grote lijnen – voor de meeste beleidsprioriteiten gelden. Meer gedetailleerde
uitkomsten per beleidsprioriteit zijn opgenomen in de afzonderlijke startnotities.De wijze waarop de Rekenkamer de analyse van de beleidsprioriteiten heeft
uitgevoerd is beschreven in bijlage 1 van dit deel van de rapportage. De analyse
van de informatievragen van de Tweede Kamer leidde tot een aantal specifieke
opmerkingen en aandachtspunten. Waar mogelijk zijn oplossingsrichtingen aangegeven
voor aandachtspunten die de Rekenkamer in de vraagstelling van de Kamer constateerde.
Het formuleren en bewerkstelligen van (concrete) oplossingen is echter een
zaak van lange termijn. De Rekenkamer heeft niet de pretentie gehad om te
komen tot een herformulering van de vraagstelling van de Tweede Kamer. Wel
heeft zij in dit algemene deel aanbevelingen geformuleerd die een aanzet kunnen
geven tot een vraagstelling die de haalbaarheid van de beantwoording van de
vragen van de Tweede Kamer verder zal vergroten. De aanbevelingen bij de startnotities
zijn, zoals reeds vermeld, opgenomen in de tekst. 2.2 Oordeel over haalbaarheidMet de in de brief van de Werkgroep geformuleerde informatiebehoefte wordt
naar de mening van de Rekenkamer een goede aanzet gegeven voor een nieuwe
opzet van begroten en verantwoorden van beleidsprestaties.Deze aanzet maakt het mogelijk om in de toekomst meer en beter inzicht
te verkrijgen in de doelen, prestaties en uitgaven (en hun onderlinge relatie)
van een beleidsprioriteit. Tevens is een basis gelegd voor het volgen van
de ontwikkelingen op het desbetreffende beleidsterrein en, op termijn, voor
het verkrijgen van inzicht in de mogelijke effecten van het beleid.Om de kans op realisatie van de einddoelstelling (een betere relatie tussen
doelen, prestaties en uitgaven) te optimaliseren, dient naar de mening van
de Rekenkamer echter wel de nodige aandacht te worden geschonken aan een aantal
belangrijke aspecten van (de vraagstelling over) doelen, prestaties en uitgaven.
Deze aandachtspunten worden in de volgende paragrafen behandeld en voorzien
van aanbevelingen. 2.2.1 VraagstellingOm inzicht in de relatie tussen doelen, prestaties en uitgaven te verkrijgen
is het van belang dat de informatievragen op al deze aspecten betrekking hebben.
Uit de analyse van de Rekenkamer kwam naar voren, dat de vraagstelling met
betrekking tot beleidsprioriteiten niet altijd sluitend is en soms alleen
betrekking heeft op één of twee aspecten (bijvoorbeeld alleen
op de te leveren prestaties zonder dat op de doelen of uitgaven werd ingegaan).
Ook viel het de Rekenkamer op dat regelmatig wordt gevraagd naar resultaatafspraken
zonder dat ook naar de realisatie van die afspraken wordt gevraagd. Dit geldt
overigens soms ook voor de uitgaven voor (te leveren) prestaties; in die gevallen
wordt uitsluitend informatie gevraagd over de verwachte uitgaven zonder dat
ook naar de gerealiseerde uitgaven wordt gevraagd.Voorts kan worden opgemerkt dat de informatievragen betrekking hebben
op uiteenlopende niveaus van abstractie. In een aantal gevallen wordt gevraagd om informatie over de effectiviteit van een dienst of instelling,
in andere gevallen over concrete prestatiegegevens van projecten of over de
uitvoering van één subsidieregeling. Bij een dergelijke vraagstelling
bestaat het risico dat ofwel te abstracte en niet vergelijkbare informatie,
ofwel te omvangrijke en gedetailleerde informatie wordt verkregen. AanbevelingenDe Rekenkamer beveelt aan te komen tot een sluitende en consistente vraagstelling
teneinde volledige en vergelijkbare informatie te verkrijgen. Dit betekent
dat per beleidsprioriteit steeds zowel de doelen (concreet en meetbaar), de
prestaties en de uitgaven bekend zouden moeten zijn danwel gevraagd zouden
moeten worden. Om inzicht te krijgen in de mate van realisatie van beleidsafspraken
zouden steeds zowel de afspraken en/of verwachtingen met betrekking tot prestaties
en uitgaven als de realisatie daarvan bekend dienen te zijn danwel gevraagd
moeten worden.Om prestatie-, maar ook efficiëntie- en effectgegevens zinvol te
kunnen beoordelen is vergelijking van dezelfde soort gegevens over een langere
tijdreeks van belang. Dit pleit voor verstrekking van gevraagde (begrotings-
of verantwoordings)gegevens over een aantal begrotingsjaren.De toegankelijkheid en de bruikbaarheid van te leveren informatie kan
worden bevorderd door gegevens over beleidsverantwoording op hoofdlijnen te
vragen. Waar gedetailleerde informatie bij de afzonderlijke departementen
aanwezig en bekend moet zijn, zou de Tweede Kamer kunnen volstaan met het
vragen van meer geaggregeerde informatie, bijvoorbeeld op het niveau van beleidssectoren,
of van clusters van regelingen in plaats van alle regelingen afzonderlijk. 2.2.2 Concreetheid en meetbaarheid doelenDe door de Tweede Kamer geformuleerde beleidsprioriteiten hebben in de
meeste gevallen betrekking op concrete beleidsterreinen. De Rekenkamer heeft
getracht na te gaan in welke mate voor de afzonderlijke beleidsprioriteiten
concrete en meetbare doelen waren opgesteld. Uit haar analyse bleek dat voor
de meeste beleidsprioriteiten weliswaar doelen zijn geformuleerd, maar dat
deze veelal op een hoog abstractieniveau (op het niveau van maatschappelijke
effecten) zijn geformuleerd. Met name de verdere concretisering van deze doelen,
in (gekwantificeerde) subdoelstellingen, ontbreekt vaak. Daardoor zijn de
doelen van de beleidsprioriteiten moeilijk te relateren aan de te onderscheiden
prestaties. AanbevelingenIn algemene termen kan worden gesteld dat de doelen van de onderscheiden
beleidsprioriteiten nog de nodige concretisering, met name in termen van meetbaarheid
behoeven. Doelen dienen meetbaar te zijn om een eenduidig criterium te hebben
om prestaties en effecten aan af te kunnen meten en om vooruit te wijzen naar
welk type prestatiegegevens moet worden gekeken. Over de wijze waarop prestatiegegevens
zullen worden gemeten dienen voorts duidelijke afspraken te worden gemaakt
opdat die vergelijkbaar (in de tijd en tussen de diverse bronnen) zijn en
blijven.De aanwezigheid van concrete en meetbare doelstellingen voor een beleidsprioriteit
is een basisvoorwaarde. Bij die beleidsprioriteiten waar de doelstellingen
en prestaties niet of (te) weinig concreet en meetbaar zijn geformuleerd zou
de Kamer de desbetreffende minister kunnen uitnodigen dit alsnog te doen. In algemene zin kan met betrekking tot doelformulering worden aanbevolen
dat:– duidelijk dient te zijn op welk tijdstip c.q. binnen welke periode
het doel moet zijn bereikt;– bij doelen waarbij een referentiepunt wordt gehanteerd (bijvoorbeeld
vermindering lengte wachtlijsten, uitbreiding politiesterkte) de situatie
van het referentiepunt bekend is (dus een zogenoemde nulmeting is verricht);– voor lange termijn doelstellingen een tijdpad met gespecificeerde
mijlpalen (bijvoorbeeld tussendoelen, het tempo van doelbereiking) wordt aangegeven. 2.2.3 Definiëring prestatiegegevensDe Rekenkamer heeft de gevraagde gegevens zoveel mogelijk naar soort en
type gecategoriseerd. Hieruit kwam naar voren dat niet altijd sprake is van
een eenduidige definiëring van prestatiegegevens. Zo worden bijvoorbeeld
ook gegevens over middelen en effecten c.q. effectiviteit omschreven als prestatiegegevens.
Een niet eenduidig gebruik van de term prestatiegegevens levert verschillende
soorten gegevens (dus informatie) op en bemoeilijkt daardoor de vergelijkbaarheid
van deze gegevens en het verkrijgen van inzicht in (de verbetering van) beleidsprestaties. AanbevelingenOm het risico te vermijden dat de Tweede Kamer wordt voorzien van niet
als prestatiegegevens aan te merken informatie en van niet vergelijkbare gegevens,
beveelt de Rekenkamer aan alleen gegevens over de resultaten van een activiteit
als prestatiegegeven aan te merken. Deze gegevens zijn meestal kwantificeerbaar,
meetbaar en in de tijd vergelijkbaar. Vragen over (de omvang van) middelen
of de effecten van beleidsmaatregelen moeten worden onderscheiden van vragen
over prestaties. Deze gegevens zijn overigens ook zeer relevant als begrotings-
en verantwoordingsinformatie; hun functie verschilt echter. 2.2.4 Relatie doelen – prestatiegegevensZoals eerder vermeld zijn de meeste beleidsprioriteiten vertaald in beleidsdoelen,
vaak op het niveau van maatschappelijke effecten. Bij een groot aantal beleidsprioriteiten
worden prestatiegegevens gevraagd die niet de gehele beleidsprioriteit betreffen.
De gegevens die de onder deze beleidsprioriteiten gestelde informatievragen
zullen opleveren kunnen dan weliswaar voor dat deel zeer relevant en informatief
zijn, maar zullen slechts inzicht bieden in de beleidsprestaties van een klein
deel van de desbetreffende prioriteit.De Rekenkamer merkt hierbij overigens op dat deze inperking in enkele
gevallen (blijkens de brief van de Werkgroep) een zeer bewuste keuze is geweest.
De Rekenkamer heeft echter niet kunnen vaststellen dat dit voor de overige
beleidsprioriteiten, waarbij sprake was van een beperkte afdekking van de
gevraagde gegevens ten opzichte van de beleidsdoelen, eveneens het geval was. AanbevelingenDe Rekenkamer beveelt aan om de vragen naar prestatiegegevens zoveel mogelijk
te laten aansluiten bij de inhoud en omvang van de desbetreffende beleidsprioriteit
danwel daar bewust en expliciet een inperking op toe te passen. Het verkrijgen
van een deel van de voor een beleidsprioriteit relevante (prestatie)gegevens
(bijvoorbeeld over de uitvoering van een regeling in het kader
van het verhogen van de leefbaarheid in de steden) brengt het risico met zich
mee dat uitspraken worden gedaan over een groter deel van het beleidsterrein
dan op basis van de gegevens mogelijk is. 2.2.5 Relatie met begrotingsartikelenOm inzicht te kunnen krijgen in de uitgaven voor prestaties is het van
belang dat het desbetreffende beleidsterrein of de in te zetten beleidsinstrumenten
die de prestaties moeten genereren kunnen worden gerelateerd aan begrotingsartikelen.
Uit de inventarisatie van de Rekenkamer kwam naar voren dat een dergelijke
relatie in bijna de helft van de gevallen niet direct of niet aanwezig is.
Een direct financieel belang van de desbetreffende beleidsprioriteit is daardoor
niet aan te geven. In een aantal gevallen is de oorzaak hiervoor gelegen in
het feit dat de financiering van de beleidsprioriteit niet ten laste van de
begroting komt (zoals bijvoorbeeld het geval is bij de beleidsprioriteiten
op het gebied van de gezondheidszorg, waar sprake is van premiefinanciering).
In andere gevallen is sprake van een beleidsterrein dat betrekking heeft op
een groot aantal verschillende begrotingsartikelen (soms ook van andere departementale
begrotingen), waaruit de voor dat terrein relevante begrotings- of verantwoordingsbedragen
niet gemakkelijk te destilleren zijn (zoals bijvoorbeeld het geval is bij
multilaterale hulp). AanbevelingenInzicht in de relatie tussen prestaties en uitgaven kan worden bevorderd
door begrotingsartikelen zoveel mogelijk te relateren aan en eventueel te
groeperen per beleidsprioriteiten. De Rekenkamer merkt hierbij op dat beleid
en beleidsontwikkeling, in tegenstelling tot de begrotings- en verantwoordingssystematiek,
aan een grote mate van dynamiek onderhevig kan zijn. Clustering van begrotingsartikelen
naar beleidsprioriteiten dient dan ook met de nodige voorzichtigheid plaats
te vinden. 2.2.6 Betrouwbaarheid gegevensDe Rekenkamer heeft, waar mogelijk, getracht zich een indruk te vormen
van de betrouwbaarheid (in termen van juistheid, volledigheid en tijdigheid)
van de gegevens die zullen worden opgeleverd op basis van de informatievragen
van de Werkgroep. Zij heeft dit niet uitputtend kunnen doen, maar heeft vooral
gebruik gemaakt van de reeds aanwezige kennis op basis van onderzoeken naar
de financiële verantwoording en specifieke (doelmatigheids)onderzoeken.
In algemene termen is te stellen dat de kwaliteit van de op te leveren gegevens
nog voor verbetering vatbaar is. AanbevelingenRisico's in de kwaliteit van de gegevens worden vooral veroorzaakt door
de omvang en verscheidenheid van de te leveren informatie, een gebrek aan
eenduidigheid in registratie, afhankelijkheid van derden en het gebrek aan
mogelijkheden tot verifiëring van de gegevens. De Rekenkamer is van mening
dat reductie van de risico's onder andere kan worden bewerkstelligd door sluitende
afspraken over de registratiewijze van gegevens en de verbetering van registratiesystemen.
Ook controle van informatiesystemen en registraties is hierbij van belang.
In ieder geval zouden de bewindslieden naar haar mening inzicht moeten kunnen
geven in de mate van betrouwbaarheid van de aan de Tweede Kamer te verstrekken
gegevens. 3 SLOTBESCHOUWING EN VERVOLGTRAJECTResumerend is de Rekenkamer van mening dat de Tweede Kamer met de nu geformuleerde
informatiebehoefte een ambitieus traject in gang heeft gezet om te komen tot
betere beleidsinformatie (in brede zin) in begrotingen en verantwoordingen.Ambitieus, maar op termijn haalbaar. De informatievragen van de Kamer
over twee beleidsprioriteiten per departement maken duidelijk dat de inrichting
van begrotingen en verantwoordingen de nodige tijd gaat kosten; dit zal eens
te meer gelden als meer en/of andere beleidsprioriteiten worden gesteld. Het
formuleren van een informatiebehoefte die recht doet aan de doelstelling om
doelen, prestaties en uitgaven inzichtelijker te maken is een complex proces
en vergt naast tijd, analyse en concretisering, ook overleg tussen Kamer en
Regering om de wensen en mogelijkheden op elkaar af te stemmen.In dit verband merkt de Rekenkamer op, dat een ideaalsituatie waarin volledig
inzicht bestaat in (de relatie tussen) doelen, prestaties en uitgaven moeilijk
of zelfs nooit te bereiken zal zijn. Zo zullen bijvoorbeeld nooit alle effecten
van beleid meetbaar of zelfs te onderzoeken zijn. Tevens geldt, dat de kosten
voor het verkrijgen van inzicht in effecten soms dermate hoog zijn, dat het
incidenteel meten daarvan mogelijk de voorkeur verdient.Met inachtneming van het gestelde in deze rapportage ziet de Rekenkamer
voor de langere termijn goede mogelijkheden om de nieuwe opzet voor begroten
en verantwoorden verder gestalte te geven en het inzicht in de relatie tussen
doelen, prestaties en uitgaven verder te ontwikkelen. De Rekenkamer is naar
de aard van haar taak zowel gevraagd als ongevraagd bereid aan dit proces
een bijdrage te leveren. BIJLAGE 1 ANALYSEKADERPositionering van het verzoekDe invulling die de Rekenkamer aan dit verzoek heeft gegeven is de volgende.
Allereerst heeft zij het verzoek van de Werkgroep nader geoperationaliseerd.
Zij heeft dit gedaan door een aantal begrippen te concretiseren, een doel-
en probleemstelling te formuleren en een normenkader voor de analyse op te
stellen. De uitwerking daarvan is weergegeven in de volgende paragrafen. Op
basis van deze uitwerking heeft de Rekenkamer een onafhankelijke analyse uitgevoerd
op de door de Tweede Kamer geformuleerde vragen.De Rekenkamer heeft bij de uitvoering van het verzoek de beleidsprioriteiten
als zodanig als uitgangspunt genomen.Zij heeft derhalve geen toetsing uitgevoerd op de relevantie (maatschappelijk,
financieel of anderszins) van de beleidsprioriteiten. Doel- en probleemstellingDe doelstelling van de analyse van de Algemene Rekenkamer is de Tweede
Kamer te kunnen informeren over de haalbaarheid van het doel om meer inzicht
te krijgen in beleidsprestaties door middel van prestatiegegevens en het relateren
van deze gegevens aan doelen en uitgaven).De probleemstelling luidt als volgt:«In welke mate is de beantwoording van de door de Tweede Kamer
geformuleerde informatievragen haalbaar (c.q. zinvol en realiseerbaar), bezien
in het licht van het einddoel (beter inzicht krijgen in de doelstellingen
van het beleid, de daarvoor te leveren en geleverde prestaties en de daarvoor
geplande en gerealiseerde uitgaven)».BegrippenkaderVoor de uitvoering van het verzoek van de Werkgroep is, gegeven de bovenstaande
doel- en probleemstelling, nadere concretisering van een aantal begrippen
van belang. HaalbaarheidHaalbaarheid kan worden geoperationaliseerd in de termen «zinvol»
en «realiseerbaar».Van zinvolle vragen en antwoorden over prestatiegegevens is sprake als
de juiste vragen worden gesteld (en antwoorden worden gegeven) in het perspectief
van het geformuleerde (eind)doel. Dit doel is blijkens de kamerstukken te
omschrijven als het verkrijgen van meer inzicht in beleidsprestaties door
middel van prestatiegegevens en het kunnen relateren van deze gegevens aan
doelen en uitgaven. Haalbaarheid (in termen van zinvolheid) kan dan ook in
dat kader worden geoperationaliseerd; doelen, prestaties en uitgaven dienen
duidelijk omschreven te zijn en in een duidelijke relatie tot elkaar te staan.Haalbaar in termen van realiseerbaar heeft betrekking op de vraag of de
gegevens zijn te leveren en zo ja, of ze op een kwalitatief aanvaardbaar niveau
zijn te leveren. Aldus vertaald betekent haalbaar dat de gegevens moeten kunnen
worden aangeleverd en dat ze aan een aantal eisen (van onder andere juistheid,
volledigheid en tijdigheid) moeten voldoen. PrestatiesBij de realisatie van een snellere en betere financiële verantwoording vervullen «prestaties» en «prestatiegegevens»
een centrale rol. Prestatie is gelijk te stellen aan het resultaat van een
activiteit. Vertaald naar een concreet beleidsterrein kan hier bijvoorbeeld
onder worden verstaan het aantal in een bepaalde periode verstrekte vergunningen
voor de varkenshouderij, aantal opgeleide agenten, verstrekte huursubsidie
etc.Prestatie wordt in de brief van de Tweede Kamer soms ook opgevat als de
maatschappelijke effecten van beleid. Gegevens die daarop betrekking hebben
zijn bijvoorbeeld gegevens over de gereduceerde woonlasten voor burgers. Opgemerkt
moet worden dat deze categorie gegevens in strikte zin niet tot prestatiegegevens
te rekenen is, maar wel relevante begrotings- en verantwoordingsinformatie
betreft. Categorisering gegevensIn de brief van de Werkgroep wordt een groot aantal gegevens gevraagd.
Als wordt gekeken naar de aard van deze gegevens dan hebben ze betrekking
op:• doelen (b.v. de doelstelling van de hulp aan Indonesië of
de doelstelling met betrekking tot jeugdcriminaliteit);• middelen (of input, bijvoorbeeld budgetten en personeelsbezetting
van een organisatie);• prestaties (of output/het resultaat van een activiteit, bijvoorbeeld
het aantal verleende vergunningen);• (maatschappelijk) effect (of outcome, bijvoorbeeld afgenomen criminaliteit).Om inzichtelijk te krijgen of voor de onderscheiden beleidsprioriteiten
de juiste vragen zijn gesteld c.q. de juiste gegevens kunnen worden geleverd
is een categorisering van de gevraagde gegevens naar bovenstaande indeling
van belang. De gevraagde gegevens zouden, als het om prestaties gaat, outputgegevens
moeten betreffen; deze hebben immers betrekking op de resultaten van een activiteit.Als ook inzicht gewenst is in de mate waarin het beleid efficiënt
wordt uitgevoerd en in de mate van realisatie van de doelen, is een confrontatie
van bovenstaande grootheden van belang. Dit kan leiden tot uitspraken over
de:• efficiëntie (of doelmatigheid, als resultante van de confrontatie
van middelen met prestaties; bijvoorbeeld de kosten per verleende vergunning);• doelbereiking (de mate waarin het gestelde doel bereikt wordt)
en effectiviteit (doelbereiking als gevolg van het daarvoor ingezette beleidsinstrumentarium).Hieruit volgt het belang dat doelen duidelijk, concreet en meetbaar zijn
geformuleerd. Immers de confrontatie van het gewenste doel (de «soll»
situatie) met de realiteit (de «ist» situatie) zegt iets over
de mate van doelbereiking.De Rekenkamer heeft, uitgaande van de beleidsprioriteiten, de informatievragen
van de Tweede Kamer volgens bovenstaand stramien gestructureerd en vervolgens
aan de hand van een aantal standaard normen en criteria meer in concreto geanalyseerd.
In de volgende paragraaf is deze normatiek verder uitgewerkt. Opzet en uitvoering analyseIn algemene zin is te stellen dat de informatievragen van een beleidsprioriteit
aan een aantal vereisten moeten voldoen om de beantwoording van de vragen
als zodanig haalbaar te maken. Deze vereisten hebben betrekking op drie verschillende
niveaus, te weten: • de beleidsprioriteit zelf (meer concreet: de relatie met de doelstelling
van het gekozen beleid);• de informatievragen (de relatie met de beleidsprioriteit) en • de gegevens die deze vragen opleveren (de aard en kwaliteit ervan).De analyse die de Rekenkamer op de hiervoor beschreven niveaus heeft uitgevoerd
is tweeledig:• een «technische» beoordeling van de informatievragen,
gegeven de geformuleerde beleidsprioriteiten. Hierbij komen aspecten aan de
orde als de mate van concreet- en meetbaarheid van de doelstellingen, de mate
van afdekking van de beleidsprioriteit door de informatievragen, de mate waarin
de gevraagde gegevens prestaties of effecten betreffen etc.;• een inhoudelijke beoordeling van de informatievragen. Hierbij is
onder andere gekeken naar de mate waarin de gevraagde informatie aanwezig
dan wel aan te leveren is en, indien aan te leveren, betrouwbaar is. Normen en inzichtsvragenDe uitwerking die hieronder volgt heeft tot doel de informatievragen van
de Tweede Kamer gestandaardiseerd te kunnen toetsen op «haalbaarheid».
Tevens is een aantal vragen opgenomen die meer inzicht geven in de informatievragen
in relatie tot de kernbegrippen doelstelling, prestaties en uitgaven.Deze wijze van beoordelen is voor alle beleidsprioriteiten zoveel mogelijk
op dezelfde manier uitgevoerd.De normen en inzichtsvragen zijn opgenomen in de onderstaande tabel en
hebben betrekking op:1. de beleidsprioriteiten als zodanig;2. de specifieke informatie (soort, type) per beleidsveld.ad 1. De beleidsprioriteiten• Normen– de beleidsprioriteiten dienen betrekking te hebben op duidelijke
en concrete beleidsdoelen;– het beleidsdoel dient meetbaar te zijn. • Inzichtsvragen– zijn de beleidsprioriteiten te koppelen aan begrotingsartikelen?– is voor de beleidsprioriteiten een financieel belang aan te geven?– zijn er departementsoverstijgende beleidsprioriteiten; welke begrotingsartikelen
zijn daar bij betrokken? – is er een duidelijk omschreven doelgroep?– op welk niveau is de (hoofd)doelstelling van het beleid geformuleerd?– zijn er neven/subdoelstellingen?– (als er meer departementen bij betrokken zijn:) kan er sprake
zijn van tegengestelde doelen?– zijn er meerdere beleidsinstrumenten/doelstellingen per instrument?– zijn jaardoelen geformuleerd of is sprake van lange termijndoelen?– welke problemen kunnen zich voordoen (op basis van toetsing aan
de bovenstaande criteria)?– welke eventuele mogelijkheden/oplossingen zijn er?ad 2. Beleidsprioriteiten specifiek: informatie/kengetallen • Normen– de gevraagde informatie dient concreet en meetbaar geformuleerd
te zijn;– de informatie moet representatief zijn voor het beleidsveld/beleidsdoel;– er dient een koppeling (te maken) te zijn met begrotingsartikelen;– de informatie dient betrouwbaar te zijn;– de informatie dient in de tijd te vergelijken te zijn;– het moet mogelijk zijn de informatie jaarlijks op te leveren • Inzichtsvragen– welke (soort) gegevens worden gevraagd (middelen, activiteit,
prestaties, effect)?– wordt met deze gegevens het beleidsveld voldoende afgedekt?– zo nee, welke mogelijkheden/oplossingen zijn er?– zijn de gegevens ten departemente te verzamelen of is er sprake
van afhankelijkheid van derden (b.v. internationale organisaties, zelfstandige
bestuursorganen)?– heeft de gevraagde informatie betrekking op (het bereiken van)
de doelgroep?– is er sprake van (aansluiting met) reeds bestaande kengetallen?– welke eventuele mogelijkheden/oplossingen zijn er? BIJLAGE 2 OVERZICHT BELEIDSPRIORITEITEN DEPARTEMENTENRIJKSBREED• Verbetering informatievoorziening in begrotingen en financiële
verantwoordingen• Kwaliteit van de rijksdienst in relatie tot de doelmatigheidstaakstellingen
in het regeerakkoord KONINKRIJKSRELATIES• Realisatie samenwerkingsprojecten• Sociaal vangnet BUITENLANDSE ZAKEN• Hulp aan Indonesië• Effectiviteit multilaterale hulp• Besteding Europese structuurfondsen in Nederland (met bijzondere
aandacht voor het element van co-financiering door de Nederlandse regering) JUSTITIE• Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND; art. 07.01 en agentschapsbegroting)• Jeugdbeleid en jeugdcriminaliteit (in het bijzonder gelet op de
Van Montfrans-gelden) BINNENLANDSE ZAKEN• Grote Steden- en Integratiebeleid (GSI, art. 02.12)• Politiesterkte (art. 05.23) ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN• Schooluitval• Lerarentekort primair onderwijs in relatie tot groepsgrootte, vermindering
wachtgelden en inzet formatiegelden FINANCIËN• Afdrachtvermindering• Investeringsfaciliteiten DEFENSIE• Gevechtskracht• Vredesoperaties VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING, MILIEUBEHEER• Huursubsidie• Uitvoering klimaatbeleid VERKEER EN WATERSTAAT• Waterhuishouding• Congestiekans hoofdwegennet ECONOMISCHE ZAKEN• Instrumentarium en tijdpad om te komen tot een vermindering van
de administratieve lasten• Doelmatigheid exportinstrumentarium• Instrumenten EZ in het kader van het grote stedenbeleid• ICT-beleid LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJ• Herstructurering varkenshouderij• Biologische landbouw• Grondverwerving en grondbeheer SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID• Sluitende aanpak van de jaarlijkse nieuwe instroom van volwassen
werkzoekenden in samenhang met WSW-plaatsingen WIW-plaatsingen, I/D-banen
en evenredige plaatsingen van minderheden door de arbeidsvoorzieningsorganisatie,
uitvoeringsinstellingen en gemeenten• Bestrijding van fraude in de sociale zekerheid VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT• Geneesmiddelen• Wachtlijstproblematiek en werkdruk in verzorgingshuizen DEEL B – STARTNOTITIES 4 STARTNOTITIE RIJKSBREED 4.1 Beleidsprioriteit «Verbetering van de informatievoorziening
in begrotingen en financiële verantwoordingen» 4.1.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt ten aanzien van de beleidsprioriteit «Verbetering
van de informatievoorziening in begrotingen en financiële verantwoordingen»
onderstaande gegevens. Wil de regering• aangeven wat, zo concreet mogelijk, de doelstellingen zijn van
de verbetering van de informatievoorziening aan het parlement (betere controle
door het parlement, meer debat op hoofdlijnen, minder of andersoortige kamervragen,
meer aandacht voor de koppeling tussen beleid en geld);• de verbetering van de informatievoorziening in begrotingshoofdstukken
af te bakenen (verbetering begrotingen en suppletore begrotingen in het kader
van de Begroting in de 21e eeuw, verbetering financiële verantwoordingen
en omvorming tot jaarverslag, omvorming financieel beheersbrief tot jaarverslag
van het Rijk);• in een plan van aanpak aan te geven hoe en in welk tempo men (gefaseerd)
de doelstellingen denkt te realiseren d.m.v. aanpassing van wet- en regelgeving
en verbetering van de begrotingsstukken;• waaraan men het succes van de verbetering denkt af te meten;• jaarlijks in de financiële beheersbrief/het jaarverslag van
het Rijk de vooruitgang van de verbetering van de informatievoorziening te
toetsen en te vergelijken met de planning. 4.1.2 Het beleidsveldDe beleidsprioriteit «Verbetering van de informatievoorziening in
begrotingen en financiële verantwoordingen» heeft niet zo zeer
betrekking op een specifiek beleidsveld. Er is sprake van een meer algemeen
(departementsoverstijgend) vraagstuk met betrekking tot alle begrotingsartikelen.In 1997 is vanuit de Tweede Kamer het initiatief genomen tot het verbeteren
van de kwaliteit van de financiële verantwoordingen. Dit resulteerde
in het rapport «Jaarverslag in de politieke arena» dat in juni
1998 aan de Tweede Kamer werd aangeboden. Overigens nam de Rekenkamer in de
desbetreffende werkgroep deel.Onder het verbeteren van de kwaliteit wordt in dit rapport onder andere
het opnemen van relevante beleidsinformatie verstaan. Beoogd wordt een duidelijker
relatie te leggen tussen doelen, uitgaven en prestaties. Kernbegrippen zijn
verder bruikbaarheid, hanteerbaarheid, leesbaarheid en tijdigheid.Concreet betekent het dat de indeling van de begrotingen en financiële
verantwoordingen verandert.Het kabinetsstandpunt is verwoord in de op 19 mei 1999 te publiceren rapportage
«Van beleidsbegroting tot beleidsverantwoording». Hierin worden
concrete maatregelen aangekondigd en is het te volgen implementatietraject
opgenomen. 4.1.3 Gevraagde gegevensTen tijde van het formuleren van de beleidsprioriteit en de daarbij behorende
gevraagde gegevens was nog niet bekend op welke wijze de kwaliteitsverbetering
zou worden ingevuld. De rapportage «Van beleidsbegroting
tot beleidsverantwoording» geeft naar verwachting voor een belangrijk
deel antwoord op de gestelde vragen.Opgemerkt moet worden, dat het waarschijnlijk niet mogelijk zal zijn jaarlijks
aan te geven wat de bijdrage aan de kwaliteitsverbetering is. Hiervoor dienen
indicatoren te worden geformuleerd op het niveau van begroting, financiële
verantwoording en de begrotingscyclus. Ook dient te worden bepaald wat het
gewenste kwaliteitsniveau is, oftewel wanneer kan de kwaliteit als voldoende
worden aangemerkt.Het jaarlijks over de voortgang van het project rapporteren in het jaarverslag
van het Rijk is een geaggregeerde rapportage op het niveau van het Rijk. Het
ligt voor de hand om aanvullend aan de individuele ministers te vragen of
zij in hun financiële verantwoording kunnen aangeven in hoeverre het
vastgestelde implementatietraject gerealiseerd wordt. In het jaarverslag van
het Rijk kan dan een meer geaggregeerd beeld worden opgenomen. Om tot een
geaggregeerd beeld te kunnen komen is wel enige mate van standaardisatie in
de rapportage per ministerie vereist. 4.2 Beleidsprioriteit «Kwaliteit van de Rijksdienst
in relatie tot de doelmatigheidstaakstellingen in het regeerakkoord» 4.2.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt ten aanzien van de beleidsprioriteit «Kwaliteit
van de Rijksdienst in relatie tot de doelmatigheidstaakstellingen in het regeerakkoord»
aan het kabinet: • zelf aan te geven met welke prestatiegegevens de kwaliteit van
de departementen gemeten gaat worden en welke normen daarbij worden gehanteerd;• welke instrumenten gebruikt gaan worden.De Tweede Kamer vraagt tevens aan het kabinet het volgende te toetsen: • of de kwaliteitsnormen door de departementen worden gehaald;• of de doelmatigheidstaakstellingen door departementen worden gehaald. 4.2.2 Het beleidsveld 4.2.2.1 InleidingBij de in deze notitie te behandelen beleidsprioriteit valt op dat deze
bestaat uit twee van elkaar te onderscheiden componenten, die alleen in de
formulering van de beleidsprioriteit zelf met elkaar in relatie worden gebracht.Deze twee componenten zijn de kwaliteit van de Rijksdienst (kwaliteitscomponent)
en doelmatigheidstaakstellingen in het regeerakkoord (doelmatigheidscomponent).De bij deze beleidsprioriteit gestelde vragen hebben dezelfde tweedeling,
de eerste drie vragen betreffen de kwaliteitscomponent, de vierde en laatste
vraag betreft de doelmatigheidscomponent. De relatie tussen beide componenten
wordt uitsluitend gelegd in de formulering van de beleidsprioriteit zelf.
Of een kwaliteitsverhogende of kwaliteitsverlagende relatie is beoogd, kan
niet uit de toelichting bij de beleidsprioriteit worden opgemaakt.Om deze reden zullen de twee componenten in deze notitie afzonderlijk
aan bod komen. Waar mogelijk zal worden ingegaan op de relatie tussen beide
componenten. 4.2.2.2 KwaliteitscomponentAangezien het hier een rijksbrede invalshoek betreft is het beleidsveld
te omvangrijk om dit in een korte schets weer te geven.Daarnaast is het begrip «kwaliteit» een ruim begrip, dat als
zodanig niet meetbaar is. In het regeerakkoord wordt het begrip «kwaliteit
van de Rijksdienst» echter wel ingeperkt (p. 123–124). Specifiek
worden daarin de volgende beleidsvelden aangehaald, waaraan bijzondere aandacht
dient te worden besteed om de kwaliteit van de Rijksdienst te verbeteren:• personeelsbeleid;• informatie- en communicatietechnologiebeleid (ICT-beleid);• overheidsvoorlichtingsbeleid;• klantgerichtheid (indien mogelijk en nuttig).Deze in het regeerakkoord gegeven uitwerking geeft aan het begrip «kwaliteit»
maar een beperkte invulling. Alleen de laatste twee beleidsvelden sluiten
aan bij datgene dat vaak in samenhang met het begrip kwaliteit wordt gezien,
de eerste twee beleidsvelden zijn te zien als noodzakelijke voorwaarden voor
het verhogen van de kwaliteit. Kwaliteit kan als volgt worden gedefinieerd:• Kwaliteit is de mate waarin de geleverde prestatie aan de verwachtingen
van de cliënt voldoet.Dit komt overeen met de definitie die de «International Organisation
for Standardization (ISO-norm 9004–2)» hanteert1.Zelfs als het produkt technisch perfect is (technische kwaliteit), kan
de kwaliteit onvoldoende zijn als het niet voldoet aan de verwachtingen van
de klant. De verwachtingen van de klant zijn dus cruciaal bij het kwaliteitsbegrip.
Met behulp van voorlichting zijn verwachtingen bij te stellen, klantgerichtheid
zorgt ervoor dat bij het produceren van produkten en/of diensten rekening
gehouden kan worden met de verwachtingen van de klanten in zijn algemeenheid.
Of dit uiteindelijk is gelukt kan worden afgeleid uit de mate van klanttevredenheid.In het regeerakkoord staat ook een aantal concrete doelen geformuleerd,
met een tijdshorizon. Als tijdshorizon wordt gegeven «in de komende
periode». Aangenomen mag worden dat hier wordt gedoeld op de komende
kabinetsperiode, wat een tijdsperiode inhoudt van vier jaar. De concrete doelen
hebben alleen betrekking op de noodzakelijke voorwaarden personeelsbeleid
en ICT-beleid, deze doelen zijn:• het creëren van extra traineeplaatsen;• het ontwikkelen van interdepartementale opleidingsprogramma's;• het verplicht maken van de mobiliteit tussen departementen;• het uitbreiden van de Algemene Bestuursdienst met de schalen 16
en 15;• het bevorderen van de mobiliteit tussen rijksdienst, grote gemeenten,
de EU en andere internationale organisaties;• het functioneren van topambtenaren koppelen aan afspraken over
resultaten;• arbeidsvoorwaarden van topambtenaren flexibiliseren;• het oplossen van het millenniumprobleem.Over de twee beleidsvelden die duidelijke relaties hebben met kwaliteit
staat het volgende vermeld:• dat zoveel mogelijk burgers toegang moeten hebben tot zoveel mogelijk
overheidsinformatie;• dat effectiviteit van overheidsvoorlichting vergroot moet worden;• dat overheidsinformatie beter toegankelijk moet zijn; • dat instrumenten ontwikkeld moeten worden om terugkoppeling en
monitoring door klanten mogelijk te maken, waar dit ook mogelijk is. De concrete set eerste doelen zijn allemaal intern gericht en zodoende
ook rechtstreeks door de departementen1 te beïnvloeden.Bij de minder concrete set tweede doelen worden ook de in te zetten instrumenten
minder concreet ingevuld (zie hiervoor verder bij het doelmatigheidscomponent). 4.2.2.3 DoelmatigheidscomponentVoor deze component geldt voor het beleidsveld hetzelfde als voor de kwaliteitscomponent.
Ook hier worden in het regeerakkoord voor bepaalde specifieke beleidsvelden
specifieke doelmatigheidstaakstellingen gegeven, naast doelmatigheidstaakstellingen
op beleidsterreinen die de hele rijksoverheid betreffen. Deze laatste zijn:• arbeidsproduktiviteit;• personeelsbeleid (zowel volume als loonontwikkeling);• inkoopbeleid;• beleid met betrekking tot externe advisering.De specifieke beleidsterreinen zijn de volgende:• sociale zekerheid;• Verkeer en Waterstaat;• Landbouw, Natuurbeheer en Visserij;• gevangeniswezen;• volkshuisvesting.In het regeerakkoord worden bij de doelmatigheids-taakstellingen op deze
beleidsterreinen concrete doelen gegeven met een tijdpad van vier jaar. Per
jaar wordt aangegeven welke besparing het kabinet verwacht te bereiken. Deze
doelen zijn de volgende (de tussen haakjes gegeven 4 getallen betreffen de
te verwachte totale besparingen, in miljoenen guldens, voor de jaren 1999,
2000, 2001 en 2002):• een afroming van de arbeidsproduktiviteitsstijging met 0,55% per
jaar2 (110, 220, 330, 450);• een taakstelling op het personele volume van in totaal 5% in 20023 (36, 72, 108, 144);• verlaging van de incidentele loonstijging in de zorgsector van
0,75% in 1999 naar 0,6% in 2002, voor de overige sectoren een budgettering
van 0,6% (73, 170, 285, 435);• een jaarlijkse efficiency-verbetering van 1% bij het inkoopbeleid4 (62, 123, 185, 246);• een generieke korting van 5% per jaar oplopend tot 15% in 2001
voor de uitgaven voor externe advisering5 (18,
37, 54, 54);• verlaging van de uitvoeringskosten van de uitvoeringsinstellingen
in de sociale zekerheid en van de Sociale Verzekeringsbank (50, 250, 400,
500);• totstandkoming van centra voor Werk en Inkomen (25, 50, 75, 100);• op het terrein van Verkeer en Waterstaat een intensivering van
het beleid van tenderen en aanbesteden (0, 30, 60, 90);• op het terrein van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij het volgende:afname van het aantal agrariërs;verlaging van de apparaatskosten van het departement zelf;in overeenstemming brengen van het onderwijsdeel van de Landbouwuniversiteit
met andere technische universiteiten;vergroting van de doelmatigheid bij het beleid en de uitvoering van natuurbeheer
en landinrichting;alles bij elkaar leidt dit tot de volgende ombuigingen (50, 90, 125, 150);• beperking van de uitbreiding van celcapaciteit in het gevangeniswezen, dit wordt bereikt door bevordering van het gebruik van alternatieve
straffen, continuering van de huidige noodmaatregelen en harmonisatie van
strafvorderingseisen (25, 50, 75, 115);• stroomlijning van de uitvoering van de IHS (systeem voor individuele
huursubsidie), dit wordt bereikt door onder meer een beperking van de vergoeding
aan de zogenoemde «matigende verhuurders» (25, 25, 50, 50).Zoals blijkt uit bovenstaande opsomming zijn de meeste doelen heel concreet
en meetbaar. Bij een aantal is dat niet het geval. Bij deze doelen zou aan
het kabinet gevraagd kunnen worden deze meer te concretiseren, dit zijn:• op het terrein van Verkeer en Waterstaat een intensivering van
het beleid van tenderen en aanbesteden;• op het terrein van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij de vergroting
van de doelmatigheid bij het beleid en de uitvoering van natuurbeheer en landinrichting;• stroomlijning van de uitvoering van de IHS.Als ook deze doelstellingen zijn geconcretiseerd en meetbaar gemaakt,
kan de Tweede Kamer het bereiken van alle doelstellingen monitoren. Of het
halen van de doelstellingen ook daadwerkelijk leidt tot de gegeven besparingen
zal moeten blijken (dit kan overigens ook heel goed worden gemonitord). De
hiervoor in te zetten beleidsinstrumenten zijn niet altijd duidelijk weergegeven.
In sommige gevallen worden concrete maatregelen genoemd (bijvoorbeeld totstandkoming
van centra voor Werk en Inkomen of het bevorderen van het gebruik van alternatieve
straffen), in andere gevallen staat bijvoorbeeld slechts aangegeven dat een
jaarlijkse efficiency-verbetering gerealiseerd gaat worden. 4.2.3 Gevraagde gegevensBij deze beleidsprioriteit heeft de Tweede Kamer niet de (prestatie)gegevens
ingevuld, maar vraagt zij dit aan het kabinet. Dit geldt specifiek voor de
kwaliteitscomponent van deze beleidsprioriteit. Bij de doelmatigheidscomponent
wordt gevraagd in hoeverre de doelmatigheids-taakstellingen worden gehaald. 4.2.3.1 KwaliteitscomponentDe gegevens over de kwaliteitscomponent kunnen worden gezocht bij de in
paragraaf 4.2.2.2 gegeven doelen. Voor de concrete doelen die betrekking
hebben op het personeelsbeleid en het ICT-beleid kan gedacht worden aan de
volgende:• het aantal traineeplaatsen;• het aantal ontwikkelde interdepartementale opleidingsprogramma's;• gegevens met betrekking tot de mobiliteit, waarbij bijvoorbeeld
gedacht kan worden aan het aantal ambtenaren dat overstapt van de rijksoverheid
naar de gemeentelijke overheid;• het aantal topambtenaren waarbij het functioneren is gekoppeld
aan afspraken over resultaten;• stand van zaken met betrekking tot het millennium-probleem.Zoals al in paragraaf 4.2.2.2 is aangegeven betreft het hier slechts
de noodzakelijke randvoorwaarden voor kwaliteit. Als gekeken wordt naar de
doelen die duidelijk een relatie hebben met het begrip kwaliteit wordt het
vinden van daarbij horende gegevens moeilijker. De doelen zijn ook niet geconcretiseerd,
hieruit zijn derhalve geen duidelijke concrete normen af te leiden. De vraag
van de Tweede Kamer aan het kabinet om hier zelf normen bij te formuleren
is dan ook uiterst relevant. Wanneer hierbij concrete normen
worden gegeven kunnen de prestaties worden afgeleid. Voor het (kwaliteits)
beleidsveld «klantgerichtheid» verwijst de Algemene Rekenkamer
naar haar rapport «Klantgerichtheid publieke dienstverlening»
(Tweede Kamer, vergaderjaar 1996–1997, 25 285). In dit rapport
wordt namelijk ook aandacht besteed aan een voor kwaliteit zeer belangrijk
aspect, te weten de klanttevredenheid.Het is de vraag in hoeverre de kwaliteit van de rijksdienst meetbaar is.
Wanneer kwaliteit wordt ingevuld zoals in eerder is gedaan, zal de meetbaarheid
afhankelijk zijn van het vinden van goede instrumenten om terugkoppeling en
monitoring door klanten mogelijk te maken. De resultaten van deze monitoring
kunnen een indicatie geven van de kwaliteit van de rijksdienst, zeker als
de monitoring zich richt op het aspect klanttevredenheid en als hiervoor adequate
normen ontwikkeld kunnen worden. Dit geldt overigens ook voor de «effectiviteit
van de rijksdienst». 4.2.3.2 DoelmatigheidscomponentDe doelen die in het regeerakkoord worden genoemd zijn heel concreet en
meetbaar. Dit geldt zeker voor de te realiseren ombuigingen. Zoals ook al
bij het doelmatigheidscomponent staat vermeld zijn de ombuigingen op een eenvoudige
manier te monitoren. Ook de meeste doelstellingen zijn zodanig concreet geformuleerd
dat zij op eenvoudige wijze vanuit de Tweede Kamer zijn te monitoren (bijvoorbeeld
de totstandkoming van de centra voor Werk en Inkomen).Het leggen van een relatie tussen doelen, prestaties en uitgaven is evenwel
minder goed mogelijk. Bij een aantal doelen is onduidelijk welke prestaties
geleverd zouden moeten worden om de desbetreffende doelen te bereiken. De
volledige doelmatigheidscomponent van de beleidsprioriteit bestaat uit het
halen van ombuigingsdoelstellingen, die te zien zijn als opbrengsten voor
het rijk. Op die manier wordt wel met de uitgaven rekening gehouden, omdat
de in het regeerakkoord genoemde ombuigingsdoelstellingen netto worden gepresenteerd,
waarbij al rekening is gehouden met de te maken kosten. Het verdient aanbeveling
om tevens meer inzicht te verkrijgen in de te leveren en (op termijn) geleverde
prestaties.Tenslotte wordt opgemerkt dat de samenhang tussen de componenten niet
duidelijk is. Het is de vraag in hoeverre ombuigingen bijdragen aan de vergroting
van de kwaliteit van de rijksdienst. Het is voor de hand liggend het tegenovergestelde
te verwachten. Toch heeft het relateren van de twee (op het eerste gezicht
losstaande) componenten een groot voordeel. Op deze manier wordt duidelijk
gemaakt, dat ombuigingen niet ten koste mogen gaan van de kwaliteit van de
rijksdienst. Het realiseren van de doelmatigheidstaakstellingen mag en kan
dus niet leiden tot een tegenovergesteld resultaat bij de kwaliteitsnormen. 5 STARTNOTITIE KONINKRIJKSRELATIES 5.1 Beleidsprioriteiten «Realisatie samenwerkingsprojecten»
en «Sociaal vangnet» 5.1.1 VraagstellingDe Tweede Kamer wil ten aanzien van de beleidsprioriteiten «Realisatie
samenwerkingsprojecten» en «Sociaal vangnet» inzicht krijgen
in de mate waarin de begrote bedragen voor de diverse samenwerkingsprojecten
daadwerkelijk zijn besteed in 1999 en welke resultaten daarmee zijn geboekt.Voor 28 samenwerkingsprojecten en voor 5 specifieke sectoren in het kader
van het sociaal vangnet (zoals openbare financiën, onderwijs, sociale
ontwikkeling en gezondheidszorg) worden de volgende gegevens gevraagd: • Loopt het proces door in 1999• Zijn voor 1999 concrete, meetbare doelen en/of resultaatverplichtingen
opgenomen• Vergelijking tussen doelen en resultaten voor 1999• Vergelijking tussen raming en realisatie voor 1999 (in Nederlandse
guldens) 5.1.2 Het beleidsveld 5.1.2.1 Algemene beschrijvingIn het Regeerakkoord wordt de overgang van het Kabinet voor Nederlands
Antilliaanse en Arubaanse Zaken naar het Ministerie van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties (BZK; de directie Koninkrijksrelaties van het Directoraat
Generaal Constitutionele Zaken en Koninkrijksrelaties) gemeld. Er blijft een
apart begrotingshoofdstuk voor de samenwerking met de Nederlandse Antillen
en Aruba.De hoofddoelstelling van het samenwerkingsbeleid is het bevorderen van
de zelfredzaamheid van de Nederlandse Antillen door bijdragen aan de maatschappelijke
ontwikkeling, versterking van het bestuur, economie, werkgelegenheid en rechtshandhaving
van de Koninkrijkspartners.Daartoe zal het beleid, gericht op het voortzetten van de gezondmaking
van de overheidsfinanciën worden gecontinueerd (begroting 1999). Het
Regeerakkoord vermeldt verder uitdrukkelijk de versterking van de justitiële
samenwerking en de voltooiing van de Kustwacht, als zijnde cruciaal voor de
rechtshandhaving.De hoofddoelstelling is geformuleerd op het niveau van maatschappelijke
effecten. Voor de 10 beleidssectoren zijn subdoelstellingen geformuleerd met
verschillende niveaus van operationalisatie; bijvoorbeeld:• Rechtshandhaving:bijdragen aan het op peil houden van een redelijk voorzieningenniveau
van de rechtshandhavingsactiviteiten;• Bestuursondersteuning en overheidsorganisatie:algemene verbetering van het openbaar bestuur, ontwikkeling van personele
functie, vorming en opleiding en algemene ontwikkeling van de overheidsorganisatie;• Openbare financiën:Verbeteren van de toestand van de openbare financiën, zowel aan de
inkomsten- als aan de uitgavenkant;• Volkshuisvesting en wijkverbetering: bevordering van de toegankelijkheid tot betaalbare en kwalitatief minimaal
gewenste huisvesting, en verbetering van de directe woonomgeving;• etc. (af te leiden uit begroting)Het gaat in totaal om circa 550 projecten. Hierbij wordt een onderscheid
gemaakt tussen (1) personele samenwerkingsprojecten, waarbij de Nederlandse
overheid bijdraagt aan uitzending van personeel naar de Nederlandse Antillen
en Aruba, en (2) projectfinanciering, waarbij specifieke voorwaarden worden
gesteld aan besteding.Per afzonderlijk project zullen – naar mag worden verwacht –
concrete en meetbare doelstellingen zijn geformuleerd.Momenteel wordt gewerkt aan een nota samenwerkingsbeleid waarin de hoofdlijnen
voor dit beleid in de komende jaren wordt aangegeven. Daarin worden ook de
voorwaarden besproken waaronder de overgang van project- naar programmafinanciering
kan plaatsvinden. Deze nota zou in april 1999 aan de Ministerraad worden voorgelegd
en vervolgens aan de Tweede Kamer aangeboden. 5.1.2.2 Financieel belangDe middelen voor de beide beleidsprioriteiten zijn begroot onder artikel
02.13 van de Begroting van Koninkrijksrelaties (samenwerkingsartikel). Het
gaat om f 235 miljoen, verdeeld over 10 beleidssectoren. De onderverdeling
zoals aangegeven in de rijksbegroting is, zo bleek naar aanleiding van kamervragen,
onvolledig. Het overzicht in de brief van de Tweede Kamer is de gecorrigeerde
versie, maar blijft indicatief.In de afgelopen jaren zijn de vakdepartementen in toenemende mate betrokken
geraakt bij de samenwerking tussen de landen van het Koninkrijk. De zogenoemde
Coördinatiecommissie Koninkrijksrelaties is belast met de versterking
van de interdepartementale coördinatie.In de begrotingen van de vakdepartementen zijn geen bijdragen aan de Nederlandse
Antillen of Aruba zichtbaar; ook geen bijdragen via het Ministerie van BZK. 5.1.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingenZoals gesteld is de hoofddoelstelling voor deze beleidsprioriteiten geformuleerd
op het niveau van maatschappelijke effecten en verder uitgewerkt voor de te
onderscheiden beleidssectoren. Als de Tweede Kamer inzicht wil in de realisatie
van deze (sectorale) doelstellingen dan dienen (sectorale) doelstellingen
te worden geoperationaliseerd in meetbare indicatoren en dient de norm te
worden geformuleerd. Bijvoorbeeld wat is het beoogde voorzieningenniveau voor
de rechtshandhavingsactiviteiten of voor de sector openbare financiën;
welke projecten moeten daarvoor worden gerealiseerd etc.Ook de project-doelstellingen dienen concreet en meetbaar geformuleerd
te zijn. Informatie over de resultaten en uitgaven op projectniveau levert
een grote hoeveelheid (detail)gegevens op maar biedt niet zonder meer inzicht
in de eventuele realisatie van de sectorale doelstellingen. Als de Tweede
Kamer op dat niveau inzicht in de realisatie van doelstellingen wil krijgen,
is het van belang dat een relatie kan worden gelegd tussen de projecten/projectdoelstellingen
en de doelstellingen op het niveau van de beleidssector. 5.1.3 Gevraagde gegevens 5.1.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsterreinDe Tweede Kamer vraagt gegevens over uitgaven, resultaatafspraken en gerealiseerde
resultaten in de vorm van produkten en activiteiten (prestaties) en een vergelijking
tussen doelen en resultaten (prestaties) voor 1999. Met de gevraagde informatie
kan een relatie worden gelegd tussen doelen, prestaties en uitgaven op projectniveau.Er worden gegevens gevraagd over 28 samenwerkingsprojecten, met een financieel
belang van Naf 156 miljoen (in 1999). Daarnaast worden gegevens gevraagd
over alle 5 sectoren in het kader van de noodhulp aan Curaçao (over
1997 ging het om Naf 25 miljoen). De gekozen projecten zijn duidelijk
aangegeven. Zij vormen maar een klein deel (6%) van het totaal aantal projecten,
maar het gaat wel om een belangrijk deel (77%) van het totale financieel belang
van f 235 miljoen in 1999.Met de gevraagde informatie wordt een beeld verkregen van de stand van
zaken bij de realisatie van deze afzonderlijke projecten. Deze informatie
levert geen volledig inzicht op in de mate van realisatie van de doelstellingen
op het niveau van beleidssectoren. 5.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensTheoretisch gezien lijkt oplevering van de gevraagde informatie haalbaar;
een deel is bijvoorbeeld al in de begroting opgenomen (verhouding tussen realisatie
en verplichting).Echter het departement is afhankelijk van gegevens van de counterparts
op de Nederlandse Antillen en Aruba; tevens is gebleken dat de voortgang van
projecten niet goed wordt gedocumenteerd in de dossiers van het ministerie.Mede gelet op de in eerste instantie foutieve overzichten in de ontwerp-begroting
zijn vraagtekens te stellen bij de betrouwbaarheid van de gegevens. Dit geldt
ook voor de administratie van het ministerie. De Accountantsdienst van het
ministerie heeft recent een uitgebreide analyse gemaakt van de administratie
en komt tot een groot aantal kritische bevindingen:• slechte aansluiting tussen projectdossiers en verplichtingenregistratie;• bestaan van niet vastgelegde verplichtingen;• onduidelijkheid over hardheid van verplichtingen;• bestaan van open einde regelingen;• slechte administratieve organisatie: onvolledigheid, onoverzichtelijkheid
en onjuistheid van dossiers.De Rekenkamer heeft in het kader van het Rechtmatigheidsonderzoek over
de jaren 1994, 1995, 1997 en 1998 een bezwaaronderzoek naar de afwikkeling
van overheidsprojecten uitgevoerd, waarbij vergelijkbare tekortkomingen in
de administratieve organisatie zijn gesignaleerd.De geformuleerde informatievraag zal een grote hoeveelheid gedetailleerde
gegevens opleveren. Als de Tweede Kamer inzicht wenst in de mate van realisatie
van de doelstellingen op het niveau van de beleidssectoren is aggregatie van
de gevraagde gegevens, bijvoorbeeld op sector niveau, aan te bevelen. Overigens
dienen dan eerst op het niveau van de beleidssectoren meetbare doelen en normen
geformuleerd te worden. 5.1.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidX Koppeling begrotingsartikeleno Departementsoverstijgendn.v.t.Overigen.v.t. Gevraagde gegevens Vraag
betreft geen prestatieso Afdekking beleidsveldo OverigeX1Aanwezigheid informatie Jaarlijkse opleveringnbAfhankelijkheid derdenX BetrouwbaarheidX Aansluiting aanwezige kengetallennb Overigen.v.t.1 aggregatie-niveau.X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend 6 STARTNOTITIE BUITENLANDSE ZAKEN 6.1 Beleidsprioriteit «Hulp aan Indonesië» 6.1.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt de regering ten aanzien van de beleidsprioriteit
«Hulp aan Indonesië»: meetbare doelstellingen en/of resultaatafspraken aan te geven zodra de
hulp aan Indonesië daadwerkelijk wordt hervat. 6.1.2 Het beleidsveld 6.1.2.1 Algemene beschrijvingDe beleidsprioriteit «Hulp aan Indonesië» heeft betrekking
op ontwikkelingshulp aan Indonesië. Deze ontwikkelingsrelatie is in 1992
op verzoek van Indonesië verbroken en sinds september 1998 hervat.In een brief aan de Tweede Kamer (26 049, nr. 5) van 8 oktober 1998
wordt een overzicht gegeven van de Nederlandse inzet op het gebied van: • politiek: proces van politieke hervormingen steunen, zowel in bilateraal
als in multilateraal verband,• economisch: het leveren van een bijdrage aan de economische wederopbouw
en het opbouwen van een duurzame economische relatie (m.b.v. het Nederlandse
bedrijfsleven);• OS: schuldconsolidatie en eventueel nieuw ontwikkelingssamenwerkingsbeleid
(OS-beleid) met de focus op armoedebestrijding, bij voorkeur via multilaterale
kanalen; en• andere terreinen: samenwerking op het terrein van o.a. binnenlandse
zaken en justitie. Het gaat hier om inzet van niet-ODA middelen1.Voorts zendt de minister van Buitenlandse Zaken voor de zomer 1999 een
brief aan de Tweede Kamer, waarin een nader afgewogen en interdepartementaal
afgestemd Indonesië-beleid wordt gepresenteerd. De uitslag van de verkiezingen
in Indonesië (begin juni) zal bij de formulering van het Indonesië-beleid
een belangrijke graadmeter zijn. Het regiobeleidsdocument zuidoost Azië, dat in het najaar 1998 zou
verschijnen, is nog niet beschikbaar. Daarnaast is onlangs bekend geworden
dat Indonesië voorlopig niet is geselecteerd als land waarmee een bilaterale
ontwikkelingssamenwerkingsrelatie wordt aangegaan en/of voortgezet.Ten aanzien van nieuwe ontwikkelingshulp aan Indonesië zijn vooralsnog
geen doelstellingen geformuleerd. Zowel de beleidsbrief als het regiobeleidsdocument
zullen hierin moeten gaan voorzien. 6.1.2.2 Financieel belangZoals de Tweede Kamer reeds heeft aangegeven, is sprake van een schuldconsolidatie-operatie
à f 197,6 miljoen. Het betreft hier ODA-middelen (Official Development
Assistance) die ten laste komen van de begroting van Buitenlandse Zaken. Uit
de eerder genoemde kamerstukken kwam naar voren dat er naast deze hulp in
de vorm van schuldconsolidatie budgettair weinig tot geen ruimte bestaat voor
nieuw te ontplooien OS-activiteiten.Onlangs is f 0,7 miljoen beschikbaar gesteld voor noodhulp. Tevens
heeft de minister voor Ontwikkelingssamenwerking op ad hoc basis f 5
miljoen gulden beschikbaar gesteld voor armoedebestrijding via multilaterale kanalen. Het betreft het Community Recovery programma,
een trust fund van het VN ontwikkelingsprogramma (undp). Naast deze multilaterale
hulp worden door Nederland bilateraal culturele en economische activiteiten
ontplooid.Het ministerie van Economische Zaken draagt bij in het kader van buitenlandse
economische betrekkingen (Beurzenpro-gramma Indonesië) en in het kader
van het stimuleren van exportactiviteiten. Het is de bedoeling om de hulp
aan Indonesië die via de begroting van het ministerie van Economische
Zaken loopt, onder de HGIS vlag (Homogene Groep Internationale Samenwerking)
te brengen. 6.1.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingenGezien het feit dat het ten aanzien van Indonesië om nieuw te vormen
beleid gaat, is het niet mogelijk aan te geven, in hoeverre de doelstellingen
van de hulp aan Indonesië concreet en meetbaar zijn. Immers de (nieuwe)
doelstellingen worden pas komende zomer gepresenteerd. De vragen van de Tweede
Kamer kunnen wel een aanzet geven om voor het nieuwe beleid tot heldere en
meetbare doelstellingen en resultaatafspraken te komen.Binnen de ontwikkelingshulp zijn verschillende hulpvormen mogelijk, namelijk
programmahulp (macro- en sectorale hulp) en projecthulp. Elke hulpvorm kan
zowel via een multilateraal als een bilateraal hulpkanaal plaatsvinden. De
beleidsprioriteit heeft betrekking op armoedebestrijding in de vorm van programmahulp
of projecthulp via multilaterale kanalen.In algemene zin is te stellen dat de mate waarin afspraken over hulp (moeten)
worden geconcretiseerd mede afhangt van de positionering van een ontwikkelingsland
(bepaling van de «mate» van ontwikkeling) op basis van een aantal
indicatoren. Deze indicatoren (onder andere financiële, sociaal economische
en bestuurlijke) kunnen, gekoppeld aan de financieringsbehoefte aansturend
zijn voor de bepaling van de meest geëigende hulpvorm voor een land (bijvoorbeeld
programmahulp of projecthulp) en in het verlengde daarvan voor de bepaling
van het hulpkanaal (multilaterale of bilaterale ontwikkelingshulp) en voor
de mate van detaillering van prestaties en resultaten. In algemene zin geldt
dat als een land «kwalificeert» voor programmahulp minder gedetailleerde
resultaatafspraken zullen worden gemaakt dan bij projecthulp. Bij multilaterale
hulpvormen zal niet alleen de mate van detaillering van resultaatafspraken
een beperking vormen, maar ook de mogelijkheid van Nederland (als «mededonor»)
om daarop invloed uit te oefenen. 6.1.3 Gevraagde gegevens 6.1.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsveldDe Tweede Kamer vraagt niet naar prestaties maar naar meetbare doelstellingen
en/of resultaatafspraken. Aangezien sprake is van nog te ontwikkelen beleid,
is dit voor de hand liggend. Immers om te komen tot inzicht in de relatie
tussen doelen, uitgaven en prestaties zijn meetbare doelstellingen een vereiste.Naast de door de Tweede Kamer gevraagde gegevens zijn gegevens over de
gerealiseerde prestaties en de geraamde en gerealiseerde uitgaven wenselijk,
zodat inzicht kan worden verkregen in de relatie doelen, prestaties en uitgaven. 6.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensDe door de Tweede Kamer gevraagde informatie is in principe door het ministerie
van Buitenlandse Zaken aan te leveren; de Kamer heeft gevraagd om meetbare
doelstellingen en resultaatafspraken. Wel moet worden vermeld dat de hulpvorm
waarvoor ten aanzien van Indonesië gekozen zal worden, sterk bepalend
zal zijn voor de gegevens die de Tweede Kamer zal (kunnen) krijgen. Projecthulp
levert een grote mate van gedetailleerde informatie op maar biedt weinig zicht
op het behalen van de doelstellingen van het beleid. Bij programmahulp gelden
eveneens beperkingen maar kan wel aan de hand van de eerder vermelde indicatoren
op een meer geaggregeerd niveau, via monitoring en evaluatie inzicht worden
verkregen in de (beleids) resultaten van een land op financieel, sociaal economisch
en bestuurlijk gebied. Meestal zijn dit ook de terreinen waarop resultaatafspraken
met een land worden gemaakt.Het leggen van een oorzakelijk verband tussen hulp en resultaten kent
overigens bij alle hulpvormen vele haken en ogen. (zie tevens de beleidsprioriteit
«Effectiviteit multilaterale hulp»). 6.1.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie
is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidnbKoppeling begrotingsartikelenX Departementsoverstijgendn.v.t.Overigen.v.t. Gevraagde gegevens Vraag
betreft geen prestatiesX Afdekking beleidsveldnb Overigen.v.t.Aanwezigheid informatie Jaarlijkse opleveringX Afhankelijkheid derdenX Betrouwbaarheidnb Aansluiting
aanwezige kengetallenn.v.t. Overigen.v.t.X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend 6.2 Beleidsprioriteit «Effectiviteit multilaterale
hulp» 6.2.1 VraagstellingBij de beleidsprioriteit «Effectiviteit multilaterale hulp»
worden eigenlijk twee informatievragen gesteld, namelijk (1) de gevraagde
gegevens over de organisaties die contributies ontvangen en (2) de gegevens
over een tweetal multi-bi kanalen.Ten aanzien van de eerste informatievraag wordt een tweetal
vormen van hulpverlening via multilaterale kanalen onderkend. Enerzijds de
contributies aan internationale organisaties die een bepaald
doel dienen of programma uitvoeren en anderzijds de specifieke bijdragen aan
internationale organisaties die bedoeld zijn om bepaalde projecten te financieren.De Tweede Kamer vraagt ten aanzien van beide vormen van hulpverlening
de volgende gegevens over de organisaties die contributies ontvangen: • aangeven van de norm die Nederland stelt ten aanzien van de kwaliteit
van de organisaties en ten aanzien van de kwaliteit van de hulpverlening door
die organisaties. de mate waarin de kwaliteit van de organisaties aan de norm
voldoet.• de mate waarin de kwaliteit van de hulpverlening van de organisaties
voldoet.• de eisen waaraan de verantwoording van de organisaties over de
inzet van Nederlandse middelen dient te voldoen.• de mate waarin de verantwoording die de organisaties afleggen aan
Nederland over de inzet van Nederlandse middelen aan de eisen voldoet.Ten tweede vraagt de Tweede Kamer de regering wat betreft de
specifieke bijdragen van twee multi-bi kanalen aan te geven welke prestaties
over 1999 zijn geleverd. Het gaat hierbij volgens de Tweede Kamer om de volgende
gegevens: • aangeven welke projecten via deze kanalen zijn uitgevoerd.• aangeven welke (meetbare) doelen en resultaten met die projecten
werden beoogd.• aangeven welke doelen en resultaten zijn gerealiseerd.• aangeven welke uitgaven uit de rijksbegroting hiermee waren gemoeid.De Tweede Kamer meldt tevens dat deze gegevens in de loop van de kabinetsperiode
voor alle multi-bi projecten beschikbaar zouden kunnen komen.In overleg met de regering kan gekozen worden voor gegevens bij begrotingsartikel
16.05 «Speciale Multilaterale activiteiten». 6.2.2 Het beleidsveld 6.2.2.1 Algemene beschrijvingDe beleidsprioriteit «Effectiviteit multilaterale hulp» heeft
betrekking op de Nederlandse bijdragen aan multilaterale organisaties en het
functioneren van multilaterale organisaties in het bijzonder. In strikte zin
heeft de beleidsprioriteit «effectiviteit multilaterale hulp»
geen betrekking op een beleidsveld. Multilaterale organisaties zijn beleidsinstrumenten
om het Nederlandse OS-beleid vorm te geven. Het ministerie van Buitenlandse
Zaken steunt multilaterale organisaties waarvan de doelstellingen passen binnen
de abstracte doelstelling van het OS-beleid, namelijk het streven naar een
veiliger en meer rechtvaardige wereld.De meerwaarde van multilaterale organisaties is onder andere gelegen in
de schaalgrootte (van de organisatie en van de hulpverlening) en in de politieke
neutraliteit. Het ministerie van Buitenlandse Zaken tracht de specifieke kwaliteiten
van multilaterale samenwerking te benutten door multilaterale organisaties
te steunen en te versterken. 6.2.2.2 Financieel belangDe contributies aan multilaterale organisaties zijn terug te vinden op
diverse artikelen in de begroting van Buitenlandse Zaken, waaronder de artikelen
09.02 en 17.01.De specifieke bijdragen aan internationale organisatie om bepaalde projecten
te financieren zijn niet afzonderlijk zichtbaar in de begroting. Het met multilaterale programma's gemoeide financieel belang in 1999 bedraagt
circa f 1,5 miljard.Naast de twee – door de Tweede Kamer aangegeven – vormen van
hulpverlening via multilaterale kanalen is nog een derde vorm van hulpverlening
mogelijk, namelijk vrijwillige bijdragen aan de algemene middelen van een
multilaterale organisatie. Deze bijdragen zijn o.a. op de artikelen 09.05,
13.09 en 16.04 terug te vinden. Het financieel belang bedraagt circa f 376
miljoen. 6.2.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingenDe hoofddoelstelling van het OS-beleid is geformuleerd op het niveau van
maatschappelijke effecten en niet concreet en meetbaar geformuleerd. Binnen
het ministerie zijn op het niveau van landen- en themabeleid meer concrete
doelstellingen geformuleerd. Deze – specifieke – doelstellingen
kunnen richtinggevend zijn voor de keuze van hulpvormen en hulpkanalen die
de grootste kans van slagen hebben, maar zijn niet allen even meetbaar. De
doelstelling van bijvoorbeeld de themadirectie mensenrechten, goed bestuur
en democratisering laat zich nog moeilijker meetbaar vertalen dan die van
de directie economische structuur en werkgelegenheid. Bovendien zal deze doelstelling
per ontwikkelingsland weer anders moeten worden ingevuld. In een aantal gevallen
kan een doelstelling verder worden geconcretiseerd met behulp van een aantal
indicatoren of meetpunten (bijvoorbeeld de mate van participatie van de bevolking
in het bestuur of de mate van groei van de export van ontwikkelingslanden).
Het bepalen van de invloed van een specifieke hulpvorm, dus ook van de inspanningen
van een multilaterale organisatie daarop (en daarmee van de kwaliteit van
die organisatie) is zeer moeilijk. Het oorzakelijk verband is nauwelijks vast
te stellen door het grote aantal externe factoren (bijvoorbeeld de wereldeconomie,
politieke ontwikkelingen etc.) dat daarop mede van invloed kan zijn.In de begroting van het ministerie van Buitenlandse Zaken voor 1999 is
het kwantitatieve doel (jaarlijks 0,8% BNP aan ontwikkelingshulp besteden)
opgesplitst in 5 kwantitatieve kwaliteitsdoelstellingen:• 20% voor sociale basisvoorzieningen;• 4% van de hulp voor reproduktieve gezondheid;• 0,1% BNP voor internationaal natuur- en milieubehoud;• 50 miljoen gulden voor het behoud van het tropisch regenwoud; en• minimaal 0,25% BNP voor hulp aan de minst ontwikkelde landen.Deze 5 doelstellingen zijn weliswaar concreet en meetbaar geformuleerd
maar zijn in strikte zin niet als kwaliteitsdoelstellingen aan te merken.
De doelstellingen behelzen een verdeling van de het budget (uitgaven) en hebben
geen betrekking op de concretisering van de beleidsdoelstellingen op thema-
en/of landen niveau.Bezien vanuit de Nederlandse situatie zouden eerst de ontwikkelingsdoelstellingen
op landen- en thema niveau voldoende duidelijk moeten zijn; vervolgens zou
kunnen worden bezien in welke mate (de doelstellingen van) multilaterale organisaties
zouden kunnen bijdragen aan de realisering van die doelstellingen.Met betrekking tot de tweede vraag dient te worden opgemerkt, dat de term
«multi-bi kanaal» als zodanig niet bestaat. Een multi-bi gefinancierde
activiteit is een bilateraal gefinancierde activiteit die door middel van
een multilaterale organisatie wordt uitgevoerd. Aangezien het om unieke (multi-bi)
projecten gaat kan niet gesproken worden van een vast kanaal, middels welke
meerdere projecten worden uitgevoerd. Voor ieder te starten bilateraal project
moet worden bepaald welke multilaterale organisatie dit project
gaat uitvoeren.1 Op het niveau van multi-bi projecten
zal in grotere mate sprake zijn van concrete en meetbare doelstellingen. Echter
de mate van concreetheid en meetbaarheid kan per multi-bi project sterk verschillen.
Voor alle hulpvormen (voor de bilaterale maar zeker voor de multilaterale
hulp) geldt bovendien, dat het bepalen van de effectiviteit (in de zin van
onderzoeken of de hulp het beoogde effect heeft gehad) een zeer moeilijke
aangelegenheid is door de veelheid aan beïnvloedende factoren en onmogelijk
is als concrete en meetbare doelen ontbreken. 6.2.3 Gevraagde gegevens 6.2.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsveldWat betreft de eerste informatievraag wordt enerzijds gevraagd om normen/eisen
wat betreft de kwaliteit van de multilaterale organisatie, hulpverlening en
de verantwoording (de soll-situatie). Anderzijds wordt gevraagd in hoeverre
aan deze normen/eisen wordt voldaan (de ist-situatie). Met betrekking tot
de terminologie moet worden opgemerkt, dat «kwaliteit» niet is
gelijk te stellen aan «prestaties». Prestaties(als de resultaten
van een activiteit) kunnen een onderdeel zijn van de kwaliteit van, in dit
geval, een multilaterale organisatie. De term «kwaliteit» is een
veel breder begrip.De eerste informatievraag heeft betrekking op de kwaliteit van de gekozen
beleidsinstrumenten, namelijk de multilaterale organisaties. Met deze vraag
wordt inzicht verlangd in de mate waarin multilaterale organisaties voldoen
aan de door het ministerie van Buitenlandse Zaken gestelde normen en eisen.
Hiermee kan inzicht worden verkregen in de prestaties en daarmee in (onderdelen
van) de kwaliteit van de desbetreffende organisaties. De informatie zal nog
geen inzicht kunnen geven in de effectiviteit van de hulp van deze organisaties.
Hiervoor dienen de prestaties van de organisaties gerelateerd te worden aan
het organisatiedoel en aan de mate waarin dit doel (als gevolg van de geleverde
prestaties) is bereikt. Als de Tweede Kamer dit inzicht wenst, zal een uitbreiding
van de vraagstelling nodig zijn.De informatievraag heeft geen betrekking op de derde vorm van hulpverlening,
namelijk vrijwillige bijdragen aan de algemene middelen van een multilaterale
organisatie.Bij de tweede informatievraag wordt gevraagd om doelen, geplande en gerealiseerde
prestaties en geraamde en gerealiseerde uitgaven.De informatievraag dekt het beleidsterrein in eerste instantie niet af,
omdat twee multi-bi kanalen worden geselecteerd. Echter in de toekomst dienen
de gevraagde gegevens voor alle multi-bi kanalen te worden aangeleverd.De keuze voor multi-bi kanalen bij deze vraag is voor de hand liggend.
Het belangrijkste verschil tussen contributies en vrijwillige bijdragen, is
dat contributies verdragsmatig aangegane verplichtingen zijn. Vrijwillige
bijdragen daarentegen zijn gebaseerd op beleidsmatige overwegingen. Bij vrijwillige
bijdragen kan de verantwoordelijke minister bij gebleken inefficiëntie
of ineffectiviteit van de geleverde bijdrage besluiten een andere multilaterale
organisatie in te schakelen ten behoeve van de uitvoering van het OS-beleid.
Gezien deze mogelijkheid is de keuze voor multi-bi kanalen logisch.Met de gevraagde informatie wordt een relatie gelegd tussen doelen, prestaties
en uitgaven op projectniveau.Voor beide vragen geldt, dat de Tweede Kamer om een grote hoeveelheid
informatie vraagt. Het ministerie financiert een groot aantal multilaterale organisaties en multi-bi kanalen. De gevraagde informatie is gericht
op het niveau van de afzonderlijke multilaterale organisaties en projecten.
Het is de vraag of dit – gezien de omvang – het door de Tweede
Kamer gewenste niveau is. Een hoger aggregatie niveau (bijvoorbeeld op sectoraal
niveau) kan een optie zijn.Aan het eind van de vraagstelling verwijst de Tweede Kamer in het verlengde
van projectbijdragen naar begrotingsartikel 16.05 «Speciale Multilaterale
activiteiten». Op dit artikel worden naast bijdragen aan multi-bi kanalen
ook vrijwillige bijdragen aan de algemene middelen van multilaterale organisaties
begroot. 6.2.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensOp het eerste gezicht lijkt de beantwoording van beide informatievragen
haalbaar. Echter de internationale dimensie van deze beleidsprioriteit kan
tot een aantal knelpunten leiden.Het ministerie van Buitenlandse Zaken is voor internationale organisaties
één van de vele lidstaten/donateurs. Overigens is sprake van
een departementsoverstijgend beleidsterrein; ook een aantal andere departementen
is betrokken bij (het beleid ten aanzien van) multilaterale organisaties.
Het eenzijdig opleggen van voorwaarden voor donatie (in de zin van kwaliteits-
en verantwoordingseisen) is dan ook niet mogelijk. Indien alle lidstaten/donateurs
concrete, mogelijk afwijkende, eisen gaan stellen aan het functioneren van
een multilaterale organisatie, zal het voor deze organisatie moeilijk zo niet
ondoenlijk worden op zelfstandige wijze beleid te kunnen uitvoeren. Ten tweede
is het ministerie van Buitenlandse Zaken bij het aanleveren van de door de
Tweede Kamer gevraagde informatie afhankelijk van de informatiestroom vanuit
de multilaterale organisaties. Uit recent onderzoek van de Rekenkamer is gebleken,
dat deze informatiestroom weliswaar zeer omvangrijk is, maar niet altijd de
gewenste informatie bevat. Met name de informatievoorziening met betrekking
tot doelmatigheidsaspecten laat nog te wensen over. Tenslotte kan de kwaliteit
en tijdigheid van de door de multilaterale organisatie geleverde informatie
sterk verschillen.Ten aanzien van de informatievraag over de multi-bi financiering kan nog
worden opgemerkt, dat het totale aantal projecten dat via multilaterale organisaties
wordt gefinancierd circa 700 bedraagt. Als de Tweede Kamer de informatievraag
(in de loop van de kabinetsperiode) op alle multi-bi projecten van toepassing
verklaart, zullen de geformuleerde deelvragen dus voor alle 700 projecten
worden aangeleverd. Dit werpt de vraag op of hiermee het gewenste inzicht
wordt verkregen. Logischer lijkt het als deze informatie beschikbaar is op
het departement en op geaggregeerd niveau ter beschikking van de Tweede Kamer
wordt gesteld.Een duidelijke relatie tussen de prestaties van de multilaterale organisatie
en de Nederlandse uitgaven zal lastig zijn. Het is wellicht mogelijk om aan
te geven welke multilaterale organisatie bijdraagt aan de diverse thema's
van het OS-beleid, welke prestaties deze multilaterale organisatie heeft geleverd
op hoofdlijnen en welke Nederlandse bijdrage hiermee is gemoeid. 6.2.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie
is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidX Koppeling begrotingsartikelenX DepartementsoverstijgendX OverigeX1Gevraagde
gegevens Vraag betreft geen prestatieso Afdekking
beleidsveldo OverigeX2Aanwezigheid
informatie Jaarlijkse opleveringnb Afhankelijkheid
derdenX BetrouwbaarheidX Aansluiting aanwezige
kengetallenn.v.t. Overigen.v.t.X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend1 Bij dit beleidsveld speelt de internationale dimensie een
rol.2 De omvang van de gevraagde informatie is bij deze beleidsprioriteit
een aandachtspunt. De gevraagde gegevens hebben betrekking op zon 700 projecten.
Tevens heeft het eerste deel van de beleidsprioriteit niet zozeer betrekking
op een beleidsveld maar op een beleidsinstrument. 6.3 Beleidsprioriteit «Besteding van de Europese
Structuurfondsen in Nederland, met bijzondere aandacht voor het element van
co-financiering door de Nederlandse regering» 6.3.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt de regering ten aanzien van de beleidsprioriteit
«Besteding van de Europese Structuurfondsen in Nederland, met bijzondere
aandacht voor het element van co-financiering door de Nederlandse regering»: tegenover elkaar stellen welk (complex van) co-financiering door de nationale
en regionale dan wel lokale overheden en van derden leidde tot welke bestedingen
van welk Fonds in Nederland. 6.3.2 Het beleidsveld 6.3.2.1 Algemene beschrijvingDe Europese Unie (EU ) beoogt met haar structuurbeleid de sociaal-economische
verschillen tussen de regio's van de verschillende lidstaten te verkleinen.
Instrumenten hiervoor zijn de structuurfondsen (Europees Fonds voor Regionale
Ontwikkeling (EFRO), Europees Sociaal Fonds (ESF), Europees Oriëntatie-
en Garantiefonds voor de Landbouw, afdeling Oriëntatie (EOGFL-oriëntatie),
het Financieringsinstrument voor de Oriëntatie van de Visserij (FIOV)),
het Cohesiefonds1 en de kredietverlening door
de Europese Investeringsbank (EIB)2.In de periode 1994–1999 worden de structuurfondsmiddelen aangewend
ter verwezenlijking van zes doelstellingen, te weten:1. bevordering van de ontwikkeling en structurele aanpassing van regio's
met een ontwikkelingsachterstand (EFRO, ESF, EOGFL-oriëntatie en FIOV);2. omschakeling van regio's, grensregio's of deelregio's (met inbegrip van werkgelegenheidsgebieden en stedelijke gemeenschappen) die zwaar
door de achteruitgang van de industrie zijn getroffen (EFRO, ESF en FIOV);3. bestrijding van langdurige werkloosheid en vergemakkelijking van de
inschakeling in het arbeidsproces van jongeren en met uitsluiting van de arbeidsmarkt
bedreigde personen (ESF);4. vergemakkelijking van de aanpassing van de werknemers aan de gewijzigde
omstandigheden in het bedrijfsleven en aan de ontwikkeling van de productiestelsels
(ESF);5. bevordering van de plattelandsontwikkeling:a. door de aanpassing van de landbouwstructuren in het kader van de hervorming
van het Gemeenschappelijk landbouwbeleid te bespoedigen, waaronder ook de
maatregelen vallen op het gebied van de aanpassing van de visserijstructuur
(EOGFL-oriëntatie en FIOV);b. door de ontwikkeling en de structurele aanpassing van het platteland
te vergemakkelijken (EFRO, ESF, EOGFL-oriëntatie en FIOV); 6. ontwikkeling van de zeer dun bevolkte (sub)arctische gebieden in Zweden
en Finland (EFRO, ESF, EOGFL-oriëntatie en FIOV).Daarnaast worden de structuurfondsmiddelen aangewend ten behoeve van veertien
communautaire initiatieven:• grensoverschrijdende samenwerking – Interreg II-A/B/C (EFRO,
ESF en EOGFL-oriëntatie);• lokale plattelandsontwikkeling – Leader II (EFRO, ESF en
EOGFL-oriëntatie);• steun aan ultraperifere regio's – Regis II (EFRO, ESF, EOGFL-oriëntatie
en FIOV);• inschakeling van vrouwen, jongeren en kansarmen in het arbeidsproces –
Employment-Now, Employment-Horizon, Employment-Integra en Employment-Youthstart
(ESF);• aanpassingen aan de veranderingen in de industrie Adapt, MKB, Rechar
II, Textiel- en kledingsector in Portugal, Konver II, Resider II en Retex
II (EFRO en ESF);• stedenbeleid – Urban (EFRO en ESF);• herstructurering van de visserij – Pesca (FIOV, EFRO en ESF);• speciaal steunprogramma voor vrede en verzoening in Noord-Ierland –
Peace (EFRO, ESF, EOGFL-oriëntatie en FIOV).De verstrekking van gelden uit de structuurfondsen gaat vergezeld van
co-financiering door de rijksoverheid, lagere overheden en/of publieks- en
privaatrechtelijke rechtspersonen. De Europese bijdrage mag niet in de plaats
komen van nationale middelen (additionaliteitsbeginsel). De verwezenlijking
van de doelstellingen dient tot stand te komen in nauw overleg tussen de Europese
Commissie, de betrokken lidstaat en de door de lidstaat aangewezen nationale,
regionale, lokale of andere autoriteiten en instanties. Dit partnership heeft
betrekking op de voorbereiding, de financiering, de beoordeling, het toezicht
en de evaluaties van de acties.Voor een verdere beschrijving van de huidige beheer- en controlestructuur
voor de structuurfondsen zie «EU-geldstromen 1995–1998»
(Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 425, nr. 1–2). 6.3.2.2 Financieel belangVoor de periode 1994–1999 is het budget voor de structuurfondsen
ongeveer 141 miljard ecu, inclusief het Cohesiefonds voor ruim 15 miljard
ecu. Van het totaal is ruim 13 miljard ecu (ongeveer 9%) bestemd voor de communautaire
initiatieven. Hiervan is aan Nederland ruim 2,7 miljard ecu toegezegd,
waarvan 432 ecu voor de communautaire initiatieven (waarvan 184 ecu in mei
1996 toegezegd uit reserve). Het Nederlandse aandeel is bescheiden in vergelijking
met andere lidstaten, 1,9% van het totaal (ongeveer 3% voor de communautaire
initiatieven).De beleidsprioriteit «Co-financiering» is departementsoverstijgend.
Een directe relatie met de begroting is niet te leggen. Ten eerste omdat de
toegezegde gelden verschillende beleidsterreinen (dus departementen) betreffen;
ten tweede omdat niet alle gelden via de departementale begrotingen en verantwoordingen
lopen, maar bijvoorbeeld rechtstreeks ten goede komen van provinciale of lokale
overheden of bedrijven. Tabel 1. Nederland toegezegde bijdragen (afgerond) voor
de verschillende doelstellingen 1994–1999 (x miljard ecu) DoelstellingEFROESFEOGFL-oriëntatieFIOVTotaal18040228150 2499244n.v.t.n.v.t.7433n.v.t.843n.v.t.n.v.t.843 4n.v.t.236n.v.t. n.v.t. 236 5an.v.t. n.v.t.11847165 5b821751n.v.t. 1506n.v.t. n.v.t. n.v.t.n.v.t.n.v.t.Totaal6611380191552287Bron: AR-rapport EU-geldstromen 1995–1998; TK 1998–1999, 26 425,
nrs. 1–2. Tabel 2. Nederland toegezegde bijdragen (afgerond) voor
de communautaire initiatieven 1994–1999 (x miljard ecu) Communautair
initiatiefEFROESFEOGFL-oriëntatieFIOVReserveTotaalInterreg II-A16670n.v.t. 73Interreg II-C2    116116Leader II414n.v.t.312 Employmentn.v.t.44n.v.t.n.v.t.1963Adapt059n.v.t.n.v.t.1170 MKB101n.v.t.n.v.t. 11Konver II111n.v.t.n.v.t.1527 Resider
II153n.v.t.n.v.t.523 Retex II10n.v.t.n.v.t. 1Urban82n.v.t.n.v.t.1323 Pesca50n.v.t.6213Totaal12011846184432Bron: AR-rapport «EU-geldstromen 1995–1998»; TK 1998–1999,
26 425, nrs. 1–2.1 Het totaal beschikbaar gestelde bedrag van 142 miljoen mecu
is bestemd voor België, Duitsland en Nederland.2 Het totaal beschikbaar gestelde bedrag van 152 miljoen mecu
is bestemd voor België, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg, Nederland, het
Verenigd Koninkrijk en Zweden.In artikel 13 van de Kaderverordening (2081/93 (EEG)) wordt de hoogte
van de bijstandverlening door de Unie als volgt bepaald:• ten hoogste 75% van de totale kosten en, als algemene regel, ten
minste 50% van de overheidsuitgaven, voor maatregelen in regio's die in aanmerking
komen voor bijstandsverlening uit hoofde van doelstelling 1;• ten hoogste 50% van de totale kosten, als algemene regel, ten minste
25% van de overheidsuitgaven, voor maatregelen in de andere regio's. 6.3.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingenDe doelen van het structuurbeleid zijn nogal algemeen en breed gesteld.
Voor de regio's van de verschillende structuurfondsdoelstellingen stelt de
Europese Commissie bij beschikking Enig Programmeringsdocumenten (EPD's) vast,
op voorstel van (de partners in) de lidstaat. Hierin worden de doelstellingen
nader geoperationaliseerd en zwaartepunten aangegeven. De EPD's vormen vervolgens
het kader waartegen de goedkeuring van de projectaanvragen en toekenning van
middelen plaatsvindt.In de Financiële Vooruitzichten wordt de zogenaamde financiële
enveloppe bepaald die iedere lidstaat in het komende meerjarenprogramma van
de structuurfondsen mag besteden (zie tabellen 1 en 2 voor de Nederlandse
enveloppe in de huidige periode; tijdens de Top van Berlijn van maart jl.
is deze voor de periode 2000–2006 vastgesteld). De lidstaten mogen dan
putten uit het fonds tot dit maximum – mits er voorzien is in de vereiste
co-financiering.Politieke discussies over beleidsmatige richtsnoeren voor co-financiering
zijn – voorzover bekend – niet gevoerd. Concreet geformuleerde
doelen zijn evenmin bekend. Vermoed wordt dat op een ad hoc wijze de beleidsverantwoordelijke
ministeries voor de afzonderlijke structuurfondsen (EZ voor het EFRO, SZW
voor het ESF en LNV voor het EOGFL-Oriëntatie en voor het FIOV) proberen
gelden te verzamelen (ook bij andere departementen en decentrale overheden)
om de toegekende gelden daadwerkelijk te kunnen benutten. De enige concrete
verwijzing in een begroting hiernaar is in de begroting van EZ (artikel 04.09
Regio- programma's). Verder is van EZ wel bekend dat het organiseren van co-financiering
een nogal tijdrovende bezigheid kan zijn. Van SZW is bekend dat de Europese
Commissie ook de inzet van bijstandsmiddelen onder zekere omstandigheden beschouwt
als co-financiering. Verder heeft EZ een algemene maatregel van bestuur opgesteld
waarin de voorwaarden zijn beschreven waaronder nationale co-financiering
verkregen kan worden. 6.3.3 Gevraagde gegevens 6.3.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsveldDe Tweede Kamer vraagt om uitgaven. Met de gevraagde gegevens is het niet
mogelijk een relatie tussen doelen, prestaties en uitgaven te leggen. Ten
behoeve van het inzicht in deze relatie is een nadere beschouwing van de Enig
Programmeringsdocumenten (EPD's) van belang. Deze documenten bevatten de doelstellingen
van het structuurbeleid en een nadere operationalisatie daarvan en leggen
de basis voor allocatie van de fondsen. Naast de uitgaven zal dan tevens inzicht
moeten worden verkregen in de op basis van de uitgaven te leveren en geleverde
prestaties.De impliciete veronderstelling van de beleidsprioriteit dat met de samenstelling
van de co-financiering de toekenning van middelen aan Nederland wezenlijk
kan worden beïnvloed, is naar de mening van de Rekenkamer onjuist. Gelet
op het bestaan van uitgesplitste financiële enveloppen naar de afzonderlijke
fondsen en communautaire initiatieven kan het niet zo zijn dat met een co-financieringsbeleid
meer geld uit de structuurfondsen wordt gehaald (tenzij er sprake zou zijn
van onderuitputting – wat, voorzover bekend is, in Nederland niet het
geval is). Andere Europese subsidies kennen ook co-financiering, maar geen
financiële enveloppen. In dergelijke situaties kan beleid wel impulsen
geven. 6.3.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensDe Tweede Kamer vraagt om een overzicht van de samenstelling van de Nederlandse
co-financiering op het terrein van de structuurfondsen. Op dit moment zijn
geen informatie of kengetallen hierover aanwezig, laat staan een dergelijk
overzicht. De beleidsprioriteit «Co-financiering» gaat niet zozeer
om het verantwoorden van beleid als om het verantwoorden van de besteding
van middelen waar nog niet voldoende inzicht in bestaat. De verlangde inventarisatie
maakt de samenstelling van de co-financiering voor het eerst expliciet. De
door de Tweede Kamer geformuleerde informatiebehoefte zal naar verwachting
het inzicht in de Nederlandse co-financiering verbeteren. Hierdoor wordt het
mogelijk een algemeen beleid voor co-financiering te formuleren.Wat de haalbaarheid van de beanmtwoording van de informatievraag betreft
kan worden gesteld dat een groot deel van de informatie zal moeten worden
aangeleverd door derden (provinciale en lokale overheden en bedrijven). Dit
kan enige risico's opleveren ten aanzien van de tijdigheid en volledigheid
van de gegevens. De Rekenkamer kan geen uitspraak doen over de kwaliteit en
betrouwbaarheid van de gevraagde gegevens. 6.3.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie
is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidX Koppeling begrotingsartikelenX DepartementsoverstijgendX Overigen.v.t. Gevraagde gegevens Vraag
betreft geen prestatiesX Afdekking beleidsveldo Overigen.v.t.Aanwezigheid informatie Jaarlijkse opleveringnbAfhankelijkheid derdenX Betrouwbaarheidnb Aansluiting
aanwezige kengetallenX Overigen.v.t.X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend 7. STARTNOTITIE JUSTITIE 7.1 «Immigratie- en Naturalisatiedienst» 7.1.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt ten aanzien van de beleidsprioriteit «Immigratie-
en Naturalisatiedienst» onderstaande gegevens. Om de doelmatigheid van de IND te beoordelen is het relevant om de volgende
gegevens voor een reeks van jaren naast elkaar te zetten:• budget;• personeelsformatie;• personele bezetting (vast en tijdelijk);• aantal beslissingen op de verschillende soorten verzoeken;• het totaal van de beslissingen na weging opgeteld;• doorlooptijden van asielverzoeken;• hoe is de inzet geweest van de extra medewerkersplaatsen (fte's). 7.1.2 Beleidsveld 7.1.2.1 Algemene beschrijvingIn strikte zin is de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) geen beleidsveld.
De IND vervult, als agentschap van het Ministerie van Justitie, een taak in
de uitvoering van het vreemdelingenbeleid. Hoofddoelstelling (en dus ook de
taak) van de IND is het onderzoeken, beoordelen en beslissen welke vreemdelingen
in aanmerking komen voor toelating en verblijf in Nederland, behandelen van
visumaanvragen en verzoeken tot naturalisatie. Daarnaast zorgt de IND in samenwerking
met de Koninklijke Marechaussee en de Politie voor de juiste uitvoering van
en toezicht op de grensbewaking, de controle op legaal verblijf van vreemdelingen
en het uitzetten van illegalen.Concreet houdt de IND zich bezig met de volgende aspecten van het vreemdelingenbeleid:• asiel• regulier verblijf• visa• vreemdelingentoezicht• naturalisatie• grensbewakingNaast de hoofdoelstelling is in het huidige Regeerakkoord aangegeven dat
de procedures in de vreemdelingenwet dienen te worden verbeterd en verkort.
Extra investeringen zijn noodzakelijk ter verbetering van de kwaliteit van
de asielbeslissing in eerste aanleg. In de begroting 1999 wordt tevens aangegeven
dat de kwaliteit van de werkzaamheden van de IND versterkt moet worden. 7.1.2.2 Financieel belangDe bijdrage van het departement aan de IND à f 353,9 miljoen
gulden is opgenomen in artikel 07.01 van de begroting. Voor de gewenste kwaliteitsverbetering
is geen extra geld beschikbaar; de taakstelling arbeidsproduktiviteit en inzet
externen is ook van toepassing op de IND. In wetsartikel 3 van de begroting
is de meerjarige begroting van baten en lasten (agentschapsbegroting) van
de IND opgenomen. Voor haar taak in het kader van het vreemdelingentoezicht werkt de IND
samen met de Vreemdelingenpolitie ressorterend onder BZK. De bijdrage van
BZK aan de Politie in het algemeen is opgenomen in artikel 05.23. Echter hierin
is de Vreemdelingenpolitie niet afzonderlijk te traceren. Voor haar taak met
betrekking tot de grensbewaking werkt de IND samen met de Koninklijke Marechaussee
(begrotingsartikel 06.20 van het ministerie van Defensie). 7.1.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingenDe taak van de IND als zodanig is duidelijk geformuleerd.De hoofddoelstelling van de IND is – in ieder geval waar het asielbeleid
betreft – geconcretiseerd door de opstelling van normen. De belangrijkste
betreft de normering van de doorlooptijd waarbinnen een asielverzoek moet
zijn afgehandeld.De IND maakt met het kerndepartement managementafspraken over activiteiten
en resultaten. Binnen de IND worden met de afzonderlijke dienstonderdelen
in jaarplannen afspraken gemaakt over produktietaakstellingen (beoogde resultaten
en kaders waarbinnen deze behaald moeten worden).Voor de beoogde kwaliteitsverbetering van de werkzaamheden van de IND
zijn (in de begroting 1999 waarin deze kwaliteitsverbetering werd aangekondigd)
geen doelen en normen geformuleerd; deze zijn wellicht opgenomen in de managementafspraken
met het kerndepartement. 7.1.3 Gevraagde gegevens 7.1.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsterreinDe Tweede Kamer beoogt met de formulering van de beleidsprioriteiten beter
inzicht te krijgen in de doelstellingen van het beleid, de daarvoor te leveren
en geleverde prestaties en de daarbij geplande en gerealiseerde uitgaven.Ten aanzien van de beleidsprioriteit «Immigratie- en Naturalisatiedienst»
vraagt de Tweede Kamer de gegevens ten aanzien van:• Middelen:– Budget (uitgaven)– Personeelsformatie– Personele bezetting (vast en tijdelijk)– Inzet van de extra medewerkersplaatsen.• Prestaties:– Aantal beslissingen op de verschillende soorten verzoeken– Totaal van de beslissingen na weging opgeteld– Doorlooptijden van asielverzoekenDe gevraagde gegevens hebben betrekking op een groot deel van de activiteiten
van de IND. Wel kan worden opgemerkt dat de vraagstelling van de Tweede Kamer
zich voornamelijk lijkt toe te spitsen op de hoofdtaak «asiel»;
bijvoorbeeld alleen de doorlooptijden van de afhandeling van asielverzoeken
worden gevraagd. Als inzicht gewenst is in de doelmatigheid van de IND als
geheel, dan is verbijzondering van de gevraagde gegevens naar de hoofdtaken
noodzakelijk. De hoofdtaken met betrekking tot asiel, visa en naturalisatie
zijn wellicht eenvoudiger in gegevens uit te drukken dan de drie andere hoofdtaken
(regulier verblijf, vreemdelingentoezicht en grensbewaking). 7.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensDe gevraagde gegevens zijn concreet en meetbaar geformuleerd. Ten behoeve
van het inzicht in de doelmatigheid en/of kwaliteitsverbetering
van de IND dienen de gevraagde gegevens in de tijd te worden vergeleken. Hierbij
is inzicht in de managementafspraken tussen kerndepartement en IND en de verantwoording
daarover over een reeks van jaren van belang.Vooralsnog lijkt het opleveren van de gevraagde gegevens door het ministerie
mogelijk. Immers de gevraagde gegevens zijn voor een groot deel al in de begroting
opgenomen, namelijk:• budget;• formatie en bezetting;• aantallen ingediende asielverzoeken;• aantallen beslissingen op diverse soorten verzoeken (naturalisatie-aanvragen,
visa-aanvragen, verzoeken tot regulier verblijf, asielverzoeken);• bezetting in de opvang voor asielzoekers.De doorlooptijden van asielverzoeken zijn niet in de begroting opgenomen.
Aan de verstrekking van deze gegevens wordt momenteel door de IND gewerkt.
Het aantal extra medewerkersplaatsen is opgenomen in de begroting maar de
manier waarop deze extra medewerkersplaatsen zijn ingezet niet.Het ministerie is voor de oplevering van de gevraagde gegevens deels afhankelijk
van de IND en eventueel KMar en Vreemdelingenpolitie. Er zijn managementafspraken
gemaakt tussen departement en IND over informatieverschaffing, alsmede tussen
IND en Kmar en Vreemdelingenpolitie.Op grond van rapportages van de Accountantsdienst is enige voorzichtigheid
geboden bij de betrouwbaarheid van de door de IND geleverde informatie. De
Accountantsdienst heeft bijvoorbeeld geconstateerd dat dubbeltellingen plaatsvinden
van mensen die in verschillende procedures zitten. 7.1.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie
is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidoKoppeling begrotingsartikeleno DepartementsoverstijgendoOverigen.v.t. Gevraagde gegevens Vraag
betreft geen prestatieso Afdekking beleidsveldX Overigen.v.t.  Aanwezigheid informatie Jaarlijkse opleveringoAfhankelijkheid derdeno BetrouwbaarheidX Aansluiting
aanwezige kengetalleno Overigen.v.t.X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend 7.2 Beleidsprioriteit «Jeugdbeleid en jeugdcriminaliteit» 7.2.1 VraagstellingTen aanzien van de beleidsprioriteit «Jeugdbeleid enJeugdcriminaliteit»
vraagt de Tweede Kamer de onderstaande gegevens: • prestatiegegevens met betrekking tot de doelstelling jeugdcriminaliteit;• verdeling van de intensiveringsmiddelen naar begrotingen en artikelen;• per artikel de getroffen maatregel en de te leveren prestatie;• gegevens over wachtlijsten voor verschillende soorten gevallen
en verschillende voorzieningen;• gemiddelde en maximaal aanvaardbare wachttijden;• de effectiviteit van de bureaus Jeugdzorg. 7.2.2 Het beleidsveld 7.2.2.1 Algemene beschrijvingHet jeugdbeleid heeft betrekking op twee aandachtsgebieden, namelijk Jeugdcriminaliteit
en Jeugdbescherming.Justitie en VWS hebben op grond van de Wet op de jeugdhulpverlening gezamenlijk
de verantwoordelijkheid voor de jeugdhulpverlening- en bescherming. De planning
en financiering van de regionale jeugdhulpverlening berust bij de provincies
en de grootstedelijke overheden.De afgelopen jaren heeft het Ministerie van Justitie de evenwichtige,
zowel preventieve als repressieve aanpak van jeugdcriminaliteit, als speerpunt
van het beleid aangemerkt.Doelstelling is het terugdringen van de jeugdcriminaliteit door maatregelen
in de preventieve, curatieve en repressieve sfeer.In de regeerperiode van Paars I waren extra gelden uitgetrokken (van Montfransgelden).
In het Regeerakkoord van Paars II zijn wederom twee intensiveringen ingebracht,
te weten intensiveringen in het kader van het cluster «Jeugd en geweld»
en ten behoeve van de uitbreiding van justitiële jeugdinrichtingen.De doelstelling van het cluster «Jeugd en geweld» is kwetsbare
groepen weerhouden van criminele carrières. Hiervoor worden diverse
programma's ontwikkeld, bijvoorbeeld het programma jeugdcriminaliteit en het
programma CRIEM (Criminaliteit Etnische Minderheden).Voor sommige programma's zijn ook doelstellingen op programma-niveau geformuleerd.
Deze worden echter niet expliciet in relatie gebracht met de hogerliggende
doelstellingen.Ter realisering van de programmadoelen worden diverse instrumenten aangekondigd,
variërend van trajectbegeleiding met bijbehorend registratiesysteem en
methodiekontwikkeling, verkorting van doorlooptijden bij de Kinderbescherming,
tot nieuw in te richten bureaus Jeugdzorg (met loket- en screeningsfunctie
voor de hele jeugdzorg) en HALT-bureaus.De uitbreiding justitiële jeugdinrichtingen houdt in door middel
van capaciteitsuitbreiding 447 extra plaatsen te realiseren. 7.2.2.2 Financieel belangDe intensivering voor het cluster «Jeugd en geweld» is opgenomen
in de begrotingsartikelen 08.01 en 08.02 bij Justitie, maar is slechts gedeeltelijk
terug te leiden tot de verschillende programma's. De intensivering voor de uitbreiding van justitiële inrichtingen is opgenomen in de meerjarige
begroting van baten en lasten van de Dienst Justitiële Inrichtingen.Het financieel belang is in 1999 f 16,5 mln. oplopend naar f 75
mln. structureel vanaf 2002. Voor 1999 is het budget als volgt onderverdeeld:• Beleidsthema jeugdzorg f 7,3 mln• Programma jeugdcriminaliteit f 2,9 mln• Programma CRIEM f 4,0 mln• Programma Preventie geweld f 0,9 mln• Programma JIB (Justitie in de Buurt) f 1,5 mlnHet cluster «Jeugd en geweld» ligt ook op het beleidsterrein
van VWS (jeugdbeleid art. 24.04). Echter de intensiveringsgelden zijn niet
in de begroting zichtbaar. De JIB-projecten zijn onderdeel van het Grote Steden
beleid, waarvoor BZK coördinerend minister is. Verder is er samenhang
met het brede veiligheidsbeleid, waarvoor eveneens BZK coördinerend minister
is.De intensivering voor de uitbreiding van justitiële jeugdinrichtingen
is opgenomen in de meerjarige begroting van baten en lasten van de Dienst
Justitiële Inrichtingen, maar zijn daarin niet apart zichtbaar. Naar
aanleiding van de begrotingsbehandeling zijn nadere gegevens verstrekt (Tweede
Kamer, Vergaderjaar 1998–1999,. 26 200 VI, nr. 8), het gaat om
f 31,9 mln in 2000 oplopend naar f 74,4 mln. in 2002. 7.2.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingenDe hoofddoelstelling van het beleidsterrein (terugdringen van de jeugdcriminaliteit)
is geformuleerd op het niveau van maatschappelijke effecten en niet concreet
en meetbaar geformuleerd. Dit geldt eveneens voor de doelstelling van het
cluster «Jeugd en geweld». Voor zover bekend zijn de doelstellingen
op programmaniveau niet meetbaar geformuleerd of vaag. In hoeverre subdoelstellingen –
bijvoorbeeld in het kader van het CRIEM: het opzetten van een registratiesysteem –
concreet en meetbaar zijn geformuleerd is niet bekend.De capaciteitsuitbreiding bij de justitiële inrichtingen is geformuleerd
op het niveau van beoogde beleidsprestatie en is concreet en meetbaar geformuleerd. 7.2.3 Gevraagde gegevens 7.2.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsterreinDe Tweede Kamer stelt zelf al dat de bijdrage van maatregelen aan de terugdringing
van de jeugdcriminaliteit moeilijk is vast te stellen. Zij acht het daarom
beter te focussen op de prestaties gekoppeld aan een maatregel en een budget.
Concreet worden de volgende gegevens gevraagd:• Uitgaven:– Verdeling van intensiveringsmiddelen naar begrotingen en artikelen• Prestaties:– Per artikel de getroffen maatregel en de te leveren prestatie– Gegevens over afstemming van wachtlijsten voor verschillende soorten
gevallen en verschillende voorzieningen– Gemiddelde en maximaal aanvaardbare wachttijden– Prestatiegegevens met betrekking tot de doelstelling jeugdcriminaliteit;• Effecten:– Effectiviteit bureaus jeugdzorg Ten aanzien van de cluster «Jeugd en geweld» wordt veel ,
niet nader gespecificeerde informatie gevraagd. Onduidelijk is nog welke informatie
precies gewenst is. De Tweede Kamer verzoekt de Regering om doelstellingen,
maatregelen en prestaties te concretiseren. Waar gevraagd wordt om informatie
over getroffen maatregelen en te leveren prestaties, wordt aanbevolen ook
naar informatie over de resultaten van de maatregelen en over geleverde prestaties
te vragen.Wat betreft de wachtlijsten heeft de Tweede Kamer specificering aangebracht.
De wachtlijsten zijn een klein onderdeel van het beleid. Van belang is dat
een normering wordt aangebracht.De gevraagde gegevens ten aanzien van de bureaus Jeugdzorg zijn vooralsnog
niet leverbaar, aangezien deze bureaus nog niet zijn opgericht. Gegevens over
de effectiviteit van deze bureaus zullen binnen de gestelde kaders van de
beleidsprioriteit moeilijk te leveren zijn. De doelstellingen en de prestatie
indicatoren zullen daarvoor meer dan nu het geval is geconcretiseerd moeten
worden. Wellicht is het mogelijk om bij de start van deze bureaus aan te geven
waaraan ze getoetst gaan worden.De capaciteitsuitbreiding van de jeugdinrichtingen is concreet en meetbaar
geformuleerd. 7.2.3.2 Haalbaarheid van de gevraagde gegevensEen deel van de gegevens kunnen op het departement worden verzameld. Voor
de gevraagde prestaties is sprake van afhankelijkheid van derden (bijvoorbeeld
VWS, agentschap DJI, bureaus Jeugdzorg i.o.). Bovendien is daarbij van belang
dat de te leveren gegevens (over maatregelen en prestaties) concreet, meetbaar
en eenduidig genoeg geformuleerd worden. In de begroting zijn thans reeds gegevens opgenomen met betrekking tot:• instroom rechtbankstrafzaken minderjarige verdachten• instroom in justitiële jeugdinrichtingen• minderjarigen onder toezicht van (gezins)voogdij instellingen• door de Raad voor de Kinderbescherming afgedane zaken• Halt-verwijzingenDe verdeling van de intensiveringen naar begroting en artikelen wordt
is deels weergegeven. Gegevens over wachtlijsten en wachttijden zijn eveneens
beschikbaar. Het verkrijgen van inzicht in de effectiviteit van de op te richten
bureaus Jeugdzorg is alleen haalbaar als aan een groot aantal voorwaarden
wordt voldaan, zoals onder andere het formuleren van concrete en meetbare
doelen voor de bureaus; de explicitering van die doelstellingen ten opzichte
van de beleidsprioriteit jeugdbeleid en jeugdcriminaliteit en de vertaling
van de doelstellingen naar concrete prestaties.De diverse beleidsinstrumenten kunnen wellicht meer concreet onder de
loep worden genomen en daarvoor kunnen concrete beleidsprestaties worden gedefinieerd.
Ook kan uit het cluster «Jeugd en geweld» een programma worden
geselecteerd met een meetbaar doel en daarover doelen, uitgaven en kosten
(planning en realisatie) vragen. Tevens kan de Tweede Kamer overwegen om jaarlijks
prestaties te vragen over het gewenste en gerealiseerde aantal plaatsen in
justitiële inrichtingen en de daarbij behorende geplande en geraamde
uitgaven. 7.2.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidX Koppeling begrotingsartikelenX DepartementsoverstijgendX Overigen.v.t.   Gevraagde gegevens Vraag
betreft geen prestatieso Afdekking beleidsveldnb Overigen.v.t.  Aanwezigheid informatie Jaarlijkse opleveringX Afhankelijkheid derdenX Betrouwbaarheidnb Aansluiting
aanwezige kengetallennb. Overigen.v.t.X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend 8 STARTNOTITIE BINNENLANDSE ZAKEN 8.1 Beleidsprioriteit «Grote Steden- en integratiebeleid» 8.1.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt ten aanzien van de beleidsprioriteit GSI gegevens
over: • de doelmatigheid van de annuïteitenconstructie leefbaarheid/veiligheid/stadseconomie;• de doelmatigheid van het naast elkaar bestaan van een fonds leefbaarheid
en de annuïteitenconstructie met ongeveer dezelfde doelen;• een totaalbeeld van de prestatie-afspraken die worden gemaakt als
gemeenten een subsidie voor leefbaarheid krijgen (uit het fonds of de annuïteitenconstructie)
en van de realisatie van die afspraken;• de mate waarin steden buiten de G25 gebruik maken van het budget. 8.1.2 Het beleidsveld 8.1.2.1 Algemene beschrijvingVan rijkszijde wordt in de jaren 1999–2002 ten behoeve van het beleidscluster
«Vitaliteit steden» f 930 miljoen beschikbaar gesteld. Daarnaast
wordt verwacht dat nog extra middelen uit het regeerakkoord bij steden terecht
zullen komen (voor onderwijs, veiligheid, zorg, bestrijding van werkloosheid,
sport en cultuur, en voor infrastructuur en economische structuurversterking).
Zo zullen voor het thema veiligheid extra middelen beschikbaar komen voor
bestrijding van het geweld onder jeugdigen, sanctiecapaciteit en uitbreiding
sterkte politiekorpsen (een niet nader gespecificeerd deel van f 750
miljoen in de periode 1999–2002).De doelgroep van het beleid zijn de vier grote steden (G4), 21 andere
nader genoemde steden (G21) en nog 5 andere (inmiddels ook nader benoemde)
steden met een vergelijkbare deelproblematiek.Bij het GSI-beleid zijn nagenoeg alle ministeries betrokken.De minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid is mede verantwoordelijk
voor de uitwerking van de genoemde intensiveringen uit het Regeerakkoord.
De Tweede Kamer beperkt haar beleidsprioriteit tot de gelden op de begroting
van het Ministerie van BZK. 8.1.2.2 Financieel belangHet totale financieel belang van het GSI-beleid bedraagt tot 2010 circa
f 4 800 miljoen. Van rijkszijde wordt in de jaren 1999–2002
ten behoeve van het beleidscluster «Vitaliteit steden» f 930
miljoen beschikbaar gesteld. Op artikel 02.12 van de begroting van BZK staat
voor 1999 f 24 miljoen geraamd voor programma-uitgaven voor:• leefbaarheid/veiligheid/stadseconomie in 19 grote steden (f 230
miljoen voor de periode 1996–2018)1;• doorvertaling daarvan naar de G6 (f 3 miljoen);• monitoring en uitvoeringskosten (f 1 miljoen). 8.1.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingenVoor het GSB zijn in 1995 doelstellingen geformuleerd in een bestuursconvenant
tussen regering en grote steden. Daarbij zou sprake moeten zijn van kwantitatieve
en kwalitatieve doelstellingen in termen van meetbare prestaties. In de afzonderlijke
convenanten voor de G4-steden en de G15-steden worden de beoogde resultaten
en de te nemen maatregelen uitgewerkt voor drie centrale beleidsthema's,
namelijk (1) werken en onderwijs, (2) veiligheid) en (3) leefbaarheid en zorg.De huidige convenanten lopen in 1999 af. Voor de zomer van 1999 zijn nieuwe
afspraken nodig. Daarbij zullen de steden individuele meerjarige visies moeten
opstellen, die de basis gaan vormen voor convenanten per stad.Specifiek voor het begrotingsartikel 02.12 geldt het volgende. De doelstellingen
van dit begrotingsartikel zijn:• verbetering van de leefomgeving;• toename van de veiligheid in de wijk en van veiligheidsgevoelens
van burgers;• vergroten van betrokkenheid van burgers;• bevorderen van harmonieus samenleven van de verschillende groepen;• in stand houden en verbeteren van bedrijvigheid in de buurt. De doelstellingen zoals geformuleerd in art. 02.12 zijn ruim, niet concreet
en niet direct meetbaar. Ze zijn niet geformuleerd op het niveau van beleidsprestaties,
maar op het niveau van maatschappelijke effecten. Dat maakt het moeilijk om
te beoordelen wat precies de bijdrage van afzonderlijke maatregelen is geweest
aan het realiseren van de doelstellingen.In de convenanten zijn de doelstellingen voor onder andere veiligheid
en leefbaarheid nader uitgewerkt. De mate van meetbaarheid is verschillend.
Bij het aspect veiligheid zijn bijvoorbeeld duidelijke indicatoren en ijkpunten
geformuleerd (zoals voor het aantal HALT-afdoeningen, dat met 10% zou moeten
toenemen). Bij het aspect leefbaarheid is dat in mindere mate het geval; er
worden wel indicatoren genoemd, maar geen meetbare ijkpunten (hoeveel verbetering
is gewenst). 8.1.3 Gevraagde gegevens 8.1.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsterreinDe Tweede Kamer vraagt de volgende gegevens:• Uitgaven:– de mate waarin (5) steden buiten de G25 gebruik maken van het
budget.• Prestaties:– een totaalbeeld van de prestatie-afspraken die worden gemaakt
als gemeenten een subsidie voor leefbaarheid krijgen (uit het fonds of de
annuïteitenconstructie) en van de realisatie van die afspraken. Daarnaast wordt een tweetal efficiëntievragen gesteld:– doelmatigheid van de annuïteitenconstructie leefbaarheid/veiligheid/stadseconomie;– doelmatigheid van het naast elkaar bestaan van een fonds leefbaarheid
en de annuïteitenconstructie met ongeveer dezelfde doelen.De vragen over de doelmatigheid van de annuïteitenconstructie en
van het naast elkaar bestaan van een fonds leefbaarheid bij het Ministerie
van Financiën en de annuïteitenconstructie zijn meer begrotingstechnisch
van aard.Gekozen is voor het aggregatieniveau van de gemeente.Dit zal een grote hoeveelheid informatie op detailniveau opleveren maar
zal waarschijnlijk weinig inzicht bieden in de relatie tussen beleidsdoelen,
prestaties en uitgaven. Om dit inzicht te krijgen is een verdere operationalisering
van de doelstellingen ten aanzien van leefbaarheid en veiligheid nodig, gecombineerd
met de ontwikkeling van normen en kengetallen. Het financieel belang van het begrotingsartikel bij het Ministerie van
BZK is zeer gering ten opzichte van de totale geplande uitgaven van het GSI-beleid.
Om te komen tot een koppeling tussen beleidsdoelen, prestaties en uitgaven
vergt een grotere mate van concretisering van de (tussen)doelen. 8.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensHet departement is voor de gegevens afhankelijk van gegevens van derden
(namelijk de betrokken steden). Een werkgroep onderzoek en monitoring zal
komen met een voorstel voor de monitoring van de uitvoering van de stedelijke
plannen. Voorts zal een systeem van zelfevaluatie en externe visitatie worden
ingesteld.De maatschappelijke effecten worden bijgehouden in de reeds bestaande
monitor GSB, waarin een aantal aspecten van leefbaarheid worden bijgehouden.Het ministerie wil op grond van het systeem van zelfevaluatie/visitatie/monitoring
verslag gaan doen over voortgang van de activiteiten inclusief financieel
verloop. 8.1.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie
is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidX Koppeling begrotingsartikelenoDepartementsoverstijgendn.v.t. Overigen.v.t.   Gevraagde
gegevens Vraag betreft geen prestatieso Afdekking
beleidsveldX Overigen.v.t.   Aanwezigheid
informatie Jaarlijkse opleveringnb Afhankelijkheid
derdenX Betrouwbaarheidnb Aansluiting aanwezige
kengetallennb Overigen.v.t.X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend 8.2 Beleidsprioriteit «Politiesterkte» 8.2.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt ten aanzien van de beleidsprioriteit «Politiesterkte»
onderstaande gegevens. • hoeveel fte's komen er in executieve dienst bij t.o.v. 1998, exclusief
aspiranten, naar regio en in relatie tot de intensivering van f 375 miljoen.;• wordt binnen de sterktegroei een verhouding van 30% surveillanten/70%
agenten gerealiseerd (in 1999 alleen surveillanten); • wat behoort tot het indirect executieve werk en wat tot het administratief/technische
werk (en of een deel van de taakstelling van 2000 agenten niet wordt gerealiseerd
door definitiewijzigingen);• hoeveel administratief/technische mensen er overgaan naar de executieve
dienst;• hoeveel procent van de executieven werkzaam is in het primair proces
en hoeveel procent onregelmatig werkt;• hoe zal worden gemeten hoeveel menskracht er zal worden bespaard
door efficiënter werken;• welke gevolgen heeft efficiënter werken voor de uitgaven voor
materieel;• wat is de stand van zaken m.b.t. werving, selectie en opleiding
van nieuw personeel in relatie tot de beoogde uitbreiding. 8.2.2 Het beleidsveld 8.2.2.1 Algemene beschrijvingDe doelstelling van de beleidsprioriteit vloeit voort uit het regeerakkoord.
In het regeerakkoord worden middelen ter beschikking gesteld voor capaciteitsuitbreiding
bij de politie. Het gaat om 3000 extra agenten/surveillanten in de regeerperiode
1998 – 2002. Daarnaast moeten efficiëncy-maatregelen leiden tot
2000 extra agenten/surveillanten. De efficiency-verbetering kan worden gezien
als doelstelling op zich. In latere discussies met de Tweede Kamer is afgesproken,
dat:• de extra plaatsen niet komen uit de herbezetting n.a.v. de 36-urige
werkweek;• er (als indicatie) een verhouding van 30% surveillanten/70% agenten
moet worden gerealiseerd.Uit het bovenstaande kan worden afgeleid, dat de minister in ieder geval
twee beleidsinstrumenten hanteert, namelijk extra budget en efficiency-maatregelen.
De efficiency-maatregelen kunnen door de regio's zelf worden ingevuld en kunnen
bestaan uit: andere methoden van roosteren, strakkere uniformering van standaardhandelingen,
verbeteren van het behandelen en afhandelen van meldingen. 8.2.2.2 Financieel belangArtikel 05.23 bevat de bijdrage van het Ministerie van BZK aan de regionale
politie. De extra gelden uit het Regeerakkoord worden zichtbaar op dit artikel.Het financieel belang van deze extra gelden bedraagt in 1999: f 122,8
miljoen oplopend tot f 375 miljoen in 2002. Het totale financiële
belang is f 921,6 miljoen.Het betreft geen departementsoverstijgende beleidsprioriteit. 8.2.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingenDe hoofddoelstelling voor de politie heeft betrekking op de handhaving van de openbare orde en veiligheid. De doelstelling van de capaciteitsuitbreiding
is een afgeleide daarvan en vormt een doelstelling op zichzelf. Deze is in
principe concreet en meetbaar geformuleerd.De doelstelling geldt voor de gehele kabinetsperiode en is niet nader
gespecificeerd (bijvoorbeeld per jaar en naar regio). Dit gebeurt ook niet
in het beleidsplan Nederlandse Politie 1999–2002. In dit plan wordt
wel gemeld dat met de korpsen afspraken worden gemaakt over hoe de kabinetsdoelstelling
gerealiseerd kan worden. Voorts worden plannen aangekondigd zoals wervings-
en imagocampagnes (met tijdpad).De opstelling van jaardoelen zou een betere monitoring c.q. beoordeling
van de vorderingen per jaar ten opzichte van het einddoel mogelijk maken.Wat betreft de meetbaarheid gelden de volgende aanbevelingen:• om de ontwikkeling in de realisatie van nieuw personeel te kunnen
volgen is een betrouwbare nulstand voor de verschillende categorieën
personeel in het ijkjaar (1998) noodzakelijk (zie hiervoor 2.3.2);• de functie-omschrijvingen (agenten en surveillanten voor direct
en indirect executief politiewerk) zijn niet dwingend voorgeschreven vanuit
het Ministerie van BZK en worden door de regio's verschillend geïnterpreteerd.
Dit kan het inzicht in de ontwikkeling van de personeelsaantallen voor deze
categorieën vertroebelen. Hierover zou meer duidelijkheid moeten bestaan;• duidelijk zou moeten zijn vanaf welk moment personen die in opleiding
zijn/komen worden meegeteld. Instroomgegevens over 1999 bijvoorbeeld betreffen
personen die al in opleiding waren en behoren dus niet tot «nieuwe»
instroom. 8.2.3 Gevraagde gegevens 8.2.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsterreinDe Tweede Kamer vraagt de volgende gegevens:• Middelen:– De stand van zaken met betrekking tot werving, selectie en opleiding
van nieuw personeel in relatie tot de beoogde uitbreiding.• Prestaties:– Hoeveel fte's er in executieve dienst bij komen ten opzichte van
1998, exclusief aspiranten, naar regio en in relatie tot de intensivering
van f 375 miljoen1;– Wordt binnen de sterktegroei een verhouding van 30% surveillanten/70%
agenten gerealiseerd (in 1999 alleen surveillanten); – Hoeveel procent van de executieven is werkzaam in het primair
proces en hoeveel procent werkt onregelmatig;• Neveneffect:– Welke gevolgen heeft efficiënter werken voor de uitgaven
van materieel.Een deel van de gevraagde informatie heeft betrekking op (het verkrijgen
van) meer inzicht en op de methode van meten:• Hoe zal worden gemeten hoeveel menskracht er zal worden bespaard
door efficiënter werken;• Wat behoort tot het indirect executieve werk en wat tot het administratief/technische
werk (en of een deel van de taakstelling van 2000 agenten niet wordt gerealiseerd
door definitiewijzigingen).Met de gevraagde gegevens wordt het terrein grotendeels afgedekt. Hierbij
wordt opgemerkt, dat de gevraagde gegevens geen betrekking hebben op de aard
van de efficiency-maatregelen en de opbrengst en invulling daarvan
in fte. Ten behoeve van het inzicht krijgen in de ontwikkelingen in de politiesterkte
is het aan te bevelen een aantal aanvullende gegevens te vragen (zie ook punt
7.1.2.3).Bezien in relatie tot de geformuleerde doelstellingen is de gevraagde
informatie soms gedetailleerd, bijvoorbeeld de mate van onregelmatig werk
en de gevolgen voor de materieeluitgaven. 8.2.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensIn de begroting is informatie opgenomen over de opbouw van de verplichtingen
en uitgaven. Normen en kengetallen met betrekking tot personeel en opleiding
zijn niet beschikbaar.Het is in principe haalbaar de gevraagde gegevens op te leveren. De gegevens
worden niet op het departement zelf bijgehouden. Zij moeten door de regio's
aangeleverd worden uit het politiebeleidsinformatiesysteem (POLBIS). Dit is
een nieuw systeem, dat is opgezet omdat het voorgaande systeem (BIS) geen
goede en betrouwbare informatie leverde.Het ministerie controleert niet de betrouwbaarheid van de door de regio's
aangeleverde gegevens. Uit eerder onderzoek van de Rekenkamer is gebleken
dat de gegevens onbetrouwbaar waren. De Accountantsdienst van het ministerie
heeft medio 1997 in een aparte rapportage de betrouwbaarheid van de gegevensverwerking
en informatievoorziening in POLBIS negatief beoordeeld. 8.2.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie
is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidX Koppeling begrotingsartikeleno Departementsoverstijgendn.v.t.Overigen.v.t.   Gevraagde gegevens Vraag
betreft geen prestatieso Afdekking beleidsveldo Overigen.v.t.  Aanwezigheid informatie Jaarlijkse opleveringnbAfhankelijkheid derdenX BetrouwbaarheidX Aansluiting aanwezige kengetallennb Overigen.v.t.X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend 9 STARTNOTITIE ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN 9.1 Beleidsprioriteit «Schooluitval» 9.1.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt ten aanzien van de beleidsprioriteit «Schooluitval»
de onderstaande gegevens. • het aantal schoolverlaters dat in 1999 voortijdig is uitgestroomd
per schoolsoort;• het aantal schoolverlaters dat in 1999 is uitgestroomd zonder een
startkwalificatie per schoolsoort;• beide voorgaande aantallen dienen te worden afgezet tegen de streefcijfers
die in het plan van aanpak dat in het Regeerakkoord is aangekondigd, worden
opgenomen;• een onderverdeling van de schoolverlaters naar sekse een verdeling
van schoolverlaters naar herkomst (autochtoon–allochtoon).• de projecten in termen van meetbare doelstellingen en/of resultaatafspraken
die in 1999 zijn beoogd (inclusief preventie schooluitval), de concrete resultaten
die daarmee zijn bereikt (produkten, activiteiten, aantallen bereikte jongeren,
resultaat van begeleiding in termen van terugleiding naar het onderwijs) en
de uitgaven uit de rijksbegroting die daarmee gemoeid zijn uitgesplitst naar
project/ prestatie 9.1.2 Het beleidsveld 9.1.2.1 Algemene beschrijvingMet het oog op het verwerven van een positie op de arbeidsmarkt acht de
regering het van belang dat jongeren een zogenaamde startkwalificatie behalen
en sociale vaardigheden onder de knie krijgen. Startkwalificaties zijn afgeronde
opleidingen in het kader van HAVO/ VWO, de WEB en het praktijkonderwijs.Doel van het schooluitvalbeleid is een vermindering van het schoolverlaten
zonder startkwalificatie. In 1996 werd dit geconcretiseerd in de beleidsambitie
om in de periode 1994–2000 een halvering van het totale bestand voortijdig
schoolverlaters te realiseren. In een in het Regeerakkoord 1998 aangekondigd
plan van aanpak (dat nog niet is verschenen) zullen hiertoe streefcijfers
worden geformuleerd. Belangrijke elementen in dit plan zullen zijn: strenger
toezicht op leerplicht, versterking beroepsgerichte trajecten, afstemming
VMBO-afdelingen van VO-scholen en ROC's.Degenen die toch voortijdig de school verlaten moeten goed opgevangen
en intensief begeleid worden, zodat zij toch een startkwalificatie voor arbeidsmarkt
halen en sociale vaardigheden onder de knie krijgen.Eén van de maatregelen gericht op de vermindering van schooluitval
betreft de tijdelijke regeling Regionale Melden Coördinatiefunctie (RMC-functie).
De RMC-functie is gericht op het volledig in beeld krijgen en herplaatsen
van voortijdig schoolverlaters: jongeren van 13 tot 23 jaar die geen onderwijs
meer volgen en die geen startkwalificatie hebben. Middelen ten behoeve van
projecten lopen deels via de RMC-functie en deels worden projecten rechtstreeks
gefinancierd.Het is een beleidsvoornemen van de verantwoordelijke ministeries om de
RMC-functie voort te zetten. De minister verwacht in de eerste helft van 1999
een wetsvoorstel in te dienen waarin naast de meldplicht voor instellingen
van niet-leerplichtige voortijdige schoolverlaters ook de structurele financiering
van de gemeenten voor de RMC-functie zal worden geregeld. 9.1.2.2 Financieel belangIn de Rijksbegroting 1999 is de beleidsprioriteit zeer ten dele terug
te vinden. Voor de RMC-functie is op artikel 20.03 (OC&W-subsidies, beroepsonderwijs
en volwasseneneducatie) een bedrag van 6 miljoen gulden gereserveerd. Bij
het beleidsterrein voortgezet onderwijs (19) wordt geen aandacht besteed aan
de problematiek.Naast het ministerie van OC&W zijn de ministeries van SZW (RBA, WIW),
BZK (gemeenten), LNV (agrarisch onderwijs), VWS en Justitie (beiden voor Jeugdzorg)
betrokken bij de inspanningen om het voortijdig schoolverlaten terug te dringen. 9.1.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingenDe geformuleerde doelstellingen inzake deze beleidsprioriteit hebben geen
betrekking op het realiseren van een positie op de arbeidsmarkt, wat het uiteindelijke
doel van het beleid is, maar op het verminderen van het voortijdig schoolverlaten.
Op dat niveau is in 1996 een concrete doelstelling geformuleerd, waarbij is
aangegeven in welke periode deze gerealiseerd diende te worden. De omvang
van de doelgroep is niet bekend; daardoor is het nu niet mogelijk om te bepalen
in welke mate doelen bereikt zijn. Vooralsnog is onduidelijk of de streefcijfers
in het in het Regeerakkoord aangekondigde plan van aanpak het meten van doelbereiking
wél mogelijk maken. Omdat niet duidelijk is op welk aantal of percentage
en op welk moment de halvering van het bestand betrekking heeft, beveelt de
Rekenkamer aan een referentiepunt ofwel nulmeting duidelijk te (laten) stellen.Het is verder niet duidelijk of de maatregelen op instrumenteel niveau
die in het plan van aanpak worden aangekondigd (toezicht leerplicht, afstemming
afdelingen van verschillende onderwijssoorten, intensieve begeleiding en opvang)
worden voorzien van concrete doelstellingen.Een laatste aspect betreft de operationalisatie van het begrip schooluitval.
Tot nog toe worden verschillende operationalisaties gebruikt: bijvoorbeeld
uitval over alle leerjaren (CBS) of uitval tot en met ongeveer een jaar na
aanvang opleiding (ROA). De minister van OC&W heeft het begrip voortijdig
schoolverlater in de (tijdelijke) regeling regionale meld- en coördinatiefunctie
voortijdig schoolverlaten gedefinieerd in de brede zin. 9.1.3 Gevraagde gegevens 9.1.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsterreinDe Tweede Kamer wil inzicht verkrijgen in de geleverde prestaties inzake
de vermindering van schooluitval. De gevraagde gegevens hebben vooral het
karakter van volumegegevens (bijvoorbeeld aantal schoolverlaters). In de laatste
vraag worden op projectniveau produkten, activiteiten en resultaten gevraagd.
In deze laatste vraag wordt ook om uitgaven gevraagd (uit de rijksbegroting
per project of prestatie).De beleidsprioriteit wordt naar de mening van de Rekenkamer niet volledig
afgedekt door de informatievragen. Om gegevens over voortijdig schoolverlaters
en inspanningen ter vermindering hiervan te interpreteren en controleren is
het naar haar mening van belang ook zicht te hebben op het totaal aantal onderwijsvolgenden
in de regio: gespecificeerd naar leerplichtstatus (volledig, partieel, niet).
Het aantal voortijdig schoolverlaters kan dan beter worden uitgedrukt als
een percentage van het totale aantal leerlingen. Op dit moment worden de gegevens
niet in deze vorm verzameld. Bovendien is meerjarige vergelijking nodig. De ingezette instrumenten (met name de RMC's) zijn regionaal van aard.
Er wordt naar gegevens per project gevraagd, waardoor geen inzicht verkregen
kan worden in de werking van het instrument RMC's. De prestatie verdient precisering.
Indien de vraag betrekking heeft op elke lokaal georganiseerde activiteit,
en niet op een cluster gelijksoortige activiteiten, wordt de te leveren informatie
zeer omvangrijk. In de informatievragen zou het uiteindelijke doel, de kans
op de arbeidsmarkt via een startkwalificatie, meer terug kunnen komen.Tenslotte is het van belang dat in de toekomst de informatievraag niet
opschuift en dat uitsluitend wordt gerapporteerd inzake en vanuit de RMC-functie,
terwijl de beleidsprioriteit een breder perspectief blijft kennen, zoals bijvoorbeeld
preventie door scholen. 9.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensHet ministerie van OC&W verstrekt reeds een grote hoeveelheid gegevens
en kengetallen in de financiële verantwoording, maar ook in de publikatie
«OC&W in kerncijfers». Deze stukken bevatten geen gegevens
over schooluitval. Basismateriaal voor de analyse van schooluitval is wel
aanwezig aangezien het CBS over het onderwerp publiceert. Voor de gegevens
is het ministerie net als het CBS afhankelijk van derden. In de begroting
1999 wordt aangekondigd dat de inspanningen ten behoeve van het verminderen
van schooluitval worden gemonitord en dat de Inspectie in het onderwijsverslag
over de resultaten zal rapporteren. Hierbij moet er rekening mee gehouden
worden dat de resultaten van de preventieve maatregelen het meten van de resultaten
van de overige maatregelen bemoeilijkt.De gegevens worden momenteel reeds verzameld door de contactgemeenten
(aanspreekpunten voor de RMC's per regio) ten behoeve van jaarlijks op te
stellen regionale effectrapportages. Tot nog toe heeft echter nog nauwelijks
controle plaatsgevonden op de betrouwbaarheid van de meldingen bij de RMC's.
Uit onderzoek naar de RMC-functie bleek dat de meldings- en registratieprocedures
landelijk niet uniform en niet geprotocolleerd waren. Voor de regionale effectrapportages
zijn de contactgemeenten daarnaast deels afhankelijk van vrijwillige gegevensverzameling.
Uit het onderzoek bleek dat in de RMC's te veel sprake was van vrijblijvendheid
van de medewerking van betrokken instanties. Scholen zijn bijvoorbeeld niet
verplicht aantallen ingeschreven niet-leerplichtige leerlingen aan de RMC's
door te geven. Hetzelfde geldt voor instanties die zich beroepsmatig met jongeren
bezig houden. In het concept-wetsvoorstel wordt deze vrijblijvendheid opgeheven.
Het blijft echter problematisch om uitgestroomde leerlingen te volgen die
elders toch weer instromen.Het bovenstaande in combinatie met het definitieprobleem van «schooluitval»
maakt duidelijk dat nog aan een aantal voorwaarden moet worden voldaan alvorens
betrouwbare en tijdige informatie kan worden geleverd en eventuele vergelijking
met voorgaande jaren uit de beleidsperiode mogelijk is. 9.1.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie
is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidX Koppeling begrotingsartikelenX Departementsoverstijgendo OverigeX1  Gevraagde gegevens Vraag betreft geen prestatiesoAfdekking beleidsveldX Overigenvt   Aanwezigheid
informatie Jaarlijkse opleveringX Afhankelijkheid
derdenX BetrouwbaarheidX Aansluiting aanwezige
kengetalleno OverigenvtX aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnbniet bekend1 De RMC-functie is een nieuwe maatregel die nog niet echt
uitgekristalliseerd is. 9.2 Beleidsprioriteit «Lerarentekorten primair onderwijs
in relatie tot groepsgrootte, vermindering wachtgelden en inzet formatiegelden» 9.2.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt ten aanzien van de beleidsprioriteit «Lerarentekort
in het primair onderwijs in relatie tot groepsgrootte, vermindering wachtgelden
en inzet formatiegelden» de onderstaande gegevens. • de ontwikkelingen aan de vraagzijde van de arbeidsmarkt conform
de meting die nu in de arbeidsmarktrapportages is opgenomen– de invloed van de verkleining van de groepsgrootte op de vraag
naar leerkrachten gemarkeerd in de eerste cijferreeks;• de ontwikkelingen aan de aanbodzijde (idem);– de uitstroom van leerkrachten naar een wachtgeldregeling;• een vergelijking tussen de ontwikkelingen in 1999 met de streefcijfers;• de uitgaven die gemoeid zijn met de maatregelen die in 1999 genomen
zijn aan de vraag- en aan de aanbodzijde die tot deze ontwikkelingen hebben
geleid;– een overzicht van het aantal leerlingen, de uitgaven aan materieel
en personeel per begrotingsjaar;– idem voor BaO en SBaO-leerlingen en per categorie gewogen leerlingen 9.2.2 Het beleidsveld 9.2.2.1 Algemene beschrijvingHet uiteindelijk doel van het onderwijsbeleid is kwalitatief goed onderwijs
voor iedereen te verzorgen. Momenteel staat een dreigend lerarentekort het
bereiken van dit doel in de weg. Er is sprake van een (regionaal) aansluitingsprobleem
tussen vraag en aanbod van leraren, onder meer door demografische oorzaken
(groei aantal leerlingen, vergrijzing lerarenbestand), maar ook ten gevolge
van het klassenverkleiningsbeleid en vermindering van de instroom van nieuwe
leerkrachten vanuit de pabo. Het beleid is gericht op het oplossen van het aansluitingsprobleem tussen
vraag en aanbod en op het voorkomen van een absoluut tekort. Het ministerie
van OC&W heeft verschillende maatregelen genomen en gepland om dit probleem
op te lossen. Op korte termijn zijn de maatregelen onder andere gericht op
het vergroten van de instroom vanuit stille reserves en wachtgelders. Elke
maatregel richt zich op een andere, duidelijk omschreven doelgroep: stille
reserve, wachtgelders, potentiële pabo-studenten (vooral allochtonen
en zowel afkomstig van voortgezet onderwijs als academici), huidige pabo-studenten
en huidige leraren.Op langere termijn wil het ministerie het probleem oplossen door het verbeteren
van het imago van het lerarenberoep. 9.2.2.2 Financieel belangOm het werken in het onderwijs in alle sectoren aantrekkelijker te maken
is in het Regeerakkoord een bedrag toegezegd oplopend tot f 209,8 miljoen
gulden structureel. Voor 1999 gaat het om f 78,1 miljoen gulden, in 2000
betreft het f 161 miljoen gulden. Op de begroting voor 1999 is het experiment
met de leraren in opleiding terug te vinden in artikel 21.04 (hoger onderwijs).
Dit gaat om een bedrag van f 1,2 miljoen gulden. De pabo-campagne, die
nog steeds loopt, heeft in 1997 f 1,072 miljoen gulden gekost. Voor het
leeftijdsbewust personeelsbeleid is f 100 miljoen gulden begroot. Overige
maatregelen of activiteiten kunnen niet gekoppeld worden aan een begrotingsartikel
als gevolg van de gevolgde artikelindeling.Daarnaast is gekeken naar het financieel belang van beleid dat een relatie
heeft met mogelijke oplossingen voor het probleem.De formatie, de wachtgelden en de middelen voor verkleining van de groepsgrootte
zijn goed te koppelen aan begrotingsartikelen (18.01 personeel en 18.02 materieel).Het project bemiddeling wachtgelders, dat betrekking heeft op alle onderwijssectoren
valt onder artikel 26.01. Voor de verkleining van de groepsgrootte zijn in
het Regeerakkoord extra middelen toegezegd oplopend tot f 720 miljoen
gulden structureel. Een koppeling met de begroting op jaarbasis is hierdoor
slechts gedeeltelijk mogelijk. 9.2.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingenHoewel er concrete prognoses voor de vraag en het aanbod van leraren beschikbaar
zijn, heeft het ministerie van OC&W nu nog geen streefcijfers of concreet
meetbare doelstellingen opgesteld voor het beleid en de afzonderlijke maatregelen
die gericht zijn op het lerarentekort. Vergelijking van de gegevens van 1999
met de gegevens uit de arbeidsmarktrapportages van voorgaande jaren moet volgens
de Tweede Kamer leiden tot streefcijfers voor de jaren 1999–2002. Daarnaast
verdient de relatie tussen de verschillende maatregelen en het uiteindelijk
doel en tussen maatregelen op de korte en de lange termijn explicitering.De lerarentekorten doen zich momenteel vooral regionaal voor. Landelijk
gezien is er nog geen sprake van een absoluut tekort. Het beleid is gericht
op het voorkomen hiervan in de nabije toekomst. Aandacht voor het regionale
aansluitingsprobleem komt in het beleid niet direct tot uiting.Overigens is opvallend dat de maatregelen gericht zijn op de beïnvloeding
van het aanbod minder rekening houden met de beïnvloedbare ontwikkelingen
aan de vraagzijde. Om de (hogere) kwaliteitsdoelstelling te bereiken verdient
het aanbeveling het beleid inzake vraag- en aanbodzijde in samenhang te bezien.Tevens is het van belang dat de korte termijnmaatregelen sporen
met die op lange termijn om te voorkomen dat ze tegenstrijdig werken. Tenslotte is de Rekenkamer van mening dat de problematiek in het primair
onderwijs een voorbode kan zijn van soortgelijke knelpunten in het voortgezet
en hoger onderwijs. 9.2.3 Gevraagde gegevens 9.2.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsterreinDe vragen van de Tweede Kamer betreffen ontwikkelingen in volumegegevens
en uitgaven en effecten per maatregel. Deze zijn deels geformuleerd in termen
van samenhang en relaties tussen maatregelen en vraag/aanbod.De informatievragen van de Tweede Kamer dekken de beleidsprioriteit niet
in zijn geheel af. Een aantal doelgroepen waar instrumenten van het tekortbeleid
zich wel op richten, maakt geen deel uit van de doelgroepen zoals die bezien
worden in de arbeidsmarktrapportage. Het zou bijvoorbeeld van belang zijn
0ok gegevens op te nemen over de instroom van allochtonen, het verlengen of
uitbreiden van de aanstelling van huidige leerkrachten en het bereiken van
potentiële pabo-studenten, terwijl deze wel in specifieke maatregelen
worden genoemd.De gevraagde gegevens over groepsgrootte, wachtgelders en bekostiging
geven mede inzicht in de achtergronden van ontwikkelingen van vraag en aanbod.
De arbeidsmarkt- rapportage laat echter zien dat andere factoren die niet
direct zijn te beïnvloeden ook een rol spelen zoals economische ontwikkelingen.
Het verdient aanbeveling dit bij de beoordeling van de gegevens mee te wegen.Verder verdient het aanbeveling aandacht te besteden aan regionale verschillen,
aangezien er bij oplossing van het absolute tekort nog steeds sprake kan zijn
van regionale problemen. 9.2.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensAansluiting bij de arbeidsmarktrapportage genereert relevante informatie
inzake het lerarentekort. De arbeidsmarkt-rapportage biedt inzicht in vraag-
en aanbodcijfers voor de genoemde doelgroepen. Het gaat hier deels om gegevens
uit een arbeidsmarktbarometer en de onderwijsmonitor, beide steekproefonderzoek.
De arbeidsmarktrapportage bevat geen informatie over de betrouwbaarheid van
de gegevens.Aansluiting bij de arbeidsmarktrapportage maakt vergelijking met gegevens
vanaf 1993 mogelijk. Gegevens die daarin niet voorkomen (groepsgrootte,
personeel, materieel) zijn voor de eerdere jaren beschikbaar uit andere bronnen,
zoals de begroting, verantwoording en «OC&W in kerncijfers».
Het ministerie is voor haar informatie afhankelijk van derden. De tijdigheid
van de informatie kan een probleem vormen. Bovendien worden gegevens per schooljaar
verzameld, dit geeft een vaste vertraging. Cijfers van schooljaar 97/98 komen
te laat beschikbaar om opgenomen te worden in de begroting voor 1999.Niet alle maatregelen hebben een direct effect. Zo zijn studenten van
de pabo pas na enkele jaren beschikbaar voor een positie op de arbeidsmarkt.
Het verdient aanbeveling om rekening te houden met deze vertraging in het
optreden van effecten bij de beoordeling van de gevraagde informatie. 9.2.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidX Koppeling begrotingsartikelenX Departementsoverstijgendn.v.t.Overigen.v.t.   Gevraagde gegevens Vraag
betreft geen prestatieso Afdekking beleidsveldX Overigen.v.t.  Aanwezigheid informatie Jaarlijkse opleveringX Afhankelijkheid derdeno Betrouwbaarheidnb Aansluiting
aanwezige kengetalleno Overigen.v.t.X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend 10 STARTNOTITIE FINANCIËN 10.1 Beleidsprioriteit «Afdrachtvermindering» 10.1.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt ten aanzien van de beleidsprioriteit «Afdrachtvermindering»
kort samengevat voor vier regelingen naar onderstaande gegevens. • meerjarige raming voor bereik en derving van belasting en premies;• raming effect op het desbetreffende beleidsterrein1;• subsidie per gebruiker of activiteit2
en per extra werknemer of kindplaats als gevolg van de fiscale faciliteit. 10.1.2 Het beleidsveld 10.1.2.1 Algemene beschrijvingAfdrachtverminderingen loonbelasting (voluit: «en premie volksverzekeringen»)
zijn fiscale maatregelen die een bepaald gedrag moeten stimuleren. Er zijn
er in totaal 6. Welk gedrag dat is, is steeds verschillend, en wordt ingegeven
door het beleidsterrein waarop dat gedrag betrekking heeft. De vier gevraagde3 afdrachtverminderingen en wat zij beogen, zijn:• afdrachtvermindering doorstroomvermindering en lage lonen: stimuleren
van de vraag naar arbeid aan de onderkant van de arbeidsmarkt en beperken
van de uitstoot van werk;• afdrachtvermindering langdurig werklozen: bevorderen van een (blijvende)
instroom van langdurig werklozen en beperken van de uitstoot van werk;• afdrachtvermindering onderwijs: het uitbreiden van het aantal leerarbeidsplaatsen4;• afdrachtvermindering kinderopvang: handhaven van het aantal bedrijfsplaatsen
in de kinderopvang5.De maatschappelijke doelen van deze regelingen zijn gezamenlijk: het stimuleren
van de werkgelegenheid, het vergroten van de arbeidsparticipatie van mensen
met een lage verdiencapaciteit, het bevorderen van de arbeidsparticipatie
en de emancipatie van vrouwen. 10.1.2.2 Financieel belangDe beleidsterreinen waarop de afdrachtverminderingen betrekking hebben
vallen niet primair onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van Financiën.
De «kosten» van de onderhavige fiscale stimuleringsregelingen
drukken echter wel op de begroting van Financiën6, zij het dat deze niet rechtstreeks als uitgave op een begrotingsartikel
zijn terug te vinden. De afdrachtverminderingen verlagen namelijk de totale
opbrengst aan loonbelasting (begrotingshoofdstuk IXb, art. 04.08). Het financieel
belang is in onderstaande tabel weergegeven. Tabel 1 Overzicht financieel belang afdrachtverminderingen
1998 RegelingFinancieel
belang (in miljoenen guldens)1belasting
dervingpremie derving Afdr.verm. doorstroom en lage lonen1 755–Afdr.verm. langdurig werklozen145230 Afdr.verm. onderwijs120255Afdr.verm. kinderopvang50–1 Bron: Miljoenennota 1999.In het desbetreffende wetsartikel zijn voor de afdrachtverminderingen
verschillende normbedragen vastgesteld. Voor 1998 bedroeg de afdrachtvermindering
lage lonen voor een werknemer van 23 jaar of ouder f 3 660, de afdrachtvermindering
langdurig werklozen en de afdrachtvermindering onderwijs f 4 610
en de afdrachtvermindering kinderopvang 20% van kosten voor kinderopvang. 10.1.2.3 Meetbaarheid en concreetheid van doelenVoor de uitbreiding van het aantal leerarbeidsplaatsen en de handhaving
van het aantal bedrijfsplaatsen in de kinderopvang zijn de doelstellingen
gekwantificeerd: 17 000 extra leerarbeidsplaatsen in drie jaar, respectievelijk
het behoud van 20 000 bedrijfsplaatsen. Voor de andere twee gekozen afdrachtverminderingen
zijn de doelen niet nader geconcretiseerd.De beleidsterreinen waarop de genoemde regelingen zijn gericht, vallen
onder andere ministeries dan dat van Financiën. Dit zijn onder andere
de ministeries SZW, VWS en OC&W. Hiermee dient rekening gehouden te worden
als er gegevens worden gevraagd in de vorm van effecten van regelingen. Afdrachtverminderingen
zijn instrumenten om doelen op andere beleidsterreinen te bereiken. Het ministerie
van Financiën blijft echter verantwoordelijk voor deze instrumenten. 10.1.3 Gevraagde gegevens 10.1.3.1 Soort gegevens en afdekking van het beleidsterreinHet soort gegevens dat gevraagd wordt, varieert: er worden gegevens over
de kosten(derving van belastingen en premies) maar ook prestaties en effecten
gevraagd zoals (doelgroep) bereik (in de vorm van «gebruik») gedragsverandering
van de doelgroep (als effect van de regeling) en uiteindelijk beoogde maatschappelijk
effecten of ramingen daarvan. Bij de effectiviteitsvragen valt op dat voor
de «afdrachtvermindering langdurig werklozen» gevraagd wordt naar
maatschappelijk effect (namelijk het effect op de werkloosheid) terwijl voor
de andere afdrachtverminderingen gevraag wordt naar het direct effect van
de regeling. Er wordt bijvoorbeeld gevraagd naar aantallen kindplaatsen en
niet naar het (maatschappelijk) effect emancipatie.Ten behoeve van de analyse heeft de Rekenkamer de vragen van de Tweede
Kamer zoveel mogelijk geclusterd.De vragen dekken het beleidsterrein in aanleg voldoende af. De gevraagde
gegevens: een meerjarige raming voor bereik en derving van belasting en premies
en ramingen van de effecten op de verschillende terreinen, zouden samen in
principe inzicht geven in de uitgaven en het effect van de afdrachtverminderingen.
De causale relatie (=effect) tussen afdrachtvermindering en de doelbereiking
is niet eenvoudig vast te stellen. Hier zijn ook andere factoren op van invloed. De vragen onder de derde bullet zijn door de Rekenkamer steeds geïnterpreteerd
als vragen die in het verlengde liggen van de effectiviteitsvraag. Voor de
beantwoording van deze vragen moet eerst de vraag naar (netto-) effect beantwoord
zijn.110.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensDe gegevens over de derving van belasting en premie zijn direct beschikbaar.
Op begrotingshoofdstuk IXb, art. 04.08 is jaarlijks een raming terug te vinden
van de verwachte budgettaire effecten op de opbrengst als gevolg van invoering
of wijziging van fiscale regelingen. Daarnaast is voor het eerst in de Miljoenennota
1999 een overzicht opgenomen van de (geschatte) realisatie voor een aantal
belastinguitgaven, waaronder de vier onderhavige afdrachtverminderingen. Voor
deze afdrachtverminderingen geldt dat het bedrag van de werkelijke belastingderving
uit het door de Belastingdienst voor de heffing van de loonbelasting gehanteerde
geautomatiseerde systeem kan worden verkregen. Het bedrag van de toegepaste
vermindering is namelijk gelijk aan de feitelijke belastingderving.Gegevens over het gebruik van de regelingen door de doelgroep (werkgevers)
kunnen ook uit het systeem opgehaald worden.Overigens zeggen gegevens over gebruik weinig over de effectiviteit van
de afdrachtvermindering, aangezien gebruikers van de regelingen het gewenste
gedrag ook zonder de regeling zouden kunnen vertonen (het zogenaamde cadeau
effect).Om het effect van afdrachtvermindering vast te stellen is in aanvulling
op modelmatige berekeningen ex-post evaluatie onderzoek noodzakelijk. De Algemene
Rekenkamer heeft voor de afdrachtvermindering lage lonen een dergelijk onderzoek
verricht2. Zij concludeerde met enige voorzichtigheid
dat de regeling weinig effect leek te hebben.Voor gegevens over maatschappelijk effecten van de afdrachtverminderingen
(zoals op de werkgelegenheid) is wederom aanvullend (evaluatie)onderzoek nodig.Gezien de complexiteit van onderzoeken naar (maatschappelijk) effect en
de meestal aanzienlijke kosten van dit type onderzoek, is het de vraag of
deze jaarlijks opgeleverd kunnen worden. Het verdient aanbeveling de gegevens
over het effect van de afdrachtverminderingen niet jaarlijks maar bijvoorbeeld
ééns in de vijf jaar te vragen. Wel zou, als de meting van effectiviteit
een meer structureel karakter heeft gekregen, dit vijfjaarlijkse getal gebruikt
kunnen worden om jaarlijks schattingen van de kosten per «effectief»
geval te maken.Voor de afdrachtvermindering kinderopvang geldt dat deze regeling niet
in de eerste plaats als doel had het aantal bedrijfsplaatsen in de kinderopvang
te vergroten, maar het voorkomen dat werkgevers door het wegvallen van de
gemeentelijke subsidie plaatsen zouden afstoten. De gevraagde gegevens over
de subsidie per extra plaats lijken daarom minder relevant.Aangezien het beleid als departementsoverstijgend te beschouwen is, moet
de mogelijke afhankelijkheid van andere departementen bij het verzamelen van
gegevens niet uit het oog verloren worden. Deze afhankelijkheid kan gevolgen
hebben voor de tijdigheid van informatie. 10.1.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie
is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidX Koppeling begrotingsartikelenX DepartementsoverstijgendX Overigen.v.t.   Gevraagde gegevens Vraag
betreft geen prestatieso Afdekking beleidsveldo OverigeX1  Aanwezigheid informatie Jaarlijkse opleveringoAfhankelijkheid derdeno BetrouwbaarheidX Aansluiting
aanwezige kengetallenN.B. Overigen.v.t.X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend1 De vraag naar effectiviteit is vergaand. 10.2 Beleidsprioriteit «Investeringsfaciliteiten» 10.2.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt ten aanzien van de beleidsprioriteit «Investeringsfaciliteiten»
onderstaande gegevens. • meerjarige raming van derving van belasting en premies;• raming effect op investeringen van beperkte omvang, investeringen
in energiebesparing en duurzame energie, immateriële activa, zeeschepen
enz.;• subsidie als aandeel van de kosten van de investering en subsidie
per «uitgelokte» gulden investering. 10.2.2 Het beleidsveld 10.2.2.1 Algemene beschrijvingDoor de investeringsfaciliteiten wordt aan ondernemers een tegemoetkoming
in de kosten van bepaalde investeringen, bijvoorbeeld in duurzame energie
of nieuwe gebouwen in aangewezen gebieden, verstrekt. Er zijn twee categorieën
van investeringsfaciliteiten, te weten een extra aftrek op de winst en de
mogelijkheid de kosten van het bedrijfsmiddel willekeurig ten laste van de
winst te brengen. Met de faciliteiten (twee aftrekken en meerdere willekeurige
afschrijvingen) beoogt men de economie te stimuleren, het gebruik van minder
energievergende dan wel milieuvriendelijke produktiemethoden te bevorderen
of de Nederlandse economie te stimuleren. Ook voor deze beleidsprioriteit geldt dat het beleidsterrein waarop zij
betrekking hebben niet primair dat van het ministerie van Financiën is,
maar dat zij wel ten laste van de begroting van Financiën komen. De investeringsfaciliteiten
verminderen immers de winst van een onderneming en daarmee de belastingopbrengst,
zowel de inkomsten als de vennootschapsbelasting (begrotingshoofdstuk IXb,
art. 4.08 respectievelijk 4.07). 10.2.2.2 Financieel belangDe werkelijke kosten van de investeringsfaciliteiten zijn niet terug te
vinden op een afzonderlijk begrotingsartikel, wel wordt een raming van de
verwachte effecten op de opbrengst als gevolg van invoering of wijziging van
fiscale regelingen opgenomen (in het jaar dat deze zich voordoen). Daarnaast
is een raming1 van de realisatie van de belastingderving
in de Miljoenennota 1999 opgenomen. Het financieel belang is in onderstaande
tabel weergegeven. Tabel 2 Overzicht raming financieel belang investeringsfaciliteiten
1998 RegelingFinancieel
belang (in miljoenen guldens1)belasting
dervingpremie derving Investeringsaftrek505195 Energie-investeringsaftrek18010Willekeurige afschrijvingen milieu-investeringen1255 Willekeurige
afschrijvingen immateriële activa–– Willekeurige
afschrijvingen continentaal plat60– Willekeurige afschrijvingen
nieuwe gebouwen in aangewezen gebieden65– Willekeurige
afschrijvingen zeeschepen15–1 Bron: Miljoenennota 1999. 10.2.2.3 Concreetheid en meetbaarheid van de doelenVoor de energie-investeringsaftrek en de willekeurige afschrijving milieu-investeringen
zijn de doelen gekwantificeerd: voor beide is dit gesteld op een investeringsvolume
van circa f 1 miljard. Voor de overige investeringsfaciliteiten zijn
de doelen niet nader gekwantificeerd. 10.2.3 Gevraagde gegevens 10.2.3.1 Soort gegevens en afdekking van het beleidsterreinDe door de Tweede Kamer gevraagde gegevens, een meerjarige raming voor
bereik en derving van belasting en premies en een raming van de effecten,
zouden in principe een goed inzicht geven in de kosten en het effect van de
investeringsfaciliteiten. De gegevens over belasting- en premiederving zeggen
echter slechts in beperkte mate iets over het effect. Immers het is mogelijk
dat degenen die van de regelingen gebruik maken, ook zonder de regeling geïnvesteerd
zouden hebben (het zogenaamde cadeau effect). 10.2.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensDe belasting- en premiederving kunnen worden benaderd. De geautomatiseerde
systemen voor inkomsten en vennootschapsbelasting brengen beperkingen met
zich mee voor inzicht in de derving. Deze gegevens zijn jaarlijks op te leveren
door de Belastingdienst.Gegevens over het gedragseffect van de investeringsfaciliteiten zijn niet direct beschikbaar. Daarvoor is onderzoek in de vorm van ex-post evaluaties
noodzakelijk. Voor het daarmee samenhangende effect kunnen modelmatige berekeningen
in combinatie met ex-post evaluatieonderzoek een beeld geven. De Algemene
Rekenkamer heeft voor de investeringsaftrek en voor de willekeurige afschrijving
milieu-investeringen een dergelijk onderzoek verricht1. Zij concludeerde met enige voorzichtigheid dat de regelingen enig
effect lijken te hebben.Gezien de complexiteit van dergelijke onderzoeken, is het aan te bevelen
de gegevens over het effect van de investeringsfaciliteiten niet jaarlijks
maar bijvoorbeeld ééns in de vijf jaar te vragen.De gevraagde gegevens over de subsidie per investering zijn minder relevant.
De (maximum) bedragen staan in het desbetreffende wetsartikel. 10.2.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie
is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidX Koppeling begrotingsartikelenX DepartementsoverstijgendX Overigen.v.t.   Gevraagde gegevens Vraag
betreft geen prestatieso Afdekking beleidsveldo OverigeX1  Aanwezigheid informatie Jaarlijkse opleveringoAfhankelijkheid derdeno BetrouwbaarheidX Aansluiting
aanwezige kengetalleno Overigen.v.t.X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend1 De vraag naar effectiviteit is vergaand. 11 STARTNOTITIE DEFENSIE 11.1 Beleidsprioriteit «Gevechtskracht» 11.1.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt ten aanzien van de beleidsprioriteit «Gevechtskracht»
onderstaande gegevens. • aandeel personele kosten t.o.v. materiële kosten in de gevechtskracht
1999;• aandeel gevechtskracht in totale uitgaven van defensie 1999; en• afname gevechtskracht (gesplitst in materiële en personele
kosten) ten gevolgen van de bezuinigingen op de begroting van Defensie. 11.1.2 Het beleidsveld 11.1.2.1 Algemene beschrijvingDe hoofddoelstellingen van Defensie staan onder andere vermeld in de Hoofdlijnennotitie
van het Ministerie van Defensie. Eind januari 1999 boden de ministers van
Defensie en van Buitenlandse Zaken deze notitie aan de Tweede Kamer aan. De
notitie bevat de uitgangspunten en richtlijnen voor de in het Regeerakkoord
aangekondigde Defensienota 2000.De Hoofdlijnennotitie stelt dat de krijgsmacht moet kunnen bijdragen aan:• de bescherming van de integriteit van het eigen en het bondgenootschappelijk
gebied;• de bevordering van de internationale rechtsorde, waaronder begrepen
de bevordering van veilige en stabiele verhoudingen in de periferie van het
NAVO-verdragsgebied;• de ondersteuning en hulpverlening zowel voor de uitvoering van
civiele overheidstaken in Nederland als internationaal.Volgens de ministers leiden de internationale ontwikkelingen tot een grotere
nadruk op paraatheid, inzetbaarheid, flexibiliteit, mobiliteit en internationale
inpasbaarheid van militaire eenheden. 11.1.2.2 Financieel belangEen koppeling met begrotingsartikelen is in principe mogelijk. De personele
en materiële kosten zijn opgenomen in de begroting. Omdat «gevechtskracht»
niet duidelijk is gedefinieerd kan niet precies worden aangegeven wat het
financieel belang van de beleidsprioriteit is. Het totale begrote financieel
belang voor de krijgsmachtonderdelen bedraagt voor 1999 circa f 10,5
miljard.In de brief van de Tweede Kamer wordt melding gemaakt van bezuinigingen
op de Defensiebegroting. De in de Hoofdlijnennotititie beschreven voornemens
hebben echter niet alleen betrekking op de structurele bezuiniging van f 375
miljoen. Op sommige terreinen wordt de krijgsmacht ingekrompen; op andere
terreinen is daarentegen juist sprake van vernieuwing of intensivering. De
Hoofdlijnennotitie, die op dit moment in de Tweede Kamer in behandeling is,
geeft met de genoemde voorstellen voor vernieuwing en bezuinigingen de richting
aan die in de komende Defensienota 2000 verder zal worden uitgewerkt. Hierin
zal ook het nieuwe Strategic Concept van de NAVO worden verwerkt. 11.1.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingenDe Tweede Kamer vraagt informatie over gevechtskracht. Wat hieronder precies moet worden verstaan is niet duidelijk. Het ministerie van
Defensie gebruikt meestal de term operationele inzetbaarheid/gereedheid. Deze
wordt gevormd door personele en materiële gereedheid en geoefendheid/activiteiten
van de eenheden.Voor de inzet van de Nederlandse krijgsmacht zijn de operationele doelstellingen
(die voor iedere krijgsmachtdeel zijn vastgesteld) van belang. Deze doelstellingen
bepalen de gewenste beschikbaarheid van de middelen van de krijgsmacht, uitgedrukt
in gereedheidstermijnen en/of inzetduur. Daarnaast zijn er diverse normen
voor de geoefendheid van personeel.In eerder Rekenkameronderzoek naar inzetbaarheid (1991 en 1994) concludeerde
de Rekenkamer dat het meten van de operationele inzetbaarheid niet goed mogelijk
was, omdat binnen Defensie geen eisen gesteld zijn aan de kwaliteit van het
meetinstrumentarium en dat voor de betrouwbaarheid van de registratie-instrumenten
geen normen geformuleerd bleken te zijn. In het kader van een voorgenomen
onderzoek naar inzetbaarheid heeft de Rekenkamer de minister van Defensie
in december 1998 gevraagd naar een concreet plan om tot verbetering van de
meting van inzetbaarheid te komen. De minister antwoordde in maart 1999 dat
hij als gevolg van dit verzoek en de voorstellen van de Tweede Kamer besloten
heeft de implementatie van de kengetallen voor de operationele gereedheid
te versnellen.De algemene Defensiedoelstellingen en de doelstellingen op de lagere managementniveaus
zullen in meetbare termen worden geformuleerd, zodat het ontwikkelen van operationele
gereedheidskengetallen en het meten van de operationele gereedheid mogelijk
wordt. Volgens de minister zullen operationele gereedheidsdoelstellingen opgenomen
worden in de begroting 2000. Met ingang van de begroting 2003 dienen kengetallen
ontwikkeld te zijn voor meting van de realisatie van de doelstellingen. Deze
kengetallen dienen gepresenteerd te kunnen worden in de begroting. Als beleidsinstrumenten voor het bereiken van de geformuleerde hoofddoelstelling
kunnen onder meer worden beschouwd werving, selectie en opleiding, deelname
aan (internationale) oefeningen, aanschafprocedure materieel, bedrijfsvoerings-instrumentarium.
Deze opsomming is niet limitatief.In het kader van Defensie activiteiten worden ook meer informele instrumenten
gebruikt, zoals bijvoorbeeld onderhandelingen in NAVO-verband en bilaterale
gesprekken tussen ministers van Defensie die soms leiden tot zogenoemde memorandums
of understanding etc.Aan deze genoemde instrumenten zijn deels concrete, maar niet altijd meetbare,
doelen verbonden. Er is geen duidelijkheid over tijdstip waarop hoofddoelstelling
gerealiseerd wordt. Bij de doelstellingen lager in de hiërarchie is dit
soms wel het geval. 11.1.3 Gevraagde gegevens 11.1.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsterreinDe Tweede Kamer vraagt uitsluitend gegevens over uitgaven. Hierdoor is
het niet mogelijk inzicht te krijgen in de relatie doelen, prestaties en uitgaven.Omdat de term «Gevechtskracht» niet gedefinieerd is, is niet
aan te geven in hoeverre het beleidsveld wordt afgedekt. De Tweede Kamer vraagt
informatie over overhead. Wanneer kosten als overhead gekarakteriseerd moeten
worden is diffuus; bijvoorbeeld de kosten van het kerndepartement kunnen als
overhead worden aangemerkt maar ook de kosten van de staven op de krijgsmachtdelen. 11.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensEr is binnen Defensie veel beleidsinformatie beschikbaar. Het is de vraag
of deze informatie de gevraagde informatie in voldoende mate zal kunnen opleveren.
Of en in welke mate beleidsinformatie relevant is, zal blijken uit de reeds
eerder aangehaalde doelstellingenoperatie.Met betrekking tot de betrouwbaarheid van de gegevens kan worden gemeld
dat het financieel beheer bij Defensie, zo is gebleken uit Rekenkamer onderzoeken,
te wensen over liet. Zo is er bijvoorbeeld sprake van tekortkomingen in het
materieel beheer, worden regels inzake Europese aanbesteding niet nageleefd
en vertoont de administratieve organisatie en interne controle diverse tekortkomingen.
Voor alle Defensie-onderdelen zijn verbeterplannen opgesteld. Bij twee onderdelen
(de KL en de DICO) is een bezwaaronderzoek ingesteld om na te gaan of dit
leidt tot daadwerkelijke verbeteringen. De algemene conclusie is dat Defensie
voor wat betreft de KL en de DICO voldoende resultaten heeft bereikt maar
dat bij de overige onderdelen meer als gevolg van verkeerde prioriteitstelling,
nauwelijks verbeteringen zijn gerealiseerd.Wat het inzicht in de kosten betreft streeft het ministerie ernaar dat
in het jaar 2001 elke organisatie-eenheid tot op het niveau van resultaatverantwoordelijke
eenheid een zodanig kosten inzicht moet hebben dat dit een zelfstandige factor
vormt bij de afweging van de inzet/gebruik van middelen in relatie tot de
totstandbrenging van produkten en diensten.De door de Tweede Kamer gevraagde gegevens zijn in de tijd te vergelijken.
Jaarlijks kunnen deze gegevens worden opgeleverd.In het licht van de activiteiten binnen het ministerie van Defensie ligt
het voor de hand om de resultaten van de doelstellingenoperatie af te wachten
en op basis daarvan de gewenste informatie te bepalen. Dit betekent natuurlijk
niet, dat de Tweede Kamer in de tussentijd verstoken moet blijven van relevante
informatie. Als de Tweede Kamer akkoord gaat met de voorgestelde invulling
van de bezuinigingstaakstelling, dan dient zij de voortgang en realisatie
via concrete informatie te kunnen volgen. 11.1.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie
is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidX Koppeling begrotingsartikeleno Departementsoverstijgendn.v.t.Overigen.v.t.   Gevraagde gegevens Vraag
betreft geen prestatiesX Afdekking beleidsveldnb Overigen.v.t. Aanwezigheid informatie Jaarlijkse opleveringoAfhankelijkheid derdenn.v.t. Betrouwbaarheidnb Aansluiting
aanwezige kengetallennb Overigen.v.t.X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend 11.2 Beleidsprioriteit «Vredesoperaties» 11.2.1 VraagstellingTen aanzien van de beleidsprioriteit «Vredesoperaties» vraagt
de Tweede Kamer onderstaande gegevens. Ten aanzien van de additionele kosten voor vredesoperaties (uitgavenartikel
08.02) worden de volgende prestatiegegevens gevraagd:• totaal aan reguliere (niet-additionele) kosten dat is toe te schrijven
aan vredesoperaties (bijvoorbeeld: kosten van gevechtsvoorbereiding en speciale
trainingen voorafgaand aan de vredesoperatie en het gevechtsklaar maken van
het materieel) gesplitst per vredesoperatie;• totale aantallen personeel (militair en indien van toepassing burgerpersoneel)
dat deelneemt aan vredesoperaties, gesplitst per vredesoperatie;• het aandeel van beide voorgaande gegevens in respectievelijk het
totale defensiebudget en het totale actieve defensie-personeelsbestand. 11.2.2 Het beleidsveld 11.2.2.1 Algemene beschrijvingIn de Prioriteitennota 1993 is aangegeven dat Defensie in staat moet zijn
om gelijktijdig deel te nemen aan maximaal vier crisisbeheersings- of vredesoperaties.
Het gaat hierbij om bijdragen op het niveau van een bataljon of het equivalent
daarvan (bijvoorbeeld twee fregatten of een squadron jachtvliegtuigen). Defensie
moet over voldoende voortzettingsvermogen beschikken om deze operaties zo
nodig drie jaar vol te houden.In 1995 hebben de ministers van Buiza en Defensie ten behoeve van de besluitvorming
over deelname aan vredes- en humanitaire interventies een toetsingskader aan
de Staten Generaal gepresenteerd. Twee categorieën aandachtspunten worden
onderscheiden: politieke wenselijkheid en haalbaarheid.Volgens dit toetsingskader is de politieke doelstelling die met de inzet
van militairen wordt nagestreefd:• handhaving van de internationale vrede en veiligheid;• handhaving van de normen van het internationale recht;• bescherming van nationale, Europese of bondgenoot-schappelijke
belangen.In de begroting 1999 stelt Defensie onder meer dat de bevordering van
de internationale rechtsorde en de internationale vrede en veiligheid soms
de snelle en doeltreffende inzet vergen van militaire middelen. Defensie blijft
zich daarom met gelijkgezinde landen inspannen voor de verdere ontwikkeling
van instrumenten die de internationale reactietijd bij conflicten kunnen bekorten. 11.2.2.2 Financieel belangOp artikel 08.02 «Vredesoperaties» worden de uitgaven voor
vredesoperaties verantwoord. Het gaat om twee soorten uitgaven:• aanvullende uitgaven als gevolg van deelneming aan Nederlandse
eenheden aan vredesoperaties;• contributies aan de VN voor VN-vredesoperatie die Nederland als
lid aan de VN verschuldigd is.Het op dit artikel begrote financieel belang voor 1999 is f 270,4
miljoen gulden.Vanaf 1994 is in de begroting van Defensie een structurele voorziening
voor de additionele uitgaven getroffen.Er zijn afspraken gemaakt tussen Defensie en Buiza over de vraag welk
deel van de kosten van vredesoperaties wordt toegerekend aan de HGIS (Homogene
Groep Internationale Samenwerking)-post vredesoperaties en wat op de lopende
begroting van Defensie drukt. 11.2.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingenDe politieke doelstelling van Defensie ten aanzien vredesoperaties zijn
niet meetbaar geformuleerd maar wel concreet gemaakt door het ter beschikking
stellen van militaire eenheden.De in de vorige startnotitie (Gevechtskracht) genoemde doelstellingenoperatie
moet ook ten aanzien van deze beleidsprioriteit meer duidelijkheid gaan geven.Naast de politieke doelstelling zijn er ook militair-operationele doelstellingen
van de vredesoperatie.Het in het politieke mandaat van een internationale operatie neergelegde
doel moet vertaald worden in een concrete militaire opdracht. Deze kan van
geval tot geval verschillen.Hier geldt natuurlijk hoe concreter de militaire opdracht is, hoe beter
deze getoetst kan worden.Het ontbreken van toetsbare doelstellingen wil overigens niet zeggen dat
de Nederlandse bijdrage aan vredesoperaties niet effectief is. 11.2.3 Gevraagde gegevens 11.2.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsterreinTen aanzien van vredesoperaties wil de Tweede Kamer over de reguliere
kosten (uitgaven). Hierdoor is het niet mogelijk inzicht te krijgen in de
relatie doelen, prestaties en uitgaven.Vooralsnog geeft het ministerie van Defensie in de begroting en financiële
verantwoording slechts de additionele kosten van vredesoperaties weer. De
reguliere kosten blijven buiten beschouwing. Door te vragen naar het totaal
aan reguliere kosten krijgt de Tweede Kamer op langere termijn beter inzicht
in de totale werkelijke uitgaven aan Vredesoperaties.In het Rekenkameronderzoek Financieel inzicht in vredesoperaties (1997)
werd geconcludeerd dat voor een afgewogen besluitvorming over inzet en prioriteiten
bij vredesoperaties en voor de beheersbaarheid van de kosten van dergelijke
operaties op langere termijn inzicht in de totale werkelijke uitgaven noodzakelijk
is. Uitsluitend uitgaan van de additionele uitgaven is in dat opzicht onvoldoende. Ook de minister van Financiën gaf in zijn reactie op het onderzoek
aan het mogelijk te achten om in de toelichtingen bij de suppletore wetten
en uiterlijk bij de Slotwet meer inzicht te geven in de integrale kosten van
vredesoperaties. 11.2.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensHet verkrijgen van informatie over de totale reguliere uitgaven kan problemen
opleveren. Op het ministerie van Defensie zijn de aanvullende kosten van vredesoperaties
bekend, de zogenoemde additionele kosten. Dit zijn de kosten die anders niet
gemaakt zouden zijn. Het totaal aan reguliere kosten kan door het ministerie
-momenteelniet worden geleverd.Ten aanzien van de Vredesoperaties wordt in de financiële verantwoording
van het ministerie van Defensie over het jaar 1997 een nadere uiteenzetting
gegeven van de wijze en de mate van inzet bij de verschillende vredesoperaties.
Per operatie worden de aan de operatie ten grondslag liggende internationale
afspraken over taken aangegeven waarna nader inzicht wordt gegeven in de voor
die taken ingezette middelen en mensen. Evaluaties van bijvoorbeeld de NAVO
bieden inzicht in de resultaten van de vredesoperaties.De accountantsdienst van Defensie toetst de toelichting op de financiële
verantwoording marginaal. Hieruit zijn geen signalen gekomen over eventuele
onbetrouwbaarheid van gegevens. 11.2.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie
is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidX Koppeling begrotingsartikeleno DepartementsoverstijgendoOverigen.v.t.   Gevraagde gegevens Vraag
betreft geen prestatiesX Afdekking beleidsveldnb Overigen.v.t.  Aanwezigheid informatie Jaarlijkse opleveringoAfhankelijkheid derdeno Betrouwbaarheidnb Aansluiting
aanwezige kengetalleno Overigen.v.t.X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend 12 STARTNOTITIE VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING
EN MILIEUBEHEER 12.1 Beleidsprioriteit «Huursubsidie» 12.1.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt ten aanzien van de beleidsprioriteit «Huursubsidie»
onderstaande gegevens. • raming en realisatie aantal verstrekte huursubsidies per kalenderjaar;• aantal ingediende subsidie-aanvragen per kalenderjaar en het aantal
daarvan dat niet tot toekenning leidt;• aantal ouderen en aantal gehandicapten dat subsidie heeft aangevraagd,
het aantal toegekende subsidie per doelgroep, de ontwikkeling van de energielasten
voor ouderen en gehandicapten in percentages van het besteedbaar inkomen,
de ontwikkeling van het gezinsinkomen per doelgroep en de ontwikkeling van
de verstrekte huursubsidie per doelgroep;• instrumenten ter bestrijding van het niet-gebruik, doelstelling
in aantallen huishoudens dat bereikt moet worden, de gerealiseerde toename
van het aantal subsidieaanvragers uitgesplitst naar instrument en afgezet
tegen doelstelling, aantal toegekende subsidies uitgesplitst naar instrument;• (gemiddelde) aantallen afgehandelde subsidieaanvragen per medewerker,
aantal toegekende subsidieaanvragen, personele kosten per aanvraag en ontwikkelingen
in personeel (formatie en bezetting) 12.1.2 Het beleidsveld 12.1.2.1 Algemene beschrijvingOp 1 juli 1997 is de nieuwe huursubsidiewet (HSW) in werking getreden.
Het doel van de HSW is gelijk aan de Wet Individuele Huursubsidie welke het
vervangt, namelijk om huishoudens uit de lagere inkomensgroepen in staat te
stellen om goede en betaalbare woningen te huren. Het belangrijkste doel van
de wetswijziging was de vergroting van de «vangnetfunctie» van
de regeling ten gunste van de lagere inkomensgroepen die door de stijging
van de woonlasten en van de bijkomende huurkosten in de knel zijn geraakt.
In januari 1998 heeft de staatssecretaris van Volkshuisvesting een plan van
aanpak aan de Tweede Kamer aangeboden om het niet-gebruik van de huursubsidie
tegen te gaan. De Huursubsidiewet heeft tot doel om ieder huishouden de toegang tot goede
en betaalbare huisvesting in huurwoningen te garanderen. De huursubsidie draagt
bij aan het betaalbaar houden van de voorraad aan huurwoningen voor de doelgroep
van het beleid. De doelgroep wordt opgesplitst in eenpersoonshuishoudens en
meerpersoonshuishoudens. Aandachtsgroepen zijn ouderen, gehandicapten en alleenstaanden.Daarnaast heeft de regeling in belangrijke mate bijgedragen aan de gewenste
koopkrachtverbetering van deze groep huishoudens in de afgelopen jaren1. De huursubsidie dient dus een volkshuisvestingsdoel
en een inkomensdoel.Naast de huursubsidie als instrument om de doelstelling te realiseren,
bestaan er instrumenten als de Regeling bijdrage Huurlasten/vangnetregeling
voor huishoudens die in het actuele jaar te maken krijgen met een aanzienlijke
inkomensdaling, maar geen beroep kunnen doen op de huursubsidie. Daarnaast
is er de Gewenningssubsidieregeling Eigenwoningbezit (GEW), die beoogt het
bezit van eigen woningen onder mensen met een lager inkomen te
stimuleren. Ook deze regeling dient het doel om alle huishoudens in staat
te stellen goed en betaalbaar te wonen, maar dan in koopwoningen.De huursubsidie is wat middelen betreft niet departementsoverstijgend,
maar het beleid heeft raakvlakken met het ministerie van SZW, op het gebied
van inkomen. Hierbij is echter geen sprake van tegengestelde doelen. 12.1.2.2 Financieel belangDe huursubsidie is gekoppeld aan het begrotingsartikel 03.16, subjectsubsidies.
Het artikelonderdeel 03.16.01 betreft de uitgaven voor de huursubsidie. Daarnaast
worden de apparaatsuitgaven voor de huursubsidie verantwoord op 03.01, apparaatsuitgaven
DGVH. Slechts een deel van de uitgaven van artikel 03.01 heeft betrekking
op de huursubsidie, namelijk het personeel van de Hoofdafdeling Individuele
Huursubsidie (HIS). Het financieel belang van de huursubsidie is op grond
van deze gegevens te berekenen. 12.1.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingenDe component «betaalbaar wonen» in de doelstelling is te kwantificeren
aan de hand van de huurquote of de normhuur: het deel van het bruto inkomen
dat wordt besteed aan de huur. De component «goed wonen» is minder
concreet en meetbaar gemaakt.Er is wel een duidelijke doelgroep, namelijk alle inwoners van Nederland
onder een bepaalde inkomensgrens zonder eigen vermogen, die zonder huursubsidie
niet goed en betaalbaar zouden kunnen wonen. Op basis van steekproefonderzoek
(SCP) is de omvang van de doelgroep globaal bekend.Onduidelijk is wanneer het doel van huursubsidie gerealiseerd is. In de
begrotingen of verantwoordingen wordt deze vraag niet beantwoord. Uit de vragen
van de Tweede Kamer komt de aandacht voor de bestrijding van niet-gebruik
naar voren. Het hanteren van de mate van doelgroepbereik biedt inderdaad een
mogelijkheid om het succes van het beleid te meten, maar hiervoor is vereist
dat de omvang van de doelgroep bekend is. 12.1.3 Gevraagde gegevens 12.1.3.1 Soort gegevens en afdekking van het beleidsterreinDe gevraagde gegevens hebben betrekking op zowel de middelen, activiteiten,
efficiëntie als prestaties. De nadruk ligt echter op de prestaties. Bij
de middelen wordt alleen informatie gevraagd over de personele inzet bij het
behandelen van de subsidieaanvragen. De Rekenkamer is van mening dat niet
het gehele beleidsveld wordt afgedekt met de vragen. De vragen hebben voornamelijk
betrekking op de «betaalbaar wonen» doelstelling. De «goed
wonen» doelstelling blijft in de vraagstelling buiten beschouwing.De toename van het aantal subsidie aanvragers is vooral een relevant gegeven
als ook gevraagd wordt naar de totale omvang van de doelgroep. Verder verdient
het aanbeveling te vragen naar het totale en gemiddeld toegekende bedrag aan
huursubsidie (al of niet boven de fiatteringsgrens). Tenslotte valt op dat
niet naar de omvang van misbruik gevraagd wordt. De gevraagde gegevens met betrekking tot personeel zijn relevant. Voor
de koppeling van doelen, middelen en prestaties in de verantwoording lijkt
de verhouding uitvoeringskosten/programmakosten vooral relevant. 12.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensDe gevraagde gegevens zijn concreet en meetbaar geformuleerd, waarbij
een koppeling met begrotingsartikelen mogelijk is. De informatie kan grotendeels
op het ministerie gevonden worden, maar voor gegevens over het niet-gebruik
is men afhankelijk van derden, zoals andere departementen (Financiën/Belastingdienst,
SZW), gemeenten (GBA) en SCP. Het verkrijgen van gegevens van deze instanties
zou echter niet veel problemen moeten opleveren. Het is waarschijnlijk echter
niet mogelijk de informatie omtrent niet-gebruik per instrument te differentiëren,
omdat het om een pakket maatregelen gaat dat effect moet sorteren en niet
om de afzonderlijke instrumenten.Er zijn geen aanwijzingen voor problemen met de betrouwbaarheid van de
gegevens. Vergelijking in de tijd is mogelijk. Hierbij doet zich een trendbreuk
voor bij de invoering van de nieuwe huursubsidiewet. Dit zou eventueel een
probleem kunnen zijn bij het vergelijken met gegevens van voor 1997. De informatie
sluit aan op de gebruikte kengetallen die al voor een aantal jaren zijn berekend.De informatie is in principe jaarlijks op te leveren, hoewel het tijdvak
van de huursubsidie van juli tot juni loopt, waardoor problemen zouden kunnen
ontstaan met de conversie van gegevens naar kalenderjaren. Dit hoeft geen
onoverkomelijke problemen op te leveren. Gegevens over de uitbetaling van
huursubsidie aan gehandicapten zijn niet beschikbaar, omdat deze niet apart
geadministreerd worden. Dit staat los van het feit dat gehandicapten een aandachtsgroep
vormen bij de toekenning van huursubsidie boven de zogenaamde aftoppingsgrens.
Over de groep ouderen kan wel informatie opgeleverd worden, op grond van de
geboortedatum.Gegevens over energielasten voor ouderen en gehandicapten zijn op het
ministerie niet voorhanden. Zowel energielasten als ook besteedbaar inkomen
zijn geen begrippen waar in de regeling mee gewerkt wordt.De gevraagde informatie over niet-gebruik moet geplaatst kunnen worden
in het perspectief van de totale doelgroep. De omvang van de totale doelgroep
is echter (nog) niet bekend. 12.1.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie
is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidX Koppeling begrotingsartikeleno DepartementsoverstijgendoOverigeX1Gevraagde
gegevens Vraag betreft geen prestatieso Afdekking
beleidsveldX Overigen.v.t.   Aanwezigheid
informatie Jaarlijkse opleveringo Afhankelijkheid
derdeno Betrouwbaarheido Aansluiting aanwezige kengetallenX OverigeX2X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend1 De omvang van de doelgroep is een onmisbaar gegeven om niet-gebruik
te beoordelen.2 Uitsplitsingsgegevens (gebruikers)groep /energielasten van
ouderen zijn niet zonder meer mogelijk als deze aspecten geen rol spelen bij
de administratie of de uitvoering van de regeling. 12.2 Beleidsprioriteit «Uitvoering klimaatbeleid» 12.2.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt ten aanzien van de beleidsprioriteit «Uitvoering
Klimaatbeleid» onderstaande gegevens: • Totaal voor 1999 te realiseren reductie van CO2 uitstoot
per sector (verkeer en vervoer, luchtvervoer, industrie, elektriciteitsproduktie,
landbouw e.d.) Reductie CO2 in 1999 per sector Uitgaven ten laste
van de Rijksbegroting in 1999 per maatregel of project (ook van andere ministeries),
zo mogelijk per sector. 12.2.2 Het beleidsveld 12.2.2.1 Algemene beschrijvingDe uitvoering van het klimaatbeleid heeft betrekking op aantasting van
de ozonlaag door emissies van chloorfluorkoolwaterstoffen, ((H)CFK's), tetrachloorkoolstof,
trichloorethaan, halonen en methylbromide. Daarnaast heeft het betrekking
op de versterking van het broeikaseffect, die veroorzaakt wordt door uitstoot
(als gevolg van menselijke activiteiten) van kooldioxyde, methaan, distikstofoxyde
en door stoffen die bijdragen aan de ozonproduktie in de troposfeer.Mondiaal is een aantal klimaatverdragen afgesloten. Het laatste verdrag
is in december 1997 in Kyoto gesloten. Dit is een juridisch bindend protocol
met bindende reductiedoelstellingen. Het klimaatbeleid richt zich dan ook
voornamelijk op de realisatie van de emissie-reductieverplichtingen voor Nederland.
In de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid zal het kabinet de afspraken die in Kyoto
en de EU zijn gemaakt vertalen naar maatregelen en beleidsinstrumenten.De doelstelling van het CO2-beleid bevindt zich op mondiaal
niveau en is in het NMP verwoord als: «het beperken van de klimaatverandering
door vermindering van de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen1». In het Kyoto-protocol is overeengekomen dat een deel van de reductieverplichting
in het buitenland kan worden gerealiseerd. Hiervoor zijn 3 instrumenten, namelijk:
joint implementation, emissiehandel en Clean Development Mechanism. Daarnaast
zijn er in Nederland zelf instrumenten ontwikkeld, zoals twee
subsidieregelingen, een energiebesparingsnota, en fiscale ondersteuning groene
stroom. 12.2.2.2 Financieel belangDe Tweede Kamer stelt onder de beleidsprioriteit Klimaatbeleid al vast
dat de milieu-uitgaven lang niet allemaal lopen via de begroting van VROM,
maar dat zij zijn verdeeld over verschillende ministeries. Een koppeling met
begrotingsartikelen is ook voor het klimaatbeleid zelf niet eenvoudig te leggen.
Bij de uitvoering van het klimaatbeleid zijn veel departementen betrokken
en er is sprake van een scala aan regelingen. Wel wordt in de begroting 1999
vermeld dat op de rijksbegroting 1 miljard is gereserveerd voor de uitvoering
van het CO2-reductieplan. Een exacte verdeling van uitgaven voor
verschillende instrumenten wordt ook niet gegeven. In de uitvoeringsnota Klimaatbeleid
wordt wel een meer uitgebreide verdeling gegeven. 12.2.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingenEr zijn hoofd- en subdoelstellingen geformuleerd. De hoofddoelstelling
is die van het klimaatbeleid. Daaronder is op mondiaal niveau de doelstelling
geformuleerd: «het beperken van de klimaatverandering door vermindering
van de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen». Op nationaal
niveau is de doelstelling geoperationaliseerd in een vermindering van 10%
van de uitstoot van CO2 in 2010 ten opzichte van het niveau van
1986. Er zijn geen doelstellingen per jaar geformuleerd.Het eerste deel van de doelstelling, het beperken van de klimaatverandering,
is niet echt concreet. Het is niet duidelijk wanneer het doel bereikt is.
Het tweede deel, waarop de vragen van de Tweede Kamer betrekking hebben, namelijk
het verminderen van de uitstoot van CO2, is concreter dan de eerste.
De emissie van CO2 is weliswaar niet meetbaar, maar wel berekenbaar.
In de milieubalans wordt vermeld dat de emissie van CO2 met 10,8%
is toegenomen in de periode van 1990–1997. De doelstelling voor de reductie
van de CO2-emissie is dat deze in 2010 10% lager zijn dan in 1986.
Het doel in 2000 is 3% minder uitstoot van CO2 dan in 1986. 12.2.3 Gevraagde gegevens 12.2.3.1 Soort gegevens en afdekking van het beleidsterreinDe eerste vraag van de Tweede Kamer naar te realiseren reductie van CO2 uitstoot per sector is een inzichtsvraag. De vraag heeft betrekking
op een concretisering van de doelstelling in de vorm van door de sectoren
te leveren prestaties.De tweede vraag betreft het resultaat: gerealiseerde (emissie)reductie
per sector. De derde vraag betreft volumegegevens: hoeveelheid uitgaven per
maatregel, zo mogelijk per sector.De vragen van de Tweede Kamer dekken het onderwerp «klimaatbeleid»
niet af maar beperken zich tot CO2-beleid. De vragen dekken het
beleidsterrein in beginsel af, maar het is onduidelijk of de Kamer de effecten
van beleid en/of de totale ontwikkeling in beeld wil krijgen. De Kamer zou
kunnen overwegen te vragen naar (geaggregeerde) prestaties die te koppelen
zijn aan de maatregelen. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het totaal
van de (uitgaven aan) maatregelen in een sector en de daarmee gerealiseerde
emissiereductie. In de derde vraag komen uitgaven per maatregel aan de orde.
De antwoorden hierop stellen de Kamer nog niet in staat een koppeling
te maken tussen uitgaven en prestaties enerzijds en effecten anderzijds. 12.2.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensDe gevraagde gegevens in vraag 1 zijn niet beschikbaar: voor het klimaatbeleid
zijn geen sectordoelstellingen geformuleerd. De gevraagde gegevens in vraag
2 zijn niet rechtstreeks meetbaar, maar wel berekenbaar. Dit brengt als nadeel
met zich mee dat de uitkomst van CO2-emissie afhankelijk is van
de keuze van berekeningsmodellen. Wel kunnen, bij dezelfde berekeningssystematiek
de gegevens over verschillende jaren worden vergeleken en kunnen ze jaarlijks
worden geleverd. Overigens kunnen de effecten van beleid op de emissiereductie
moeilijk geïsoleerd worden van autonome ontwikkelingen in emissieniveaus
(bijvoorbeeld zuiniger motoren, maar meer autoverkeer).Voor het verkrijgen van informatie is het ministerie afhankelijk van derden.
Het RIVM brengt bijvoorbeeld jaarlijks de milieubalans uit, waar een aantal
gegevens aan ontleend moet worden, zoals de uitstoot van CO2 per
sector. Daarnaast is het ministerie afhankelijk van gegevens van het CPB en
het CBS over de groei van industrie etc. De Rekenkamer ziet hier overigens
niet direct extra problemen voor de betrouwbaarheid van de gegevens.De gevraagde gegevens sluiten niet aan op bestaande kengetallen. Het ministerie
van VROM heeft in de begroting wel een kengetal ontwikkeld voor de uitvoeringsgegevens
van de Regeling niet-industriële restwarmte infrastructuur. Dit is een
van de regelingen van het CO2-reductieplan. Dit kengetal vertegenwoordigt
dus een deel van de gevraagde gegevens. 12.2.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie
is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidoKoppeling begrotingsartikelenX DepartementsoverstijgendX Overigen.v.t.   Gevraagde gegevens Vraag
betreft geen prestatiesX Afdekking beleidsveldo Overigen.v.t.  Aanwezigheid informatie Jaarlijkse opleveringoAfhankelijkheid derdeno BetrouwbaarheidX Aansluiting
aanwezige kengetallenX Overigen.v.t.X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend 13 STARTNOTITIE VERKEER EN WATERSTAAT 13.1 Beleidsprioriteit «Waterhuishouding» 13.1.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt ten aanzien van de beleidsprioriteit «waterhuishouding»
onderstaande gegevens: • Aantal km waterkeringen voor rivieren dat wel en niet aan de wettelijke
normen voldoet en het aantal km dat het komend jaar aan de wettelijke normen
moet voldoen.• De omvang van de afvoercapaciteit van grote rivieren (d.m.v. verdieping
en verbreding)• Aantal m3 uiterwaarden waar het water «opgeslagen»
kan worden bij hoog water.• Concrete normen waar de prestaties aan gerelateerd kunnen worden 13.1.2 Het beleidsveld 13.1.2.1 Algemene BeschrijvingHet Nederlandse Waterbeleid is gericht op de bescherming tegen overstroming
en door middel van waterpeilbeheer zorg dragen voor bewoonbaar en bewerkbaar
land. Vanaf de jaren zestig is de zorg voor ecologisch gezonde en duurzame
watersystemen hieraan toegevoegd. De Vierde Nota Waterhuishouding bevat de
kaders voor een verdere uitbouw van het integraal waterbeleid ter bescherming
tegen overstroming en ter waarborging van de kwaliteit van de watersystemen.De mate van beveiliging tegen overstroming is in de Wet op de Waterkering
(WOW) gedefinieerd als de overschrijdingskans van de hoogste hoogwaterstand
die de primaire waterkering moet kunnen keren. Deze ontwerpnorm is vastgelegd
in de wet. Bij de norm wordt rekening gehouden met andere factoren die het
waterkerend vermogen van de kering bepalen (bijvoorbeeld de golven).Verwacht wordt dat de kans op hoge rivierafvoeren toeneemt. Er zijn diverse
externe factoren van invloed op deze kansen. Naast de hoeveelheden neerslag
op zich zijn ook de maatregelen die getroffen worden in landen als België
en Duitsland van belang. Dat betekent dat na de huidige versterkingsronde
de dijken langs de grote rivieren opnieuw zouden moeten worden versterkt.
Daarom is het beleid, naast het afronden van het Deltaplan, gericht op het
verruimen van de uiterwaarden (beleidslijn Ruimte voor de Rivier). Dit beleid
is na de recente hoogwaters tot stand gekomen en inmiddels in de Vierde Nota
Waterhuishouding verwoord. De Vierde Nota Waterhuishouding moet door de Tweede
Kamer nog worden vastgesteld.De algemene doelstelling is ons land te beveiligen tegen overstromingen
van de zee, de grote rivieren en het IJsselmeer. De natte hoofd(infra)structuur
vormt de ruggegraat van het nationaal waterbeheer. Voor een groot deel valt
de natte infrastructuur samen met de ecologische hoofdstructuur (EHS). Om
de samenhang in stand te houden voert het rijk (de RWS) haar beheerstaken
uit op een integrale wijze. Dit gebeurt in samenspel met provincies, waterschappen
en gemeenten. Daarnaast zijn in het kader van de Ruimtelijke Ordening het
ministerie van VROM en in het kader van de EHS het ministerie van LNV betrokken.Het Deltaplan Grote Rivieren beoogt dat in 2000 alle primaire waterkeringen
(langs de grote rivieren) voor het eerst aan de in de WOW gestelde normen
voldoet. Op basis van de WOW worden elke vijf jaar de maatgevende waterstanden
opnieuw berekend en de waterkeringen getoetst of deze nog voldoen. Het herstel
van de blokbekledingen van veel (zee)dijken zal, naar huidig inzicht en conform
de daarvoor bestemde middelen, lopen tot 2015.In de beleidslijn «Ruimte voor de Rivier» zijn doelstellingen
geformuleerd voor behoud en waar mogelijk vergroting van de afvoercapaciteit
van de grote rivieren, duurzame bescherming van mens en dier en beperking
van materiële schade bij hoogwater. In 2015 moet de verhoging van de
maatgevende waterstanden als gevolg van de 1000 m3/s hogere maatgevende
Rijnafvoer (van 15 000 m3/s naar 16 000 m3/s)
worden gecompenseerd. Het oogmerk is om het stroomvoerend profiel van de rivier
te verruimen. Deze verruiming vertaalt zich in een nieuwe (maatgevende) hoogwaterstand.Er zijn verschillende programma's ontwikkeld om de veiligheid te bewerkstelligen.In het kader van het regulier beleid natte infrastructuur is ieder jaar
een toetsing van de primaire waterkering vereist. Het programma behelst de
aanleg en onderhoud/beheer van de waterkeren.In het kader van Deltaplan Grote Rivieren worden naast de rivierdijkversterkingen,
ook de versterkingen langs het IJsselmeer en de versterkingen in het kader
van de deltawet van 1958 gerealiseerd. De maatregelen gericht op de beperking
van de wateroverlast in Limburg hebben betrekking op de aanleg en verbetering
van kaden en het verruimen van de Maas. Tot het programma behoren ook uitgaven
die samenhangen met de uitvoering van de werkzaamheden. Het gaat hierbij om
onderzoek gericht op het verbeteren van de voorspelling van hoge rivierwaterstanden
alsook naar invloeden op maatgevende hoogwaterstanden.In het kader van de beleidslijn «Ruimte voor de Rivier» wordt
vergroting van de afvoercapaciteit door verruiming van de grote rivieren samen
met de betrokken overheden nagestreefd. Deze verruiming zal vooral door verdieping
en verbreding van het winterbed tot stand worden gebracht. Dijkverhoging en
kadenaanleg vormen het sluitstuk in de hoogwaterbescherming. Deze zal pas
gerealiseerd worden als andere maatregelen onvoldoende effect sorteren. 13.1.2.2 Financieel belangDe beleidsprioriteit kan op het eerste gezicht gekoppeld worden aan 3
begrotingsartikelen, te weten:• 02.01 Waterkeren (dit kan eventueel volledig toegerekend worden
aan de beleidsprioriteit, ware het niet dat ook de kustlijn-bescherming valt
onder dit artikel evenals het onderhoud aan de stormvloedkeringen in de Oosterschelde
en de Nieuwe Waterweg en Ijsselmeerpolders; dit is niet in de vragen opgenomen)• 02.02 Waterbeheren en vaarwegen (lastens dit artikel worden ook
nog andere zaken gefinancierd. Niet het gehele bedrag van dit artikel is zodoende
toe te schrijven aan de beleidsprioriteit waterhuishouding)• 03.04 Deltaplan Grote Rivieren (is volledig toe te rekenen). De toerekening van de middelen aan de primaire waterkeringen is dan ook
niet eenvoudig. Dit hangt samen met de hoeveelheid instrumenten, en het feit
dat de instrumenten in enkele gevallen meerdere functies dienen, zoals de
functie Waterkwaliteit en Ecologie en de functie Transport.De toerekening van de middelen wordt verder bemoeilijkt door de betrokkenheid
van verschillende publieke organen. 13.1.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingenDe gestelde doelen (bescherming tegen overstroming) zijn op zich niet
concreet en meetbaar, maar de uitwerking ervan in het voldoen aan de normen
van de WOW en de daarvan af te leiden maatgevende hoogwaterstanden zijn wel
concreet en meetbaar. Het is duidelijk wanneer het doel bereikt is, dan wel
bereikt moet zijn. Hoewel er voor het beleid een tijdshorizon is, zijn alleen
voor 2000 doelen geformuleerd.In het geval van de waterhuishouding is sprake van veel verschillende
instrumenten die veel verschillende doelen kunnen dienen. Wordt alleen gekeken
naar veiligheid tegen overstromingen dan zijn de doelen concreet en meetbaar. 13.1.3 Gevraagde gegevens 13.1.3.1 Soort gegevens en afdekking van het beleidsterreinAllereerst wil de Rekenkamer aandacht vragen voor het feit dat waterhuishouding
een zeer brede beleidsprioriteit is, met een integraal karakter. De gevraagde
informatie heeft zowel betrekking op volume gegevens/ prestaties (in km waterkering)
als op inzicht. De vraag naar concrete normen is relevant, maar is niet als
prestatie(gegeven) te beoordelen en valt (als operationalisatie van beleidsdoel),
buiten het bereik van deze startnotitie.Het beleid van V&W is integraal gericht op bescherming tegen overstromingen
door de zee, de grote rivieren en het IJsselmeer. Door de Kamer wordt alleen
informatie gevraagd over de wateroverlast van de grote rivieren. Hierop is
het beleid en de instrumenten in het kader van het Deltaplan Grote Rivieren
en Ruimte voor de rivieren specifiek van toepassing. Ander beleid in het kader
van de «Waterhuishouding» is mede op rivieren gericht. Het beleidsveld
«Waterhuishouding» wordt daarmee niet volledig afgedekt door gevraagde
gegevens.De gevraagde prestatiegegevens zijn moeilijk rechtstreeks te koppelen
aan de normen die in de WOW gesteld worden omdat deze normen onder invloed
van externe factoren kunnen leiden tot nieuwe (hogere) maatgevende hoogwaterstanden.
Deze laatste is te zien als «norm» voor de kering. Het aantal
km's op te hogen keringen/te verdiepen of verruimen beddingen kan hierdoor
toenemen. Het gaat hier om het aantal km. kering dat eerder aan de eisen voldeed
maar door de ontwikkelingen niet meer voldoet.Voor zover na te gaan zijn gegevens over de capaciteit in termen van «opslag»
van de uiterwaarden die niet behoren tot het (jaarlijkse) stroomgebied van
de rivieren, slechts van beperkt belang bij de bescherming tegen overstroming.
Verruiming of verdieping van de uiterwaarden (het «normale» winterbed)
is wel van belang voor de afvoercapaciteit in de winter. Deze vraag is echter
al gedekt als gevraagd wordt naar afvoercapaciteit.De koppeling van prestaties en uitgaven zou een relevante toevoeging kunnen
zijn. Te denken valt aan het weergeven van het financieel belang van de verschillende
activiteiten. 13.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensDe gevraagde gegevens zijn concreet en meetbaar geformuleerd. In de begroting
en verantwoording van het infrastructuurfonds wordt vermeld de
hoeveelheid resterende werken (in km's inclusief opleverdatum) c.q. de realisatie
in het kader van dijkversterking. Deze gegevens zijn al beschikbaar. Naar
alle waarschijnlijkheid is het opleveren van deze gegevens in relatie tot
de wettelijke normen en de gegevens over de opslagcapaciteit van de uiterwaarden
geen probleem.Voor de berekening van de omvang van de afvoercapaciteit van de grote
rivieren zijn modelmatige berekeningen noodzakelijk. Hoe nauwkeurig deze zijn,
is niet nagegaan.Opgemerkt moet worden dat het ministerie van V&W voor een deel van
de informatie over de keringen afhankelijk is van provincies, waterschappen
en andere ministeries. Voor de betrouwbaarheid van de gegevens van derden
ziet de Rekenkamer niet direct problemen. 13.1.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie
is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidoKoppeling begrotingsartikelenX DepartementsoverstijgendoOverigen.v.t.   Gevraagde gegevens Vraag
betreft geen prestatieso Afdekking beleidsveldX OverigeX1  Aanwezigheid informatie Jaarlijkse opleveringoAfhankelijkheid derdeno Betrouwbaarheidnb Aansluiting
aanwezige kengetallenX Overigen.v.t.X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend1 Behalve naar het aantal km's verhoogde dijken is het km's
aantal op te hogen dijken relevant. Deze laatste kan namelijk (als gevolg
van externe factoren) veranderen. 13.2 Beleidsprioriteit «Congestiekans hoofdwegennet» 13.2.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt ten aanzien van de beleidsprioriteit «congestiekans
hoofdwegennet» onderstaande gegevens. • Welke prestaties zijn geleverd om de congestiekans op het HWN terug
te dringen (te meten in de indicatoren: aandeel HWN waarop de 2%, resp. 5%
congestiekans wordt overschreden en het aantal voertuig-verliesuren)• Welke maatregelen en de middelen die daarmee samenhangen hebben
wel of niet bijgedragen aan het terugdringen van de congestiekans? 13.2.2 Het beleidsveld 13.2.2.1 Algemene beschrijvingEen belangrijke voorwaarde voor economische groei in ons land is een goede
bereikbaarheid van onze economische centra over weg, water en spoor. In het
Structuurschema Verkeer en Vervoer II (SVV-II) is hiervoor beleid ontwikkeld.
De uitvoering van de nota heeft achterstand opgelopen, daarom is de nota Samen
Werken Aan Bereikbaarheid (SWAB) opgesteld, dat een intensivering van en actualisering
van het SVVII-beleid inhoudt, specifiek gericht op het verbeteren van de bereikbaarheid
van de stadsgewesten.Doelstelling van het beleid is het reduceren van de congestiekans. Formeel
is niet de congestiekans, maar bereikbaarheid onderwerp van beleid. Deze doelstelling
is uitgewerkt in het SVV-II en het SWAB. Voor zowel het SVV-II als het SWAB
zijn doelstellingen geformuleerd. Voor het SVV-II is de bereikbaarheidsdoelstelling
geconcretiseerd in een congestiekans in 2010 van 2% voor achterlandverbindingen
met mainports en 5% voor het overige hoofdwegennet. Het SWAB heeft als doelstelling
doorstroming van het economisch verkeer rond steden en geen structurele files
op achterlandverbindingen buiten de randstad.Om de bereikbaarheid en mobiliteit te bevorderen worden veel instrumenten
ingezet, die moeilijk los van elkaar kunnen worden gezien. Voorbeelden van
maatregelen en instrumenten zijn verbeterde verkeersinformatie, vervoermanagement,
benuttingsmaatregelen en extra OV in de spits. Daarnaast zijn er maatregelen
genomen als toeritdosering, verkeerssignalering, prijsbeleid, afremmen autosolisme,
aanleg carpoolfaciliteiten, ingebruikname spitslijnen etc. De instrumenten
zijn dus velerlei en spelen vaak ook een rol bij de realisatie van andere
beleidsdoelen. Naast bevorderen bereikbaarheid en mobiliteit spelen verkeersveiligheid
en milieudoelstellingen een rol.De congestiekans HWN heeft raakvlakken met een aantal departementen. Naast
het eigen prijsbeleid van het ministerie in de vorm van rekeningrijden, wordt
ook een prijs gelegd op mobiliteit in de vorm van brandstofaccijns opgelegd
door het Ministerie van Financiën. VROM heeft zowel vanuit de ruimtelijke
ordeningstaak (VINEX-locaties) als vanuit de milieuhoek (OV, geluidsoverlast)
te maken met de congestiekans. Het Ministerie van Economische Zaken heeft
met het bedrijventerreinenbeleid ook invloed op het verminderen van de congestiekans.
Het beleid met betrekking tot flexibele werktijden van SZW beoogt ook de congestiekans
te verminderen. 13.2.2.2 Financieel belangDe instrumenten die ingezet worden in het kader van «bereikbaarheid»
vallen onder diverse begrotingsartikelen of artikelonderdelen. Het aspect
bereikbaarheid (en dus congestie) is verweven in vele vervoersmaatregelen
die gericht zijn op de vraag- en aanbodkant. Zowel toeritdoseringen (geleiding)
als spitsvoorzieningen in het stads- en streekvervoer (aanbod) spelen bijvoorbeeld
een rol. Per afzonderlijk instrument is wel een koppeling te leggen met de
uitgaven. Voor het «congestiebeleid» is sprake van een toerekeningsprobleem.
Daarnaast zijn er maatregelen te vinden bij andere begrotingshoofdstukken
die de congestiekans beïnvloeden. Het is daarom ook moeilijk een totaal
financieel belang aan te duiden. 13.2.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingenDe doelstellingen voor congestiekansen in het SVV-II zijn concreet en
meetbaar geformuleerd. Voor het SWAB is de eerste doelstelling, doorstroming
van economisch verkeer en de tweede geen structurele files op achterlandverbindingen
buiten de randstad. De doelstellingen zijn geoperationaliseerd in de indicatoren
«aantal voertuig-verliesuren» en in «congestiekansen».De doelen zijn gesteld voor middellange termijn. Het doel van het SVV
moet bereikt zijn in 2010 en voor het SWAB geldt dat de filelast in 2005 terug
moet zijn gebracht tot het niveau van 1990. Er zijn geen jaardoelen.De moeilijkheid bij het reduceren van de congestiekans en de voertuig-verliesuren,
is dat het ministerie van V&W slechts invloed heeft op een deel van de
belangrijke factoren die congestie veroorzaken. Voorbeelden hiervan zijn het
groeiend autobezit, en groei van de economische bedrijvigheid. Dit hoeft dan
niet te betekenen dat de genomen maatregelen niet werken, maar het is dan
lastig om te bepalen welk effect de maatregelen hebben gehad. Daarnaast is
van belang dat door maatregelen die aangrijpen op de aanbodkant, het effect
van de maatregelen die gericht zijn op de vraagkant «gesaldeerd»
kan worden. 13.2.3 Gevraagde gegevens 13.2.3.1 Soort gegevens en afdekking van het beleidsterreinDe gevraagde gegevens hebben betrekking op de prestaties en de middelen
die het ministerie heeft geleverd en ingezet om congestie terug te dringen.
Daarnaast wordt gevraagd naar het effect van deze prestaties. Het beleidsveld
wordt voor de maatregelen van V&W, in principe afgedekt door de vragen.
De maatregelen van andere ministeries blijven buiten beschouwing. 13.2.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensDe opgetreden congestiekans en de voertuig-verliesuren worden jaarlijks
in de verantwoording (IF) opgenomen in de vorm van het percentage rijkswegen
dat de maximaal toelaatbare congestiekans overschrijdt en de index voertuig-verliesuren.
Deze indicatoren zijn echter niet de resultante van de gezamenlijke maatregelen
ter voorkoming van congestie. Ook externe (autonome) factoren zoals de groei
van het wagenpark, zijn hierop in belangrijke mate van invloed. Om het effect
te kunnen meten moet een volledig inzicht bestaan in de vraag welke factoren
hoe en in welke mate van invloed zijn op de congestiekans. Om deze reden is
de vraag van de Tweede Kamer naar de bijdrage van elke maatregel afzonderlijk
moeilijk te beantwoorden. Er kan bijvoorbeeld niet worden vastgesteld dat
toerit dosering voor 0,1% bijdraagt aan het verminderen van de congestiekans.
Door het ontwikkelen en toepassen van modellen probeert het ministerie vat
te krijgen op deze materie.Informatie over de congestiekans en de voertuig-verliesuren kan wel grotendeels
betrouwbaar op het ministerie worden verzameld. De gegevens sluiten aan bij
bestaande kengetallen die in de begroting van het infrastructuurfonds zijn
opgenomen. De informatie is vergelijkbaar in de tijd en kan jaarlijks worden
opgeleverd. Ook voor de genomen maatregelen en de middelen die daarmee samenhangen,
geldt dat deze informatie geleverd kan worden. Het gaat dan wel om veel gedetailleerde
informatie; een mogelijkheid zou zijn om meer geaggregeerde informatie te
vragen. 13.2.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie
is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidoKoppeling begrotingsartikelenX DepartementsoverstijgendX OverigeX1  Gevraagde gegevens Vraag betreft geen prestatieso Afdekking beleidsveldoOverigeX2  Aanwezigheid
informatie Jaarlijkse opleveringo Afhankelijkheid
derdenn.v.t. Betrouwbaarheidnb Aansluiting aanwezige
kengetalleno Overigen.v.t.X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend1 Het verband tussen beleidsinspanningen en het niveau van
de congestie is erg moeilijk te leggen.2 Door onder andere de moeilijke toerekeing van effect aan
de maatregelen tezamen (zie ook voetnoot 1, blz. 19) is uitsplitsing
van effect naar maatregel niet realistisch. 14 STARTNOTITIE ECONOMISCHE ZAKEN 14.1 Beleidsprioriteit «Instrumentarium en tijdpad
om te komen tot een vermindering van de administratieve lasten» 14.1.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt ten aanzien van de beleidsprioriteit «Vermindering
van administratieve lasten» onderstaande gegevens: Er is een commissie uit het bedrijfsleven benoemd die invulling moet geven
aan de reductie van de administratieve lasten met 25%. Gevraagd wordt:• een tijdpad voor de besluitvorming over de maatregelen die moeten
leiden tot een vermindering van de administratieve lasten met 25%;• een tijdpad voor de implementatie van de vermindering van de administratieve
lasten met 25% ten opzichte van het basisjaar;• per maatregel aangeven welke gekwantificeerde bijdrage de maatregel
moet leveren aan de vermindering van de administratieve lasten en welke effecten
de maatregel eventueel heeft op de rijksbegroting;• welke middelen worden hiervoor aangewend, wat is het resultaat,
stemt dat overeen met de verwachtingen. 14.1.2 Het beleidsveld 14.1.2.1 Algemene beschrijvingAl sedert enige decennia tracht de overheid de administratieve lastendruk
voortvloeiend uit wet- en regelgeving te beteugelen. In 1995 nam het kabinet
zich, in het kader van de MDW-operatie1, een
reductie van de administratieve lasten voor van 10% in de betreffende kabinetsperiode.
In de memorie van toelichting bij de begroting 1999 wordt aangegeven dat de
regering deze doelstelling heeft gerealiseerd. Het huidige kabinet had zich
voor de periode 1998–2002 een reductie van wederom 10% voorgenomen.
De Tweede Kamer heeft via een motie gevraagd om de administratieve lasten
te verminderen met 25%. Het kabinet heeft aangegeven zich in te zullen spannen
om de gewenste vermindering in de kabinetsperiode te realiseren2. Het ministerie van EZ is coördinerend ministerie voor de MDW-operatie.De instrumenten waarmee getracht wordt de administratieve lastenreductie
te realiseren zijn nog in ontwikkeling. Het kabinet denkt aan een aantal opties
voor verdere reductie (de zoektocht naar andere opties gaat echter door):1. minder en eenvoudiger meldingen aan de overheid;2. standaardformulier voor informatieverstrekking aan de overheid;3. gebruik van informatie- en communicatie technologieën (ICT) voor
vermindering van administratieve lasten;4. vaker gebruiken van eenmaal aan overheid aangeleverde data;5. stroomlijning vergunningenprocedures; en6. nog beter vat op de effecten van nieuwe regels. 14.1.2.2 Financieel belangHet onderwerp is rijksbreed en overstijgt het ministerie van EZ. De koppeling
met één of enkele begrotingsartikelen is niet mogelijk. Bovendien
is lastenverlichting voor het bedrijfsleven niet één op één
te vertalen naar veranderingen in begrotingsartikelen. Lastenverlichting voor
bedrijven kan lastenverzwaring voor de overheid inhouden. Het financieel belang van de administratieve lasten is groot. Bij (inmiddels
enigszins gedateerd) eerder onderzoek werd de totale omvang van deze lasten
geschat op f 13 miljard. 14.1.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingenZoals blijkt uit de beschrijving van het beleid is voor de reductie van
administratieve lasten een concreet doel geformuleerd: «25% administratieve
lastenreductie in de kabinetsperiode 1998–2002». Het gaat om de
administratieve lasten voor het bedrijfsleven voortvloeiend uit wet- en regelgeving.Bij de concreetheid van het doel worden door het ministerie enige kanttekeningen
gezet. Voor de vorige kabinetsperiode was er volgens de staatssecretaris van
EZ sprake van een scherpe definitie van administratieve lasten: «De
kosten die een onderneming moet maken om te voldoen aan de administratieve
en procedurele verplichtingen van regelgeving». Essentieel waren hierin
de wettelijke verplichting, de informatieoverdracht en dat het ondernemingen
betreft. Overwogen wordt voor de huidige kabinetsperiode of ook de administratieve
lasten van burgers erbij betrokken moeten worden. Zeker omdat sommige lastenverlichtingen
voor het bedrijfsleven naar een andere speler in de informatieketen (bijvoorbeeld
burgers, maar ook andere overheden) worden doorgegeven en dus geen echte lastenverlichtingen zijn.Het doel «25% administratieve lastenreductie» is onbepaald
omdat de totale omvang van de lastendruk onbekend is. De meetbaarheid van
het doel is ook door het ministerie als niet eenvoudig aangegeven: «Het
bepalen van de totale kwantitatieve omvang van administratieve lasten is een
ingewikkelde aangelegenheid.» Ook bij de eerste reductieprojecten van
het ministerie is gewerkt met «mogelijke, globale indicaties van de
kwantitatieve betekenis» van relevante regelgeving waarop lastenverlichting
van toepassing zou kunnen zijn. De zinvolheid van het uitdrukken in een percentage
is betrekkelijk.Per regeling kan concreter worden gemeten wat de lastenreductie is. EZ
denkt aan een modelmatige berekening of schattingen van de kwantitatieve omvang
per regeling. En voor de «Kwantitatieve omvang van het «macrototaal»»
noemt EZ een enquête of een integrale berekening gebaseerd op een rekenmodel.
Dit laatste houdt in per regeling de administratieve lasten becijferen om
vervolgens de regelingen te sommeren en zo een totaal te berekenen.Het model is een beperkte weergave van de werkelijkheid en zal niet volledig
kloppen. Het kan echter gebruikt worden om voortgang te meten. Voorwaarde
is dan wel dat exact hetzelfde model gebruikt wordt. 14.1.3 Gevraagde gegevens 14.1.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsveldDe Tweede Kamer vraagt naar gegevens in de vorm van planningsgegevens.
Verder gaat het er om welke middelen/maatregelen worden aangewend.De gevraagde gegevens zijn voorts te herleiden tot een tweetal indicatoren
(gekwantificeerde reductiebijdrage en eventuele effecten op de rijksbegroting).
Daarnaast is een algemene vraag gesteld die informatie over de doeltreffendheid
van de maatregelen tot doel heeft.Door de onzekerheden in de maatregelen die getroffen gaan worden (het
zijn nog slechts opties, bovendien is een commissie uit het bedrijfsleven
bezig met het verder uitwerken van – nieuwe – opties) is het moeilijk
om aan te geven of het beleidsveld volledig wordt afgedekt. De
omvang van het beleidsveld is, ook vanuit financieel perspectief, moeilijk
exact meetbaar. 14.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensVoor de gekwantificeerde reductiebijdrage moet duidelijk zijn voor wie
de lastenvermindering geldt. De doelgroep van het beleid is in eerste instantie
het bedrijfsleven. Een terechte vraag is dan ook welke effecten de lastenvermindering
voor de rijksbegroting heeft. Dit geldt te meer omdat de lastenverlaging voor
het bedrijfsleven kan doorwerken in een lastenverzwaring voor bijvoorbeeld
overheden of burgers.Lastenverzwaring voor lagere overheden en/of burgers is overigens niet
altijd (direct) op de begroting terug te vinden.Het tijdpad voor de besluitvorming over de regelgeving met betrekking
tot de lastenverlichting geeft een eerste indicatie van de beleidsprestatie
die nodig is om te komen tot lastenverlichting. Het tijdpad van de daadwerkelijke
lastenverlichting is aan de ene kant duidelijk: basisjaar is 1998, eindjaar
is 2002. Aan de andere kant is het onduidelijk wanneer de uiteindelijke lastenverminderingen
doorwerken bij de doelgroep.Voor het verkrijgen van de gevraagde informatie speelt afhankelijkheid
van derden (met name bedrijfsleven) een rol. Bovendien is de informatie verspreid
over ministeries en beleidsterreinen.Er kan niet worden gesteund op de informatie zoals die is verzameld voor
de eerdere administratieve lastenreductie aangezien er nieuwe maatregelen
moeten worden getroffen. De informatie aangaande de verdere reductie van de
administratieve lasten zal in eerste instantie echter alleen een helderder
tijdpad voor de inzet van de maatregelen betreffen en in laatste instantie
(tegen het eind van de kabinetsperiode) de daadwerkelijke administratieve
lastenreductie.Voor vergelijkbaarheid in de tijd is men afhankelijk van de mate waarin
de omvang van de lastenreductie op een consistente wijze (modelmatig) geschat
wordt.De meetbaarheid kan naar de mening van de Rekenkamer vergroot worden als
een nulmeting beschikbaar is en als bekend is wat de daadwerkelijke administratieve
lasten per maatregel zijn. 14.1.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie
is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidX Koppeling begrotingsartikelenX DepartementsoverstijgendX Overigen.v.t. Gevraagde gegevens Vraag betreft geen prestatieso Afdekking beleidsveldnbOverigen.v.t.   Aanwezigheid informatie Jaarlijkse opleveringX Afhankelijkheid derdenX Betrouwbaarheidnb Aansluiting aanwezige kengetallennbOverigen.v.t.X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend 14.2 Beleidsprioriteit «Doelmatigheid exportinstrumentarium» 14.2.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt ten aanzien van de beleidsprioriteit «doelmatigheid
exportinstrumentarium» onderstaande gegevens. Ten behoeve van de Garantiefaciliteit Opkomende Markten en de SENO-faciliteit
is een mogelijkheid gecreëerd voor een interne reserve op de begroting
EZ om de doelmatigheid te bevorderen. Met betrekking tot deze reservering
wordt gevraagd:• Inzicht in het bedrag dat aan rente wordt bespaard door de reservering
maatregelen en de middelen die daarmee samenhangen hebben wel of niet bijgedragen
aan het terugdringen van de congestiekans?;• aantal garanties;• omvang van de garanties welk resultaat is geboekt op dit gebied
en welke middelen zijn daarvoor ingezet. 14.2.2 Het beleidsveld 14.2.2.1 Algemene beschrijvingBinnen het exportinstrumentarium is voor de opkomende markten (Oost Europa,
ontwikkelingslanden) een tweetal exportkredietverzekeringen gecreëerd.
Dit zijn de Garantiefaciliteit Opkomende Markten (artikel 07.03 van de EZ-begroting)
en de SENO-faciliteit (Stichting Economische Samenwerking Nederland –
Opkomende Markten) (artikel 07.05). Om eventuele toekomstige betalingen uit
hoofde van verstrekte garanties mogelijk te maken, vindt interne reservering
plaats binnen de Rijksbegroting. Deze reserve werd eerst aangehouden bij een
stichting maar wordt nu aangehouden binnen 's-Rijks schatkist. Het doel van
de interne reservering is dat op een doelmatige en bestuurlijk transparante
wijze zorg gedragen worden voor de beschikbaarheid van voldoende budgettaire
middelen die voor een garantie moeten worden uitgetrokken. De garantiefaciliteiten
zijn bedoeld voor de «stimulering van de ontwikkeling van de opkomende
markten». Voor dit doel van het exportbeleid worden voor deze beleidsprioriteit
geen gegevens gevraagd.Er is ook geen relatie tussen aantal en omvang van de verstrekte garanties
in het kader van GOM en SENO én de constructie van de interne reservering. 14.2.2.2 Financieel belangEen koppeling met de begroting is mogelijk. Het financieel belang is in
zoverre duidelijk dat de reserve expliciet wordt gemaakt. De uiteindelijke
uitgaven die er mee gemoeid zullen zijn, zijn onderhevig aan de risico's van
de risicovolle markten waarop het beleid gericht is. Het is momenteel niet
mogelijk om het financieel belang van de interne reserve terug te vinden in
de begroting. 14.2.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingenDe doelmatigheid van de mogelijkheid tot interne reservering op de begroting
kan worden gemeten aan de hand van de hoogte van de rentebetalingen in 1999
en volgende jaren.De mogelijkheid van interne reservering komt de bestuurlijke transparantie
ten goede omdat de Tweede Kamer beter zicht heeft op de rijksbegroting dan
op gelden bij een stichting. 14.2.3 Gevraagde gegevens 14.2.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsveldDe gevraagde gegevens betreffen prestaties van het exportbeleid, namelijk
de aantallen gerealiseerde garanties en hun omvang, en doelmatigheid (rentebesparing).
De relatie van de prestaties met de interne reservering is gering. De vraag
«Welk resultaat is geboekt op dit gebied en welke middelen zijn daarvoor
ingezet?» is in het licht van het bedoelde beleid (de interne reservering)
minder duidelijk. Wellicht wordt hier gedoeld op effecten in het kader van
het (bredere) exportbeleid. De Rekenkamer tekent aan dat de aansluiting van
de gevraagde gegevens met de doelen van het exportbeleid gering is. 14.2.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensDe gevraagde gegevens (rentestanden) zijn meetbaar. De realisatie van
rentebesparing is echter mede afhankelijk van onder andere marktfactoren.Een interne reservering is een technische maatregel. Het betreft een activiteit
om de interne doelmatigheid van het instrumentarium te bevorderen. De interne
reservering binnen de rijksbegroting vermindert de afhankelijkheid van derden
voor informatievoorziening en maakt de informatievoorziening in de tijd (jaarlijks)
eenvoudiger.De Rekenkamer kan niet beoordelen of de vraag over de effecten voor de
export te beantwoorden is. Het meten van effecten is dermate complex dat gegevens
niet jaarlijks beschikbaar kunnen komen. 14.2.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie
is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidoKoppeling begrotingsartikeleno Departementsoverstijgendn.v.t.Overigen.v.t.   Gevraagde gegevens Vraag
betreft geen prestatieso Afdekking beleidsveldX Overigen.v.t.  Aanwezigheid informatie Jaarlijkse opleveringoAfhankelijkheid derdeno Betrouwbaarheidnb Aansluiting
aanwezige kengetallenn.v.t. Overigen.v.t.X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend 14.3 Beleidsprioriteit «Instrumenten EZ in het kader
van het grote stedenbeleid» 14.3.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt ten aanzien van de beleidsprioriteit «Grote
Stedenbeleid bij EZ» onderstaande gegevens. Voor subsidie op basis van het besluit Stimulering Ruimte voor Economische
Activiteit is in 1999 ca. 71 mln gulden beschikbaar. Gevraagd wordt:• hoeveel bedrijventerreinen met behulp van deze subsidie worden
ontwikkeld;• hoeveel werkgelegenheid deze bedrijventerreinen naar verwachting
opleveren en in het bijzonder werkgelegenheid voor laag opgeleiden.• welk deel van de middelen terecht komt bij de G25. 14.3.2 Beleidsveld 14.3.2.1 Algemene beschrijvingDe Stimuleringsregeling Ruimte voor Economische Activiteit (StiREA) wordt
genoemd in het kader van het Grote Stedenbeleid (onder andere in de begroting
van EZ). Deze regeling is ook een onderdeel van het Ruimtelijk Economisch
beleid dat breder is dan het Grote Stedenbeleid en ook andere doelen kent
dan dit beleid.Het doel van de StiREA is het oplossen van dreigende knelpunten voor de
tijdige beschikbaarheid van voldoende bedrijfslocaties van de juiste kwaliteit.
Dit doel heeft een gedeeltelijke relatie met de doelen van het Grote Stedenbeleid.
Het stimuleren van werkgelegenheid voor relevante groepen (laag opgeleiden)
is weliswaar een ambitie van het Grote Stedenbeleid maar is geen doel van
de StiREA. De instrumenten die in het kader van de StiREA worden ingezet bestaan
uit subsidies aan nieuwe en te revitaliseren beleidsterreinen. 14.3.2.2 Financieel belangDe koppeling met de begroting van EZ is voor StiREA eenvoudig te maken;
het betreft artikel 04.10. Hierdoor is ook de omschrijving van het financieel
belang realiseerbaar. De StiREA is een bijdrage in de totale
kosten van bedrijventerreinenontwikkeling. In 1999 is de omvang van de financiële
verplichting f 77 miljoen gulden. 14.3.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingenDeze paragraaf beperkt zich, gezien de vragen van de Tweede Kamer tot
de mate waarin de doelgroep, de grote steden, wordt bereikt. De doelstelling
van StiREA (tijdige beschikbaarheid van voldoende bedrijfslocaties van voldoende
kwaliteit) blijft buiten beschouwing.Het meten van de beleidsprestaties lijkt een eenduidige zaak.
De G4 en de G21 vormen binnen het Grote Stedenbeleid een afgebakende doelgroep.
De StiREA is zo opgezet dat deze uit twee delen bestaat: een deel voor de
vier grote steden (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht) en een deel
voor de overige gemeenten.De doelgroep van het beleid en de koppeling met het Grote Stedenbeleid
zijn niet duidelijk. Voor de G4 is dat minder onduidelijk, omdat zij apart
zijn benoemd in de regeling (f 25 miljoen). De StiREA staat voor het
resterende deel van het budget (f 50 miljoen) echter open voor alle gemeenten.
Hiervan is jaarlijks f 25 miljoen beschikbaar voor revitaliseringsprojecten
en f 25 miljoen voor ontwikkelingsprojecten. De Tweede Kamer vraagt zich
terecht af welk deel van het budget uiteindelijk bij de G21 terecht komt.
Voor alle bijdragen in het kader van de StiREA (zowel voor de G4 als voor
overige gemeenten) geldt dat niet getoetst wordt aan de criteria van het Grote
Stedenbeleid. 14.3.3 Gevraagde gegevens 14.3.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsveldDe gevraagde gegevens richten zich op zowel middelen, prestaties, als
effect in het kader van de StiREA. De antwoorden op de vragen geven inzicht
in een deel van de prestaties van de StiREA. Dat wil zeggen het aantal gerealiseerde
bedrijventerreinen. Gegevens over de effecten van het beleid (oplossen knelpunten
in bedrijventerreinen) worden echter niet gevraagd. Ten behoeve van het inzicht
in de doelen, uitgaven en prestaties kunnen onder andere de volgende gegevens
een bijdrage leveren. Het aantal te realiseren bedrijventerreinen kan gespecificeerd
worden naar aantal hectaren te realiseren bedrijventerreinen en hoeveelheid
(nieuwe) werkgelegenheid per hectare. Deze gegevens zijn blijkens de evaluatie
goed in te schatten. Voorts kunnen gegevens over het type gerealiseerde bedrijfsterrein
worden gevraagd, bijvoorbeeld of het bedrijfsterreinen betreft die aan criteria
van Grote Stedenbeleid voldoen.De vraagstelling beperkt zich tot één van de doelstellingen
van het Grote Stedenbeleid: werkgelegenheid. De gevraagde informatie zal dan
ook niet representatief kunnen zijn voor het Grote Stedenbeleid. 14.3.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensBij de meetbaarheid van de gegevens kunnen enige kanttekeningen gezet
worden. Deze zijn gebaseerd op een evaluatie van de StiREA-regeling over de
periode 1996–1998.1 Ten tijde van de evaluatie
(najaar 1998) was nog geen subsidie uitbetaald, omdat nog geen enkel project
voldeed aan de eisen voor uitbetaling, namelijk dat 40% van de totale projectkosten
al was gemaakt. Meting van de feitelijke resultaten van de StiREA kan dus
nog niet plaatsvinden op het niveau dat de Tweede Kamer wil. Op basis van
projecthonorering kunnen wel metingen worden verricht. Of de beoogde projectresultaten
(prestaties) ook daadwerkelijk gerealiseerd worden kan pas over
enige jaren vastgesteld worden. Uitvoering van de projecten dient volgens
de regelgeving na de toezegging binnen vier en een half jaar plaats te vinden.1Het vaststellen van het effect van de regeling is lastiger. De daadwerkelijke
werkgelegenheidseffecten van de StiREA-projecten kunnen pas worden geverifieerd
na uitvoering en volledige uitgifte van de terreinen. Daarvan is voor StiREA
1996–1998 nog geen sprake, laat staan voor StiREA 1999 en verder. Er
is wel geschat hoeveel arbeidsplaatsen gerealiseerd worden voor elk specifieke
project. Er is echter geen zicht op effecten op regionaal of landelijk niveau.
Het kan zo zijn dat bedrijven (en hun arbeidsplaatsen) niet nieuw zijn maar
zich uitsluitend verplaatsen naar het nieuwe bedrijventerrein. Het effect
van de regeling is bovendien moeilijk te isoleren van autonome ontwikkelingen.De koppeling met de begroting is helder, er is een specifiek artikel voor
de StiREA aangewezen (04.10). Voor het meten van de werkgelegenheidseffecten
is men afhankelijk van de informatie van derden (bedrijven, gemeenten). 14.3.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie
is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidX Koppeling begrotingsartikeleno Departementsoverstijgendn.v.t.Overigen.v.t.   Gevraagde gegevens Vraag
betreft geen prestatieso Afdekking beleidsveldX Overigen.v.t.  Aanwezigheid informatie Jaarlijkse opleveringX Afhankelijkheid derdenX Betrouwbaarheidnb Aansluiting
aanwezige kengetallenX Overigen.v.t.X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend 14.4 Beleidsprioriteit «ICT-beleid» 14.4.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt ten aanzien van de beleidsprioriteit «ICT-beleid»
onderstaande gegevens. Voor het Twinning-Concept is over drie jaar verdeeld in totaal 70 mln
gulden beschikbaar. Gevraagd wordt naar de mate van realisatie van de onderstaande
doelstellingen:• in de Twinning-Centers 40 tot 45 nieuwe ICT-ondernemingen huisvesten;• jaarlijks in gemiddeld 60 nieuwe ondernemingen investeren van het
het Twinning Startfonds;• jaarlijks in gemiddeld 6 groeiende ondernemingen investeren vanuit
het Twinning Groeifonds en voorts naar• de kosten van de investeringen per onderneming;• de mate waarin private partijen co-investeren;• de criteria op basis waarvan de staat besluit zich terug te trekken;• de benodigde overheidsbijdrage na 2000 tot het moment waarop de
overheid zich terugtrekt; 14.4.2 Beleidsveld 14.4.2.1 Algemene beschrijvingHet Regeerakkoord geeft aan dat door investeringen in de elektronische
snelweg gestreefd wordt naar de ontwikkeling van een derde mainport: Nederland
Brainport. Stimulering van ICT vindt plaats door middel van het interdepartementale
Actieprogramma Elektronische Snelwegen. Het ICT-beleid binnen dit actieprogramma
bevat voor het ministerie van EZ twee aandachtsgebieden. Dit betreft de stimulering
van de vraagzijde en de aanbodzijde. Het doel van het Twinning Concept is
stimulering van de aanbodzijde. Dit concept beoogt een «coaching- en
financieringsmechanisme» te creëren voor startende en groeiende
ondernemingen in de ICT die zich richten op het voortbrengen van exporteerbare
produkten en diensten.Het Twinning Concept bestaat uit• Twinning netwerk: ervaren ICT-ers en financiers stellen contacten
ter beschikking• Twinning centers: fysieke huisvesting voor startende ICT-bedrijven• Twinning Start Fonds: financieren van zoveel mogelijk gezond groeiende
jonge ICT-ondernemingen• Twinning Groei Fonds: co-financiering met private financiers voor
ICT-bedrijven in de groeifase.De concrete doelstellingen voor het Twinningbeleid komen terug in de vragen
gesteld door de Tweede Kamer (40 tot 45 startende ondernemers, enz.). 14.4.2.2 Financieel belangHet beleid is gekoppeld aan de begroting, artikel 02.02. Het beleid is
niet departementsoverstijgend. Het beschikbare budget (voor drie jaar) is
in oktober 1998 verhoogd van f 70 miljoen naar f 90 miljoen. 14.4.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingenDe doelen van beleid bevinden zich op een concreet niveau, de vertaling
naar het doel «versterking van de aanbodzijde van de ICT», is
impliciet gelaten. Uiteindelijk is het de bedoeling dat de Twinning-inspanningen geheel door
de markt worden overgenomen. Dit is echter naar verwachting pas over 8 à
10 jaar. De criteria voor overname door de markt (en terugtrekking door de
overheid) zijn onvoldoende duidelijk in het beleid uitgewerkt. De Tweede Kamer
heeft daar dan ook om gevraagd. 14.4.3 Gevraagde gegevens 14.4.3.1 Soort gevraagde gegevens en afdekking beleidsveldDe door de Tweede Kamer gevraagde gegevens zijn concreet en sluiten aan
op de door de minister in zijn beleidsstukken toegezegde prestaties. Daarmee
wordt het beleidsveld behoorlijk afgedekt.De gevraagde gegevens betreffen voornamelijk prestatie-indicatoren (aantal
gehuisveste ICT-ondernemingen, aantal nieuwe ondernemingen waarin geïnvesteerd
wordt) en een aantal criteria waaraan voldaan moet worden (omvang investeringen,
verhouding met private co-investeerders).Naar het effect van het beleid, te weten de versterking van de ICT-aanbodzijde,
wordt niet gevraagd.Twee vragen betreffen geen gegevens maar vragen om een toelichting/verheldering
van het beleid. Deze twee vragen zijn de criteria op basis waarvan de staat
zich besluit terug te trekken en de benodigde overheidsbijdrage na 2000.De gevraagde gegevens kunnen worden ondergebracht onder artikel 02.02
(Specifieke bedrijfsgerichte technologiestimulering) «elektronische
snelwegen», want daar worden de Twinning-gelden verantwoord. 14.4.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensVoor de informatie is de minister (deels) afhankelijk van een holding
die speciaal voor het «Twinning»-beleid wordt opgericht. De bevoegdheden
van de minister bij deze Twinning Holding BV zijn beperkt. Doel is namelijk
om dit bedrijf zoveel mogelijk marktconform te laten opereren. De minister
heeft zich tot doel gesteld het beleid in 2001 te evalueren. Het eerder beschikbaar
komen van de gevraagde informatie is geen onderdeel van dit doel. 14.4.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie
is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidX Koppeling begrotingsartikeleno Departementsoverstijgendn.v.t.Overigen.v.t. Gevraagde
gegevens Vraag betreft geen prestatieso Afdekking
beleidsveldo Overigen.v.t.   Aanwezigheid
informatie Jaarlijkse opleveringX Afhankelijkheid
derdenX Betrouwbaarheidnb Aansluiting aanwezige
kengetallenn.v.t. Overigen.v.t.X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend 15 STARTNOTITIE LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJ 15.1 Beleidsprioriteit «Herstructurering varkenshouderij» 15.1.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt ten aanzien van de beleidsprioriteit «Herstructurering
Varkenshouderij» onderstaande gegevens. • gerealiseerde reductie varkensstapel• uitgaven ten laste van de begroting 1999 voor de herstructurering
van de varkenshouderijVanuit de Europese invalshoek zijn hieraan de volgende gegevens toegevoegd. • gerealiseerde opbrengst inzake Europese vergoeding voor de bestrijding
van de varkenspest tegenover de geraamde opbrengst• aantallen geruimde varkens en de hiermee voor Nederland samenhangende
kosten 15.1.2 Het beleidsveld 15.1.2.1 Algemene beschrijvingDe belangrijkste reden voor de herstructurering van de varkenshouderij
is de bescherming van het milieu tegen verontreiniging door overbemesting.
De landbouw is één van de belangrijkste veroorzakers van de
verontreiniging van het oppervlaktewater met fosfaat en stikstof en van de
verzuring van de grond door uitstoot van ammoniak. De varkenssector heeft
het belangrijkste aandeel in de mesten ammoniakproblematiek. De milieubelasting
vanuit de landbouw dient verder teruggebracht worden om aan de doelstellingen
in het Nationaal Milieubeleids Plan (NMP) te voldoen. Ook in internationaal
verband is Nederland verplichtingen aangegaan om de milieubelasting terug
te dringen (EU-nitraatrichtlijn, Noordzee- en Rijn-aktieprogramma). Het beleid
voor de periode 1995 tot 2000 is vastgelegd in de Integrale Notitie mest-
en ammoniakbeleid (Tweede Kamer, 1995–1996, 24 445, nr. 1).Daarnaast is de herstructurering van de varkenssector van belang in het
kader van de dierenwelzijn en diergezondheid. Op dit terrein is het beleid
voor de komende jaren vastgelegd in het Beleidsbesluit diergezondheid (Tweede
Kamer, 1998–1999, 26 361, nr. 1). Omdat de Nederlandse veehouderij
wordt gekarakteriseerd door een hoge veedichtheid en zeer veel handelsbewegingen
is het risico van verspreiding van dierziekten groot. 15.1.2.2 Financieel belangMet het uitkomen van de Integrale Notitie mest en ammoniakbeleid is voor
de herstructurering voor de periode 1996 tot en met 2002 f 475 miljoen
beschikbaar gesteld. Het beleid is erop gericht een landelijk mestoverschot
te voorkomen. In het kader van de beleidsvisie voor deze kabinetsperiode,
neergelegd in de nota «Kracht en Kwaliteit» is in maart 1999 f 220
miljoen extra beschikbaar gesteld. De verwachting is dat, tezamen met de f 475
miljoen, hiermee circa 1 miljoen varkens uit de markt genomen kunnen worden.
Eind 1999 zal verslag van de stand van zaken middels een evaluatie
van de Wet herstructurering varkenshouderij aan de Tweede Kamer worden gezonden.Naar aanleiding van een rechtelijke uitspraak is de werking van de wet
gedeeltelijk opgeschort.Voor de financiering van de herstructurering van de veehouderij in Nederland,
in het bijzonder de varkenshouderij, is gekozen voor het oprichten van een
fonds voor herstructurering. Dit fonds is ondergebracht bij de Stichting Ontwikkelings-
en Saneringsfonds voor de landbouw. Aangezien het hier geen begrotingsfonds
betreft, is er geen sprake van een directe koppeling tussen de uitgaven ten
behoeve van het beleid en de begroting. In het kader van de herstructurering
zijn met ingang van 1996 gelden vrijgemaakt ten laste van de rijksbegroting.
Per ultimo 1998 is in totaal f 150 miljoen aan het fonds overgemaakt.
De uitgaven van het fonds bedroegen tot en met 1998 f 4,2 miljoen. 15.1.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingenDe Wet herstructurering varkenshouderij beoogt in de periode 1996–2002
het aantal varkens met 25% te verminderen. Zoals reeds is vermeld in de vorige
paragraaf is de werking van de wet gedeeltelijk opgeschort. De generieke korting
op het aantal varkens per bedrijf is een belangrijk onderdeel van de herstructureringsmaatregelen.
Op dit moment vindt nader overleg plaats over de wijze waarop de wet geëffectueerd
kan worden. Dit kan inhouden dat het doel van de wet op een andere wijze wordt
ingevuld dan de in de wet voorgestane generieke korting van het aantal varkens
per bedrijf (bijvoorbeeld minder milieubelastende mest door fosfaatarm voer).
Geconcludeerd kan worden dat er formeel nog geen sprake is van concrete (jaar)doelen.
Voor het vervolg wordt uitgegaan van de voorgenomen doelstelling van 25%. 15.1.3 Gevraagde gegevens 15.1.3.1 Soort gegevens en afdekking van het beleidsterreinDe gerealiseerde reductie van de varkensstapel is een belangrijke indicator
voor de mate waarin met de herstructurering van de varkenshouderij het hoofddoel –
een vermindering van milieubelastende mest in de varkenssector – wordt
bereikt. Tevens is het een belangrijke indicator die het resultaat geeft van
de activiteit waarvoor de beschikbare middelen worden aangewend: het opkopen
en afromen van varkensrechten. Wel dient in aanmerking te worden genomen dat
in het beleid centraal staat het terugdringen van het landelijk mestoverschot
tot nul. Daarbij zijn de streefcijfers in de Integrale Notitie mest- en ammoniakbeleid
uitgedrukt in kg. fosfaat. De relatie tussen het aantal varkens en het aantal
kg fosfaat betreft echter geen één op één relatie.
Een lagere milieubelasting door fosfaat kan bijvoorbeeld ook door aangepaste
veevoeding worden bereikt. Tenslotte moet in het kader van het integrale mest-
en ammoniakbeleid rekening gehouden worden met substitutie-effecten zoals
de overstap van varkenshouderij naar kippenfokkerij.Om inzicht te verkrijgen in de daadwerkelijke aanwending van de beschikbare
gelden voor de herstructurering van de varkenssector, dienen niet alleen de
uitgaven ten laste van de begroting van LNV in aanmerking te worden genomen,
maar ook de uitgaven van het herstructureringsfonds.Overigens worden alle beschikbare gelden ten behoeve van de herstructurering
van de varkenssector in de rijksbegroting van het Ministerie van LNV verantwoord
onder het beleidsveld «Landbouw». De uitgaven die gedaan
worden voor dierenwelzijn en diergezondheid worden in beginsel verantwoord
onder het beleidsveld «Milieu, Gezondheid en Kwaliteit».De gegevens die worden gevraagd in het kader van de bestrijding van de
varkenspest hebben een incidenteel karakter. Ofschoon de herstructurering
van de varkenssector mede beoogt het risico voor het uitbreken van diereziekten
te minimaliseren, zijn gegevens omtrent het uitbreken van de varkenspest niet
aan beleid te relateren. Wel geven de gevraagde aantallen geruimde varkens
inzicht in het resultaat van de met het uitbreken van de varkenspest samenhangende
uitgaven. De uitgaven worden voor een gedeelte door de Europese Unie vergoed.
Omdat een gedeelte van de beoogde vergoeding van de Europese Unie nog niet
is ontvangen en daarmee de definitieve uitgaven voor Nederland nog onzeker
zijn is door de Tweede Kamer gevraagd naar de gerealiseerde opbrengst van
de Europese vergoeding voor de bestrijding van de varkenspest. 15.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensDe gevraagde gegevens kunnen in principe door het ministerie zelfstandig
worden opgeleverd. Voor deze gegevens geldt dat de (basis)gegevens die door
het Bureau Heffingen verzameld worden, mogelijk onderhevig zijn aan risico's
voor de betrouwbaarheid. Het bureau is namelijk voor de aanlevering van gegevens
afhankelijk van varkenshouderijbedrijven. 15.1.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie
is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidoKoppeling begrotingsartikelenX DepartementsoverstijgendnvtOverigeX1  Gevraagde gegevens Vraag betreft geen prestatieso Afdekking beleidsveldoOverigen.v.t.   Aanwezigheid informatie Jaarlijkse opleveringo Afhankelijkheid derdenX BetrouwbaarheidX Aansluiting aanwezige kengetallenoOverigen.v.t.X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend1 Het beleid is opgeschort door een gerechtelijke uitspraak
en daarmee heeft het ingezette instrument geen formele status. 15.2 Beleidsprioriteit «Biologische landbouw» 15.2.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt ten aanzien van de beleidsprioriteit «Biologische
landbouw» onderstaande gegevens. • aantal biologische agrarische bedrijven (in absolute zin en ten
opzichte van het totaal aantal producerende agrarische bedrijven) ten opzichte
van het streefcijfer• aantal hectaren (in absolute zin en ten opzichte van het totale
landbouwareaal) waarop wordt gewerkt met biologische produktiemethoden ten
opzichte van het streefcijfer• het marktaandeel van biologische produkten ten opzichte van het
streefcijfer• de produktiewaarde van biologische produkten (ten opzichte van
de totale produktiewaarde van de agrarische sector) ten opzichte van het streefcijfer• uitgaven ten laste van de begroting 1999 voor biologische landbouw 15.2.2 Het beleidsveld 15.2.2.1 Algemene beschrijvingHet uitgangspunt van het beleid van de minister is de totstandkoming van
duurzame landbouw. Duurzaamheid uit het oogpunt van natuur- en milieudoelstellingen
en een duurzaam perspectief voor degenen die in de agrarische sector werkzaam
zijn. Biologische landbouw voldoet bij uitstek aan de eisen die gesteld worden
aan duurzame landbouw en die zijn aangegeven in het mest- en ammoniakbeleid
en het beleid voor gewasbeschermingsmiddelen.De biologische landbouw benut de marktmogelijkheden niet optimaal. Dit
hangt samen met het kleinschalige karakter van de sector en met de afzetstructuur
van de biologische produkten via de kleinere detailwinkels. In het Plan van
Aanpak (Tweede Kamer, 1996–1997, 25 127, nr. 1) geeft de minister
aan initiatieven te ondersteunen die leiden tot een versterking van de vraag,
een vergroting van de afzetmogelijkheden en een betere afstemming tussen de
kwaliteits- en leveringscondities van verkooppunten/consumenten enerzijds
en producenten en verwerkers anderzijds. De initiatieven om tot een verdere
markt-ontwikkeling te komen, moet het bedrijfsleven echter zelf ondernemen.
Dit acht de minister geen taak van de overheid.Er zijn in het Plan van Aanpak geen concrete beleidsdoelstellingen opgenomen.
De Tweede Kamer nodigt de minister uit om streefcijfers te formuleren.Gezien de snelle ontwikkelingen op dit terrein is de minister voornemens
om het beleid in 1999 te evalueren. 15.2.2.2 Financieel belangDe minister heeft in het kader van het Plan van Aanpak f 60 miljoen
beschikbaar gesteld voor de periode 1997 tot en met 2000. De middelen worden
voor verschillende activiteiten ingezet: algemene produktontwikkeling, marktontwikkeling
en promotie, bevordering van kwaliteitszorg en voor de regeling stimulering
biologische produktiemethode. Ook is de biologische landbouw onder de werking
van de fiscale groenregeling gebracht («groen beleggen») en kan
de biologische landbouw gebruik maken van de VAMIL-regeling (afschrijvingsregeling
voor investeringen in milieuvriendelijke bedrijfsmiddelen). De uitgaven in het kader van het stimuleren van de biologische landbouw
zijn verschillend van aard. Dientengevolge worden deze uitgaven (onder meer
beleidsterrein «Landbouw»: stimuleringsregeling, beleidsterrein
«Wetenschap en Kennisoverdracht»: onderwijs en onderzoek) op verschillende
begrotingsartikelen verantwoord. Ten aanzien van deze artikelen is ook niet
altijd duidelijk in hoeverre de desbetreffende uitgaven aan de biologische
landbouw worden besteed.Het is naar de mening van de Rekenkamer om die reden zinvol te vragen
naar een geïntegreerd overzicht van uitgaven die samenhangen met het
beleid inzake de biologische landbouw. De resultaten uit hoofde van het fiscale
instrumentarium dat ten goede komt aan het stimuleren van de biologische landbouw,
komen hierin nog niet tot uitdrukking. 15.2.2.3 Concreetheid en meetbaarheid van de doelstellingenDe meetbaarheid van de doelstelling vormt een probleem. Het beleid van
de Minister is erop gericht het functioneren van de biologische landbouw te
stimuleren. Het is de bedoeling dat de sector voor een verbetering van haar
positie zelf initiatieven ontplooit. Het beleid van de Minister is dus vooral
voorwaardenscheppend. Wanneer de beoogde stimulering bereikt is, is niet te
beoordelen omdat dit doel niet geoperationaliseerd is. De gevraagde gegevens
weerspiegelen de sectordoelen en deze zijn concreet en meetbaar geformuleerd.
Eventuele effecten van de stimulering op deze doelen zijn moeilijk te isoleren. 15.2.3 Gevraagde gegevens 15.2.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsveldDe gevraagde gegevens hebben betrekking op het aantal biologische agrarische
bedrijven en het marktaandeel van de biologische agrarische bedrijven ten
opzichte van het totaal aantal agrarische bedrijven. Deze volumegegevens meten
de doelbereiking van de sector. Ofschoon de maatregelen van de minister erop
gericht zijn de groei van de biologische sector te bevorderen en het marktaandeel
van biologische produkten te vergroten, is door middel van deze gegevens niet
aan te geven of het beoogde doel mede wordt bereikt met behulp van de door
de minister ingezette maatregelen. De gegevens zeggen evenmin iets over de
aard en inhoud van de door de minister ondernomen activiteiten. De gevraagde
uitgaven hebben geen directe relatie met de gevraagde prestaties.Over de mate van stimulering (waar het beleid op gericht is) zeggen de
gevraagde gegevens niet veel.De gegevens zijn niet te relateren aan normen voor de sector, omdat in
het Plan van Aanpak voor de Biologische Landbouw noch in de begroting normen/streefcijfers
zijn genoemd. Het verdient aanbeveling de minister om deze informatie te vragen. 15.2.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensHet ministerie maakt voor wat betreft in beleidsstukken genoemde gegevens
omtrent aantallen biologische landbouwbedrijven en aantallen hectaren landbouwgrond
gebruik van cijfers die verzameld worden door het Centraal Bureau voor de
Statistiek. Zoals gemeld in de paragraaf Financieel belang zijn de uitgaven
ten laste van de begroting voor biologische landbouw niet eenduidig vast te
stellen. 15.2.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidX Koppeling begrotingsartikelenX Departementsoverstijgendn.v.t.Overigen.v.t.   Gevraagde gegevens Vraag
betreft geen prestatiesX Afdekking beleidsveldo Overigen.v.t.  Aanwezigheid informatie Jaarlijkse opleveringoAfhankelijkheid derdeno Betrouwbaarheidnb Aansluiting
aanwezige kengetallenn.v.t. Overigen.v.t.X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend 15.3 Beleidsprioriteit «Grondverwerving en grondbeheer» 15.3.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt ten aanzien van de beleidsprioriteit «Grondverwerving
en grondbeheer» onderstaande gegevens. • realisatiecijfers inzake beheer van terreinen in het kader van
het natuur- en recreatiebeleid in relatie tot de norm 15.3.2 Het beleidsveld 15.3.2.1 Algemene beschrijvingDe hoofddoelstelling van het natuur- en landschapsbeleid is vastgelegd
in het Natuurbeleidsplan (1990–2018): duurzame instandhouding, herstel
en ontwikkeling van natuurlijke en landschappelijke waarden. De natuurdoelstelling
is verder uitgewerkt in de nota Ecosystemen in Nederland (1995). Het natuurbeleid
concentreert zich rondom de realisatie van de ecologische hoofdstructuur (EHS).
De EHS bestaat uit kerngebieden, natuurontwikkelingsgebieden en verbindingszones.
Het Structuurschema Groene Ruimte (1995) geeft de hoofdlijnen en de belangrijkste
maatregelen van het nationaal ruimtelijk beleid voor land- en tuinbouw, natuur,
landschap en cultuurhistorie, openluchtrecreatie, toerisme, bosbouw en visserij.
Het beleid heeft betrekking op de periode 1993 tot en met 2000, met een doorkijk
naar het jaar 2010.Het structuurschema is uitgewerkt in een aantal programma's, waaronder
het Programma Beheer. Het doel van de EHS voor het beheer, is de realisatie
van het areaal te beheren natuurgebied van ca. 450 000 ha in 1990 tot
ca. 700 000 ha in 2018.Bij de uitvoering van het beleid zijn de provincies nadrukkelijk betrokken. 15.3.2.2 Financieel belangDe uitgaven die samenhangen met de verwerving, inrichting en beheer van
het landelijk gebied worden begroot/verantwoord op beleidsterrein 13 «Natuur,
Groene Ruimte en Recreatie» van de rijksbegroting voor LNV, te onderscheiden
naar: Begroting 1999 (Bedragen x f 1 miljoen) ArtikelOmschrijvingUitgaven13.02Verwerving129,0 13.03Inrichting354,513.04Beheer293,115.3.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingenHet Programma Beheer is als onderdeel van het Structuurschema Groene Ruimte
feitelijk het instrument voor het bereiken van de (inhoudelijke) doelen van
het natuur en landschapsbeleid zoals die (voor de natuurdoelstelling) zijn
uitgewerkt in de nota Ecosystemen. Beheer en verwerving zelf zijn niet zonder
meer als beleid te zien, maar vormen eerder een concrete uitwerking daarvan.
In het Natuurbeleidsplan zijn concrete (en meetbare) oppervlaktedoelstellingen
opgenomen.Deze doelstellingen worden uitgewerkt in kwaliteitsdoelstellingen in termen
van biodiversiteit (door middel van natuurdoeltypen, doelsoorten) en natuurlijkheid
(door middel van beheersstrategieën). Deze kwalitatieve doelstellingen
zijn nog niet voor het gehele beoogde areaal van de EHS concreet en meetbaar
geformuleerd. Zoals bijvoorbeeld het concretiseren van de doelstellingen voor
bepaalde typen natuur. 15.3.3 Gevraagde gegevens 15.3.3.1 Soort gegevens en afdekking van het beleidsterreinOp artikel 13.04 in de begroting 1999 van LNV zijn de uitgaven geraamd
die met het beheer van de terreinen in het kader van het natuur- en recreatiebeleid
samenhangen. Hierbij worden diverse kengetallen gegeven, die ook in de financiële
verantwoording terugkomen. Om tot nog beter bruikbare kengetallen/gegevens
te komen, verlangt de Tweede Kamer dat de realisatiecijfers geconfronteerd
worden met de norm in plaats van met voorgaande jaren, zoals dat nu het geval
is. De Rekenkamer beveelt aan dat de gegevens bovendien aansluiten op de uitgaven
op het desbetreffende artikel of artikelonderdeel.Op verzoek van de Tweede Kamer heeft de minister in december 1998 tussendoelen
geformuleerd voor de realisatie van de EHS in de komende vier jaar (Tweede
Kamer, 1998–1999, 26 200 XIV, nr. 39). De tussendoelen hebben betrekking
op de uitbreiding van de EHS in kwantitatieve zin1.
De keuze van de natuurdoelen dienen nog nader worden uitgewerkt. Dit geldt
ook voor de gewenste kwaliteit van het EHS in 2018 en in het verlengde daarvan
welke kwaliteiten in de komende vier jaar gerealiseerd zullen worden.In de huidige verantwoording komen prestaties in ruime mate aan bod. Door
een herschikking van de tot nu toe gepresenteerde kengetallen – en een
koppeling van deze gegevens aan de taakstelling – kan de verantwoording
in de gewenste informatie voorzien. Daarbij dient naar de mening van de Rekenkamer
nog wel in ogenschouw te worden genomen dat ten laste van artikel 13.04 uitgaven
worden gedaan die betrekking hebben op natuurbeheer zowel binnen
als buiten de EHS. Een verdere verbetering van de gegevens zou worden bereikt
met verantwoordingsinformatie over gerealiseerde natuurdoeltypen. 15.3.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensAangezien de Tweede Kamer vooral vraagt naar een betere presentatie en
inkadering van al bestaande gegevens, ziet de Rekenkamer geen directe problemen
ontstaan voor de betrouwbaarheid van de te verzamelen gegevens. Voor zover
nadere uitwerking van gegevens gevraagd wordt zal rekening gehouden moeten
worden met het feit dat provincies nadrukkelijk bij het beleid betrokken zijn. 15.3.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie
is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidoKoppeling begrotingsartikeleno Departementsoverstijgendn.v.t.OverigeX1  Gevraagde gegevens Vraag betreft geen prestatieso Afdekking beleidsveldX Overigen.v.t.   Aanwezigheid informatie Jaarlijkse opleveringo Afhankelijkheid derdennb BetrouwbaarheidnbAansluiting aanwezige kengetalleno Overigen.v.t.X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend1 Strikt genomen betreft de beleidsprioriteit een instrument,
de doelstellingen komen niet voort uit het programma, maar uit het overkoepelende
natuurbeleid. 16 STARTNOTITIE SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID 16.1 Beleidsprioriteit «sluitende aanpak van de
jaarlijkse nieuwe instroom van volwassen werkzoekenden in samenhang met WSW-plaatsingen,
WIW-plaatsingen, I/D-banen en evenredige plaatsingen van minderheden door
de arbeidsvoorzieningsorganisatie, uitvoeringsinstellingen en gemeenten» 16.1.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt gegevens ten aanzien van de beleidsprioriteit «sluitende
aanpak van de jaarlijkse nieuwe instroom van volwassen werkzoekenden in samenhang
met WSW-plaatsingen, WIW-plaatsingen, I/D-banen en evenredige plaatsingen
van minderheden door de arbeidsvoorzieningsorganisatie, uitvoeringsinstellingen
en gemeenten». Uit de tekst zijn de volgende vragen gedestilleerd. Sluitende aanpak• het aantal nieuwe langdurige werklozen• uitgaven per aanbod• aantal mensen dat gebruik maakt van aanbod• aantal mensen waarbij aanbod leidt tot reguliere of gesubsidieerde
arbeidWSW• aantal WSW-plaatsen/standaardeenheden• omvang van de wachtlijst• het aantal plaatsen voor zwaar gehandicapten• uitgaven per geplaatsteWIW• Tijdigheid realisatiegegevens WIW• uitgaven per geplaatsteI/D-banen• het aantal gerealiseerde I/D-plaatsen• uitgaven per geplaatsteMinderheden Per fase (moeilijkheidsgraad van de bemiddelbaarheid) is er
behoefte aan de volgende gegevens:• hoeveelheid ingezette middelen voor minderheden gedeeld door het
aantal ingeschreven minderheden• hoeveelheid ingezette middelen voor niet-minderheden gedeeld door
het aantal ingeschreven niet-minderheden• het aantal toeleidingen naar de arbeidsmarkt voor minderheden gedeeld
door het aantal ingeschreven minderheden• het aantal toeleidingen naar de arbeidsmarkt voor niet-minderheden
gedeeld door het aantal ingeschreven niet-minderheden 16.1.2 Het beleidsveld 16.1.2.1 Algemene beschrijvingDe onderwerpen die bij deze beleidsprioriteit worden genoemd hebben allen
te maken met de problematiek van langdurige werklozen. De «sluitende
aanpak» richt zich op volwassenen die vanaf 1 januari 1999 nieuw instromen in de werkloosheid en ondersteuning nodig hebben om
weer aan de slag te komen.De andere genoemde items richten zich daarentegen op de reïntegratie
van mensen die al langdurig werkloos zijn. In de verantwoording wordt hierover
al jaarlijks gerapporteerd. Deze informatie is relevant in het kader van een
integrale aanpak van (langdurige) werkloosheid. In het vervolg wordt uitsluitend
ingegaan op de vragen met betrekking tot de sluitende aanpak.De komende 5 jaar zal worden gestreefd naar een sluitende aanpak voor
de jaarlijkse nieuwe instroom van werklozen. Het is de bedoeling om deze groep –
voordat zij een jaar werkloos is – zoveel mogelijk een aanbod te doen
gericht op scholing, werkervaring en beroepskeuze-begeleiding. Door werkzoekenden
snel terug te leiden naar een baan kan worden voorkomen dat deze mensen langdurig
werkloos worden. De sluitende aanpak is onderdeel van het Nationaal actieplan
Werkgelegenheid dat in het kader van Europese afspraken over het werkgelegenheidsbeleid
is opgesteld.Het doel van de sluitende aanpak is te voorkomen dat de doelgroep1 van de sluitende aanpak langdurig werkloos wordt. Doordat
de instroom in de langdurige werkloosheid vermindert, kan meer worden gedaan
met de huidige middelen van het activerend arbeidsmarktbeleid voor de reeds
langdurig werklozen.Jaarlijks schrijven circa 865 000 mensen zich in bij Arbeidsvoorziening.
Van deze jaarlijkse instroom wordt, op basis van de huidige ervaringsgegevens
verwacht dat zo'n 265 000 er niet zelfstandig in kunnen slagen binnen
12 maanden betaald werk te vinden. Voor een gedeelte van deze groep (130 000)
worden echter reeds instrumenten ingezet (zie tabel).De extra financiële middelen in het kader van de sluitende aanpak
dienen aangewend te worden voor een doelgroep die jaarlijks bestaat uit de
overige 135 000 werkzoekenden. Het betreft dus alleen die werkzoekenden
die nog niet met reeds ingezette middelen worden bereikt. Overzicht van de doelgroep van de sluitende aanpak  totaal
jaarlijks instroomreeds ingezet sluitendeaanpakfase 2 en 3150 00060 000(Arbeidsvoor.) 90 000fase 450 00020 000(VWS) 30 000ouderen15 0000 15 000 arbeidsgehandicapten50 00050 000(REA) 0Totaal265 000130 000 135 000De volgende doelstelling is opgenomen in de nota «bestrijding langdurige
werkloosheid»: In 2002 moet jaarlijks voor 135 000 mensen extra een aanbod worden gerealiseerd.Het aantal mensen dat een aanbod krijgt is in principe meetbaar. Een probleem
dat ook in de nota «bestrijding langdurige werkloosheid» wordt
geconstateerd is dat de doelstelling (135 000 mensen) een ruwe schatting
betreft. De doelstelling zal op basis van ervarings- en monitorgegevens waarschijnlijk
worden aangepast. Een ander probleem met deze doelstelling is dat er geen
koppeling wordt gemaakt met de 130 000 mensen die door bestaande activiteiten
reeds worden bereikt. De splitsing van uitgaven en opbrengsten tussen de reeds
bereikte en de nog niet bereikte groep kan problemen opleveren bij prestatiemetingen.
Het zou naar de mening van de Rekenkamer duidelijker zijn wanneer de doelstelling
als volgt wordt geformuleerd: In 2002 moet jaarlijks voor 265 000 mensen
een aanbod worden gerealiseerd. Om de relatie tussen de uitgaven
en opbrengsten voor de totale doelgroep te kunnen maken, is er informatie
nodig over de uitgaven die nu reeds worden gemaakt voor de doelgroep van de
sluitende aanpak. 16.1.2.2 Financieel belangHet kabinet streeft naar een stapsgewijze invoering van de sluitende aanpak.
Voor de sluitende aanpak is in 1999 f 165 miljoen gulden beschikbaar.
In 2002 zal netto f 250 miljoen gulden per jaar beschikbaar zijn. De
totale bruto uitgaven worden geraamd op f 800 miljoen gulden per jaar.Het budget voor de sluitende aanpak wordt verspreid over verschillende
budgetten voor arbeidsmarktbeleid. Relevante begrotingsartikelen zijn 12.01
(rijksbijdrage aan de arbeidsvoorzieningsorganisaties), 12.06 (gemeentelijk
werkfonds) en 14.06 (experimenten (in het kader van het AWF)). Een andere
complicerende factor voor de verantwoording is dat het budget van de sluitende
aanpak slechts een gedeelte beslaat van de totale uitgaven op de desbetreffende
artikelen. Gezien de spreiding van het budget over de verschillende begrotingsartikelen,
zou de sluitende aanpak waarschijnlijk het beste besproken kunnen worden in
het algemeen deel van de toelichting van de financiële verantwoording.
Voor de sluitende aanpak zal in 2002 netto f 250 miljoen1 gulden per jaar beschikbaar zijn. De totale bruto uitgaven voor de
sluitende aanpak worden geraamd op f 800 miljoen gulden per jaar. Een
deel van deze uitgaven wordt gedekt uit de besparing op de uitkeringen die
mogen worden verwacht. Voor de financiering van de sluitende aanpak zal ook
gebruik worden gemaakt van de middelen die in het kader van het Europees Sociaal
Fonds ter beschikking komen met ingang van de nieuwe planperiode (2000–2006).
In het regeerakkoord is verder aangegeven dat het kabinet met de sociale partners
wil overleggen over een inzet van hun kant. In 1999 is er f 165 miljoen
beschikbaar, waarvan f 75 miljoen aan rijksmiddelen en f 90 miljoen
uit de benutting van de eindejaarsmarge. In het «SZW-nieuws» van
april 1999 staat dat het ministerie in 1999 30 000 extra trajecten wil
creëren. Voor 2000 en 2001 zijn (nog) geen jaardoelen geformuleerd. 16.1.2.3 Concreetheid en meetbaarheid van de doelstellingenHet centrale probleem bij dit beleid is dat de sluitende aanpak zelf een
aanvulling is op bestaande maatregelen die op werkloosheid gericht zijn. De
vraag van de Kamer brengt een scheiding aan tussen de uitgaven en opbrengsten
van reeds ingezette middelen en die van de sluitende aanpak. Het extra effect
van de sluitende aanpak is moeilijk te isoleren. De Kamer constateert zelf
al dat het aantal langdurig werklozen al wordt gemeten. Samen met de informatie
over cohorten kan nagegaan worden of er nieuwe werklozen bijkomen. Deze gegevens
informeren over het gezamenlijke resultaat van het geheel aan maatregelen.
Bovendien spelen bij het meten van de resultaten externe factoren (economie)
een rol. 16.1.3 Gevraagde gegevens 16.1.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsveldDe Tweede Kamer vraagt naar verschillende soorten gegevens. Ze vraagt
naar prijs- en volumegegevens «uitgaven per aanbod» en naar prestaties
«het aantal mensen dat gebruik maakt van een aanbod», en «het
aantal mensen waarbij een aanbod leidt tot reguliere of gesubsidieerde arbeid».De Tweede Kamer vraagt naar de belangrijkste benodigde gegevens om iets over doelbereiking te kunnen zeggen. In de paragraaf Financieel
belang werd echter geconstateerd dat de doelstelling een ruwe schatting betrof.
Om iets over doelbereiking te kunnen zeggen, zou de doelstelling op basis
van nieuwe gegevens moeten worden bijgesteld. Pas dan is het mogelijk om een
betrouwbare uitspraak te kunnen doen over doelbereiking. Er werd verder vastgesteld
dat de splitsing in uitgaven en op- brengsten tussen de reeds bereikte en
de niet-bereikte groep problemen op kan leveren bij de uiteindelijke prestatiemeting.
Problemen zouden voorkomen kunnen worden om de uitgaven en verwachte opbrengsten
van deze groepen samen te nemen.Het zou interessant zijn om de gegevens over uitgaven uit te splitsen
naar subdoelgroepen (fase 2, fase 3, fase 4, ouderen, arbeidsgehandicapten).
Op deze manier kan worden nagegaan welk deel van doelgroep moeilijk bereikbaar
is. Ook voor de uitgaven per aanbod kan het zinvol zijn om dit per subdoelgroep
weer te geven, daar de geraamde uitgaven per subdoelgroep verschillen. Verder
zou het interessant kunnen zijn om na te gaan of de verwachte besparingen
op de sociale zekerheidsuitkeringen ook daadwerkelijk tot stand komen. 16.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensDe primaire uitvoeringsverantwoordelijkheid van de sluitende aanpak ligt
bij gemeenten, UVI's en Arbeidsvoorziening. Het Ministerie van SZW is afhankelijk
van deze instanties voor het verzamelen van de benodigde gegevens. Een andere
beperkende factor voor de betrouwbaarheid en de snelheid waarmee gegevens
kunnen worden opgeleverd is de reorganisatie in de uitvoeringsstructuur voor
arbeidsvoorziening en sociale zekerheid. Door de reorganisatie komen taken
en verantwoordelijkheden tussen de verschillende actoren anders te liggen.
De verschillende actoren moeten zich inwerken in hun nieuwe rol. Dit inwerken
zal tijd en inspanning vergen die niet kan worden besteed aan het verzamelen
van gegevens. Door de reorganisatie wordt het bovendien moeilijker om prestaties
in tijd te vergelijken. Eind 2000 dienen alle CWI's (Centrum voor Werk en
Inkomen) operationeel te zijn. Het CWI bepaalt wat de afstand van de werkzoekende
is tot de arbeidsmarkt; dat wil zeggen hoe snel deze alsnog aan werk geholpen
kan worden en welke instrumenten hiervoor nodig zijn.Bij het verzamelen van de gegevens kan enigszins worden aangesloten bij
reeds bestaande kengetallen. In de financiële verantwoording 1998 zijn
in artikel 12.01 (Rijksbijdrage Arbeidsvoorzieningsorganisatie) over het jaar
1997 «het aantal trajectplannen» en «het aantal plaatsingen
na traject» opgenomen. In de nota «bestrijding langdurige werkloosheid»
wordt aangegeven dat er een monitor wordt opgezet om de voortgang in de implementatie
en de resultaten van de sluitende aanpak te volgen. De volgende gegevens zijn
volgens de nota noodzakelijk om per werkzoekende te registreren: fase, uitkering,
werkloosheidsduur, datum van het aanbod, reden van uitstroom, geslacht, leeftijd,
opleidingsniveau en etniciteit. Op basis van deze monitorgegevens zal een
evaluatie worden uitgevoerd om zicht te krijgen op de maatschappelijke kosten
en baten, waaronder de inverdieneffecten, het effect van de aanpak op de langdurige
werkloosheid en de uitkeringsafhankelijkheid. Volgens de nota zou de evaluatie
naar de effecten op de duur van de uitstroom pas 1 tot 2 jaar na de start
van de monitor gepleegd kunnen worden.De door de Tweede Kamer gevraagde informatie is in principe jaarlijks
op te leveren. De gegevens over uitgaven zijn echter moeilijk vergelijkbaar
in tijd daar het kabinet bij de implementatie van de sluitende aanpak voor een groeimodel heeft gekozen en de uitvoeringsorganisaties zich nog
moeten inwerken in hun nieuwe rol. 16.1.4 AandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie
is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidX Koppeling begrotingsartikelenX DepartementsoverstijgendnvtOverigenvt   Gevraagde gegevens Vraag
betreft geen prestatieso Afdekking beleidsveldX OverigeX1  Aanwezigheid informatie Jaarlijkse opleveringX Afhankelijkheid derdenX BetrouwbaarheidX Aansluiting aanwezige kengetalleno OverigenvtX aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend1 De gevraagde gegevens zijn nogal omvangrijk en beslaan vrijwel
het gehele terrein van (langdurige) werkloosheid. 16.2 Beleidsprioriteit «Bestrijding van fraude in
de sociale zekerheid» 16.2.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt ten aanzien van de beleidsprioriteit «bestrijding
van fraude in de bijstand» onderstaande informatie over doelbereiking
en prestaties. Het kader voor de vraag is de taakstelling in het regeerakkoord
en informatie. • het aantal uitkeringen dat wordt bespaard;• het bedrag dat aan teruggevorderde bijstand en boetes worden geïnd
in relatie tot de opbrengst van 160 mln;• een uiteenzetting van de maatregelen waarmee de besparing zal worden
bereikt;• de uitgaven en opbrengsten die voor de afzonderlijke maatregelen
worden geraamd;• de wijze waarop de realisatie van de raming gedurende het jaar
wordt bewaakt;• per maatregel het aantal opsporingen, vervolgingen, sancties, en
de opbrengst van teruggevorderde uitkeringen en boetes;• de spreiding van de opbrengst over het land. 16.2.2 Het beleidsveld 16.2.2.1 Algemene beschrijvingDe bijstand dient uitsluitend toegankelijk te zijn voor diegenen die daadwerkelijk
op deze laatste voorziening zijn aangewezen. Fraude met uitkeringen moet daarom
worden bestreden. Het kabinet acht intensivering van de fraudebestrijding
om twee redenen wenselijk:1. de financiële gevolgen van fraude;2. de handhaving van de geloofwaardigheid van de overheid, van het draagvlak
voor het beleid en van de bereidheid van de burgers en bedrijven om hun bijdragen
te blijven leveren.Het doel van fraudebestrijding is tegengaan dat mensen zich geld toeëigenen
waar ze geen recht op hebben. Voor fraudebestrijding zijn twee belangrijke
maatregelen te onderscheiden: preventieve en repressieve maatregelen. Waar
mogelijk – afhankelijk van het nalevingsgedrag – wordt door het
kabinet de voorkeur gegeven aan preventieve boven repressieve maatregelen.
Beter voorkomen van fraude dan genezen van fraude.In april 1998 heeft het kabinet de notitie inzake fraudebestrijding 1998–2002
aan het parlement aangeboden. Deze notitie is ook in het Regeerakkoord vastgelegd.
In deze notitie worden vier centrale thema's ten aanzien van fraudebestrijding
in de sociale zekerheid genoemd: kwaliteitsverbetering fraudebestrijding;
verbetering (geautomatiseerd) gegevensverkeer; verbetering samenwerking en
bestrijding internationale fraude. Onder deze centrale thema's zijn verschillende
maatregelen gerangschikt, met zowel preventieve als repressieve elementen
erin. Niet alle in de nota genoemde maatregelen zijn van toepassing op de
Abw. Hieronder wordt per thema de maatregelen genoemd die van toepassing zijn
op de Abw.Kwaliteitsverbetering fraudebestrijding• Kwaliteitsverbetering fraudebestrijding gemeenten• Aanpak vermogensfraude/informatieplicht banken• Kwaliteitsslag toezicht• Toets fraudemaatregelen gemeenten uitvoering Abw• Onderzoek meerwaarde deelverklaring M&O na accountantsonderzoekVerbetering (geautomatiseerd) gegevensverkeer• Gegevensverkeer ten behoeve van fraudebestrijding bijstandVerbetering samenwerking• Intensivering instrument Waarneming Ter Plaatse (WTP)• Inrichting Westland Interventieteam (WIT)Bestrijding internationale fraude• Inrichting Internationaal Schakelpunt (ISP)• Controle op vermogen/inkomsten in het buitenland vanwege bijstandsverlening 16.2.2.2 Financieel belangHet onderwerp «fraude bestrijding in de Abw» wordt toegelicht
in het artikel 14.01 (Algemene bijstandswet). Voor 1999 zijn de uitgaven in
het kader van de Abw geraamd op f 8451 miljoen. Hoe omvangrijker de geldstroom,
des te groter – in potentie – de fraude. Bijna alle uitgaven in
het kader van de Abw zijn fraudegevoelig.In 1997 was het aantal opgespoorde fraudegevallen in de Abw 14 483. Gerelateerd aan het totale uitkeringsbestand in 1997 komt dit neer
op circa 3%. Het totale opgespoorde fraudebedrag was in 1997 f 152 miljoen
(circa 1,5% van de uitkeringslasten in 1997). Het gemiddelde fraudebedrag
per fraudegeval bedroeg voor 1997 f 10 500 (circa 10% meer dan 1996).In de begroting 1999 is het volgende doel opgenomen voor de effectuering
van het fraudeplan binnen de Abw:«De maatregelen beschreven in de notitie inzake fraudebestrijding
leiden binnen de Abw enerzijds tot hogere uitgaven (1999; f 40,7 mln1; 2002 f 33,7 mln) en anderzijds tot besparingen
die oplopen van f 13,7 mln in 1997 naar f 160,1 mln in 2002». 16.2.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingenDe genoemde doelstelling zoals opgenomen in de begroting is concreet en
meetbaar. De doelstelling bevat bovendien zowel een lange termijn doel als
jaardoelen. Er is echter geen uitsplitsing gemaakt van de uitgaven en opbrengsten
per maatregel. In de doelstelling lijkt nu bovendien alleen rekening gehouden
te zijn met de opbrengst van repressieve maatregelen. Hoe meer echter preventief
aan fraudebestrijding wordt gedaan, hoe lager de opbrengsten van repressieve
maatregelen zullen zijn. De Kamer om- schrijft de doelstelling als het besparen
van uitkeringen en het terugvorderen van bijstand en het innen van boetes.
Deze doelstelling kent een meetprobleem ten aanzien van de besparingen van
de preventieve maatregelen en de bijdrage daarvan aan de taakstelling.Daarnaast speelt het algemene probleem dat niet bekend is wat de omvang
van het misbruik van de bijstand is en daarmee wat het potentieel te besparen
bedrag is. 16.2.3 Gevraagde gegevens 16.2.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsveldIn de eerste paragraaf is de gevraagde informatie ten aanzien van de beleidsprioriteit
«bestrijding fraude in de bijstand» weergegeven. In de onderstaande
tabel is weergegeven wat de «aard» van de gevraagde informatie
is. InformatiebehoefteAard
gegevens1. het aantal uitkeringen dat wordt bespaard;(doelbereiking)2. het bedrag dat aan teruggevorderde bijstand en boetes worden
geïnd in relatie tot de opbrengst van 160 mln;(doelbereiking)3. een uiteenzetting van de maatregelen waarmee de besparing zal
worden bereikt;(inzicht) 4. de opbrengsten die voor
de afzonderlijke maatregelen worden geraamd;middelen 5.
de wijze waarop de realisatie van de raming gedurende het jaar wordt
bewaakt;(inzicht) 6. per maatregel het aantal opsporingen,
vervolgingen, sancties, en de opbrengst van teruggevorderde uitkeringen en
boetes;volume/prestatie 7. de spreiding van de opbrengst
over het land.volume/prestatieEen deel van de door de Kamer gevraagde gegevens heeft betrekking op de
doelstellingen of activiteiten. Het betreft hier geen prestaties.De vragen van de Kamer zijn gericht op de opbrengst van de repressieve
maatregelen. Hierbij geeft de Rekenkamer in overweging dat de op- brengst
van preventieve maatregelen moeilijk zichtbaar te maken is en dat deze «opbrengst»,
de (mogelijke) opbrengst van de repressieve maatregelen negatief beïnvloedt. 16.2.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensDe maatregelen die vallen onder het thema «kwaliteitsverbetering
fraudebestrijding» zijn moeilijk in opbrengsten uit te drukken. Concretisering
en specificatie van maatregelen, doelen en uitgaven is daarvoor een eerste
vereiste.De door de Kamer gevraagde gegevens zijn voor een deel al in de financiële
verantwoording opgenomen en zijn jaarlijks op te leveren. Of het mogelijk
is om deze gegevens inclusief uitgaven voor de ABW per maatregel uit te splitsen,
is voor de Rekenkamer op deze korte termijn niet na te gaan. Geconstateerd
wordt dat de verantwoording 1997 meer gedetailleerde informatie bevat dan
die van 1998.Tijdigheid van de op te leveren informatie is een probleem. In de verantwoording
van 1998 zijn nog geen gegevens over de in 1998 geconstateerde fraude opgenomen.
Het Ministerie van SZW is voor de gevraagde informatie echter afhankelijk
van gemeenten. De beoordeling van de betrouwbaarheid van de gegevens vallen
onder de gemeentelijke accountantscontrole.De vraag van de Tweede Kamer naar de spreiding van de opbrengst over het
land (7) geeft vooral zinvolle informatie als bekend is wat de omvang van
de totale fraude (per regio) is. De opgespoorde fraude zou dan afgezet kunnen
worden tegen de totale gepleegde fraude. M.b.v. deze informatie zou het ook
mogelijk zijn om het effect van preventieve maatregelen te meten. Om tot een
schatting van de werkelijk gepleegde fraude te komen is echter sociaal wetenschappelijk
onderzoek nodig.Overigens zijn gegevens over de fraude-incidentie per regio wel mogelijk.
Dit kan gebruikt worden in het kader van monitoring. 16.2.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie
is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidX Koppeling begrotingsartikeleno DepartementsoverstijgendnvtOverigenvt   Gevraagde gegevens Vraag
betreft geen prestatiesX Afdekking beleidsveldX Overigenvt   Aanwezigheid informatie Jaarlijkse opleveringX Afhankelijkheid derdenX Betrouwbaarheidnb Aansluiting aanwezige kengetallennbOverigenvtX aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend 17 STARTNOTITIE VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT 17.1 Beleidsprioriteit «Geneesmiddelen» 17.1.1 VraagstellingDe beleidsprioriteit «geneesmiddelen» valt uiteen in een twee
hoofdonderdelen:(1) overheveling van buiten wtg1-middelen
(f 120 miljoen)De Tweede Kamer vraagt ten aanzien van dit onderdeel onderstaande gegevens:• aantal overgehevelde medicijnen;• de opbrengst van de taakstelling;• de substitutie-effecten naar nog wel vergoede geneesmiddelen;• de effecten in financiële zin (koopkracht) en zo mogelijk
ook in medische zin voor chronisch zieken.(2) modernisering van het geneesmiddelen vergoedingssysteem (f 255
miljoen)De Tweede Kamer vraagt gegevens over drie aspecten:• gevolgen van de actualisering van de vergoedingslimieten;• gevolgen van de wijzigingen van het Verstrekkingenbesluit ziekenfondsverzekering;• besteding van de middelen voor nieuwe geneesmiddelen.Daarnaast worden gegevens gevraagd over de gevolgen van de wijziging van
het Verstrekkingenbesluit, namelijk welke geneesmiddelen verdwijnen uit het
ziekenfondspakket als gevolg van de wijzigingen van het Verstrekkingenbesluit
en welke besparingen levert dit op.Tenslotte vraagt de Kamer met betrekking tot de besteding van de gelden
voor nieuwe geneesmiddelen het aantal nieuwe geneesmiddelen, aantal voorgeschreven
recepten per geneesmiddel, prijs per geneesmiddel en het aantal geneesmiddelen
dat nog in de wachtkamer zit. 17.1.2 Het beleidsveld 17.1.2.1 Algemene beschrijvingDe beleidsprioriteit «Geneesmiddelen» richt zich primair op
de twee belangrijkste maatregelen van de kostenbeheersing, namelijk de overheveling
buiten WTG-middelen en de modernisering van het geneesmiddelen vergoedingssysteem
voor 1999.In de begroting 1999 geeft het ministerie van VWS aan, dat om de toegankelijkheid
van de geneesmiddelenvoorziening in de toekomst veilig te stellen kwaliteitsbevordering,
doelmatigheid en kostenbeheersing voorop staan.Om zicht te krijgen op de mogelijke gevolgen voor de toegankelijkheid
vraagt de Kamer ook om gegevens over de effecten van de overheveling van de
buiten WTG-middelen voor chronisch zieken.In beginsel komen geneesmiddelen die zonder recept mogen worden afgeleverd,
niet voor vergoeding uit de ziekenfondskas in aanmerking. Er is echter een
aantal van deze (zelfzorg) geneesmiddelen dat nog wel voor vergoeding in aanmerking
komt. De maatregel «overheveling buiten-WTG middelen» houdt in
dat ook deze geneesmiddelen niet langer worden vergoed. Voor een deel zijn
deze geneesmiddelen bestemd voor chronische pijnbestrijding. Het doel is om via overheveling van buiten WTG-middelen f 120 miljoen
op jaarbasis te besparen (TK, 1998–1999, 26 347, nr. 2). Bij het
ramen van dit bedrag is er rekening mee gehouden dat er substitutie-effecten
kunnen optreden van niet vergoede middelen naar gelijkwaardige geneesmiddelen
die wel voor vergoeding in aanmerking komen.In het geneesmiddelen vergoedingssysteem (GVS) zijn alle geregistreerde
geneesmiddelen opgenomen waarop door verzekerden aanspraak kan worden gemaakt
en waarvan de aflevering plaatsvindt door apotheken. De door de apothekers
in rekening gebrachte prijzen worden voor zover ze binnen de tarieven van
de Wet Tarieven Gezondheidszorg vallen, vergoed. De doelstelling van de modernisering
van het GVS is om een besparing van f 255 miljoen per jaar te realiseren.De «modernisering GVS» betreft drie maatregelen die in het
kader van de aanpassing van het GVS worden genomen:• actualisering van de vergoedingslimieten;• wijzigingen van het Verstrekkingenbesluit ziekenfondsverzekering;• middelen voor nieuwe geneesmiddelen.In het kader van het wijzigen van het Verstrekkingenbesluit ziekenfondsverzekering
vindt herindeling van de GVS-clusters plaats en wordt de toelating van nieuwe
geneesmiddelen tot het ziekenfondspakket aangescherpt. De Kamer geeft aan
dat het vooralsnog onduidelijk is hoe hiermee bezuinigd kan worden.Er is extra geld uitgetrokken voor de vergoeding van nieuwe geneesmiddelen.
Volgens de Kamer is niet duidelijk welke geneesmiddelen in 1999 voor vergoeding
in aanmerking komen. (Tweede Kamer 1998–1999, 26 347 nr. 2) 17.1.2.2 Financieel belangDe overheveling buiten WTG-middelen en de modernisering van het geneesmiddelen
vergoedingssysteem zijn niet aan begrotingsartikelen gekoppeld, maar vallen
onder het premiegefinancierde deel van de zorg.De geraamde jaarlijkse besparingen zijn respectievelijk f 120 miljoen
en f 255 miljoen. Echter voor de geraamde opbrengst van de overheveling
buiten WTG-middelen circuleren verschillende bedragen:• f 130 miljoen, zie JOZ 1999 (15 september 1998, tabel B4.13)• f 155 miljoen (incl. substitutie-effecten), aanpassing aan
nieuwe inzichten, zie Brief 13 november 1998 (TK 1998–1999, 24 124,
nr. 68)• f 120 miljoen (incl. substitutie-effecten, maar bij uitsluiting
van paracetamol van de maatregel), zie Brief 26 november 1998 (TK 1998–1999,
24 124, nr. 70)• f 143 miljoen (excl. substitutie-effecten), zie Brief 2
maart 1999 (TK 1998–1999, 24 124, nr. 82)Het is onduidelijk in hoeverre het wijzigen van het Verstrekkingenbesluit
leidt tot bezuinigingen. Hierdoor kan voor deze maatregel geen financieel
belang worden aangegeven.Voor de vergoeding van nieuwe geneesmiddelen is in 2002 f 175 miljoen
uitgetrokken.De beleidsprioriteit heeft overigens grotendeels betrekking op het premiegefinancierde
deel van de zorg (plus een deel eigen betalingen). Indien de inspanningen
van de Tweede Kamer gericht zijn op het verbeteren van de financiële
verantwoording van de begrotingsgelden zijn andere beleidsprioriteiten wellicht
meer voor de hand liggend. 17.1.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingenDe doelen van de twee belangrijkste maatregelen zijn concreet en meetbaar
geformuleerd. Echter uit de opsomming van de verschillende geraamde opbrengsten
van de overheveling buiten WTG-middelen, blijkt dat het meten van de opbrengst
geen eenvoudige aangelegenheid zal zijn. Dit hangt samen met de vraag hoe
reëel de inschattingen van de opbrengsten zijn. Het is voor de Tweede
Kamer van belang te weten met welke onzekerheden c.q. marges de schattingen
zijn omgeven. Daarnaast hangt het samen met de definiëring. Het is van
belang dat bij het schatten van de opbrengsten c.q. het verantwoorden volgend
jaar over de bereikte opbrengst duidelijk is welke definitie is gehanteerd. 17.1.3 Gevraagde gegevens 17.1.3.1 Soort gegevens en afdekking beleidsveldDe gevraagde gegevens met betrekking tot de overheveling van buiten WTG-middelen,
modernisering van het GVS, wijzigen Verstrekkingenbesluit en de nieuwe geneesmiddelen
betreffen prestaties en effecten van het beleid.De gevraagde gegevens bij de modernisering van het GVS zijn van verschillend
niveau. De informatie over de netto-opbrengst is een afgeleide van ondermeer
de informatie over bijbetalingen, substitutie en prijsaanpassingen.In principe leveren bij alle gekozen maatregelen de gevraagde gegevens
inzicht op in de resultaten van het beleid.Echter ten behoeve van een enigszins plausibele inschatting van de opbrengst
van de maatregel «overheveling buiten WTG-middelen» is de volgende
aanvullende informatie wellicht zinvol:• om welke zelfzorg-geneesmiddelen het bij de overheveling precies
gaat;• hoeveel zij per eenheid kosten;• wat het gebruik was vóór overheveling;• wat het gebruik is ná overheveling;• welke – wel vergoede – equivalenten er bestaan;• wat deze per eenheid kosten;• de vraag naar deze equivalenten vóór en ná
de overheveling.Om een indicatie van de effecten voor chronisch zieken te kunnen
geven is het van belang, dat bovengenoemde specifieke informatie wordt uitgesplitst
naar deze categorie patiënten.Naast de door de Kamer gevraagde informatie met betrekking tot de modernisering
van het GVS kunnen de volgende gegevens relevant zijn:• de ontwikkeling in de totale uitgaven voor geneesmiddelen;• ontwikkelingen in het verbruik per geneesmiddel (omvang van het
gebruik maal de kosten per dosis). Deze informatie is noodzakelijk om eventuele
substitutie te kunnen vaststellen. 17.1.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensDe gevraagde gegevens bij de overheveling WTG-middelen kunnen –
bij een voldoende operationalisering – inzicht bieden in de mate van
doelbereiking. Enige voorzichtigheid is echter geboden. Aangezien bij het
operationaliseren belangrijke keuzen worden gemaakt ten aanzien van indicatoren
die wel of juist niet zijn meegenomen in de berekening, zouden van de gegevens
ook de berekeningswijze en de parameters («samenstellende delen»)
bekend moeten zijn. Ontwikkelingen in de uitgaven voor geneesmiddelen worden door tal van
factoren bepaald, zoals bijvoorbeeld door veranderingen in medicijngebruik,
veranderingen in samenstelling van de bevolking, veranderingen in de gezondheidstoestand
of veranderingen in de financieringsstructuur. Het is lastig, zo niet onmogelijk
de invloed van deze factoren afzonderlijk vast te stellen. Dat geldt ook voor
het vaststellen van de feitelijke opbrengst van de maatregel «overheveling
buiten-WTG middelen».Als gevolg van deze beperking kan slechts gesproken worden over doelbereiking
en niet over doeltreffendheid. Bij doelbereiking is weliswaar het effect zichtbaar
maar het is niet mogelijk om een causaal verband vast te stellen tussen de
maatregelen en het effect.Zelfs met aanvullende gegevens zijn causale relaties niet eenduidig vast
te stellen. Er is hooguit een plausibele indicatie voor veranderingen in de
vraag en de uitgaven te krijgen. Daarnaast kan informatie over de feitelijke
besparingen, substitutie-effecten en eigen bijbetalingen zinvol zijn.Ook voor de modernisering van het GVS geldt dat weliswaar ontwikkelingen
in uitgaven voor geneesmiddelen zijn vast te stellen, maar dat het precieze
effect van een beleidsmaatregel (met name het substitutie-effect) moeilijk
is te bepalen. Het gebruik van medicijnen alsook de kostenontwikkeling wordt
immers door tal van factoren bepaald (zie ook TK 1998–1999, 24 124
nr. 68, 13-11-1998).In hoeverre de gevraagde gegevens door het ministerie van VWS zijn op
te leveren is lastig aan te geven. De oplevering is afhankelijk van meerdere
factoren. Voor de oplevering van de gevraagde informatie is de voortgang van
landelijke en regionale informatie- en monitoringssystemen essentieel. De
haalbaarheid van de gevraagde gegevens is sterk afhankelijk van de aansluiting
bij al lopende initiatieven op het terrein van de informatievoorziening in
de zorgsector. De landelijke monitoring en de doelen van het «Plan van
Aanpak monitoring kwaliteit, doelmatigheid en kosten» (gereed in april
1999, zie tk 1998–1999, 26 347, nr. 2) dienen idealiter aan te
sluiten op de informatiebehoefte van de Tweede Kamer.Een belangrijk knelpunt bij de haalbaarheid van de gevraagde gegevens
is de tijdigheid en betrouwbaarheid van de informatiestromen. Momenteel is
de beleidsmatige informatie niet altijd betrouwbaar, leveren de gegevensleveranciers
hun gegevens op verschillende tijdstippen aan, en laten de verantwoordingen
van uitvoeringsinstellingen geen (totaal)oordeel over rechtmatigheid van bestedingen
toe. Op dit punt kan wellicht aansluiting gezocht worden bij het Plan van
Aanpak «monitoring kwaliteit, doelmatigheid en kosten» dat momenteel
door de Minister van VWS wordt opgesteld. Hieruit blijkt tevens dat het ministerie
van VWS bij het aanleveren van de gevraagde gegevens afhankelijk is van derden. 17.1.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie
is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidX Koppeling begrotingsartikelenX1Departementsoverstijgendn.v.t.Overigen.v.t.  Gevraagde gegevens Vraag
betreft geen prestatieso Afdekking beleidsveldo Overigen.v.t.  Aanwezigheid informatie Jaarlijkse opleveringX Afhankelijkheid derdenX BetrouwbaarheidX Aansluiting aanwezige kengetallennb Overigen.v.t.X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend1 De beleidsprioriteit «Geneesmiddelen» valt onder
het premie gefinancierde deel van de zorg en is als gevolg daarvan niet te
koppelen aan één of meerdere begrotingsartikelen. 17.2 Beleidsprioriteit «Wachtlijstproblematiek en
werkdruk in verzorgingshuizen» 17.2.1 VraagstellingDe Tweede Kamer vraagt ten aanzien van deze beleidsprioriteit om onderstaande
gegevens: wachtlijstproblematiek:Het is door dubbelingen in de tekst van het betreffende Kamerstuk niet
geheel duidelijk welke informatie de Tweede Kamer op dit punt verlangt. Waarschijnlijk
wordt beoogd informatie te krijgen over:• lengte: het gemiddeld aantal mensen op een wachtlijst;• duur: de gemiddelde wachttijd per individu op de wachtlijst.werkdruk:• meer handen aan het bed c.q. meer aandacht voor de bewoner, gerelateerd
aan de ontwikkelingen in de zorgzwaarte van bewoners;• een andere beleving van de werklast;• het (gemiddeld) aantal medewerkers per bewoner in een bepaalde
zorgzwaarte-categorie. 17.2.2 Het beleidsveld 17.2.2.1 Algemene beschrijvingTen aanzien van de wachtlijstproblematiek is de doelstelling de wachtlijsten
voor verzorgingshuizen te reduceren. Op korte termijn is het doel het op gang
brengen van een betrouwbare informatiestroom om de (ontwikkelingen in de)
wachtlijsten in beeld te krijgen.In een brief aan de Tweede Kamer heeft de Minister van VWS aangegeven
dat de aanpak van het werkdrukprobleem via twee sporen dient te geschieden:
meer handen aan het bed («meer mensen») en meer instrumenten
voor specifieke maatregelen gericht op de organisatie en beleving van de werklast
(Brief, TK 1998–1999, 26 204 nr. 5, 13-11-1998).De doelstelling is om de werkdruk te verminderen. Hiervoor is f 75
miljoen gulden extra uitgetrokken1 . 17.2.2.2 Financieel belangHet is niet duidelijk hoeveel geld precies wordt uitgetrokken voor wachtlijstbestrijding.
Het betreft een deel van de f 81 miljoen die aan zorgkantoren wordt gegeven.
Echter onduidelijk is welk deel. Dit geld komt extra bovenop de reeds in het
JOZ voor 1999 geraamde f 5,7 miljard voor verzorgingshuizen. Verzorgingshuizen
worden gefinancierd door de overheid, uit de AWBZ en uit eigen betalingen.De middelen voor het verminderen van de werkdruk komen voor een groot
deel uit de instellingsbudgetten. Voor een klein deel (niet bekend is welk
deel) lopen de geoormerkte middelen via de sectorfondsen voor allerlei flankerende
maatregelen op het terrein van ziekteverzuim, arbeidsomstandigheden etc. De
sectorfondsen worden deels bekostigd uit de Rijksbijdrage Volksgezondheid.
Dit is begrotingsgeld (artikel 25.03). In totaal is f 75 miljoen uitgetrokken
ter vermindering van de werkdruk. 17.2.2.3 Concreetheid en meetbaarheid doelstellingenZowel de doelstelling van het reduceren van de wachtlijst als van de vermindering
van de werkdruk is niet concreet en meetbaar geformuleerd. Onduidelijk is
bijvoorbeeld binnen welke tijd de werkdruk met hoeveel procent dient te dalen.
Wellicht zijn er mogelijkheden aanwezig, om deze doelstellingen te operationaliseren.Het eerste spoor van de aanpak van de werkdruk (meer handen aan het bed)
kan wellicht geoperationaliseerd worden. Voor het tweede spoor, een andere
beleving van de werklast, is dit lastiger. Immers bij een andere beleving
van de werklast spelen persoonsgebonden elementen een rol. 17.2.3 Gevraagde gegevens 17.2.3.1 Aard gegevens en afdekking beleidsveldDe door de Kamer gevraagde gegevens hebben betrekking op de effecten van
het beleid.Wat betreft de wachtlijstreductie kan het interessant zijn om naast de
gevraagde gegevens ook inzicht te krijgen in een eventueel substitutie-effect,
dat wil zeggen over de manier waarop het probleem wordt opgevangen tijdens
de periode dat een persoon op de wachtlijst staat: bijvoorbeeld door familie,
thuiszorg, ziekenhuis etc.Ten behoeve van het inzicht in de effecten van het beleid kan wat betreft
de werkdruk onderstaande informatie een bijdrage leveren:• uitgaven per maatregel (bijvoorbeeld uitgaven ter bestrijding van
het ziekteverzuim en verbetering van de arbeidsomstandigheden)• opbrengst/resultaat per maatregel (bijvoorbeeld gegevens over ziekteverzuim
en arbeidsomstandigheden)• (ontwikkelingen in) aantallen medewerkers in verzorgingshuizen,
uitgesplitst naar relevante functies of groepen van functies (bijvoorbeeld
ondersteuning, staf, verzorging);• (ontwikkelingen in) het (gemiddeld) aantal zorgende medewerkers
per bewoner in een bepaalde zorgzwaarte-categorie. 17.2.3.2 Haalbaarheid gevraagde gegevensDe Tweede Kamer geeft al aan dat, om prestaties op het gebied van de wachtlijstreductie
te kunnen meten, een eenduidige registratie van wachtlijsten noodzakelijk
is. Alleen dan kunnen (ontwikkelingen in) lengte en duur worden vastgesteld.De Minister van VWS heeft aangekondigd dat in de care-sector: «analoog
aan de cure-sector een coördinatieplatform wachtlijsten care (wordt)
opgezet dat zorg draagt voor consistentie in de bestuurlijke aanpak en inhoudelijke
afstemming van de systematiek van de wachtlijstregistratie.» (TK 1998–1999,
26 204, nr. 5, 13-11-1998). De Tweede Kamer stelt voor om in de periode
tot dat er een goed wachtlijstregistratiesysteem is, aan de hand van «quick
scans» in een aantal regio's de wachtlijstontwikkeling te bekijken en
deze trend door te trekken voor de rest van het land. De Tweede Kamer wil
primair gegevens over lengte van de wachtlijst en over de duur van de wachttijden.Bij de beleidsprioriteit «Wachtlijstproblematiek en werkdruk in
verzorgingshuizen» gelden wat betreft de haalbaarheid dezelfde kanttekeningen
als bij de vorige beleidsprioriteit. 17.2.4 Overzicht aandachtspuntenOnderstaande tabel geeft de belangrijkste aspecten van de analyse weer
en vermeldt of er sprake is van een direct aandachtspunt. In de startnotitie
is in de corresponderende paragraaf meer informatie over het aandachtspunt
opgenomen en zijn eventueel aanbevelingen geformuleerd. Aandachtspunten Doelen/doelstellingen Concreetheid/meetbaarheidX Koppeling begrotingsartikelenX1Departementsoverstijgendn.v.t.Overigen.v.t.   Gevraagde gegevens Vraag
betreft geen prestatieso Afdekking beleidsveldo Overigen.v.t.  Aanwezigheid informatie Jaarlijkse opleveringX Afhankelijkheid derdenX BetrouwbaarheidX Aansluiting aanwezige kengetallennb Overigen.v.t.X aandachtspunto geen direct aandachtspuntn.v.t. niet van toepassingnb niet bekend1 De beleidsprioriteit «Wachtlijstproblematiek en werkdruk
in verzorgingshuizen» valt onder het premiegefinancierde deel van de
zorg en is als gevolg daarvan niet te koppelen aan één of meerdere
begrotingsartikelen.XNoot1Quality is the totality of features and characteristics of a product or
service that bear on its ability to satisfy stated or implied needs.XNoot1Voor een aantal van deze doelen geldt dat deze specifiek liggen op het
terrein van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en
gedeeltelijk afhankelijk zijn van onderhandelingen met derden (sectoroverleg),
de overige departementen zijn in deze gevallen afhankelijk van de acties van
dit departement en van de uitkomsten van dit overleg.XNoot2Met uitzondering van de sectoren zorg, primair onderwijs, voortgezet onderwijs,
beroepsonderwijs, volwassenen educatie, defensie, politie, het openbaar ministerie
en het gevangeniswezen.XNoot3Met uitzondering van Defensie en Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, wegens
aparte taakstellingen.XNoot4Met uitzondering van onderhoud van grondwerken, water en wegenbouwkundige
werken en Defensie.XNoot5Met uitzondering van automatisering.XNoot1ODA betreft alle uitgaven die tot de «zuivere» ontwikkelingshulp
gerekend worden. Niet ODA betreft alle uitgaven die zeer nauw samenhangen
met OS, maar niet tot de echte hulp gerekend mogen worden (vb: rentesubsidies
en garanties op OS, huisvesting Koninklijk Instituut voor de Tropen, bijdrage
mondiaal milieufonds). Deze non-ODA uitgaven werden voor 1999 begroot op ruim
413 miljoen gulden.XNoot1Ondanks dat de term multi-bi kanaal niet bestaat, hanteert de Rekenkamer
in de startnotitie conform de Tweede Kamer deze term.XNoot1Het Cohesiefonds draagt bij in de financiering van milieu- en transportprojecten
in het kader van de Transeuropese netwerken (TEN's) in de lidstaten met het
laagste BNP per inwoner, te weten Ierland, Griekenland, Spanje en Portugal.XNoot2In 1996 heeft de EIB voor een totaal bedrag van 23,2 miljard ecu kredieten
verleend, waarvan ongeveer 70% is aangewend voor de ontwikkeling van de minst
begunstigde regio's. De EIB verstrekte in 1996 aan Nederland voor 766 miljoen
ecu aan kredieten (3,3% van het totaal). In 1997 heeft de EIB Nederland voor
398 miljoen ecu (1,5% van het totaal van 26 miljard ecu) aan leningen verstrekt.XNoot1In de begroting 1999 wordt aangegeven dat sprake is van 23 annuïteiten
van f 120 mln gulden per jaar. De totale uitgaven bedragen f 230
mln. Echter 23 annuïteiten van f 120 mln is in totaal f 460
mln.XNoot1Nieuw personeel (fte's) kan, gerelateerd aan de (maatschappelijke) hoofddoelstelling
van de politie worden beschouwd als «middelen». Omdat uitbreiding
van de politiesterkte in deze beleidsprioriteit in feite het hoofddoel is,
kan uitbreiding van de sterkte worden opgevat als een prestatiegegeven.XNoot1De werkgelegenheidsgroei en werkloosheidsdaling, het aantal leerlingen
en het aantal kindopvangplaatsen. Dit is inclusief de invloed van de diverse
wijzigingen in de regelgeving.XNoot2Dat wil zeggen per leerlingwerknemer of per gehuurde kindopvangplaats.XNoot3Niet meegenomen als beleidsprioriteit zijn de afdrachtvermindering Speur
& Ontwikke- lingswerk en de afdrachtvermindering Zeevaart.XNoot4De doelen met betrekking tot de (veel kleinere) tweede doelgroep waar
de afdrachtvermindering onderwijs ook op van toepassing is (nl. «bepaalde
categorieën assistenten in opleiding en onderzoekers in opleiding»),
worden hierbij buiten beschouwing gelaten.XNoot5Deze regeling is dus niet gericht op uitbreiding van het aantal bedrijfsplaatsen.XNoot6Al komt het voor dat bij de totstandkoming van de maatregel of een latere
wijziging (een deel van) de kosten worden verhaald op de begroting van andere
departementen.XNoot1Mits steeds dezelfde (combinatie van) effectmeting(en) wordt toegepast,
zijn gegevens (en ook afgeleiden daarvan) wel in de tijd vergelijkbaar en
daarmee bruikbaar voor een relatief oordeel.XNoot2Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 452, nrs. 1–2.XNoot1Dat voor deze faciliteiten geen cijfers over de werkelijke derving bestaan
heeft verschillende oorzaken, zie onder meer de toelichting in de Miljoenennota
1999 en het Rapport Belastingen als beleidsinstrument TK, vergaderjaar 1998–1999,
26 452, nrs. 1–2.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 452, nrs. 1–2XNoot1Deze doelen zijn ontleend aan het Plan van Aanpak voor het tegengaan van
niet-gebruik huursubsidie, TK 25 831, nr. 4.XNoot1Waarschijnlijk worden broeikasgassen bedoeld... In het NMP-3 wordt een
bredere doelstelling genoemd voor het klimaatbeleid, namelijk: het bewerkstelligen
van een stabilisatie in de atmosfeer van concentraties van broeikasgassen
op een niveau waarop gevaarlijke antropogene verstoring van het klimaatsysteem
wordt voorkomen. Dit niveau dient bereikt te worden binnen een tijdsbestek,
dat toereikend is om ecosystemen in staat te stellen zich op natuurlijke wijze
aan te passen aan klimaatverandering, te verzekeren dat voedselproductie niet
in gevaar komt en de economische ontwikkeling op duurzame wijze te doen voortgaan.XNoot1Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit.XNoot2Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 19 071, nr. 13XNoot1NEI, Biedt StiREA de ruimte?, evaluatie van de StiREA-regeling 1996–1998,
Rotterdam, december 1998.XNoot1Besluit Stimulering ruimte voor economische activiteit Staatsblad 1996,
161, art. 15.XNoot1Totale taakstelling: 186 000 ha (voor de periode 1998 t/m 2001: ca.
25 000 ha); Natuurbeleidsplan: 241 500 ha (uitgewerkt in Programma
Beheer, bijlage 5).XNoot1De personen van 23 jaar en ouder die jaarlijks instromen in de werkloosheid,
die een baan zoeken van tenminste 12 uur per week en waarvan wordt ingeschat
dat zij binnen 12 maanden niet zelfstandig een baan zullen vinden, maar aangewezen
zijn op aanvullende maatregelen.XNoot1250 miljoen gulden is gebaseerd op de geraamde uitgaven voor de extra
inspanning die moet worden geleverd om de sluitende aanpak sluitend te maken.
De uitgaven zouden beduidend hoger liggen wanneer alle inspanningen zouden
worden meegerekend.XNoot1In de begroting 1999 is voor de handhaving en fraudebestrijding in de
bijstand in het totaal f 65,4 miljoen geraamd, f 40,7 miljoen is
geraamd voor de effectuering van het fraudeplan. Onduidelijk is aan wat voor
activiteiten de andere f 24,7 miljoen worden besteed en wat de geraamde
opbrengsten hiervoor zijn.XNoot1WTG is Wet Tarieven Gezondheidszorg.XNoot1Overigens wordt in een brief aan de Tweede Kamer gesproken over f 100
miljoen geoormerkt geld ter bestrijding van de werkdruk (Brief, TK 1998–1999,
26 204 nr. 5, 13-11-1998). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26588-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl