Verbetering verantwoording en begroting; Brief commissie; Aanbieding van de evaluatie door de commissie voor de Rijksuitgaven van de behandeling van de ontwerpbegrotingen 2010
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief commissie
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST142075
 2009-2010
 
 31 865
 Verbetering verantwoording en begroting
 
 
 
 
 Nr. 
 22
 BRIEF VAN DE COMMISSIE VOOR DE RIJKSUITGAVEN
 Den Haag, 25 maart 2010
 1. Inleiding
 De commissie voor de Rijksuitgaven heeft een evaluatie uitgevoerd naar
de behandeling van de ontwerpbegrotingen 2010. In deze brief zijn de bevindingen
van deze evaluatie verwoord.
 Doel evaluatie
 Sinds 2005 evalueert de commissie voor de Rijksuitgaven de begrotingsbehandeling
jaarlijks met het doel om een beeld te krijgen van de wijze van behandeling.
Op basis daarvan stuurt zij onder andere een brief aan alle vaste commissies
met aanbevelingen en suggesties voor de eerstvolgende begrotingsbehandeling.
 Aanpak evaluatie en leeswijzer
 In deze evaluatie is gekeken naar de wijze waarop de ontwerpbegrotingen
2010 zijn behandeld aan de hand van een beperkte documentstudie en interviews
met Kamerleden.
 Ten eerste is een analyse gemaakt van enkele feitelijke gegevens. Zo is
bijvoorbeeld geïnventariseerd hoeveel en welke overleggen hebben plaatsgevonden
en hoeveel Kamerleden hebben deelgenomen aan iedere begrotingsbehandeling
(paragraaf 2).
 Ten tweede zijn interviews afgenomen bij elf Kamerleden over hun ervaringen
bij de begrotingsbehandeling (paragraaf 3). Een lijst met geïnterviewden
en de gehanteerde interviewleidraad is bijgevoegd (bijlage I). In totaal zijn
elf Kamerleden geïnterviewd, verspreid over meerdere fracties. Dit aantal
is uiteraard niet representatief voor de gehele Kamer, maar in deze evaluatie
is het doel om enkele ervaringen in kaart te brengen. Er worden dan ook geen
Kamerbrede conclusies getrokken.
 Ten derde is gekeken naar verbeteringen van de beleidsagenda’s in
het licht van het experiment verbetering verantwoording en begroting (paragraaf 4).
 Op basis van de feitelijke gegevens en de interviews met Kamerleden heeft
de commissie voor de Rijksuitgaven in paragraaf 5 ten slotte twee conclusies
geformuleerd. De commissie voor de Rijksuitgaven zal deze betrekken
bij haar advies over de behandeling van de begrotingen 2011 (in september
2010).
 2. De begrotingsbehandeling: feiten en cijfers
 Uit de feitelijke gegevens over de behandeling van de begrotingen 2010
zijn de volgende bijzonderheden naar voren gekomen:
 • Dit jaar is door twee commissies gebruik gemaakt van een rapporteur
(V&W en LNV). Vorig jaar waren dit er nog vijf. Gemiddeld genomen waren
er ongeveer zes leden aanwezig bij een begrotingsonderzoek. Over het geheel
genomen werd er evenveel tijd uitgetrokken voor een begrotingsonderzoek en
wetgevingsoverleg als vorig jaar.
 • Alle commissies hebben gekozen voor het stellen van feitelijke
vragen. Dit jaar zijn 2 665 feitelijke vragen gesteld ten opzichte van
2 830 vragen bij de vorige begrotingsbehandeling.
 • Er hebben minder begrotingsonderzoeken (4) plaatsgevonden dan vorig
jaar (9). Het aantal wetgevingsoverleggen is licht gestegen (van 9 naar 11).
Het aantal commissies dat gekozen heeft voor alleen een plenair begrotingsdebat
is dit jaar bijna verdubbeld (van 4 naar 7).
 
 In onderstaande subparagrafen worden dit nader toegelicht.
 2.1 Schriftelijke behandeling
 De Tweede Kamer beschikt over verschillende instrumenten die bij de begrotingsbehandeling kunnen worden gekozen. In bijlage
II bij deze brief is een korte toelichting opgenomen bij iedere keuzemogelijkheid.
 
 Alle vaste commissies hebben schriftelijke vragen gesteld (zie tabel 2).
Dit jaar zijn 2 665 feitelijke vragen gesteld ten opzichte van 2 830
vragen bij de behandeling in 2008. Het jaar ervoor (2007) waren dat er zelfs
nog 3000. De aard van de vragen loopt zeer uiteen, van technische vragen tot
politiek getinte vragen.
 Tabel 2: Aantal schriftelijke vragen over de begroting
 
 
 
 
 
 
 Commissie
 Begroting
2010
 
 
 
 
 NAAZ
 24 
 
 
 BuZa
 233 
 
 
 Justitie
 355 
 
 
 BZK
 182
 
 
 OCW
 213 
 
 
 Financiën
 44 
 
 
 Defensie
 237
 
 
 VROM
 198 
 
 
 V&W
 157 
 
 
 EZ
 137 
 
 
 LNV
 127
 
 
 SZW
 164 
 
 
 VWS
 306 
 
 
 J&G
 81 
 
 
 WWI
 207
 
 
 
 Totaal
 
 
 2 665
 
 
 
 
 
 2.2 Gekozen modaliteiten begrotingsbehandeling (commissies
en plenair)
 In tabel 1 zijn de gekozen modaliteiten vanaf de behandeling van de begrotingen
2008 in kaart gebracht. 
 Tabel 1: Wijze van de begrotingsbehandeling (naast schriftelijke
vragen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Commissie
 
 
 Begroting 2008
 
 
 Begroting 2009
 
 
 Begroting 2010
 
 
 
 
 
 NAAZ
 Alleen plenair
 Alleen plenair
 Alleen plenair 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BuZa
 Alleen plenair
 Alleen plenair
 WGO1
Ontwikkelingssamenwerking 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Justitie
 Alleen plenair
 Begrotingsonderzoek
 Begrotingsonderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 BZK
 WGO Politie
 WGO Politie WGO Binnenlands Bestuur
 WGO Politie WGO Binnenlands Bestuur WGO Provincie- en Gemeentefonds 
 
 
 
 
 
 
 
 
 OCW
 Begrotingsonderzoek
WGO Media WGO Cultuur
 Begrotingsonderzoek WGO Media
WGO Cultuur WGO Hoger Onderwijs
 WGO Cultuur WGO
Media
 
 
 
 
 
 
 
 
 Financiën
 Alleen
Plenair (onderdeel van de AFB2
 Alleen
Plenair (onderdeel van de AFB)
 Alleen plenair 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Defensie
 WGO Personeel
WGO Materieel
 WGO Personeel WGO Materieel
 WGO Personeel WGO Materieel
 
 
 
 
 
 
 
 
 VROM
 Begrotingsonderzoek
 Begrotingsonderzoek
 Begrotingsonderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 V&W
 Begrotingsonderzoek
 Begrotingsonderzoek
 Begrotingsonderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 EZ
 Alleen plenair
 Alleen plenair
 Alleen plenair
 
 
 
 
 
 
 
 
 SZW
 Begrotingsonderzoek
 Begrotingsonderzoek
 Alleen plenair 
 
 
 
 
 
 
 
 
 VWS
 Begrotingsonderzoek
 Begrotingsonderzoek WGO Sport
 WGO Sport 
 
 
 
 
 
 
 
 
 J&G
 Alleen plenair
 Technische Briefing Begrotingsonderzoek
 Alleen plenair
 
 
 
 
 
 
 
 
 WWI
 Begrotingsonderzoek
 Begrotingsonderzoek
 Alleen plenair 
 
 
 
 
 
 
 
 
 LNV
 Begrotingsonderzoek; WGO Visserij WGO Natuur
 Begrotingsonderzoek; WGO Visserij
 Begrotingsonderzoek;
WGO Visserij WGO Natuur
 
 
 
 Totaal
 
 
 6 alleen plenair 7 begrotingsonderzoeken 7
WGO’s
 
 
 4 alleen
plenair 9 begrotingsonderzoeken 9 WGO’s
 
 
 7 alleen plenair 4 begrotingsonderzoeken 11 WGO’s
 
 
 
 
 
 
 1 In deze evaluatie wordt de afkorting WGO gebruikt voor
een wetgevingsoverleg over een onderdeel van de begroting.
 
 2 Algemene Financiële Beschouwingen.
 2.3 Het begrotingsonderzoek, begrotingsoverleg en wetgevingsoverleg
 Net als in de afgelopen drie jaar heeft geen van de vaste commissies dit
jaar gebruik gemaakt van de geboden mogelijkheid om een begrotingsoverleg
te houden. Wel zijn er begrotingsonderzoeken en wetgevingsoverleggen over
een specifiek onderdeel van de begroting georganiseerd.
 Bij een begrotingsonderzoek waren gemiddeld genomen zes leden aanwezig.
Dit was ook het gemiddelde over 2008. Bij een wetgevingsoverleg waren gemiddeld
zeven leden aanwezig. Vorig jaar was dit gemiddelde nog acht leden per wetgevingsoverleg.
 
 Gemiddeld genomen duurden de diverse begrotingsbehandelingen even lang
als vorig jaar. In onderstaande tabellen volgt het beeld van de behandeling
van de begroting 2010.
 Tabel 3: Begrotingsonderzoeken in 2009 (over de begroting
2010)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Commissie
 
 
 Datum overleg
 
 
 Aantal aanwezige leden (incl.
vz)
 
 
 Duur
van het overleg
 
 
 Moties ingediend?1
 
 
 Toezeggingen gedaan?
 
 
 
 
 
 LNV
 29-10-2009
 5
 2 uur
 Nee
 Ja
 
 
 Justitie
 28-10-2009
 6
 2¼ uur
 Nee
 Ja
 
 
 V&W
 11-11-2009
 5
 5 minuten2
 Nee
 Nee
 
 
 VROM
 26-11-2009
 5
 2 uur
 Ja (1)
 Ja
 
 
 
 Gemiddelde
 
 
 
 6
 
 
 2 uur
 
 
 
 
 
 
 
 
 1 Indien er moties zijn ingediend is tussen haakjes het
aantal ingediende moties aangegeven.
 
 2 De minister is niet gekomen.
 Tabel 4: Wetgevingsoverleggen in 2009 (over de begroting
2010)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Commissie
 
 
 Datum overleg
 
 
 Aantal aanwezige leden (incl.
vz)
 
 
 Duur
van het overleg
 
 
 Moties ingediend?1
 
 
 Toezeggingen gedaan?
 
 
 
 
 
 LNV Visserij
 16-11-2009
 9
 3¼ uur
 Ja (12)
 Ja
 
 
 LNV Natuur
 16-11-2009
 9
 5 uur
 Ja (15)
 Ja 
 
 
 DEF materieel
 02-11-2009
 6
 6½ uur
 Nee
 Ja 
 
 
 DEF personeel
 23-11-2009
 6
 7 uur
 Ja (1)
 Ja 
 
 
 BZ Ontwikkelingssamenwerking
 02-11-2009
 8
 8 ½
uur
 Ja (4)
 Ja 
 
 
 BZK WGO Politie
 16-11-2009
 7
 4 uur
 Ja (18)
 Ja 
 
 
 BZK WGO Binnenlands Bestuur
 23-11-2009
 5
 3 uur
 Ja (11)
 Nee 
 
 
 WGO Gemeente en Provinciefonds
 23-11-2009
 4
 2½
uur
 Ja (1)
 Ja
 
 
 OCW Cultuur
 02-11-2009
 8
 4¼ uur
 Ja (11)
 Ja
 
 
 OCW Media
 02-12-2009
 9
 4¼ uur
 Ja (19)
 Ja
 
 
 VWS Sport
 7-12-2009
 5
 5¼ uur
 Ja (1)
 Nee 
 
 
 
 Gemiddelde
 
 
 
 7
 
 
 5 uur
 
 
 
 
 
 
 
 
 1 Indien er moties zijn ingediend is tussen haakjes het
aantal ingediende moties aangegeven.
 
 Uit bovenstaande tabellen valt op dat een aantal begrotingen dit jaar
uitvoerig is behandeld in een wetgevingsoverleg. Dit jaar is bijvoorbeeld
acht en een half uur uitgetrokken voor het wetgevingsoverleg over Ontwikkelingssamenwerking
(onderdeel van de begroting van Buitenlandse Zaken). Ook de commissie Defensie
heeft de begroting uitgebreid besproken (13½ uur in totaal). Vorig
jaar duurde het langste wetgevingsoverleg bijna zeven uur.
 Dit jaar zijn er in meer commissies moties (94 in totaal) ingediend tijdens
een commissiebehandeling ten opzichte van vorig jaar (67 in totaal).
 2.4 Gebruik van rapporteurs
 Bij het begrotingsbehandeling is dit jaar door twee commissies gekozen
om een rapporteur het woord te laten voeren over de kwaliteit van de begroting
(V&W en LNV). Tijdens de begrotingsbehandeling in 2007 en 2008 werden
nog in vijf commissies een rapporteur benoemd.
 Tabel 5: Gebruik van rapporteurs
 
 
 
 
 
 
 
 
 Commissie
 Begroting 2008
 Begroting 2009
 Begroting 2010
 
 
 
 
 NAAZ
 
 
 
 
 
 BuZa
 
 
 
 
 
 Justitie
 
 
 
 
 
 BZK
 
 
 
 
 
 OCW
 X
 X
 
 
 
 Financiën
 
 
 
 
 
 Defensie
 
 
 
 
 
 VROM
 X
 X
 
 
 
 V&W
 X
 X
 X
 
 
 EZ
 
 
 
 
 
 LNV
 X
 X
 X
 
 
 SZW
 
 
 
 
 
 VWS
 
 
 
 
 
 J&G
 
 
 
 
 
 WWI
 X
 X
 
 
 
 
 
 3. Mening Kamerleden over begrotingsbehandeling in 2009
 Dit jaar zijn elf Kamerleden kort bevraagd over het verloop van de begrotingsbehandeling
om meer directe inzicht in de tevredenheid, wensen en behoeften van de Kamer.
De interviews zijn afgenomen door het Bureau Onderzoek en Rijksuitgaven (BOR)
van de Tweede Kamer.
 Er zijn twee hoofdthema’s aan de orde gekomen tijdens de interviews:
 1. Rapporteurschap;
 2. Behoefte aan het behandelen van de begroting door Kamerleden aan de
hand van een begrotingsoverleg, begrotingsonderzoek dan wel wetgevingsoverleg
over een onderdeel van de begroting.
 
 De keuze van te interviewen Kamerleden is gemaakt uit Kamerleden die in één
of meer wetgevingsoverleggen het woord hebben gevoerd. Hierbij is een spreiding
over de verschillende fracties aangehouden. Daarnaast
zijn de twee Kamerleden die dit jaar de rol van rapporteur op zich hebben
genomen, geïnterviewd.
 
 Hieronder zijn de bevindingen van deze interviews opgenomen. Alle opmerkingen
zijn afkomstig uit de interviews.
 3.1 Mening geïnterviewde Kamerleden over rapporteurschap
 Zeven geïnterviewde Kamerleden zijn van mening dat het werken met
een rapporteur bij de begrotingsbehandeling geen grote meerwaarde heeft. Het
op objectieve wijze invullen van het rapporteurschap blijkt volgens hen in
de praktijk lastig te realiseren. De voordelen van het rapporteurschap in
theorie komen volgens hen dan ook in de praktijk niet tot uiting.
 
 Daarnaast zijn de verklaringen genoemd voor het minder inzetten van rapporteurs
dit jaar als volgt:
 • eerdere ervaringen met het gebruik van een rapporteur bij de begrotingsbehandeling
waren niet zo goed (3 keer genoemd);
 • in het derde kabinetsjaar kan vaak niet veel invloed worden uitgeoefend
op de begroting, aangezien het grootste deel in het eerste jaar is vastgelegd;
 • De begroting van de commissie is overzichtelijk;
 • Voor kleinere fracties is het meestal ondoenlijk om een rapporteur
voor te dragen, vanwege de toch al hoge werkdruk.
 
 Overigens is uit de interviews ook naar voren gekomen dat vijf Kamerleden
minder positief staan tegenover het rapporteurschap in het algemeen,
dus los van de begrotingsbehandeling. Één Kamerlid geeft expliciet
aan dat hij geen grote meerwaarde hecht aan het rapporteurschap bij de begrotingsbehandelingen,
maar dat dit wel zinvol is op andere momenten (bijvoorbeeld bij de behandeling
van het Groenboek).
 
 Vier van de geïnterviewde Kamerleden – van wie drie zelf rapporteur
waren of ooit zijn geweest – zijn van mening dat het werken met een
rapporteur voordelen oplevert. Zij geven aan dat de rapporteur zich beter
kan verdiepen in de begrotingstechnische kant van het begrotingsvoorstel en
het debat daardoor de politiek kan overstijgen. Hierdoor krijgen commissieleden
meer grip op de begroting.
 3.2 Keuze commissies voor lid dat het voortouw neemt bij
een onderwerp
 Zes geïnterviewde Kamerleden zijn van mening dat het toekennen van
het voortouw bij een onderwerp door één commissielid geen meerwaarde
heeft dan wel niet nodig is omdat het aantal aanwezige leden bijvoorbeeld
klein is. Een ander argument hiervoor is dat iedere woordvoerder andere accenten
legt bij zijn inbreng.
 Drie Kamerleden staan positief tegenover een commissielid dat het voortouw
krijgt. Zij geven aan dat:
 • het uit eigen ervaring is gebleken dat het goed werkt;
 • het tot meer verdieping kan leiden;
 • het voorkomt dat fracties dezelfde punten naar voren brengen;
 • het leidt tot efficiënter en doelmatiger werken. Kamerleden
hebben weinig tijd om alles goed en grondig te bekijken.
 Voor twee Kamerleden is het niet duidelijk waarom er in bepaalde gevallen
wel of niet gekozen wordt voor een lid dat het voortouw voert.
 3.3 Mening geïnterviewde Kamerleden over wijze van
begrotingsbehandeling
 In het licht van het kleinere aantal begrotingsonderzoeken dit jaar is
aan de geïnterviewde Kamerleden de vraag voorgelegd of er dit jaar minder
behoefte was aan een begrotingsonderzoek dan wel begrotingsoverleg en wat
hiervan de redenen waren.
 
 De meningen zijn verdeeld als het gaat over een verminderde behoefte van
Kamerleden. Drie Kamerleden vinden dat het dit jaar niet anders is als andere
jaren. Het beeld van een eventuele verminderde behoefte is hen niet opgevallen.
Vijf Kamerleden zijn van mening dat er dit jaar wel degelijk minder behoefte
was. Dit heeft te maken met het derde kabinetsjaar waarin we ons bevinden,
waarin minder nieuw beleid wordt geformuleerd en het gaat om de uitvoering. Één
Kamerlid geeft aan dat dit aan de huidige politieke situatie ligt, waarin
weinig wordt besloten. Drie Kamerleden geven aan niet te weten of er dit jaar
inderdaad minder behoefte was.
 
 De gekozen mogelijkheden voor de begrotingsbehandeling hebben dit jaar
in de praktijk goed gewerkt. Het niet behandelen van de begroting in commissieverband
levert volgens vier Kamerleden geen belemmeringen op.
 Één Kamerlid geeft aan dat vragen bij een begroting over
de wijze van operationalisering van de doelen en de wijze van verantwoorden
kunnen worden meegenomen in een wetgevingsoverleg over een onderdeel van de
begroting. Een apart begrotingsonderzoek of begrotingsoverleg is hiervoor
niet nodig.
 Één Kamerlid geeft expliciet aan dat de mogelijkheid om
een begrotingsonderzoek of begrotingsoverleg te houden wel moet worden behouden, ondanks het feit dat hij geen belemmeringen heeft ondervonden van het
niet behandelen van de begroting.
 Vier geïnterviewde Kamerleden geven aan hier geen zicht op te hebben,
vooral omdat in hun commissies wel gekozen is voor een begrotingsonderzoek.
 Drie geïnterviewde Kamerleden vinden het wel een belemmering. Zo
geeft één Kamerlid aan dat een behandeling in commissieverband
noodzakelijk is. Een ander Kamerlid geeft aan dat er bij een commissiebehandeling
gewoonweg meer tijd is voor de bespreking van de begroting ten opzichte van
een plenair debat.
 3.4 Opmerkingen over kwaliteit begrotingen
 Een aantal Kamerleden heeft tijdens de interviews zijdelings opmerkingen
gemaakt over de toegankelijkheid van de begrotingen.
 Één Kamerlid geeft aan dat de opzet van de begrotingen te
ruim is en posten niet goed zijn gespecificeerd. De begrotingen zijn niet
goed leesbaar en het is niet goed mogelijk om de precieze verdelingen van
de budgetten er uit op te maken. Een ander Kamerlid geeft aan dat de opzet
van de begrotingen zeer onduidelijk is. Het is haast onmogelijk om deze te
lezen, te meer omdat de opzet elk jaar verandert. Een derde Kamerlid geeft
aan dat er wel vragen zijn bij een begroting over de wijze van operationalisering
van de doelen en de wijze van verantwoorden.
 4. Experiment verbetering verantwoording en begroting
 Naar aanleiding van het verantwoordingsdebat in 2007 heeft de minister
van Financiën op verzoek van de Tweede Kamer voorstellen gedaan ter verbetering
van de verantwoording en de begroting. Dit heeft
onder andere geresulteerd in het voorstel om een tweejarig experiment uit
te voeren om de begrotingen en jaarverslagen meer politieke focus te geven.
Dit experiment is later uitgebreid naar drie jaar om ook de jaarverslagen
2009 te kunnen omvatten. De commissie voor de Rijksuitgaven heeft sinds de
uitvoering van dit experiment de resultaten jaarlijks betrokken bij de evaluaties
van de behandeling van de begrotingen en jaarverslagen.
 Het ministerie van Financiën gaat de resultaten van het experiment
verbetering verantwoording en begroting dit jaar evalueren. De commissie voor de Rijksuitgaven heeft de minister van Financiën
onder andere verzocht om de reikwijdte van deze evaluatie van het experiment
uit te breiden door tevens op hoofdlijnen breder te kijken naar de oorspronkelijke
doelen van de VBTB-operatie en de voornaamste
leerpunten van de afgelopen tien jaar.
 
 De commissie constateert op basis van de begrotingen 2010 dat het inrichten
van de beleidsagenda aan de hand van de 74 kabinetsdoelstellingen uit het
beleidsprogramma, aangevuld met enkele departementale prioriteiten, structurerend
heeft gewerkt. Daarbij vraagt de commissie zich af of een dergelijke structurering
een zinvolle aanpak zal blijken te zijn bij minder uitgebreide kabinetsprogramma’s
en in hoeverre bij een wisseling van kabinetsprogramma discontinuïteit
zal optreden in de informatievoorziening aan de Kamer. De meetbaarheid van
de kabinetsdoelstellingen en de koppeling van de kabinetsprioriteiten in de
beleidsagenda met de begrotingsartikelen blijft een punt van zorg. De evaluatie
van de experimenten zal onder meer moeten uitwijzen in hoeverre de informatie
over de beleidsprioriteiten en de informatiewaarde van de totale begroting
zijn verbeterd.
 5. Conclusies
 Behandeling begroting in commissies voorziet in behoeften
 De commissies kunnen met de begrotingsonderzoeken en thematische wetgevingsoverleggen
goed uit de voeten. Dit geeft voldoende mogelijkheden om de begroting thematisch
te bespreken en desgewenst aandacht te besteden aan de «VBTB-kwaliteit»
van de begroting. Een behandelingswijze die gericht is op het systematisch
doorlichten van de gehele begroting gedurende een gehele dag, het zogenaamde
begrotingsoverleg, is de afgelopen drie jaar niet meer door een commissie
gekozen. Dit jaar is het aantal begrotingsonderzoeken gedaald. Per saldo zijn
dit jaar minder commissiebehandelingen geweest dan in voorgaande jaren. Uit
het beeld van de interviews met Kamerleden komt naar voren dat dit niet als
een belemmering wordt ervaren. Bovendien lijkt de primaire insteek bij veel
vaste commissies niet zozeer de gekozen modaliteit als wel het behandelen
van (thema’s uit) de begroting. Vragen over de kwaliteit van de begroting
kunnen ook gesteld worden in een wetgevingsoverleg over een onderdeel van
de begroting. En in een begrotingsonderzoek kan ook gefocust worden op een
bepaald thema.
 De commissie voor de Rijksuitgaven concludeert dat de modaliteiten begrotingsonderzoek
en thematisch wetgevingsoverleg in een behoefte voorzien. Vooral omdat vorm
en inhoud door commissies naar behoefte kunnen worden ingevuld. De modaliteit
van het begrotingsoverleg blijkt in de praktijk niet gehanteerd te worden
en zou in de toekomst als aparte modaliteit kunnen vervallen.
 Meningen over rapporteurschap lopen uiteen
 Daar waar in de afgelopen twee jaar vaak een rapporteur bij de begrotingsbehandeling
is ingezet, is dat dit jaar minder gebeurd. Aan de ene kant komt een beeld
naar voren dat het a-politieke karakter van de rol van een rapporteur in de
praktijk lastig te realiseren. Bovendien is aangegeven dat het derde kabinetsjaar
wordt gekenmerkt door minder nieuw beleid en een grotere focus op het volgen
van de uitvoering. Mogelijk is dit in een aantal commissies reden geweest
om dit jaar geen rapporteur te benoemen. Aan de andere kant wordt aangegeven
dat het rapporteurschap belangrijk en noodzakelijk is. De meningen over het
instrument rapporteurschap in het algemeen lopen uiteen. Uit de evaluatie
is derhalve geen eenduidige conclusie over het rapporteurschap te trekken.
De commissie voor de Rijksuitgaven concludeert dat voortzetting van de inmiddels
gegroeide praktijk, waarbij een vaste commissie zelf jaarlijks de afweging
maakt of er behoefte bestaat aan een rapporteur, in de rede ligt.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Aptroot
 De griffier van de commissie,
 Groen
 
 
 BIJLAGE I
 Interviewleidraad en lijst met geïnterviewde Kamerleden
 Interviewleidraad
 1. Waarom hebben commissies wel/geen rapporteur benoemd?
 2. Waarom wordt door commissies wel of niet gekozen voor het model dat
bepaalde leden het voortouw nemen bij een onderwerp?
 3. Levert het werken met een rapporteur meerwaarde ten opzichte van commissies
die dat niet doen? Zo ja, welke?
 4. Bestaat dit jaar meer of minder behoefte bij de leden voor de begrotingsbehandelingen
ten opzichte van vorig jaar? Wat is daarvoor een mogelijke verklaring?
 5. Hebben de commissies die dit jaar geen begrotingsonderzoek- of overleg
hebben gehouden hier achteraf belemmeringen van ondervonden? 
 Lijst geïnterviewde Kamerleden
 1. P.M.M. Heijnen, PvdA, op 27 januari 2010
 2. P. de Krom, VVD, op 27 januari 2010
 3. A.A.G.M. van Raak, SP op 27 januari 2010
 4. C.B. Aptroot, VVD, op 28 januari 2010
 5. H.T.M. Pieper, CDA, op 28 januari 2010
 6. A.J. Boekestijn, voormalig Kamerlid voor de VVD, op 29 januari
2010
 7. E. Ouwehand, PvdD, op 1 februari 2010
 8. H. van Leeuwen, SP, 2 februari 2010
 9. G.P.J. Koopmans, CDA, 3 februari 2010
 10. H. Brinkman, PVV, 8 februari 2010
 11. A.M.C. Eijsink, PvdA, 19 februari 2010
 
 
 BIJLAGE II
 Toelichting op de verschillende modaliteiten voor de begrotingsbehandeling
 Mogelijkheden voor de begrotingsbehandeling
 
 
 
 
 
 
 
 1. schriftelijke vragen
 
 
 
 
 
 
 2a. begrotingsonderzoek
 
 
 2b. begrotingsoverleg
 
 
 
 
 3. wetgevingsoverleg over een onderdeel van de begroting
 
 
 
 
 4. plenaire
begrotingsbehandeling
 
 
 
 
 
 Ad 1. Schriftelijke vragen
 Door vrijwel alle commissies wordt gebruik gemaakt van de mogelijkheid
om in eerste instantie schriftelijke vragen te stellen aan bewindspersonen
over de ontwerpbegroting. De termijn van beantwoording wordt bij voorkeur
zodanig vastgesteld dat antwoorden beschikbaar zijn bij een eventueel te houden
begrotingsonderzoek of begrotingsoverleg.
 Ad 2. Begrotingsonderzoek (optie a) of begrotingsoverleg
(optie b) 
 Optie 2a: Begrotingsonderzoek
 Een begrotingsonderzoek is een wetgevingsoverleg van doorgaans twee uur,
dat veelal de week voorafgaand aan de plenaire begrotingsbehandeling wordt
gehouden. Op de agenda staan door de commissie vooraf geselecteerde onderwerpen,
waaronder soms ook enkele beleidsartikelen van de begroting. Het systematisch
langslopen van de gehele begroting is gezien de tijdsduur niet mogelijk. Traditioneel
heeft het begrotingsonderzoek vooral een technisch, a-politiek karakter.
 Optie 2b: Begrotingsoverleg
 Bij deze overlegvorm wordt de begroting eerst systematisch en uitgebreid –
bij voorkeur artikelsgewijs – in commissieverband behandeld, waardoor
de plenaire afronding meer toegespitst kan worden op de politieke hoofdpunten.
Behandeling geschiedt in een uitvoerig wetgevingsoverleg dat in beginsel een
gehele (maan)dag kan beslaan. De commissie kan vooraf besluiten over de vergadervolgorde,
de tijdsindeling, maar vooral ook hoe daarbij de politieke hoofd- en bijzaken
worden verdeeld over het begrotingsoverleg en de plenaire afronding. Omdat
de begroting een beleidsbegroting is geworden, heeft het begrotingsoverleg
per definitie een zeker politiek karakter.
 
 Zowel bij een begrotingsonderzoek als een begrotingsoverleg kan in een
eerste gedeelte ook nadrukkelijk aandacht worden besteed aan de kwaliteit
van de begroting, bijvoorbeeld door een rapporteur namens de commissie.
 Ad 3. Wetgevingsoverleg over een onderdeel van de
begroting
 In sommige gevallen besluit een commissie een bepaald onderdeel van de
begroting in een afzonderlijk wetgevingsoverleg te behandelen. Veelal zijn
dit uitvoerige overleggen op maandag van een aantal uren of een hele dag.
Deze variant werd in het verleden vaak gekozen met het oog op verdeling van
beleidsterreinen tussen bewindslieden, respectievelijk verdeling van woordvoerderschappen
binnen fracties. Bijvoorbeeld over visserij (onderdeel LNV-begroting),
cultuur (onderdeel OCW-begroting), politie (onderdeel BZK-begroting).
 Ad 4. Voltallige begrotingsbehandeling
 De afronding van iedere begrotingsbehandeling vindt plaats in een plenair
debat. Veelal wordt dit gehouden in twee termijnen en die bewust over twee
vergaderdagen worden gespreid. Voor de totale spreektijd die de fracties krijgen
voor alle plenaire begrotingsbehandelingen wordt vooraf centraal een verdeelsleutel
vastgesteld. De fracties kunnen vervolgens de hun toebemeten spreektijd naar
eigen inzicht verdelen over de verschillende begrotingsbehandelingen.
 
 
 
 
 Brief d.d. 20 juni 2007 (07-RU-B-027) inzake behandeling van de ontwerpbegroting
2008, Brief d.d. 5 juni 2008 (08-RU-B-036) inzake behandeling van de
ontwerpbegroting 2009 en brief d.d. 2 juli 2009 (09-RU-B-010) inzake
behandeling van de ontwerpbegroting 2010.
 
 
 Schriftelijke vragen, begrotingsonderzoek, begrotingsoverleg, wetgevingsoverleg
over een onderdeel van de begroting, plenaire begrotingsbehandeling.
 
 
 In bijlage I is een lijst van geïnterviewde Kamerleden en de gehanteerde
interviewleidraad opgenomen.
 
 
 PvdA, VVD, SP, CDA, PvdD, PVV. De benaderde Kamerleden van overige fracties
waren niet in staat om binnen de termijn af te spreken of stelden zich niet
beschikbaar voor een interview.
 
 
 Kamerstuk 31 301, nr. 19.
 
 
 Kamerstuk 31 865, nr. 18.
 
 
 Van beleidsbegroting tot beleidsverantwoording.