Zelfregulering audiovisuele media (bescherming van jeugdigen); Verslag algemeen overleg van 18 februari 2004 over o.a. media en bescherming van jeugdigen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29326, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

17-03-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29326 nr. 3

15-03-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de bewindspersonenNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29326Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 29314Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 54 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 326Zelfregulering audiovisuele media (bescherming van jeugdigen)29 314Beleidsbrief Cultuur 2004–2007nr. 3VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 15 maart 2004De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1 en de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport2 hebben op 18 februari 2004 overleg gevoerd met staatssecretaris
Van der Laan van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en staatssecretaris Ross-van
Dorp van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over:– de brief van de staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport, mevrouw Ross-van Dorp, d.d. 21 november 2003 omtrent
zelfregulering audiovisuele media (bescherming van jeugdigen) (29 326,
nr. 1);– de brief van de staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, mevrouw Van der Laan, d.d. 16 februari 2004 over
de toezending van de conceptopdracht commissie Jeugd, geweld, media (bescherming
van jeugdigen) (29 314, nr. 2);– de brief van de staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, mevrouw Van der Laan, d.d. 16 februari 2004 over
een reactie op het persbericht van Ouders en Coo inzake de Kijkwijzer (bescherming
van jeugdigen) (29 326, nr. 2).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesMevrouw Vergeer (SP) is er verheugd over dat
bezorgde ouders het NICAM (het Nederlands Instituut voor de Classificatie
van Audiovisuele Media) op de vingers tikken. In een willekeurige televisieweek
vond de ouderorganisatie Ouders en Coo tien films met een veel te lage kwalificatie.
Zij vindt het logisch dat het functioneren van het NICAM volop ter discussie
staat, omdat het concept van het begin af aan fout was. Hoe kan men een branche
die afhankelijk is van hoge kijkcijfers en reclame-inkomsten zichzelf laten
reguleren en onderzoeken? Bij een Europees onderzoek zijn 60 films onderzocht.
Van 30 bleken niet de juiste gegevens beschikbaar te zijn, zodat dit onderzoek
geen onverdeeld succes voor het NICAM is.De regering twijfelt aan de werking van de Kijkwijzer en heeft een onderzoekscommissie
ingesteld. Waarom wordt voorgesteld dat deze commissie pas in oktober een
advies uitbrengt? Kan de staatssecretaris garanderen dat er in 2005 een betere
keuringsinstantie is?Er is veel kritiek op het functioneren van het NICAM; het lijkt op het
beeld van een slager die zijn eigen vlees keurt. Er is te veel vertrouwen
geschonken aan zelfregulering bij commerciële instellingen. Er bestaan
talloze voorbeelden waaruit blijkt dat dit niet werkt. Het NICAM kan niet
optreden tegen het feit dat voor films op tv en op videobanden verschillende
kijkadviezen gegeven worden en de Kijkwijzer werkt niet preventief.Het idee van een media-expertisecentrum van de ouderorganisaties is sympathiek,
maar onvoldoende. Een dergelijk centrum geeft alleen maar voorlichting aan
ouders die daarom vragen. Mevrouw Vergeer stelt voor, het NICAM uit te breiden
tot een door de overheid in te stellen en te controleren breed, onafhankelijk
en representatief instituut waarbij de branche, de ouderorganisaties, wetenschappers
en andere professionelen betrokken zijn. Een dergelijk instituut moet ook
de wettelijke bevoegdheid hebben om – en dit geldt ook voor de onafhankelijke
publieke omroep – van tevoren te besluiten, een uitzending wel of niet
te laten doorgaan. Verder wil zij een breed maatschappelijk afspiegelingscollege
dat eenmaal per jaar een steekproef bij de kwalificaties houdt.De boetes voor overtredingen moeten fors omhoog. Verder moet gestreefd
worden naar verplichte deelname van de distributeurs. 15 Procent daarvan valt
buiten het NICAM, omdat het niet kan optreden tegen kwalificaties die buiten
dit instituut om zijn gegeven. Bewezen overtredingen, zoals uitzendingen die
te vroeg beginnen, moeten preventief worden aangepakt.Mevrouw Vergeer concludeert tot slot dat het NICAM niet voldoet: het lijkt
een puinhoop en snelle aanpassing is geboden. Zij overweegt om, als de staatssecretaris
niet snel doeltreffende maatregelen voorstelt, over dit onderwerp een algemeen
overleg aan te vragen.Mevrouw Kraneveldt (LPF) benadrukt dat de
ouders de eerste verantwoordelijkheid hebben voor het kijkgedrag van hun kinderen,
een verantwoordelijkheid die nooit afgeschoven mag worden op de overheid,
het onderwijs of instanties als het NICAM en de Kijkwijzer. Zij vindt het
belangrijk dat de Kijkwijzer inzicht geeft in de mate van geschiktheid van
een programma of videofilm gerelateerd aan de leeftijd en ontwikkelingsfase
van een kind. De discussie tussen het NICAM en Ouders en Coo over de vraag
of de Kijkwijzer het criterium «schadelijk» of «geschikt»
moet hanteren leidt niet tot een oplossing. Het NICAM en de ouderorganisaties
hebben, soms op negatieve wijze, via de pers de balans van drie jaar Kijkwijzer
opgemaakt. Mevrouw Kraneveldt hoopt dat dit debat een oplossing biedt waarin
de partijen zich kunnen vinden.Het NICAM heeft veel bereikt, maar er is nog veel mis. Het NICAM pleit
zelf terecht voor blijvende betrokkenheid en aandacht van de overheid voor
het stelsel. Een punt van kritiek is dat 30% van de distributeurs van beeld- en geluidsdragers niet is aangesloten bij de NVPI (Nederlandse
Vereniging van Producenten en Importeurs van beeld- en geluidsdragers) en
het NICAM, maar voert wel Kijkwijzer-pictogrammen. Hoe kan men ervoor zorgen
dat iedereen zich bij het NICAM aansluit en zich houdt aan het correct voeren
van de Kijkwijzer-pictogrammen? Is het mogelijk om wettelijk aansluiting bij
het NICAM voor te schrijven? Kan staatssecretaris Van der Laan aangeven of
omroepen die met een buitenlandse licentie in Nederland uitzenden een uitzonderingspositie
bekleden?Uit de brief van staatssecretaris Ross-van Dorp blijkt dat het NICAM nog
onderhandelt met twee omroepen waarvan aansluiting gewenst is. Welke omroepen
zijn dit?Het NICAM kan geen sancties opleggen; het heeft geen tanden. Wat kan de
politiek doen om dit instituut wel tanden te geven? Moeten de overtredingen
niet forser beboet worden? Wat zijn de gevolgen van een eventuele schorsing
die het NICAM een aangesloten lid oplegt?Uit het rapport van de ouderorganisaties wordt duidelijk dat een omroep
als SBS6 heftige scènes uit een film kan knippen waarna de kwalificatie
voor een lagere leeftijd aan die film wordt gegeven. Mevrouw Kraneveldt vindt
dat de door het NICAM aangegeven leeftijd gehandhaafd moet worden die dan
ook zo in een programmagids moet verschijnen. Kan tegen deze handelwijze worden
opgetreden?Klopt het dat Intomart onderzoek verricht voor de rijksoverheid en het
NICAM? De ouderorganisaties stellen dat de uitkomsten van beide onderzoeken
met elkaar zijn vermengd, waardoor het onderzoek van Intomart niet geldig
is. Is dit correct en acht het kabinet dit juist, gelet op onafhankelijkheid
van onderzoek voor de overheid?De ouders hebben het gevoel dat hun belangen in de discussie niet vertegenwoordigd
worden. Mevrouw Kraneveldt is er vooralsnog geen voorstander voor om een apart
door de overheid te bekostigen media-expertisecentrum voor ouders op te richten.
Zij sluit zich aan bij het idee van mevrouw Vergeer die voorstelt dat de ouderorganisaties
en het NICAM samen bekijken of deze organisaties zitting in de raad van bestuur
van het NICAM kunnen nemen, maar vraagt welke ouderorganisaties hiervoor aangewezen
worden.Mevrouw Kraneveldt vraagt of het idee van de staatssecretaris om een commissie
in het leven te roepen nodig is. Een dergelijke commissie zal pas in oktober
rapporteren. Na een uitspraak van de Kamer daarover is er weer een jaar voorbij
en zijn de problemen van de ouders nog steeds niet opgelost.Mevrouw Örgü (VVD) merkt op dat
de bescherming van jeugdigen tegen voor hen schadelijke uitingen in videofilms
en op tv voor haar een groot goed is, reden waarom zij de evaluatie zeer op
prijs stelt. Zij kan zich goed vinden in het huidige systeem van de Kijkwijzer.
Jonge kinderen zullen in het algemeen films thuis afspelen en daar hebben
uiteindelijk de ouders de supervisie. Zij blijven verantwoordelijkheid voor
het gedrag van hun kinderen. Op plekken waar ouders niet altijd aanwezig zijn,
zoals in bioscopen, is mevrouw Örgü voor strikte handhaving, zoals
die nu reeds bestaat.Om een harmonisatie met Europa te bewerkstelligen moet nog veel verbeterd
worden. Wat doet het kabinet hieraan? Overtredingen van uitzendtijdstippen
moeten harder worden bestraft. Er moet een relatie worden gelegd tussen de
hoogte van de boetes en bijvoorbeeld extra reclame-inkomsten. De staatssecretaris
stelt voor, naleving van de regels aan de kassa bij grootwinkelbedrijven,
warenhuizen en videotheken te verbeteren. Hoe kan dit vorm krijgen?Volgens de brief van de staatssecretaris zijn de ouders tevreden over
hun mate van participatie. Uit het veld komt echter nog veel kritiek van ouderorganisaties.
Is het mogelijk dat alle ouderorganisaties hierover gehoord worden?
Is het mogelijk dat in de raad van advies of in besturen de ouderorganisaties
zichtbaarder worden dan thans het geval is?Het veld levert veel kritiek op de klachtenregeling, hetgeen door het
NICAM wordt toegegeven. Welke verbeteringen zijn op dit punt mogelijk? Hoe
pakt het kabinet de problemen aan rondom het percentage distributeurs dat
nog niet is aangesloten bij het NICAM? Is in dezen een rol voor het Commissariaat
van de Media weggelegd in plaats van het instellen van een brede commissie?
Of kan het NICAM, dat een raad van advies heeft, hierbij een rol spelen? Mevrouw
Örgü sluit zich verder aan bij wat voorgaande sprekers over een
nieuw in te stellen commissie naar voren hebben gebracht. Zij vindt op dit
moment een dergelijke commissie overbodig en de argumenten hiervoor zijn onvoldoende
onderbouwd.Aan het NICAM wordt € 500 000 besteed. Gestreefd wordt
naar zelfregulatie, hetgeen volgens mevrouw Örgü inhoudt dat dit
bedrag op termijn op nul uitkomt. Volgens de brief van de staatssecretarissen
wordt dit jaar begonnen met het afbouwen van dit bedrag. Kunnen zij hierover
nauwkeuriger informatie geven en een overzicht van de afbouw na 2006 verstrekken?Mevrouw Örgü wil niet terug naar de oude filmkeuring. Zij stelt
mede een jaarlijkse evaluatie voor om de genoemde verbeterpunten te kunnen
blijven toetsen.De heer Atsma (CDA) memoreerde dat zijn fractie
bij de afschaffing van de filmkeuring waarschuwde voor een systeem waarbij
«de slager zijn eigen vlees keurt». Hij constateert, kijkend naar
de evaluatie, dat dit helaas toch deels het geval is. Verheugd is hij over
de kanttekeningen die vorige sprekers die bij dit systeem maken en over het
feit dat de PvdA-fractie zich de afgelopen tijd in de media zeer kritisch
heeft uitgelaten over het huidige systeem. Het gaat namelijk om de bescherming
van het kind, de mogelijkheden daartoe voor de ouders, de rol van de overheid
en over normen en waarden.De heer Atsma is niet enthousiast over wat in de evaluatie wordt gerapporteerd.
Critici hebben gelijk gekregen: het systeem van classificatie is fout en fraudegevoelig.
De honderden voorbeelden die hiervan de afgelopen tijd zijn aangedragen, zijn
veelzeggend. Ouders moeten op het systeem kunnen vertrouwen. Zij zijn, de
evaluatie ten spijt, niet enthousiast. Gebleken is dat zij niet op het systeem
kunnen vertrouwen. Tv-programma's als Kassa! en Radar geven hiervan een bevestiging.
Het gaat niet alleen om het beoordelen van schadelijkheid, maar ook om de
geschiktheid van programma's voor kinderen. Ouders willen daarbij geholpen
worden.Het onderzoek van Intomart viel volgens het NICAM en het kabinet positief
uit, maar het is de vraag hoe men dit bekijkt. Hij is in ieder geval niet
gelukkig met het onderzoek van Intomart. De codeurs zetten vraagtekens bij
de eigen objectiviteit, er zijn vele klachten en er worden vraagtekens gezet
bij de beoordeling op taalgebruik. Hoe kan men dan met droge ogen volhouden
dat de uitkomst van het onderzoek goed is? Ook in internationaal perspectief
kan hierover nog veel gezegd worden.De heer Bruins Slot van de publieke omroep is blijkens zijn brief wel
tevreden. De NCRV echter merkte op dat deze brief niet namens haar geschreven
is. De heer Atsma spreekt de hoop uit dat dit niet de nieuwe omroeppolitiek
wordt die de staatssecretaris in gedachten heeft: het gaat niet aan dat de
publieke omroep buiten de aangesloten omroepen om dit soort reacties geeft.
Wil de staatssecretaris hierop ingaan?De heer Atsma is verheugd over de komst van de commissie van deskundigen,
maar hij vindt de rapportagedatum van 1 oktober te laat. Wat wordt de
rol van het NICAM die de commissie zal bijstaan hierbij? De commissie moet
op een model uitkomen van zelfregulering en dient te functioneren als een
onafhankelijke toezichthouder. De overheid zal moeten zorgen voor een sterke
rol van de ouders.De heer Atsma meent dat de overheid niet langer geld hoeft te steken in
een zelfreguleringorganisatie. Een sector die deze taak serieus neemt, kan
het geld daarvoor ook opbrengen. Een optie is de boetes te verhogen. De opbrengsten
daarvan vloeien immers thans ook terug naar het eigen instituut. Hij is er
voorstander van, de sanctiebevoegdheden van het NICAM te verscherpen. Het
NICAM zou zelfs programma's moeten kunnen verbieden, hetgeen thans wettelijk
niet mogelijk is. De heer Atsma wil graag dat zowel OCW als VWS bij dit onderwerp
betrokken blijven.De heer Van der Vlies (SPG) is er verheugd
over dat de resultaten van het zelfreguleringinstrument thans bekeken worden.
Uit zekere accenten die vorige sprekers aanvoerden, is voor hem duidelijk
dat men zich thans bevindt in een proces van bewustwording. De heer Van der
Vlies memoreert dat hij bij vele gelegenheden zijn zorgen heeft geuit over
bepaalde programma's in de media waarbij hij steeds verwezen werd naar het
instrument van zelfregulering. Hij waarschuwt voor een dubbele moraal: buitenshuis
loopt men te hoop tegen bepaalde uitwassen in de samenleving, maar eenmaal
thuis laaft men zich aan bepaalde programma's die virtueel dezelfde uitwassen
demonstreren.De ouders hebben een onvervreemdbare verantwoordelijkheid voor wat zich
binnen de woning afspeelt. Diverse andere organen en de overheid dragen echter
ook een zekere verantwoordelijkheid. Het NICAM en de Kijkwijzer hebben wel
enig resultaat bereikt, maar dat schept nog onvoldoende vertrouwen. De regering
heeft verbeterpunten geformuleerd zoals internationale vergelijking, verbetering
van de vragenlijst en een intensieve beoordeling van series. De heer Van der
Vlies wil echter meer. De onvolledige participatie is voor hem een zorgpunt.
De video- en dvd-branche staat nog buiten de zelfregulering. Uniforme communicatie
is nodig. Er moet een boetesysteem komen voor ondernemers die zich aan zelfregulering
onttrekken.Bij het vrijgeven van een classificatie wordt dit door de gebruiker als
een geschiktheidssignaal ervaren, terwijl de inzet de mogelijke schadelijkheid
is. De heer Van der Vlies vindt dat de perceptie van de Kijkwijzer sterk moet
veranderen. Hij heeft vertrouwen in het door de organisaties afgegeven signaal
dat de zorgen van vele ouders vertolkt. Er is kritiek op de resultaten van
de classificatie en de interpretatiemarge, maar het gaat ook om duurzaamheid
en handhaafbaarheid van de beoordeling.De heer Van der Vlies is voor instelling van een commissie van deskundigen
die onafhankelijk haar werk kan verrichten. De commissie zal uit zeven leden
bestaan, maar de heer Van der Vlies wil dat de ouders daarbij een zwaardere
rol krijgen. Hij vertrouwt erop dat de bevindingen van een dergelijke commissie
het gedrag kan beïnvloeden van ouderen en jongeren. Is het mogelijk dat
deze commissie eerder dan 1 oktober a.s. rapporteert? Er is sprake van
een zekere urgentie en de samenleving is rijp voor een dergelijke stap. Het
gaat in dezen om een zeker moreel leiderschap, waaraan op dit punt dringend
behoefte is.De heer Slob (ChristenUnie) noemt als belangrijkste
punt de verantwoordelijkheid van de ouders voor hun kinderen. Die verantwoordelijkheid
kan de overheid nooit overnemen. Het NICAM en de Kijkwijzer kunnen een bijdrage
leveren aan invulling van deze verantwoordelijkheid. Werken deze instrumenten?
In 2001 is bewust gekozen voor zelfregulering. Thans wordt meer geclassificeerd
dan vroeger bij de oude filmkeuring gebeurde. Zijn de toegepaste classificaties
echter altijd correct? Het valt de heer Slob op dat de regering hierop positief
reageert. In de brief van 21 januari staat bijna juichend dat de zelfregulering
werkt, maar is dat wel het geval? Hoe is het mogelijk dat de ouderverenigingen
en de publicist Kuitenbrouwer worden overladen met titels van onjuist geclassificeerde
films? Worden verschillende criteria gebruikt? Komt het omdat een deel van
de video- en dvd-branche niet aangesloten is bij het NICAM en de Kijkwijzer?
Ligt het «aan de slager die zijn eigen vlees moet keuren»
of gaat het om incidentele uitglijders?De heer Slob vindt het een zeer slechte zaak dat een deel van de video-
en dvd-branche niet aangesloten is. Wat doet de regering hieraan? Kan over
een aansluitingsverplichting gesproken worden? Sommige clips die via de muziekzenders
worden uitgezonden vallen volgens de heer Slob onder de hoogste classificatie.
Hij wil dat deze clips en sommige previews ook een classificatie krijgen.Er ligt voor de ouderorganisaties een aanbod om zitting te nemen in het
voorgestelde adviesorgaan, maar dit is te mager. Men heeft namelijk kritiek
op het totale zelfreguleringsysteem. Hoe kunnen de ouders een grotere plaats
krijgen in dit geheel, zeker gelet op het gegeven dat men zich in het gehele
systeem meer op de ouders wil richten?De heer Slob vindt het frustrerend dat er geen mogelijkheden zijn om preventief
in te grijpen. Heeft het kabinet voorstellen op dit punt? Hij juicht het initiatief
toe om een commissie van deskundigen – zie de brief van 16 februari
2004 van staatssecretaris Van der Laan – in te stellen. Hij hecht zeer
aan een onafhankelijke positie van deze commissie en hij legt zich neer bij
het feit dat deze commissie enige tijd nodig heeft om te adviseren. Hoe ziet
de staatssecretaris de relatie tussen deze commissie en het werk van het NICAM?
Kan deze commissie met haar advies invloed uitoefenen op de conclusies die
nu al zijn getrokken naar aanleiding van de eerste evaluatie? Als deze commissie
hierin nog veranderingen kan aanbrengen, betekent dit dat de definitieve conclusie
moet worden opgehouden tot het moment waarop zij haar definitieve advies uitbrengt.Mevrouw Halsema (GroenLinks) stelt twee problemen
centraal: hoe kan ervoor worden gezorgd dat jongeren en kinderen effectief
beschermd worden tegen geweld en seks – het onderwerp van de Kijkwijzer –
en hoe moet worden omgegaan met de enorme hoeveelheid pulp en kwaliteitsloze
tv die dagelijks door de commerciële omroep over de kijkers wordt uitgestort?
Zij vindt geweld en seks onvergelijkbare grootheden als het gaat om tv-uitzendingen.
Zij heeft geen grote bezwaren tegen het vertonen van seksualiteit op tv, mits
mooi verbeeld en zorgvuldig uitgezonden. De commerciële tv zendt echter
alleen commercieel aantrekkelijke seksualiteit uit waarbij het gaat om exploitatie
van mensen en vaak om uitbuiting van vrouwen. Nu concentreert men zich op
geweld- en seksprogramma's en de geschiktheid daarvan voor bepaalde leeftijdsgroepen,
maar mevrouw Halsema durft de stelling aan dat programma's waarin geen seks
en geweld voorkomen en op andere tijdstippen worden uitgezonden, net zo schadelijk
kunnen zijn. Zij verwijst naar bepaalde spelletjesshows, realitysoaps en clips,
waarin perverse relaties tussen mensen getoond worden. Desgevraagd brengt
zij naar voren dat volgens haar de inhoud van programma's vrij behoort te
zijn – de onafhankelijkheid van de media moet dus overeind blijven –
maar dat tegelijkertijd criteria ontwikkeld kunnen worden voor de kwaliteit
van tv-programma's.Mevrouw Halsema vindt de eigen verantwoordelijkheid van ouders van groot
belang. De vorige sprekers gehoord hebbend, lijkt het erop dat het NICAM last
heeft van de wet van de remmende voorsprong. Onder de filmkeuring waren er
nauwelijks richtlijnen en controle. Thans worden wel degelijk criteria ontwikkeld,
hoewel ze, net als de handhaving, nog tekortschieten. Zij is het eens met
sprekers die problemen hebben met ontduiking en inconsistentie van classificaties.
Derhalve sluit zij zich aan bij de voorstellen voor een aansluitingsverplichting
voor de videobranche. De argumentatie van de staatssecretaris dat zelfregulering
zich niet verhoudt tot een aansluitingsplicht vindt mevrouw Halsema niet sterk.
Er is nu sprake van geconditioneerde zelfregulering die een wettelijke basis
en een wettelijk systeem van boetes kent, hetgeen betekent dat wel degelijk
een aansluitingsverplichting kan worden opgelegd.Mevrouw Halsema is voor een versterking van de positie van het Commissariaat
van de Media. Ook is zij voorstander van hogere boetes. Zij vindt het onuitstaanbaar
dat met name de commerciële omroepen de boetes als een bedrijfsrisico
aanvaarden en doorgaan met uitzenden. Verder is zij voorstander van het opnemen
van ouders in de raad van bestuur. Zij is niet voor oprichting van een concurrerend
centrum daarnaast omdat dit niet effectief lijkt.De heer Van der Ende heeft eens opgemerkt dat het kwaliteitsniveau van
de commerciële omroepen zorgwekkend is. Mevrouw Halsema is het zeer eens
met deze uitspraak. De Engelse regering heeft bij de introductie van commerciële
tv aldaar ervoor gekozen om een aantal kwaliteitscriteria bij wet vast te
leggen en te laten beoordelen door een onafhankelijk instituut, vergelijkbaar
met de bevoegdheden die het Commissariaat voor de Media in Nederland en de
Raad voor Cultuur hebben. Wil de staatssecretaris nagaan of deze aanpak ook
in Nederland geïntroduceerd kan worden?Mevrouw Hamer (PvdA) memoreert de aanbieding
van een petitie waaruit de dringende vraag naar voren kwam om programma's
te maken met minder geweld. Kinderen moet een positief zelfbeeld worden gegeven.
De gedachte daarachter was dat op deze wijze een betere wereld kan ontstaan.
Aangezien de politiek zich niet bezighoudt met de inhoud van de programma's,
moet deze boodschap aan de programmamakers worden doorgegeven.Hoe zoekt de overheid een grens tussen het toelaatbare en schadelijkheid?
Een ruime Kamermeerderheid besloot indertijd voor zelfregulering die de omroepen
aan strakke regels moet binden. Net als mevrouw Halsema, vindt mevrouw Hamer
dat ten opzichte van de oude situatie met de filmkeuring inmiddels een verbetering
is ontstaan, hoewel het nog lang niet goed is. Is het de bedoeling dat de
commissie van deskundigen aangeeft dat wel degelijk op geschiktheid kan worden
getoetst? Kan geschiktheid van tv-programma's, video's en dvd's überhaupt
gemeten worden? Hoe ervaren de bewindslieden de kritiek op het rapport van
Intomart? Mevrouw Hamer meent dat er nu geen feiten en ontwikkelingen zijn
die het overboord zetten van de zelfregulering rechtvaardigen. Ook zij pleit
voor een sterkere positie van het Commissariaat voor de Media op het punt
van het houden van toezicht. Zijn hier mogelijkheden voor? Mevrouw Hamer is
er voor als alle onderdelen van de branche zich aansluiten.Uiteraard moet het classificeren verbeterd worden. Welke stappen worden
hiervoor ondernomen? De klachtenprocedure is herzien, maar er zijn nog verbeteringen
mogelijk zoals het instellen van een open klachtenlijn waardoor meer ruchtbaarheid
wordt gegeven aan het gegrond verklaren van de klachten.Hoewel de verantwoordelijkheid van de ouders het belangrijkste punt is,
moet ook via het onderwijs aan de zelfredzaamheid van de kinderen gewerkt
worden. De illusie mag niet gewekt worden dat het programma-aanbod in de toekomst
sterk gewijzigd wordt of dat de wereld teruggedraaid kan worden naar de situatie
in de vijftiger jaren. Mevrouw Hamer is het van harte eens met het voorstel
om de ouderorganisaties een plaats in de raad van bestuur te geven. Kunnen
de gedane voorstellen van onder andere Ouders en Coo – zoals over een
database en het kenniscentrum – worden uitgewerkt in het kader van de
Kijkwijzer? Tot slot is mevrouw Hamer van mening dat hiervoor geen aparte
organisatie nodig is.De heer Bakker (D66) memoreert dat een aantal
jaren geleden de filmkeuring is afgeschaft omdat zij betuttelend werkte en
onvoldoende resultaten opleverde. Het uitgangspunt voor de nieuwe situatie
was en is de keuze van de ouders. Goede informatie voor ouders is een vereiste.
De situatie is verbeterd, maar nog onvoldoende. Er worden nog veel vraagtekens
bij de classificatie door het NICSM gezet. De heer Bakker wil dat getoetst
wordt op schadelijkheid, omdat de ouders verantwoordelijk zijn voor de geschiktheid.
Hij legt meer dan vroeger wat betreft de onderwerpen geweld en grofheid de
nadruk op voorzorg. Deskundigen zien steeds meer een relatie tussen geweld
in de media en geweld op straat. Hij is dan ook voor het instellen van een
commissie van deskundigen die zal bezien of er voldoende gebeurt om geweld
in de media te voorkomen.De heer Bakker sluit zich aan bij de genoemde verbeterpunten voor het
NICAM. Hij is voor een verplichte aansluiting. De omroepen moeten zich houden
aan de gedragscodes die ze zelf hebben afgesproken. Hij is tegen een preventief
ingrijpen. De onafhankelijkheid van de media staat hoog in het vaandel, maar
een klachtenprocedure die pas vijf maanden na dato iets oplevert, acht hij
ook niet bevredigend. De heer Bakker wil dat het NICAM of de commissie de
klachtenprocedure opnieuw beziet en knelpunten signaleert. Hij wil geen censor
die tevoren de schema's bekijkt en daarover een oordeel uitspreekt. Mocht
men een nog een andere instantie op dit punt in het leven roepen, dan kan
gedacht worden aan het Commissariaat voor de Media. Ook kan hij zich voorstellen
dat de staatssecretaris bij ontsporingen de desbetreffende omroep voorhoudt
dat men zich niet aan de eigen code houdt. Hij is tegen een apart ouders-media-expertisecentrum.
Wel kunnen de ouders binnen het NICAM een grotere rol krijgen.Antwoord van de bewindspersonenDe staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap merkt op dat het NICAM pas drie jaar werkzaam is met een majeure
operatie. In de tijd van de filmkeuring wist men niet wat een classificatie
inhield en nu is die wetenschap er wel. Toen werden ongeveer 200 films en
programma's beoordeeld; thans gaat het om 4000 per jaar en dit is mede een
reden van het positieve kabinetsstandpunt over de bijdrage van het NICAM aan
een beter toezicht en een completere beoordeling van films, video's, dvd's,
games, enz. Het kabinet vindt dat het NICAM hiervoor, hoewel fouten worden
gemaakt, een compliment verdient.Het voorstel omtrent een in te stellen commissie is voortgevloeid uit
de ervaring van het kabinet dat de discussie een veel breder terrein dan alleen
het functioneren van het NICAM beslaat. Het gaat om fundamentele opvattingen
in de maatschappij over het thema media, geweld en jeugd. De staatssecretaris
maakt een onderscheid tussen de lange termijn, waarin in een breder perspectief –
o.a. door het WRR-rapport – gekeken wordt naar jeugd, geweld en media
en de korte termijn waarbij zij de opvatting van de Kamer volledig deelt dat
wat nu niet goed gaat, onmiddellijk moet worden aangepakt.Het is belangrijk, naar het NICAM kijkend, dat een onderscheid wordt gemaakt
tussen het systeem van zelfregulering en codering door de distributeurs en
andere partijen en weging van de classificatie. Het kabinet staat vierkant
achter het systeem, maar het wil graag over de classificatie met de Kamer
van gedachten wisselen. De staatssecretaris deelt de opvatting van de Kamer
dat het vooral de verantwoordelijkheid van de ouders is. Daarom moet het NICAM
gezien worden als een instrument dat mede door een goede informatievoorziening
hulp biedt aan de ouders bij de weging hoe zij omgaan met hun kinderen en
de programma's die zij de kinderen willen laten bekijken. De staatssecretaris
ziet het dilemma tussen de schadelijkheid die door wetenschappelijke criteria
waarmee het NICAM werkt wordt onderbouwd en de geschiktheid van de films.
Zij wil echter vanuit een objectieve beoordeling van de classificaties voorlopig
vasthouden aan het criterium schadelijkheid. Wel is zij bereid te bezien hoe
de weging van de geschiktheid die via de toetsingscriteria van de codeurs
tot uiting komt juist tegenover de ouders duidelijk kan worden gemaakt. Dit
punt moet in de communicatie met de ouders worden opgepakt.Het uitgangspunt blijft zelfregulering. Zij deelt de opvatting van de
meerderheid van de sprekers die uitspreken geen voorstander te
zijn van extra instellingen en toetsen. Bij het Commissariaat voor de Media
vindt een meta-toetsing plaats. Het werk dat door de NICAM-structuur tot stand
komt, mag niet worden overgedaan. Het Commissariaat moet de kwaliteit van
de procedure en de criteria van de omroepen bezien. Het bemoeit zich niet
met de games. De staatssecretaris zal bezien in welke mate het Commissariaat
voor de Media andere vormen kan toepassen voor meta-toetsing voor andere disciplines.
Zij komt hierop terug.Preventief toezicht, in de zin van het verbieden van een uitzending, is
volgens artikel 7 van de Grondwet niet mogelijk. De staatssecretaris staat
echter open voor het verkennen van de mogelijkheid om boetes te verhogen.
Van hoge boetes gaat een preventieve werking uit waardoor druk op de organisaties
ontstaat om zorgvuldig om te gaan met de codering en het tijdstip van uitzenden.
Met het NICAM is het instellen van een spoedprocedure besproken. De staatssecretaris
zal doen nagaan hoe deze procedure zich verhoudt tot een klachtenwaarschuwing
voor een classificatie en het tijdstip van uitzenden en de Kamer hierover
schriftelijk informeren. Zij wijst erop dat er weliswaar een waarschuwingssignaal
aan een omroep kan worden afgegeven, maar dat het de keuze van de omroep blijft
niet of wel het programma uit te zenden waardoor in dat geval een boete wordt
geriskeerd.Desgevraagd merkt de staatssecretaris op dat zij indringend overleg voert
met de commerciële omroepen over de handhaving van artikel 7 van de Grondwet.
Zij benadrukt dat het om een zelfregulerend systeem gaat waar een aantal kaders
omheen is geplaatst maar waarvoor de overheid geen wettelijke kwaliteitscriteria
heeft vastgesteld. Het Wetboek van Strafrecht heeft een algemene regel gesteld.
Er kan worden ingegrepen als die regel wordt geschonden. Organisaties die
structureel de regels overtreden, kan het lidmaatschap van het NICAM worden
ontnomen. In dat geval mogen deze organisaties niets schadelijks meer uitzenden.
Dat is de ultieme sanctie in dit systeem. Zelfregulering is als systeem wettelijk
verankerd en is als zodanig erkend. Overtredingen worden behandeld in het
klachtenstelsel met sancties van het NICAM. De overheid kan juridisch op die
specifieke regels niet ingrijpen, maar het NICAM treedt bij veelplegers op.
Het strafrecht blijft voor de overheid het instrument om in te grijpen als
het NICAM-systeem onvoldoende functioneert.Wat betreft de deelname van de ouders legt de staatssecretaris een aantal
afwegingen voor. Er is in de raad van bestuur plaats voor slechts één
ouderorganisatie. Dit zal een moeilijke afweging worden. De staatssecretaris
zelf heeft voorkeur voor een positie in de raad van advies waarin meerdere
ouderorganisaties vertegenwoordigd kunnen zijn. De raad van advies kan de
raad van bestuur adviseren. Verder legt zij de vraag voor of het de wens moet
zijn dat een ouderorganisatie bestuurlijke verantwoordelijkheid draagt voor
het fenomeen NICAM. De ouderorganisaties hebben, ondanks een uitnodiging daartoe
van anderhalf jaar geleden, niet eens geprobeerd om via de raad van advies
invloed uit te oefenen. De staatssecretaris nodigt de organisaties van harte
uit om toch in de raad van advies zitting te nemen in een zodanige vertegenwoordiging
dat ook een zinvolle discussie in de ouderorganisaties onderling kan plaatsvinden.
Zij is bereid de positie van de raad van advies te bezien, zodat het NICAM
een volwaardige gesprekspartner waar het gaat over kwaliteit en de problematiek
rondom classificatie heeft. Desgevraagd merkt zij op dat ouderparticipatie
niet als een vrijblijvend gegeven mag worden gezien, maar dat dit soort belangenorganisaties
niet wordt gesubsidieerd.Gevraagd naar de zin van het instellen van een brede commissie, wijst
de staatssecretaris op de vele vragen in de samenleving over media, jeugd
en geweld. De commissie zal zich specifiek bezighouden met effecten van geweld
op het dagelijks gedrag en moet na een vrij korte termijn, naast de positie
van het NICAM, ook adviseren omtrent een internationale vergelijking. Juist
op dit dossier moet ruimte zijn voor voortschrijdend inzicht, flexibiliteit
en meebewegen met maatschappelijke ontwikkelingen. De staatssecretaris acht
het niet uitgesloten dat de advisering van de commissie kan leiden tot nieuwe
inzichten betreffende het NICAM. Zij wil echter nadrukkelijk de positie van
het NICAM scheiden van de algemene problematiek.De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport merkt op dat de voorgestelde commissie zich niet alleen beperkt
tot het formuleren van een opvatting over de wijze waarop het NICAM functioneert.
Het gaat vooral om de vraag hoe onder andere ouders en scholen hun verantwoordelijkheid
op het terrein van jeugd, media en geweld kunnen waarmaken. Er moeten afspraken
gemaakt worden over normerende kaders. Het kabinet probeert integraal beleid
op dit terrein te voeren en mede daarom hoopt de staatssecretaris dat de Kamer
achter de instelling van deze commissie kan staan. Ook kan de commissie –
met het oog op het voorzorgsbeginsel – zicht geven op de relatie tussen
ouders die ondersteuning nodig hebben bij de opvoeding en kwetsbare kinderen.
De staatssecretaris sluit zich graag aan bij wat is gezegd over de betrokkenheid
van ouders.Nadere gedachtewisselingMevrouw Vergeer (SP) vindt een sanctiesysteem
dat achteraf werkt niet bevredigend. Wil de staatssecretaris bezien of, als
een omroep zich niet aan de uitzendtijden houdt, de juridische mogelijkheden
terzake van de preventieve regels gehandhaafd kunnen worden? Kan de bewindsvrouw
nog ingaan op de vraag naar mogelijkheden voor verplichte deelname van de
distributeurs, gelet op het gegeven dat 15% niet meedoet? Zij verschilt met
de staatssecretaris van mening over de samenstelling van het NICAM. Mevrouw
Vergeer wil een verbreding met meer dan alleen maar ouderorganisaties in de
raad van advies. Kunnen ook onderwijsinstellingen hierbij worden ingeschakeld
zodat samen beoordeeld kan worden of de codeurs hun werk goed doen?Mevrouw Kraneveldt (LPF) vraagt of omroepen
met een buitenlandse licentie een andere positie hebben. Welke omroepen zijn
nog in onderhandeling over aansluiting? Wat valt hierbij eigenlijk te onderhandelen?
Kan de staatssecretaris de vraag beantwoorden hoe wordt omgegaan met omroepen
die heftige scènes uit een film knippen waarna een lagere leeftijdskwalificatie
wordt gegeven?Mevrouw Örgü (VVD) benadrukt dat
zij het afbouwen van de subsidie ook na 2006 wil voortzetten. Hoe pakken de
bewindslieden het Europese traject aan? Kan in 2005 een nieuwe evaluatie plaatsvinden?
Zij gaat ermee akkoord dat de ouderorganisaties een plaats in de raad van
advies krijgen. Kunnen de doelstelling en de opdracht van de brede commissie
worden ondergebracht bij de operatie-Jong? Mevrouw Örgü benadrukt
dat zij de instelling van een aparte commissie onnodig vindt.De heer Atsma (CDA) is blij met de aanzetten
tot verbetering van het functioneren van het NICAM. Hij brengt de rol van
het Commissariaat voor de Media nadrukkelijk onder de aandacht van de staatssecretaris.
Hij is van mening dat als de Kamer dat wil, het mogelijk is om preventief
vooraf in de programmering in te grijpen. De heer Atsma sluit zich aan bij
opmerkingen die gemaakt zijn over verplichte deelname, maar hij merkt op dat
er sprake is van een complexe situatie waarbij hij wijst op controle op videofilms
en satellietuitzendingen. Er tekent zich een Kamermeerderheid af om te stoppen
met subsidiëring van het NICAM. Kan de bijdrage die de zelfregulerende
sector nu krijgt, dan naar de ouder- of onderwijsorganisaties gaan?De heer Van der Vlies (SGP) constateert dat
de samenleving overduidelijk vindt dat de maat vol is. Hij is blij met de
aanzetten, maar hij vindt dat er, gelet op de bestaande urgentie, ook daadkracht
moet zijn. Kunnen de staatssecretaris werkafspraken maken over de gedane toezeggingen?De heer Slob (ChristenUnie) sluit zich bij
het verzoek van de heer Van der Vlies aan met de opmerking dat de Kamer op
basis van deze werkafspraken haar conclusies kan trekken.Heeft mevrouw Halsema (GroenLinks) goed begrepen
dat de subsidiëring van het NICAM stopt en dat de branche zelf moet gaan
betalen? Zij verduidelijkt dat zij, sprekend over de ontwikkeling van de commerciële
tv, niet de bedoeling had te stellen dat er verdergaande kwaliteitscriteria
moeten worden ontwikkeld dan nu voor het publieke bestel bestaan. Zij pleit
ervoor dat de vrije markt, die nu op enkele punten ontspoort, enigszins wordt
geconditioneerd hetgeen inhoudt dat nagedacht moet worden over uitbreiding
van het toezicht van het Commissariaat voor de Media en de kwaliteitscriteria
voor de publieke omroep naar de commerciële.Mevrouw Hamer (PvdA) is het eens met het voornemen
om niet de structuur te wijzigen, maar de fouten aan te pakken. Zij sluit
zich aan bij de vraag van de heren Van der Vlies en Slob naar werkafspraken.
Zij wacht met spanning het advies van de commissie af over de balans tussen
schadelijkheid en geschiktheid. Kan nog nader worden ingegaan op de verplichting
van alle onderdelen van de branche en op de suggesties over de voorlichting
aan ouders en het bekendmaken van klachten die gehonoreerd zijn? Tot slot
sluit zij zich aan bij de opmerking over de versterking van de rol van het
Commissariaat voor de Media.De heer Bakker (D66) vindt dat het kabinet
de zaken evenwichtig benadert, oog heeft voor de uitgesproken zorgen en tegelijkertijd
vasthoudt aan het principe dat ouders de kernverantwoordelijkheid hebben en
dat voorzorgsmaatregelen op het punt van geweld getroffen moeten worden: geen
censuur vooraf maar wel een versnelde klachtenprocedure. Hij sluit zich aan
bij de vraag van de heer Slob over de wijze waarop de omroepen hun verantwoordelijkheid
vormgeven ten aanzien van de previews.De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap zegt toe dat de nadere uitwerking van het werkprogramma gezamenlijk
wordt aangepakt. Zij onderkent de haast die geboden is om op korte termijn
daadkracht te tonen. Onder deze aanpak vallen ook de vragen over de previews,
de clips, de positie van het Commissariaat voor de Media en de klachtenafhandeling.
Op deze vragen komt de staatssecretaris terug in een brief die zij de Kamer
zal zenden. De videobranche vormt een apart probleem bij de regulering, maar
ook hierop komt zij terug in de brief aan de Kamer. Nadrukkelijk zal worden
onderzocht of het boetesysteem ook op niet aangesloten partijen van toepassing
kan worden verklaard, omdat het onrechtvaardig is dat degenen die niet aangesloten
zijn een minder grote kans op het oplopen van een boete hebben. RTL en RTL4
hebben een buitenlandse licentie en doen vrijwillig mee aan het systeem van
het NICAM. De subsidie wordt tot 2006 tot 40% afgebouwd. Daarna wordt de situatie
opnieuw bezien. Ook op de vraag over de omroepen die nog in onderhandeling
zijn over de licentie, over het knippen van bepaalde scènes door SBS6
en het aanpassen van de leeftijdskwalificatie en een eventueel ingrijpen om
een bepaalde uitzending te voorkomen, komt de staatssecretaris schriftelijk
terug. De Grondwet schrijft hierover in artikel 7 dat er geen voorafgaand
toezicht is op de inhoud van een radio- of televisie-uitzending. Desgevraagd
zegt de staatssecretaris dat de door haar toegezegde brief eind maart naar
de Kamer zal worden gezonden.De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport merkt op dat het positief is dat wordt gezocht naar breed maatschappelijk
gedragen normen. Zij komt in de door haar collega toegezegde brief terug op
de positie van de ouders. Aangegeven is reeds dat de rol van de ouders volledig
waargemaakt moet kunnen worden. Gezocht wordt naar een wijze waarop zij integraal
onderdeel van het proces kunnen uitmaken. De subsidie aan het NICAM wordt
afgebouwd. De nadruk ligt op de verantwoordelijkheid die de brancheorganisaties
zelf moeten nemen. De staatssecretaris gaat ervan uit dat de volledige participatie
van de ouders binnen dit traject ook onder die verantwoordelijkheid valt en
dat niet alleen de overheid hiervoor garant moet staan. Zij verwacht dat in
april het werkprogramma voor de operatie-Jong in het kabinet wordt behandeld.
Het kabinet neemt zijn eigen verantwoordelijkheid in dezen. Het geheel valt
echter onder de denkwijze waar de opdracht van de commissie-Jong van uitgaat.
Als het advies van de in te stellen commissie Geweld, jeugd en media leidt
tot acties die op het terrein van andere collega's liggen, dan zullen de bewindslieden
proberen deze collega's onder de paraplu van Jong daarbij te betrekken.De voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,CornieljeDe voorzitter van de vaste commissie voor van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,De GraveDe griffier van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,De KlerXNoot1Samenstelling:Leden: Van Nieuwenhoven (PvdA), Van de Camp (CDA), Kalsbeek (PvdA), Cornielje
(VVD), voorzitter, Lambrechts (D66), Hamer (PvdA), Karimi (GroenLinks), Van
Bommel (SP), Vendrik (GroenLinks), Mosterd (CDA), Blok (VVD), Balemans (VVD),
Slob (ChristenUnie), Vergeer (SP), Tichelaar (PvdA), Joldersma (CDA), Jan
de Vries (CDA), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Aasted Madsen-van Stiphout (CDA),
Eski (CDA), Eijsink (PvdA), Leerdam (PvdA), ondervoorzitter, Van Miltenburg
(VVD), Kraneveldt (LPF), Hermans (LPF), Van Dam (PvdA) en Visser (VVD).Plv. leden: Kruijsen (PvdA), Ferrier (CDA), Verbeet (PvdA), Rijpstra (VVD),
Van der Laan (D66), Boelhouwer (PvdA), Halsema (GroenLinks), Lazrak (Groep-Lazrak),
Tonkens (GroenLinks), Van Oerle-van der Horst (CDA), Hirsi Ali (VVD), Örgü
(VVD), Van der Vlies (SGP), Kant (SP), Dijksma (PvdA), Hessels (CDA), Sterk
(CDA), Atsma (CDA), Van Bochove (CDA), Van Hijum (CDA), Arib (PvdA), Stuurman
(PvdA), De Krom (VVD), Varela (LPF), Nawijn (LPF), Adelmund (PvdA) en De Grave
(VVD).XNoot2Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Kalsbeek (PvdA), Rijpstra (VVD), De Grave
(VVD), voorzitter, Lambrechts (D66), Buijs (CDA), Atsma (CDA), ondervoorzitter,
Arib (PvdA), Vendrik (GroenLinks), Kant (SP), Smits (PvdA), Örgü
(VVD), Verbeet (PvdA), Van Oerle-van der Horst (CDA), Vergeer (SP), Vietsch
(CDA), Tonkens (GroenLinks), Joldersma (CDA), Van Heteren (PvdA), Smilde (CDA),
Nawijn (LPF), Van Dijken (PvdA), Timmer (PvdA), Van Miltenburg (VVD), Hermans
(LPF), Schippers (VVD) en Omtzigt (CDA).Plv. leden: Rouvoet (ChristenUnie), Verdaas (PvdA), Griffith (VVD), Luchtenveld
(VVD), Bakker (D66), Ferrier (CDA), Çörüz (CDA), Blom (PvdA),
Halsema (GroenLinks), Gerkens (SP), Dijsselbloem (PvdA), Weekers (VVD), Tjon-A-Ten
(PvdA), Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), De Ruiter (SP), Ormel (CDA), Van
Gent (GroenLinks), Koomen (CDA), Waalkens (PvdA), Mosterd (CDA), Varela (LPF),
Bussemaker (PvdA), Heemskerk (PvdA), Blok (VVD), Kraneveldt (LPF), Hirsi Ali
(VVD) en Eski (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29326-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl