Vaststelling begroting van het Ministerie van Buitenlandse Zaken voor het jaar 2000; Verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26800-V, nr. 19

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

08-12-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26800-V nr. 19

29-11-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam12345678910111213141516171819202122Tabel (in bedragen X NLG 1 mln) 2324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207ROEMENIË:Politieke CriteriaEconomische CriteriaOvername AcquisVersterking AdministratieBULGARIJE:Politieke CriteriaEconomische CriteriaOvername AcquisSLOWAKIJE:Politieke CriteriaEconomische CriteriaOvername AcquisVersterking AdministratieLETLAND:Politieke CriteriaEconomische CriteriaOvername AcquisVersterking AdministratieLITOUWEN:Politieke CriteriaEconomische CriteriaOvername AcquisVersterking AdministratieMALTA:Politieke CriteriaEconomische CriteriaOvername AcquisVersterking Administratie208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244245246247248249250251252253254255256257258259260261262263264265266267268269270271272273274275276277278279280281282283284285286287288289290Overzicht van bedrijven die gebruik hebben gemaakt van
Oret en Miliev vanaf 1991 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26800-VToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 260 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 800 VVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2000nr. 19VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 29 november 1999De vaste Commissie voor Buitenlandse Zaken1
belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de
eer in de vorm van een lijst van vragen verslag uit te brengen. De vragen
en de door de regering gegeven antwoorden zijn hierbij afgedrukt.De voorzitter van de commissie,De BoerDe griffier voor dit verslag,Jonker 1Geldt de constatering dat «multilaterale instellingen
aan gewicht winnen» ook in de visie van de VS die zich in toenemende
mate lijken te bekeren tot isolationisme dan wel unilateralisme? (blz. 4)De constatering dat de VS zich in toenemende mate lijkt te bekeren tot
isolationisme dan wel unilateralisme is mijns inziens niet juist, alleen al
gelet op de inspanningen die de huidige Amerikaanse administratie zich voortdurend
getroost bij de invulling van de rol van de VS als, in de woorden van mijn
collega Dr. Albright, «indispensable nation». In mijn antwoord
op vraag 216 heb ik als een zeer actueel voorbeeld genoemd de grote inzet
van de administratie – tot op de dag van vandaag – om een compromis
in het Congres te bewerkstelligen over de achterstallige betalingen van de
VS aan de VN.De algemene houding van de VS ten aanzien van multilaterale instellingen
zou mijns inziens als volgt kort kunnen worden samengevat. De VS-administratie
blijft in dit tijdperk van «globalisering» doordrongen van de
betekenis van internationale organisaties in het algemeen en de Verenigde
Naties in het bijzonder. Dat weerhoudt de VS er niet van (vaak gestimuleerd
door het Congres) zeer kritisch te zijn over de wijze waarop multilaterale
instellingen zijn georganiseerd en te werk gaan. Deze kritische opstelling
laat echter onverlet dat de VS multilaterale instellingen veelal op waarde
schat en binnen deze instellingen veelal een actieve constructieve partij
is.2Op welke wijze zal de effectiviteit van de Nederlandse
ontwikkelingshulp aangetoond gaan worden? Wat is de relatie met het nieuwe
landenbeleid? (blz. 4)Onderzoek toont aan dat ontwikkelingshulp het meest effectief is in de
armste landen die een goed beleid voeren en waar sprake is van goed bestuur.
Door het nieuwe landenbeleid nadrukkelijk in dat kader te plaatsen wordt bijgedragen
aan verhoging van de effectiviteit. Overigens zullen de resultaten van het
nieuwe beleid pas na verloop van enige jaren manifest worden. Zoals gebruikelijk
zullen evaluaties terzake regelmatig aan de Kamer worden toegezonden.3Zijn er aanwijzingen dat er verbeteringen zijn opgetreden
in het basisonderwijs in het zuiden, aangezien de Nederlandse uitgaven voor
basisonderwijs in ontwikkelingslanden vrijwel onveranderd blijven? (blz. 4)Er zijn aanwijzingen dat het aantal kinderen in ontwikkelingslanden dat
basisonderwijs volgt sinds de Wereld Onderwijs Conferentie in Jomtien (1990)
is toegenomen. Geconsolideerde, recente en vergelijkbare gegevens die inzicht
geven in kwalitatieve verbeteringen van het onderwijs in ontwikkelingslanden
zijn niet voorhanden. Het betreft complexe veranderingen waarvan de resultaten
pas na langere tijd zichtbaar worden. Recente statistieken van internationale
organisaties als UNESCO baseren zich merendeels op cijfers van 1995. Aanwijzingen
voor verbeteringen zijn er vooral op micro- of projectniveau bij innovatieve
benaderingen. Deze worden vaak door of met particuliere organisaties uitgevoerd
en zijn meestal nog niet op brede schaal in het onderwijssysteem geïntegreerd.
De «Assessment 2000 on Education for All» die momenteel wordt
uitgevoerd in het kader van de «decade na Jomtien» zal gegevens
opleveren over de voortgang die sinds 1990 is gemaakt. Er zal nog veel moeten
gebeuren om te garanderen dat alle kinderen goed basisonderwijs kunnen afmaken,
dat sociale en genderverschillen weggewerkt zijn, dat voortijdige
school uitval wordt vookomen en dat kinderen leren wat ze voor hun toekomst
nodig hebben.In de afgelopen twee jaar zijn de uitgaven ten behoeve van basisonderwijs
als gevolg van de invulling van het Amendement van der Stoel gestegen van
NLG 95 mln in 1997 tot NLG 171 mln in het jaar 2000.In de 17+3-landen waar basisonderwijs in het kader van de sectorale benadering
in OS prioriteit krijgt, zullen de uitgaven de komende jaren naar verwachting
verder stijgen.Omdat Nederland zich elders uit de sector basisonderwijs terugtrekt, zullen
de totaalcijfers volgens de prognose op pagina 123, globaal gelijk blijven.4Geldt de constatering «Bezoeken aan het buitenland
van Nederlandse bewindspersonen worden goed op elkaar afgestemd» ook
voor het bezoek van Staatssecretaris EZ aan Cuba? Hoe denkt de regering over
de opmerking dat «de Minister van Buitenlandse Zaken altijd als eerste
bewindspersoon een land dient te bezoeken»? Is dat niet een veel te
rigide taakopvatting en zou in sommige landen niet een «vakminister»
of staatssecretaris als eerste een bezoek kunnen afleggen gezien ook het buitenlandspolitieke
gewicht van een bezoek van de Minister van BZ? (blz. 5)Wat betreft het bedrijvenbezoek aan Cuba onder leiding van de Staatssecretaris
van EZ heeft in het kader van de onderlinge afstemming steeds de vraag gespeeld,
of de mensenrechtensituatie een dergelijk bezoek zou toelaten. Die afstemming
heeft geleid tot het besluit de delegatie te laten reizen en in het kader
van die reis uitdrukkelijk bijzondere aandacht te vragen voor de mensenrechten.Indien de relatie met een land moeizaam is, of is geweest, is er veel
voor te zeggen dat zo'n land eerst wordt bezocht door de Minister van Buitenlandse
Zaken.5Aangezien verschillende aangekondigde (en soms daadwerkelijk
afgelegde) staatsbezoeken en handelsdelegaties bezwaren opgeroepen hebben
(China, Iran, Cuba), luidt de vraag aan de regering of zij wil aangeven onder
welke voorwaarden staatsbezoeken en handelsdelegaties plaats kunnen vinden,
zodat onduidelijkheid daarover weggenomen wordt. In het antwoord kan zij ingaan
op de rol van de nieuwe mensenrechtenambassadeur. (blz. 5)Bilaterale bezoeken van Hare Majesteit de Koningin, de Minister President
en de bewindslieden van het ministerie van Buitenlandse Zaken en de overige
leden van het kabinet zijn een belangrijk instrument van buitenlands beleid.
Het doel van dergelijke bezoeken is de bevestiging c.q. versterking van de
bilaterale betrekkingen in politieke en algemene zin. Het is een blijk van
aandacht met nuttig wederkerig effect en het draagt bij aan de bevordering
van Nederlandse economische of andere belangen. Afhankelijk van de aard van
het Nederlandse belang en van de situatie in een land liggen verschillen in
vorm van bezoeken voor de hand. De vorm is tevens afhankelijk van beperkingen
van praktische aard.Voor Hare Majesteit de Koningin geldt dat zij in de regel niet meer dan
twee staatsbezoeken aflegt in een jaar.Bezoeken van ministers en staatssecretarissen zijn mogelijk tenzij de
aard van de relatie zich daar uitdrukkelijk tegen verzet. Dat kan bijvoorbeeld
het gevolg zijn van de mensenrechtensituatie in een land. De vraag
echter, of de bilaterale relatie bezoeken toelaat, kan niet simpelweg op grond
van statische criteria worden beantwoord. Het is goed gebruik dat voordat
een bezoek van bewindslieden wordt aangekondigd, de minister van Buitenlandse
Zaken in zijn hoedanigheid als coördinator van buitenlandse bezoeken
wordt geconsulteerd. De nieuw te benoemen mensenrechtenambassadeur biedt de
kans in missies de aandacht voor mensenrechten te versterken.6Kan worden aangegeven wat de samenhang is tussen de
doelstellingen van het buitenlands beleid? (blz. 5)Het buitenlands beleid van Paars II kent drie doelstellingen: het bevorderen
van de internationale rechtsorde en veiligheid, het verminderen van internationale
armoede en het nastreven van nationale belangen (waaronder economische belangen).Over het algemeen liggen deze doelstellingen in elkaars verlengde. Zo
is een veilige omgeving voorwaarde voor sociaal-economische ontwikkeling en
levert armoedebestrijding een bijdrage aan internationale veiligheid. Het
Nederlands nationaal belang is gebaat bij een stabiele internationale rechtsorde
en daarmee bij armoedebestrijding en ontwikkeling elders ter wereld.7Hoe staan de twee doelstellingen van het Paarse buitenlandse
beleid, te weten het nastreven van nationale belangen en het verminderen van
internationale armoede in verhouding tot coherentie van beleid? (blz. 5)Naast het nastreven van nationale belangen (waaronder economische belangen)
en het verminderen van internationale armoede door middel van duurzame ontwikkeling
kent het buitenlands beleid van Paars II nog een derde doelstelling: het bevorderen
van de internationale rechtsorde en veiligheid.Coherentie dient te worden opgevat als «samenhang van beleidsdoelstellingen».
Minimalistisch gedefinieerd gaat het daarbij om het verhinderen van tegenstrijdige
effecten. Zo kan subsidiëring van de export vanuit de EU naar ontwikkelingslanden
fnuikend zijn voor de ontwikkeling van de produktie- en exportcapaciteit in
die landen. Eén van vele voorbeelden op dit vlak is de export van overtollig
Europees rundvlees naar West- en later Zuidelijk Afrika. Het is duidelijk
dat streven naar coherentie in dit soort gevallen bijdraagt tot verminderen
van de internationale armoede. Zo is ook de doelstelling van bevordering van
internationale rechtsorde en veiligheid gebaat bij een coherente benadering
van conflictsituaties, bijvoorbeeld in Afrika: op plaatsen waar met de ene
hand humanitaire hulp en vredesbemiddeling wordt aangeboden, moeten niet met
de andere hand wapens aan strijdende partijen worden verkocht. Breder geformuleerd
betekent coherentie dat activiteiten op verschillende beleidsterreinen elkaar
(dienen te) versterken. Het moge duidelijk zijn dat het nationaal belang is
gediend bij verdere integratie van ontwikkelingslanden in het internationale
handelssysteem, zoals ook bij toegenomen internationale vrede en veiligheid.De discussie over coherentie speelt niet alleen in Nederland, maar ook,
en vooral, in het DAC en binnen de EU. In beide fora is Nederland een van
de voortrekkers. 8Zijn de doelstellingen van het buitenlands beleid van
Paars II anders dan die van Paars I? (blz. 5)De aanduiding «Paars II» is allerminst bedoeld om een principieel
verschil te markeren met de kerndoelstellingen van het buitenlands beleid
van het vorige kabinet, laat staan daarvan afstand te nemen. De vorig jaar
amper een maand na ons aantreden ingediende begroting voor het jaar 1999 bouwde
nog voort op de gezamenlijke beleidslijnen van «Paars I», zoals
die in hun algemeenheid ook blijven gelden voor het huidige kabinet.Vanwege het nu eenmaal veranderende wereldbeeld en de daarmee gelijke
tred houdende taken en bijdragen van Nederland op internationaal terrein,
hebben wij in het thans voorliggende wetsvoorstel, uiteraard met inachtneming
van de basisprincipes van het Nederlandse buitenlandse beleid, op een aantal
belangrijke onderdelen gekozen voor andere prioriteiten. Onder meer kan in
dit verband worden gedacht aan het Nederlandse lidmaatschap van de Veiligheidsraad,
de gevolgen van de Kosovo-crisis, uitbreiding van de Europese Unie en van
het Noordatlantisch bondgenootschap, een Europees Veiligheids- en Defensiebeleid,
de ontwikkelingssamenwerking, alsmede verhoogde aandacht voor Afrika. In het
tot dusverre door ons gevoerde beleid is deze nieuwe koers overigens reeds
duidelijk gebleken.Het streven is, dat het buitenlands beleid van Nederland ook het komende
jaar zal worden gekenmerkt door idealisme, pragmatisme en realisme.9Heeft de regering ideeën om de «gebrekkige
samenhang» in het stelsel van de Verenigde Naties te verbeteren of moet
deze gedachte in het kerkhof van illusies worden bijgezet? (blz. 5)Een verbeterde samenhang in het stelsel van de Verenigde Naties is zeker
geen illusie: sinds zijn aantreden heeft Secretaris-Generaal Kofi Annan al
belangrijke vooruitgang geboekt voor zover het hervormingen binnen zijn mandaat
betreft. Wat betreft de sociaal-economische sector: met de instelling van
de United Nations Development Group (UNDG) in 1997 heeft de SGVN een coördinatiepunt
voor alle operationele activiteiten gecreeërd. Het United Nations Development
Assistance Framework (UNDAF) wordt, na een experimentfase, nu ingezet als
middel om tot een gecoördineerde VN-inzet op landenniveau te komen. In
zijn benoemingsbeleid speelt samenwerkingsgezindheid een grote rol.Alle inspanningen van Kofi Annan ten spijt blijven VN-hervormingen op
dit terrein steken in goede bedoelingen als de lidstaten niet meewerken. Nederland
neemt als lidstaat én grote donor van de VN ook op dit terrein zijn
verantwoordelijkheid. Daarom streeft de regering naar een meer gecoördineerd
optreden van lidstaten, te beginnen met gelijkgezinden. Nederland heeft de
hervormingsvoorstellen in de beheersraden van de VN-instellingen altijd gesteund
en ook druk uitgeoefend op anderen om dit te doen. Door een belangrijk deel
Nederlandse druk is de relatie tussen de VN-fondsen en programma's en de Wereldbank
het afgelopen jaar verbeterd. Zie ook het antwoord op vraag 49.Ten slotte kan in dit verband ook in herinnering worden gebracht dat Nederland
bij de invulling van het lidmaatschap van de Veiligheidsraad nadrukkelijk
heeft gekozen voor een integrale benadering waarbij ook andere, bredere aspecten
van veiligheid en conflictbeheersing, waarvoor andere onderdelen van de VN-familie
competent zijn, worden betrokken. 10Hoe denkt de regering concreet te gaan bewerkstelligen
dat de armste ontwikkelingslanden ook de vruchten van het wereldhandelssysteem
kunnen plukken? (blz. 5)De inzet van de Nederlandse regering ten gunste van de allerarmste landen
is beschreven in de brieven van de staatssecretaris van Economische Zaken
inzake de derde ministeriële WTO-conferentie in Seattle (kamerstukken
25 074, nrs. 12 en 14 d.d. 28 mei 1999, resp. 28 september 1999). Tevens
zij verwezen naar de brief van de staatssecretaris met instructie voor de
Koninkrijksdelegatie naar deze conferentie, die de Kamer onlangs is toegegaan.Hoofdpunten daarvan zijn soepele toetredingsprocedures voor de MOL's die
nog geen lid zijn van de WTO, volledig vrije markttoegang van hun producten
tot Westerse markten, gerichte technische assistentie, beperking van de inzet
van het anti-dumpingsinstrument, de geleidelijke vermindering van exportsubsidies
op landbouwproducten en een pragmatische aanpak van bestaande en toekomstige
implementatie-vraagstukken.Voorts zal de regering zich actief blijven inspannen voor het toegankelijk
maken van het WTO-geschillenbeslechtingsmechanisme voor MOL's. In dit verband
zij gewezen op de actieve rol van Nederland bij de oprichting van een WTO-rechtswinkel,
waaraan het een financiële bijdrage zal geven van USD 2,25 mln.Om de vruchten van het wereldhandelssysteem ten volle te kunnen plukken
is echter ook aandacht voor de aanbodzijde in ontwikkelingslanden noodzakelijk:
versterking van de concurrentiekracht, het creëren van een juridisch
en administratief klimaat dat handel bevordert, het wegnemen van bureaucratische
hinderpalen en douanesamenwerking dragen daaraan bij. Zowel multilateraal
(m.n. door verbeterde samenwerking tussen WTO, Wereldbank en IMF) als bilateraal
kunnen donoren hieraan een bijdrage leveren.11Op welke wijze wil de regering het Europese integratieproces
stimuleren en welke initiatieven worden daartoe genomen? (blz. 6)In hoofdstuk drie van de Memorie van Toelichting is weergegeven op welke
terreinen Europa in de komende eeuw zich naar verwachting verder zal ontwikkelen.
In dat hoofdstuk is ook op diverse plaatsen aangegeven op welke wijze de regering
de integratie op het Europese continent wil bevorderen. Het gaat naar het
oordeel van de regering om de verdere ontwikkeling van beleid binnen de Europese
Unie, om het laten slagen van de uitbreiding van de Unie, waaronder de institutionele
hervormingen van de Unie voorafgaand aan de toetreding en om een doeltreffende
en coherente aanpak van de problemen in Zuidoost-Europa.Tevens kan worden verwezen naar het gestelde in de Staat van de Europese
Unie die de Kamer en marge van Prinsjesdag werd aangeboden.12Welke andere EU-landen dan Nederland halen de DAC-norm
voor ontwikkelingssamenwerking? Is dit geen reden om binnen de EU de partners
nog eens op deze norm aan te spreken? (blz. 6)Naast Nederland (met 0,8 %) voldeden in 1998 de EU-landen Denemarken (met
0,99 %) en Zweden (met 0,71 %) aan de norm om 0,7 % van het BNP aan ODA te
besteden. De discussie over deze norm vindt in eerste instantie nìet in EU-kader
plaats, maar binnen het DAC en de VN. De regering is daarom niet voornemens
om te trachten dit onderwerp formeel binnen de EU te agenderen. Dit laat uiteraard
onverlet dat de regering elke gelegenheid in EU-kader heeft aangegrepen en
aangrijpt om te wijzen op het bestaan van de norm en de wenselijkheid daaraan
te voldoen.In toenemende mate ervaar ik het als storend dat in EU-kader langdurig
naar afstemming, zelfs consensus, moet worden gestreefd met landen die bij
lange na de norm van 0,7 % niet halen.13Kan concreet worden aangegeven waarom de ontwikkelingsgeschiedenis
op een cruciaal punt is aangekomen en waaruit blijkt dat internationale samenwerking
concrete resultaten kan bereiken en het draagvlak en het momentum aanwezig
zijn? (blz. 7)Er is sprake van een cruciaal punt in de ontwikkelingsgeschiedenis omdat
de consensus tussen donoren en ontvangers over de te bereiken ontwikkelingsdoelstellingen
groter is dan ooit (zie ook het antwoord op de vragen 176 en 177). Hetzelfde
geldt voor de consensus over de voorwaarden waaronder en de wegen waarlangs
deze doelstellingen kunnen worden bereikt. Internationaal bestaat brede overeenstemming
over het belang van kwaliteit van beleid en bestuur en «ownership»
van het ontvangende land. Consensus is bereikt in grote wereldwijde VN-conferenties
zoals Cairo, Beijing en Kopenhagen. Goed beleid en goed bestuur zijn des te
belangrijker, omdat in steeds meer ontwikkelingslanden de armen in plaats
van de meerderheid van de bevolking een substantiële minderheid vormen.
Armoedebestrijding wordt daardoor in toenemende mate een intern verdelingsvraagstuk.
Daarom is het steeds moeilijker hen te helpen alleen met interventies van
buitenaf, maar is een geïntegreerde aanpak – economisch, sociaal
en politiek – door de desbetreffende overheden zelf, met gerichte hulp
van buiten, een vereiste.Er is de afgelopen decennia veel bereikt als het gaat om het terugdringen
van armoede. Ontwikkelingssamenwerking heeft daaraan een belangrijke bijdrage
geleverd. De vooruitgang komt onder meer tot uiting in sterk verbeterde sociale
indicatoren: zo is de levensverwachting gestegen, krijgen steeds meer kinderen
basisonderwijs en is de toegang tot veilig drinkwater sterk verbeterd. Deze
vooruitgang is gerealiseerd roeiend tegen de stroom van de bevolkingsgroei
in. Het is cruciaal nu door te zetten, opdat de armoede niet alleen procentueel
maar ook in absolute termen verder teruggedrongen wordt.Het momentum is daar, zowel in termen van consensus als in reeds geboekte
vooruitgang. Opinie-onderzoeken wijzen keer op keer uit dat in Nederland het
draagvlak onder de bevolking voor armoedebestrijding onverminderd groot is.
Concrete resultaten zullen dit temeer versterken.14Hoe steekt de Nederlandse bijdrage voor het Stabiliteitspact
(half miljard) af tegen die van de partnerlanden? (blz. 8)De drie werktafels van het Stabiliteitspact zijn in oktober jl. voor het
eerst bijeen geweest en hebben afspraken gemaakt over de wijze waarop regionale
samenwerkingsvoorstellen geformuleerd en gefinancierd zullen worden. Een regionale
donorconferentie zal plaatsvinden zodra er voldoende goede voorstellen uitgewerkt
zijn. In afwachting daarvan hebben donorlanden nog geen bedragen in het vooruitzicht
gesteld. Wel is een aantal landen thans doende om hun toekomstige bijdragen aan
de ontwikkeling van Zuidoost Europa in kaart te brengen. Zo hebben de Verenigde
Staten al tijdens de top in Sarajevo in juli jl. een bedrag van USD 700 miljoen
genoemd. Griekenland heeft een bedrag van USD 586 miljoen over een periode
van 5 jaar toegezegd en Duitsland een bedrag van USD 300 miljoen per jaar
over diezelfde periode. Vervolgens hebben onder andere Canada (USD 70 miljoen),
Denemarken (USD 100 miljoen) en Noorwegen (USD 100 miljoen) indicaties van
hun toekomstige bijdragen gegeven, zonder evenwel exact aan te geven over
welke periode deze bijdragen beschikbaar komen. Ook de Europese Commissie
bezint zich thans op haar bijdrage.De aangekondigde Nederlandse bijdrage betreft de totale omvang van onze
toekomstige hulp aan Zuidoost Europa. Welk deel hiervan formeel via de tafels
van het Stabiliteitspact besteed zal worden is sterk afhankelijk van de kwaliteit
van de voorstellen die in dit kader ontwikkeld worden. 15Voor hoeveel jaren is de regering voornemens om een
half miljard uit te trekken voor het Stabiliteitspact? (blz. 8)Ervanuitgaande dat de ontwikkelingen in Zuidoost Europa dit toelaten wordt
dit niveau in de resterende kabinetsperiode geleidelijk afgebouwd en zullen
de middelen binnen de begroting gerealloceerd worden in het kader van de dan
geldende prioriteiten.16Is de regering bereid om met het plaatsen van Afrika
op de internationale agenda dit continent ook op de nationale agenda te houden?
Zo ja, welke initiatieven in dit kader zijn voor 2000 te verwachten? (blz.
8)Ja, de regering stelt zich voor om, wanneer de ontwikkelingen in en rond
Afrika daartoe aanleiding geven, daarover met de Kamer van gedachten te wisselen.
Dit geldt zowel de politieke-, economische- en ontwikkelingsrelatie met de
landen van dat continent, als het beleid ten aanzien van veiligheidsvraagstukken
(in het bijzonder de conflicten) in Afrika.17Welke eigen bijdrage wil Nederland leveren aan het
vredesproces in het Midden-Oosten? (blz. 8)Zoals de eerste ondergetekende heeft benadrukt naar aanleiding van zijn
bevindingen tijdens zijn reis naar de regio in augustus dit jaar lijkt thans
een bemiddelende rol voor derde partijen minder noodzakelijk. Het verdient
de voorkeur wanneer de partijen in bilaterale onderhandelingen tot nadere
afspraken kunnen komen. Dit laat onverlet dat, indien de partijen hier prijs
opstellen, faciliterend kan worden opgetreden. Dit geldt voor de EU, maar
ook voor Nederland op nationale titel. De Nederlandse betrokkenheid toont
zich in de ontwikkelingsrelatie die is opgebouwd met de Palestijnen. Het doel
is een bijdrage te leveren aan de opbouw van een gezonde Palestijnse maatschappij,
hetgeen tevens in het belang is van en gesteund wordt door Israël, als
ook de stabiliteit van de regio als geheel bevordert.18Kan de regering nader inhoud geven aan de «complementaire»
rol van de EU in het MOVP? Is deze alleen economisch? (blz. 8)De VS zijn directer bij het onderhandelingsproces betrokken dan de EU.
Dit houdt echter geenszins in dat de EU geen belangrijke bijdrage zou leveren
aan het vredesproces. Als belangrijkste handelspartner van Israël en grootste donor van de Palestijnen is die rol prominent. Juist nu
de impasse in de Palestijns-Isralische vredesbesprekingen grotendeels lijkt
te zijn doorbroken en de partijen in direct contact met elkaar staan ligt
het dan ook zeker niet voor de hand een bemiddelende rol voor de EU te claimen.
De Regering meent dan ook dat enige terughoudend voor de EU in deze op zijn
plaats is. Wel kan faciliterend worden opgetreden indien de partijen hierom
vragen.19Kent de Regering de vele klachten over de traagheid
in de procedures voor visumverlening? Zo ja, wat is daaraan te doen? Spreekt
de gedachte van een prestatieverplichting met maximumtermijnen haar aan? (blz.
8/9)Ja, de Regering is hiermee bekend. De Algemene wet bestuursrecht (Awb)
is ook op de afhandeling van visumaanvragen van toepassing in die zin dat
op visumaanvragen binnen een redelijke termijn beslist moet zijn. De Awb geeft
daarvoor met het oog op de rechtszekerheid als richtlijn een termijn van 8
weken. Dit neemt niet weg dat deze termijn mag worden opgeschort met name
indien de aanvrager wordt verzocht de aanvraag aan te vullen. Als het bestuursorgaan
niet tijdig op de aanvraag beslist heeft de aanvrager op basis van de Awb
de mogelijkheid bezwaar in te stellen tegen het niet tijdig beslissen op de
visumaanvraag.20Hoe verhoudt het AIV-advies over Afrika zich tot de
Afrika-notitie van beide bewindspersonen? (blz. 9)Met het opstellen van de AIV-adviesaanvraag is gewacht tot de behandeling
van de Afrika-notitie in de Kamer. De aanvraag is thans in voorbereiding waarbij
aan de hand van de Afrika-notitie enkele specifieke onderwerpen worden geidentificeerd
die nadere uitwerking en advisering behoeven. Het ligt in het voornemen ons
te richten op het terrein van bevordering van vrede en stabiliteit in Afrika.
De definitieve aanvraag wordt zo spoedig mogelijk aan de AIV voorgelegd.21Hoe verhoudt de verlaging van het landenprogramma sociale
ontwikkeling met 86 miljoen zich met de stelling dat sociale ontwikkeling
en vrouwen cruciaal zijn voor armoedebestrijding? (blz. 10)Er bestaat geen directe relatie tussen het belang van sociale ontwikkeling
en vrouwen voor armoedebestrijding en de verlaging van het landenprogramma
sociale ontwikkeling met NLG 68 miljoen. In het kader van het nieuwe landenbeleid
heb ik besloten vooralsnog het totaal van de delegeerbare landenprogramma's
te bevriezen op het niveau van de uitgaven 1998. Dit betekent vooralsnog geen
meerjarige groei. De weergegeven verlaging van NLG 68 miljoen is dan ook de
correctie voor de meerjarige groei die was opgenomen in de begroting 1999.Het besluit tot bevriezing heb ik genomen om niet vooruit te lopen op
de uitkomsten van de dialoog met de 17+3 landen over de keuze van de sectoren.
Deze gesprekken zijn de afgelopen maanden gevoerd en hebben nu geresulteerd
in een beperkte ophoging van het landenprogramma sociale ontwikkeling met
NLG 22 miljoen tot NLG 382 miljoen (zie brief BSG/PL/125/99 d.d. 10 november
1999).De budgetten voor het vrouwenfonds en voor bestrijding van kinderarbeid,
beide onderdeel van het landenprogramma sociale ontwikkeling, blijven gelijk
aan 1999, respectievelijk NLG 45 miljoen en NLG 10 miljoen. 22Voor welk bedrag wordt bezuinigd op apparaatskosten?
Kan aangegeven worden welke afzonderlijke bezuinigingen worden bereikt door
het samenvoegen van een aantal directies, het verkleinen van beleidsdirecties
en stafafdelingen, verminderen van het aantal posten? Kan worden aangeven
in hoeverre het landenbeleid tot personele wijzigingen zal leiden op de ambassades,
wat de aard van deze personele wijzigingen is en welke kosten c.q. bezuinigingen
hieruit voorkomen? (blz. 11)Onderstaande tabel geeft een overzicht van de verdeling van de maatregelen
in de tijd. Voor de wijze waarop invulling wordt gegeven aan deze maatregelen
zij verwezen verwijzen naar de brieven van 21 april 1999 (TK, 1998–1999,
24 337, nr. 22), van 16 juni 1999 (kenmerk FEZ/BZ 305/99) en van 18 juni
1999 (kenmerk FEZ/BZ 321/99).Tabel (in bedragen X NLG 1 mln)  19992000200120022003efficiency tussen directies13566 efficiency binnen directies135810 inkrimpen postennet16111111 maatregelen op
de posten513192427 maatregelen in de materiële sfeer13789Totaal928475763Het nieuwe bilaterale landenbeleid heeft ook consequenties voor de omvang
en invulling van de personele bezetting op de OS-posten. Op basis van de voorstellen
voor sectorkeuze in de 17+3 landen is een inschatting gemaakt van de benodigde
OS-deskundigheid voor alle OS-relevante ambassades.De 17+3 posten krijgen de beschikking over specifieke deskundigheid voor
de gekozen sectoren, alsmede deskundigheid op het gebied van vrouwen en ontwikkeling
(waar mogelijk in gecombineerde functies of lokaal ingevuld). Tevens is extra
aandacht gegeven aan beheersaspecten door in principe alle 17+3 posten uit
te rusten met een eigen controller. Ook de themalanden zijn betrokken in de
personele afweging en krijgen waar nodig versterking. De ruimte hiervoor wordt
in eerste instantie gevonden door reallocatie van personeel uit de afbouwlanden.
Voor nadere informatie zij verwezen naar de brief van 10 november 1999 over
de uitvoering van het bilaterale hulpbeleid (kenmerk BSG/PL/125/99).23Hoeveel FTE's zijn omgezet, c.q. zullen worden omgezet
vanuit de intensivering van f 25 miljoen in 1999 in de Directie Personenverkeer
e.d.? (blz. 11)Ten laste van de extra gelden in het kader van het asiel- en migratiebeleid
wordt de personeelsformatie met vooralsnog 102 extra FTE's uitgebreid, waarvan
43 t.b.v. de Directie Personenverkeer, 11 t.b.v. de Directie Juridische Zaken
en 48 uitgezonden medewerkers t.b.v. het postennet. Voorts wordt ten laste
van voormelde gelden het postennet uitgebreid met 17 lokale medewerkers.24Wat is de motivatie achter het terugdraaien met 40
miljoen van de voorgenomen groei van het noodhulpbudget? Wordt deze verlaging elders gecompenseerd, of is het een middel om geld over te hevelen
naar het bilaterale programma? (blz. 12)De verlaging van de begroting beschikbaar voor noodhulp is het gevolg
van een grondslagverbreding van artikel 09.03, Vredesopbouw, Goed Bestuur
en Mensenrechten. Daarin zijn activiteiten op het terrein van vredesopbouw
ondergebracht die voorheen uit het noodhulpbudget werden gefinancierd. Het
gaat daarbij o.a. om het rehabilitatieprogramma in Rwanda. Het omvangrijke
Bosnie-programma dat uit dit artikel werd gefinancierd wordt nu ten laste
gebracht van de middelen voor het Balkan Stabiliteits Pact. Van overheveling
naar het bilaterale programma is geen sprake.Overigens gaat het niet om een verlaging met 40 miljoen, maar om een daling
van 435 naar 210 miljoen.25Uit welke budgetlijn kunnen hulpprogramma's worden
bekostigd ten behoeve van projecten en programma's in landen die de eerste
noodhulpfase zijn ontgroeid, maar nog niet toe zijn aan of niet in aanmerking
komen voor een structurele bilaterale hulprelatie?Ten aanzien van het begrip noodhulp hanteert de regering een rekkelijke
opvatting. Dat wil zeggen dat eerste aanzetten tot rehabilitatie (parallel
aan of direct na de eerste noodhulpfase), vereist om de noodhulp een meer
duurzaam effect te doen hebben, eveneens lastens het noodhulpbudget kunnen
worden gebracht.In de fase van wederopbouw kunnen post-conflict landen in aanmerking komen
voor plaatsing op de landenlijst Vredesopbouw, Goed Bestuur en Mensenrechten,
voor zover zij zich niet al op deze lijst bevonden.In tegenstelling tot het verleden is het de bedoeling om voortaan een
bewuste beslissing in te bouwen over de relatie met een land na de eerste
fase van noodhulp/rehabilitatie. Niet met elk land waar noodhulp wordt gegeven
zal een bilaterale hulprelatie worden aangegaan. In veel gevallen zal verdergaande
hulpverlening via multilaterale kanalen efficiënter zijn.26Kunnen de wederopbouw van infrastructuur zoals wegen
en bruggen, dan wel de (her)bouw van scholen en ziekenhuizen door Nederland
bekostigd worden – hetgeen noch gedekt lijkt te kunnen worden door noodhulp
dan wel DMV-criteria – indien de desbetreffende landen niet in aanmerking
komen voor een structurele bilaterale hulprelatie? (blz. 12)Onder bepaalde omstandigheden kan de wederopbouw van infrastructuur lastens
noodhulp, dan wel lastens middelen voor Vredesopbouw worden gefinancierd.
Als criterium geldt dat de interventie cruciaal moet zijn om het rehabilitatieproces
op gang te brengen.Als de meer gestructureerde fase van wederopbouw intreedt, zal Nederland
inderdaad in sommige landen niet bijdragen.Nederland zal zich er in dergelijke situaties voor inzetten dat via afspraken
met andere bilaterale donoren tot een zekere taakverdeling kan worden gekomen
of dat de multilaterale instellingen – voor wie Nederland tenslotte
relatief en absoluut een zeer grote donor is – zullen inspringen.27Welke gevolgen zal de daling in de noodhulpuitgaven
hebben voor ontwikkelingslanden in conflict? In hoeverre heeft deze daling
een negatieve uitwerking op de doelstelling van armoedebestrijding
in het zuiden? (blz. 12)Voor noodhulp komen lastens het noodhulpbudget niet minder fondsen beschikbaar.
De daling van het noodhulpbudget is louter het gevolg van de overheveling
van een deel van de middelen, bestemd voor vredesopbouw, naar artikel 09.03
en naar het budget voor de wederopbouw van Zuidoost Europa. In conflictlanden
heeft dit dus geen consequenties voor de noodhulpuitgaven.Zie voorts het antwoord op vraag 24.28Het budget voor noodhulp is teruggebracht, terwijl
de verwachting is dat de behoefte aan noodhulp alleen maar zal toenemen. Betekent
dit dat Nederland minder noodhulp zal gaan geven of zal de noodhulp uit andere
posten (op deze of andere begrotingen) betaald zal gaan worden? (blz. 12)Zie het antwoord op vraag 27.29Wat is het verschil tussen APP (13.04) en PKP (17.07)?
(blz. 12)Het Programma Kleine Projecten (PKP) is een nieuw programma dat in de
plaats komt van het Ambassade Projecten programma (APP, alleen voor ontwikkelingssamenwerking),
het programma Incidentele Activiteiten Posten (IAP) en, voor de meeste posten,
het programma Lokale Culturele Projecten (LCP). Daardoor ontstaat een, aan
de posten gedelegeerd, beleidsondersteunend, fonds dat zich uitstrekt over
alle terreinen van het buitenlands beleid. Hierbij kan nog worden aangetekend
dat aan ambassades in ontwikkelingslanden ingevolge de motie Dijksma (26 551,
nr. 9) een extra gedelegeerd PKP-budget beschikbaar is gesteld, dat besteed
dient te worden aan duurzame armoedebestrijding.30Waarom zijn de landenprogramma's met betrekking tot
milieu, sociale ontwikkeling, onderwijs en cultuur en economische ontwikkeling
meerjarig verlaagd? Welke te delegeren programma's zijn verhoogd en met welke
bedragen? (blz. 12)In het kader van het nieuwe landenbeleid (brief van de minister voor OS
en de minister van Buitenlandse Zaken, kenmerk BSG/PL/125/99, d.d. 10-11-99)
is besloten dat vooralsnog het totaal van de delegeerbare landenprogramma's
bevroren wordt op het niveau van de uitgaven 1998 en de budgettoekenningen
in 1999. Dit betekent dat gecorrigeerd is voor de meerjarige groei die nog
was opgenomen in de begroting 1999. Overigens nemen de budgetten voor de landenprogramma's
milieu, sociale ontwikkeling en onderwijs, ten opzichte van 1998 en 1999 toe.
Alleen het budget voor economische ontwikkeling neemt af.31Is het mogelijk in het vervolg de zogenaamde Balkangelden
afzonderlijk te begroten en toe te wenden en niet in de verzamelpost macro-economische
steun onder te brengen? (blz. 13)Ja. Thans wordt technisch bezien of dit het best kan geschieden via de
creatie van een afzonderlijk begrotingsartikel dan wel via een extra-comptabele
staat. 32Hoe is budgettair de reservering geregeld voor de Nederlandse
bijdrage aan het Stabiliteitspact? (blz. 13)De reservering voor de Nederlandse bijdrage aan de wederopbouw van Zuidoost
Europa bedraagt NLG 402 miljoen in 2000. Deze reservering is grotendeels geboekt
op begrotingsartikel 15.01.04. Daarnaast is NLG 40,2 miljoen geboekt op begrotingsartikel
13.05.01, het medefinancieringsprogramma. De bijdrage aan het Stabiliteitspact
maakt deel uit van de totale reservering.33Wat is de geldende OESO/DAC-definitie voor hulp die
als ODA gekwalificeerd wordt? (blz. 13)De definitie luidt als volgt: «schenkingen of leningen aan landen
en gebieden op deel I van de DAC lijst van hulp ontvangende landen (ontwikkelingslanden),
die:– verstrekt worden van overheidswege,– als hoofddoel hebben de economische ontwikkeling en welzijn te
bevorderen,– tegen concessionele voorwaarden worden verstrekt (bij een lening
dient het schenkingsdeel tenminste 25% te bedragen).»Deze definitie is weergegeven in «Development Co-operation, 1998
Report» van de OESO, pag. 131.34Hoe verhoudt zich de «hoger dan verwachte instroom
asielzoekers» tot de recente neerwaarts bijgestelde verwachtingen over
1999? (blz. 13)De huidige raming voor asielzoekers in 2000 bedraagt 47 000 asielzoekers.
Ten tijde van het opstellen van het Regeerakkoord bedroeg de instroomraming
voor 2000 32 400 asielzoekers. Eind 1998 zijn ramingen gegeven die opliepen
tot 65 000. De combinatie van deze drie ramingen kan enige verwarring
veroorzaken bij de hantering van de begrippen «hoger» en «lager».35Om hoeveel uitgenodigde vluchtelingen gaat het? (blz.
13)Ten laste van het budget voor Ontwikkelingssamenwerking wordt voor maximaal
500 uitgenodigde vluchtelingen de eerste opvang betaald. De directe kosten
van centrale opvang bedragen op jaarbasis ca. NLG 8,5 miljoen. Daarnaast wordt
eveneens ten laste van het budget voor Ontwikkelingssamenwerking jaarlijks
voor een bedrag van ca NLG 16 mln bijgedragen in de directe kosten van decentrale
opvang van uitgenodigde vluchtelingen. Overigens gaat de Kamer een dezer dagen
een brief toe over het Nederlandse beleid inzake uitgenodigde vluchtelingen.36Waarom wordt er niet meer geld uitgetrokken voor organisaties
die zich inzetten voor de opvang van vluchtelingen in de eigen regio, aangezien
dit een prioriteit is van de regering? (blz. 13 en 145)Nederland is en blijft een van de grootste donoren van de in opvang in
de regio gespecialiseerde organisaties, met name UNHCR, ICRC en IOM. Dit geldt
zowel voor bijdragen aan het reguliere budget, als voor additionele bijdragen
uit noodhulpfondsen. 37Kunnen de fora worden opgenoemd waar naar de mening
van de regering «harde beslissingen» worden genomen? (blz. 14)In de betreffende passage wordt gedoeld op alle multilaterale instellingen.
Bij harde beslissingen moet gedacht worden aan beslissingen die bindend zijn
en voor Nederland concrete gevolgen kunnen hebben. Dergelijke beslissingen
worden in toenemende mate in internationale instellingen zoals de VN, EU,
NAVO, WTO, Wereldbank en IMF genomen.38Waarom is de ontwerpwet tot goedkeuring van het Statuut
van het Internationale Strafhof sedert de ondertekening daarvan in augustus
1998 nog steeds niet ingediend? Wanneer is deze indiening te verwachten? Streeft
de regering er nog naar Nederland bij de eerste groep van ratificerende landen
te doen behoren? (blz. 14)Het wetsvoorstel van het op 18 juli 1998 te Rome totstandgekomen en op
die datum voor ons land ondertekende Statuut van het Internationaal Strafhof
zal bij de Raad van State aanhangig worden gemaakt zodra de regering kennis
heeft genomen van het advies van de Raad van State naar aanleiding van het
«Lockerbie-hof» (met betrekking tot de grondwettelijkheid van
hier te lande ingstelde niet-Nederlandse jurisdicties) en haar bevindingen
terzake met betrekking tot het Internationaal Strafhof in het wetsvoorstel
heeft kunnen verwerken. De regering streeft er nog steeds naar dat het Koninkrijk,
als gastland van het Hof, als een van de eerste 60 bekrachtigende landen vanaf
inwerkingtreding van het Statuut partij zal zijn.39Welke operationele activiteiten gaat de regering ontplooien
ter uitwerking van haar plan «na te willen denken over humanitaire interventie
met militaire middelen in reactie op wreedheden etc.» (blz. 14)Zoals aangegeven in het antwoord op de genoemde kamervragen, wil Nederland
een actieve bijdrage leveren aan het debat over het vraagstuk van humanitaire
interventie. Met het oog hierop zal op 24 en 25 november een besloten bijeenkomst
gehouden worden met een beperkt aantal politieke en juridische deskundigen
uit gelijkgezinde landen. Verder is humanitaire interventie regelmatig onderwerp
van bilateraal overleg. Daarnaast heb ik de Commissie Advies inzake Volkenrechtelijke
Vraagstukken en de Adviesraad Internationale Vraagstukken gevraagd uiterlijk
eind maart 2000 een gezamenlijk advies over dit onderwerp uit te brengen.
Ik heb gevraagd daarbij niet alleen naar te kijken naar mogelijkheden om het
concept van humanitaire interventie volkenrechtelijk duidelijker vorm te geven,
maar ook te bezien hoe het vermogen van de Veiligheidsraad om op te treden
vergroot zou kunnen worden, eventueel door aanpassing van het vetorecht.Op basis van onder meer het bovenstaande zal de regering in het voorjaar
van volgend jaar een nota over dit onderwerp uitbrengen.40Welke voortgang is gemaakt ten aanzien van het denkproces
over het overgaan tot een humanitaire interventie met militaire middelen in
reactie op systematische schendingen van mensenrechten? (blz. 14).Zie het antwoord op vraag 39. 41De minister van Buitenlandse Zaken heeft in zijn toespraak
voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties het thema humanitaire
interventie aan de orde gesteld. In antwoord op vragen van de leden Van Middelkoop
en Hoekema heeft hij beloofd een debat over dit thema te entameren in de vorm
van een seminar. Is dat seminar al gestart? Kan nu al aangegeven worden welke
criteria relevant zijn bij het beoordelen of humanitaire interventie legitiem
is in geval de Veiligheidsraad zijn verantwoordelijkheid niet neemt, of in
geval een bepaald land de plichten die soevereiniteit met zich meebrengt niet
nakomt? (blz. 14)Zie het antwoord op vraag 39.42Hoe komt de genoemde prioriteit voor de speciale zittingen
van de Verenigde Naties over sociale ontwikkeling en vrouwen tot uiting in
de uitwerking van de begroting? (blz. 14)Belangrijkste doel van de beide speciale zittingen is een evaluatie van
de resultaten die, sinds vijf jaar geleden de Sociale Top en de Vrouwentop
plaatsvonden, zijn geboekt. Ook moet worden vastgesteld wat aan implementatie
heeft ontbroken en op basis van die analyse worden verdere initiatieven geformuleerd
voor de toekomst.Wat de begroting betreft komen de thema's Sociale ontwikkeling en Vrouwen
op diverse wijzen tot uitdrukking.Sociale ontwikkeling is tot nu toe met name geoperationaliseerd in het
thema basis sociale voorzieningen. Ook in 2000 wordt ernaar gestreefd om 20%
ODA aan de basis sociale voorzieningen (basis onderwijs, (reproductieve) gezondheid,
voeding, drinkwater/sanitatie) te besteden. De realisatie, die niet meer ex
ante wordt gestuurd, geschiedt vooral via de landenprogramma's met betrekking
tot sociale ontwikkeling en met betrekking tot onderwijs en cultuur (artikel
13.08; 14.08), via steun aan specifieke multilaterale organisaties aan en
speciale multilaterale activiteiten van UNICEF, UNFPA, UNAIDS, WFP en de Wereldbank
(artikel 13.09; 16.05; 16.07; 18.02) en via steun aan NGO's zoals de Medefinancieringsorganisaties
en PSO (artikel 13.05). In 2000 zal verdere operationalisering plaatsvinden,
mede gekoppeld aan de resultaten van de SAVVN Sociale Top + 5.Bij alle uitgaven moeten de effecten daarvan voor vrouwen moeten worden
meegewogen. Uit het Vrouwenfonds, dat ten opzichte van 1999 gelijk blijft
op NLG 45 miljoen, is en wordt bijgedragen aan de implementatie van de aanbevelingen
van het slotdocument van de vrouwenconferentie in Beijing in 1995. Aan ambassades
is voor 2000 een totaal bedrag van NLG. 31 miljoen toegekend voor activiteiten
in de 17 + 3 landen en in de themalanden «democratie, mensenrechten
en vredesopbouw». Deze fondsen worden voornamelijk ingezet voor• deelname van vrouwen aan (sociaal-politieke) besluitvorming en
bestuur;• deelname van vrouwen aan conflictpreventie en conflictoplossing;• reproductieve rechten van vrouwen;• bestrijding geweld tegen vrouwen;• verzekerde toegang van vrouwen tot land en water;• integratie van gender in macrohulp en macroplanning;• versterking van de rol van vrouwen in de private sectorIn 2000 wordt een deel van de middelen ingezet voor de voorbereiding van
de inbreng uit (vrouwenbeweging en overheid) de hulpontvangende landen in
de speciale zittingen. 43Op welke manier zal de internationale gemeenschap zich
moeten buigen over de verschuiving van de balans tussen het respect voor de
nationale soevereiniteit enerzijds en de mensenrechten en fundamentele vrijheden
anderzijds «? Welke initiatieven zijn wat dat betreft van Nederland
te verwachten? (blz. 14)Zie het antwoord bij vraag 39.44De begroting stelt: «De migratiedruk wordt steeds
groter en het aantal asielzoekers neemt toe». Wordt hier gedoeld op
het aantal asielzoekers dat naar Nederland komt? Of naar Europa? Berust deze
stelling op de ontwikkeling van de laatste jaren of op die van dit jaar alleen?
Verder wordt de wens uitgesproken te komen tot een «solidair Europees
asielbeleid» en het «gelijk verdelen van de migratiedruk over
Europese landen». Aangezien er op de Top van Tampere, 15–16 oktober
jl., geen concrete resultaten bereikt zijn over het verdelen van druk, vragen
wij welke initiatieven ondernomen worden om toch het gewenste resultaat te
bereiken. (blz. 15)Er wordt gedoeld op het aantal asielzoekers dat naar Europa komt. Deze
stelling berust op een ontwikkeling van de laatste jaren. In 1997 waren er
252 750 asielaanvragen in de 14 Europese IGC-landen (EU landen minus
Griekenland, Portugal en Luxemburg, maar wel daarbij inbegrepen Noorwegen
en Zwitserland). In 1998 was dit aantal met circa 25% gestegen tot 317 174.
Ook in de eerste negen maanden van 1999 zette deze stijgende trend zich voort.
In dit jaar meldden zich reeds 289 921 asielzoekers in de 14 IGC-landen,
een stijging van 27% ten opzichte van 1998.De regering verwacht dat de totstandkoming van een gemeenschappelijk Europees
asielstelsel zal leiden tot een evenwichtiger spreiding van asielzoekers.
Over de totstandkoming van dat stelsel is tijdens de Europese Raad te Tampere
onder andere afgesproken dat dit stelsel op korte termijn een duidelijke,
hanteerbare bepaling dient te omvatten van de staat die verantwoordelijk is
voor de behandeling van een asielverzoek.Naar de mening van de regering zal een dergelijke maatregel bijdragen
aan een gelijke verdeling van de migratiedruk over de lidstaten.Voorts heeft de Europese Raad in Tampere geconcludeerd dat de Raad intensiever
streeft naar overeenstemming over tijdelijke bescherming van ontheemden op
basis van solidariteit tussen de lidstaten. De Commissie is verzocht te onderzoeken
of middelen ter beschikking kunnen worden gesteld voor tijdelijke bescherming
bij massale instroom van vluchtelingen.45Welke gevolgen heeft het waarschijnlijk niet betalen
door de Verenigde Staten van de betalingsachterstand aan de Verenigde Naties?
(blz. 15)De achterstalligheid in de contributiebetalingen van de VN kan leiden
tot stemverlies van dat land in de Algemene Vergadering. Volgens het Handvest
treedt dat verlies automatisch in zodra de achterstand groter is geworden
dan de aanslagen over de twee voorgaande jaren tezamen. Wat betreft de verdere
gevolgen: die achterstalligheid op zich is reeds voldoende om de VN verder
in de financiële problemen te brengen. Verlies van stemrecht kan voorts
leiden tot een verstoorde relatie tussen de Organisatie en een van haar voornaamste
lidstaten, tevens gastland. De VN kan in een dergelijk klimaat niet goed gedijen.
Een eenmaal verstoorde relatie kan de terugkeer van de VS tot
normaal betalingsgedrag voor langere tijd frustreren.Inmiddels heeft het Amerikaanse Congres op 15 november jl. besloten onder
voorwaarden een gedeelte van de achterstallige contributiebetalingen te voldoen
(zie vraag 47).46Is een geste van Europa denkbaar richting de Verenigde
Staten op dit terrein, bijvoorbeeld het lidmaatschap van een speciale VN Commissie
voor de Verenigde Staten en/of een verlaging van de standaardbijdrage van
de Verenigde Staten? (blz. 15)De facto heeft de VS reeds een semi-permanent lidmaatschap in vrijwel
alle VN-organen van beperkte samenstelling. Die situatie te formaliseren zou
politiek niet haalbaar zijn. Verlaging van de vaste contributie van de VS
zou leiden tot verhoging van de contributies van andere lidstaten, met name
die van de grote landen. Japan zou alsdan evenveel gaan betalen als de VS,
terwijl Japan's draagkracht slechts de helft is van die van de VS. Volgens
het in de VN gehanteerde draagkrachtbeginsel zou de VS eigenlijk 32 procent
van de begroting moeten bekostigen. Het Handvest legt evenwel het plafond
op 25 procent. 47Is het werkelijk reëel om te veronderstellen dat
de Verenigde Staten hun stemrecht in de Algemene Vergadering zullen verliezen?
Zo ja, heeft dat ook consequenties voor hun positie in de Veiligheidsraad?
In welk opzicht zal de slagvaardigheid van de VN geschaad worden? Is er uitzicht
op een positieve wending te elfder ure? Hoe kijken de Verenigde Staten zelf
aan tegen dit probleem? (blz. 15)Al enkele malen eerder hebben de Verenigde Staten zich aan de rand van
stemverlies bevonden. De achterstalligheid in de Amerikaanse contributiebetalingen
heeft thans evenwel dusdanige proporties aangenomen, dat het gat niet zonder
medewerking van het Congres valt te dichten. Op 15 november 1999 heeft het
Amerikaanse Congres besloten over een periode van drie jaar USD 926 miljoen
dollar te voldoen (de VS schuld aan de VN bedraagt 1,7 miljard dollar). Aan
betaling van een gedeelte van de achterstallige contributie zijn voorwaarden
gesteld. Zo wil het (door de Republikeine gedomineerde) Congres dat de Clinton
regering financiering stopzet van organisaties waarvan bekend is dat zij abortus
gedogen of aanmoedigen als middel om de bevolkingsgroei te reguleren. Aan
deze voorwaarde is tegemoet gekomen, alhoewel de concessie inzake abortus
alleen dit (budgettaire) jaar van toepassing is: een permanente regeling terzake
werd tegengehouden.Alhoewel de Amerikaanse Minister van Buitenlandse Zaken Albright dit compromis
«een hele belangrijke beslissing» noemde, worden door de VN vraagtekens
gezet bij het Amerikaanse besluit. De VS zal op korte termijn in ieder geval
100 miljoen dollar betalen, terwijl het overige deel van de schuld pas betaald
wordt als de VN akkoord gaat met de door Washington voorgestelde hervormingen
(verlaging van de VS contributie van 25 naar 22% en verlaging van VS bijdrage
aan vredesoperaties van 31 naar 25%). Zie verder het antwoord op vraag 45.Na het in week 46 bereikte akkoord tussen het Congres en de Administratie
over het stappenplan van Helms-Biden en de nieuwe Amerikaanse begroting kan
eveneens een bedrag van USD 354 miljoen aan de VN worden overgemaakt. Het
dreigende verlies van het Amerikaanse stemrecht in de Algemene
Vergadering is hiermee, in ieder geval voor dit jaar, afgewend.48Op welke punten zou Nederland het WTO/ ILO forum kracht
bij kunnen zetten? (blz. 15)Op dit moment is er nog geen sprake van een WTO/ILO forum. Nederland ziet
een WTO/ILO forum echter als een goede plaats voor een gestructureerde dialoog
over de relatie tussen handel, globalisering, ontwikkeling en fundamentele
arbeidsnormen. Hierover bestaat inmiddels ook overeenstemming in de EU. Het
voordeel van een dergelijk forum is dat het enerzijds de gelegenheid biedt
de raakvlakken tussen handel en arbeidsnormen bespreekbaar te maken, anderzijds
ontwikkelingslanden niet behoeft af te schrikken. Laatstgenoemde landen vrezen
namelijk dat behandeling van dit thema binnen de WTO zou kunnen leiden tot
protectionistische tendensen.Vooralsnog gaat het er dus om andere (niet EU-) landen te winnen voor
het idee van een WTO/ILO forum. Om dat te bereiken moet niet alleen weerstand
worden overwonnen bij ontwikkelingslanden, maar ook de VS ervan worden overtuigd
dat een stap-voor-stap benadering van dit thema meer kans van slagen biedt
dan een confronterende aanpak.49Kan aangegeven worden op welke manier Nederland een
meer integrale benadering binnen alle VN-fora zal stimuleren? (blz. 15)Nederland kan een nuttige bijdrage leveren aan de verbetering van de kwaliteit
van het functioneren van de VN-kanalen. Coördinatie begint thuis. Een
betere afstemming tussen ambassades en het departement, binnen het departement
en tussen de verschillende departementen onderling moet leiden tot een meer
consistent beleid in alle fora en op alle niveaus. Als lid van de bestuursorganen
zal Nederland zich ook inzetten voor een meer gecoördineerde inbreng
van gelijkdenkende landen. Van de Nederlandse ambassades zal worden gevraagd
om de (samen)werking van de multilaterale organisaties op landenniveau te
versterken, te beïnvloeden en te beoordelen.50Welke voortgang wordt geboekt met de reeds enige tijd
lopende studies om de Verenigde Naties te hervormen en de organisatie af te
stemmen op de eisen van deze tijd? (blz. 15)Het VN-hervormingsprogramma van SGVN Kofi Annan is nog in uitvoering.
Binnen diverse VN-instellingen worden interne hervormingen doorgevoerd, al
dan niet onder leiding van een transitieteam. De concrete neerslag hiervan
is bij een aantal organisaties (ILO, WHO) reeds zichtbaar in nieuw beleid
en een meer op efficiëntie gerichte organisatiestructuur. Het is op dit
moment nog te vroeg om een oordeel te vellen over de invloed van deze hervormingen
op de effectiviteit.Nederland volgt deze hervormingen kritisch, draagt er waar mogelijk aan
bij, en vormt uiteraard ook zijn eigen beeld van de praktijk. Als aanloop
naar de recentelijk verschenen notitie «de kwaliteit van de VN als kanaal
voor ontwikkelingssamenwerking» zijn intern appreciaties gemaakt van
verschillende multilaterale instellingen als kanaal voor ontwikkelingssamenwerking.
De neerslag daarvan vindt u in de eerdergenoemde notitie. Daarbuiten worden met regelmaat evaluaties uitgevoerd door de organisaties
zelf en/of hun lidstaten. Zo is u recentelijk een evaluatie toegegaan van
het UN Capital Development Fund (UNCDF), waaraan mijn eigen evaluatiedienst
een belangrijke bijdrage heeft geleverd. U houdt mijn beleidsreactie hierop
nog te goed.51In hoeverre geldt nog dat Frankrijk haar zetel in de
VN-financiële-commissie zou willen afstaan aan de Verenigde Staten? Heeft
Nederland hier al met Frankrijk overlegd gezien het feit dat de minister deze
toezegging aan de minister van Buitenlandse Zaken van de Verenigde Staten
heeft gedaan? (blz. 15)Niet Frankrijk maar Nieuw Zeeland heeft na aandringen door de EU haar
kandidatuur voor een zetel in de ACABQ (Ad hoc Committee on Administrative
and Budgetary Questions) beschikbaar gesteld. Inmiddels zijn zowel de VS als
Frankrijk tot lid gekozen.52Op welke manier wil de regering de afstand tussen de
VN-steden verkleinen? (blz. 15)Nederland kan een bijdrage leveren aan de verbetering van de samenhang
tussen enerzijds de Bretton Woods instellingen in Washington (met name de
Wereldbank) en anderzijds de fondsen en programma's van de VN die in New York
zijn gevestigd (vooral UNDP, UNICEF, UNFPA) en in Genève en Rome (WHO,
ILO, FAO).Nederland heeft het initiatief genomen om een onderzoek uit te voeren
naar de mogelijkheden om de samenwerking tussen deze instellingen te verbeteren.
Dit onderzoek verkeert in een afrondende fase en zal u binnenkort toegaan.Coördinatie begint ook thuis. Betere afstemming tussen ambassades
en het departement, binnen het departement en tussen departementen onderling
moet leiden tot consistent beleid in alle fora en op alle niveaus. Financieringsbeslissingen
moeten sporen met het beleid. Als lid van de bestuursorganen zal Nederland
zich ook inzetten voor een meer gecoördineerde inbreng van gelijkdenkende
landen. De Nederlandse ambassades zullen beter worden ingericht om de (samen)werking
van de multilaterale organisaties op landenniveau te versterken, te beïnvloeden
en te beoordelen.Ten slotte kan worden opgemerkt dat onlangs mede door Nederland overleg
is geëntameerd tussen enkele executive directors bij de Wereldbank en
de permanente vertegenwoordigers in New York, dat erop is gericht de samenwerking
tussen de instellingen te bevorderen. Zie mede het antwoord op vraag 49.53Wanneer zal de regering de Kamer informeren over het
speciaal onderzoek naar de samenwerking tussen de Bretton Woods-instellingen
en de Verenigde Naties? (blz. 15)Het «speciale onderzoek» beoogt een impressie te geven van
de huidige stand van zaken van de samenwerking tussen de VN en de Bretton
Woods-instellingen (met name de Wereldbank).De regering verwacht de Kamer spoedig op de hoogte te stellen van de resultaten
van het onderzoek, en zal daarbij tevens aangeven welke concrete
activiteiten op basis van de bevindingen van het onderzoek reeds zijn of zullen
worden ondernomen. Zie mede het antwoord op vraag 52.54Wat is de aard van het «speciale onderzoek»
over de samenwerking van de Bretton Woods instellingen en de VN? (blz. 15)Zie het antwoord op vraag 53.55De regering wil de samenhang tussen de Bretton Woods-instellingen
en de VN, WHO, ILO en FAO verbeteren. Hoort in dit rijtje niet ook de WTO
thuis? Zo nee, waarom niet? Zo ja, aan wat voor concrete voorstellen denkt
de regering om de samenhang tussen WTO en andere instellingen te verbeteren?
(blz. 15)De WTO hoort formeel niet in deze opsomming thuis, aangezien deze organisatie
geen deel uitmaakt van de VN-familie. Dit neemt niet weg dat de regering ook
hecht aan samenhang tussen het beleid dat ontwikkeld wordt binnen de VN-familie
en dat van relevante organisaties die daarbuiten staan.Wederzijdse positieve beïnvloeding van het WTO-beleid en het beleid
van relevante andere organisaties (voorzover dat handelsimplicaties heeft)
moet bevorderd worden door verdergaande samenwerking tussen de secretariaten
van deze organisaties. Naast genoemde organisaties kan daarbij ook gedacht
worden aan UNEP en de VN-Commissie voor Duurzame Ontwikkeling. In sommige
gevallen kan ook gedacht worden aan wederzijdse waarnemerschappen. Nederland
en de EU bepleiten dit voor de WTO en de ILO.Daarnaast hecht de regering aan verbeterde coördinatie van handelsgerelateerde
technische assistentie van WTO, Wereldbank, IMF, UNDP, ITC en UNCTAD. Deze
wordt thans vormgegeven via het Integrated Framework on Trade-related Technical
Assistance voor de minstontwikkelde landen. De regering meent dat implementatie
van dit Framework dient te worden versneld en te worden uitgebreid naar lage-inkomenslanden
(LICs).In dit verband zij tenslotte gewezen op een voorstel dat de EU in Genève
heeft ingediend voor coherente capaciteitsopbouw in ontwikkelingslanden, uit
te voeren door WTO, Wereldbank en IMF tezamen. Nederland ondersteunt dit voorstel
van harte.56Kunnen een aantal voorbeelden van «smart sanctions»
worden gegeven. Hoe wordt voorkomen dat met «smart sanctions»
het beoogde doel niet wordt bereikt? (Vergelijk de toegestane verkoop van
olie door Irak ten behoeve van voedsel en medicijnen die de burgerbevolking
niet, maar de zwarte markt wel bereikt.) (blz. 16)Bij «smart sanctions» gaat het om doelgerichte sancties, die
vooral de machthebbers wier beleid men wil beïnvloeden, zouden moeten
treffen en die de burgerbevolking sparen. Hierbij kan worden gedacht aan reisbeperkingen
voor de betrokken leiders en hun naaste verwanten, maar ook vooral aan financiële
sancties zoals het bevriezen van banktegoeden. In dit verband kan worden vermeld
dat op initiatief van de Zwitserse regering een tweetal seminars heeft plaatsgevonden
over de mogelijkheden tot gerichte financiële sancties. De conclusie
van deze bijeenkomsten, waaraan ook Nederlandse experts hebben deelgenomen,
is dat ondanks een aantal technische en juridische problemen
dit soort sancties goed uitvoerbaar is. Recent heeft de Veiligheidsraad een
beperkt aantal sancties jegens het Taliban-regime in Afghanistan ingesteld
waaronder de bevriezing van buitenlandse financiële tegoeden. Een ander
voorbeeld van «smart sanctions» betreft het verbod op de handel
in diamanten die afkomstig zijn van door UNITA gecontroleerde gebieden in
Angola. In de praktijk is de naleving van een dergelijk verbod echter moeilijk
te controleren. Naar aanleiding van de tussen haakjes gestelde opmerking over
Irak diene dat het Iraakse regime dat de verantwoordelijkheid draagt voor
de uitvoering van het«voedsel-voor-olie»programma in Centraal
en Zuid-Irak, zich tot op heden helaas niet adequaat van zijn taken heeft
gekweten.57Overweegt Nederland indiening van een workingpaper
in de Veiligheidsraad over «smart sanctions»? (blz. 16)Binnen de Veiligheidsraad vindt al enige jaren een discussie plaats over
meer doelgerichte sancties. In dit kader heeft in januari jl. de Veiligheidsraad
een «note of the President of the Security Council of the Work of the
Sanctions Committees» vastgesteld waarin o.a. een aantal praktische
voorstellen worden gedaan ter beperking van humanitaire neveneffecten. In
de praktijk poogt bij hantering van het sanctiewapen, ook al meer gebruik
te maken van zgn. «smart sanctions», zoals o.m. bleek bij de sancties
ingesteld tegen Afghanistan. Hiermee is overigens de discussie over het gebruik
en de effectiviteit van het sanctie-instrument niet afgerond. Bij daarvoor
in aanmerking komende gelegenheden zijn en worden door Nederland, maar ook
door andere leden van de Veiligheidsraad, voorstellen terzake gedaan. Zo heeft
Nederland tijdens het debat over kleine wapens gepleit voor de instelling
van één sanctiecomité dat zou moeten toezien op de implementatie
van alle wapenembargo's.58Welke voorstellen heeft Nederland ingebracht op het
gebied van «smart sanctions» om in Irak de noden van de bevolking
te verlichten? (blz. 16)Leidraad van de Nederlandse opstelling binnen de Veiligheidsraad ten aanzien
van Irak is de nauwe samenhang tussen het inspectieregime, het sanctieregime
en de verbetering van de humanitaire situatie. Dit wordt o.m. tot uitdrukking
gebracht in de Brits-Nederlandse ontwerpresolutie die ontwapening, humanitaire
vraagstukken en de kwesties van de verdwenen krijgsgevangenen en Koeweitse
bezittingen in samenhang behandelt.Binnen het bestaande sanctieregime (zie ook mijn antwoord op vraag 56
inzake voorbeelden van «smart sanctions») vallen de voorstellen
in de Brits-Nederlandse ontwerptekst, die moeten leiden tot de verbetering
van de zorgwekkende humanitaire situatie in Irak, uiteen in vier onderdelen:
beduidend meer geld voor de aanschaf van humanitaire goederen, betere distributie
van goederen in Irak, versnelling van de goedkeuringsprocedures in het Sanctiecomité
en een beroep op de Iraakse regering haar verantwoordelijkheid jegens de eigen
bevolking te nemen.Zo wordt in de ontwerptekst onder meer voorgesteld dat de Secretaris-Generaal
van de Verenigde Naties een deskundigengroep opricht, die moet rapporteren
over de bestaande olieproduktiecapaciteit van Irak en over de wijze waarop
deze produktiecapaciteit kan worden vergroot, bijvoorbeeld door buitenlandse
oliemaatschappijen te betrekken bij de Iraakse olie-industrie.In de ontwerpresolutie wordt voorts een aantal voorstellen gedaan om de
goedkeuringsprocedures voor de aanschaf van humanitaire goederen verder
te versnellen, onder meer door de Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties
de bevoegdheid te verlenen zelfstandig contracten voor voedsel en medicijnen
goed te keuren. Tevens wordt de Secretaris-Generaal verzocht zo spoedig mogelijk
met voorstellen te komen ter verbetering van het distributiesysteem van humanitaire
goederen en wordt de internationale gemeenschap opgeroepen additionele humanitaire
hulp aan Irak te verstrekken.59Op welke manier wordt op korte termijn invulling gegeven
aan het streven van Nederland, als voorzitter van het Irak-sanctiecomité,
naar een creatieve oplossing om de humanitaire nood in Irak zoveel mogelijk
te lenigen? (blz. 16)Nederland heeft als lid van de Veiligheidsraad en als Voorzitter van het
Sanctiecomité zorggedragen voor stroomlijning en versnelling van de
goedkeuringsprocedures, de levering van reserve-onderdelen ten behoeve van
de Iraakse olie-industrie bevorderd en recent de aanname van Veiligheidsraadresolutie
1266 mogelijk gemaakt. Deze resolutie geeft Irak in de huidige fase van het
Olie-voor-Voedsel-programma de beschikking over zeer ruime financiële
middelen voor de aanschaf van humanitaire goederen.Er dient echter op te worden gewezen dat het Iraakse regime de verantwoordelijkheid
draagt voor de uitvoering van het humanitaire programma. Tot nog toe heeft
de Iraakse regering zich evenwel niet adequaat van deze verantwoordelijkheden
gekweten.Nederland zal derhalve de Iraakse regering blijven oproepen de uitvoering
van het humanitaire programma en de distributie van humanitaire goederen voortvarend
ter hand te nemen.60Wat is de stand van zaken met betrekking tot de Irak-resolutie
in de Veiligheidsraad? (blz. 16)Zoals ik reeds heb aangegeven in mijn brief d.d. 15 november jl. hebben
de laatste twee maanden intensieve consultaties plaatsgevonden tussen en met
de betrokken landen over de inhoud van een nieuwe Veiligheidsraadresolutie
inzake Irak. Ook ik heb daarover bilaterale gesprekken gevoerd met mijn Franse,
Britse en Amerikaanse collega's.Belangrijkste struikelblokken tussen de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad
vormen op dit moment de samenstelling van de nieuwe ontwapeningscommissie
en de vraag aan welke specifieke ontwapeningseisen Irak dient te voldoen alvorens
kan worden overgegaan tot opschorting van de sancties.Niettemin blijft de Nederlandse regering hopen op een doorbraak die een
eind kan maken aan de impasse over het op Irak toepasselijk inspectieregime
ten aanzien van massavernietigingswapens.61De Verenigde Staten hebben het CTBT niet geratificeerd.
De Minister van Buitenlandse Zaken heeft daar in een recent gesprek met mevrouw
Albright zijn afkeuring over uitgesproken. Wil de regering aangeven welke
consequenties volgens haar het niet ratificeren door de VS heeft voor de toekomst
en de waarde van het CTBT? (blz. 16)In mijn recente gesprek met haar noemde Mevrouw Albright de senaatsstemming
over het CTBT en de daaraan voorafgaande debatten een zeer onfortuinlijke
periode, maar stelde dat de Administratie onverminderd bleef vasthouden aan
het Amerikaanse moratorium op kernproeven. Ook is de Amerikaanse regering
voornemens de contributies aan de CTBT-prepcom gewoon doorgang
te laten vinden. Dat betekent dat vooralsnog de voorbereidingen voor de inwerkingtreding
van het Verdrag zullen verder gaan. Wel is de senaatstemming een tegenslag
voor de pogingen het Verdrag spoedig in werking te laten treden. De VS is
een van de 44 landen die het CTBT moeten ratificeren alvorens het in werking
kan treden, en de gang van zaken is geen aansporing voor andere landen in
deze groep die het CTBT nog niet hebben ondertekend of geratificeerd om zulks
nu spoedig te doen.62Voorziet Nederland nog een follow-up van het kleine
wapens initiatief in de Veiligheidsraad? (blz. 16)De Presidentiële Verklaring die na afloop van het debat werd aangenomen
bevat een aantal concrete actiepunten voor de Veiligheidsraad. Nederland zal
zich in de Raad vanzelfsprekend sterk maken voor de implementatie van deze
actiepunten. Het gaat hierbij in het bijzonder om de bevordering van vrijwillige
moratoria op wapenexporten naar conflictregio's, de opname van een ontwapenings-,
demobilisatie- en reïntegratiecomponent in mandaten voor VN-vredesoperaties
en de verhoging van de effectiviteit van VN-wapenembargo's. Tevens wordt follow-up
gegeven aan het Nederlandse voorstel voor de oprichting van een open-ended
«Group of Friends of the International Conference on Illicit Trafficking
in Small Arms and Light Weapons in All Its Aspects». Deze groep zou
in de aanloop naar de conferentie een belangrijke stimulerende rol kunnen
spelen bij het genereren van wereldwijde politieke steun. Met Noorwegen en
Zwitserland zijn reeds verkennende besprekingen begonnen over de uitwerking
van dit voorstel.63Aan wat voor mechanismen voor follow-up en evaluatie
wederopbouw en vredesproces na een conflictsituatie wordt gedacht (blz. 17)?Mechanismen voor follow-up en evaluatie van wederopbouw en vredesproces
zijn de zogenaamde Friends of ....., Support Groups
of Partnership Initiatives waarin een groep donoren zich verenigen rondom
een post-conflict land.64Welke zijn de minder goed functionerende VN-organisaties?
Wat zal de omvang van de financiële consequenties zijn en in welke mate
zal worden gezocht naar andere manieren om de tot nu toe besteedde gelden
voor dezelfde doelen in te zetten die door die VN-organisaties werden nagestreefd?
(blz. 17)De op 3 september jl. aan de Tweede Kamer toegezonden «Notitie over
de kwaliteit van de VN als kanaal voor ontwikkelingssamenwerking», kenmerk
DVN99/FE/736, beoogt een beeld te geven van de mate van effectiviteit van
een aantal VN-organisaties die een substantiele bijdrage van Nederland ontvangen,
als kanaal voor ontwikkelingssamenwerking.Het uit de notitie voortgekomen oordeel is deels gebaseerd op onafhankelijke
evaluaties, deels op eigen ervaringen en indrukken alsmede op informatie verkregen
van ambassades.Het gaat derhalve niet zozeer om een definitief oordeel alswel om een
momentopname. De notitie heeft dan ook niet de pretentie gehad om «het
kaf van het koren» te scheiden en eens en voor altijd te bepalen welke
VN-organisaties wel en welke niet goed functioneren, en daaraan vervolgens
direct financiele consequenties te verbinden wat betreft de Nederlandse bijdrage. Zulks zou alleen al onmogelijk zijn voor de gespecialiseerde organisaties
aangezien Nederland aan die organisaties op grond van zijn lidmaatschap verplicht
is de vastgestelde contributie jaarlijks te betalen. Een mogelijke reductie
in de Nederlandse bijdrage is derhalve slechts mogelijk bij vrijwillige bijdragen
aan gespecialiseerde organisaties alsmede bij VN-fondsen en programma's aangezien
daar uitsluitend sprake is van vrijwillige bijdragen.Niettemin hecht de regering groot belang aan de resultaten van de appreciatie
zoals neergelegd in deze notitie. Daarin komt namelijk duidelijk naar voren
dat sommige VN-organisaties (aanzienlijk) beter functioneren dan andere. Tevens
wordt aangegeven op welke terreinen de organisaties verbetering behoeven.Aan de positieve kant plaatst de notitie UNICEF, UNFPA, UNAIDS, UNCDF
en WHO terwijl over FAO, UNESCO en UNDP wordt geconstateerd dat zij verbetering
behoeven.Zonder voor alle organisaties hieraan onmiddellijk financiële consequenties
te willen verbinden, voorzover dat al mogelijk zou zijn, is de regering voornemens
deze resultaten indringend met de betreffende organisaties te bespreken. Waar
nodig zal zij daarbij benadrukken welke wijzigingen zij gewenst acht om tot
een bevredigender functioneren te geraken. Pas wanneer dit geen resultaat
zou opleveren, lijkt het moment gekomen daaraan financiële en andere
consequenties te verbinden.Vooralsnog blijken de betreffende VN-organisaties gevoelig voor kritiek
op hun functioneren. Enkele van hen hebben omvangrijke hervormingen reeds
achter zich liggen, of zitten midden in een dergelijk hervormingsproces (bijv.
UNDP). Waar nodig is Nederland bereid die organisaties een extra bijdrage
te geven voor de financiering van dit proces. Daarnaast heeft Nederland dit
jaar een beperkte doch zeer zichtbare reductie in zijn vrijwillige algemene
bijdrage aan zowel UNDP als WFP geëffectueerd als teken van ongenoegen
over hun functioneren.Anderzijds heeft de regering onlangs besloten een eenmalige extra vrijwillige
bijdrage te verstrekken aan zowel UNFPA als UNAIDS. Daarnaast bestaat het
voornemen om met WHO, ILO en UNICEF een zogenaamd partnershipprogramma op
te zetten waardoor die organisaties voor meerdere jaren een extra bijdrage
zullen ontvangen voor nader overeen te komen activiteiten.65Kan worden aangegeven welke sleutelfuncties door Nederland
in de organisaties van UNDP resp. UNICEF resp. UNFPA resp. WHO, resp. ILO,
resp. FAO resp. UNHCR resp. UNIDO worden bezet?Op het allerhoogste niveau bezet Nederland twee sleutelfuncties, te weten
rector van de United Nations University en Rechter van het Internationale
Gerechtshof. Op het direct daaronder ressorterende niveau van Assistent Directeur
Generaal bezet Nederland op dit moment tevens twee functies, Registrar van
het International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia en – tot
eind van dit jaar – een UNDP Assistant Administrator.In de rangen daaronder is Nederland goed vertegenwoordigd. Op Functie
schaal D-2 bezet Nederland bij bovengenoemde organisaties 7 posities, op functie
niveau D-1 heeft Nederland 14 functies.66Welke consequenties heeft de constatering dat de kwaliteit
van de uitvoering van activiteiten en de kwaliteit van management en beheer wisselend is voor de omvang van de Nederlandse vrijwillige bijdrage
aan minder goed functionerende VN-organisaties in 2000? (blz. 17)Het oordeel over de VN-organisaties die in de notitie als minder goed
functionerend naar voren komen, heeft vooralsnog geen structurele negatieve
gevolgen voor de Nederlandse betrekkingen met deze organisaties.De regering is voornemens om de organisaties in kennis te stellen van
de bezorgdheid over dit minder positieve oordeel en van de noodzaak daarin
binnen afzienbare termijn verbetering te brengen. Het lijkt rechtvaardig hun
enige tijd te geven deze veranderingen tot stand te brengen.Pas wanneer blijkt dat dit niet leidt tot het gewenste resultaat, worden
andere maatregelen overwogen zoals een structurele verlaging van vrijwillige
bijdragen.Enkele VN-organisaties die als «goed» uit de notitie naar
voren zijn gekomen, hebben onlangs een eenmalige verhoging van de vrijwillige
bijdrage ontvangen (UNFPA en UNAIDS). Voor één twijfelgeval
(UNDP) heeft de regering evenals in 1999 aangegeven pas te besluiten over
10% van de «traditionele» Nederlandse bijdrage zodra meer zicht
is verkregen op de in gang zijnde transitie. Daarnaast heeft de regering het
voornemen om met enkele VN-organisaties (ILO, WHO en FAO) een zogenoemd partnershipprogramma
te entameren waardoor zij zich gedurende enkele jaren verzekerd weten van
extra-ondersteuning voor specifieke, nog nader overeen te komen activiteiten.67Ontvangen VN-instellingen die minder Nederlandse bijdrage
ontvangen vanwege een mindere kwaliteit beheer en management voldoende waarschuwingstijd?
(blz. 17)Ja. De regering is van mening dat VN-organisaties die onvoldoende presteren
eerst de gelegenheid dienen te krijgen zich voorzover nodig te hervormen teneinde
hun functioneren te verbeteren. Pas wanneer blijkt dat zij daarin falen, komen
andere maatregelen aan de orde.68Bent U van mening dat de regering krachtig weerstand
moet bieden tegen elke vorm van opkomend protectionisme in de wereldhandel?
Zo ja, op welke manier dient dit te gebeuren? (blz. 18)Ja. De regering onderschrijft het belang van een vrij wereldhandelssysteem
voor de welvaart van ontwikkelde evenals van ontwikkelingslanden. Gegeven
de openheid van de Nederlandse economie en haar afhankelijkheid van buitenlandse
markten dient de voortdurende waakzaamheid van de regering voor opkomend protectionisme
ook een groot nationaal belang. Het belang van vrije handel wordt actief uitgedragen
in relevante internationale fora.Het streven naar een nieuwe handelsliberalisatieronde is een van de manieren
om opkomend protectionisme tegen te gaan. Voorkomen moet worden dat een nieuwe
brede ronde niet van de grond komt door protectionistische tendensen in sommige
landen die lid zijn van de WTO.Bij protectionisme spelen handelsdefensieve instrumenten als anti-dumping,
vrijwaring en anti-subsidiemaatregelen een belangrijke rol. Nederland zal
trachten in de nieuwe ronde met name de mogelijkheden van protectionistische
misbruik van anti-dumping maatregelen te beperken. Tevens zal Nederland ervoor
waken dat het debat over nieuwe onderwerpen en de zogenaamde «consumer
concensus» neit leidt tot nieuwe vormen van protectionisme. In de praktijk tracht de regering handelsbelemmerende maatregelen in een
zo vroeg mogelijk stadium te onderkennen. Dit geschiedt door het onderhouden
van intensieve contacten met het exporterend bedrijfsleven, zowel in Nederland
via het Ministerie van Economische Zaken, als in het buitenland via het postennetwerk.Concrete handelsbelemmeringen worden zowel bilateraal aangekaart, in rechtstreekse
contacten met het betrokken land, als multilateraal, via de EU of de WTO.69Welke maatregelen worden er genomen om het protectionisme
van de EU-lidstaten en de Verenigde Staten (landbouw, farmaceutische industrie)
in te dammen? (blz. 18)In het specifieke geval van de financieel-economische crisis in Azië,
Rusland en Latijns-Amerika waren protectionistische tendensen sterker waarneembaar
in een sector als de staalindustrie dan de landbouwsector. Met name in de
VS was de roep om bescherming van de eigen staalindustrie sterk. In de landbouwsector
leidde het ontstaan van overschotten echter wel tot grootschalige voedselhulp
aan Rusland. Nederland heeft zich daar sterk tegen verzet, omdat zich in Rusland
niet zozeer tekorten alswel distributieproblemen voordeden.Twee jaar na het uitbreken van de financieel-economische crisis kan echter
worden geconstateerd dat over het algemeen het hoofd is geboden aan protectionistische
tendensen. De «trade pledge» die regeringsleiders en staatshoofden
op de ASEM-top van april 1998 overeenkwamen, speelde daarbij ook een rol.
Mede door de terughoudende opstelling van de EU en de VS, die er voor zorgde
dat de exporten uit Azië en Latijns Amerika niet sterk terugliepen, is
het herstel in deze regio's relatief snel ingezet.70Geconstateerd wordt dat in de mondialisering «de
regie ontbreekt». Op welke wijze zou hieraan gestalte gegeven kunnen
worden? (blz. 18)Het debat hierover zal in de daarvoor bestemde internationale fora gevoerd
moeten worden. De uitkomst van dergelijke fundamentele discussies zou moeten
resulteren in een geïntegreerde internationale beleidsaanpak. De Nederlandse
bijdrage aan deze discussies zal ontschot en interdepartementaal vorm moeten
krijgen, en op de genoemde fora worden uitgedragen.71Is de kritische noot over de bijdrage van de G-7 ter
implementatie van de HIPC-afspraken in de Keulen-top deels achterhaald door
de besluitvorming eind september bij de IFI's? Welke budgettaire consequenties
heeft HIPC voor NL? (blz. 18)Over de financiering van met name het multilaterale deel van de kosten
van het verbeterde HIPC initiatief is bij de Jaarvergaderingen van IMF en
Wereldbank uiteraard uitvoerig gesproken. Het kostte de nodige moeite om te
voorkomen dat de G-7 landen de kosten af zouden wentelen op de ontwikkelingslanden
en de bij IMF en Wereldbank lenende landen. Een aantal G-7 landen, zoals de
VS, het VK, BRD en Italië, heeft inmiddels belangrijke financiële
bijdragen toegezegd. Daarnaast heeft de EU besloten om 1 miljard Euro aan
ongebruikte EOF-middelen aan te wenden voor extra schuldverlichting als bijdrage
aan het HIPC-initiatief. Wel is de interne EU-discussie over de modaliteiten
van de extra schuldverlichting nog gaande en moet nog instemming
van de ACS-landen worden verkregen.Het omzetten van alle toezeggingen in harde committeringen is een proces
dat nog de nodige aandacht zal vergen. Nederland tracht hierop door een pro-actieve
benadering een positieve invloed uit te oefenen.De hiertoe in Washington voor de multilaterale kosten van HIPC reeds toegezegde
bijdrage aan het Wereldbank HIPC Trust Fund van 70 miljoen US dollar zal derhalve
op korte termijn beschikbaar worden gesteld.Nederland kan instemmen met voorstellen in de Club van Parijs om alle
ODA-leningen aan HIPC-landen kwijt te schelden. Begin dit jaar bedroegen de
Nederlandse bilaterale leningen op deze landen inclusief rente en achterstanden
in totaal een bedrag van ± NLG 660 miljoen. Dit bedrag zal in de komende
jaren bij het voortschrijden van het HIPC-initiatief ten laste van de begroting
komen. Aangezien deze leningen in vroegere jaren als ODA werden aangemeld,
kan de kwijtschelding niet als deel van de 0,8 % van het BNP aan ODA worden
beschouwd.Een derde categorie van budgettaire consequenties van het HIPC-initiatief
betreft in een aantal HIPC-landen de gedeeltelijke kwijtschelding van overheidsgegarandeerde
commerciële vorderingen. Over de hiermee gemoeide bedragen heeft de minister
van Financiën de Kamer onlangs nog vertrouwelijk ingelicht.72In Keulen zijn door de G-7 vergaande toezeggingen gedaan
met betrekking tot de HIPC. De regering twijfelt echter of deze toezeggingen
wel serieus zijn en of de financiering niet wederom wordt afgeschoven. Heeft
de regering goede redenen om deze twijfel te koesteren, en op wie zou de financiering
mogelijk worden afgeschoven? (blz. 18)Zie het antwoord op vraag 71.73In hoeverre zal in de voorbereidingen van een nieuwe
handelsronde in het kader van de derde doelstelling (de erkenning en de uitwerking
van raakvlakken met andere beleidsterreinen) in worden gegaan op de gevolgen
van de afspraken voor consument en milieu en in hoeverre bestaat over deze
onderwerpen voortdurende afstemming met NGO's en de voor de genoemde beleidsterreinen
verantwoordelijke ministeries? (blz. 18)Voor het antwoord op het eerste deel van deze vraag zij verwezen naar
de brieven van de staatssecretaris van Economische Zaken inzake de derde ministeriële
WTO-conferentie te Seattle (kamerstukken 25 074, nrs. 12 en 14 d.d. 28
mei 1999, resp. 28 september 1999). Tevens zij verwezen naar de brief van
de staatssecretaris met instructie voor de Koninkrijksdelegatie naar deze
conferentie, die de Kamer onlangs is toegegaan.Bij de bepaling en uitwerking van het Nederlandse standpunt over deze
doelstelling vindt zeer regelmatig overleg plaats met maatschappelijke organisaties,
dit onder leiding van het ministerie van Economische Zaken en in aanwezigheid
van betrokken departementen (met name BZ/OS, SoZaW, VWS en VROM).De vaststelling van het Nederlandse standpunt vindt plaats in de ministerraad,
na voorafgaand ambtelijk overleg in de Interdepartementale Raad voor de Handelspolitiek.
Daarbij worden de meningen die maatschappelijke organisaties ingebracht hebben
meegewogen. 74Nu het voorstel voor een WTO-rechtswinkel totstandgekomen
is, ligt de vraag voor de hand op welke termijn deze rechtswinkel gerealiseerd
zal worden. Hoe wordt ze gefinancierd? Waar wordt ze gevestigd? En staat ze
alleen open voor ontwikkelingslanden? (blz. 19)Naar verwachting zal de WTO-rechtswinkel (Advisory Centre on WTO-Law)
bij verdrag worden opgericht en marge van de derde ministeriële WTO-conferentie
te Seattle op 30 november 1999. Alle WTO-leden kunnen partij worden bij dit
verdrag. De juridische dienstverlening van de rechtswinkel is evenwel voorbehouden
aan ontwikkelingslanden en aan landen in transitie. De rechtswinkel zal gevestigd
worden te Genève.De WTO-rechtswinkel zal na een aanloopfase van vijf jaar zelf-financierend
zijn. Hiertoe zullen de verdragspartijen een zgn. Endowment Fund creëren.
Dit fonds wordt gevoed uit eenmalige bijdragen en/of meerjarige bijdragen
uitgesmeerd over vijf jaar. De hoogte van de bijdragen is gerelateerd aan
het ontwikkelingsniveau van de verdragspartij. Wat Nederland betreft bedraagt
de totale bijdrage USD 2,25 mln, waarvan USD 1 mln als eenmalige bijdrage
gefourneerd zal worden. Dit bedrag zal volgens een 50–50 verdeelsleutel
opgebracht worden uit de begroting van Economische Zaken en Ontwikkelingssamenwerking.Het verdrag zal in werking treden nadat:a. tenminste twintig landen partij zijn geworden bij het verdrag en,b. tenminste USD 6 mln aan eenmalige bijdragen en USD 6 mln aan jaarlijkse
contributies is ontvangen.De regering is voornemens het oprichtingsverdrag in Seattle te ondertekenen.
Nederland wordt depositaris van het verdrag. Mede daarom streeft de regering
ernaar het verdrag op zo kort mogelijke termijn ter stilzwijgende goedkeuring
voor te leggen.75Is de Nederlandse bijdrage aan de concessionele fondsen
van de IFI's met betrekking tot ontwikkelingssamenwerking onevenredig veel
groter dan die van andere Europese landen of zijn deze bijdragen genormeerd?
(blz. 19)Voor de bijdragen aan de concessionele fondsen van de IFI's zijn geen
normbedragen van toepassing.Nederland draagt bij aan de concessionele fondsen van de IFI's op basis
van overwegingen ten aanzien van de kwaliteit van de instelling en de financieringsbehoefte.
Ook zijn van invloed de bijdragen van andere donoren. Derhalve verschillen
de Nederlandse bijdragen aan de fondsen in absolute en relatieve omvang. De
Nederlandse bijdragen zijn niet onevenredig veel groter dan die van andere
Europese landen. Concessioneel fonds
(instelling)Nederlands
aandeel in het fonds (op basis van laatste middelenaanvulling) IDA (Wereldbank)2,60% FSO (Inter American Development Bank)1,10% AsDF (Asian Development Bank)2,43% AfDF (African Development Bank)3,00% ESAF (IMF)2,25%76Welke concrete doelen worden gesteld bij de versterking
van de capaciteit op het gebied van de asielgerelateerde activiteiten en op
welke termijn dienen de doelstellingen bereikt te worden? Kan
inzicht gegeven worden in de resultaten die hierbij worden geboekt? (blz.
20)De capaciteit is in de asielprocedure met name versterkt met het oog op
een versnelde en zorgvuldiger afhandeling van de door de IND gewenste informatievoorziening,
in casu individuele ambtsberichten.77Wordt behalve met personele versterking ook nog op
een andere manier gewerkt aan de aanpak van de «toenemende aantallen
beroep- en bezwaarschriften» tegen asiel- en migratie gerelateerde beschikkingen
van de Minister van Buitenlandse Zaken? (blz. 20)Ja. De posten worden intensief geïnstrueerd deze beschikkingen zo
zorgvuldig mogelijk op te stellen. Ook op de conferenties die voor ambassademedewerkers
worden georganiseerd over asiel-, migratie-, en fraude- gerelateerde onderwerpen
wordt aan deze aanpak veel aandacht besteed.78Wanneer is de nieuwe Visumwet gereed ter vervanging
van het Besluit van 1813? (blz. 21)Een uitgangspuntennotitie inzake de Visumwet zal zo spoedig mogelijk aan
de Kamer worden toegezonden. Parallel daaraan zal een begin worden gemaakt
met het redigeren van concept-wetteksten ten behoeve van de Visumwet. Daarin
zullen eventuele opmerkingen van de Kamer over genoemde notitie worden verwerkt.
In de loop van 2000 kan aanbieding aan de Raad van State voor advies plaatsvinden.79Kan de regering aangeven op welke punten de huidige
visumwetgeving tekortschiet bij het beheersen van de instroom van (illegale)
immigranten? Op welke termijn kan de nieuwe Visumwet verwacht worden? In conclusie
22 van de Top van Tampere wordt wel de noodzaak van een gemeenschappelijk
beleid inzake visa en samenwerking tussen EU-consulaten benadrukt, maar daar
worden geen beleidsinitiatieven aan verbonden. Wanneer kunnen eventuele initiatieven
verwacht worden? (blz. 21)Op dit moment bestaat geen wetgeving op het terrein van visumverlening
anders dan het Soeverein Besluit van 1813 waarin slechts de bevoegdheid inzake
visumverlening is neergelegd. Het Besluit bevat geen inhoudelijke regelgeving
inzake visumverlening. De uitvoeringsparaktijk vindt een grondslag in afspraken
in internationaal kader, met name in Benelux- en Schengenverdragen. De voorwaarden
voor visumverlening zijn opgenomen in genoemde internationale regelgeving.
Deze voorwaarden zijn met name gesteld om ondermeer de illegale immigratie
te bestrijden.Visumverlening maakt deel uit van een totaalpakket van toegang, toelating,
vreemdelingentoezicht en verwijdering. Beheersing van de instroom van immigranten
en zeker de instroom van illegale immigranten kan niet alleen middels visumverlening
geschieden.Verwacht wordt dat in de loop van 2000 een eerste schets van de Visumwet
gereed zal zijn.De Europese Raad van Tampere heeft inderdaad gewezen op het belang van
de verdere ontwikkeling van onder meer een actief gemeenschappelijk beleid
inzake visa en valse documenten, met inbegrip van nauwere samenwerking tussen
de EU-consulaten in derde landen en, indien nodig, de vestiging van gemeenschappelijke
EU-kantoren voor de afgifte van visa. De Commissie zal ter zake als initiator optreden en conformeert zich v.w.b.
de uitvoering en het tijdpad aan het Weense actieplan. Het Weense actieplan
bepaalt dat binnen een periode van twee jaar procedures en voorwaarden voor
de afgifte van visa door de lidstaten moeten zijn vastgesteld, er een gemeenschappelijke
lijst moet zijn opgesteld van landen waarvan de onderdanen een luchthaventransitvisum
moeten kunnen overleggen, voorschriften betreffende een uniform visum moeten
zijn vastgesteld, twee gemeenschappelijke lijsten moeten zijn opgesteld (een
lijst van landen waarvoor wel de visumplicht geldt en een lijst van landen
waarvoor niet de visumplicht geldt) en de harmonisatie van wetgevingen van
de lidstaten betreffende de aansprakelijkheid van vervoerders moet zijn bevorderd.Binnen een periode van 5 jaar dienen de lidstaten maatregelen te hebben
genomen ter uitbreiding van de mechanismen van de Schengenvertegenwoordiging
op visumgebied (treffen van een regeling ter voorkoming van visumshopping)
en zal aandacht moeten worden besteed aan nieuwe technische ontwikkelingen
om optimaal te zorgen voor een optimale beveiliging van het uniforme visummodel
(sticker).80Wanneer is de studie naar de consulaire functie gereed?
Zal hieruit mogelijk een personele intensivering resulteren? (blz. 21)Naar verwachting zal het externe adviesbureau dat momenteel de studie
«doorlichting consulaire keten» uitvoert in de loop van het voorjaar
zijn werk afronden. Wanneer de aanbevelingen in die richting zouden wijzen,
kan een personele intensivering een van de resultaten van de studie zijn.81Wordt in het onderzoek door een extern adviesbureau
naar de werking van consulaten ook aandacht besteed aan de kort geleden openbaar
gekomen problemen in Lagos, Rabat en Colombo, of beperkt de minister zich
in deze gevallen tot zijn laatste brief over visumverlening? (blz. 21)Het onderzoek door het extern adviesbureau richt zich op de werking van
de consulaten in haar algemeenheid. Ook het visumverleningsproces komt daarbij
aan de orde.Aan de problemen zoals die zich openbaren in Lagos, Rabat en Colombo wordt
al aandacht besteed.82Om hoeveel gedetineerden in het buitenland gaat het
inmiddels? Is het Verdrag met Marokko gereed? (blz. 21)Op 1 november 1999 zaten 1628 Nederlanders in buitenlandse gevangenissen.
Vanaf 1 januari 1999 (15 november 1999) werden meer dan 1200 Nederlanders
in het buitenland gearresteerd. Dankzij alle inspanningen van de Nederlandse
ambassadeur te Rabat om het bilaterale verdrag inzake overbrenging gevonniste
personen te tekenen, is dit tot op heden (16/11/99) nog niet gebeurd. De verwachting
is dat ondertekening op korte termijn zal plaatsvinden.83De regering wenst een versterkte aandacht voor de doorwerking
van het Europese recht in de nationale rechtsorde. Hoe zou deze extra aandacht
handen en voeten gegeven kunnen worden? (blz. 22)Zoals bekend heeft het kabinet eind 1997 besloten tot de instelling van
de Interdepartementale Commissie Europees Recht (ICER). De ICER is belast
met de coördinatie van de juridische advisering inzake de voorbereiding van Europees recht en de uitvoering van Europees recht in de Nederlandse
rechtsorde. De doorwerking in de Nederlandse rechtsorde wordt verzekerd door
de cordinatie van een inhoudelijk, organisatorisch en procedureel adequate
uitvoering van Europese wetgeving en rechtspraak in Nederlands beleid, wetgeving,
rechtspraak en rechtspraktijk.In een interim-rapportage die deze zomer aan de Kamer is gezonden (Kamerstukken
II, 1998–1999, 26 200 VI, nr 63) is aangegeven dat de nieuwe structuur
in de praktijk goed blijkt te werken. Aandachtspunt voor de toekomst is onder
meer de versterking van de samenwerking met andere interdepartementale overlegorganen.In dit verband wordt gewezen op de initiatieven die de regering heeft
ontwikkeld ter versterking van de voortgangsbewaking van de implementatie
van Europese voorschriften in de Nederlandse wetgeving. Het betreft hier de
bewaking die plaatsvindt in het interdepartementale Implementatie-overleg
als onderdeel van de Werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Het interdepartentale implementatie-overleg is recentelijk door de ICER gevraagd
om in versterkte mate toe te zien op de voortgang met betrekking tot de implementatie
van EG-regelgeving. Hoewel Nederland volgens het regelmatig door de Europese
Commissie gepubliceerde «Scoreboard» met 2,4 % niet tijdig omgezette
interne markt-richtlijnen nog altijd behoort tot de best presterende vijf
lidstaten waar het gaat om het tijdig omzetten van richtlijnen, blijft aandacht
voor met name het tijdig omzetten van recent aangenomen richtlijnen, ook volgens
de Europese Commissie, geboden. Het verzoek van de ICER en het regelmatig
verschijnen van het Scoreboard vormden voor het implementatie-overleg aanleiding
om de reeds bestaande interne werkafspraken opnieuw te formuleren en op bepaalde
punten aan te scherpen. Op deze wijze kunnen de resultaten op het terrein
van de tijdige implementatie van Europese richtlijnen wellicht verder worden
verbeterd. De werkafspraken worden over een half jaar geëvalueerd en
zo nodig verder aangescherpt.Hiermee samenhangend zal de ICER systematisch aandacht gaan besteden aan
de informatie die in de BNC wordt gegenereerd. Ook zullen de door de departementen
opgestelde implementatieplannen systematisch op mogelijk horizontale problemen
worden doorgelicht.84Welke rechten, als het gaat om democratie, zouden volgens
de regering moeten worden vastgelegd in het EU-Handvest? (blz. 23)Tijdens het plenaire debat op 28 oktober jl. naar aanleiding van het verslag
over de Europese Raad van Tampere heeft de eerste ondergetekende een notitie
toegezegd over het Handvest Grondrechten. In deze notitie wordt o.m. ingegaan
op de vraag welke rechten volgens de regering moeten worden vastgelegd in
het EU-Handvest. Deze notitie zal de Tweede Kamer spoedig toegaan.85Hebben de landenspecifieke aanbevelingen van de Richtsnoeren
1999 voor Nederland concrete gevolgen gehad? (blz. 23)De landenspecifieke aanbevelingen van de Globale Richtsnoeren voor het
Economische Beleid 1999 bevestigen bestaand Nederlands beleid. Deze aanbevelingen
hebben daarom zelf geen concrete gevolgen gehad, maar sterken de regering
in de gekozen beleidslijnen.De landenspecifieke aanbevelingen richten zich op drie deelterreinen:
begrotingsbeleid, productmarkten en arbeidsmarkten. Voor het begrotingsbeleid
is het volgende aanbevolen:– een begrotingstekort van minder dan 1,3 procent BBP in 1999, en – een begrotingstekort van maximaal 1,1 procent BBP volgens het
behoedzaam scenario in 2002.Het begrotingstekort 1999 zal volgens de Miljoenennota 2000 uitkomen op
0,6 procent BBP. De raming voor het begrotingstekort 2002 komt uit op 1,1
procent BBP bij hantering van behoedzame economische uitgangspunten voor 2001
en 2002.Specifieke aanbevelingen inzake productmarkten zijn dat– Nederland de richtlijnen voor de Interne Markt over transport
sneller moet omzetten in wetgeving,– Nederland de MDW-operatie moet voortzetten,– de liberalisering van het openbaar vervoer moet worden versneld,
en– regelgeving voor de ruimtelijke ordening een belemmering vormt
voor het MKB en herzien zou moeten worden.De omzetting van richtlijnen in wetgeving, de MDW-operatie en de liberalisering
van het openbaar vervoer zijn processen die reeds in werking waren gezet.
De regelgeving voor de ruimtelijke ordening wordt meegenomen in de MDW-operatie,
in de nota Ruimtelijk Economisch Beleid en in
de discussie over de Vijfde Nota voor de Ruimtelijke Ordening. Dit krijgt
voortdurende aandacht.Volgens de globale richtsnoeren is de Nederlandse werkgelegenheidsgroei
momenteel een van de hoogste in de EU. Hervormingen zouden zich moeten richten
op– verlaging van de belastingdruk op arbeid, vooral aan de onderkant
van de arbeidsmarkt, en– betere prikkels in het sociale stelsel om inactieven weer aan
het werk te helpen.Beide punten zijn staand arbeidsmarktbeleid. Dit zijn ook belangrijke
doelstellingen bij de herziening van het belastingstelsel in 2001.86Kan worden ingegaan op het onderhandelingsmandaat voor
de Unie bij de WTO-ronde? (blz. 24)Het onderhandelingsmandaat van de EU heeft inmiddels de instemming van
alle lidstaten. Voor Nederland is het plezierig te constateren dat het onderhandelingsmandaat
in grote mate overeenstemt met de Nederlandse uitgangspunten. Dit begint bij
de doelstellingen van de nieuwe ronde die worden geformuleerd, nl. versterking
van de de WTO, bevordering van handelsliberalisatie, versterkte integratie
van ontwikkelingslanden in het multilaterale handelssyteem en het onderzoeken
van de raakvlakken tussen handel en andere beleidsterreinen. Ook over de vorm
en de breedte van de ronde bestaat geen verschil van inzicht tussen Nederland
en de EU: beide wensen een veelomvattende ronde, die moet worden beschouwd
als een «single undertaking» en binnen drie jaar moet worden afgerond.
De EU is met haar pleidooi voor een veelomvattende ronde de meest ambitieuze
partij binnen de WTO, hetgeen haar positie niet vergemakkelijkt.In de uitwerking van de doelstellingen gaat het EU-mandaat allereerst
in op de agenda voor handelsliberalisatie. De onderwerpen landbouw, diensten,
investeringen, mededinging, handelsfacilitatie, industrie-tarieven, overheidsaanbestedingen,
technische handelsbelemmeringen worden behandeld. Op het terrein van de landbouw
neemt het EU-mandaat de resultaten van Berlijn als uitgangspunt. Uitgaande
daarvan zullen importtarieven, binnenlandse steun en exportsteun kunnen worden
verlaagd. In het mandaat wordt echter ook gepleit voor verbetering van de
markttoegang van de EU-produkten, omdat de EU een belangrijke voedselexporteur
is. Bij de dienstensector pleit het EU-mandaat voor een brede
aanpak waarbij «across the board» wordt onderhandeld. De EU is
voorstander van een multilateraal kader voor regels betreffende buitenlandse
investeringen. Daarin moeten ook kwesties als non-discriminatie, investeringsbescherming
en een stabiel en transparant investeringsklimaat worden meegenomen. Voorts
zou de WTO wat betreft mededinging kernprincipes en regels voor nationale
mededingingswetgeving moeten vastleggen. Ook de aanpak van industrietarieven
vraagt om een brede benadering, die zowel is gericht op substantiële
tariefverlagingen als op eliminatie van toptarieven.Op het punt van handel en milieu meent de EU dat gedurende de hele ronde
met milieu-overwegingen rekening moet worden gehouden. De EU pleit voor het
creëren van grotere juridische duidelijkheid over de relatie tussen de
WTO-regels en handelsmaatregelen die voortvloeien uit bepalingen in Multilaterale
Milieu-overeenkomsten, opdat de WTO het gebruik van mondiaal overeengekomen
instrumenten zou kunnen accommoderen. Ook zou in de onderhandelingen de rol
van het voorzorgsbeginsel nader moeten worden onderzocht.Het EU-mandaat gaat separaat in op de kwestie van handel en arbeidsnormen,
en de rol die de WTO op dit terrein zou kunnen spelen. Het EU-mandaat noemt
vier punten waarop vooruitgang zou kunnen worden geboekt:– versterkte samenwerking tussen de WTO en de ILO en de resp. secretariaten,– steun aan het werk van de ILO en waarnemerschap van de ILO bij
de WTO,– oprichting van een «Joint ILO/WTO Standing Working Forum»
om de relatie tussen handel, globalisering en arbeidskwesties te onderzoeken,– het stimuleren van positieve prikkels voor landen die fundamentele
arbeidsnormen naleven, voortbouwend op de maatregelen die de EU al geïntroduceerd
heeft in het Algemeen Preferentieel Stelsel.Het EU-mandaat voor Seattle spreekt zich expliciet uit tegen een benadering
gebaseerd op sancties. Zij doet dit om zowel inhoudelijke als om tactische
redenen: de enige manier om ontwikkelingslanden te winnen voor het het creëren
van een WTO/ILO forum is door negatieve maatregelen uitdrukkelijk uit te sluiten.Met betrekking tot de positie van ontwikkelingslanden stelt het EU-mandaat
dat de nieuwe ronde tegemoet moet komen aan de specifieke belangen van deze
landen. Daarom moet op constructieve wijze worden gekeken naar zaken als «special
and differential treatment», handelsdefensieve instrumenten, problemen
bij de implementatie van de verplichtingen van de Uruguay-ronde en markttoegang.
Wat het laatste betreft, is de EU van mening dat reeds in Seattle overeengekomen
zou moeten worden niet later dan aan het einde van de ronde rechtenvrije toegang
te verlenen voor nagenoeg alle produkten aan de minst ontwikkelde landen.
Ook pleit de EU voor een meer coherente inzet van de WTO, de WereldBank en
het IMF op het terrein van capaciteitsopbouw.87Welke EU-partners steunen het document van de Commissie
over de komende WTO-ronde niet op hoofdlijnen? Op welke punten voorziet de
regering problemen bij goedkeuring van het onderhandelingsmandaat? (blz. 24)Het Commissie-document van juli 1999 heeft als basis gediend voor het
op te stellen EU-mandaat. Over het Commissie-document als zodanig is echter
niet onderhandeld, waardoor ook niet precies duidelijk is tegen welke onderdelen
van dit document bezwaren bestonden en hoe groot die waren. In
de onderhandelingen over het EU-mandaat was echter al spoedig duidelijk dat
de belangrijkste verschillen van inzicht zich voordeden bij de onderwerpen
handel en arbeidsnormen en culturele diversiteit.Bij het onderwerp handel en arbeidsnormen waren vooral Denemarken en Duitsland
groot voorstander van het creëren van een werkgroep binnen de WTO. De
andere lidstaten voorzagen dat dat standpunt veel ontwikkelingslanden zou
afschrikken en aldus een belemmering zou kunnen vormen voor overeenstemming
over een brede handelsliberalisatie ronde. Zij pleitten voor een stap-voor-stap
benadering waarin eerst de relatie tusse handel, globalisering en arbeidsnormen
zou worden onderzocht door een gezamenlijk WTO/ILO forum. Het uiteindelijke
resultaat van de onderhandelingen is reeds weergegeven in het antwoord op
vraag 86. Op het punt van de culturele diversiteit lag vooral Frankrijk dwars.
Deze lidstaat pleitte aanvankelijk voor volledige uitsluiting van de culturele
(lees: audiovisuele sector) van handelsliberalisatie. Dit ging de andere lidstaten
echter te ver. Uiteindelijk kon overeenstemming worden bereikt over een paragraaf
waarin de Gemeenschap en de lidstaten stellen hun mogelijkheden om hun culturele
en audiovisuele beleid zelf te bepalen, te willen behouden en ontwikkelen,
ter wille van het behoud van culturele diversiteit.Over de overige paragrafen van het EU-mandaat, dat grotendeels was opgebouwd
uit reeds overeengekomen teksten die in Genève waren gepresenteerd,
bestonden geen fundamentele verschillen van inzicht en kon vrij snel tot overeenstemming
worden gekomen.88Waarom wordt de toetreding van Polen tot de Europese
Unie aan een jaartal, namelijk 2002/2003, gekoppeld? Worden op deze wijze
geen verwachtingen gewekt bij de Poolse regering en bevolking, die wellicht
niet waargemaakt kunnen worden? (blz. 24)De huidige «ins» hebben voor zichzelf ambitieuze streefdata
voor toetreding bepaald. Polen, Tsjechië, Slovenië, Estland en Cyprus
gaan uit van toetreding per 1 januari 2003. Hongarije heeft 1 januari 2002
als streefdatum. De genoemde streefdata zijn nodig om in de onderhandelingen
de lengte van verzochte overgangstermijnen te kunnen bepalen. Zij dienen tevens
als werkhypothese voor de interne hervormingen in die landen ter voorbereiding
op lidmaatschap.Onlangs hebben de zes Ministers van Buitenlandse Zaken van de «ins»
in een brief aan Commissie-voorzitter Prodi de hoop uitgesproken dat EU in
staat zal zijn om per 2002 nieuwe leden te verwelkomen. De kandidaten, waaronder
met name Polen, hebben herhaaldelijk om een datum van de zijde van de EU gevraagd.
Ze zijn van mening dat de toetredings-onderhandelingen te traag verlopen,
en dat ze in onzekerheid verkeren over de lengte van het proces. Ondertussen
dienen de regeringen in deze landen wel de noodzakelijke, vaak pijnlijke,
hervormingen door te voeren om aan de verplichtingen van het EU-lidmaatschap
te kunnen voldoen. Dit leidt in een aantal landen tot een afbrokkelend draagvlak
voor het toetredingsproces.Nederland steunt de kandidaten om de door henzelf gestelde streefdata
te realiseren. Nederland is ook van mening dat de EU snel een tijdpad en streefdata
zou moeten vastleggen voor toetreding van kandidaatlidstaten.Onder de huidige omstandigheden blijkt voor een dergelijke stap nog onvoldoende
consensus te bestaan onder de lidstaten. In deze situatie stelt Nederland
zich op het standpunt dat de Unie tenminste tijdig moet aangeven wanneer zij
zelf gereed zal zijn voor toetreding van de eerstenieuwe lidstaten.
Aan de kandidaatlidstaten dient immers een reëel perspectief te worden
geboden.Het voorstel van de Commissie om in Helsinki te besluiten dat de EU in
2002 gereed is om te kunnen besluiten over de eerste toetredingen kan dan
ook op Nederlandse steun rekenen.De Commissie acht het mogelijk dat de toetredings-onderhandelingen met
de meest gevorderde kandidaten in de loop van 2002 worden afgerond. De ratificatie
van de toetredingsverdragen zal vervolgens anderhalf tot twee jaar in beslag
nemen. Volgens dit scenario kan sprake zijn van eerste toetredingen per 2003.89Is de Regering tevreden over de transparantie van het
proces van monitoring van het acquis communautaire bij de toetreders? (blz.
25)Bij aanvang van het uitbreidingsproces lag de nadruk op overname van het
acquis communautaire (80 000 pagina's) in de nationale regelgeving in
de kandidaatlidstaten. In de loop van het proces blijkt echter dat de overname
van het acquis over het algemeen tot weinig problemen leidt, maar dat de daadwerkelijke
implementatie van het acquis nog wel eens problematisch is. Dit heeft meestal
direct verband met de relatief zwakke institutionele (overheids)structuren
in de kandidaatlidstaten die de wet- en regelgeving moeten uitvoeren.Om deze problematiek beter in kaart te brengen is besloten om de bijeenkomsten
in het kader van de Europa Akkoorden (Associatie Raad, Associatie Comité
en sub-comités) op te dragen om de implementatie van het acquis in
de kandidaatlidstaten te monitoren.In 1999 is aan dit aspect prioriteit gegeven in de agenda's van deze bijeenkomsten.Ook zijn de sub-comités dusdanig gereorganiseerd dat zij beter
zijn toegerust op hun monitoringtaak.Daarnaast wordt in de acquis screening met de kandidaten niet alleen nagegaan
in hoeverre het acquis in een land is overgenomen, maar ook in hoeverre dit
acquis adequaat wordt geïmplementeerd.Voorts wordt de voortgang in de kandidaatlidstaten bij de overname en
implementatie van het acquis behalve in de Associatie fora en de acquis screening,
ook gemonitored in de reguliere voortgangsrapportages van de Commissie, de
Partnerschappen voor Toetreding en de Nationale Programma's voor Overname
van het Acquis.De benodigde structuren en mechanismen voor de monitoring van de voortgang
zijn dus aanwezig. Nederland steunt het voorstel van de Europese Commissie
in het «composite paper», om de hieruit voortvloeiende informatie
meer dan voorheen bepalend te laten zijn bij een besluit tot voorlopige sluiting
van een hoofdstuk in de toetredingsonderhandelingen.Op deze wijze ontstaat een beter beeld van de mate waarin kandidaten zijn
voorbereid op het EU-lidmaatschap en ontstaan geen verrassingen aan het eind
van het onderhandelingsproces.90De begroting suggereert dat er tot nu toe te weinig
aandacht was voor de monitoring van acquis-screening door kandidaat-lidstaten,
met name wat betreft de uitvoering van het acquis. Wat was het probleem bij
monitoring en tot welke initiatieven leidt de opmerking in de begroting? (blz.
25) Zie het antwoord op vraag 89.91Op welke wijze zal de Kamer over de voorbereidingen
van de nieuwe IGC in 2000 op de hoogte worden gehouden? Zult u zoals uw voorganger
deed nota's over deelonderwerpen van de komende IGC uitbrengen? (blz. 25)De regering zond de Kamer over de IGC-2000 reeds twee nota's. Op 21 mei
jl en op 15 november jl. lichtte de regering haar standpunt over de noodzaak
van institutionele hervormingen van de Europese Unie en haar visie op de te
behandelen onderwerpen in de IGC toe. Anders dan in de IGC 1996/1997 is geen
sprake van onderhandelingen over verschillende deelonderwerpen. De komende
IGC zal zich in beginsel concentreren op de institutionele hervormingen van
de Europese Unie. De regering zal volgend jaar de Kamer regelmatig op de hoogte
stellen van het verloop van de onderhandelingen. Zowel schriftelijk als mondeling
zal de regering de Nederlandse positie in de IGC toelichten.92Overweegt de Regering een publiekscampagne met betrekking
tot de IGC gezien het gestelde in de laatste alinea's van bladzijde 25?De regering hecht eraan dat de onderhandelingen over de hervormingen van
de Europese Unie een breed debat losmaken en daardoor het grotere publiek
belangstelling voor dit onderwerp krijgt. De hervormingen hebben niet alleen
tot doel de Unie slagvaardiger te maken voor de uitbreiding, maar beogen ook
de legitimiteit van de Europese Unie te versterken. In dit verband gaat de
regering momenteel na hoe over de IGC een publiekscampagne zou kunnen worden
georganiseerd.93Wat is het voorziene tijdpad voor de afsluiting van
stabiliteits- en associatieakkoorden met de Stabiliteitspact landen? (blz.
26)Voor de samenwerking van de EU met de landen in de Westelijke-Balkan hanteert
de EU sinds 1997 specifieke criteria die zijn vastgelegd in de zgn. Regionale
Benadering. In deze benadering, die is ingepast in het nieuwe stabilisatie-en
associatieproces, wordt aan de hand van een analyse van de ontwikkeling in
de individuele landen bepaald welke EU-instrumenten (autonome handelsmaatregelen,
ondersteuning uit PHARE en OBNOVA, het aangaan van contractuele betrekkingen)
voor die landen opengesteld worden.De landen in de Westelijke Balkan komen in aanmerking voor een Stabilisatie
en Associatieakkoord indien zij aan de conditionaliteiten van de EU voldoen.
Het tijdpad is derhalve afhankelijk van de vorderingen van deze landen op
het gebied van o.m. democratisering, goed bestuur, vluchtelingenterugkeer
en samenwerking met het ICTY.Het eerste land dat in aanmerking komt voor een Stabilisatie en Associatieakkoord
is Macedonië. Het onderhandelingsmandaat wordt thans vastgesteld. De
onderhandelingen zullen begin 2000 aanvangen en naar verwachting medio 2000
worden afgesloten.Het volgende land dat in aanmerking komt voor een Stabilisatie en Associatieakkoord
is Albanië, doch een vorm van tijdpad is thans nog niet aan te geven.94Is uitgangspunt voor besluitvorming over NAVO-uitbreiding
dat deze materie pas aan de orde komt na de top van 2001? (blz. 27) Tijdens de NAVO Top te Washington is besloten dat het NAVO uitbreidingsproces
en de voortgang van het zogenaamde Membership Action Plan aan de orde komen
aan de orde zullen komen in de eerstvolgende NAVO Top, die uiterlijk 2002
zal plaatsvinden.95Op welke manieren zal de regering aandacht schenken
aan de verdieping van de relatie met de Russische Federatie en hoe wordt dit
voornemen beïnvloed door het huidige conflict in Tsjetsjenië? (blz.
27)De in EU-verband geformuleerde Gemeenschappelijke Strategie ten aanzien
van Rusland vormt het kader waarbinnen de relatie tussen Nederland en Rusland
verdiept kan worden. Naast de bevordering van het transitieproces in Rusland,
biedt dit de mogelijkheid tot een intensivering van de politieke dialoog met
de Russische Federatie. Deze dialoog kan mede tot handvat dienen ter bespreking
van het huidige conflict in de Noordelijke Kaukasus.96Op welke wijze denkt de regering dat de NAVO, naast
de reeds aanwezige Permanente Gemeenschappelijk Raad, de banden met Rusland
kan verdiepen? (blz. 27)De samenwerking NAVO- Rusland is doorlopend punt van aandacht in de Noord
Atlantische Raad. Thans gaat het niet direct om de intensivering maar om het
herstel van de samenwerking uit hoofde van de «Stichtingsakte inzake
Samenwerking en Veiligheid tussen NAVO en de Russische Federatie». Rusland
schortte deze bij de aanvang van de NAVO luchtcampagne om Kosovo op. Bereikt
kon worden dat de Permanente Gemeenschappelijke Raad, die toeziet op de implementatie
van doelstellingen van de Stichtingsakte, weer bijeenkomt. Tot dusver is Rusland
in de Permanente Gemeenschappelijke Raad slechts bereid gebleken tot consultaties
over de implementatie van de NAVO geleide vredesoperaties in Kosovo en Bosnië.Het conflict in Tsjetsjenië leent zich voor bespreking in verschillende
fora. Er is voor gekozen voorrang te geven aan bespreking in OVSE verband.
De OVSE Top in Istanbul biedt hiertoe een goede gelegenheid.97Lijden andere NAVO budgetten schade door de intensivering
van de NAVO civiele begroting? (blz. 27)Zie het antwoord op vraag 100.98Extra druk op de NAVO civiele begroting moet er volgens
de regering toe leiden dat nieuwe programma's gefinancierd zullen moeten worden
door het stellen van prioriteiten in andere NAVO-budgetten. Wat bedoelt zij
hier concreet mee? Om welke andere budgetten gaat het dan? (blz. 27)Zie het antwoord op vraag 100.99Wat zijn de prioriteiten die naar de mening van de
regering in andere NAVO-budgetten moeten worden aangebracht? (blz. 27)Zie het antwoord op vraag 100. 100Welke onderdelen van het NAVO-budget kunnen volgens
de regering een lagere prioriteit krijgen om zo geld vrij te maken voor nieuwe
programma's? Gaat het hier om een algemeen uitgangspunt dat door de NAVO als
zodanig wordt gehuldigd? (blz. 27)Bij de ramingen voor de NAVO Civiele Begroting voor 1999 moest voor het
eerst sinds jaren worden uitgegaan van reële verhoging. De geraamde meeruitgaven
waren minimaal en konden in belangrijke mate worden toegeschreven aan de NAVO
uitbreiding van maart 1999. In het concept Civiele Begroting 2000 is geen
sprake van een reële verhoging. Compensatie met andere NAVO begrotingen
is niet aan de orde geweest. De hogere uitgavenramingen die verband hielden
met de intensivering van de samenwerking met Partnerlanden konden tot dusverre
binnen de Civile Begroting worden gecompenseerd. Zo wordt het budget voor
het Wetenschapsprogramma in toenemende mate in dienst gesteld van activiteiten
die de samenwerking met Partners bevorderen.101Door welke politieke beperkingen zijn de beschikbare
mogelijkheden van het GBVB onvoldoende benut? (blz. 28)Met het Verdrag van Amsterdam is een belangrijke stap gezet op de weg
naar de totstandkoming van een daadwerkelijk gemeenschappelijk buitenlands
en veiligheidsbeleid. Er is een aantal mechanismen in het leven geroepen,
die kunnen worden gebruikt om zo'n gemeenschappelijk buitenlands beleid nu
verder te ontwikkelen. De Unie bestaat echter uit vijftien soevereine lidstaten,
die niet altijd volledig dezelfde belangen en dezelfde standpunten hebben.
In de praktijk is gebleken dat het bij elkaar brengen van die standpunten
tot een gemeenschappelijk beleid tijd vergt.102Waarom is er een Hoge Vertegenwoordiger voor het GBVB
aangesteld en geen Eurocommissaris GBVB? In hoeverre is er sprake van een
democratische controle op het functioneren van de Hoge Vertegenwoordiger?
(blz. 28)Zoals blijkt uit het Verdrag van Amsterdam hebben de EU-lidstaten de voorkeur
gegeven aan een Hoge Vertegenwoordiger voor het GBVB die direct verbonden
is aan de Raad. Deze vormgeving hangt nauw samen met de in het Verdrag van
Maastricht vastgelegde pijlerstructuur. De Hoge Vertegenwoordiger opereert
binnen de zgn. tweede pijler, die betrekking heeft op het GBVB.De Hoge vertegenwoordiger opereert onder de verantwoordelijkheid van de
Raad. In het GBVB vindt de democratische controle primair plaats via de verantwoording
van de afzonderlijke leden van de Raad in hun eigen nationale parlementen.
Voorts is het Europees Parlement betrokken bij het GBVB doordat een belangrijk
deel van de kosten van het GBVB ten laste komt van de communautaire begroting.
Dit houdt in dat het EP via de begrotingsprocedure een zekere invloed heeft.103Waarom acht de regering alleen kleinschalige operaties
mogelijk voor autonome EU-operaties, terwijl de Petersberg-taken zich niet
tot kleinschalige operaties beperken? (blz. 28)In geval van een conflict gaat de voorkeur van de Regering uit naar een
NAVO-geleide operatie. Als de NAVO deze leidende rol niet op zich kan of wil
nemen, gaat de voorkeur van de Regering uit naar een EU-geleide operatie
met gebruik van NAVO-middelen. Mede gezien de wens van de Regering om duplicatie
van middelen en structuren zoveel mogelijk te voorkomen, zal een geheel zelfstandige
EU-geleide operatie zonder gebruik van NAVO-middelen beperkt blijven tot een
kleinschalige operatie.Onder een kleinschalige operatie moet verstaan worden een operatie zonder
escalatiegevaar, die geen grote capaciteiten vergt op het gebied van strategisch
transport, inlichtingen of commando-, communicatie- of controlestructuren.104Wordt met de militaire staf van de Europese Unie de
huidige planningscel van de WEU bedoeld? Wordt met een capaciteit voor inlichtingen
het huidige satellietcentrum in Torejon (S) bedoeld? Wat verstaat de regering
onder een kleinschalige operatie? (blz. 28)De Verklaring van Keulen voorziet in de integratie van die functies van
de WEU in de EU, die nodig zijn voor het uitvoeren van haar nieuwe verantwoordelijkheden
op het gebied van de Petersbergtaken. De militaire staf van de WEU bestaat
thans uit de planningscel en het situatiecentrum. De EU zal in de toekomst
ook moeten kunnen beschikken over een militaire staf. Het ligt dan ook voor
de hand aan te nemen dat de militaire staf van de WEU in de toekomst de militaire
staf van de EU zal worden.Met betrekking tot de inlichtingencapaciteit wordt niet alleen het satellietcentrum
in Torrejón bedoeld. Ten aanzien van dit centrum kan opgemerkt worden
dat het niet zelfstandig («real time») over satellietbeelden kan
beschikken, maar daarvoor afhankelijk is van andere bronnen. Hierdoor kan
zowel met betrekking tot de snelheid, als tot de bron van de inlichtingen
niet voldaan worden aan alle behoeften in geval van een EU-operatie. Het satellietcentrum
kan gezien haar capaciteit voor strategische inlichtingen (satellietfoto-interpretatie)
wel een bijdrage leveren op dit gebied.Voor de visie van de Regering op een kleinschalige operatie mag ik u verwijzen
naar het antwoord op vraag 103.105Wat moet worden verstaan onder onnodige duplicatie
van NAVO-structuren? (blz. 28)Waar mogelijk zal de EU gebruik zal maken van de middelen en structuren
die binnen de NAVO reeds bestaan en die niet zal dupliceren binnen de EU.
Gedacht kan dan bijvoorbeeld worden aan de staande militaire commandostructuur
en het defensieplanningsproces. Om leiding te kunnen geven aan operaties heeft
de EU passende structuren nodig voor politiek en militair advies, besluitvorming
en aansturing, waaronder een politiek- en veiligheidscomité en een
militair comité.106Is de regering evenals Finland, de huidige voorzitter
van de Europese Unie voorstander van een eigen militair comité voor
crisisbeheersing van de Europese Unie? (blz. 28)Zie het antwoord op vraag 105.107Op welke wijze zal de transparantie tussen de NAVO
en de Europese Unie worden bevorderd? Welke initiatieven neemt de regering?
Hoe beoordelen de Europese niet-EU-lidstaten dan wel niet NAVO-lidstaten deze transparantie? Hoe beoordeelt deze groep lidstaten een rol van de
Europese Unie op het gebied van defensie? (blz. 29)Over de transparantie tussen EU en NAVO zijn thans nog geen concrete afspraken
gemaakt. Wel is het punt door de lidstaten gemarkeerd als een prioriteit.
Verwacht wordt dat tijdens de Europese Raad van Helsinki op dit gebied verdere
besluitvorming zal plaatsvinden. Nederland heeft daartoe een aantal specifieke
voorstellen voor overleg en transparantie aan de lidstaten voorgelegd.Het vooruitzicht op arrangementen tussen NAVO en EU wordt, voorzover de
Regering daar zicht op heeft, door de Europese niet-EU lidstaten en de niet-NAVO
lidstaten positief beoordeeld. In de Conclusies van de ER in Keulen en de
NAVO Top in Washington is dit uitgangspunt ook vastgelegd.De Europese niet-EU lidstaten en de NAVO-lidstaten beoordelen een rol
van de Europese Unie op het gebied van defensie, voor zover de Regering bekend
is, positief. Wel wordt er door hen dikwijls aangedrongen op een zo groot
mogelijke betrokkenheid bij de ontwikkelingen aangaande een Europese defensie
in de organisatie waar zij geen lid van zijn. De Regering heeft zich hiervoor
sterk gemaakt in de diverse fora waar het EVDB onlangs aan de orde kwam.108Acht de regering het nog opportuun te spreken over
de essentiële rol van de OVSE bij conflictpreventie in Europa nu deze
organisatie er niet in is geslaagd de crisis in de Kaukasus te voorkomen?
(blz. 29)De kwestie Tsjetsjenië stond centraal tijdens de onlangs gehouden
OVSE-top (Istanbul, 18 en 19 november 1999). In zijn speech stelde minister-president
Kok dat de territoriale integriteit noch de bestrijding van terrorisme ter
discussie stonden. Een oplossing zou echter alleen via politieke weg gevonden
kunnen worden, niet met louter militaire middelen.De slotverklaring van Istanbul stelt dat:– een politieke oplossing essentieel is;– de OVSE daar een faciliterende rol in kan spelen, door middel
van het weer op gang brengen van de politieke dialoog, een bezoek van de OVSE-voorzitter
aan de regio en de bestaande OVSE-missie in Tsjetsjenië;– internationale organisaties in staat gesteld moeten worden humanitaire
hulp te verlenen.In zijn algemeenheid toetst de regering de essentiële rol van de
OVSE bij conflictpreventie in Europa overigens niet aan een enkel geval, doch
aan het totaal van OVSE-activiteiten gericht op conflictvoorkoming.109Kan de OVSE nu snel mensen en (civiel) materieel inzetten
in gebieden waar conflicten dreigen? Wat wordt nu ondernomen, in het algemeen
en specifiek door Nederland, om de capaciteit van de OVSE te verbeteren? Welke
andere bijdragen aan de OVSE, behalve personele bijdragen in het veld, zijn
nodig zodat de OVSE haar taken zo effectief mogelijk kan vervullen? (blz.
29)In gebieden waar conflicten dreigen bestaat de bemoeienis van de OVSE
meestal uit het zenden van een Speciale Vertegenwoordiger van het voorzitterschap,
dan wel een bezoek van de Hoge Commissaris inzake Nationale Minderheden. Grote missies, zoals in Bosnië, Kroatië en Kosovo, zijn in het
algemeen ingesteld na het bereiken van een akkoord over een eerder uitgebroken
conflict. Naast personele en financiële bijdragen kan het bij dergelijke
missies gaan om bijvoorbeeld transport- en communicatiemiddelen.Het tijdens de OVSE-top in Istanbul aangenomen Handvest voor Europese
Veiligheid biedt een aantal concrete handvaten ter verdere versterking van
de operationele effectiviteit van de OVSE. Het gaat hier onder meer om het
instellen van een operatie-centrum, uitbreiding van de activiteiten op het
gebied van begeleiding en training van politie en het instellen van Rapid
Expert Assistance and Cooperation Teams (REACT). Essentie van REACT is het
snel kunnen inzetten van goed gekwalificeerde deskundigen, op het gebied van
bijvoorbeeld mensenrechten, democratisering, politie en verkiezingen, ten
behoeve van het voorkomen dan wel oplossen van conflicten. REACT moet uiterlijk
30 juni 2000 operationeel zijn. Zowel voor het instellen van het operatie-centrum
als voor REACT heeft Nederland zich actief ingezet.Teneinde hoogwaardig kwalitatief personeel aan te kunnen trekken zullen
de arbeidsvoorwaarden op het OVSE-secretariaat worden verbeterd. Ook hier
beijvert Nederland zich al geruime tijd voor.110Welke missies vervult de OVSE in Oost-Europa en de
GOS-landen? In hoeverre hebben deze missies een positief effect gehad op het
gebied van handhaving van de mensenrechten, bescherming van minderheden en
bevordering van democratiseringsprocessen? (blz. 29)De OVSE is momenteel aanwezig in zeventien landen in Midden- en Oost-Europa.
Het betreft hier uiteenlopende activiteiten, soms van grote omvang en ingebed
in een ruimer kader (zoals in Albanië, Bosnië-Herzegowina en Kosovo),
meestal echter door missies (onder uiteenlopende namen) van geringere omvang
en met beperkt mandaat. De OVSE is thans op enigerlei wijze aanwezig in of
houdt zich bezig met Albanië, Armenië, Azerbeidjan, Belarus, Bosnië-Herzegowina,
Estland, Georgië, Kazachstan, Kosovo, Kroatië, Kyrgyzstan, Letland,
Macedonië, Moldavië, Oekraine, Oezbekistan, de Russische Federatie
(Tsjetsjenië), Tadzjikistan, Turkmenistan, alsook met het conflict rond
Nagorno-Karabach.Terwijl alle missies – impliciet of expliciet – een mensenrechten-component
in hun mandaat hebben, hangt het uiteraard van iedere specifieke situatie
af op welke wijze hieraan invulling wordt gegeven. In vrijwel alle gevallen
is sprake van een directe assistentie bij democratiseringsprocessen, in de
vorm van wetgeving, voorlichting, het organiseren van seminars, steun aan
de rechterlijke macht, de media enz. In een aantal gevallen wordt specifiek
aandacht geschonken aan minderhedenbescherming, zoals in de Baltische staten,
Oekraine en op de Balkan. Uiteraard geschieden deze activiteiten in daarvoor
in aanmerking komende gevallen, in nauwe samenwerking met andere OVSE-instellingen
als de Hoge Commissaris inzake Nationale Minderheden en de OVSE-vertegenwoordiger
voor de Media, alsook met de Raad van Europa. Deze activiteiten van de OVSE
leveren – uiteraard in uiteenlopende mate en afhankelijk van zowel het
mandaat van de missie als de situatie in het betrokken land – nog steeds
een bijdrage aan de transitie-processen waarin de betrokken landen verkeren.111Hoe beoordeelt de regering de toelating van een OVSE-missie
door de Russische regering tot het oorlogsgebied in Tsjetsjenië? In hoeverre
erkent de Russische federatie met deze toelating dat het conflict in Tsjetsjenië
geen binnenlands conflict meer is? (blz. 29) Zie het antwoord op vraag 108.112Wat is de stand van zaken bij de onderhandelingen over
het verificatieprotocol bij het Biologische Wapensverdrag? (blz. 29)Het jaar 2000 zal een cruciaal jaar worden voor de onderhandelingen over
het verificatieprotocol bij het Biologische Wapensverdrag. De verdragspartijen
bij het BW-verdrag hebben zich immers in 1996 ten doel gesteld om zo spoedig
mogelijk, doch in elk geval voor de Vijfde Toetsingsconferentie van het verdrag
(in 2001) de onderhandelingen over dit protocol af te ronden. Om dit tijdpad
te kunnen volgen, zal het protocol door een Speciale Conferentie van Verdragspartijen
moeten worden aangenomen, bij voorkeur in het jaar 2000.De contouren van het toekomstige protocol zijn reeds in grote lijnen zichtbaar.
Alle ingrediënten zijn in principe aanwezig voor een gebalanceerd protocol
dat een daadwerkelijke versterking zal betekenen van het BW-verdrag. Over
enkele belangrijke details bestaat echter nog verschil van mening. Het zal
niet eenvoudig worden op al deze onderdelen overeenstemming te bereiken. Met
name de mate van indringendheid van de voorgestelde nalevingsmaatregelen (inspecties
en dergelijke) blijft een punt van discussie. Sommige landen willen aan de
verschillende nalevingsmaatregelen een zo nauwe invulling geven, dat het protocol
daarmee aanzienlijk aan kracht zou inboeten. Nederland blijft zich inzetten
voor een zo sterk mogelijk verificatieregime, zonder overigens de belangen
van het bedrijfsleven uit het oog te verliezen (er zullen voldoende waarborgen
in het protocol komen om het lekken van bedrijfsvertrouwelijke informatie
tegen te gaan; inspecties/bezoeken mogen uiteraard geen onevenredige belasting
voor de Nederlandse bedrijven vormen).Mocht het politieke klimaat in dit jaar niet rijp blijken om overeenstemming
te bereiken over de belangrijkste uitstaande kwesties, dan is de kans gering
dat het protocol op tijd voor de Vijfde Toetsingsconferentie zal worden afgerond.
De Regering is vooralsnog echter gematigd optimistisch over de kansen een
verificatie-instrument toe te voegen aan het BW-verdrag dat een zinvolle bijdrage
zal leveren aan de internationale inspanningen op het gebied van non-proliferatie
en ontwapening.113Hoe beoordeelt de Regering berichten (NRCHandelsblad
2 oktober) over een residu aan biologische wapens capaciteit in Rusland? (blz.
29)Dergelijke berichten bevestigen de zorg van de Regering dat de Russische
Federatie nog steeds een BW-capaciteit heeft. Al eerder meldde ik uw Kamer
dat de wijze waarop het offensieve BW-programma van de Sovjet-Unie, het Biopreparat-project,
was georganiseerd en herplaatsing van personen en middelen het aannemelijk
maken dat in Rusland nog steeds onderzoek naar het offensieve gebruik van
Biologische Wapens gaande is, ondanks het feit dat President Jeltsin het Biopreparat-project
in 1992 per decreet heeft gestaakt en illegaal verklaard (kamerstukken II
1998/1999, 26 051, nr. 2). De Regering hoopt dat met de totstandkoming
van het verificatieprotocol bij het Biologische Wapensverdrag meer duidelijkheid
zal worden verkregen over deze kwestie.114Hoe groot is het draagvlak in de internationale gemeenschap
om te komen tot een «Fissile Materials Cut-Off»-verdrag? Welke
landen zijn voorstanders van zo'n Verdrag? Welke staten wijzen de totstandkoming van zo'n Verdrag van de hand? Welke initiatieven heeft de regering
ondernomen om tot zo'n Verdrag te komen? (blz. 29)Op zich is er een breed internationaal draagvlak om te komen tot een «Fissile
Material Cut-off«-verdrag. Zo werd de doelstelling tot een dergelijk
verdrag te komen met consensus aanvaard door de NPV-Toetsingsconferentie van
1995. Teneinde deze doelstelling te bereiken is als eerste stap nodig, dat
de Ontwapeningsconferentie te Geneve een ad-hoc commissie in het leven roept
met een adequaat onderhandelingsmandaat. Sedert de afronding van de CTBT-onderhandelingen
bevindt de Ontwapeningsconferentie zich echter in een patstelling, waardoor
het ook in zittingsjaar '99 niet mogelijk bleek de onderhandelingen te starten.
De regering zal in de Ontwapeningsconferentie blijven streven naar spoedige
aanvang van de onderhandelingen.115Is het waar dat Duitsland Turkije helpt met de opbouw
van een laboratorium voor chemische wapens? Is het bovendien waar dat in Duitsland
geproduceerde gasgranaten tegen Koerden zijn gebruikt? (blz. 29)Zie het antwoord op vraag 116.116Welke betekenis moet toegeschreven worden aan de uitspraak
van het Duitse ministerie van defensie dat het hier om een «defensieve
maatregel» gaat die Turkije wil inzetten om te kunnen testen of buurlanden
chemische wapens gebruiken? (blz. 29)Nee. Navraag bij de Duitse autoriteiten heeft uitgewezen dat Turkije het
Duitse Ministerie van Defensie heeft gevraagd of het ondersteuning zou kunnen
verlenen bij de opzet van een laboratorium voor de analyse van chemische strijdmiddelen.
Turkije heeft Duitsland om assistentie gevraagd omdat het Duitse leger zowel
beschikt over technische kennis terzake als militair personeel dat is opgeleid
ter verdediging tegen nucleaire, biologische en chemische oorlogvoering. In
dit verband heeft het Duitse Ministerie van Defensie medegedeeld dat een chemisch
laboratorium Turkije in staat zou stellen, zich voor te bereiden op verdediging
tegen aanvallen met chemische wapens, hetgeen dient ter bescherming van soldaten
en de burgerbevolking en derhalve een zuiver defensieve maatregel is.Duitsland en Turkije zijn partij bij het Verdrag voor het verbod op chemische
wapens, dat gebruik, ontwikkeling, productie, verwerving , opslag, bezit en
in- of uitvoer van chemische wapens verbiedt.117Zijn deze activiteiten van Duitsland en Turkije niet
in strijd met het Verdrag tegen chemische wapens? (blz. 29)Neen.118Is de regering bereid Duitsland en Turkije om opheldering
over deze berichten met betrekking tot chemische wapens te vragen? Kan de
Kamer geïnformeerd worden over hun reactie op deze berichten? (blz. 29)Gelet op de antwoorden op vraag 116, 117 en 118 ziet de regering hiertoe
geen enkele aanleiding. 119Zijn de kansen voor vestiging van de OPBW in Den Haag
nog steeds goed? (blz. 29)De kansen voor vestiging van de nog op te richten Organisation for the
Prohibition of Biological Weapons (OPBW) in Den Haag, zijn afhankelijk van
twee – nog onzekere – factoren: de voortgang van de onderhandelingen
over het verificatie-protocol bij het Biologische Wapensverdrag en de concurrentie
die zal worden geboden door tegenkandidaat Genève.Bij de onderhandelingen over het verificatieprotocol bij het Biologische
Wapensverdrag worden de parameters (taken, functies, omvang) van de toekomstige
organisatie bepaald. Op dit moment zijn veel vragen nog onbeantwoord (bijvoorbeeld
met betrekking tot de grootte van de organisatie). Dat bemoeilijkt uiteraard
de opstelling van het Nederlandse bod. Ook bestaat nog steeds het risico dat
de onderhandelingen zullen mislukken.Ondanks alle onzekerheden, is de voorbereiding van het Nederlandse bod
in volle gang. Het bod zal – naar het zich nu laat aanzien – begin
februari 2000 bekend worden gemaakt, tegelijk met het Zwitserse bod. Zoals
reeds gemeld in mijn brief van 20 april 1999 is er sprake van serieuze concurrentie
van Genève. Nederland kan stellen, dat het een logische keuze is OPBW
in de buurt van OPCW (Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons)
te plaatsen en dat nauwe samenwerking tussen deze organisaties beide regimes
ten goede zal komen.De meeste landen hebben op dit moment nog geen positie bepaald ten gunste
van Genève of Den Haag. Zij willen eerst de concrete biedingen van
de kandidaatsteden afwachten.120Welke concrete voortgang is geboekt bij de vernietiging
van Russische chemische wapens en de ontmanteling van Russische nucleaire
installaties? (blz. 30)In december 1998 werd na langdurige onderhandelingen met Rusland een verdrag
ondertekend inzake de samenwerking bij de vernietiging van opgeslagen chemische
wapens bij de plaats Kambarka. De start van het eerste samenwerkingsproject
(de zuivering van verontreinigde grond rondom de opslagplaats) is in eerste
instantie afhankelijk van de Russische beslissing metterdaad met het werk
nabij Kambarka te beginnen. Nederland streeft naar een spoedige overeenstemming
over de uitvoeringsovereenkomst.De Russische autoriteiten geven prioriteit aan vernietigingsprojecten
te Schucheye (Amerikaanse hulp) en Gorny (Duitse hulp). Het project te Kambarka
geldt pas als de derde prioriteit, waarbij meespeelt dat Gorny als proefopstelling
voor Kambarka dient. Volgens de meest recente Russische schattingen kan in
Kambarka op zijn vroegst in 2001 worden begonnen met constructiewerkzaamheden
en in 2002 met het werkelijk vernietingsproces.Wat betreft de samenwerking met Rusland bij de ontmanteling van nucleaire
militaire installaties zijn de onderhandelingen over het eerste project nog
niet voltooid. Dit project heeft betrekking op de productie in Rusland van
inzetstukken voor de veilige opslag van uit kernwapens afkomstige splijtstof.
Het sluit nauw aan bij een omvangrijker samenwerkingsprogramma van de Verenigde
Staten. De onderhandelingen met Rusland over dit project kunnen nog niet worden
voltooid omdat tussen de Verenigde Staten en Rusland onlangs
een meningsverschil is gerezen over de vorm van de inzetstukken. Om die reden
is ook het verdrag over de samenwerking tussen Nederland en Rusland op het
gebied van de ontmanteling van nucleaire militaire installaties, waarover
in beginsel overeenstemming bestaat, nog niet ondertekend. In afwachting van
de voortgang van het overleg tussen de Verenigde Staten en Rusland zal Nederland
bezien welke andere projecten voor steun in aanmerking kunnen komen. De ministeries
van Buitenlandse Zaken en Defensie hebben tot dusver in totaal f 6 miljoen
voor deze vorm van samenwerking met Rusland gereserveerd.121Zijn bij de activiteiten op het gebied van chemische
en nucleaire veiligheid in Rusland ook maatregelen genomen om problemen bij
de millenniumwisseling te voorkomen? Zo ja, zijn deze maatregelen voldoende
om complicaties te voorkomen? (blz. 30)In alle landen in Centraal- en Oost-Europa zijn inmiddels nationale regelingen
getroffen om het millenniumprobleem aan te pakken, met de IAEA-richtlijnen
als grondslag. Het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) heeft expert-missies
georganiseerd en verder een aantal conferenties georganiseerd ter bewustwording
van mogelijke problemen en oplossingen, gericht op de landen in deze regio.
Bij meest recente conferentie, september jl. in Bulgarije, kwam naar voren
dat deze landen zelf weinig problemen verwachten. Ook is door de Europese
Unie, het Nuclear Energy Agency (NEA) van de Organisatie voor Economische
Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), en landen als de VS, het VK en Nederland,
veel bijstand verleend.122Wat is de voortgang van de Nederlandse assistentie
bij de vernietiging van Russische chemische wapens en de ontmanteling van
Russische nucleaire installaties? (blz. 30)Zie het antwoord op vraag 120.123Zijn de budgetten voor ontmanteling van Russische chemische
wapens capaciteit nog voldoende? Hoe is de Russische medewerking c.q. het
Russische absorptievermogen op dit punt? (blz. 30)Op dit moment zijn de budgetten voor ontmanteling van chemische wapens
in Rusland nog voldoende, gezien de oriëntatie van de Nederlandse hulp
en het Russische absorbtievermogen op dit gebied.124Kunnen voorbeelden worden gegeven waar Nederland een
restrictiever wapenexportbeleid heeft toegepast dan op basis van de EU-gedragscode
is vereist? (blz. 28)Voorbeelden van gevallen waarin Nederland een restrictiever wapenexportbeleid
heeft toegepast dan op basis van de EU-gedragscode is vereist zijn onder meer:– de vergunningenstop op India en Pakistan;– de restrictieve interpretatie die Nederland aan het EU-embargo
op China geeft.Voor nadere details zij verwezen naar de door de Regering verschafte informatie
tijdens het Algemeen Overleg over het wapenexportbeleid van 9 november jl. 125Zijn in de Verenigde Naties nog inspanningen gaande
om deelname aan het Wapenregister te bevorderen? (blz. 30)Ja. In de eerste plaats trekt Nederland ook dit jaar weer succesvol de
resolutie inzake openheid in bewapening, waarin landen worden opgeroepen gegevens
te leveren voor het VN Wapenregister. Bij de stemmingen in de Eerste Commissie
is opnieuw zeer brede steun gegeven aan deze resolutie.Op basis van de resolutie zal in de eerste helft van 2000 een groep van
regeringsdeskundigen het functioneren van het VN Wapenregister evalueren en
mogelijkheden inventariseren dit verder te ontwikkelen. Ter voorbereiding
van een besluit terzake zal deze groep aan de 55ste Algemene Vergadering verslag
uitbrengen. Nederland zal aan deze groep deelnemen en zal krachtig op verdere
versterking en uitbreiding van het VN Wapenregister inzetten.Daarnaast zetten de EU-landen zich elk jaar actief in om deelname aan
het VN Wapenregister te verbreden. Daartoe inventariseren zij na het verstrijken
van de uiterste inleverdatum (31 mei) welke landen wel en geen gegevens hebben
geleverd. Aan de hand van die inventarisatie worden in troika-verband demarches
uitgevoerd in landen waarvan nog geen gegevens bij de VN zijn ontvangen om
de betreffende autoriteiten aan te sporen hun bijdrage aan deze belangrijke
vertrouwenwekkende en veiligheidbevorderende maatregel alsnog in te dienen.
Ook dit jaar heeft dit resultaat opgeleverd: niet alleen is op deze manier
het belang van deelname bij vele landen uitdrukkelijk onder de aandacht gebracht,
ook hebben sommige landen inderdaad alsnog gegevens geleverd. 126In september heeft Nederland tijdens het voorzitterschap
van de Veiligheidsraad een paper over kleine wapens aan de orde gesteld. Een
oriëntatiedebat is geïnitieerd. Wat is de verdere follow-up van
dit thema in de Veiligheidsraad? (blz. 30)Zie het antwoord op vraag 62.127Waarom wordt in de memorie van toelichting gemeld dat
Nederland zich in eerste instantie slechts in negen landen, te weten Bangladesh,
Bosnië, Cambodja, Colombia, Guatemala, Guinee-Bissau, Mozambique, Rwanda
en Sri Lanka zal richten op vredesopbouw en crisisbeheersing, terwijl in het
landenbeleid structurele bilaterale hulp gesproken wordt over 15 landen (Albanië,
Armenië, Bosnië, Cambodja, Colombia, El Salvador, Georgië,
Guatemala, Guinee-Bissau, Honduras, Kenia, Moldavië, Namibië, Nepal
en Rwanda) die specifiek voor het programma mensenrechten, vredesopbouw en
goed bestuur in aanmerking komen naast de 17 landen (Bangladesh, Bolivia,
Burkina Faso, Eritrea, Ethiopië, Ghana, India, Jemen, Macedonië,
Mali, Mozambique, Nicaragua, Sri Lanka, Tanzania, Uganda, Vietnam, Zambia)
waarmee Nederland een structurele bilaterale relatie zal aangaan? Betreft
het hier een nieuwe categorie landen? Op welke gronden is de keuze voor deze
negen landen uit bovengenoemde landen gemaakt? (blz. 31)De negen genoemde landen bevinden zich hetzij nog in een conflictsituatie,
hetzij in een post-conflictsituatie. De aandacht van Nederland op het terrein
van vredesopbouw zal zich daarom op deze landen concentreren. Er is geen sprake
van een nieuwe categorie. Het betreft drie landen van de lijst van 17 die
in aanmerking komen voor een structurele bilaterale relatie (Bangladesh,
Mozambique en Sri Lanka) en zes landen van de lijst van 15 landen die in aanmerking
komen voor het programma mensenrechten, vredesopbouw en goed bestuur. Bij
de overige landen op deze laatste lijst zal het accent meer liggen op mensenrechten
en goed bestuur. De keuze voor deze negen landen waar de aandacht specifiek
naar vredesopbouw zal uitgaan is gebaseerd op de actuele situatie in de desbetreffende
landen.128Kunt U aangeven waarom het Nederlandse beleid ten aanzien
van vredesopbouw en crisisbeheersing geen elementen van basisvoorzieningen
en rehabilitatie van de landbouw bevat? (blz. 31)Nederlandse steun in (post-)crisislanden aan de (weder-)opbouw van basisvoorzieningen
en de landbouw zou al gauw een structureel karakter krijgen en daarmee haaks
staan op het nieuwe landenbeleid.Dat neemt niet weg dat, daar waar nodig, eerste aanzetten tot rehabilitatie
van basisvoorzieningen en landbouw deel kunnen uitmaken van het noodhulpaanbod.129Kan een eenzijdige aanpak via themalijsten als gevolg
hebben dat een gebrek aan basisvoorzieningen in desbetreffende landen een
voedingsbodem voor conflict is? (blz. 31)Ja. Dat is ook de reden waarom op de verschillende landen geen blauwdrukken
worden losgelaten. De situatie zal in ieder land op eigen merites moeten worden
bezien. In landen waar een gebrek aan basisvoorzieningen duidelijk conflictbevorderend
of -bestendigend is zal daarmee rekening worden gehouden (zie ook antwoord
op vraag 128).Donorcoordinatie is een middel om prioriteiten te stellen en afspraken
te maken over wie wat doet en waar.130Is het juist dat de NGO's in landen van de nieuwe landenlijst,
die voorheen gesteund werden met Nederlandse bilaterale hulpgelden en nu hun
geldstroom zien opdrogen, gezien kunnen worden als potentiële partners
voor MFO's? Zo ja, betekent dit dat de Nederlandse MFO's daarvoor dan ook
extra financiële middelen kunnen aanvragen bij Ontwikkelingssamenwerking?
Zo nee, betekent dit dat er feitelijk minder geld beschikbaar komt voor de
NGO-sector in de landen waarmee Nederland een bilaterale hulprelatie onderhoudt?
Is de regering in dat geval van mening dat in landen met een behoorlijk bestuur
en beleid de opbouw van de particuliere sector van minder belang is dan in
landen waar geen behoorlijk bestuur en beleid bestaat? (blz. 31)In landen van de nieuwe landenlijst kunnen binnen de sectorale benadering
zowel door de ambassade als door de MFO's relaties worden aangeknoopt met
NGO's. In niet gekozen sectoren kunnen de MFO's zelf activiteiten van NGO's
ondersteunen. De MFO's kunnen deze financieren lastens hun eigen programma.
Dit hoeft niet te betekenen dat er minder geld beschikbaar is voor de NGO-sector:
naast ondersteuning van het particuliere veld binnen de sectoren, kan de ondersteuning
daarbuiten via de MFO's worden voortgezet. Overigens ben ik van mening dat
de opbouw van een particuliere sector overal van belang is.131Bij vredesopbouw is het Nederlands beleid gericht op
onder meer ontmijning. Welke rol zal het Nederlandse leger hierin kunnen vervullen?
Zou het niet wenselijk zijn om, in het kader van vredestaken van het Nederlandse leger, met name bij het herstellen van bruggen, wegen
en het mogelijk leveren van transport voor hulpgoederen, de coördinatie
en samenwerking tussen met name de Nederlandse hulporganisaties en het Nederlandse
leger te vergroten? (blz. 31)Het Nederlandse leger stelt ten behoeve van ontmijning menskracht en expertise
ter beschikking. Het gaat hierbij onder andere om instructeurs voor het trainen
van lokaal ontmijningspersoneel.Het regeringsstandpunt is dat, daar waar het kan, civiele noodhulptaken
door civiele instanties dienen te worden vervuld. Zo zijn bepaalde NGO's zeer
wel in staat om ontmijnen te verrichten, vaak ook nog tegen lagere kosten.
Zie ook het antwoord op vraag H64.Daar waar de krijgsmacht aanwezig is en een toegevoegde waarde aan de
hulpverlening kan bieden zal daarvan gebruik worden gemaakt. Coördinatie
tussen de strijdkrachten en de civiele hulporganisaties – en niet alleen
de Nederlandse – is daarbij uiteraard belangrijk. Tussen de ministers
van Buitenlandse Zaken, voor Ontwikkelingssamenwerking en van Defensie werd
reeds een gemeenschappelijk beleidskader voor civiel-militaire (CIMIC) samenwerking
overeengekomen.Het ministerie van Buitenlandse Zaken financierde een studie naar de samenwerking
tussen humanitaire en militaire actoren gedurende de Kosovo-crisis. Deze studie
vormde het uitgangspunt voor een internationale workshop die het ministerie
van Buitenlandse Zaken op 15 en 16 november jl. in Den Haag organiseerde.
De Defensienota die eind november 1999 verschijnt gaat uitvoerig in op dit
onderwerp.132Op beperkte schaal zal humanitaire hulp gegeven kunnen
worden aan non-ODA landen, stelt de regering. Betekent dit dat Nederland,
indien Tsjetsjenië toegankelijk wordt voor hulporganisaties, in principe
geld beschikbaar zal stellen voor de opvang van de 200 000 vluchtelingen.
Zal deze hulp ook wederopbouwhulp kunnen inhouden? (blz. 31)Ja, Nederland biedt reeds hulp bij de opvang van de Tsjetsjeense vluchtelingen.
Reconstructiehulp zal, gezien de geringe beschikbaarheid van middelen voor
non-ODA landen, beperkt moeten blijven.133Wat is de consequentie voor Nederland wanneer de Nederlandse
regering de visie van VN Secretaris-Generaal Kofi Annan voor het opstellen
van een strategisch kader ten behoeve van gecoördineerd optreden in crisissituaties
navolgt? Wat betekent dit voor het begrotingsjaar 2000? Welke initiatieven
zullen genomen worden? (blz. 32)Nederland bepleit reeds langer een strategisch kader waarin de verschillende
beleidsinstrumenten – humanitaire hulp, vredesopbouw, economische maatregelen,
politieke interventies en indien nodig ook militaire middelen – op een
landenspecifieke wijze worden ingezet voor gecoordineerd optreden van de internationale
gemeenschap in crisissituaties. Dat is ook uitdrukkelijk de Nederlandse beleidsinzet
tijdens het VR-lidmaatschap. Een brede geintegreerde aanpak van crisissituaties
waarin niet alles wordt ingezet op één beleidsinstrument biedt
meer uitzicht op effectief optreden van de internationale gemeenschap. Voor
Afghanistan is een Strategic Framework opgezet. Het ligt in de bedoeling dit
ook te doen voor Sierra Leone. In landen waarmee Nederland een OS-relatie
onderhoudt – structureel of thematisch – zal actief worden geparticipeerd
in het opzetten van een dergelijk kader en zal het landenspecifieke beleid
van Nederland worden ingepast in dat kader. 134Gezien de overstromingen in Midden-Amerika van dit
jaar, die deels te wijten zijn aan gebrekkige herstelwerkzaamheden na de orkaan
«Mitch» van vorig jaar, is nog weinig sprake van natuurrampenvoorzorg.
Welke concrete maatregelen stelt de regering voor om de betreffende landen
te helpen zodat deze situatie zich volgend jaar niet herhaalt? (blz. 32)Het is vanzelfsprekend dat hulpinstanties, betrokken bij de uitvoering
van wederopbouwprogramma's, voorzorgsmaatregelen tegen nieuwe rampen inbouwen
in hun planning. Dat zulks niet steeds afdoende is gebeurd is te betreuren.
Het antwoord kan slechts zijn dat reconstructievoorstellen nog scherper worden
gescreend op hun preventieve aspecten. Nederland heeft bij de overheden van
de «Mitch»-landen het belang van ingebouwde rampenvoorzorgsmaatregelen
beklemtoond.Hulporganisaties kunnen en moeten gebruik maken van noties omtrent rampenvoorzorg
zoals die zijn geformuleerd door deskundige instanties, waarvan sommige door
Nederland worden gefinancierd (zie ook antwoord op vraag 135).135Kan de regering nader ingaan op het te ontwikkelen
beleid m.b.t. natuurrampenvoorzorg? Ziet de Nederlandse regering dit als een
nieuwe taak in het kader van haar buitenlands beleid? Wil zij dit bilateraal
of multilateraal vorm geven? (blz. 32)Er wordt momenteel gewerkt aan een beleidskader voor natuurrampenvoorzorg.
Door een pro-actief beleid te voeren kunnen de persoonlijke, sociale en economische
gevolgen van natuurrampen in belangrijke mate worden beperkt door het verminderen
van de kwetsbaarheid, het versterken van capaciteiten van de mensen om natuurgeweld
te kunnen opvangen en door het nemen van anticiperende maatregelen. Dit is
geen nieuwe taak in het kader van het buitenlands beleid, maar een voortzetting
en explicitering van beleid zoals dat reeds werd uitgevoerd. Dit beleid krijgt
gestalte zowel in bilaterale als in multilaterale vorm. Nederland levert een
bijdrage aan de versterking van internationale en regionale samenwerking op
dit terrein in een beperkt aantal rampgevoelige landen waarmee wij een duurzame
samenwerkingsrelatie hebben.Relevante multilaterale instellingen in deze sector zijn UNDP en, in Latijns
Amerika, de PanAmerican Health Organization (door Nederland gesteund voor
projecten op het vlak van rampen-paraatheid).Ook NGO's kunnen een rol spelen, bijvoorbeeld door in hun programma's
voor kwetsbare groepen bewustwording omtrent rampenvoorzorg in te bouwen.
Ook de nationale Rode Kruis- en Rode Halve Maanverenigingen in veel landen
houden zich hier mee bezig, in een aantal landen met Nederlandse steun.136Hoe staat het met de verbetering van het management
en financieel beheer bij UNWRA? Bestaat zicht op verhoging van de financiële
bijdrage van donoren? Zo ja, van welke donoren? (blz. 32)De afgelopen jaren kenmerkten zich wat UNRWA betreft door een permanente
financiële crisis; de beschikbare middelen bleven achter bij de groei
van het aantal vluchtelingen en de stijging van de prijzen, het geheel werd
nog versterkt door de negatieve financiële consequenties van de regelmatige
afsluitingen van de Palestijnse gebieden door de Israelische autoriteiten.
De rechtlijnige vertaling van een groei van de populatie in een groei van
de begroting brak UNRWA op. Na verloop van tijd konden zgn. «austerity
measures» (bezuinigingen door onder meer uitstel van onderhoud
en bevriezing van lokale salarissen) ook geen soelaas meer bieden. Mede onder
druk van donoren heeft UNRWA derhalve voor een nieuwe begrotingsmethodiek
gekozen, waarbij tevens het gehele programma tegen het licht is gehouden.
Voor het biënnium 2000–2001 ligt thans een begroting voor die een
structurele bezuiniging op het «core budget» van circa USD 60
miljoen per jaar voorziet. Hiermee is de begroting in lijn met de trend van
de inkomsten over de afgelopen jaren en lijkt daarmee financierbaar.Wat betreft het management is het centrale probleem van UNRWA de verhuizing
van het hoofdkwartier naar Gaza, waartoe destijds (medio jaren '90) besloten
is vooruitlopend op verdere positieve ontwikkelingen in het vredesproces en
de daaropvolgende uitfasering van het Agentschap. In werkelijkheid verliep
het vredesproces trager dan destijds gehoopt en is uitfasering van UNRWA nog
niet aan de orde. In Gaza blijkt het moeilijk hooggekwalificeerde staf aan
te trekken en voor langere tijd vast te houden. Dit heeft consequenties voor
het opereren van het Agentschap. Mede met het oog hierop is er sinds eind
1998 een regelmatig en inhoudelijk overleg tussen donoren, UNRWA en de gastlanden
Libanon, Jordanie en Syrie, alsmede de PLO. In dit overleg worden de diverse
programma's van UNRWA geëvalueerd en door donoren becommentarieerd. Tevens
heeft een aantal donoren expertstudies betaald naar een aantal cruciale financiële
onderdelen van UNRWA. De aanbevelingen zijn door UNRWA overgenomen.De Regering constateert derhalve dat door de uitgevoerde begrotingsexercitie,
het geïntensiveerde donor-overleg en de implementatie van de aanbevelingen
van de uitgevoerde expertstudies een goed begin is gemaakt met de managementhervorming
waarop door de Regering met regelmaat is aangedrongen. Mede hierdoor achtte
de Regering het verantwoord om de algemene bijdrage aan UNRWA voor 1999 in
het licht van de financiële crisis op te hogen met een additionele NLG
4,5 miljoen. Ook enkele andere donoren hebben onlangs extra bijdragen ter
beschikking gesteld. Bij blijvend positieve ontwikkelingen in de managementhervorming
en in het licht van UNRWA's financiële situatie zal de Regering in de
toekomst verhoging zeker overwegen. De Regering hoopt dat ook andere donoren
daartoe zullen besluiten. Wat betreft eventuele uitbreiding van het aantal
donoren koestert de Regering weinig illusies. Ondanks verscheidene pogingen
daartoe van de Commissioner-General in de afgelopen jaren blijft de groep
van donoren nagenoeg stabiel. Overigens is Saoedi Arabië al jaren een
van de grotere donoren.137De regering is van mening dat een geïntensiveerde
betrokkenheid van donoren bij de UNRWA onontbeerlijk is in de nabije toekomst.
Hoe wil de regering invulling geven aan deze betrokkenheid? Hoe komt deze
mening overeen met het feit dat de ondersteuning voor UNRWA in 1998 2,5 miljoen
hoger was dan in 1999 en er voor het jaar 2000 geen stijging in het budget
voorzien is? Welk percentage van de 11 miljoen voor UNRWA komt ten goede aan
de Palestijnse vluchtelingen in Libanon? Welke initiatieven heeft de Nederlandse
regering in het laatste jaar ondernomen om een oplossing van het Palestijnse
vluchtelingenprobleem naderbij te brengen? Welk percentage van de 11 miljoen
voor UNRWA komt ten goede aan de Palestijnse vluchtelingen in Libanon? Welke
initiatieven heeft de Nederlandse regering in het laatste jaar ondernomen
om een oplossing van het Palestijnse vluchtelingenprobleem naderbij te brengen?
(blz. 32)UNRWA heeft geen formele Beheersraad. Het Agentschap is ingesteld door
en legt rechtstreeks verantwoording af aan de Algemene Vergadering
van de VN. Naar de mening van de regering functioneert deze laatste niet goed
als beheersorgaan. Vandaar dat de regering er in het overleg van de Grote
Donoren en Gastlanden, een informeel gremium, op heeft aangedrongen het echte
beheersoverleg in dit gremium te voeren. Dit is weliswaar informeel, maar
aangezien het niet realistisch is in afzienbare tijd een formele structuurverandering
te bewerkstelligen, is dit de enig werkbare oplossing. Het afgelopen jaar
is het overleg binnen de groep van Grote Donoren en Gastlanden de facto reeds
opgeschoven in de richting van beheersoverleg en de regering zal blijven ijveren
voor een verdere inhoudelijke versterking van het overleg in dit kader.De algemene vrijwillige bijdrage over 1998 bedroeg NLG 13,5 miljoen, doch
bevatte NLG 2,5 miljoen van de bijdrage voor 1997, die echter pas in januari
1998 is betaald. De facto bedroeg de algemene vrijwillige bijdrage over 1998
derhalve NLG 11 miljoen. Voor 1999 is besloten tot een additionele bijdrage
van NLG 4,5 miljoen, waarmee de totale algemene vrijwillige bijdrage voor
1999 uitkomt op NLG 15,5 miljoen. De begrote algemene vrijwillige bijdrage
voor 2000 bedraagt NLG 11 miljoen. De regering zal in het licht van verdere
ontwikkelingen in de managementhervorming bij UNRWA, van de financiële
situatie van UNRWA en van de alsdan beschikbare begrotingsmiddelen een additionele
bijdrage andermaal overwegen.Uitgaande van de begrotingsgegevens voor de periode 2000–2001, waarin
de totale uitgaven voor het reguliere programma zijn begroot op USD 611 miljoen
en voor het Veldkantoor Libanon USD 88 miljoen, leidt dit tot een percentage
van 14,4 %. Ten opzichte van een hypothetische Nederlandse bijdrage van NLG
22 miljoen voor de periode 2000 – 2001 zou dit een Nederlandse bijdrage
aan de Palestijnse vluchtelingen in Libanon van circa NLG 3,2 miljoen over
de komende twee jaar betekenen.138Hoe verlopen de inspanningen, bijvoorbeeld in de Beheersraad,
om de financiële positie van UNRWA te saneren? Zijn andere donoren dan
de klassieke donoren meer bereid dan vroeger aan UNRWA bij te dragen (bijvoorbeeld
Saoedi-Arabië etc.)? (blz. 32)Zie het antwoord op vraag 136.139Hoe wil de regering invulling geven aan de noodzakelijke
geïntensiveerde betrokkenheid van donoren bij de UNWRA? Als de regering
de betrokkenheid van donoren van groot belang vindt, waarom is de ondersteuning
in 1999 en 2000 2,5 miljoen lager dan in 1998? (blz. 32 en 89)Zie het antwoord op vraag 137.140Welk percentage van de 11 miljoen voor UNWRA komt ten
goede aan de Palestijnse vluchtelingen in Libanon? (blz. 32)Zie het antwoord op vraag 137.141Welke initiatieven heeft de Nederlandse regering in
het laatste jaar ondernomen om een oplossing van het Palestijnse vluchtelingenprobleem
naderbij te brengen? (blz. 32)De kwestie van de Palestijnse vluchtelingen is één van de
onderwerpen waarvoor in het kader van een alomvattende vredesregeling een oplossing moet worden gevonden. Zoals bekend hebben de finale status-onderhandelingen
tussen Israël en de Palestijnen inmiddels een aanvang genomen. Zolang
geen politieke oplossing is gevonden, speelt UNRWA een belangrijke rol in
de opvang en verzorging van Palestijnse vluchtelingen. Los van de humanitaire
noodzaak van deze hulp, zou het wegvallen ervan de oplossing van het vluchtelingenvraagstuk
verder compliceren.De Nederlandse regering hecht zeer aan een rechtvaardige oplossing van
het Palestijnse vluchtelingenprobleem en tracht hieraan met name in multilateraal
verband een bijdrage te leveren. In EU-verband vindt overleg over de Palestijnse
vluchtelingenproblematiek plaats binnen een specifiek hiertoe opgerichte werkgroep.
Hierin worden mogelijke scenario's met betrekking tot het vluchtelingenprobleem
geanalyseerd alsmede de bijdrage die de EU ten aanzien van de vluchtelingenproblematiek
kan leveren. Deze werkgroep is ook in gesprek met Israël en de Palestijnen
en levert aldus een inhoudelijke inbreng die door de partijen benut kan worden
ten behoeve van de finale status besprekingen. Zo wordt momenteel een studie
uitgevoerd naar de economische- en sociale absorptiecapciteit van de Westelijke
Jordaanoever en Gaza.Nederland neemt tevens deel aan de vluchtelingenwerkgroep die is ingesteld
in het kader van het multilaterale spoor van het vredesproces. De activiteiten
van deze werkgroep waren echter lange tijd beperkt als gevolg van de impasse
in het vredesproces. Naar verwachting zal het multilaterale spoor weer worden
gereactiveerd zodra daadwerkelijk voortgang is geboekt op de bilaterale sporen
van het vredesproces.142Bent u in het bezit van het OIOS rapport 1998 over
het functioneren van UNWRA? Zo ja, wat is uw reactie hierop? Bent u op de
hoogte van de bevindingen van de EU-auditors uit Brussel (mei 1998) inzake
het functioneren van UNWRA? Zo ja, wat is uw reactie hierop? Bent u op de
hoogte van de bevindingen van de Duitse overheid inzake inspecties van drie
projecten die door UNWRA zijn uitgevoerd en de rol van de toenmalige UNWRA
directeur in Libanon in deze? Zo ja, wat is uw reactie hierop? Hoe wil de
regering de controle op de besteding van gelden verbeteren? (blz. 32)De Nederlandse regering is bekend met het rapport inzake het onderzoek
dat door OIOS is verricht naar beschuldigingen van fraude en corruptie bij
het Veldkantoor Libanon. Het rapport is inmiddels ook als officieel VN-document
verschenen (A/54/367). De uitkomsten van het onderzoek waren dat de aantijgingen
tegen enkele individuen op misverstanden berustten of niet konden worden gesubstantieerd.
Wel constateert OIOS dat de omgeving waarin UNRWA werkt in Libanon als het
ware verdenkingen van fraude en corruptie oproept. OIOS beveelt derhalve strakkere
en doorzichtiger procedures aan bij met name de aanbesteding van bouwopdrachten.
In een reactie geeft UNRWA aan de aanbevelingen te accepteren. Nederland heeft
in het kader van de bijeenkomst van de Grote Donoren en Gastlanden gevraagd
om een reguliere terugkoppeling van UNRWA aan donoren omtrent de uitvoering
van de aanbevelingen.De regering is op de hoogte van het feit dat accountants van de Europese
Commissie een onderzoek hebben uitgevoerd naar de besteding van sommige fondsen
van de Commissie.De Commissie heeft de resultaten van dit onderzoek niet aan de regering
ter hand gesteld.Wel kan in dit verband gemeld worden dat onlangs de Tiende EC-UNRWA Conventie
voor de periode 1999–2001 is afgesloten en dat de Europese Commissie
een belangrijk gedeelte van haar bijdrage aan het reguliere programma inmiddels
heeft overgemaakt. De regering heeft kennis genomen van persberichten over de gang van zaken
bij het Veldkantoor Libanon en de daarin vermelde referentie aan inspecties
naar een drietal door Duitsland gefinancierde projecten en de rol die de toenmalige
directeur UNRWA Libanon terzake zou hebben gespeeld. De regering heeft geen
concrete informatie over deze inspecties van Duitse zijde ontvangen. Voor
het overige heeft de regering met betrekking tot de aantijgingen inzake fraude
en corruptie bij UNRWA Libanon de uitkomsten van het hierboven vermelde OIOS-onderzoek
afgewacht.Controle op besteding van gelden dient te geschieden door in eerste instantie
goede interne controle-mechanismen, waaronder strakke procedures. De regering
gaat ervan uit dat UNRWA de aanbevelingen van OIOS terzake, die ten doel hebben
de controle te versterken, zal uitvoeren. Voorts worden de boeken van UNRWA
gecontroleerd door de accountants van de VN. Nederland zal de bijeenkomsten
van Grote Donoren en Gastlanden ook blijven aangrijpen voor bespreking van
zaken de besteding van en de controle op gelden betreffende.143Op grond van welke overwegingen zijn DMD en DHC samengevoegd?
(blz. 32)Belangrijkste reden van samenvoeging van DMD en DCH (en de overdracht
van enkele taken van nog twee andere directies naar de nieuwe directie DMV)
ligt in de complementariteit en, in mindere mate, overlap van taken van deze
directies: in het cluster mensenrechten/goed bestuur/vredesopbouw, in het
cluster mensenrechten/humanitair recht/humanitaire hulp, in het cluster goed
bestuur/institutionele ontwikkeling en in het cluster veiligheid/vredesopbouw.
Daarnaast dwingen bezuinigingen (de in het Regeerakkoord neergelegde 5% «Efficiency»
-korting) ertoe om verschillende, niet altijd geheel gelijksoortige thema's
en werkzaamheden in een kleiner aantal grotere directies bijeen te brengen
teneinde efficiency-winst te bereiken.Met deze fusie verdwijnt geen expertise en verandert er niets in de prioriteiten
van het buitenlands beleid, noch op het gebied van mensenrechten en goed bestuur,
noch op het gebied van conflictbeheersing en humanitaire hulp. Deze aanpalende
beleidsterreinen zullen elkaar binnen één directie versterken,
en het beleid zal in een breder verband kunnen worden uitgedragen door een
gefuseerde, sterke directie Mensenrechten en Vredesopbouw.144Hoe wordt voorkomen dat de fusie tussen de directies
DMD en DCH ten koste zal gaan van de op het departement opgebouwde expertise
inzake mensenrechten en van de zichtbaarheid van het Nederlandse mensenrechtenbeleid?
(blz. 32)Zie het antwoord op vraag 143.145Kunt u een meer duidelijke toelichting geven op het
waarom en de te bereiken doelen van de fusie tussen de directies DMD en DCH?
(blz. 32)Zie het antwoord op vraag 143.146Wat voor gevolgen heeft de fusie tussen de directies
DMD en DCH voor de positie van het mensenrechtenbeleid in het beleid van Buitenlandse Zaken? Betekent de fusie dat er meer of minder nadruk wordt gelegd
op mensenrechtenbeleid? (blz. 32)Zie het antwoord op de vragen 143 en 149.147Hoe wordt voorkomen dat de fusie tussen de directies
DMD en DCH ten koste zal gaan van de op het departement opgebouwde expertise
inzake mensenrechten en van de zichtbaarheid van het Nederlands mensenrechtenbeleid?
(blz. 32)Zie het antwoord op vraag 143.148Bestaat er een samenwerkingsverband tussen Uw ministerie
en het ministerie van Economische Zaken aangaande het thema «maatschappelijk
verantwoord ondernemen» in het zuiden? (blz. 34)Er is incidenteel overleg; er bestaat geen samenwerkingsverband.149Welke positie zal de toekomstige mensenrechtenambassadeur
binnen het departement gaan innemen? Welk mandaat en welke bevoegdheden zal
deze ambassadeur krijgen? Zal deze diplomaat een reizend ambassadeur worden?
Zal de mensenrechtenambassadeur vooral belast worden met het bilaterale mensenrechtenbeleid
dan wel met het multilaterale mensenrechtenbeleid? Zullen zijn activiteiten
in de plaats komen van de activiteiten die de andere ambassadeurs tot nog
toe op mensenrechtenterrein verrichten? Zal hij optreden als algehele coördinator
mensenrechtenbeleid binnen het departement en derhalve aan het hoofd komen
te staan van de nieuwe directie Mensenrechten en Vredesopbouw? Hoe zullen
de werkzaamheden van deze ambassadeur zich verhouden tot de die van de Hoge
Vertegenwoordiger van de Europese Unie? (blz. 35)In samenhang met de inrichting van een nieuwe directie «Mensenrechten
en Vredesopbouw» willen wij met de benoeming van een speciale mensenrechtenambassadeur
extra reliëf, een herkenbaar en zichtbaar eigen profiel, geven aan het
Nederlandse mensenrechtenbeleid. Daarmee beogen wij een verhoging van de effectiviteit
van dat beleid: uiteindelijk gaat het om de resultaten voor de mensen daar,
niet om de politieke sier hier. De mensenrechten staan op een aantal multilaterale
agenda's, maar dit thema wordt ook vertaald in het bilaterale buitenlands
beleid. De instelling van de zogenaamde DMV-lijst betekent een verzwaring
van de aandacht voor mensenrechtenkwesties. Ook in andere dan de DMV-landen
zal een ambassadeur een extra accent leggen in de bilaterale betrekkingen:
de mensenrechtenambassadeur zal een prominente rol spelen bij de contacten
met en bezoeken (al dan niet op ministerieel niveau), waaronder handelsmissies,
aan «countries of concern». Daarnaast zal deze functionaris een
belangrijke bijdrage leveren aan de Nederlandse maatschappelijke discussie
over de mensenrechten.Het mensenrechtenbeleid vormt geen geïsoleerd pakket, maar raakt
en beïnvloedt tal van andere beleidsterreinen. Dat betekent voor de functionaris
dat hij of zij ook vertrouwd moet zijn met de verschillende andere beleidsterreinen
van BZ, en vanuit zijn of haar functie de beleidsvorming op die terreinen
ook moet kunnen beïnvloeden.150Gaat deze ambassadeur handelsmissies vergezellen teneinde
mensenrechtenkwesties aan de orde te stellen? (blz. 34) Zie het antwoord op vraag 149.151Bent u voornemens voor de functie mensenrechtenambassadeur
iemand te benoemen met, natuurlijk naast grote kennis van zaken, hoog aanzien
in de internationale gemeenschap? (blz. 34)Zie het antwoord op vraag 149.152Is de ontwapeningsambassadeur nog steeds een zelfstandige
functie?Ja.153Worden er ook activiteiten ondernomen die de toezichthoudende
mechanismen op de naleving van mensenrechtenverdragen effectiever ontplooien?
Zo ja, welke? Zijn deze ook een onderdeel van het Nederlands mensenrechtenbeleid?
(blz. 34)Het Selebi rapport, zo genoemd naar de voorzitter van de 54e Mensenrechtencommissie
(MRC), bevat een groot aantal observaties, aanbevelingen en voorstellen ter
verbetering van de werkwijze van de mechanismen die onder de MRC vallen. Het
gaat ondermeer om voorstellen die de positie van speciale rapporteurs versterken
en voorzien in een beter debat over en follow up van hun aanbevelingen. Nederland
ondersteunt samen met Westerse landen in grote lijnen deze voorstellen. Voor
nadere informatie over de inhoud van het Selebi rapport en de visie van Nederland
hierop verwijs ik naar mijn brief van 12 maart 1999 DMD-161/99 t.b.v. het
Algemeen overleg met de Vaste Commissie voor Buitenlandse Zaken/Instructie
voor de Nederlandse Delegatie naar de zitting van de 55e MRC. Ondanks het
feit dat het Selebi rapport gedragen werd door het Bureau van de 54e MRC,
d.w.z door vertegenwoordigers van alle regionale groeperingen, heeft een groep
«like minded countries» met vooral Aziatische landen en Cuba weten
te voorkomen dat het rapport tijdens de 55e MRC aanvaard kon worden. Het betreft
hier landen die moeite hebben met kritische behandeling van concrete mensenrechtensituaties
door of namens de wereldgemeenschap («inmenging in interne aangelegenheden»).
Thans wordt in een werkgroep bekeken welke aanbevelingen van het Selebi-rapport
voldoende steun hebben om te worden overgenomen.154Zijn voldoende financiële middelen beschikbaar
voor de VN Advisory Services bij mensenrechten? (blz. 34)In het centraal beheerde deel van het DMV-budget is voldoende ruimte voor
de financiering van activiteiten zoals het Advisory Services programmma van
het bureau van de VN-Hoge Commissaris voor de Rechten van de Mens. Nederland
is sinds jaar en dag een van de grotere vrijwillige contribuanten.155Kan een overzicht worden verschaft van die internationale
instrumenten die het indienen van individuele klachten over mensenrechten
mogelijk maken alsmede een rapportage over de klachten die in 1997 en 1998
zijn ingediend en de (mogelijke) resultaten daarvan? (blz. 34)Het Internationale Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten,
het Verdrag tegen Foltering en andere Wrede, Onmenselijke of Vernederende Behandeling of Bestraffing, het Verdrag inzake de Uitbanning van Alle
Vormen van Rassendiscriminatie, het Europese Verdrag tot Bescherming van de
Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden, het Amerikaanse Verdrag
inzake de Rechten van de Mens en het Afrikaanse Handvest inzake de Rechten
van Mensen en Volken kennen vormen van individuele klachtenprocedures, al
of niet opgenomen in het verdrag zelf of een protocol daarbij. Bij de twee
laatstgenoemde instrumenten is Nederland geen partij.Binnen de Nederlandse rechtsorde is veruit de belangrijkste rechtsgang
uit bovengenoemde verdragen die van het Europese Verdrag tot Bescherming van
de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden. Op verzoek van de Kamer
zegde mijn ambtsvoorganger op 22 februari 1996 toe jaarlijks te rapporteren
over de jurisprudentie van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens, welk
Hof de naleving van het Verdrag controleert. Op 24 december 1997 werd de rapportage
betreffende het jaar 1996 aan de Kamer gezonden; op 24 november 1998 volgde
de rapportage over het jaar 1997. De rapportage over het jaar 1998 is thans
in voorbereiding. Ervan uitgaande dat de Kamer prijs blijft stellen op de
rapportage, zal die over 1999 en volgende jaren noodzakelijkerwijs een ander
karakter moeten krijgen. Sedert de inwerkingtreding van het 11e Protocol op
1 november 1998 worden alle klachten, ook de klachten die voorheen niet door
het toenmalige Hof maar door de inmiddels opgeheven Europese Commissie voor
de Rechten van de Mens werden afgedaan, door het nieuwe hof behandeld. Er
zal dus noodgedwongen een selectie van te rapporteren Hofzaken moeten worden
toegepast.156De regering geeft aan dat zij de OVSE verzocht heeft
godsdienstvrijheid hoog op de agenda te plaatsen. Is dit het enige concrete
beleidsvoornemen op dit gebied of zijn er meer voornemens te noemen, zo ja
welke? (blz. 35)De bescherming van de vrijheid van godsdienstovertuiging is een belangrijk
en integraal onderdeel van het Nederlands mensenrechtenbeleid en krijgt dan
ook aanhoudende aandacht in het Nederlands buitenlands beleid.Nederland zet
zich in voor slachtoffers van schendingen van godsdienstvrijheid, waar ook
ter wereld en ongeacht de godsdienst of overtuiging die in het geding is.
In 1997 is in een notitie inzake de internationale bescherming van de vrijheid
van godsdienst of overtuiging omschreven hoe Nederland in het kader van haar
bilateraal en multilateraal mensenrechtenbeleid om gaat met geloofsvervolging
en andere schendingen van godsdienstvrijheid. Dit beleidsonderdeel wordt op
alle niveaus geïmplementeerd, ten departemente, op de posten in het buitenlanden
door Nederlandse delegaties naar multilaterale mensenrechtenfora en internationale
conferenties.Zo is in de OVSE, mede door toedoen van Nederland, dit jaar onder Noors
voorzitterschap speciale aandacht aan het thema van de godsdienstvrijheid
gegeven en staat dit hoog op de agenda. Zo vond er mede op aandrang van Nederland
op 22 maart 1999 een speciale Menselijke Dimensie bijeenkomst in Wenen plaats,
die zich vooral concentreerde op interreligieuze dialoog en conflictpreventie,
religieus pluralisme en beperkingen op de godsdienstvrijheid.Voorts is van Nederlandse kant op 23 juni van dit jaar deelgenomen aan
een ronde tafel OVSE-bijeenkomst over godsdienst en conflictpreventie te Oslo.
Op 23 september jl. was het onderwerp vrijheid van godsdienst tijdens de Vervolgbijeenkomst
voorafgaande aan de OVSE-top aan de orde. Binnen de OVSE is Nederland voor
de EU «Chef de File» op dit onderwerp, hetgeen inhoudt dat het
de EU-interventies terzake opstelt en aflegt. Ook is Nederland
actief betrokken bij de voortzetting van de werkzaamheden van het –
mede op instigatie van Nederland tot stand gekomen – adviserend panel
van deskundigen. Kortom Nederland acht het van groot belang dat godsdienstvrijheid
binnen de OVSE de aandacht blijft houden en onderneemt hiertoe, zoals uit
het bovenstaande moge blijken, actief stappen. Voor een beschrijving van de
taken van de mensenrechtenambassadeur zij verwezen naar de beantwoording van
de vragen 149, 150 en 151.157Heeft het verzoek van Nederland aan de OVSE al tot
resultaat gehad dat dit onderwerp hoog op de agenda gekomen is?Zie het antwoord op vraag 156.158De regering zegt speciale aandacht te hebben voor de
bestrijding van vervolging vanwege geloofsovertuiging. Uit de begroting kan
echter niet afgeleid worden dat die speciale aandacht ook echt leidt tot speciale
maatregelen of beleid: Nederland sprak andere landen al aan op vrijheid van
godsdienst en zal dat blijven doen. Met andere woorden: leidt die speciale
aandacht tot extra inzet? En wat zal daarbij de rol van de mensenrechtenambassadeur
zijn?Zie het antwoord op vraag 156.159Kan worden meegedeeld wat de stand van zaken is met
betrekking tot de ratificatie van het 7e Protocol bij de EVRM? (blz. 35)Op 22 mei 1992 heeft de regering in antwoord op vragen van de Vaste Kamercommissie
voor Buitenlandse Zaken naar aanleiding van het jaarlijks overzicht van nog
niet ter goedkeuring ingediende verdragen (Tweede Kamer, vergaderjaar 1991–1992,
22 300 V, nr. 114, vraag 19), schriftelijk medegedeeld dat zij grote
aarzeling had omtrent de wenselijkheid van partij worden bij dit Protocol,
gelet op de mogelijke implicaties van de daarin opgenomen voorschriften voor
het Nederlandse recht en de Nederlandse rechtsorde. In de op 25 juni 1999
aan de Tweede Kamer gezonden brief betreffende de modernisering van de rechterlijke
organisatie (kamerstukken II 1998/99, 26 352, nr. 14, p. 3) hebben de
Minister en de Staatssecretaris van Justitie aangegeven in de loop van volgend
jaar een verkennende, analytische notitie toe te zenden aan de Tweede Kamer,
waarin de verschillende modaliteiten voor de uitvoering van de derde fase
herziening rechterlijke organisatie op een rij worden gezet. In het kader
van deze notitie zal tevens worden ingegaan op de vraag of de bezwaren tegen
ratificatie van het 7e Protocol EVRM ook nu nog van toepassing zijn.160Op welke wijze wordt de Nederlandse rechtsgemeenschap
sedert de inwerkingtreding van het 11e Protocol bij het EVRM geïnformeerd
over niet-ontvankelijkheidverklaring van klachten en de daaraan ten grondslag
liggende motivatie van het Europese Hof? (blz. 35)De klagers die het aangaat worden uiteraard vanwege het Europese Hof voor
de Rechten van de Mens geïnformeerd over de beslissing hun klacht niet-ontvankelijk
te verklaren. Anderen kunnen kennisnemen van álle beslissingen van
het Hof – dus niet alleen beslissingen tot niet-ontvankelijkheid –
via de website van het Hof op het internet. Sedert de inwerkingtreding van
het 11e Protocol bij het EVRM bevat deze website een zoeksysteem,
aan de hand waarvan beslissingen op basis van diverse criteria (per lidstaat,
op datum, op onderwerp etc.) kunnen worden getraceerd. Over beslissingen tot
niet-ontvankelijkheid die een specifiek belang voor de Nederlandse rechtsorde
behelzen wordt regelmatig gepubliceerd in de vakpers. Overigens zij opgemerkt
dat het grootste gedeelte van de niet-onvankelijke klachten door het Hof wordt
afgedaan zonder dat deze aan de lidstaten worden voorgelegd.161Welke initiatieven wil Nederland nemen in het kader
van het 50-jarig bestaan van het Europees Verdrag ter Bescherming van de Rechten
van de Mens? (blz. 35)Nederland zal deelnemen aan de activiteiten die in het kader van de Raad
van Europa plaatsvinden voor de viering van de vijftigste verjaardag van het
Europees Verdrag ter Bescherming van de Rechten van de Mens en de Fundamentele
Vrijheden. Voor wat betreft activiteiten in Nederland zelf is besloten het
initiatief aan niet-gouvernementele organisaties en de academische wereld
te laten.162Is door de regering overwogen hier te lande te bevorderen
de oprichting van een «Platform voor de Mensenrechten»? (blz.
34)Het opzetten van een Nationale Mensenrechten Commissie wordt in internationaal
verband regelmatig naar voren gebracht als een goede strategie voor regeringen
om waakzaam te blijven ten aanzien van de toepassing en handhaving van mensenrechten
in eigen land. De huidige Secretaris Generaal van de VN heeft het belang ervan
herhaaldelijk onderstreept evenals de vorige Hoge Commissaris voor de Rechten
van de Mens in Geneve.Tot nu toe heeft de Nederlandse regering volstaan met het ondersteunen
van tijdelijk opgezette coördinatie-verbanden. Zo is enkele jaren geleden
het Platform voor Mensenrechten opgezet door een groot aantal NGO's, om activiteiten
ter viering van het 50 jarig bestaan van de Universele Verklaring van de Rechten
van de Mens van de Verenigde Naties te organiseren. Het is de vraag of er
behoefte is aan een dergelijk instituut naast de al bestaande instituten als
de Nationale Ombudsman, de Commissie voor Gelijke Behandeling e.d. Overigens
zij er hier op gewezen dat de belangrijkste mensenrechten NGO's in Nederland
reeds aan het eind van de zeventiger jaren het zogenaamde Breed Mensenrechten
Overleg (BMO) hebben opgericht dat nog immer functioneert.163Is er voortgang bij de inheemse volkeren problematiek
in VN verband? Welke methoden bestaan voor verbetering van participatie en
inspraak bij de bevolking naast versterking van de parlementaire democratie?
(blz. 35)Ja, beslist. Meerdere VN-organisaties hebben eigen beleid ontwikkeld of
bereiden dit voor. Zo heeft de WHO nog onlangs in november een hoorzitting
gehouden met vertegenwoordigers van inheemse volken om te komen tot richtlijnen
en concrete aanbevelingen om gezondheidszorg toegankelijker te maken. Nederland
heeft financieel aan de organisatie van deze bijeenkomst bijgedragen.De Wereldbank is op dit moment bezig de uit 1992 daterende uitvoerings-richtlijnen
te herzien en doet dit in overlegronden met vertegenwoordigers van inheemse
volken en staten. De Mensenrechtencommissie coördineert in opdracht van
de AVVN de discussies over de totstandkoming van de «Verklaring over
de rechten van inheemse volken» en de oprichting van een «Permanent
Forum voor inheemse volken». Het overleg over de ontwerp-verklaring
verloopt moeizaam terwijl die over het Permanent forum in februari 2000 tot
een concreet voorstel moet leiden. Nederland heeft zich meerdere malen positief
uitgelaten over de instelling van dit forum en maakt zich sterk om tot een
voor alle partijen acceptabele tekst over mandaat en taken te komen.Nederland heeft overigens al een aantal jaren geld beschikbaar gesteld
om vertegenwoordigers van inheemse volken in de gelegenheid te stellen aan
die discussies deel te nemen.Participatie en inspraak van de bevolking worden gezien als wezenlijke
onderdelen van democratie. Dit tracht Nederland te bewerkstelligen middels
steun aan decentralisatieprogramma's teneinde de afstand tussen bestuur en
burgers te verkleinen. Steun aan capaciteitsopbouw van niet-gouvernementele
organisaties (ngo's) wordt hier ook toe gerekend. In de discussies over de
sectorkeuzes in de OS-landen zijn ook de ngo's of het particulier initiatief
betrokken.164Is de Regering voornemens de zegeningen van het referendum
aan andere landen voor te houden? (blz. 35)In zijn algemeenheid ziet de Regering het referendum als een nuttig middel
om inspraak van de bevolking op specifieke punten te realiseren. Inzet ervan
alsmede modaliteiten zullen van geval tot geval door de betreffende landen
zelf moeten worden bezien. Voor de Regering is daarbij van belang of er van
daadwerkelijke participatie sprake zal zijn.165Hoe wordt bij de uitvoering van het programma «Energie
voor Democratie» voorkomen dat anderen, dan de Serviërs die een
democratische FRJ voorstaan, op directe of indirecte wijze voordelen van het
programma zullen ondervinden? (blz. 35)Bij de uitvoering van het Energie voor Democratie-initiatief wordt alleen
met andere dan centrale overheidsinstanties samengewerkt. Daarnaast zal een
en ander nauwgezet worden gemonitored en gepaard gaan met een omvangrijke
mediacampagne.166Hoe uitvoerbaar is het «Energie voor Democratie»
programma in Servië? (blz. 35)De uitvoerbaarheid van het initiatief zal worden getest met een «pilot
project» voor de steden Nis en Pirot, dat door de Commissie is voorbereid.
Aanstonds (in ieder geval nog voor het eind van de maand november) zal met
de eerste leveranties worden gestart. De verordening inzake de olieboycot
is daartoe inmiddels aangepast.167Op welke landen en op welke uitkomst mikt de conferentie
in 2000 over grensoverschrijdende corruptie? Aan welke vormen van corruptie
wordt gedacht? (blz. 35)De conferentie mikt in de eerste plaats op de Nederlandse partnerlanden,
zowel ontwikkelingslanden als landen in Centraal en Oost Europa. De conferentie
vindt overigens plaats in het kader van de Utstein-agenda die Nederland heeft
opgesteld samen met Engeland, Noorwegen en Duitsland en in de programmering
zal uiteraard ook rekening worden gehouden met hun wensen. De verwachte uitkomst is een strategisch maar ook heel praktisch actieplan
voor de bestrijding van grensoverschrijdende corruptie. Inhoudelijk zal de
conferentie zich bezig houden met corruptie «daar» en «hier»,
onder meer in het kader van de «OESO Conventie ter bestrijding van omkoping
van ambtenaren bij internationale transacties» die nu ter goedkeuring
bij uw Kamer ligt. Ook gaat het om de bestrijding van corruptie aan de kant
van de donor. Verder is het de bedoeling om in het actieplan een aantal maatregelen
op te nemen op het terrein van goed bestuur, ter voorkoming van corruptie
in de partnerlanden, uiteraard in goed onderling overleg. Hierbij kan aan
allerlei zaken gedacht worden, zoals het ontwikkelen van corruptiebestendige
regelgeving, het opzetten van integriteitsinstituten en klachtenbureau's,
het instellen van integriteitstoetsen voor ambtenaren en politici, en dergelijke.168Kunnen ook NGO-initiatieven in de landen op de DMV-landenlijst
een beroep doen op de budgetlijn DMV, of is deze strikt bestemd voor bilaterale
doeleinden? (blz. 35)In de DMV landen kan zowel via de overheid als het NGO-kanaal worden gewerkt.
NGO's kunnen derhalve bij de betrokken ambassades in programma- of themalanden
of het ministerie ten behoeve van overige landen voorstellen indienen.169Hoe groot is het budget dat beschikbaar is voor NGO-initiatieven
op het gebied van DMV in de landen die niet op de DMV-landenlijst staan? (blz.
36)Voor die categorie initiatieven is geen precies bedrag geoormerkt. Aanvragen
zullen van geval tot geval bekeken worden. Daarbij is, binnen de totale budgettaire
ruimte, de verwachte effectiviteit van de te verlenen steun doorslaggevend.
In dit verband zal telkens ook worden bezien in hoeverre de Nederlandse steun
een toegevoegde waarde heeft ten opzichte van activiteiten van andere donoren.170In welke gevallen zal Nederland steun verlenen aan
andere ontwikkelingslanden op het terrein van mensenrechten, vredesopbouw
en goed bestuur? Kan globaal aangegeven worden wat de feitelijke invulling
van deze programma's zal zijn? (blz. 36)Buiten de 17+3 en de DMV-landen kunnen uitsluitend activiteiten op DMV-gebied
worden gefinancierd via niet-gouvernementele kanalen in landen met een per
capita inkomen van minder dan US $ 2000. Er dient sprake te zijn van een aantoonbare
meerwaarde van Nederlandse presentie en de beschikbare capaciteit dient voldoende
te zijn. In deze gevallen zal er echter niet zozeer sprake zijn van programma's,
maar van op ad hoc basis gefinancierde activiteiten, passend in het algemene
donorbeleid.171Op grond van welke overwegingen kunnen NGO's die actief
zijn op het terrein van mensenrechten, vredesopbouw en goed bestuur in landen
waar het inkomen per hoofd van de bevolking hoger is dan USD 2000, niet in
aanmerking komen voor steun van de Nederlandse overheid? Op grond van welke
overwegingen is gekozen voor het inkomenscriterium en is deze grens gesteld
op USD 2000? (blz. 36) Om redenen van doelmatigheid en effectiviteit is het aantal landen waarmee
Nederland een bilaterale relatie onderhoudt beperkt, ook op DMV-gebied. Gegeven
de schaarste aan internationale concessionele middelen ter financiering van
ontwikkeling worden, zoals besproken tijdens de begrotingsbehandeling vorig
jaar, alle vormen van ontwikkelingssamenwerking geconcentreerd op de armere
ontwikkelingslanden. De, ook in dat debat, gehanteerde grens is ruwweg bij
$2000 per capita gelegd.172Is de 20:20 afspraak voor de besteding van OS-gelden
aan sociaal beleid (incl. 4% voor gezondheidszorg) nog van toepassing op het
Nederlandse beleid? (blz. 37 e.v.)Ik blijf ernaar streven om ± 20% ODA aan basis sociale voorzieningen
en 4% ODA aan reproductieve gezondheid te besteden. Om aanbodsturing in het
bilaterale programma te voorkomen worden deze doelstellingen niet meer ex-ante
budgettair vastgelegd. Mocht bij de monitoring van de uitgavenrealisatie blijken
dat de doelstellingen niet worden gehaald, dan zal dit zo mogelijk worden
gecompenseerd via extra bijdragen aan relevante programma's van multilaterale
instellingen.173Wordt in het Nederlandse OS-beleid een minimumpercentage
van de hulp gehanteerd dat uitgegeven dient te worden aan de MOL's? Zo ja,
welk percentage? (blz. 37 e.v.)Sinds 1997 is het een doelstelling ten minste 0,25% van het BNP te besteden
aan hulp in de minst ontwikkelde landen (MOL's).In de Nota Homogene Groep Internationale Samenwerking 2000 is aangekondigd
dat wat de gekwantificeerde kwaliteitsdoelstellingen betreft met ingang van
2000 nog slechts op de milieudoelstelling ex-ante budgettair gestuurd zal
worden en dat voor alle kwantitatieve doelstellingen de realisatiecijfers
ex-post zichtbaar zullen worden gemaakt in het HGIS Financieel Jaarverslag.
Beleidsmatig is mijn inzet overigens wel het aandeel van de MOL's in de ODA
te verhogen, zoals bijvoorbeeld blijkt uit de landenselectie voor de bilaterale
structurele hulp. De verwachting is derhalve, dat de doelstelling ten aanzien
van de MOL's gehaald zal worden.174Konden in de vorige kabinetsperiode als bilateraal
gekenmerkte hulpgelden door ambassades toegewezen worden aan lokale NGO's?
Kunnen in het nieuwe landenbeleid deze bilaterale hulpgelden niet meer aan
lokale NGO's worden toegewezen? Moet hieruit geconcludeerd worden dat de regering
de opbouw van de particuliere sector in landen met een behoorlijk bestuur
en beleid van minder belang acht dan in landen waar geen behoorlijk bestuur
en beleid bestaat? Is hier sprake van een beleidswijziging? (blz. 37 t/m 39)Tussen het oude en het nieuwe bilaterale beleid is ten aanzien van het
inschakelen van NGO's geen verschil. Ik ben van mening dat de particuliere
sector ook in landen met goed bestuur en beleid een zeer belangrijke rol speelt
in de opbouw van een maatschappelijk middenveld. Van een beleidswijziging
is, wat dit aspect betreft, geen sprake.175Heeft de minister voor ontwikkelingssamenwerking kenbaar
gemaakt dat NGO's in landen van de nieuwe landenlijst, die voorheen gesteund
werden met Nederlandse bilaterale hulpgelden, gezien dienen te worden als potentiële partners voor MFO's? Is over deze zienswijze en
de bijbehorende nieuwe taak voor de MFO's overleg geweest met de MFO's, danwel
op korte termijn voorzien? Kan de Kamer per omgaande geïnformeerd worden
over de resultaten van dit overleg? (blz. 37 t/m 39)Ja, ik heb kenbaar gemaakt dat NGO's in landen van de nieuwe landenlijst,
die voorheen gesteund werden met Nederlandse bilaterale hulpgelden, gezien
dienen te worden als potentiële partners voor MFO's. Er is over deze
zienswijze eerst in algemene zin met de MFO's overlegd. De werkafspraken die
toen gemaakt zijn, zijn in juni van dit jaar naar u toegestuurd (als bijlage
bij de antwoorden op de schriftelijke vragen voorafgaand aan het Nota-overleg
landenkeuze van 28 juni jl.). Inmiddels vindt ook landenspecifiek overleg
plaats, maar dit is nog niet afgerond. Desgewenst zal ik u te zijner tijd
over de resultaten van dit overleg informeren.176Waaruit blijkt de toegenomen internationale consensus
over de aanpak van ontwikkelingsproblemen? (blz. 37)Zoals in de betreffende passage vermeld blijkt de groeiende internationale
consensus over ontwikkelingssamenwerking in de eerste plaats uit het resultaat
van de verschillende grote VN-conferenties uit de jaren negentig. De kerndoelstellingen
die uit deze conferenties kunnen worden afgeleid hebben vervolgens aan de
basis gestaan van de gezamenlijke strategie die de OESO-DAC-landen unaniem
zijn overeengekomen. Het is inderdaad van groot belang dat een dergelijke
consensus over de doelstellingen zich ook vertaalt in concrete vooruitgang
op zulke gebieden als de omvang van de hulpstroom, de integratie van ontwikkelingslanden
in het wereldhandelsstelsel en een oplossing van het schuldenvraagstuk. De
belangrijke doorbraak die tijdens de laatste jaarvergadering van IMF en Wereldbank
is bereikt m.b.t. de uitbreiding van het HIPC-schulden-initiatief kan worden
gezien als een indicatie dat de toegenomen consensus ook daadwerkelijk kan
leiden tot een versterkte gezamenlijke aanpak. Ook Nederland is met deze verdere
uitwerking van de G-7 consensus van Keulen zeer tevreden.Het is nog te vroeg om te kunnen beoordelen of de toenemende consensu
zich ook zal uiten op de komende WTO-vergadering in Seattle.177Op welke consensus over ontwikkelingssamenwerking wordt
gedoeld in de begroting? Op de toezeggingen van de G-7 in Keulen over schuldverlichting,
aan welke toezeggingen de regering zelf twijfelt? Of over de toegang van ontwikkelingslanden
tot de WTO, waarbij ook niet alle landen de Nederlandse benadering delen?
Of wordt nog iets anders bedoeld? (blz. 37)Zie het antwoord op vraag 176.178Hoe kan met het nieuwe landenbeleid van minister Herfkens
gesproken worden van inhoudelijke continuïteit van beleid? Wordt hiermee
bedoeld dat het leggen van het accent op bijvoorbeeld goed bestuur en goed
beleid alleen gevolgen heeft voor de uitvoering van beleid en niet zozeer
voor de inhoud van beleid? (blz. 37)Inhoudelijk is er inderdaad sprake van een grote continuïteit in
beleid. Doelstellingen en uitgangspunten van ontwikkelingssamenwerking zijn
in de nota's van de afgelopen jaren helder en uitvoerig omschreven. De in
deze kabinetsperiode geïnitieerde beleidswijzigingen betreffen de uitvoering. Kwaliteit van beleid en bestuur vormen naast armoede de
criteria voor de beperking van het aantal landen in de bilaterale hulp. Daardoor
kan de inhoud van het beleid in de komende jaren beter uit de verf komen.
In landen met goed beleid en goed bestuur zal het, bijvoorbeeld, mogelijk
zijn de beleidsvoornemens uit «Hulp in Uitvoering» (onderdeel
van de Memorie van Toelichting bij de Begroting van Buitenlandse Zaken voor
het jaar 1996) met betrekking tot«ownership» en een bredere, meer
programmatische, aanpak voortvarender tot uitvoering te brengen.179Kan een nadere definitie van de hoofddoelstelling armoedebestrijding
gegeven worden? Wat wordt beoogd met armoedebestrijding zoals de Nederlandse
regering die voorstaat? (blz. 37)Vanwege de sectorale benadering en de daaruit voortvloeiende noodzaak
tot afstemming tussen donoren en ontvangende overheden wordt in DAC-verband
gewerkt aan internationale afspraken over de omschrijving van armoedebestrijding.
De Nederlandse regering wacht de definitieve DAC-omschrijving van armoedebestrijding
af. In ieder geval wordt nu ook internationaal geaccepteerd dat armoede naast
een gebrek aan economisch potentieel, ook samen kan hangen met de milieusituatie
en met een gebrek aan sociale voorzieningen en aan politieke participatie.
Nederland is voorstander van een dergelijke brede definitie.180Hoeveel geld voor OS gaat via bilaterale kanalen en
hoeveel via multilaterale kanalen? (blz. 37)Op basis van de huidige cijfers in de Ontwerp-begroting 2000 zal in 2000
een bedrag van NLG 3,4 miljard besteed worden via het bilaterale kanaal en
een bedrag van NLG 1,8 miljard via het multilaterale kanaal. Tot het bilaterale
kanaal worden gerekend alle programma's die direct aan een of meerdere landen
zijn toe te schrijven, zowel gedelegeerd als niet-gedelegeerd. Tot het multilaterale
kanaal behoren bijdragen aan multilaterale organisaties.De budgetten voor de medefinancierinsgsprogramma's, de onderwijsinstituten
en SNV vormen geen onderdeel van de hiervoor genoemde cijfers.181Waarom zijn doeltreffendheid, doelmatigheid, concentratie,
afstemming en het stellen van prioriteiten pas de komende jaren de sleutelwoorden
in het beleid? (blz. 37)In de tekst waaraan in de vraag wordt gerefereerd (pp. 37–38) staat
niet dat deze zaken in voorbije jaren irrelevant waren. Er staat wel dat ze
nu en in de komende jaren nog meer nadruk krijgen, niet alleen in de bilaterale
maar ook in andere kanalen waarlangs hulp verleend wordt.182Betekent de zin «Meer nog dan voorheen zal ernaar
worden gestreefd optimaal gebruik te maken van de relatieve sterktes van de
verschillende hulpkanalen» dat de regering de relatieve sterktes van
de verschillende kanalen voor zich in beeld heeft gekregen? Zo ja, kan zij
een notitie met haar bevindingen doen toekomen aan de Kamer? Zo nee, is de
minister van plan alsnog een beeld te krijgen? (blz. 38)In de loop der jaren is inderdaad een goed beeld ontstaan van de relatieve
sterktes van de verschillende hulpkanalen. Dit geldt voor de vergelijking tussen bilaterale hulp, multilaterale hulp en hulp via particuliere
organisaties, maar ook voor de effectiviteit van de verschillende organisaties.
Zo kreeg de Kamer dit jaar, naast de studies van IOB en de Algemene Rekenkamer,
inmiddels ook een evaluatie van de effectiviteit van de EU-hulp, respectievelijk
de hulp via de VN. Over de internationale financiële instellingen is
een dergelijke evaluatie in de maak.183In hoeverre komt de wens tot een geïntegreerde
aanpak van armoedebestrijding in het geding bij landen die op de themalijsten
voorkomen? In welke mate vormt een eenzijdige aanpak een gevaar voor andere
aspecten van de ontwikkelingssamenwerking? (blz. 38)Ook in de landen die op de themalijsten voorkomen ligt de verantwoordelijkheid
voor het geïntegreerde karakter van de aanpak van armoedebestrijding
bij het ontvangende land, niet bij de donor. Ook in deze landen zal worden
getoetst of de hulp past binnen een breder beleidskader voor armoedebestrijding.184Waarom ontbreekt bij het opsommen van de hulpkanalen
de specifieke rol van de NGO's? (blz. 38)De betreffende passage heeft niet de intentie een volledige opsomming
van de hulpkanalen te geven. Uiteraard vormen de ngo's een belangrijk kanaal
voor de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking. In de Memorie van Toelichting
worden de belangrijkste hulpkanalen achtereenvolgens behandeld in par. 6.2
Bilateraal hulpbeleid, par. 6.3 Multilateraal hulpbeleid en par. 6.4 Niet-gouvernementele
organisaties. 185Welke zijn de andere stappen in het ontwikkelingsbeleid
na de tweede stap, de sectorale benadering? (blz. 38)Het eerste jaar heb ik (naast mijn inzet voor de vormgeving van het schulden-
en handelsbeleid) de aandacht vooral gericht op het bilaterale beleid. Daarbinnen
is na de landen- en sectorkeuze de implementatie van de sectorale benadering
de volgende stap. Hierbij zal met name aan de institutionele versterking binnen
de gekozen sectoren veel aandacht besteed worden. In de komende periode zal
ik mij voor wat betreft beleidsontwikkeling vooral richten op de multilaterale
hulp en donorcoherentie/coördinatie.186Bij de sectorkeuze ten behoeve van het bilaterale beleid
zijn de wensen van het ontvangende land doorslaggevend, op voorwaarde dat
er in het land voldoende dialoog plaatsheeft tussen centrale overheid, lokale
overheden en het maatschappelijk middenveld. Hoe wordt er getoetst of er sprake
is van voldoende dialoog? (blz. 39)In de aanschrijving Jaarplan 2000 werd de ambassades in de landen waarmee
een structurele samenwerkingsrelatie bestaat, verzocht verslag uit te brengen
over het consultatieproces en de dialoog die hebben plaatsgevonden tussen
ambassade, overheid, en het maatschappelijk middenveld. In alle betrokken
landen is de beleidsdialoog niet alleen gevoerd met de overheid, maar ook
met maatschappelijke organisaties en met andere donoren. In een aantal gevallen
is het consultatieproces nog niet afgerond of is er meer tijd nodig om tot
een zorgvuldige afweging te komen. Waar het keuzeproces wel is afgerond hebben de ambassades in het jaarplan
gerapporteerd over de gehouden dialoog en consultatieprocessen. Op basis daarvan
ben ik van mening dat in die landen voldoende dialoog plaatsvond om tot keuzes
van sectoren te kunnen komen. Deze dialoog zal de komende periode voortgezet
en verdiept worden in het kader van de gekozen samenwerkingssectoren.187Wat wordt bedoeld met de uitspraak «flankerend
beleid en sectoroverschrijdende thema's blijven mogelijk»? (blz. 38)Bij de aanpak waarin concentratie op een beperkt aantal sectoren centraal
staat, zal financiering van activiteiten die buiten de gekozen sectoren vallen,
verdwijnen. Waar flankerend beleid (activiteiten buiten de sector nodig voor
een effectieve implementatie van de sectorale benadering binnen de desbetreffende
sector) nodig is, kan financiering daarvan wel plaatsvinden. Een voorbeeld
is de ondersteuning bij het opstellen van een landrechten-wet ten behoeve
van de landbouw sector. De uitzondering geldt ook voor activiteiten op sectoroverstijgend
niveau, namelijk activiteiten ter verbetering van de voorwaarden voor de implementatie
van de sectorale benadering. Een voorbeeld daarvan is steun aan een «Rekenkamer»,
of een daarmee vergelijkbare instelling.188Hoe wordt voorkomen dat de korte tijdspanne die beschikbaar
is voor een sectorale invulling van het nieuwe landenbeleid (juni –
november) ten koste gaat van de genoemde dialoog en van daadwerkelijke ownership
van het ontvangende land? (blz. 39)In een aantal landen waren het proces en de dialoog, die hebben geleid
tot een sectorkeuze, relatief eenvoudig, of omdat het land zelf in samenwerking
met donoren reeds de uitgangspunten van de sectorale benadering hanteert,
of omdat reeds eerder overeenstemming was bereikt over sectorconcentratie.In vier landen (India, Sri Lanka, Bangladesh en Mali) is het proces van
sectorkeuze verlengd, juist om de dialoog – en daarmee de invulling
van het ownership – zo zorgvuldig mogelijk te laten verlopen.In de overige landen heeft de ambassade verschillende consultatierondes
met overheid, maatschappelijk middenveld en andere donoren gehouden. Dit was
niet altijd een makkelijk proces. Soms was er aan de kant van het ontvangend
land wat onwennigheid met de uitgangspunten «vraaggerichtheid»
en «ownership». De uiteindelijke keuze is echter steeds door het
ontvangend land gemaakt. De komende periode zal de dialoog uiteraard voortgezet
en verdiept worden ten aanzien van de gekozen samenwerkingssectoren.189Hoe worden de ministeries in de betreffende sectoren
op beheersmatige en uitvoerende capaciteiten doorgelicht? Wordt bij dit laatste
ook gedacht aan steun voor flankerend beleid, zo ja tot welke relatieve omvang?
(blz. 39)De uitvoerings- en beheerscapaciteit van ministeries wordt, voorafgaand
aan eventuele toekenning van fondsen, uitgebreid doorgelicht. Hiervoor wordt
in ieder geval de Checklist Organisational Capacity Assessment (COCA) gebruikt.
De COCA en een toelichting hierop is in september 1998 aan de Kamer gestuurd,
als onderdeel van de Uitwerking nota Beheer en toezicht. Naast een toets op
uitvoerings- en beheersaspecten zal doorgaans ook het functioneren van het
ministerie binnen zijn bredere financiële en bestuurlijke context worden
getoetst. Dit kan bijvoorbeeld door middel van een Institutionele
Sector Analyse. Doel van deze beoordelingen is om eventuele risico's op institutioneel
en beheersmatig gebied bloot te leggen. Indien er risico's zijn, zullen flankerende
maatregelen moeten worden genomen om deze te beperken. Flankerende maatregelen
kunnen variëren van specifieke rapportagevereisten tot het inzetten van
een externe accountant. Een voorbeeld van een structurele flankerende maatregel
is de ondersteuning van de lokale Rekenkamer of een interne accountant. Zie
ook mijn antwoord op vraag 191.190Wat gaat het nieuwe systeem voor monitoring en evaluatie
concreet inhouden? (blz. 39)In de toekomst zal het Nederlandse bilaterale ontwikkelingsbeleid gekenmerkt
worden door een verschuiving van projecthulp naar programmahulp. Voor het
welslagen van programmahulp is donorcoördinatie een belangrijke vereiste.
Vanzelfsprekend moeten hierbij ook afspraken gemaakt worden over de wijze
van monitoring en evaluatie.Monitoring en evaluatie binnen de sectorale benadering zal in beginsel
uitgaan van de gestelde doelstellingen van de ontvangende overheid. De vraag
of en met welke middelen deze doelstellingen verwezenlijkt zijn, is dus in
de eerste plaats een vraag voor de ontvangende overheid zelf. Het is aan donoren
om in te stemmen met deze doelstellingen en daarmee over te gaan tot een vorm
van sector-hulp. Hierbij hoort in principe ook overeenstemming tussen donoren
en het ontvangende land te bestaan over de systematiek van monitoring en evaluatie.
Ik neem mij voor om in het kader van donorcoördinatie te bezien in hoeverre
gemeenschappelijke vormen van monitoring en evaluatie, die aansluiten bij
de M&E-systematiek van de ontvangende landen, verwezenlijkt kunnen worden.191Worden/zijn de ministeries in de desbetreffende sectoren
op beheersmatige en uitvoerende capaciteiten doorgelicht? Zo nee, welke garantie
is er dan dat het Nederlandse geld goed wordt besteed? Indien er bij dit laatste
gedacht wordt aan een flankerend beleid ter versterking van de capaciteit
van deze ministeries: gaat dat dan niet ten koste van de directe armoedebestrijding?
(blz. 39)Het eerste deel van deze vraag is beantwoord in de reactie op vraag 189.
Op het tweede deel van de vraag luidt het antwoord als volgt.Een duurzame samenwerking gericht op armoedebestrijding zal pas effectief
kunnen zijn indien de ontvangende overheid over voldoende capaciteit beschikt
zowel op beleidsmatig terrein als op uitvoerings- en beheersvlak. Voldoende
capaciteit is de kurk waar ownership op drijft. Het heeft weinig zin om via
directe financieringsrelaties, zoals Sectorale Begrotingssteun, overheden
te ondersteunen die onvoldoende capaciteit hebben om de gelden effectief,
doelmatig en rechtmatig te beheren. Bij een zeer zwakke institutionele context
en een geringe uitvoerings- en beheerscapaciteit zal hierin door de betreffende
overheid soms langdurig moeten worden geïnvesteerd. Nederland kan daaraan
bijdragen door middel van bijvoorbeeld trainingen, adviezen, etc. of door
ondersteuning van programma's op het gebied van Public Administration Reform.
Uiteindelijk draagt dit bij aan, en is dit een vitale stap in de richting
van, effectieve en structurele armoedebestrijding.192Welke gevolgen zal een toenemend multilateraal hulpbeleid
hebben ten aanzien van de Nederlandse controle en zeggenschap aangaande de
specifieke bestedingen van ontwikkelingsgelden? (blz. 40) Bij hulp via bijdragen aan multilaterale ontwikkelingsorganisaties is
de individuele Nederlandse gulden als zodanig niet traceerbaar. Controle op
de bestedingen vindt plaats op basis van financiële en inhoudelijke rapportage
aan de beheersraad van de betreffende instelling en op basis van externe accountantscontrole
en evaluaties. Nederlandse zeggenschap over bijdragen aan multilaterale instellingen
komt vooral tot uitdrukking in de invloed die Nederland uitoefent op het beleid
van de betreffende instellingen via de bestuursorganen van die instellingen
en de dialoog in de ontvangende landen. Deze invloed zal potentieel groter
zijn dan de invloed die Nederland als geïsoleerde bilaterale donor zou
kunnen uitoefenen.193Welke stappen worden ondernemen om een multilaterale
donorcoördinatie te bewerkstelligen? (blz. 40)In een recente studie van de Wereldbank over dit onderwerp wordt gesteld
dat coördinatie van hulp door het ontvangende land het meest effectief
en geloofwaardig is. Ook het Nederlands beleid is erop gericht het ontvangende
land «achter het stuur te doen plaatsnemen», om vanuit die positie
de coördinatie van de hulp op zich te nemen. Wanneer daarvoor nog «rijlessen»
nodig zijn, kunnen Nederlandse bijdragen worden geleverd door middel van institutionele
technische assistentie – veelal via multilaterale kanalen.In grote lijnen kent de internationale gemeenschap momenteel twee coördinatiemechanismen:
het United Nations Development Assistance Framework (UNDAF), dat hulp dient
te coördineren van de VN-fondsen en programma's en het Comprehensive
Development Framework (CDF), een initiatief van de Wereldbank dat beoogt alle
bij hulp betrokken instanties rond de tafel te brengen onder leiding van het
ontvangend land.Zowel de Wereldbank als de VN-fondsen en programma's zijn overtuigd van
de noodzaak de eigen, integrale benadering van het ontwikkelingsproces beter
met anderen af te stemmen.De verdere ontwikkeling van UNDAF en CDF wordt door Nederland in zowel
de bestuursraden van de verschillende organisaties als op landenniveau aangemoedigd
en waar mogelijk ondersteund. In beide mechanismen staat coördinatie
van hulp en afstemming met actoren ter plekke centraal, zoveel mogelijk geleid
door het land dat hulp ontvangt.Daarnaast is van belang dat hulp aan een land niet langer wordt gebaseerd
op door verschillende donoren geschreven, uiteenlopende landen- strategie-documenten.
Nederland steunt de tendens naar de ontwikkeling van één document –
zo mogelijk opgesteld door het ontvangende land – dat voor interventies
van alle betrokkenen richtinggevend is.194NGO's worden gezien als een effectiever hulpkanaal
dan het overheidskanaal in geval van landen met tekortschietend beleid en
bestuur. Betekent dit dat het omgekeerde ook waar is? En is de minister van
mening dat in landen met een behoorlijk bestuur en beleid de opbouw van de
particuliere sector van minder belang is dan in landen waar geen sprake is
van behoorlijk bestuur en beleid? (blz. 40)Zowel in landen zònder als in landen mèt goed bestuur en
beleid is een actieve particuliere sector van groot belang. Deze bewaakt het
overheidsbeleid en mobiliseert belangengroepen en de publieke opinie als de
overheid tekort dreigt te schieten. Ook in landen met een behoorlijk bestuur
en beleid is het daarom zinvol om ngo's te blijven ondersteunen. 195Zijn er voornemens om de ergste vormen van kinderarbeid
te bestrijden in samenwerking met het ministerie van Economische Zaken middels
het instellen van gedragscodes voor internationale bedrijven? (blz. 41)De bestrijding van kinderarbeid is – als onderdeel van de bevordering
van fundamentele arbeidsnormen – een primaire verantwoordelijkheid van
nationale overheden en niet van het internationale bedrijfsleven. Dit neemt
niet weg dat het internationaal bedrijfsleven de fundamentele arbeidsrechten
zoals geformuleerd door de ILO, als richtsnoer zou moeten nemen bij de beoordeling
van de arbeidsomstandigheden in hun ondernemingen. Deze verantwoordelijkheid
weegt zwaarder naarmate de betrokken overheid het meer laat afweten bij de
handhaving van deze arbeidsnormen.Het is de bedoeling dat deze verantwoordelijkheid wordt herbevestigd in
de OESO-richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen, die momenteel door
de OESO-lidstaten herzien worden. Daarnaast heeft het ministerie van Economische
Zaken het voornemen een voorbeeld-gedragscode te publiceren die specifiek
ingaat op kwesties van mensenrechten en arbeidsnormen. Die code is bedoeld
als een hulpmiddel voor het Nederlandse bedrijfsleven die een eigen gedragscode
voor buitenlandse activiteiten wil opstellen.Het ministerie van Buitenlandse Zaken, alsmede dat van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid is actief betrokken bij de herziening van de OESO-richtlijnen
en bij de opzet van een model-gedragscode.196Kan de minister nader aangeven hoe en waar de extra
middelen (ten minste NLG 10 miljoen) ter bestrijding van de ergste vormen
van kinderarbeid zullen worden ingezet? Waarom is bestrijding van de kinderarbeid
in het algemeen geen hoofdpunt van beleid? (blz. 41)Het extra budget voor kinderarbeid wordt gealloceerd in samenwerking met
het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Voor 2000 is gekozen
voor de volgende projecten en programma's: – bestrijding kinderarbeid Senegal,
ILO796 000–
bestrijding kinderarbeid Bangladesh in urbane informele sector, ILO3 600 000 – bestrijding schuldslavernij Bangladesh, India, Pakistan,
ILO1 104 000 – nationale campagnes ratificatie ILO-Conventie 182 in de 17+3 landen,
ILO150 000–
bijdrage SIMPOC (statisch systeem kinderarbeid), ILO592 000 – onderzoek relatie werkgelegenheid
voor vrouwen en kinderarbeid, ILO1 154 000 – onderwijs als preventieve strategie tegen
kinderarbeid in Bangladesh, Tanzania, Uganda, Zuid-Afrika, UNICEF1 129 000 –
bijdrage Education Child Labour Programme, Global Programme for the Elimination
of child labour, UNICEF2 000 000 – steun aan internationale NGO ENDA, West
Afrika, Kinderpostzegels125 000 Totaal raming voor 2000:10 936 000De uitbanning van kinderarbeid wereldwijd is vooralsnog niet haalbaar,
gezien de omvang en de complexiteit van het probleem. Bovendien zijn er vormen van kinderarbeid die niet schadelijk zijn voor kinderen. Kinderen
helpen hun ouders overal ter wereld met klusjes en verkrijgen zo spelenderwijs
ervaring, verantwoordelijkheid en vaardigheden die hun hele leven van pas
zullen komen. Bovendien geven kinderen zelf soms aan te willen werken, teneinde
over zakgeld te beschikken of het gezinsinkomen aan te vullen hetgeen hen
een gevoel van trots en zelfrespect geeft. Dit alles is acceptabel onder voorwaarden
van een redelijk loon, goede werkconditities en de mogelijkheid werk met scholing
te combineren, conform de inbreng van de werkende kinderen op de Amsterdam
Child Labour Conference in februari 1997 en andere internationale conferenties.Teneinde kinderarbeid op realistische en haalbare wijze aan te pakken,
heeft Nederland in de beleidsnotitie «Kinderarbeid wereldwijd»
(mei 1998) een gefaseerde benadering vastgelegd. Het is immers niet mogelijk
alle kinderen die werken – volgens ILO-schatting circa 250 miljoen –
tegelijk uit hun werksituatie te halen en op school te plaatsen.Prioriteit ligt daarom bij de preventie en uitbanning van de ergste vormen
van kinderarbeid, in de hogergenoemde beleidsnotitie omschreven als: «alle
werk verricht door kinderen beneden de twaalf jaar, alsmede alle werkzaamheden
van kinderen onder de achttien jaar die gevaarlijk zijn, de opvoeding van
het kind hinderen, of schadelijk zijn voor de gezondheid of voor de lichamelijke,
geestelijke, intellectuele, zedelijke of maatschappelijke ontwikkeling van
het kind. Dit geldt met name voor (schuld)slavernij, gedwongen arbeid, het
gebruik van kinderen in prostitutie, pornografie, drugshandel, gevaarlijk
werk en werk in isolatie. Dit geldt ook voor gedwongen recrutering van kindsoldaten».Dat neemt niet weg dat Nederland zich ook zal inzetten voor de uitbanning
van andere vormen van ongewenste kinderarbeid. Overigens dragen vele vormen
van ontwikkelingssamenwerking, die immers leiden tot armoedevermindering,
ertoe bij dat de materiële noodzaak voor kinderarbeid vermindert.197Op welke manier verloopt de samenwerking met VROM aangaande
het «Clean Development Mechanism»? Welke concrete beleidslijnen
zijn er geformuleerd om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen in het
zuiden? (blz. 41)De samenwerking met (het ministerie van) VROM wordt in dit verband geconcretiseerd
in de opstelling van deel II van de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid, waarbij
VROM een coördinerende rol vervult. In genoemd deel II zal het buitenlandse
aandeel van het klimaatbeleid aan de orde komen. Voorzien is dat dit in februari
2000 aan de Tweede Kamer zal worden aangeboden.198Hoe verlopen de vorderingen naar aanleiding van de
notitie over het internationaal bossenbeleid? (blz. 41)Er komt geen nieuwe notitie over het internationaal bossenbeleid. Er wordt
wel gewerkt aan een internationaal hoofdstuk voor de nieuwe natuurnota NBL21.
In dit hoofdstuk worden de hoofdlijnen van beleid en uitvoering betreffende
natuur, bos, landschap en biodiversiteit uitgewerkt. De Regering zal deze
nota waarschijnlijk voorjaar 2000 aan de Kamer aanbieden.199Wat is de relatie tussen de noodzaak van een uitgebreid
postennetwerk en de sluiting van een aantal posten? (blz. 43) Het postennet vormt een belangrijk instrument voor het voeren van het
Nederlands buitenlands beleid. De Regering heeft de keuze gemaakt voor een
relatief uitgebreide vertegenwoordiging. Uitgangspunt voor de vestiging van
ambassades is primair het bilaterale belang dat Nederland bij de betreffende
staat heeft. Daarbij moet gedacht worden aan het politieke belang (inclusief
veiligheid), het economische belang, cultureel-historische en consulaire belangen.
Daarnaast komen activiteiten op terreinen als ontwikkelingssamenwerking, migratie
en drugsbestrijding prominent naar voren. Toch kan niet alles tegelijk. Wel
bestaat er de politieke wenselijkheid om vertegenwoordigd te willen zijn in
alle staten die kandidaat-toetreders tot de Europese Unie zijn. Financiering
daarvan binnen de HGIS is nog onderwerp van overleg. Inmiddels is U bericht
dat in het kader van de efficiency-taakstelling Nederland zijn posten in Yaoundé
en Melbourne zal sluiten, omdat daar onvoldoende activiteiten konden worden
ontplooid om de handhaving van volledige posten te rechtvaardigen.200Kan nader worden aangegeven waarom de bilaterale betrekkingen
juist met de oudste lidstaten van de EEG, het Verenigd Koninkrijk en Spanje
worden aangehaald? (blz. 43)Goede bilaterale betrekkingen zijn met name onontbeerlijk als basis voor
coalitievorming in internationale organisaties. Convergentie van belangen
en inzichten vormt de basis voor deze coalitievorming. In dat licht komen
binnen de EU en de NAVO alle lidstaten voor coalitievorming in aanmerking;
met al deze landen worden dan ook de hechte betrekkingen op het huidige al
intensieve niveau voortgezet. Er is echter aanleiding om in de betrekkingen
met een aantal landen een extra investering te doen, vanwege hun politieke
gewicht en vanwege het feit dat deze landen verreweg de grootste handelsen
investeringspartners van Nederland zijn. Enkele zijn bovendien lid van de
G-8. Voorts zijn het landen waar maatschappelijke en politieke ontwikkelingen
plaatsvinden die directe Nederlandse binnenlands-politieke relevantie hebben.
Met de dichterbij gelegen landen spelen verder uiteraard de concrete belangen
van grensoverschrijdende samenwerking en ook de kwestie van de beeldvorming
tussen de bevolkingen. Elk van de landen heeft in de afgelopen periode bovendien
aangegeven te hechten aan geïntensiveerde bilaterale samenwerking –
een welhaast absolute voorwaarde voor het aanhalen der betrekkingen.201Waarom richt de regering zich in het internationaal
cultuurbeleid vooral op een aantal landen en niet of minder op internationale
culturele activiteiten en initiatieven? (blz. 43)De regering heeft een vernieuwd internationaal cultuurbeleid ontwikkeld,
gericht op de intensivering van de bestaande culturele samenwerking en het
versterken van het cultureel profiel van Nederland. Het artistiek-inhoudelijk
criterium speelt in dit beleid een belangrijke rol. In aanvulling op het kwaliteitscriterium
wordt een aantal geografische en thematische criteria gehanteerd. Naar de
aard van het internationaal cultuurbeleid is een zeker regionale prioriteitsstelling
in mijn ogen onontkoombaar. Het alternatief is een gerichtheid op de gehele
wereld en voor een dergelijke bandbreedte bieden cultuurpolitiek en buitenlandspolitieke
uitgangspunten als zodanig weinig aanknopingspunten. Bovendien worden de relatief
beperkte middelen daarmee naar mijn oordeel te veel versnipperd en verliest
het internationale cultuurbeleid aan helderheid, diepgang en effectiviteit.Het internationaal cultuurbeleid richt zich echter ook op internationale
culturele activiteiten en initiatieven die buiten
die prioritaire landen vallen, indien de Nederlandse presentie daarbij voldoende
uitstraling heeft, de activiteit plaatsvindt in het kader van het gemeenschappelijk
cultureel erfgoed of in het kader van het Nederland Vrijhaven concept.Voorbeelden daarvan zijn het Sydney festival en het Adelaide Festival,
beide in Australië, de Biënnale in Sao Paulo, Brazilië, de
manifestatie 1000 jaar Gdansk in Polen en het wereldwijde project «Towards
a New Age of Partnership». Een totaal overzicht van deze activiteiten
is de Kamer aangeboden per brief van 14 juli (kamerstuk 26 682, nr. 1).202Op welke wijze dient het criterium culturele diversiteit
in het internationaal cultuurbeleid gestalte te krijgen? Dient er uit dit
budget ook nationaal beleid (culturele diversiteit in Nederland) gefinancierd
te worden? (blz. 43)Binnen het Internationale Cultuurbeleid nemen de HGIS Cultuurmiddelen
een belangrijke intrumentele positie in. Bij de aanwending van deze financieringsmiddelen
wordt t.a.v. het criterium «Culturele Diversiteit» vooral gekeken
of en op welke wijze culturele minderheden of bevolkingsgroepen participeren
in de oorspronkelijke projectopzet. Tevens wordt gekeken naar de samenwerkingsgraad
binnen het project tussen de verschillende culturele groepen. Daarbij geldt
overigens dat deze groepen een bijzondere positie moeten innemen in de Nederlandse
samenleving zoals bijvoorbeeld bij Turkse en Marokkaanse groepen het geval
is.Op beleidsmatig niveau wordt bovendien getracht contacten te leggen met
omringende landen die al de nodige ervaring hebben opgedaan met het faciliteren
en consolideren van culturele diversiteit (zoals bijvoorbeeld het Verenigd
Koninkrijk, Frankrijk en de Verenigde Staten).Culturele organisaties die aanvragen indienen in het kader van de Cultuurnota
van mijn collega van OCenW wordt gevraagd expliciet aandacht te besteden aan
dit criterium en voorstellen te ontwikkelen om daar invulling aan te geven.
Ook de Raad voor Cultuur is gevraagd aan dit criterium bijzondere aandacht
te schenken bij de beoordeling van aanvragen. Op basis van de voorstellen
die in het kader van de Cultuurnota worden ingediend, zullen OCenW en BZ een
meer uitgewerkt beleid ontvouwen ten aanzien van de positie van dit thema
in het internationale cultuurbeleid.Met de HGIS Cultuurmiddelen kan geen nationaal beleid worden gefinancierd.
Wel vinden er activiteiten in Nederland plaats in het kader van internationale
uitwisselingsprojecten.203Op welke manier zullen de bilaterale relaties met een
aantal EU-landen worden versterkt? (blz. 44)Doelstellingen van de intensivering zijn de behartiging van bilaterale
politieke en economische belangen, het aangaan van coalities, bij parallelle
belangen en inzichten, in multilaterale organisaties en het doen van gemeenschappelijke
voorstellen, het extra stimuleren van samenwerking op tal van terreinen, het
profiteren van elkaars ervaringen bij de behandeling van bijv. maatschappelijke
kwesties, het verbeteren van de grensoverschrijdende samenwerking en het bespreken
van grensoverschrijdende gevolgen van nationaal beleid en, voorzover van toepassing,
de verbetering van de wederzijdse beeldvorming. Daartoe zullen de volgende
instrumenten worden ingezet: Diverse Staatsbezoeken, van en naar enige van deze landen, onderstrepen
de hechtheid der betrekkingen. Bestaande regelmatige bilaterale ontmoetingen
op niveau van de Minister-President, de Minister van Buitenlandse Zaken en
de Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken met hun respectieve counterparts
zullen meer in dit kader worden geplaatst en er zal gestreefd worden naar
minstens een jaarlijks ritme. De betreffende bewindslieden hebben hierover
reeds afspraken gemaakt. Ook op ambtelijk niveau worden door geïntensiveerde
bilaterale bezoeken de contacten nader versterkt. Vooral wanneer het gaat
om actuele maatschappelijke onderwerpen die in beide landen spelen c.q. indien
er sprake is van een specifiek Nederlands belang op een deelterrein, worden
doelgerichte bezoeken van vakministers en ambtelijke delegaties uit de vakministeries,
alsmede contacten tussen maatschappelijke organisaties worden gestimuleerd.Met een aantal van de betrokken landen bestaat of wordt in het leven geroepen
een jaarlijkse conferentie, waarin maatschappelijke kwesties die in beide
landen spelen worden besproken door deskundige op de materie. Ook wordt gekeken
naar de mogelijkheden van seminars, uitwisselingen en dergelijke.204Waarom staan in de lijst met landen waarmee de bilaterale
betrekkingen worden geïntensiveerd geen Scandinavische landen? (blz.
44)De landenkeuze berust op de criteria als genoemd in het antwoord op vraag
200. Indien zich omstandigheden voordoen die het nuttig maken ook met één
of meerdere Scandinavische of andere (West-Europese) landen op specifieke
onderwerpen frequenter contact te hebben – waarbij de uitgesproken wil
tot intensivering van zo'n land zelf mede voorwaarde is – dan bestaat
daartoe de ruimte. De gemaakte keuze impliceert immers geenszins dat dwingend
exclusieve coalities met alleen genoemde zeven landen zouden kunnen ontstaan.
Op basis van parallelle belangen en inzichten zal per onderwerp worden vastgesteld
welke coalitie het meest geschikt is. Ten aanzien van de Scandinavische landen
bestaat o.a. veel belangstelling voor onderwerpen gerelateerd aan Ontwikkelingssamenwerking.
Wel is er sprake van een fysieke beperking, op politiek en ambtelijk niveau.Duidelijk zij overigens dat de intensivering niet ten koste mag gaan van
de hechte betrekkingen en de intensieve samenwerking met de overige West-Europese
landen. De thans plaatsvindende bilaterale contacten met de overige West-Europese
landen op politiek en ambtelijk niveau zullen dan ook worden voortgezet.205Deelt de regering de mening dat de mogelijke toetreding
van Polen tot de EU. Los van alle bijzondere aandacht, niet belangrijker kan
worden geacht dan die van bijvoorbeeld Tsjechië en Hongarije? (blz. 44)Het is niet wel mogelijk om te bepalen welke kandidaat-lidstaten belangrijker
zijn dan andere. Als grootste kandidaat-lidstaat, zowel in BNP- als bevolkingsomvang,
verdient Polen bijzondere aandacht hetgeen o.m. tot uitdrukking komt in de
samenwerking in het kader van de Utrecht-conferentie. Dit gegeven rechtvaardigt
evenwel niet een preferentiële behandeling bij het toetredingsproces.
De regering meent dat alle kandidaat-lidstaten, meer dan tot dusver het geval
was, op eigen merite dienen te worden beoordeeld. Landen die snelle vorderingen
boeken dienen dit in het verloop van de toetredingsonderhandelingen te merken. 206Deelt de regering de mening dat het belangrijk is om,
naast Polen, met meer toetredende landen een bijzondere bilaterale band aan
te gaan? (blz. 44)Ja. Momenteel wordt, in overleg met Hongarije en Tsjechië, gewerkt –
anders dan met Polen – aan een model voor intensivering van de bilaterale
betrekkingen met deze landen. In een later stadium zal ook met Slowakije een
dergelijk model ontwikkeld worden.207Kan de Nederlandse regering ten aanzien van alle zes
landen waar na besluitvorming in Helsinki mogelijk de onderhandelingen over
EU-toetreding worden aangevangen, per land haar oordeel geven over de voortgangsresultaten
die de Commissie heeft vastgesteld? (blz. 44)Het politieke landschap van Europa met betrekking tot de uitbreiding van
de Europese Unie is begin dit jaar aanzienlijk gewijzigd. De Kosovo-crisis
heeft eens te meer aangetoond dat het scheppen van een vrij, democratisch,
welvarend en ongedeeld Europa met kracht dient te worden nagestreefd. De koers
die door de ER van Luxemburg (december '97) is uitgezet, dient daarom te worden
aangepast.De ER zou het inclusieve karakter van het uitbreidingsproces extra moeten
benadrukken. Het enigszins kunstmatige onderscheid tussen de kandidaatlidstaten
in een kopgroep (ins) en achterblijvers (pre-ins) dient te worden opgeheven,
door ook met de zes pre-ins begin volgend jaar toetredingsonderhandelingen
te starten.Nederland is van mening dat de Commissie in zijn tweede voortgangsrapport
een zeer grondige en gedegen analyse van situatie in de kandidaatlidstaten
heeft gegeven. De rapportage heeft verder aan diepgang gewonnen. De regering
kan zich goed vinden in de beschrijving van de voortgang in de kandidaatlidstaten
zoals weergegeven in de rapporten van de Commissie. Hier volgt per «pre-in»
een korte samenvatting.ROEMENIË:Politieke CriteriaRoemenië vervult op het moment de politieke Kopenhagen criteria.
Om die positie te behouden zal de regering snel werk moeten maken van het
verbeteren van de situatie in de kinderzorg. De situatie van de meer dan 100 000
kinderen in kinderzorg instellingen is immers aanzienlijk verslechterd. De
regering heeft niet tijdig actie ondernomen om te garanderen dat voldoende
financiële middelen ter beschikking zijn gesteld en heeft deze kwestie
in het algemeen te weinig politieke prioriteit gegeven. Het betreft hier een
kwestie van mensenrechten (recht van een kind op redelijke levenscondities
en basis gezondheidsvoorzieningen).Voorts zal extra aandacht moeten worden besteed aan de onafhankelijkheid
en effectiviteit van de rechterlijke macht gezien het groeiende gebruik van
«ordonances». Daarnaast verdienen de strijd tegen corruptie en
de situatie van de Roma additionele aandacht.Roemenië is in staat geweest om de interne turbulentie omtrent de
staking van mijnwerkers en de externe crisis op de Balkan onder controle te
houden, zonder af te wijken van democratische beginselen en het respect van
«rule of law». Economische CriteriaRoemenië is nog ver verwijderd van een functionerende markteconomie.
De economische situatie in dit land is zeer zorgwekkend met een derde jaar
van recessie, voortdurende macro-economische instabiliteit en gebrek aan een
betrouwbaar juridisch en institutioneel raamwerk en stagnerende economische
hervormingen.Roemenië heeft nog een lange weg te gaan om de marktdruk van het
bedrijfsleven in de EU kunnen weerstaan.Overname AcquisRoemenië heeft voortgang geboekt bij het overnemen van het acquis
op gebied van staatssteun, openbare aanbesteding en supervisie van de banksector.
Kleine stappen zijn gezet m.b.t. standaardisatie en certificatie, maar het
gebrek aan raamwetgeving verhindert snelle voortgang op dit terrein. Er is
weinig voortgang geboekt op gebied van intellectueel eigendom en data-bescherming.
Roemenië heeft belangrijke stappen genomen m.b.t. het transport-acquis,
hoewel het wegvervoer en maritieme transport nog aandacht behoeven. Voortgang
is zeer matig op gebied van milieu: Roemenië geeft onvoldoende prioriteit
aan deze sector en er bestaan grote problemen m.b.t. lucht, water en afvalverwerking.
Terzake dient een investeringsplan te worden ontwikkeld op basis van een realistische
kostenschatting. Op een aantal terreinen (industrie en landbouw) ontstaat
vertraging doordat de noodzakelijke basis voor het functioneren van EU-wetgeving
(concurrerende private sector, functionerende markt voor landverkoop) en als
gevolg van de continue betrokkenheid van de staat in toezichthoudende activiteiten
waar het acquis behoefte heeft aan onafhankelijke instanties. Op gebied van
het JBZ-acquis is enige voortgang geboekt m.b.t. grensbewaking, politie en
migratiebeleid, maar er dient nog veel werk te worden verzet m.b.t. asielbeleid
en drugscontroles.Versterking AdministratieHoewel de inspanningen zijn vergroot is de capaciteit voor implementatie
en handhaving van het acquis nog onder de maat. De hervorming van de overheidsadministratie
is tot prioriteit benoemd, maar de concrete uitvoering ervan is nog niet van
de grond gekomen. Een aantal cruciale instellingen (bv. voor openbare aanbesteding)
moeten nog in het leven worden geroepen. Aanzienlijke inspanningen zijn nodig
in veel sectoren (milieu, financiële controle) om de overheidsadministratie
op het vereiste niveau te brengen. Er bestaat behoefte aan de onafhankelijkheid
van regulerende en toezichthoudende instanties, inclusief de centrale bank.
Hoewel de rechterlijke macht in een aantal opzichten in versterkt blijft het
een relatief zwak orgaan met een laag kennisniveau van EG-recht en een gebrek
aan technische voorzieningen.BULGARIJE:Politieke CriteriaBulgarije vervult de politieke Kopenhagen criteria. Aandacht dient te
worden besteed aan versterking van de «rule of law», de bescherming
van mensenrechten en rechten van minderheden (m.n. Roma), de strijd tegen
corruptie, en versterking van de rechterlijke macht. Economische CriteriaBulgarije blijft voortgang boeken om te komen tot een functionerende markteconomie,
maar begint vanuit een slechte startpositie.Bulgarije zal nog niet op middellange termijn de marktdruk van het bedrijfsleven
in de EU kunnen weerstaan, maar het land heeft wel indrukwekkende voortgang
geboekt.Overname AcquisBulgarije blijft voortgang boeken bij het overnemen van het acquis in
de meeste sectoren en heeft het afgelopen jaar vastberaden actie ondernomen
om de cruciale elementen van de interne markt wetgeving over te nemen. Dit
geldt voor de nieuwe wet m.b.t. openbare aanbesteding en voortgang op gebied
van standaardisatie. Substantiële vooruitgang wordt geconstateerd in
de strijd tegen piraterij (intellectueel eigendom), wetgeving op audiovisueel
gebied en de liberalisering van de telecommarkt. De nieuwe BTW en accijnswetgeving
is meer acquis-conform gemaakt. Er is geen aanzienlijke vooruitgang op gebied
van staatssteun. Ondanks enige voortgang op gebied van landbouw, blijven er
problemen m.b.t. implementatie, m.n. als gevolg van gebrek aan middelen. De
veterinaire inspectie en de grensbewaking dienen te worden versterkt en de
restitutie van land dient te worden versneld teneinde de markt voor land transparanter
te maken en zodoende investeringen op lanbouwgebied te bevorderen.Op 5 november heeft het Bulgaarse Parlement de regering een onderhandelingsmandaat
gegeven t.a.v. de kerncentrale Kozloduy. De regering heeft daarbij aangegeven
akkoord te gaan met vervroegde sluiting van de reactoren 1–4 mits daar
voldoende financiële compensatie tegenover staat.Belangrijke stappen zijn gezet om te komen tot een regionaal beleid, maar
er is weinig voortgang in de sociale sector. Er is enige voortgang op gebied
van milieu-wetgeving, maar het gebrek aan een integrale strategie en sectorale
strategieën die nodig zijn voor investeringen blijft een probleem vormen.
Bulgarije heeft aanzienlijke voortgang geboekt op gebied van JBZ, m.n. op
gebied van immigratie en justitie. Bulgarije heeft een wet voor de status
van rijksambtenaren aangenomen en heeft belangrijke voortgang geboekt bij
het opzetten van een juridisch raamwerk voor de instellingen die het acquis
moeten uitvoeren. Echter, het gebrek aan «human resources» en
financiële middelen doet af aan de capaciteit van deze instellingen.
Het is van belang dat voortgang wordt gemaakt bij het opzetten van mechanismen
voor financiële controle en transparante openbare aanbesteding met het
oog op het absorberen van de groeiende EU-steun. Op JBZ-gebied dient Bulgarije
zich te blijven inspannen bij het verbeteren van de grenscontrole en de overname
van het acquis.SLOWAKIJE:Politieke CriteriaDankzij de belangrijke stappen die het land heeft gezet voldoet Slowakije
thans aan de politieke Kopenhagen criteria. De verkiezingen in september 1998
brachten een democratische coalitieregering aan de macht. Het land heeft sindsdien
een ambitieus politiek hervormingsprogramma doorgevoerd. In december 1998
werden eerlijke en vrije gemeenteverkiezingen gehouden. Er zijn constitutionele
wijzigingen doorgevoerd die de directe verkiezing van de President in mei
1999 hebben vergemakkelijkt. Voorts werd de mogelijkheid geboden aan oppositie
partijen om deel uit te maken van parlementaire comités. De regering
waarin ook vertegenwoordigers van de Hongaarse minderheidspartijen
zitting hebben, heeft in nauwe samenwerking met betrokken internationale organisaties
een taalwet voor minderheden voorbereid, die door het parlement in juli is
goedgekeurd. De situatie van de Hongaarse minderheid in het land is daarmee
aanzienlijk verbeterd. Amendementen van de constitutie zijn in voorbereiding
om de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht te versterken.Aandacht dient te worden besteed aan de stabilisering van het functioneren
van de democratische instellingen, de strijd tegen corruptie en misdaad en
de bescherming van rechten van minderheden (m.n. de Roma).Economische CriteriaSlowakije zal, indien het de economische hervormingen doorzet, volgend
jaar over een functionerende markteconomie beschikken.Slowakije's huidige hervormingsprogramma moet het land in staat stellen
op middellange termijn de marktdruk van het bedrijfsleven in de EU te weerstaan.Overname AcquisSlowakije heeft voortgang geboekt bij de overname van het acquis en het
versterken van de overheidsadministratie. De Slowaakse regering heeft in hoog
tempo wetgeving afgeschaft die onder het vorige regime was aangenomen en niet
acquis-conform was. De regering heeft strategische besluiten genomen die een
solide basis vormen voor nieuwe wetgeving en versterking van de instellingen.Belangrijke voortgang werd geboekt m.b.t. de energiesector met het besluit
van de regering om units 1–2 VI van de kerncentrale Bohunice voor resp.
2006 en 2008 te sluiten. Ook werd voortgang geboekt m.b.t. overname van acquis
op gebied van standaarden en certificatie, openbare aanbesteding en staatssteun.Versterking AdministratieOp dit gebied is de capaciteit m.b.t. EU-coördinatie verbeterd. De
eerste stappen zijn gezet om een scheiding te maken tussen wetgevende-, standaardisatie
en accreditatie-taken in het kader van standaardisatie. Recent aangenomen
wetgeving vormt de basis voor de cruciale structuren voor de interne markt.
Er is meer prioriteit gegeven aan verbetering van capaciteit m.b.t. milieubeleid.
Echter, de wet inzake de status van rijksambtenaren, die nodig is voor verdere
verbetering van de overheidsadministratie, is niet aangenomen. In andere belangrijke
sectoren als regionaal beleid, financiële controle en JBZ is vertraging
ontstaan bij het opzetten van relevante instellingen. Er bestaat behoefte
aan onafhankelijke regulerende en toezichthoudende instanties.Gezien de vertraging die Slowakije heeft opgelopen bij de voorbereiding
op EU-lidmaatschap (vorige regime), is het van belang dat de voorbereiding
van wetgeving nauw vergezeld gaat met de planning van het opzetten en versterken
van de overheidsadministratie terzake. Slowakije zal zich aanzienlijk moeten
inspannen bij de voorbereiding en implementatie van wetgeving en versterken
van zijn administratie, wil het gelijke tred houden met andere kandidaatlidstaten.LETLAND:Politieke CriteriaLetland voldoet aan de politieke Kopenhagen criteria. Hoewel aanzienlijke voortgang is geboekt bij de integratie van «non citizens»
is het noodzakelijk dat de uiteindelijke tekst van de taalwet conform wordt
gemaakt aan de relevante internationale normen. Letland heeft zich op dit
punt enige flexibiliteit getoond.Aandacht verdienen de strijd tegen corruptie, versterking van de rechterlijke
macht en de bevordering van de Letse taaltrainingen onder «non citizens».Economische CriteriaLetland beschikt over een functionerende markteconomie.Ondanks de impact van de economische crisis in Rusland heeft Letland goede
voortgang geboekt en wordt in staat geacht op middellange termijn de marktdruk
van het bedrijfsleven in de EU te kunnen weerstaan.Overname AcquisLetland heeft aanzienlijk voortgang geboekt bij de overname van acquis
en het opzetten van de uitvoeringsinstanties in de meeste sectoren. Echter,
het wetgevingsproces dient te worden versneld m.b.t. wederzijdse erkenning
van diploma's, data-bescherming, telecommunicatie, landbouw, visserij, gezondheid
en veiligheid op het werk, douane, regionaal beleid en financiële controle.Versterking AdministratieLetland heeft inzake versterking van de administratie belangrijke voortgang
geboekt m.b.t. cruciale aspecten van de interne markt (standaardisering, certificatie,
mededinging en staatssteun). Echter, vertraging bij de implementatie van de
algemene hervorming van de overheidsadministratie dreigt de capaciteit om
het acquis te effectief te implementeren te verzwakken. De kennis van EG-recht
in de rechterlijke macht is beperkt, maar er wordt actie ondernomen om de
training terzake te verbeteren. Er bestaat behoefte aan onafhankelijke regulerende
en toezichthoudende instanties op gebied van telecom en energie. Aandacht
is nodig voor versterking van de douane en belasting-administratie, de maritieme
veiligheidsinspecties en financiële controle mechanismen.LITOUWEN:Politieke CriteriaLitouwen vervult de politieke Kopenhagen criteria. Aandacht moet worden
besteed aan de strijd tegen corruptie en hervorming van de rechterlijke macht.Economische CriteriaLitouwen zal, indien het de economische hervormingen doorzet, volgend
jaar over een functionerende markteconomie beschikken.Litouwen zal de recente inspanningen moeten voortzetten om op middellange
termijn de marktdruk van het bedrijfsleven in de EU te kunnen weerstaan.Overname AcquisLitouwen heeft goede voortgang gemaakt bij de overname van het interne
markt acquis, met name m.b.t. openbare aanbesteding, intellectueel en industrieel
eigendom, vrij verkeer van kapitaal en diensten en mededinging. Verdere aanpassing
op gebied van monitoring en controle van staatssteun is nodig.
Aandacht dient uit te gaan naar handhaving van wetgeving inzake intellectueel
eigendom. Er is geen voortgang geboekt m.b.t. de audiovisuele sector, en aanzienlijke
inspanningen zijn nodig m.b.t. fiscale wetgeving. Hoewel voortgang is geboekt
op landbouw en veterinair en fytosanitair gebied, is dit niet het geval in
de visserij-sector. De overname van het transport-acquis verloopt voorspoedig.
Nadere inspanningen zijn nodig m.b.t. wegvervoer, maritieme veiligheid en
luchtvaart. Litouwen heeft voortgang gemaakt inzake milieu-wetgeving en het
degelijke implementatie-programma's ontwikkeld. Litouwen heeft een vastberaden
inspanning gepleegd op gebied van energie en heeft besloten tot sluiting van
unit 1 van de kerncentrale Ignalina voor 2005, waarbij verwacht wordt dat
unit 2 van de centrale in uiterlijk 2009 gesloten zal worden. Weinig voortgang
is geboekt m.b.t. financiële controle, noch qua wetgeving noch qua instellingen.Versterking AdministratieLitouwen heeft en wet inzake de status van rijksambtenaren aangenomen
en heeft de nodige trainingprogramma's opgezet. Hervorming van de rechterlijke
macht is doorgezet, met als voorbeeld de introductie van administratieve rechtbanken,
de reorganisatie van de publieke aanklager, en de versterking van het «court
department» in het Ministerie van Justitie. De meeste belangrijke instellingen
die nodig zijn voor de implementatie en handhaving van het interne markt acquis
zijn opgezet. Aandacht dient uit te gaan naar de versterking van de Mededingingsautoriteit
en de Consumentenbeschermings-autoriteit. De veterinaire en fytosanitaire
inspecties zijn versterkt en de eerste stappen zijn gezet voor de instellingen
die het GLB zullen moeten implementeren. De institutionele capaciteit m.b.t.
regionaal beleid, douane, transport, visserij, en financiële controle
dient verder te worden versterkt. Litouwen dient ervoor zorg te dragen dat
de indrukwekkende voortgang inzake overname van het acquis ook vergezeld gaat
van voortgang m.b.t. institutionele capaciteit.MALTA:Politieke CriteriaMalta vervult de politieke Kopenhagen criteria.Economische CriteriaMalta beschikt over een functionerende markteconomie.Malta zal naar verwachting de concurrentiedruk binnen de EU kunnen weerstaan
indien het de noodzakelijke maatregelen neemt, met name op het terrein van
herstructurering van de industrie.Overname AcquisDe voortgang bij de overname van het acquis is nog beperkt. Dit is ten
dele als gevolg van de korte tijdsbestek tussen de update van het Commissie
Avis inzake Malta en de publicatie van onderhavige voortgangsrapportage. Met
uitzondering van overname en implementatie van het acquis m.b.t. het vrij
verkeer van diensten, is weinig voortgang geboekt m.b.t. het interne markt
acquis (intellectueel eigendom, data-bescherming, vrij verkeer van goederen,
vrij verkeer van kapitaal, vrij verkeer van personen), en mededinging (staatssteun
controle, anti-trust). Herstructurering van de industrie verdient nadere aandacht.
Malta dient het tempo in overname van het acquis m.b.t. douane, werkgelegenheid
en sociaal beleid en maritiem transport op te voeren. Geen voortgang
werd bereikt in de milieu-sector.Versterking AdministratieInstellingen dienen nog te worden opgericht op gebied van milieu, douane,
consumentenbescherming, visserij, maritiem transport, en regionaal beleid.
De administratieve capaciteit dient over de gehele linie te worden versterkt.208In welke mate wordt voldaan aan de voorwaarden die
Nederland stelt aan de succesvolle uitvoering van het Stabiliteitspact? Hoe
en op welk moment zullen door de regering deze voorwaarden worden getoetst?
(blz. 45)In oktober jl. kwamen de drie werktafels van het Stabiliteitspact voor
het eerst bijeen. De volgende bijeenkomsten zijn gepland voor begin 2000 en
zullen in de regio plaatsvinden onder regionaal co-voorzitterschap.De ervaring met de eerste ronde van de werktafels toont aan dat er een
extra inzet van alle betrokkenen nodig is om een betekenisvolle deelname van
de landen in de regio mogelijk te maken. De subcoördinatoren en (co-)voorzitters
van de werktafels dienen meer aandacht te besteden aan een tijdige inhoudelijke
voorbereiding samen met de landen in de regio.Nadat begin 2000 de volgende ronde in de regio heeft plaatsgevonden zal
de werkwijze opnieuw geëvalueerd worden. Inmiddels zet Nederland zich
ook in bilaterale contacten met de betreffende landen in voor een meer actieve
participatie van de regio.209Op welke gronden is ervoor gekozen om het gehele extra
bedrag, vrijkomend door de veranderde toerekening van het BNP, te reserveren
voor het Stabiliteitpact? Waarom is dit geld bijvoorbeeld ook niet ingezet
voor de MOL's? (blz. 45)In het verleden was het bij wijzigingen van de berekeningssytematiek voor
het BNP, die leidden tot een hoger vastgesteld BNP, niet ongebuikelijk dat
het enige jaren duurde voordat ontwikkelingssamenwerking in volle omvang kon
profiteren van de extra ruimte. Ditmaal is het anders gegaan en is het proportionele
deel van de extra groei direct aan het HGIS-budget toegevoegd. Vanwege de
grote noden op de Balkan is daarbij besloten dat de extra ruimte als gevolg
van de herberekening de erstkomende jaren wordt ingezet voor het Stabiliteitspact.210Hoeveel geld is tot nu toe door de internationale gemeenschap
toegezegd voor het Stabiliteitspact?De eerste regionale donorconferentie zal naar verwachting begin 2000 plaatsvinden.
Voor het overige wordt verwezen naar het antwoord op vraag 14.211Hoeveel van deze toezeggingen zijn inmiddels werkelijk
gedoneerd?Zie het antwoord op vraag 14.212Hoeveel stelt Nederland in 2000 ter beschikking aan
het Stabiliteitspact en in welke begrotingsartikelen? Voor hulp aan Zuidoost Europa is in 2000 NLG 402 miljoen beschikbaar,
waarvan 150 miljoen non-ODA. Dit bedrag is in de begroting geboekt onder begrotingsartikel
15.01. Zoals aangegeven in de notitie «Inzet van het Instrumentarium
van OS in Zuidoost Europa» zal een deel hiervan beschikbaar zijn voor
regionale activiteiten die in het kader van het Stabiliteitspact ontwikkeld
zullen worden. Nederland geeft daarbij de voorkeur aan financiering van regionale
activiteiten die door de landen zelf worden voorgelegd. Daarom is het nog
niet mogelijk om de totale Nederlandse bijdrage aan het Stabiliteitspact aan
te geven.213Hoe wordt volgens de regering verzekerd dat bij uitvoering
van het Stabiliteitspact voor Zuidoost-Europa het midden- en kleinbedrijf
in de regio een belangrijke rol zal spelen? (blz. 45)In de notitie «Inzet van het Instrumentarium van OS in Zuidoost
Europa» is aangegeven op welke wijze de ontwikkeling van het midden-
en kleinbedrijf in de regio bevorderd zal worden. Directe ondersteuning in
de vorm van kredietverschaffing aan het MKB zal bilateraal gegeven worden
via de FMO (Nederlandse FinancieringsMaatschappij voor Ontwikkelingslanden
N.V.) en multilateraal via o.a. de IFC (International Finance Cooperation).
Daarnaast wordt het PSO-programma uitgebreid en staat het generieke EZ-instrumentarium
op het gebied van investeringsbevordering open voor de landen in de regio,
vooralsnog binnen de FRJ met uitzondering van Servië. Voorts worden economische
hervormingsprogramma's van de Wereldbank ondersteund, die met name gericht
zijn op privatisering van zowel de grote als de kleine overheidsbedrijven
en die in meer algemene zin de ontwikkeling van de private sector ondersteunen.Bovengenoemde instrumenten zijn van belang voor de ontwikkelingen binnen
de afzonderlijke landen in de regio. In het kader van de economische werktafel
van het Stabiliteitspact worden thans voorstellen ontwikkeld om ook in onderlinge
samenwerking het ondernemingsklimaat in de regio te verbeteren, o.a. door
het ontwikkelen van een regionaal Investeringscharter en een regionale Bussiness
Advisory Council.214Welke concrete gevolgen zal de Gemeenschappelijke Strategie
voor de betrekkingen met Rusland hebben voor het Nederlands beleid ten aanzien
van dit land? (blz. 45)De Gemeenschappelijke Strategie ten aanzien van Rusland heeft als belangrijkste
doelstelling het vergroten van de coherentie en onderlinge afstemming tussen
de diverse aspecten van de EU-relatie met Rusland, met inbegrip van de diverse
EU-activiteiten met betrekking tot Rusland, en derhalve ook de afstemming
tussen de instrumenten van de drie pijlers van de EU. Op Nederlands initiatief
is in de Gemeenschappelijke Strategie tevens een intensivering van de politieke
dialoog tuusen de EU en Rusland voorzien. In de ogen van Nederlandse regering
is het thans opportuun de Gemeenschappelijke Strategie aan een evaluatie te
onderwerpen, waarbij met name de vraag aan de orde dient te komen in hoeverre
de Gemeenschappelijke Strategie voor Rusland het meest geeigende voorbeeld
is voor de nog te formuleren strategieen ten aanzien van Oekraine en het Middelandse
Zeegebied. Algemeen gevoelen binnen de EU is immers dat het de GSR ontbreekt
aan een lange termijn strategische visie. In deze zin zal de GSR voor het
bilaterale samenwerkingsprogramma tusen Nederland en Rusland vooralsnog weinig
concrete gevolgen hebben. Wel is het streven erop gericht dit programma duidelijker
af te stemmen op programma's van overige EU-lidstaten. 215Zal de oorlog om Tsjetsjenië consequenties hebben
voor de Nederlandse bijdrage aan de economische en democratische ontwikkeling
in Rusland? En zo ja, aan welke gevolgen dient dan te worden gedacht? (blz.
45)De Nederlandse regering is uiteraard zeer bezorgd over de ontwikkelingen
in het Tsjetsjeense conflict. De Nederlandse initiatieven in EU- en OVSE-kader
teneinde deze bezorgdheid aan de Russische regering over te brengen getuigen
daarvan. De Nederlandse regering is evenwel vooralsnog van mening dat de Nederlandse
bijdrage aan de economische en democratische ontwikkeling in Rusland een lange
termijn doelstelling dient om het transitieproces in de Russische Federatie
te bevorderen. De nog fragiele democratische krachten in Rusland hebben deze
steun thans zeer nodig. Stopzetting van deze hulp zou bovendien nationalistische
krachten in Rusland in de kaart kunnen spelen. Derhalve zal de Nederlandse
regering deze steun vooralsnog niet conditionaliseren ten opzichte het conflict
in de Noordelijke Kaukasus. 216Hoe schat de regering de gevolgen in van de toenemende
tendens tot unilateralisme in buitenlandse politiek van de Verenigde Staten,
zoals blijkt uit de afwijzing van het kernstopverdrag en van het Internationaal
Strafhof, voor de transatlantische relatie? (blz. 46)De buitenlandse politiek van de Verenigde Staten is het resultaat van
een samenspel tussen administratie en Congres, waarbij grosso modo de administratie
meer internationaal gericht is dan het Congres.De uitspraken en de initiatieven van de VS-administratie getuigen allesbehalve
van een unilateralistische houding maar veeleer van een voortzetting van de
traditionele internationale betrokkenheid. Zo heeft President Clinton, na
de verwerping van het Alomvattend Kernstopverdrag (CTBT) door de Amerikaanse
Senaat, het Amerikaanse moratorium op kernproeven herbevestigd en aangekondigd
dat hij de strijd voor ratificatie zal voortzetten (zie ook mijn brief van
3 november jl., kenmerk DVB/NN-501/99).De VS heeft tevens vanaf het begin actief deelgenomen aan het internationale
overleg over het Internationaal Strafhof. Hoewel de VS het in 1998 in Rome
bereikte onderhandelingsresultaat over het Internationaal Strafhof niet heeft
ondertekend, participeert de VS onverminderd serieus in de internationale
vervolgdiscussies. De begrotingsvoorstellen van de Clinton-administratie voor
het fiscale jaar 2000 geven evenmin de indruk dat de VS een unilaterale (of
isolationistische) koers wenst te varen. Daarentegen gebruikt mijn collega
Dr. Albright elke gelegenheid in de VS om het Amerikaanse publiek te wijzen
op de noodzaak – en het VS eigenbelang terzake – van een voortgezette
Amerikaanse intenationale betrokkenheid. Zij heeft dienovereenkomstig de afgelopen
dagen met grote inspanning gewerkt aan een mogelijk compromis in het Congres
aangaande de problematiek van de achterstallige betalingen van de VS aan de
VN.Het is naar mijn mening derhalve van belang dat Nederland (en natuurlijk
ook andere landen) – zoals ook aangegeven op pag. 46 van de Memorie
van Toelichting – in een politieke dialoog op alle niveaus, mede ter
ondersteuning van de inzet van de Clinton administratie, steeds weer naar
voren brengt een optimale Amerikaanse betrokkenheid bij het multilaterale
netwerk absoluut noodzakelijk te achten én ook zeer op prijs te stellen. 217Op welke manieren wordt druk uitgeoefend op de Verenigde
Staten om af te zien van het toepassen van de doodstraf, zeker in gevallen
waarin het minderjarigen of psychiatrische patiënten betreft? (blz. 46)Het zorgwekkende probleem van de doodstraf in de VS stelt Nederland regelmatig
aan de kaak. Bij voorkeur samen met de EU-partners, alle principiële
tegenstanders van de doodstraf. Dit gebeurt zowel in internationale fora als
in directe contacten met de VS.De EU beschikt sinds 1998 over richtsnoeren op basis waarvan gezamenlijk
actie kan worden ondernomen. De ambassades van de EU lidstaten in Washington
voeren voorts regelmatig overleg met het oog op een zo effectief mogelijke
benadering van de VS autoriteiten, op zowel federaal als op deelstaatniveau.In individuele gevallen (zeker als het gaat om psychiatrische patiënten
of personen die bij het plegen van het misdrijf jonger dan 18 jaar waren)
worden de desbetreffende VS autoriteiten er op gewezen dat, in geval van tenuitvoerlegging
van de doodstraf, een schending plaats heeft van in acht te nemen internationale
minimumnormen. Daarbij wordt dan steeds gepleit voor strafomzetting.De doodstraf als zodanig staat tegenwoordig op de agenda bij ambtelijk
EU/VS overleg in het kader van de zgn. Nieuwe Transatlantische Agenda.In multilateraal verband is tijdens de OVSE Toetsingsconferentie –
die van 20 september tot 1 oktober jl. te Wenen plaatsvond – het onderwerp
doodstraf nog eens expliciet aan de orde gesteld.218Hoe wil de regering in de Veiligheidsraad de gelijkgezindheid
met Canada benutten? (blz. 47)Nederland en Canada streven beide in de Raad een bredere aanpak na van
zaken die vrede en veiligheid regarderen, en onderhouden hiertoe intensieve
contacten. Zo vindt samenwerking plaats met betrekking tot humanitaire aspecten
van vrede en veiligheid. Nederland heeft o.a. tijdens het voorzitterschap
van de Raad in september jl. follow-up gegeven aan een Canadees inititiatief
(van februari jl.) inzake de bescherming van burgers in gewapend conflict.
Canada heeft toegezegd follow-up te willen geven aan het Nederlandse initiatief
inzake kleine wapens tijdens haar volgend voorzitterschap van de Raad.Ook op het gebied van sancties wordt zo veel mogelijk samengewerkt. Nederland
steunt met name initiatieven van Canada met betrekking tot het sanctieregime
Angola, waar Canada het voorzitterschap van de desbetreffende VR-commissie
bekleedt.219Over welke gegevens beschikt de regering die aantonen
dat de economische ontwikkelingen in Latijns-Amerika in het algemeen veelbelovend
zijn? Betekent dit dat de economische situatie van de meerderheid van de Latijnsamerikaanse
bevolking door de genoemde ontwikkelingen is verbeterd? (blz. 48)De regeringen van Latijns-Amerikaanse landen hebben in het afgelopen decennium,
veelal met steun van het IMF, met succes werk gemaakt van de sanering van
hun economieën. Zij hebben door orde op zaken te stellen in de overheidsfinanciën,
door sanering van het bankwezen, privatiseringsprogramma's en maatregelen
gericht op handelsliberalisatie een gezonde basis gelegd voor verdere economische
ontwikkeling. Deze processen zijn overigens niet overal even ver gevorderd.
Groeiende regionale samenwerking in het kader van met name Mercosur en de
Andes Gemeenschap draagt eveneens bij tot de gunstige vooruitzichten op langere termijn. De tegenslagen van het afgelopen jaar hadden hoofdzakelijk
externe oorzaken (Azië-crisis) en doen niet af aan het in het algemeen
positieve beeld van de economische perspectieven voor deze regio. Dit alles
neemt niet weg dat dit werelddeel nog ernstige sociale problemen kent. De
regeringen in Latijns-Amerika zien het thans veel meer dan vroeger als hun
politieke verantwoordelijkheid de armoede terug te dringen en maatschappelijke
voorzieningen beter toegankelijk te maken voor alle lagen van de bevolking.
De consensus hierover kwam duidelijk tot uiting tijdens de EU-LAC top van
staatshoofden en regeringsleiders van de Europese Unie, Latijns-Amerika en
het Caraïbisch gebied eind juni jl. in Rio de Janeiro (zie brief van
de Minister van Buitenlandse Zaken a.i., kenmerk DWH-125/99 dd. 27 juli 1999,
aan de Voorzitter van Uw Kamer).220Op welke manier zal de regering het integreren van
de sociale component binnen de handelsliberalisatie stimuleren of bewerkstelligen?
(blz. 48)Het doel van handelsliberalisatie is algemene welvaartsverbetering in
de deelnemende landen. Teneinde deze welvaartsverbetering ten goede te laten
komen aan alle lagen van de bevolking is het van belang dat betrokken landen
een adequaat sociaal-economisch beleid voeren. Hierbij moet o.m. aandacht
besteed worden aan evenwichtige verdeling van inkomens, de opzet van een sociaal
vangnet en aan versterking van de nationale productieve sector die internationaal
concurrerend is.Enerzijds is dit de verantwoordelijkheid van nationale overheden. Nederland
stimuleert beleidsaanzetten op deze terreinen via beleidsdialogen met landen
waarmee een ontwikkelingsrelatie onderhouden wordt en, waar mogelijk, met
financiële ondersteuning.Anderzijds is het van belang dat internationale organisaties actief inspelen
op de mogelijke sociale gevolgen van handelsliberalisatie. Dit vereist een
samenhangend beleid van m.n. IMF, Wereldbank en WTO op dit terrein. Nederland
stimuleert actief in deze drie fora vergaande beleidscoherentie.Ook in EU-kader wordt aandacht besteed aan de sociale component van handelsliberalisatie.
Dit heeft bijvoorbeeld geleid tot de toekenning van bijzondere handelspreferenties
via het Algemeen Preferentieel Stelsel aan landen die zich gecommitteerd hebben
aan fundamentele ILO-normen. Daarnaast wordt in EU-verband gepleit voor oprichting
van een «Joint standing working forum» van ILO en WTO, waarin
een verdere dialoog kan plaatsvinden over de relatie tussen handel en sociale
normen.221Hoe beoordeelt de regering de huidige situatie in Cuba?
(blz. 48)Politiek: Ook in 1999 wordt de situatie in Cuba gekenmerkt door immobiliteit,
ideologisch isolement en een slechte mensenrechtensituatie. Cuba is nog steeds
een politiek centraal geleide één partij-staat. Terwijl de overheid
alleen compromissen sluit als het niet niet anders kan, betaalt de Cubaanse
bevolking de rekening in de vorm van een onnodig laag levensniveau en onvrijheid.
De handelsblokkade van de VS dient als excuus voor de interne politieke intolerantie.
Het einde van de VS-boycot zou grote invloed kunnen hebben op de situatie
in Cuba. De onvermijdbare veranderingen op economisch gebied zullen vrijwel
zeker consequenties hebben voor de maatschappelijke verhoudingen en de politieke
structuren.Economie: Cuba heeft zich, na het wegvallen van de Sovjet-steun, economisch
moeten openstellen voor de buitenwereld. Het toerisme wordt als
inkomstenbron steeds belangrijker. Het buitenlands bedrijfsleven positioneert
zich in afwachting van een verandering van het systeem en om de investeringsstroom
uit de VS voor te zijn. De nationale economie blijft echter centralistisch
en inefficiënt, waarbij vrij ondernemersschap vrijwel niet is toegestaan.
Economische groeikansen blijven daarom onbenut.Mensenrechten: Het regime laat nu en dan de teugels vieren om ze vervolgens
weer aan te halen. Sinds begin 1999 is het laatste het geval. Als de informele
oppositie teveel «in the picture» dreigt te komen, bijvoorbeeld
door gesprekken met buitenlandse hoogwaardheidsbekleders, vinden arrestaties
plaats. Vier bekende dissidenten blijven vooralsnog gevangen. Behalve de Europese
Unie kritiseren ook Latijns Amerikaanse landen de mensenrechtensituatie.Perspectief: Veranderingen in Cuba gaan heel langzaam. Toenemende buitenlandse
handels- en andere contacten zullen de druk op het Cubaanse politieke systeem
vergroten. Door de Cubaanse overheid te blijven aanspreken op het mensenrechtenbeleid,
de handelsrelaties te bevorderen en de «civil society» door contacten
te ondersteunen, kan op termijn een bijdrage worden geleverd aan de verhoging
van het welvaartsniveau van de Cubaanse bevolking en een vreedzame overgang
naar een pluriforme samenleving.222Welke middelen staan u ter beschikking het vredesproces
in Colombia te ondersteunen en in hoeverre bent u bereid die middelen in te
zetten? Is Nederland bereid de kwalijke gevolgen van het oplaaiende geweld
in Colombia op de internationale agenda te plaatsen? (blz. 48)Nederland heeft tot nu toe in contacten met de Colombiaanse regering en
indirect met het gewapende verzet steeds laten uitkomen bereid te zijn een
faciliterende rol in een toekomstig vredesproces te spelen. De sterke voorkeur
gaat overigens uit naar het vervullen van een dergelijke rol in EU-verband,
waar Nederland zich inspant voor nauwere politieke samenwerking met Colombia.
De politieke bereidheid om faciliterend op te treden in een eventueel vredesproces
gaat gepaard met een substantiële OS-inspanning. De regering heeft op
de begroting voor ontwikkelingssamenwerking voor Colombia onder meer NLG 2 500 000
gereserveerd voor activiteiten op het terrein van mensenrechten, vredesopbouw
en goed bestuur (begrotingsartikel 09.03). De meeste projecten in dit kader
worden uitgevoerd door lokale niet-gouvernementele organisaties maar projecten
met de Colombiaanse overheid zijn in beginsel eveneens mogelijk.223Op welke termijn verwacht U vanuit de Europese Unie
een versoepeling ten aanzien van de toegang van Latijnsamerikaanse landbouwproducten
tot de interne markt? (blz. 48)Er worden op dit moment met een aantal Latijnsamerikaanse landen onderhandelingen
gevoerd over bilaterale/bi-regionale vrijhandelsakkoorden. Deze zullen onder
meer een verbeterde markttoegang opleveren voor landbouwproducten. Het gaat
om de onderhandelingen tussen de EU en Mexico, die in een afrondende fase
verkeren, en de onderhandelingen tussen de EU en Chili, en de EU en Mercosur
(Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay). Voor deze laatste twee
akkoorden zijn de voorbereidende besprekingen bijna afgerond, en zullen de
eigenlijke onderhandelingen op 24 november 1999 officieel van start gaan.
Daarbij wordt begonnen met onderhandelingen over non-tarifaire belemmeringen. Voor Mexico betekent dit dat de toegang tot de interne markt voor Mexicaanse
producten en diensten gradueel versoepeld zal worden over een periode van
maximaal tien jaar, gerekend vanaf het moment van inwerkingtreding van het
akkoord. Wanneer het akkoord in werking zal treden, hangt af van het verloop
van de onderhandelingen, welke zich in een eindstadium bevinden.Met Mercosur en Chili zal vanaf 1 juli 2001 worden onderhandeld over
afbraak van tarifaire belemmeringen. De onderhandelingen met Chili en Mercosur
zullen echter pas worden afgesloten wanneer een akkoord is bereikt in de WTO
millennium-ronde, zodat de bi-regionale akkoorden niet tegenstrijdig zullen
zijn met hetgeen in multilateraal verband is afgesproken.De landen in Latijns-Amerika die niet onder de drie bovengenoemde akkoorden
vallen, zullen van de voortgaande liberalisering in WTO-kader kunnen profiteren
voor versoepelde toegang van hun landbouwproducten tot de interne markt.224Waarom wordt in de begroting onder het kopje Latijns-Amerika
met geen woord gerept over de orkaan Mitch en de gevolgen van deze ramp? Wat
is de stand van zaken in de Mitch-landen en op welke wijze is Nederland nog
hierbij betrokken? (blz. 48)«Mitch» wordt vermeld onder het kopje humanitaire hulp (pag.
29). De herstelwerkzaamheden na «Mitch» zijn nog in volle gang
en zullen zich nog over de eerstvolgende jaren uitstrekken. Seizoensinvloeden
vertragen het herstelproces. Voorts wordt de reconstructie gecompliceerd door
de noodzaak om rampenvoorzorgsmaatregelen in het herstelproces in te bouwen
teneinde de kwetsbaarheid voor de toekomst te verminderen. De uitvoeringscapaciteit
in de verschillende «Mitch»-landen stelt grenzen aan de voortgang
van het reconstructieproces. Toch is het nodige tot stand gebracht.De door Nederland in 1998 in het vooruitzicht gestelde noodhulpfondsen
zullen ultimo 1999 vrijwel geheel zijn besteed. Daarnaast hebben de ambassades
in de regio lastens de reguliere hulpfondsen bijgedragen aan het reconstructieproces,
uitgevoerd binnen het kader van lopende projecten c.q. met hun «vaste»
partnerorganisaties. Daarmee zal in 2000 worden voortgegaan. Er komen nog
aanvragen binnnen.Nederland is een van de donoren die zich sterk maakt voor het inbouwen
van voorzorgsaspecten in het reconstructieproces en die de landen in de regio
daarop aanspreekt.225Kan worden aangegeven wat de bijdrage aan het vredesproces
in het Midden-Oosten tot nu toe is geweest van Saoedi-Arabië?Saoedi-Arabië valt te karakteriseren als een belangrijke speler op
de achtergrond aan Arabische zijde. Beslissingen aan Arabische zijde worden
zelden genomen zonder dat overleg met de Saoedische autoriteiten heeft plaatsgevonden.Uitgangspunt voor Saoedi-Arabië is dat een alomvattende, rechtvaardige
en langdurige vredesregeling moet worden bereikt op basis van de VR-resoluties
242 en 338, inclusief het principe: land voor vrede. Saoedi-Arabie heeft de
akkoorden van Wye en Sharm El-Sheikh verwelkomd als stappen vooruit in het
vredesproces. Eerder had het zich ook gesteld achter de Oslo akkoorden van
1993 en 1995. Saoedi-Arabië participeert sedert 1991 in het multilaterale
spoor van het vredesproces. Het belangrijkste dat Saoedi-Arabië
voorstaat is het nastreven van de consensus binnen de Arabische wereld opdat
met name Syrië niet wordt buitengesloten.226Wat heeft de speciale EU-gezant Moratinos tot op heden
concreet weten te bewerkstelligen in het Midden-Oosten en hoe ziet de regering
de rol van een EU-gezant ten algemene op de lange termijn?Het mandaat van de speciale gezant van de Europese Unie voor het vredesproces
in het Midden-Oosten, de heer Miguel Moratinos, voorziet in een aantal taken.
Zo dient hij onder meer: contacten te leggen en te onderhouden met alle bij
het vredesproces betrokken partijen; als waarnemer de vredesonderhandelingen
tussen de partijen te volgen en bereid te zijn het advies en de goede diensten
van de Europese Unie aan te bieden wanneer partijen hierom verzoeken; verslag
uit te brengen aan de Raadsinstanties over de mogelijkheden voor EU-interventie
in het vredesproces.Het aantreden van de Hoge Vertegenwoordiger, de heer Solana, zal consequenties
hebben voor het optreden van EU-gezanten in het algemeen en derhalve ook voor
dat van de heer Moratinos. Doel zal moeten zijn de meest efficiënte benadering
te vinden. Nederland heeft dit reeds in EU-verband aangekaart en wacht thans
de toegezegde nadere afbakening van taken tussen de Hoge Vertegenwoordiger
en de EU-gezanten af.227Welke projecten worden er door Nederland ondersteund
op het gebied van regionale waterproblematiek in het Midden-Oosten? Hoeveel
geld is hiermee gemoeid? (blz. 49)1. Sinds 1996 financiert Nederland op verzoek van Egypte, Israël,
Jordanië en de Palestijnse Autoriteit activiteiten gericht op versterking
van de regionale samenwerking in het Midden-Oosten. Een onderdeel hiervan
is het «Harvard Middle East Water Project» (Egypte is bij dit
onderdeel overigens niet betrokken) dat erop is gericht de samenwerking tussen
de verschillende waterautoriteiten te bevorderen en de lange termijn planning
op het gebied van watermanagement in de regio te versterken. De Nederlandse
steun aan het waterproject beloopt NLG 3,8 miljoen (periode 1996 tot heden).
Besluitvorming inzake mogelijke financiering van een vervolgfase die in 2000
van start zou kunnen gaan vindt thans plaats. Israël en Jordanië
hebben reeds instemming betuigd met een volgende fase. De Palestijnse Autoriteit
wacht nog met een definitieve reactie op afronding van enige aan de eerste
fase gerelateerde onderhandelingen.2. In aanvulling op het onder 1 genoemde waterproject heeft Nederland
in 1998 ook trainingsprogramma's op het gebied van watermanagement gefinancierd,
waaraan deelnemers uit Israël, Jordanië en de Palestijnse Gebieden
hebben deelgenomen. De Nederlandse steun bedroeg circa NLG 230 000.3. Daarnaast is Nederland van plan bij te dragen aan een van de projecten
die onder de paraplu van de multilaterale waterwerkgroep voor het Midden-Oosten
wordt uitgevoerd. Recentelijk heeft een identificatiemissie hiertoe Israël,
Jordanië en de Palestijnse Gebieden bezocht. Resultaat hiervan is dat
thans een uitgewerkt voorstel ter tafel ligt voor een project gericht op waterzuivering
voor huishoudelijk gebruik en beheer van grondwatervoorraden («aquifers»).
Door Israël en de Palestijnse Autoriteit is reeds positief gereageerd;
met Jordanië wordt nog overlegd over de keuze van uitvoeringsgebieden. 228Wanneer wordt ten aanzien van de genoemde regionale
waterproblematiek gevolg gegeven aan de verschillende toezeggingen van de
Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken aan de Kamer, gedaan tijdens de plenaire
behandeling van de ratificatie van het Euromeditterane verdrag met Jordanië?
(blz. 49)Zie het antwoord op vraag 227.229Welke projecten worden er door de Nederlandse overheid
op het gebied van regionale waterproblematiek in het Midden-Oosten? Hoeveel
geld is hiermee gemoeid? (blz. 49)Zie het antwoord op vraag 227.230Welk bedrag wordt er in het kader van het bilaterale
programma beschikbaar gesteld aan de Palestijnse autoriteit? Krijgt het project
«engendering the peace process» nog steun van de Nederlandse overheid?
(blz. 49)Er wordt vooraf niet bepaald welk bedrag in het kader van het bilaterale
programma aan de Palestijnse Autoriteit beschikbaar wordt gesteld. Zoals ook
vermeld in de bijlagen van de novemberbrief is de keuze voor sectoren, waarbinnen
de samenwerking in de Palestijnse Gebieden zich zal concentreren op hoofdlijnen
afgerond. Momenteel worden analyses uitgevoerd van de verschillende sectoren
waarin Nederland in de Palestijnse Gebieden actief zal zijn. Op basis van
deze analyses zal in overleg met de Palestijnse Autoriteit en betrokken organisaties
in het Palestijns maatschappelijk middenveld sectorsgewijs worden bepaald
op welke aspecten de Nederlandse ontwikkelingsinspanning zich de komende tijd
zal richten. Daarbij wordt tevens bezien welk kanaal de voorkeur verdient.
Het belangrijkste criterium voor de kanaalkeuze is de toegevoegde waarde.
Verwacht wordt dat een belangrijk deel van de hulp via het multilaterale-
en het NGO-kanaal zal verlopen.Het project «engendering the peace process» is in uitvoering.
De Israelische- en Palestijnse stuurgroepen hebben op «grassroot»-niveau
zogenaamde «Justice, Peace and Security»-groepen opgezet, waarin
het onverbrekelijk verband tussen vrede, veiligheid en rechtvaardigheid vorm
krijgt. Voorts zijn gezamenlijke activiteiten ontwikkeld en netwerken opgebouwd.
Voor volgend jaar is een Tripartite bijeenkomst voorzien met de Israelische-,
Palestijnse en de internationale stuurgroep. Deze laatste, bestaande uit leden
van internationale organisaties, heeft in november 1998 in het kader van dit
project een missie uitgevoerd in het Midden Oosten. Gezien de resultaten die
tot op heden zijn behaald en de positieve verwachtingen m.b.t. de toekomstige
activiteiten blijft het project ondersteuning genieten van de Nederlandse
overheid.231Hoe beoordeelt de regering de mensenrechtensituatie
in de Palestijnse Gebieden? (blz. 49)De beoordeling van de mensenrechtensituatie in de Palestijnse Gebieden
heeft betrekking op zowel de schendingen onder Palestijns als onder Israëlisch
bestuur aangezien Israël nog immer volledige zeggenschap uitoefent over
het grootste deel van de Westeljke Jordaanoever en 40% van de Gaza strook.
In dit verband kan ik onder meer verwijzen naar de notitie die ik vorig jaar
de Kamer deed toekomen inzake de naleving van mensenrechten in de Palestijnse
Gebieden (23 432, nr. 18) en het desbetreffende overleg
met de Vaste Kamercommissie voor Buitenlandse Zaken. De conclusie was dat
de mensenrechtensituatie in de Palestijnse Gebiedenonder Israëlisch dan
wel Palestijns bestuur- in ruime mate te wensen overliet. Ook wil ik verwijzen
naar het rapport van de Speciale Rapporteur van de VN-mensenrechtencommissie
voor de Bezette Gebieden (Halinen-rapport, doc. E/CN.4/1999/24 van 20 januari
1999). De conclusie van dit rapport was eveneens dat de mensenrechtensituatie
in de Palestijnse Gebieden zorgwekkend blijft. In de Gebieden onder Israëlisch
gezag constateerde hij dat nog steeds schendingen van de mensenrechten plaatsvinden.
Zo is nog immer sprake van martelingen, administratieve detenties en afsluitingen
van de Palestijnse Gebieden. Wel was Halinen van mening dat sprake was van
een verbetering van de mensenrechten situatie in gebieden onder Israëlisch
gezag. Zo zou t.o.v. het vorige jaar het aantal personen in administratieve
hechtenis zijn afgenomen. Bovendien heeft de in juli dit jaar aangetreden
Israëlische regering bij monde van Minister van Justitie Beilin aangekonigd
de toepassing van administratieve detentie aan een nader oordeel te willen
onderwerpen. Het Israëlisch hoogerechtshof heeft inmiddels ook bepaald
dat de door de Israëlische veiligheidsdienst gehanteerde ondervragingsmethodes
onrechtmatig zijn en met onmiddellijke ingang moeten worden stopgezet.In de Gebieden onder Palestijns bestuur is ook nog immer sprake van mensenrechtenschendingen.
Het betreft onder meer arrestaties zonder aanklacht of proces, marteling of
mishandeling van gedetineerden, beperking van de vrijheid van meningsuiting
en gebrek aan respect voor de rechtsprekende macht. De PLO heeft zich als
ondertekenaar van de Barcelona-verklaring ertoe verplicht de mensenrechten
en fundamentele vrijheden te respecteren. Bovendien heeft president Arafat
herhaaldelijk verklaard dat in de gebieden onder Palestijns bestuur alle internationale
mensenrechtenstandaarden dienen te worden eerbiedigd en dat deze in het Palestijnse
recht dienen te worden opgenomen. De Palestijnse overheid blijkt dan ook gevoelig
voor kritiek van donoren op mensenrechtengebied. In de bilaterale dialoog
met de Palestijnse Autoriteit blijft de mensenrechtensituatie een prominent
agendapunt.232Hoe beoordeelt de regering de controle op het beheer
en gebruik van de internationale gelden door de Palestijnen, zoals bijvoorbeeld
de berichtgeving dat een groot deel ervan zonder controle op de persoonlijke
bankrekening van Arafat zouden worden gestort? (blz. 49)Sedert de publicatie medio 1997 van een kritisch rapport van het General
Control Office (rekenkamer van de Palestijnse Autoriteit) wordt in samenwerking
met de Wereldbank gepoogd de greep van het Palestijnse ministerie van Financiën
op het beheer van gelden te versterken en daarmee transparantie op gebruik
van internationale gelden te vergroten. Zowel de Wereldbank als de IMF hebben
met dit doel controllers gestationeerd op dit ministerie. Het beheer van de
Palestijnse overheidsfinanciën is als gevolg hiervan de laatste jaren
verbeterd (consolidatie van uitgaven, verbetering belastinginning, optimalisering
begrotingsvoorbereiding). Berichten dat een groot deel van internationale
gelden zonder controle op de bankrekening van Arafat zouden worden gestort,
zijn ongegrond. Wel is het juist dat de Palestijnse begroting nog immer niet
geheel is geconsolideerd en dat een deel van de inkomsten (o.a. uit cement
en petroleum monopolies) niet in de centrale begroting zijn opgenomen. Nederland
en andere donoren hebben aangedrongen op een geïntegreerde en sluitende
begroting waarin alle inkomsten en uitgaven dienen te zijn opgenomen op basis
van een door het Ministerie van Financiën beheerde centrale begroting.
Op 15 oktober jl. is het zogenaamde «Tripartite Action Plan on revenues,
expenditures and donor funding for the Palestinian Territories»
geactualiseerd. Hierin worden afspraken en toezeggingen vastgelegd met/van
Israël, de Palestijnse Autoriteit en donoren over het ter beschikking
stellen van economische en financiële assistentie aan het Palestijnse
volk ter bevordering van het vredesproces. In het kader hiervan heeft de Palestijnse
Autoriteit toegezegd zo spoedig mogelijk te zullen zorgdragen voor een geïntegreerde
begroting. Wil in dit verband ook wijzen op een recente publicatie van de
Council on Foreign Relations. Hierin zijn ook aanbevelingen gedaan met betrekking
tot transparant beheer van publieke fondsen. De Palestijnen hebben te kennen
gegeven de aanbevelingen van dit rapport te zullen uitvoeren. Hiertoe is inmiddels
een commissie ingesteld.Ten slotte wijs ik erop dat donoren (ook Nederland) strikte voorwaarden
verbinden aan de hulp die via de Palestijnse overheid wordt gekanaliseerd
teneinde het risico op misbruik van hulpgelden te minimaliseren. Ervaringen
van donoren hiermee zijn positief.233Waarom wordt de ontwikkelingsrelatie alsmede de culturele
samenwerking in het kader van de HGIS met Egypte afgebouwd of beëindigd,
terwijl dit land nog altijd een grote armoede kent en desondanks een centrale
rol speelt in de regio? (blz. 49)Egypte werd (zie HGIS-brief maart 1997) genoemd onder de immigratielanden
zoals Turkije en Marokko. In feite zijn er weinig immigranten afkomstig uit
Egypte in Nederland. Bovendien is gebleken dat de belangstelling vanuit het
culturele veld voor projecten met Egypte beperkt was. Op grond van bovenstaande
is besloten Egypte niet meer aan te merken als HGIS-cultuur prioriteitsland.Bij de besluitvorming omtrent de concentratie van de ontwikkelingshulp
op een beperkter aantal landen heeft het criterium van inkomen per hoofd van
de bevolking een vooraanstaande rol gespeeld. Egypte voldoet niet aan het
gehanteerde criterium van IDA-eligibility en kwalificeert derhalve niet langer
voor een langdurige ontwikkelingsrelatie. De bilaterale relaties worden in
toenemende mate bepaald door betrekkingen van economische aard.Vanwege de uitdrukkelijk door de Egyptische regering geuite wens sociale
ontwikkeling in de pas te laten lopen met economische ontwikkeling is dezerzijds
aangegeven een evenwichtige overgang te willen bewerkstelligen van een ontwikkelingsrelatie
naar een relatie die in belangrijke mate gedragen zal worden door goede economische
betrekkingen. Derhalve is dezerzijds de bereidheid getoond de ontwikkelingsrelatie
nog voor een periode van vijf jaar te handhaven.Ook is aan de Egyptische overheid de bereidheid kenbaar gemaakt steun
te verlenen aan een trilateraal samenwerkingsprogramma tussen Nederland, Egypte
en Afrika ten zuiden van de Sahara alsmede landen in de Arabische wereld teneinde
Egypte's rol als donorland te helpen ontwikkelen. Dit kan tevens gezien worden
als een bevestiging van de centrale rol die Egypte in de regio speelt.234Waar en wanneer zal Nederland het komende jaar haar
bezorgdheid over het Iraanse beleid ten aanzien van massavernietigingswapens
aan de orde stellen? (blz. 50)Zoals ik heb aangegeven tijdens het AO Iran van 8 september jl. zal ik
mij na de Iraanse parlementsverkiezingen in februari 2000 beraden over een
bezoek aan Iran. Een eventueel bezoek zal mede afhangen van de uitkomst van
de parlementsverkiezingen en de mensenrechtensituatie in Iran. Mocht ik besluiten
dat een bezoek opportuun is dan zal ik het Iraanse beleid ten
aanzien van massavernietigingswapens stellig bij de Iraanse autoriteiten opbrengen.Nederland zal zowel in bilaterale contacten als in EU-verband, binnen
het kader van de EU-Iran dialoog alsmede binnen de EU-ontwapeningswerkgroepen,
zijn bezorgdheid blijven uitspreken over de aanhoudende berichtgeving dat
Iran bezig zou zijn massavernietigingswapens en overbrengingsmiddelen te ontwikkelen
of te verwerven.Daarnaast wordt binnen de exportcontroleregimes voortdurend aandacht geschonken
aan de voorkoming van leveranties van proliferatiegevaarlijke goederen en
technologieën.235Kan nu in Indonesië een nieuwe regering is aangetreden
en het land heeft ingestemd met de onafhankelijkheid van Oost-Timor de Kamer
binnenkort een brief van de regering verwachten met daarin een geïntegreerd
en interdepartementaal afgestemd Indonesië-beleid? (blz. 50)Begin 2000 zullen wij de Tweede Kamer een brief doen toekomen over de
gevolgen van de democratische veranderingen in Indonesië voor het beleid
ten aanzien van dat land. Deze brief zal de vele facetten van de relatie tussen
Nederland en Indonesië op geïntegreerde wijze behandelen. Minister
Herfkens voert op 25 en 26 november voorbereidende besprekingen in Jakarta.236Uit de zinsnede «nog niet tot wasdom zijn gekomen»
kan worden opgemaakt dat sprake is van een ontwikkeling waarvan het einddoel
nog niet is bereikt. Welke ontwikkelingen op het gebied van democratisering
en respect voor de mensenrechten heeft China naar de mening van de regering
de afgelopen tijd doorgemaakt? (blz. 50)Enerzijds constateert de Nederlandse regering een toename van bepaalde
individuele vrijheden en de opbouw van een moderne rechtsstaat, terwijl aan
de andere kant het Chinese volk fundamentele burgerlijke en politieke rechten
wordt onthouden. Dat laatste is onlangs weer gebleken bij arrrestaties en
veroordelingen van leden van de zogeheten Falun Gong beweging en van leden
van de Chinese Democratische Partij. Het overheidsoptreden in China jegens
deze bewegingen is niet in lijn met de VN-mensenrechtenverdragen die China
heeft ondertekend.De Nederlandse regering heeft niettemin hoop dat de EU-China mensenrechtendialoog
op termijn zal leiden tot een andere benadering van mensenrechtenkwesties
in China.Een positief signaal is het feit dat China steeds meer bereid is tot bespreking
van de mensenrechten met de internationale gemeenschap.De Nederlandse regering stelt schendingen van de mensenrechten in China
voortdurend aan de orde, zowel in bilateraal als in EU-verband. Vrijheid van
meningsuiting, vereniging en godsdienst zijn aan de orde gesteld tijdens de
EU-China mensenrechten-dialoog in oktober jl., tijdens de eveneens in oktober
gehouden EU-China Top. Nederland heeft daarbij sterk aangedrongen op een snelle
ratificatie van de VN-verdragen over mensenrechten, waaronder de vrijheid
van godsdienst.Naast de mensenrechtendialoog hecht Nederland veel waarde aan het bezoek
van VN Hoge Commissaris voor de Mensenrechten Mary Robinson aan China in 1998.
Bij dit bezoek zijn terreinen geïdentificeerd waarop samenwerking op
het gebied van mensenrechten kan worden aangegaan. Minister Herfkens voor
Ontwikkelingssamenwerking heeft tijdens het staatsbezoek aan China in april
jl. een Nederlandse bijdrage aan deze samenwerking aangeboden.
De Nederlandse regering wil komend jaar gevolg geven aan deze toezeggingen.237Hoe beoordeelt de regering de recente ontwikkelingen
in Pakistan, zeker in het licht van de regionale veiligheidssituatie? Wat
zijn de implicaties voor het Nederlandse beleid t.a.v. Pakistan en de regio?
(blz. 51)De actie van het leger in Pakistan wordt sterk afgekeurd. Dit komt tot
uitdrukking in de verklaring die de Europese Raad op 16 oktober 1999 te Tampere
mede namens Nederland heeft uitgegeven. Een voorgenomen bezoek van de Minister
President en de Minister van Buitenlandse Zaken aan Pakistan is afgezegd.
De exportrestricties op wapenleveranties blijven gehandhaafd. De voorgenomen
ondertekening van een samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en
Pakistan alsmede een gepland trojka-overleg zijn opgeschort.Bezorgdheid over de situatie, zeker tegen de achtergrond van het nucleaire
potentieel in combinatie met de spanning in de regio, blijft bestaan. Nederland
zal bilateraal en in EU-verband bij Pakistan aandringen op een concreet tijdpad
voor herstel van de democratie. Ontwikkelingen op het gebied van «rule
of law», goed bestuur, mensenrechten (minderheden, pers) alsmede op
het terrein van Pakistaans beleid inzake religieus extremisme, nucleaire terughoudendheid,
India en Afghanistan worden nauwgezet gevolgd.Met de interim-overheid in Pakistan zullen op het gebied van ontwikkelingssamenwerking
voorshands geen nieuwe verplichtingen worden aangegaan, ook niet in het kader
van de voor Pakistan opgestelde exit-strategie.238Wanneer zal het al eerder toegezegde regiobeleidsdocument
Zuidoost Azië verschijnen? (blz. 51)Zie het antwoord op vraag 235.239Is de regering bereid om op multilateraal niveau te
ijveren voor een internationale interventie en/of een stabiliteitspact voor
het Grote Merengebied in het kader van ondersteuning van veiligheid en stabiliteit?
(blz. 52)Voor wat betreft een internationale interventie maakt Nederland zich thans
sterk, met name als lid van de VR, om op korte termijn voortgang te maken
met de daadwerkelijke inzet van verificateurs en waarnemers, die moeten toezien
op de implementatie van het vredesaccoord. Probleem hierbij is de moeizame
samenwerking met de Congolese regering om tot overeenstemming te komen over
mandaat en veiligheidsgaranties. Ter bevordering van veiligheid en stabiliteit
in de regio heeft Nederland financiële steun toegezegd aan de Joint Military
Commission (500 000 gulden) die toezicht moet houden op tenuitvoerlegging
van het Lusaka akkoord. Voorts wordt een bijdrage overwogen aan de voorziene
nationale dialoog over de politieke toekomst van de DR Congo.De Nederlandse regering heeft tenslotte de bereidheid uitgesproken bij
te dragen aan een demobilisatiefonds, bij voorkeur via een internationale
instelling als de Wereldbank.Op humanitair vlak worden nood- en vluchtelingenhulp en rehabilitatieprogramma's
voor de diverse landen in de regio mede door Nederland gefinancierd en gecoördineerd
door UNDP en UNHCR. De optelsom van de bijdragen en inspanningen van Nederland en andere bilaterale
en multilaterale donoren verdient het etiket «stabiliteitspact».
Naast het reguliere humanitaire hulpprogramma worden ook vredes- en wederopbouwprogramma's
(bijv. in Rwanda) gefinancierd. De inzet zal uiteraard nauw moeten aansluiten
bij de feitelijke ontwikkelingen in de regio.240Hoe plaatst de regering de opmerking dat er in zowel
Mozambique als Oeganda positieve ontwikkelingen qua onder andere democratisering
en sociaal beleid zijn te bespeuren tegenover de zeer negatieve houding ten
opzichte van onder meer homoseksuelen en homoseksualiteit in die landen? (blz.
52)Met betrekking tot deze vraag refereer ik gaarne aan het antwoord dat
ik gaf op de vraag van Mevrouw Karimi over het vermeende anti-homobeleid van
president Museveni, d.d. 15 oktober jl.Onder brede lagen van de bevolking bestaat in Uganda, weinig tolerantie
t.a.v. homoseksualiteit. Onder sommige politici en kerkleiders bestaat de
neiging om deze sentimenten te bespelen. Echter, de autoriteiten voeren tot
dusver een pragmatisch gedoogbeleid: thans is geen geval bekend dat homoseksuele
mannen of vrouwen hiervoor inderdaad worden vervolgd of veroordeeld.Dat er in Mozambique sprake zou zijn van een zeer negatieve houding ten
opzichte van homoseksuelen en homoseksualiteit, kan niet worden bevestigd.Homoseksualiteit komt in het publieke debat nauwelijks aan de orde en
politieke leiders spreken zich niet over dit onderwerp uit. Van systematische
intimidatie en geweldpleging aan het adres van homo's kan onzes inziens niet
worden gesproken.241Aan welke combinatie van factoren wijt u de positieve
ontwikkelingen in de post-conflictlanden Mozambique en Oeganda? Bieden de
ontwikkelingen in deze landen eventueel een raamwerk voor andere post-conflictlanden?
(blz. 52)In Uganda zijn de volgende factoren doorslaggevend gebleken bij het bereiken
van relatieve stabiliteit in de post-conflict periode van na 1986:– een gedisciplineerd nationaal leger waarin strijdkrachten van
elkaar oorspronkelijk bestrijdende groepen geïntegreerd werden;– een regering van brede nationale samenstelling, zowel etnisch
als politiek;– het ontwerpen van een grondwet, waarbij een brede vertegenwoordiging
uit de samenleving werd betrokken;– sterk commitment van de Ugandese regering t.a.v. solide macro-economisch
en sociaal beleid;– leiderschapskwaliteiten van de presidentWat betreft Mozambique heeft de combinatie van de volgende interne en
externe factoren een rol gespeeld:– het verdwijnen van het apartheidsregime begin jaren negentig en
daarmee het einde van de destabilisatiepolitiek van het blanke bewind in Zuid-Afrika;– het ontbreken van strategische en economische interessante bodemschatten,
zoals in Angola en voormalig Zaïre; een economische belangenstrijd (nationaal
of internationaal) over het beheer van dergelijke bodemschatten was in Mozambique
derhalve niet aan de orde; – de gunstige klimatologische omstandigheden van de afgelopen vijf
jaar, droegen bij aan een economische groei van gemiddeld 10%;– het ontbreken van ernstige tribale conflicten in het land;– het ingrijpende en gedurfde aanpassingsprogramma van de regering.Of deze factoren tevens een raamwerk bieden voor andere post-conflictlanden
hangt sterk af van de aard van het conflict. In het geval van een overwegend
binnenlands conflict is de bereidheid van machthebbers van belang om voormalige
tegenstanders toegang te verschaffen tot de politieke besluitvorming. Het
opstellen van een grondwet waar men zich vervolgens aan houdt, is eveneens
belangrijk. Voorts is integratie van voormalige strijders in de samenleving
een essentiële factor.242Kan de regering concreet met cijfers aangeven hoe de
Nederlandse hulpinspanning ten behoeve van Afrika zal worden verhoogd van
40% naar 50%? (blz. 52)Over de inzet van vrijkomende middelen in 2001 en latere jaren kan ik
u op dit moment nog geen exact beeld geven. Het huidige verdelingspatroon
heeft een sterk historisch bepaald karakter. In 1999 vormt het aan Nederlandse
ambassades in Afrika gedelegeerde bedrag voor ontwikkelingssamenwerking 43%
van het totaal aan gedelegeerde budgetten. In 2000 stijgt dit percentage naar
46%. In de jaren na 2000 zal het aandeel Afrika verder toenemen omdat een
groot deel van de 17+3 landen in Sub Sahara Afrika ligt.243Wat zijn de gevolgen van de onrust op de Balkan voor
de apparaatskosten (personeel, materieel en gebouwen) van Buitenlandse Zaken
voor de komende jaren? (blz. 45)Nog niet alle besluiten op dit terrein zijn definitief genomen. Voorzover
nu valt te voorzien, zullen in het kader van de activiteiten als gevolg van
de wederopbouw Zuidoost Europa de exploitatie-uitgaven van Buitenlandse Zaken
de komende jaren toenemen met een bedrag van circa NLG 4 mln. structureel.
Daarnaast zullen zich incidentele kosten voordoen van minstens dezelfde omvang.
Naast de exploitatiekosten is er immers sprake van een eenmalige investeringscomponent.
Het aandeel van de apparaatskosten ten opzichte van het programmabudget (NLG
400 mln) bedraagt hiermee 1% op structurele basis.244Hoe wordt door het personeel, via de ondernemingsraad,
gereageerd op de invoering van het nieuwe personeelsbeleid? (blz. 53)Het nieuwe personeelsbeleid, zoals dat in het «voorgenomen besluit
vernieuwing personeelsbeleid» is neergelegd, is in nauw overleg met
de Ondernemingsraad en de centrales van overheidspersoneel, vertegenwoordigd
in het departementale georganiseerd overleg, geformuleerd. Over de hoofdlijnen
van het voorgenomen besluit en over het plan ter implementatie daarvan is
overeenstemming bereikt.245Kan per ambassade worden aangegeven hoeveel diplomaten
zijn aangesteld?– 1 – 2 diplomaten: Amman, Belgrado, Bern, Cotonou, Havanna,
Heilige Stoel, Helsinki, Kinshasa, Koeweit, Kopenhagen, Lissabon, Luxemburg,
Montevideo, Muscat, Oslo, Parijs/PVUNESCO, Port of Spain, Riga, Santo
Domingo, Singapore, Skopje, Tripoli, Tunis, Wellington, Wenen/PVVN, Windhoek,
Yaounde.– 3 – 5 diplomaten: Abidjan, Abu Dhabi, Abuja/Lagos, Accra,
Algiers, Almaty, Athene, Beiroet, Boedapest, Boekarest, Bogota, Brasilia,
Bratislava, Buenos Aires, Canberra, Caracas, Colombo, Damascus, Dubin, Genève
(Ontwapeningsconferentie), Guatemala, Kampala, Khartoem, Kiev, Kigali, Kingston,
Kuala Lumpur, Lima, Luanda, Managua, Manilla, Mexico, Ottawa, Parijs/PVOESO,
Praag, Quito, Rabat, Ramallah, Riyad, Santiago, Sarajevo, Seoel, Sofia, Stockholm,
PVStraatsburg, Teheran, Tel Aviv, Wenen, Wenen/PVOVSE.– 6 – 10 diplomaten: Addis Abeba, Ankara, Bamako, Bangkok,
Brussel, Brussel/PVNAVO, Dakar, Dhaka, Hanoi, Harare, La Paz, Lusaka, Madrid,
Ouagadougou, Paramaribo, Peking, Pretoria, Rome, San José, Sana'a,
Tokio.– 11 – 15 diplomaten: Berlijn/Bonn, Dar es Salaam, Genève/PVVN,
Islamabad, Jakarta, Kairo, Londen, Maputo, Parijs– 16 – 20 diplomaten: Brussel/PVEU, New Delhi, New York/PVVN,
Washington.Peildatum is september 1999. Met diplomaten wordt voor dit overzicht bedoeld:
diplomatieke ambtenaren met de titel van ambassadesecretaris of hoger, exclusief
de diplomatieke ambtenaren van andere ministeries die als vakattaché
aan een ambassade zijn toegevoegd. Consulaire posten zijn in dit overzicht
niet opgenomen.246Wanneer zal de definitieve besluitvorming over het
kostennetwerk plaatsvinden? (blz. 53)Beoordeling van het postennet op efficiëncy en effectiviteit vindt
op regelmatige basis plaats. De financiële taakstellling voortvloeiend
uit het Regeerakkoord vormt weliswaar een goede reden om het gehele postennet
systematisch door te nemen, maar dit is niet de enige reden. Evenzeer speelt
mee dat de wereld snel verandert en dat ook de Nederlandse belangen veranderingen
ondergaan. Hierbij valt de denken aan de uitbreiding van de Europese Unie,
de economische opkomst van bepaalde landen en het ontstaan van nieuwe staten.
Bepaling van het voor Nederland meest optimale postennet is daarmee vrijwel
tot een continu proces geworden, dat regelmatig tot herbezinning leidt. Na
besluitvorming in de Ministerraad over de voorgenomen opening of sluiting
van posten wordt U hierover geïnformeerd.247Kan aangegeven worden wat de exacte personeelskosten
bedragen van de Dienst Gebouwen Buitenland? (blz. 73)De personeelskosten van de Dienst Gebouwen Buitenland bedragen in 1999
4,6 miljoen gulden. Dit zijn de salariskosten, inclusief de sociale lasten
en de kosten ten behoeve van Vervroegde Uittreding, Interim Regeling Ziektekosten
en Eindejaarsuitkeringen.248Zijn de leden van de Adviesraad Internationale Vraagstukken
inmiddels benoemd? (blz. 76)De benoeming van de leden van de Adviesraad Internationale Vraagstukken
(AIV) is eind vorig jaar in de Ministerraad aangehouden. De Raad wenste een
evenwichtiger samenstelling van de AIV, met name op het gebied van gender
en etniciteit. In overleg met betrokken Ministers en de Voorzitter van de
AIV wordt nu gezocht naar kandidaten waarmee de AIV uitgebreid kan worden,
rekening houdend met de in de Raad gemaakte opmerkingen. Op korte
termijn zal een nieuw benoemingsvoorstel aan de Ministerraad worden voorgelegd.249De uitgaven voor het vierde eigen middel (BNP) van
de EU lopen de komende jaren fors op. Dat gaat kennelijk ten laste van de
begroting van Buitenlandse Zaken. Waar slaan de meevallers ten gevolge van
de afname van het derde eigen middel neer? Vindt er compensatie plaats? (blz.
79)Het financieringsstelsel van de Unie kent een systeem van vier Eigen Middelen
waarmee de afdrachten van de lidstaten aan de EU worden vastgesteld. Het gaat
om de volgende vier middelen:1. De landbouwheffingen.2. De douanerechten.Beide vormen samen de traditionele eigen middelen.3. Het BTW-middel of derde eigen middel.Dit is een percentage van de BTW-grondslag; lidstaten dragen naar rato
van hun aandeel in de geharmoniseerde grondslag bij. De BTW-grondslag op basis
waarvan een lidstaat wordt aangeslagen, is uitgedrukt in procenten van het
BNP van een lidstaat en kent een afnemend maximumpercentage.In 1999 heeft Nederland de maximale aftopping bereikt van 50% van het
BNP. Met andere woorden de bijdrage van Nederland aan het derde middel daalt
op basis van eerder gemaakte afspraken.4. Het BNP-middel of vierde eigen middel, dat een percentage is van het
BNP van de lidstaten.De ramingen voor de afdrachten van Nederland worden als volgt berekend:
men berekent eerst het afdrachtenniveau aan Traditionele Eigen Middelen, daarna
de gemaximeerde afdracht via het BTW-middel. Vervolgens wordt op basis van
het Voorontwerp van de Begroting van de Commissie berekend welk financieringsaandeel
van Nederland nog via het BNP-middel moet worden opgebracht (het sluitstuk
van de Eigen Middelen).Uitgaande van het hierboven geschetste Eigen-Middelensysteem is de toename
van het BNP-middel te verklaren. In dit geval kan men niet spreken van meevallers
en compensaties. Het gaat niet om de uitgaven (de EU-begroting), maar om de
afdrachtenkant (het financieringsstelsel).250Welke gevolgen zal de Amerikaanse afwijzing van het
kernstopverdrag hebben voor het PrepCom budget? (blz. 83)Zie het antwoord op vraag 114.251Hoe het ophogen van de bijdrage aan de OVSE (Nederland
6.2 miljoen) verdeeld over de lidstaten? (blz. 84)De Nederlandse bijdrage aan grote OVSE-missies en projecten bedraagt 4,07%,
zoals vastgelegd in een besluit van de Ministeriële OVSE-raad van Kopenhagen.252Kunnen ook NGO-initiatieven in de landen op de DMV-landenlijst
een beroep doen op de budgetlijn DMV, of is deze strikt bestemd voor bilaterale
(government tot government) doeleinden? (blz. 84)Zie het antwoord op vraag 168. 253Naar welke landen gaan de uitgaven voor mensenrechten,
conflictbeheersing, democratisering (art. 09.03)? (blz. 84)In de brief met bijlagen, kenmerk BSG/PL/125/99, die inmiddels is toegestuurd,
is een overzicht opgenomen met o.a. het nieuwe artikel 09.03 dat thans mensenrechten,
vredesopbouw en goed bestuur omvat. In de bijlage bij de brief zijn alle landen
opgenomen die voor de DMV-thema's budget toegekend hebben gekregen. Daarnaast
is centraal een bedrag van NLG 76,5 miljoen beschikbaar dat onder meer kan
worden aangewend voor activiteiten in landen buiten de 17+3- en de DMV-lijst.254Is de regering bereid de afbouwfase van de steun aan
Zuid-Afrikaanse politieke partijen te financieren en daarmee het verzoek van
ex-president Mandela aan de Minister-president en de Minister van Ontwikkelingssamenwerking
te honoreren? (blz. 84)Een eventuele beschikbaarstelling van Ontwikkelingssamenwerkingsgelden
voor voortzetting van de werkzaamheden van de Stichting
voor het Nieuwe Zuid-Afrika in Zuid-Afrika na 1999 was afhankelijk
van de prioriteiten die naar voren zouden worden gebracht door de Zuid-Afrikaanse
autoriteiten in het beleidsoverleg dat de afgelopen maanden heeft plaats gehad.
Na interne consultaties aan Zuid-Afrikaanse zijde (waarbij ook de NGO-koepelorganisatie
SANGOCO en de Commission on Gender Equality werden betrokken) alsmede verscheidene
overlegrondes met de Nederlandse ambassade in Pretoria, hebben de Zuid-Afrikaanse
autoriteiten de volgende sectoren voorgesteld: jeugdbeleid, justitie, onderwijs
en lokaal bestuur, met gender als dwarsdoorsnijdend
thema. In de briefwisseling waarmee genoemde sectorkeuze is vastgelegd, is
bevestigd dat steun aan de Stichting niet past binnen de gekozen sectoren.Derhalve zal er geen sprake kunnen zijn van voortzetting van de financiering
uit Ontwikkelingssamenwerkingsmiddelen van de door de Stichting verleende steun aan politieke partijen in Zuid-Afrika na afloop
van de huidige fase. Deze was aanvankelijk voorzien te eindigen per 31 december
1999, maar is eerder dit jaar op verzoek van de Stichting op budgetneutrale wijze verlengd tot en met 31 december 2000. In
de loop van 2000 is nog een bedrag van NLG 3 miljoen beschikbaar.255Steunt Nederland de voorgenomen verbreding van de activiteiten
van de stichting Nederland-Zuid-Afrika (NZA) en wordt op korte termijn een
besluit genomen over de projectfinanciering van de NZA in Mozambique? (blz.
84)De Regering is voornemens nieuwe activiteiten van de Stichting voor het
Nieuwe Zuid-Afrika (NZA) in Mozambique te ondersteunen. Het projectvoorstel
is in behandeling genomen en op korte termijn zal een beslissing worden genomen.256Worden onder dit artikel ook de betalingen aan International
IDEA begrepen? Hoeveel draagt Nederland bij aan International IDEA?De bijdrage aan International IDEA valt inderdaad onder artkel 09.03.Voor
de periode 1999–2000 draagt Nederland NLG 1.5 miljoen bij als kernfinanciering.
Daarnaast heeft Nederland voor elk jaar NLG 250 000 als projectfinanciering
beschikbaar gesteld. Voor de periode na 2000 is de bijdrage nog
niet vastgesteld. Deze is afhankelijk van de evaluatie die in 2000 zijn beslag
moet krijgen.257Welke overlap bestaat er tussen International IDEA
en de «nieuwe» Stichting NZA?Van een overlap in activiteiten tussen International IDEA en de Stichting
NZA is geen sprake. Laatstgenoemde biedt concrete steun aan politieke partijen
in vooralsnog Zuid Afrika en Mozambique. De werkzaamheden van IDEA richten
zich in het algemeen op de bevordering van democratisering wereldwijd, met
bijzondere aandacht voor het verkiezingsproces. De rol van politieke partijen
vormt daar een onderdeel van. Een specifiek project van het instituut onderzoekt
de financiering en het functioneren van politieke partijen. Daarbij wordt
onder meer nagegaan hoe partijen in eigen land inkomsten kunnen genereren
alsmede wat de mogelijkheid van externe financiering is. Ervaringen met dit
laatste, inclusief het model van de stichting NZA, worden bij dit onderzoek
betrokken. Door dit project zijn er reguliere contacten tussen IDEA en NZA
die ertoe bijdragen mogelijke overlap te voorkomen.258Waarom blijft het bedrag voor gedelegeerde programma's
de komende jaren gelijk? (blz. 86)In het kader van het nieuwe landenbeleid (brief van de minister voor OS
en de minister van Buitenlandse Zaken, kenmerk BSG/PL/125/99 d.d. 10-11-99)
is besloten dat vooralsnog het totaal van de delegeerbare landenprogramma's
bevroren wordt op het niveau van de uitgaven 1998 en de budgettoekenningen
in 1999. Enerzijds vallen op termijn middelen vrij omdat in veel landen programma's
worden afgebouwd, anderzijds zal op termijn in de 17+3 samenwerkingslanden
meer budget nodig zijn voor een intensivering van de programma's. Over de
verhouding tussen beide bedragen kan in dit stadium nog niets gezegd worden.259Waarom is de aanvankelijk opgenomen groei voor uitgaven
op het gebied van mensenrechten, conflictbeheersing, democratisering en goed
bestuur gecorrigeerd? (blz. 86)In afwachting van de eerste voorstellen van ambassades in het kader van
het nieuwe landenbeleid is in de ontwerp-begroting 2000 het budget voor mensenrechten,
vredesopbouw en goed bestuur meerjarig gestabiliseerd op het niveau 2000.
Inmiddels is in het kader van het nieuwe landenbeleid besloten om de grondslag
van dit artikel te verbreden. Ook activiteiten op het terrein van vredesopbouw,
voorheen gefinancierd uit het budget voor humanitaire hulp, vallen met ingang
van 2000 onder dit artikel. Bovendien is op basis van de voorstellen van de
ambassades besloten om een aantal programma's op het terrein van goed bestuur
te intensiveren. Het budget voor onderhavig begrotingsartikel bedraagt in
2000 NLG 185,6 mln.260Welk bedrag van de noodhulp wordt besteed via internationale
organsiaties en welk bedrag via ngo's? (blz. 86)Op basis van de ervaring over de afgelopen jaren kan worden gesteld dat
van het noodhulpbudget globaal 50% wordt besteed via de Verenigde Naties,
30–40% via NGO's (inclusief de Rode Kruis familie) en 10–20% via
andere kanalen (zoals het ministerie van Defensie, KABNA, SNV, HPI). Naar
verwachting zal 1999 een zelfde trend te zien geven. 261Teneinde meer inzicht te verkrijgen in de effecten
van de hulp, maken de MFO's alsmede de partnerorganisaties een cultuuromslag
door aangaande rapportage-systemen; in hoeverre worden (vooral) de partners
in het Zuiden onnodig belast met deze rapportage eisen en worden zij op deze
manier belet tijd in daadwerkelijk uitvoerend werk te steken? (blz. 97)De behoefte om meer inzicht in de effecten van de hulp te verkrijgen bestaat
bij zowel MFO's als bij hun partnerorganisaties. De partnerorganisaties worden
bij de opbouw van hun monitoring- en evaluatiesystemen bijgestaan door de
MFO's. Er ligt eerder een probleem als de partners te maken hebben met verschillende
donoren die ieder hun eigen rapportagesysteem hanteren. De MFO's zijn zich
hiervan bewust en proberen door het creëren van donorconsortia te werken
aan eenvormigheid in rapportage, waardoor de partnerorganisaties in hun beheerstaken
worden ontlast.262Wat zal het nieuwe systeem voor monitoring en evaluatie
inhouden? (blz. 97)Zie het antwoord op vraag 190.263Waarom is de financiële verdeelsleutel van de
MFP-middelen gewijzigd? Welke beweegredenen liggen aan deze wijziging ten
grondslag? (blz. 97)De verdeling van de 10% ODA voor het Medefinancieringsprogramma is gebaseerd
op afspraken tussen de MFO's onderling. Hierbij vindt jaarlijks een verschuiving
plaats die tot stand is gekomen op initiatief van de Kamer (motie van der
Stoel 14 november 1996). Hierin werd aangedrongen op «aanpassing van
de verdeelsleutel conform de huidige afspiegeling van de bevolking».
Dit betekent dat in het jaar 2001 de twee confessioneel gerichte MFO's (Cordaid
en Icco) samen 55% vande MFP-middelen zullen ontvangen en Novib en Hivos samen
45%.264Wat is de motivatie achter de opheffing van het VPO-programma?
(blz. 98)Het VPO-programma wordt opgeheven, maar de aandacht voor voedselzekerheid
en voedingsverbetering blijft bestaan. Als apart programma had het VPO een
«aanjaagfunctie». Die functie is nu vervuld. Voedselzekerheid
en voedingsverbetering moeten nu een integraal onderdeel van het activiteiten-pakket
van de MFO's uitmaken. Ik overleg nog met de desbetreffende MFO's hoe deze
aspecten als volwaardige thema's in het Medefinancieringsprogramma worden
opgenomen.265Hoe verhoudt de voorgestelde verlaging met 68 miljoen
op artikel 13.08 (Landenprogramma's met betrekking tot sociale ontwikkeling)
zich met de door de regering onderschreven stelling dat sociale ontwikkeling
en vrouwen cruciaal zijn voor armoedebestrijding? Betekent de voorgestelde
correctie op de aanvankelijk opgenomen groei van deze post dat de ambassades
onvoldoende goede projecten hebben? Zo ja, waar wordt dit aan geweten? Zo
nee, wat is dan de reden voor de achterblijvende groei? (blz. 104–105)Er bestaat geen directe relatie tussen het belang van sociale ontwikkeling
en vrouwen voor armoedebestrijding en de verlaging van het landenprogramma
sociale ontwikkeling met NLG 68 miljoen. In het kader van het nieuwe
landenbeleid heb ik besloten vooralsnog het totaal van de delegeerbare landenprogramma's
te bevriezen op het niveau van de uitgaven 1998. Dit betekent vooralsnog geen
meerjarige groei. De weergegeven verlaging van NLG 68 miljoen is dan ook de
correctie voor de meerjarige groei die was opgenomen in de begroting 1999
en is niet veroorzaakt door onvoldoende goede projecten bij ambassades. Zie
overigens ook het antwoord op vraag 21.266Kan aangegeven worden voor welk bedrag Nederland nog
hulpleningen en exportkredieten heeft uitstaan en bij welke landen? Voor welke
landen zal de regering bedragen kwijtschelden, op grond van welke voorwaarden,
voor welk bedrag en op welke wijze? (blz. 126)Zie ook het antwoord op de vragen 71 en 72. In het kader van het nieuwe
HIPC-initiatief is ruimere schuldverlichting voor een groter aantal landen
mogelijk. Dit impliceert onder meer dat in het kader van de Club van Parijs
verdergaande schuldverlichting in de komende jaren aannemelijk is. De reservering
voor de kwijtschelding van niet afgeloste exportkredieten (EKI-schulden) is
daarom voor 2000 verhoogd tot NLG. 140 mln.. Aangezien zowel de timing van
de beoordeling van individuele landen in HIPC-verband als de daaruit voortvloeiende
afspraken in de Club van Parijs nog niet vast liggen, is nog niet in detail
aan te geven hoe de reservering aangewend zal worden.Met betrekking tot de vraag op grond van welke criteria landen in aanmerking
komen voor macrosteun of schuldverlichting wordt verwezen naar de notitie
Macro-georiënteerde Programmahulp die één dezer dagen naar
de Kamer zal worden gestuurd.267Kunnen de verschillende maatregelen ter schuldenverlichting
financieel uitgesplitst worden naar de categorieën kwijtschelding schuldendiensten,
schuldenverlichting in het kader van de Club van Parijs, overname van schuldenvoorzieningen
van de Wereldbank en het IMF en schuldenconversie? (blz. 126)Voor een gedetailleerde uitsplitsing (per land) naar de genoemde categorieën
wordt verwezen naar het «Overzicht schuldenmaatregelen 1998» dat
februari jl. naar de Kamer werd gestuurd (brief dd. 24 februari 1999 met kenmerk
DMO/AS-013/99). De totale bedragen per categorie bedroegen: NLG 26,6 miljoen
aan kwijtschelding van bilaterale schuldendiensten (8,6% van het totale in
1998 voor schuldverlichting gebruikte bedrag van NLG 310 miljoen), NLG 122,5
miljoen (39,5% van het totaal) aan schuldverlichting via Club van Parijs-akkoorden,
NLG 159,8 miljoen (51,5% van het totaal) voor schuldverlichting aan de Wereldbankgroep
en het IMF en NLG 0,4 miljoen via een schuldconversie.268Kan de regering een inventarisatie geven van ontwikkelingslanden
die schuldenverlichting van Nederland krijgen, maar tevens nog schuldendiensten
betalen aan andere EU-landen in het kader van voorheen verleende OS-leningen?
(blz. 126)Er bestaat geen uitputtend overzicht van de leningenportefeuilles die
EU-landen uit hebben staan. Er kan evenwel vanuit worden gegaan dat de landen
die in 1999 van Nederland schuldverlichting ontvangen in een aantal gevallen
ook nog schuldendiensten aan andere EU-landen dienen te voldoen. In dit kader is in het internationale schuldverlichtingsinitiatief voor
arme en zwaar verschuldigde landen (HIPC-initiatief) en op de bijeenkomst
van de G-7 in Keulen afgesproken dat landen die voor dit initiatief kwalificeren
vergaande kwijtschelding krijgen van de nog uitstaande ontwikkelingsleningen.
Nieuwe ontwikkelingshulp dient vervolgens bij voorkeur in de vorm van giften
verstrekt te worden. Deze beleidslijn is in overeenstemming met het Nederlandse
beleid en wordt derhalve ondersteund.Nederland acht het in aanvulling hierop in beginsel onwenselijk dat ontwikkelingslanden
meer aan Nederland afbetalen dan zij ontvangen in de vorm van ontwikkelingshulp.
In het schuldverlichtingsbeleid tracht Nederland het ontstaan van een dergelijke
negatieve ODA-positie zoveel mogelijk te voorkomen.269Wat is de totale hoeveelheid uitstaande leningen die
voorheen verstrekt zijn in het kader van ontwikkelingssamenwerking, aan welke
landen, uit welke tijd, en hoeveel betalen deze landen jaarlijks aan schuldendienst
aan Nederland? (blz. 126)De totale hoeveelheid uitstaande bilaterale ontwikkelingsleningen bedraagt
ongeveer NLG 4,3 miljard (ultimo 1998). Veruit het grootste gedeelte hiervan
heeft betrekking op Indonesië en India met respectievelijk NLG 1,4 miljard
en NLG 1,3 miljard. Andere landen waar relatief veel uitstaat zijn Pakistan
(NLG 192 miljoen), China (NLG 149 miljoen) en Kenia (NLG 144 miljoen).Het totale bedrag aan aflossing dat in 1999 aan Nederland uit hoofde van
de uitstaande bilaterale ontwikkelingsleningen betaald moet worden bedraagt
NLG 476 miljoen. Het bedrag dat hiervan resteert na kwijtschelding bedraagt
volgens de huidige raming NLG 308 miljoen. Uiteraard dienen de landen waar
nog de grootste hoofdsommen uitstaan jaarlijks de grootste schuldendiensten
te voldoen. Indonesië kent schuldendiensten van NLG 155 miljoen (in 1999),
India NLG 138 miljoen, Pakistan NLG 23,4 miljoen, China NLG 20,5 miljoen en
Kenia 18,7 miljoen. Hierbij wordt opgemerkt dat de schulden van zowel Indonesië
als Pakistan geconsolideerd zijn op grond van een akkoord in de Club van Parijs,
hetgeen impliceert dat de schuldendiensten pas op een later tijdstip voldaan
hoeven te worden.Al de uitstaande ontwikkelingsleningen zijn verstrekt voor 1990. Sindsdien
worden uitsluitend giften verstrekt teneinde geen nieuw schuldenprobleem te
creëren. Sinds het begin van de jaren '90 is eveneens werk gemaakt van
het verminderen van de uitstaande leningenportefeuille via kwijtschelding.270Welke voorwaarden verbindt Nederland aan schuldenverlichting
(bijvoorbeeld het uitvoeren van structurele aanpassingsprogramma's)? (blz.
126)Met betrekking tot de vraag op grond van welke voorwaarden cq. criteria
landen in aanmerking komen voor macrosteun en/of schuldverlichting wordt verwezen
naar de notitie «Macro-georiënteerde Programmahulp» die één
dezer dagen naar de Kamer zal worden gestuurd.271Waarom voldoet het instrument van technische assistentie
niet meer aan de eisen van deze tijd? (blz. 136)In de Memorie van Toelichting staat dat de traditionele
wijzevan technische assistentie niet meer aan de eisen van deze tijd
voldoet. Hiermee wordt gedoeld op langdurige uitzending (3–5 jaar) van
ontwikkelingswerkers met vooral uitvoerende taken naar een bepaald
project. Uit meerdere onderzoeken, o.a. van de Wereldbank, blijkt deze vorm
van technische assistentie niet effectief en efficiënt te zijn.De vraag uit ontwikkelingslanden verschuift dan ook naar kortere inzetten
op hoogwaardig niveau, zoals management-ondersteuning en begeleiding van lokale
organisatievormen.272Kan nader worden aangegeven welk type activiteiten
wordt ontwikkeld in het kader van het Wereldbank Partnership Programma? (blz.
144)In het kader van het Partnership Programma met de Wereldbank worden onder
andere de volgende activiteiten ge(co)financierd:1) projecten op het terrein van armoedebestrijding: het gaat daarbij om
activiteiten waarmee een versterking en een kwalitatieve verbetering wordt
beoogd van de armoedegerichtheid van de Wereldbank;2) projecten op het gebied van gender en sociale ontwikkeling;3) projecten ter verbetering van het centraal en lokaal bestuur; anti-corruptie
programma's;4) technische assistentie ten behoeve van de armere landen op het terrein
van de internationale handel in het licht van de aanstaande WTO-onderhandelingen
en5) milieuprojecten.273Kan exact worden uiteengezet hoe de uitgaven ten behoeve
van asielzoekers zijn opgebouwd? Bij het regeerakkoord 1998 was afgesproken
dat Justitie op eerstejaarsopvang van vluchtelingen mocht declareren, waarvoor
een bedrag van NGL 135 mln. werd begroot; hetgeen bij de Voorjaarsnota 1999
werd gewijzigd in de kosten voor eerstejaarsopvang van asielzoekers en in
deze begroting wordt opnieuw een fortfettair bedrag van NGL 364 mln. begroot.
Is hierbij alleen de extra NGL 120 mln. fortfettair en het overige bedrag
op declaratiebasis? Van hoeveel asielzoekers uit DAC-landen wordt bij dit
begrote bedrag uitgegaan en wat is de verwachting van de uiteindelijke uitkomst
nu al is gebleken dat de totale toestroom over 1999 achter zal blijven bij
de verwachting? (blz. 146)Bij Regeerakkoord is uitgegaan van de komst van 32 400 asielzoekers
en een aantal van 8 000 af te geven A-statussen per jaar. Op basis van
de 8 000 af te geven A-statussen is in het Regeerakkoord nog uitgegaan
van een toerekening van NLG 269 mln aan ODA voor de kosten van eerstejaarsopvang
van asielzoekers (NLG 244 mln) en uitgenodigde vluchtelingen (afgerond NLG
25 mln). Echter, sinds het Regeerakkoord is er sprake van een groei van het
aantal asielzoekers, terwijl het aantal afgegegeven A-statussen hierbij achterblijft.
De Regering heeft derhalve besloten over te gaan tot een forfaitaire toerekening
aan ODA. Bij de bepaling van de hoogte van het forfaitaire bedrag wordt niet
langer uitgegaan van het aantal asielzoekers dat een A-status wordt verleend,
doch van het aantal asielzoekers dat in Nederland een A-status aanvraagt.
Ook de directe kosten van eerstejaarsopvang van asielzoekers uit DAC-landen
die in Nederland de A-status aanvragen, kwalificeren volgens de geldende DAC-definities
als ODA. De toerekening is verhoogd naar de mate waarin het aantal asielzoekers
zal stijgen. De huidige raming voor 2000 bedraagt 47 000 asielzoekers.
De toerekening wordt eventueel verminderd met ODA-middelen die worden ingezet
voor gefaciliteerde terugkeer van asielzoekers naar ontwikkelingslanden.274Hoe valt het principe van opvang van vluchtelingen
in eigen regio te rijmen met het explosieve stijgen van het budget voor opvang
van asielzoekers in Nederland terwijl er niet meer geld wordt
uitgetrokken voor organisaties voor vluchtelingenopvang in de regio? (blz.
146)Steeds meer asielzoekers reizen naar Nederland en andere Europese landen
om asiel aan te vragen. Deze groeiende groep vraagt om steeds meer voorzieningen
in de landen waar zij asiel aanvragen. Het Nederlandse beleid blijft er echter
op gericht vluchtelingen en ontheemden zoveel mogelijk in de eigen regio op
te vangen. Nederland is een van de grootste donoren van de in opvang in de
regio gespecialiseerde organisaties, met name UNHCR en het ICRC. Dit geldt
zowel voor bijdragen aan het reguliere budget, als voor additionele bijdragen
uit noodhulpfondsen.275Is het juist dat de extra benodigde 120 miljoen gulden
voor de opvang van asielzoekers gefinancierd wordt uit het vrijkomen van de
ODA-hulp aan de Nederlandse Antillen en Aruba? Zo ja, uit welke budgetlijn
wordt deze hulp dan vervolgens gefinancierd? (blz.146)Een deel van de vrijvallende middelen als gevolg van het verlies van de
ODA-status van de Koninkrijksfondsen wordt inderdaad aangewend voor een hogere
toerekening van de kosten voor eerstejaarsopvang van asielzoekers. Hiervoor
is het bestaande begrotingsartikel 16.08 betreffende de eerstejaarsopvang
van asielzoekers met NLG 120 miljoen verhoogd.276Waarom worden de apparaatsuitgaven NIO niet uit de
bedrijfsvoering van de NIO gefinancierd? (blz. 150)De Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden werkt uitsluitend
in opdracht van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Op de transacties die
voor het Ministerie worden verricht zitten geen marges, zodat daaruit ook
geen bedrijfsvoeringskosten kunnen worden bestreden. De bedrijfsvoeringskosten
worden derhalve uitsluitend gedekt door de vergoeding van de apparaatsuitgaven.277Wat is de beleidsmatige overweging om middelen die
beschikbaar waren op de meerjarenbegroting voor economie, werkgelegenheid
en regionale ontwikkeling (art. 18.01) substantieel te verlagen? Hoe verhoudt
dit zich met de grondslag van het artikel en het te voeren beleid? (blz. 159)In het kader van het nieuwe landenbeleid (brief van de minister voor OS
en de minister van Buitenlandse Zaken, kenmerk BSG/PL/125/99 d.d. 10-11-99)
is besloten dat vooralsnog het totaal van de delegeerbare landenprogramma's
bevroren wordt op het niveau van de uitgaven 1998 en de budgettoekenningen
in 1999. Dit betekent dat gecorrigeerd is voor de meerjarige groei die nog
was opgenomen in de begroting 1999.Het budget voor economie, werkgelegenheid en regionale ontwikkeling is
voorts in de Nota van Wijziging voor de ontwerp-begroting 2000, ten opzichte
van 1998 en 1999, verder neerwaarts bijgesteld als gevolg van de uitkomsten
van de sectorkeuzes in het kader van nieuwe landenbeleid. 278Wat is de aard van de bijdrage aan het IFAD (art. 18.03)?
(blz. 161)De Nederlandse bijdrage aan het IFAD is een vrijwillige bijdrage, die
wordt vastgesteld op basis van beleidsrelevantie en financieringsbehoefte.
De financieringsbehoefte wordt bepaald door:1) bijdragen van andere donoren,2) inkomsten van IFAD uit zijn beleggingsportefeuille, en uit 3) terugbetalingen van leningen.279Kan een overzicht worden gegeven van de bedrijven die
de afgelopen jaren gebruik hebben gemaakt van Oret en Miliev en voor welke
bedragen? (blz. 163)Bijgaand vindt u het gevraagde overzicht.280Op grond van welke overwegingen is PSOM alleen van
toepassing op zeven ontwikkelingslanden? Komen de landen die op de themalijst
«bedrijfslevenprogramma» staan, daar niet voor in aanmerking?
Zo nee, is het het streven van de minister om programma's als het PSOM in
de toekomst in één lijn te brengen met haar landenbeleid? (blz.
163)Het PSOM programma is geformuleerd in 1997. Op dat moment leek het zinvol
het programma te concentreren op landen waar Nederlandse investeerders veel
belangstelling voor toonden. Het is de bedoeling het programma uit te breiden
naar meer landen op de lijst van het bedrijfslevenprogramma.281Wanneer verwacht het kabinet meer duidelijkheid over
de Europese regelgeving aangaande de NIMF? (blz. 163)In januari/februari 2000.282Waarom is voorafgaande aan de evaluatie over IntEnt
al besloten hiervoor geen middelen meer te reserveren? (blz. 175)Voor komend jaar was NLG 1,8 miljoen gebudgetteerd. Deze post is nu, in
afwachting van de uitkomst van de evaluatie als P.M. post opgenomen. Geeft
de uitkomst van de evaluatie daartoe aanleiding dan wordt het bedrag met de
voorjaarsnotitie weer in de begroting opgenomen.283Wat is de oorzaak dat een strenger beleid ten aanzien
van legalisatie niet heeft geleid tot een vermindering van het aantal legalisaties?
(blz. 182)Voor de goede orde wijs ik erop dat het aantal legalisaties genoemd in
het overzicht van de ramingskengetallen alleen betreft die legalisaties die
in Nederland door het Ministerie van Buitenlandse Zaken worden verricht.De aanscherping van het beleid is niet zozeer gericht op vermindering
van de aantallen, maar op het tegengaan van fraude.284Kan aangegeven worden in welke ontwikkelingslanden
de verschillende CBI-instrumenten gerichter zullen worden ingezet? (blz. 195)Als algemene lijn bij de landenkeuze heeft het CBI ervoor gekozen om landen
met een inkomensniveau dat hen volgens de OESO criteria rangschikt als Upper
Middle Income Country en hoger niet meer in aanmerking te laten komen voor
CBI programma's. Anderzijds is er een grote groep landen uit de laagste inkomenscategorieën
waar de inzet van CBI middelen doorgaans (nog) weinig zin heeft. Er is nauwelijks
sprake van een gekwalificeerd bedrijfsleven en evenmin van een vruchtbaar ondernemingsklimaat. Deze landen komen evenmin in aanmerking voor
CBI programma's.Voor CBI assistentie komt derhalve in beginsel een groep van ongeveer
60 landen in aanmerking, afkomstig uit de groep Lower Middle Income Countries
en een aantal uit de nog lagere inkomens categorieën.285Bent u bereid bij de volgende begroting een index toe
te voegen? (algemeen)Ja.286Wordt de financiering ten behoeve van het Vrouwenberaad
Ontwikkelings-samenwerking met ingang van 2000 stopgezet? Waarom zal dit gebeuren?
Worden op enige andere wijze vrouwenorganisaties in Nederland die zich met
gender en ontwikkelingssamenwerking bezighouden nog ondersteund? Zo ja, welke
en met welke middelen? (algemeen)Het bestuur van de Stichting Vrouwenberaad Ontwikkelingssamenwerking heeft
mij geïnformeerd over haar besluit tot opheffing van het Vrouwenberaad
per 1 januari 2000. Het bestuur geeft in haar brief aan dat tot afbouw moest
worden besloten omdat er onvoldoende financiële toezeggingen van participanten
zijn om de organisatie voort te zetten. Met voortbestaan is een jaarlijkse
subsidie van minimaal NLG 500 000 gemoeid.De huidige bijdrage van het ministerie aan het Vrouwenberaad is op jaarbasis
NLG 166 000,–. Het Vrouwenberaad is geïnformeerd over de mogelijkheid
van een exploitatiesubsidie tot een maximum van NLG 350 000,– voor
een periode van vier jaar. Dit aanbod heeft niet kunnen voorkomen dat het
bestuur tot afbouw heeft moeten besluiten. Het initiatief van enkele leden
om mogelijkheden te verkennen voor een vervolg wordt door mij met belangstelling
gevolgd.Andere vrouwenorganisaties in Nederland die zich met gender en ontwikkelingssamenwerking
bezighouden en uit het Vrouwenfonds ondersteund worden zijn:– Documentatiecentrum VENA, Rijksuniversiteit Leiden;– Koninklijk Instituut voor de Tropen, afdeling Vrouwen en Ontwikkeling;– IFOR Women Peacemakers Program;– International Reference Centre Delft (richt zich op Waterrechten
van vrouwen);– Stichting Fatusch (richt zich op besnijdenis van vrouwen en rechten
van moslimvrouwen);– Mama Cash (ondersteuning in voorbereiding);– Admira (richt zich op traumaverwerking vrouwen in Balkan);– FNV/CNV Onderzoek Vrouwen en Ontwikkeling.287Is het april 1999-standpunt met betrekking tot de Romeinse
instellingen wel tot uitvoer gekomen? (algemeen)In april 1999 heeft de EU een standpunt ingenomen over verdere versterking
van de «Romeinse» instellingen (FAO, WFP en IFAD). Deze EU-positie
wordt consequent uitgedragen in de beheerslichamen van de organisaties, zo
ook in de FAO-conferentie die nu plaatsvindt. De EU hoopt dat deze conferentie
voortgang boekt bij de implementatie van dit standpunt. 288Hoe staat het met de versterking van de rol van UNAIDS
in de landen waarmee ons land een bilaterale OS-relatie onderhoudt? (algemeen)In de landen waarmee Nederland een bilaterale OS relatie onderhoudt, nemen
de ambassades deel in de UNAIDS Thematische Groepen waar het beleid van de
nationale programma's, de VN en de bilaterale donoren op elkaar wordt afgestemd.
Aangezien UNAIDS geen «funding agency» is vindt geen rechtstreekse
financiering plaats voor activiteiten die onder de vlag van UNAIDS worden
uitgevoerd.Overigens draagt Nederland naar behoren bij aan UNAIDS door de jaarlijkse
contributie (NLG 10 miljoen) en de bijdrage aan het Global Appeal (NLG 2 miljoen),
waaruit specifieke activiteiten worden gefinancierd. Ten behoeve van het Internationaal
Partnershipprogramma voor Afrika heb ik dit bedrag onlangs verhoogd met NLG
3 miljoen.289Is de FAO geslaagd in het formuleren van een lange
termijnvisie (het FAO-strategie framework 2000 – 2015)? (algemeen)De FAO heeft inderdaad een dergelijk visie geformuleerd. Deze wordt deze
maand ter goedkeuring voorgelegd aan de conferentie van lidstaten.Nederland heeft, in EU verband, via commentaar op drie eerdere versies
bijgedragen aan een zo goed mogelijk document. Dit heeft geresulteerd in verbeteringen,
zoals het beter aangeven van FAO's comparatieve voordelen en na te streven
«partnerships» met andere internationale organisaties. Aan andere,
herhaaldelijk naar voren gebrachte, bezwaren is veel minder tegemoet gekomen:
het document maakt nog te weinig keuzes en bevat nauwelijks uitgewerkte criteria
voor het stellen van prioriteiten.290Kan de minister zich een situatie voorstellen waarbij
de IFAD nog verder substantieel gekort wordt voor wat betreft de Nederlandse
bijdrage? (algemeen)Een dergelijke situatie is wel voorstelbaar maar wordt door mij niet nagestreefd.
Overigens is er, anders dan de vraagsteller lijkt te veronderstellen, geen
sprake van een reeds in gang gezette substantiële korting. Overzicht behorend bij vraag 279.Overzicht van bedrijven die gebruik hebben gemaakt van
Oret en Miliev vanaf 1991 aanvrageraantal aanvragentotaal schenkingsbedrag (x NLG. 1000,-)ADUCO216 903 ARA1217 ARCADIS EUROCONSULT210 322 BITUMARIN14 343 BKH1207 BOSKALIS/ ZANEN V. 586 570 BRUGMAN34 386 BTG2461 BUISCAR1427 CHRIST HOLLAND14 740 DAF375 343 DAMEN SHIPYARD2088 353 DEGREMONT HOLLAND BV16 120 DELTASHIPYARD14 623 DEN OUDSTEN115 597 DENSITECH22 461 DHV1066 316
 DORR OLIVER11 428 DUOS ENGINEERS
BV17 841 EARS27 943 EBBENS11 360 ECN2473 ECOTEC1207
 ELIN HOLEC13 920 FOKKER128 350 GASCOIGNE MELOTTE12 256 GEESINK13 337 GRASSO21 977
 GRONTMIJ13 916 H-ENERGIE12 154 HAM/ HBG INTERBETON5111 955 HASKONING49 384 HEEMHORST (RIJNIJSSEL)12 031 HEESEN TECHNOCOM25 905 HOLLANDIA KLOOS115 004 IHC777 976 JANSON118 110 K DAMEN15 113 KARSTEN CLEANROOMS314 072 KUSTERS333 565 LAGERWEY251 319 LALESSE MACHINEBOUW11 660 MARITIME
SYST. TECHN.1279
 MILL&PARTN. (DMMI)15 920 NCF12 847 NEDWIND331 604 NIJHUIS16 546 NIVOBA12 250 NKF112 000 NMA110 931 NUMAFA BV12 029 OTTO BOCK BENELUX BV1480 PHILIPS PROJECTS BV131 294 PHILIPS MEDICAL SYSTEMS5130 9741QTECQ124 449 ROHILL ENGINEERING14 603 ROLLOOS SORENSEN11 486 ROSENBAUER (KRONENB.)12 923 SEARCH AND RESCUE SYSTEMS119 350 SHELL SOLAR18 884 SOLID WASTE CONS. 1363 SPAANS BABCOCK BV15 362 STOKVIS K11 775 STORK1328 614 1 In dit bedrag zijn ook schenkingen opgenomen ten behoeve
van aankopen bij een grote groep Nederlandse bedrijven in een consortium waarvan
PMS de leiding had.aanvrageraantal aanvragentotaal schenkingsbedrag (x NLG. 1000,-STRUKTON14 480 THERMAFLEX1212 TNW EXPORT BV317 811 UNISONO12 430 VAN AARSEN23 873 VAN OORD ACZ126 891 VAN OPSTAL23 324 VD CAMMEN12 857 VERMEER GHANA BV327 368 VESTAS14 639 WARTSILLA DIESEL159 280 WITTEVEEN
+ BOS1550 TOTAAL1611 287 323 XNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van den Berg (SGP),
Ter Veer (D66), Van Middelkoop (GPV), Apostolou (PvdA), Voorhoeve (VVD), Hillen
(CDA), Valk (PvdA), Verhagen (CDA), ondervoorzitter, Hessing (VVD), Van Ardenne-van
der Hoeven (CDA), Hoekema (D66), Marijnissen (SP), M.B. Vos (GL), Dijksma
(PvdA), Van den Doel (VVD), Koenders (PvdA), De Boer (PvdA), voorzitter, Van
der Knaap (CDA), Van Ross-van Dorp (CDA), Karimi (GL), Bussemaker (PvdA),
Timmermans (PvdA) en Wilders (VVD).Plv. leden: Dijkstal (VVD), Van Baalen (VVD), De Graaf (D66), Van 't Riet
(D66), Rouvoet (RPF), Belinfante (PvdA), Patijn (VVD), Visser-van Doorn (CDA),
Zijlstra (PvdA), Eurlings (CDA), Cherribi (VVD), De Haan (CDA), Scheltema-de
Nie (D66), Van Bommel (SP), Harrewijn (GL), Gortzak (PvdA), Remak (VVD), Albayrak
(PvdA), Van Oven (PvdA), Van den Akker (CDA), Leers (CDA), Rosenmöller
(GL), Duivesteijn (PvdA), Feenstra (PvdA) en Balemans (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26800-V-19.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl