Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Overig
Datum: 2016-06-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2015-2016
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 34 485
 IX
 
 Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Financiën (IXB) en de begrotingsstaat van Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2016 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota)
 
 
 Nr. 2
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 
 
 
 
 A.
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
 
 Wetsartikel 1 
 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2016 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaten van het Ministerie van Financiën (IXB) en de Nationale Schuld (IXA).
 De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).
 
 
 
 
 De Minister van Financiën,
 
 J.R.V.A.
 Dijsselbloem
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 BEGROTINGSTOELICHTING
 
 
 
 1.
 Leeswijzer
 
 De voorliggende suppletoire begroting bevat de voorgestelde wijzigingen ten opzichte van de begroting 2016 van het Ministerie van Financiën. In paragraaf 2.1 is een overzicht opgenomen van de belangrijkste mutaties (mutaties groter of gelijk aan € 10 mln. voor artikel 1 t/m 10). Ook worden de belangrijkste mutaties in de rentekosten voor artikel 11 en 12 toegelicht. Paragraaf 2.2 bevat per beleidsartikel een tabel budgettaire gevolgen van beleid. Na de tabel budgettaire gevolgen van beleid wordt een toelichting op de cijfers uit de kolom «mutaties 1e suppletoire begroting» gegeven. Hierbij worden tenminste de mutaties groter of gelijk aan € 2,5 mln. of 5% van de ontwerpbegrotingstand toegelicht. De mutaties kunnen zowel beleidsmatig als technisch (bijvoorbeeld overboekingen en ramingsbijstellingen) van aard zijn. Conform de Rijksbegrotingsvoorschriften behoeven de technische mutaties niet te worden toegelicht. Mutaties in de apparaatsuitgaven worden, voor zover deze betrekking hebben op overheveling van formatieplaatsen binnen de begroting of op overheveling tussen Financiën en andere departementen, niet nader toegelicht. De toelichting op de mutatie van de belastingontvangsten is in de Voorjaarsnota opgenomen.
 
 
 
 2.
 Het beleid
 
 
 
 2.1.1.
 Overzicht belangrijkste suppletoire uitgaven- en ontvangstenmutaties
 
 De belangrijkste mutaties (uitgaven en ontvangsten groter of gelijk aan € 10 mln.) worden in onderstaande tabellen weergegeven en onder de tabel toegelicht. Voor een uitgebreidere toelichting wordt verwezen naar de toelichting bij het betreffende artikel.
 
 Tabel: overzicht belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties (x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art. nr.
 
 
 Uitgaven 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Stand oorspronkelijke vastgestelde begroting 2016
 
 
 
 
 
 6.831.138
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Belangrijkste suppletoire mutaties:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1) Belasting- en invorderingsrente
 
 
 1
 
 
 – 76.300
 
 
 
 
 2) Apparaatsmutaties belastingdienst
 
 
 1
 
 
 290.967
 
 
 
 
 3) NLFI
 
 
 3
 
 
 15.729
 
 
 
 
 4) Multilaterale ontwikkelingsbanken en -fondsen
 
 
 4
 
 
 238.869
 
 
 
 
 5) Loonbijstelling
 
 
 10
 
 
 46.570
 
 
 
 
 Overige uitgaven (saldo)
 
 
 
 38.017
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2016
 
 
 
 
 
 7.384.990
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 1.
 De ramingen van zowel de ontvangsten als de uitgaven worden (budgettair neutraal) meerjarig bijgesteld.
 
 
 2.
 De hogere apparaatuitgaven bij de Belastingdienst betreft een saldo van meerdere mutaties. Het grootste deel van de extra uitgaven is bestemd voor de uitvoering van de Investeringsagenda.
 
 
 3.
 Vanwege verschillende verkooptrajecten is de raming van NLFI naar boven bijgesteld.
 
 
 4.
 Ter optimalisatie van het kasritme van de staat wordt een deel van de Nederlandse contributiebijdrage aan de Wereldbank voor 2017 vooruitbetaald in 2016.
 
 
 5.
 In 2016 is er voor het Ministerie van Financiën € 46,6 mln. aan loonbijstelling uitgekeerd.
 
 
 
 Tabel: overzicht belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties (x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art. nr.
 
 
 Ontvangsten 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Stand oorspronkelijke vastgestelde begroting 2016
 
 
 
 
 
 121.473.987
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Belangrijkste suppletoire mutaties:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1) Belastingontvangsten
 
 
 1
 
 
 895.229
 
 
 
 
 2) Belasting- en invorderingsrente
 
 
 1
 
 
 – 76.300
 
 
 
 
 3) Apparaatsontvangsten belastingdienst
 
 
 1
 
 
 – 11.256
 
 
 
 
 4) Boetes en dwangsommen DNB
 
 
 2
 
 
 21.500
 
 
 
 
 5) NLFI
 
 
 3
 
 
 11.652
 
 
 
 
 6) Dividend en afdrachten staatsdeelnemingen
 
 
 3
 
 
 638.500
 
 
 
 
 7) Winstafdracht DNB
 
 
 3
 
 
 – 491.000
 
 
 
 
 Overige ontvangsten (saldo)
 
 
 
 39.441
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2016
 
 
 
 
 
 122.501.753
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 1.
 In de Voorjaarsnota 2016 wordt de mutatie op de belastingontvangsten toegelicht.
 
 
 2.
 De ramingen van zowel de ontvangsten als de uitgaven worden (budgettair neutraal) meerjarig bijgesteld.
 
 
 3.
 De Belastingdienst verwacht dat er vanaf 2016 minder uitgaven aan derden worden doorbelast.
 
 
 4.
 Door een wetswijziging wordt verwacht dat er meer boeteopbrengsten van DNB toekomen aan de staat.
 
 
 5.
 Vanwege verschillende verkooptrajecten is de begroting van NLFI naar boven bijgesteld. Deze uitgaven worden doorbelast aan de financiële instellingen.
 
 
 6.
 De dividenden van staatsdeelnemingen zijn hoger dan verwacht, met name vanwege goede resultaten bij Tennet en de financiële deelnemingen.
 
 
 7.
 DNB treft een voorziening van jaarlijks € 500 mln. voor de risico’s van kwantitatieve verruiming. Het vormen van deze voorziening gaat ten koste van de winst van DNB en daarmee ten laste van de winstafdracht aan de Staat.
 
 
 
 
 
 2.1.2
 Overzicht belangrijkste mutaties schuldfinanciering en kasbeheer
 
 In onderstaande tabel worden de belangrijkste mutaties in kosten voor schuldfinanciering en kasbeheer weergegeven. De mutaties in deze posten zijn ook opgenomen in de tabellen in paragraaf 2.4. In die tabellen worden eveneens de overige mutaties gepresenteerd. Hieronder vallen de aflossingen en uitgiften van de staatsschuld en mutaties in de schuldverhouding van de Staat met de deelnemers aan het schatkistbankieren.
 
 Tabel: overzicht belangrijkste schuldfinanciering en kasbeheer (x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 Mutaties netto– rentelasten (EMU-saldorelevant)
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2016
 
 
 
 
 6.147
 
 
 
 
 
 1. Bijstelling financieringsbehoefte
 
 
 – 3
 
 
 
 
 2. Bijstelling rekenrente
 
 
 – 235
 
 
 
 
 3. Effect schulduitgifte
 
 
 – 257
 
 
 
 
 4. Bijstelling rente interne schuldverhoudingen
 
 
 – 42
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2016 (alleen EMU-saldorelevante rentelasten en -baten)
 
 
 
 
 5.610
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige mutaties (niet EMU-saldorelevant)
 
 
 
 
 
 5. Ontvangsten rentederivaten
 
 
 731
 
 
 
 
 
 Stand 1e suppletoire begroting 2016 (EMU-saldorelevante rentelasten en -baten én kasstromen a.g.v. derivaten)
 
 
 
 
 4.879
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 
 1.
 De raming van het kastekort is sinds de Miljoenennota een aantal keer bijgesteld, zowel in 2015 als in 2016. Dit leidt per saldo tot een meevaller van € 3 mln.
 
 
 2.
 De ramingen voor de korte en lange rekenrentes zijn bij het CEP (CPB) neerwaarts bijgesteld waardoor ook de geraamde rentelasten dalen.
 
 
 3.
 Nieuwe schulduitgiften zijn gemiddeld gefinancierd tegen een rentetarief dat lager was dan de rekenrente. Dit leidt tot een meevaller voor de rentelasten.
 
 
 4.
 De netto rentelasten zijn vanwege interne schuldverhoudingen gedaald. Enerzijds zijn de rentelasten gedaald met € 11 mln., anderzijds zijn de rentebaten gestegen met € 31 mln. Per saldo is er een effect van € 42 mln.
 
 
 5.
 Door de huidige lage rentestanden kent een aantal rentederivaten een hoge marktwaarde. Voortijdige beëindiging van rentederivaten heeft geleid tot een kasontvangst van € 1,4 mld. Het betreft de contant gemaakte waarde van de rentebaten die anders in de komende jaren zouden zijn ontvangen. Deze baten zijn nu in één keer ontvangen. De toekomstige baten op de rentederivaten zullen als gevolg hiervan wel dalen (in 2016 met € 0,7 mld.) waardoor de raming van de ontvangsten per saldo € 0,7 mld. hoger is. Met deze voortijdige beëindiging is de gemiddelde looptijd van de schuld verlengd. De baten en lasten als gevolg van rentederivaten zijn niet relevant voor de bepaling van het EMU-saldo. Ze tellen wel mee bij de bepaling van de EMU-schuld.
 
 
 
 
 
 2.2
 De beleidsartikelen (Financiën)
 
 Dit hoofdstuk bevat de budgettaire tabellen van beleid per artikel van begroting IX. In principe worden de mutaties groter of gelijk aan € 2,5 mln. of 5% van de ontwerpbegrotingstand toegelicht. De leeswijzer geeft nader aan welke mutaties wel en niet toegelicht worden, derhalve wordt naar de leeswijzer verwezen.
 Artikel 1 Belastingen 
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting (1)
 
 
 mutaties begroting (2)
 
 
 Stand vastgestelde begroting (3)
 
 
 mutaties 1ste suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1ste suppletoire begroting (5=3+4)
 
 
 Mutaties 2017
 
 
 Mutaties 2018
 
 
 Mutaties 2019
 
 
 Mutaties 2020
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 3.102.765
 
 
 
 
 12.000
 
 
 
 
 3.114.765
 
 
 
 
 214.667
 
 
 
 
 3.329.432
 
 
 
 
 59.606
 
 
 
 
 40.540
 
 
 
 
 46.868
 
 
 
 
 29.696
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garantieprocesrisico's
 
 
 245
 
 
 
 245
 
 
 0
 
 
 245
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven (1) + (2)
 
 
 
 
 3.102.765
 
 
 
 
 12.000
 
 
 
 
 3.114.765
 
 
 
 
 214.667
 
 
 
 
 3.329.432
 
 
 
 
 59.606
 
 
 
 
 40.540
 
 
 
 
 46.868
 
 
 
 
 29.696
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1) Programma-uitgaven
 
 
 
 
 238.304
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 238.304
 
 
 
 
 – 76.300
 
 
 
 
 162.004
 
 
 
 
 – 55.300
 
 
 
 
 – 60.400
 
 
 
 
 – 42.600
 
 
 
 
 – 54.600
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rente
 
 
 
 
 232.390
 
 
 
 
 
 232.390
 
 
 
 
 – 76.300
 
 
 
 
 156.090
 
 
 
 
 – 55.300
 
 
 
 
 – 60.400
 
 
 
 
 – 42.600
 
 
 
 
 – 54.600
 
 
 
 
 
 Belasting- en invorderingsrente
 
 
 232.390
 
 
 
 232.390
 
 
 – 76.300
 
 
 156.090
 
 
 – 55.300
 
 
 – 60.400
 
 
 – 42.600
 
 
 – 54.600
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 5.914
 
 
 
 
 
 5.914
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 5.914
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Proceskosten
 
 
 3.536
 
 
 
 3.536
 
 
 0
 
 
 3.536
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Overige programma-uitgaven
 
 
 2.378
 
 
 
 2.378
 
 
 0
 
 
 2.378
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (2) Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 2.864.461
 
 
 
 
 12.000
 
 
 
 
 2.876.461
 
 
 
 
 290.967
 
 
 
 
 3.167.428
 
 
 
 
 114.906
 
 
 
 
 100.940
 
 
 
 
 89.468
 
 
 
 
 84.296
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 2.090.805
 
 
 
 
 
 2.090.805
 
 
 
 
 266.997
 
 
 
 
 2.357.802
 
 
 
 
 112.898
 
 
 
 
 95.658
 
 
 
 
 85.313
 
 
 
 
 80.141
 
 
 
 
 
 waarvan: Eigen personeel
 
 
 1.920.364
 
 
 
 1.920.364
 
 
 233.197
 
 
 2.153.561
 
 
 100.898
 
 
 89.368
 
 
 82.413
 
 
 77.941
 
 
 
 
 waarvan: Inhuur externen
 
 
 170.441
 
 
 
 170.441
 
 
 33.800
 
 
 204.241
 
 
 12.000
 
 
 6.290
 
 
 2.900
 
 
 2.200
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 773.656
 
 
 
 
 12.000
 
 
 
 
 785.656
 
 
 
 
 23.970
 
 
 
 
 809.626
 
 
 
 
 2.008
 
 
 
 
 5.282
 
 
 
 
 4.155
 
 
 
 
 4.155
 
 
 
 
 
 waarvan: ICT
 
 
 240.673
 
 
 12.000
 
 
 252.673
 
 
 – 1.079
 
 
 251.594
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 waarvan: Bijdrage SSO's
 
 
 185.412
 
 
 
 185.412
 
 
 838
 
 
 186.250
 
 
 – 3.300
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 waarvan: Overige
 
 
 347.571
 
 
 
 347.571
 
 
 24.211
 
 
 371.782
 
 
 5.308
 
 
 5.282
 
 
 4.155
 
 
 4.155
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten (3) + (4)
 
 
 
 
 116.447.338
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 116.447.338
 
 
 
 
 – 87.556
 
 
 
 
 116.359.782
 
 
 
 
 – 59.385
 
 
 
 
 – 64.757
 
 
 
 
 – 46.971
 
 
 
 
 – 58.741
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (3) Programma-ontvangsten
 
 
 
 
 116.415.523
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 116.415.523
 
 
 
 
 – 76.300
 
 
 
 
 116.339.223
 
 
 
 
 – 55.300
 
 
 
 
 – 60.400
 
 
 
 
 – 42.600
 
 
 
 
 – 54.600
 
 
 
 
 
 Waarvan:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Belastingontvangsten
 
 
 115.517.770
 
 
 
 115.517.770
 
 
 
 115.517.770
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rente
 
 
 
 
 441.500
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 441.500
 
 
 
 
 – 76.300
 
 
 
 
 365.200
 
 
 
 
 – 55.300
 
 
 
 
 – 60.400
 
 
 
 
 – 42.600
 
 
 
 
 – 54.600
 
 
 
 
 
 Belasting- en invorderingsrente
 
 
 441.500
 
 
 
 441.500
 
 
 – 76.300
 
 
 365.200
 
 
 – 55.300
 
 
 – 60.400
 
 
 – 42.600
 
 
 – 54.600
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Boetes en schikkingen
 
 
 
 
 238.977
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 238.977
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 238.977
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Ontvangsten boetes en schikkingen
 
 
 238.977
 
 
 
 238.977
 
 
 0
 
 
 238.977
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 217.276
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 217.276
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 217.276
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Kosten vervolging
 
 
 217.276
 
 
 
 217.276
 
 
 0
 
 
 217.276
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (4) Apparaatsontvangsten
 
 
 
 
 31.815
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 31.815
 
 
 
 
 – 11.256
 
 
 
 
 20.559
 
 
 
 
 – 4.085
 
 
 
 
 – 4.357
 
 
 
 
 – 4.371
 
 
 
 
 – 4.141
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Uitgaven en verplichtingen
 Belasting- en invorderingsrente (– € 76,3 mln.)
 De ramingen van zowel de ontvangsten als de uitgaven worden (budgettair neutraal) meerjarig bijgesteld.
 Apparaatuitgaven (+ € 291,0 mln.)
 
 De mutatie in de apparaatuitgaven betreft een saldopost van onder andere:
 
 
 – 
 Voor de uitvoering van de Investeringsagenda zijn middelen overgeheveld van Nominaal en Onvoorzien (artikel 10) en de Aanvullende Post (Hoofdstuk 86) naar het artikel van de Belastingdienst (+ € 229,7 mln.);
 
 
 – 
 Overheidswerkgevers en drie centrales van overheidspersoneel hebben een bovensectorale overeenkomst loonruimte publieke sector gesloten. Financiën ontvangt ter compensatie (+ € 18,2 mln.);
 
 
 – 
 Een deel van de voorgenomen besparingen door fiscale vereenvoudiging is niet gerealiseerd. Met deze mutatie wordt de taakstelling voor 2016 ingelost. (+ € 15,5 mln.);
 
 
 – 
 Extra uitvoeringskosten van fiscale wet- en regelgeving (+ € 8,0 mln.);
 
 
 – 
 Hogere uitgaven voor pensioenlasten (+ € 3,7 mln.);
 
 
 – 
 Extra uitgaven voor Belastingen Caribisch Nederland in verband met de gestegen dollarkoers (+ € 3,5 mln.);
 
 
 – 
 Interdepartementale overboekingen en overige mutaties (per saldo € 12,4 mln.).
 
 
 
 Ontvangsten
 Belastingontvangsten (+ € 895,3 mln.)
 In de Voorjaarsnota 2016 worden de mutaties van de belastingontvangsten toegelicht. De aansluiting met de bedragen in de begrotingstoelichting (artikel 1 Belastingen, tabel budgettaire gevolgen van beleid) ziet er als volgt uit:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aansluittabel art. 1, bedragen x € 1.000
 
 
 Stand vastgestelde begroting 2015
 
 
 Mutaties 1ste suppletoire begroting
 
 
 Stand 1ste suppletoire begroting
 
 
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 (3)=(1+2)
 
 
 
 
 
 
 Totaal belastingontvangsten
 
 
 147.901.970
 
 
 1.403.761
 
 
 149.305.731
 
 
 
 
 – /– Afdracht Gemeentefonds
 
 
 27.338.731
 
 
 362.856
 
 
 27.701.587
 
 
 
 
 – /– Afdracht Provinciefonds
 
 
 2.160.334
 
 
 141.411
 
 
 2.301.745
 
 
 
 
 – /– Afdracht BTW-Compensatiefonds
 
 
 2.851.726
 
 
 4.265
 
 
 2.855.991
 
 
 
 
 – /– Afdracht BES-fonds
 
 
 33.409
 
 
 0
 
 
 33.409
 
 
 
 
 Belastingontvangsten IX
 
 
 115.517.770
 
 
 895.229
 
 
 116.412.999
 
 
 
 
 
 Belasting- en invorderingsrente (– € 76,3 mln.)
 Zie de toelichting bij de uitgaven.
 Apparaatontvangsten (– € 11,3 mln.)
 De Belastingdienst belast uitgaven – onder andere voor verrichte werkzaamheden – door aan derden. De verwachting is dat dit in 2016 afneemt met € 11,3 mln.; vanaf 2017 betreft het een structurele afname van € 4,1 mln.
 
 Artikel 2 Financiële Markten
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting (1)
 
 
 mutaties begroting (2)
 
 
 Stand vastgestelde begroting (3)
 
 
 mutaties 1ste suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1ste suppletoire begroting (5=3+4)
 
 
 Mutaties 2017
 
 
 Mutaties 2018
 
 
 Mutaties 2019
 
 
 Mutaties 2020
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 22.379
 
 
 
 
 4.163.500
 
 
 
 
 4.185.879
 
 
 
 
 1.334
 
 
 
 
 4.187.213
 
 
 
 
 2.329
 
 
 
 
 2.508
 
 
 
 
 2.329
 
 
 
 
 2.329
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garantie SRF
 
 
 
 4.163.500
 
 
 4.163.500
 
 
 0
 
 
 4.163.500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 22.379
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 22.379
 
 
 
 
 1.334
 
 
 
 
 23.713
 
 
 
 
 2.329
 
 
 
 
 2.508
 
 
 
 
 2.329
 
 
 
 
 2.329
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 63%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies 
 
 
 
 
 4.363
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.363
 
 
 
 
 1.014
 
 
 
 
 5.377
 
 
 
 
 2.119
 
 
 
 
 2.298
 
 
 
 
 2.119
 
 
 
 
 2.119
 
 
 
 
 
 Vakbekwaamheid
 
 
 4.363
 
 
 
 4.363
 
 
 1.014
 
 
 5.377
 
 
 2.119
 
 
 2.298
 
 
 2.119
 
 
 2.119
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 13.775
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 13.775
 
 
 
 
 110
 
 
 
 
 13.885
 
 
 
 
 110
 
 
 
 
 110
 
 
 
 
 110
 
 
 
 
 110
 
 
 
 
 
 Rechtspraak Financiële Markten
 
 
 1.250
 
 
 
 1.250
 
 
 0
 
 
 1.250
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Muntcirculatie
 
 
 12.385
 
 
 
 12.385
 
 
 0
 
 
 12.385
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Afname munten in circulatie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toezicht en handhaving MIF
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 
 
 Overig
 
 
 140
 
 
 
 140
 
 
 – 140
 
 
 0
 
 
 – 140
 
 
 – 140
 
 
 – 140
 
 
 – 140
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 1.404
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.404
 
 
 
 
 524
 
 
 
 
 1.928
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Wijzer in geldzaken
 
 
 1.404
 
 
 
 1.404
 
 
 524
 
 
 1.928
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
 
 
 
 
 2.437
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.437
 
 
 
 
 – 314
 
 
 
 
 2.123
 
 
 
 
 100
 
 
 
 
 100
 
 
 
 
 100
 
 
 
 
 100
 
 
 
 
 
 Bijdrage BES-toezicht en FEC
 
 
 2.437
 
 
 
 2.437
 
 
 – 314
 
 
 2.123
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 400
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 400
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 400
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Caribean Financial Action Taskforce
 
 
 20
 
 
 
 20
 
 
 0
 
 
 20
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 IASB
 
 
 380
 
 
 
 380
 
 
 0
 
 
 380
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 10.311
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 10.311
 
 
 
 
 24.165
 
 
 
 
 34.476
 
 
 
 
 2.099
 
 
 
 
 3.330
 
 
 
 
 2.569
 
 
 
 
 2.452
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 5.184
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 5.184
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 5.184
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Ontvangsten muntwezen
 
 
 5.184
 
 
 
 5.184
 
 
 0
 
 
 5.184
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Toename munten in circulatie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 
 
 5.127
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 5.127
 
 
 
 
 24.165
 
 
 
 
 29.292
 
 
 
 
 2.099
 
 
 
 
 3.330
 
 
 
 
 2.569
 
 
 
 
 2.452
 
 
 
 
 
 
 Toelichting 
 Verplichtingen & Uitgaven
 Vakbekwaamheid (+ € 1,0 mln.)
 De kosten zullen in 2016 hoger zijn dan eerder geraamd vanwege de verlenging van de overgangstermijn voor het behalen van certificering met één jaar (tot en met 31-12-2016) op verzoek van de Tweede Kamer. Hierdoor zullen in 2016 meer examens worden afgelegd en meer inzagen plaatsvinden dan eerder geraamd. Tegenover de hogere uitgaven staan ook hogere ontvangsten (zie overig).
 Toezicht en handhaving MIF (+ € 0,3 mln.)
 Het toezicht op de naleving van de MIF-verordening en de handhaving daarvan geschiedt grotendeels door ACM. In de MIF-verordening worden regels gesteld omtrent de afwikkelingsvergoedingen (de vergoeding die wordt betaald aan de uitgever van een betaalkaart voor het gebruik van die kaart) van betaalkaarten. Bij besluit zal de ACM worden aangewezen als toezichthouder op de uitvoering en handhaving van deze verordening. De totale toezicht- en handhavingskosten van ACM voor de MIF worden begroot op EUR 250.000 per jaar.
 Commissies (– € 0,1 mln.)
 De opgenomen budgetten voor bijdrage aan commissies kunnen komen te vervallen. Financiën verstrekt geen bijdrage meer aan commissies die onder de verantwoordelijkheid van Financiële markten vallen.
 Wijzer in Geldzaken (+ € 0,5 mln.) 
 De stijging is onder meer veroorzaakt door een beroep op de eindejaarsmarge. Het betreft aangegane verplichtingen uit 2015, o.a. voor een congres in de Beurs van Berlage, waarvan de facturering in 2016 plaatsvindt. Daarnaast heeft SZW in 2016 een bedrag van € 0,23 mln. bijgedragen aan Wijzer in geldzaken.
 Bijdrage toezicht BES en FEC (– € 0,3 mln.)
 Op basis van de verantwoording van DNB blijkt dat er minder kosten zijn gemaakt dan begroot. De Staat ontvangt dit bedrag terug in 2016.
 Ontvangsten
 Overig (+ € 24,2 mln.)
 Sinds 1 januari 2015 is in de wet opgenomen dat opbrengsten uit verbeurde dwangsommen of opgelegde bestuurlijke boetes opgelegd door de toezichthouders op de financiële sector (AFM en DNB) – voor zover deze het bedrag van € 2,5 mln. overschrijden – toekomen aan de Staat. Door opgelegde boetes worden er in 2016 € 21,5 mln. aan boetes van DNB en € 1,0 mln. aan boetes van AFM aan de staat afgedragen. De rest van de meevaller wordt veroorzaakt doordat er meer afnamen van examens worden verwacht.
 Artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting (1)
 
 
 mutaties begroting (2)
 
 
 Stand vastgestelde begroting (3)
 
 
 mutaties 1ste suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1ste suppletoire begroting (5=3+4)
 
 
 Mutaties 2017
 
 
 Mutaties 2018
 
 
 Mutaties 2019
 
 
 Mutaties 2020
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 19.401
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 19.401
 
 
 
 
 21.570
 
 
 
 
 40.971
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 19.401
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 19.401
 
 
 
 
 21.570
 
 
 
 
 40.971
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 95%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan RWT
 
 
 
 
 10.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 10.000
 
 
 
 
 15.729
 
 
 
 
 25.729
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 NLFI
 
 
 10.000
 
 
 
 10.000
 
 
 15.729
 
 
 25.729
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garantie
 
 
 
 
 4.900
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.900
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.900
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Dotatie begrotingsreserve TenneT
 
 
 4.800
 
 
 
 4.800
 
 
 0
 
 
 4.800
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Overig
 
 
 100
 
 
 
 100
 
 
 0
 
 
 100
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 4.501
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.501
 
 
 
 
 5.841
 
 
 
 
 10.342
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten staatsdeelnemingen
 
 
 4.501
 
 
 
 4.501
 
 
 5.841
 
 
 10.342
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 1.831.850
 
 
 
 
 50.000
 
 
 
 
 1.881.850
 
 
 
 
 160.067
 
 
 
 
 2.041.917
 
 
 
 
 – 154.085
 
 
 
 
 17.000
 
 
 
 
 116.000
 
 
 
 
 149.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vermogensonttrekking
 
 
 
 
 1.810.000
 
 
 
 
 50.000
 
 
 
 
 1.860.000
 
 
 
 
 147.500
 
 
 
 
 2.007.500
 
 
 
 
 – 155.000
 
 
 
 
 17.000
 
 
 
 
 116.000
 
 
 
 
 149.000
 
 
 
 
 
 Dividend en afdrachten staatsdeelnemingen
 
 
 1.145.000
 
 
 50.000
 
 
 1.195.000
 
 
 638.500
 
 
 1.833.500
 
 
 118.000
 
 
 53.000
 
 
 113.000
 
 
 103.000
 
 
 
 
 Winstafdracht DNB
 
 
 665.000
 
 
 
 665.000
 
 
 – 491.000
 
 
 174.000
 
 
 – 273.000
 
 
 – 36.000
 
 
 3.000
 
 
 46.000
 
 
 
 
 
 waarvan SMP-Griekenland
 
 
 
 
 67.000
 
 
 
 
 
 67.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan investeringsportefeuille DNB
 
 
 
 
 44.000
 
 
 
 
 
 44.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan RWT
 
 
 
 
 9.250
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 9.250
 
 
 
 
 11.652
 
 
 
 
 20.902
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 NLFI
 
 
 9.250
 
 
 
 9.250
 
 
 11.652
 
 
 20.902
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garantie
 
 
 
 
 12.600
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 12.600
 
 
 
 
 915
 
 
 
 
 13.515
 
 
 
 
 915
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Premie-ontvangsten garantie Tennet
 
 
 4.800
 
 
 
 4.800
 
 
 0
 
 
 4.800
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Garantiefee Propertize
 
 
 7.800
 
 
 
 7.800
 
 
 0
 
 
 7.800
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Garantie overig
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 915
 
 
 915
 
 
 915
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Verplichtingen en uitgaven
 NLFI (+ € 15,7 mln.)
 
 De begroting van NL Financial Investments (NLFI) is met € 7,2 mln. naar boven bijgesteld vanwege de (mogelijke) verkooptrajecten van Propertize, ASR en ABN AMRO waaraan advieskosten zijn verbonden. De ontvangsten met betrekking tot NLFI stijgen ook doordat deze kosten aan de financiële instellingen worden doorbelast.
 Daarnaast maakt NLFI kosten die toerekenbaar zijn aan de verkoopopbrengst van ASR en Propertize. De verkoopkosten van € 8,5 mln. die ten laste van de verkoopopbrengst worden gebracht zijn kosten voor het syndicaat van zakenbanken, kosten voor juridisch, financieel en communicatief advies en de eventuele kosten die te maken hebben met de stabiliseringstransacties. Deze kosten worden verrekend met de verkoopopbrengst, maar moeten apart geboekt worden.
 
 Uitvoeringkosten staatsdeelnemingen (+ € 5,8 mln.)
 Een drietal onafhankelijke deskundigen doet in opdracht van de Ondernemingskamer onderzoek naar de onteigening van SNS Reaal door de Minister van Financiën. De deskundigen schatten dat zij medio 2017 hun rapport kunnen opleveren. Daarnaast wordt er meer geraamd aan advieskosten vanwege ontwikkelingen bij onder andere KNM en Holland Casino.
 Ontvangsten
 Dividend en afdrachten staatsdeelnemingen (+ € 638,5 mln.)
 De dividenden van staatsdeelnemingen vallen in 2016 hoger uit dan verwacht. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere dividenduitkeringen van Tennet en de financiële deelnemingen. Daarnaast wordt er prudent geraamd vanwege het risico dat dividendontvangsten tegenvallen wegens verminderde performance van de staatsdeelnemingen. In 2016 hebben deze risico’s zich bij de al binnengekomen dividenden niet voorgedaan, waardoor de ontvangsten hoger uitvallen dan geraamd.
 Winstafdracht DNB (– € 491,0 mln.)
 De Minister van Financiën en de President van DNB zijn overeengekomen dat DNB een voorziening mag treffen in reactie op de toegenomen financiële risico’s als gevolg van de uitbreiding van het Quantitative Easing (QE)-programma.1https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2016/03/24/kamerbrief-voorziening-dnb DNB start met de opbouw van de voorziening door over 2015 € 500 mln. aan de voorziening te doteren. De opbouw van de voorziening gaat ten koste van de winst van DNB en daarmee ook ten koste van de winstafdracht aan de Nederlandse staat.
 NLFI (+ € 11,7 mln.)
 Zie toelichting bij «Uitgaven NLFI». Per saldo is er een meevaller van € 4,4 mln.
 Artikel 4 Internationale financiële betrekkingen 
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting (1)
 
 
 mutaties begroting (2)
 
 
 Stand vastgestelde begroting (3)
 
 
 mutaties 1ste suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1ste suppletoire begroting (5=3+4)
 
 
 Mutaties 2017
 
 
 Mutaties 2018
 
 
 Mutaties 2019
 
 
 Mutaties 2020
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 268.782
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 268.782
 
 
 
 
 – 4.991.000
 
 
 
 
 – 4.722.218
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garantie DNB inzake IMF
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 – 4.991.000
 
 
 – 4.991.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Deelneming multilaterale ontwikkelingsbanken en -fondsen
 
 
 181.841
 
 
 0
 
 
 181.841
 
 
 0
 
 
 181.841
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 439.981
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 439.981
 
 
 
 
 241.756
 
 
 
 
 681.737
 
 
 
 
 – 233.544
 
 
 
 
 – 3.565
 
 
 
 
 – 3.565
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 99%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deelname aan internationale instellingen
 
 
 
 
 438.305
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 438.305
 
 
 
 
 241.756
 
 
 
 
 680.061
 
 
 
 
 – 233.544
 
 
 
 
 – 3.565
 
 
 
 
 – 3.565
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Multilarerale ontwikkelingsbanken en fondsen
 
 
 280.031
 
 
 
 280.031
 
 
 238.869
 
 
 518.900
 
 
 – 234.984
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Deelname AIIB
 
 
 73.009
 
 
 
 73.009
 
 
 2.887
 
 
 75.896
 
 
 1.440
 
 
 – 3.565
 
 
 – 3.565
 
 
 0
 
 
 
 
 Uitkering aan Griekenland
 
 
 85.265
 
 
 
 85.265
 
 
 0
 
 
 85.265
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 1.326
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.326
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.326
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Technische assistentie kiesgroeplanden
 
 
 1.326
 
 
 0
 
 
 1.326
 
 
 0
 
 
 1.326
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 350
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 350
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 350
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Technische assistentie
 
 
 350
 
 
 0
 
 
 350
 
 
 0
 
 
 350
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 22.992
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 22.992
 
 
 
 
 – 9.577
 
 
 
 
 13.415
 
 
 
 
 – 72.879
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 – 1.461
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deelname aan internationale organisaties
 
 
 
 
 672
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 672
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 672
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Ontvangsten IFI's
 
 
 672
 
 
 
 672
 
 
 0
 
 
 672
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lening
 
 
 
 
 22.320
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 22.320
 
 
 
 
 – 9.577
 
 
 
 
 12.743
 
 
 
 
 – 72.879
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 – 1.461
 
 
 
 
 
 Renteontvangsten lening Griekenland
 
 
 22.320
 
 
 
 22.320
 
 
 – 9.577
 
 
 12.743
 
 
 – 72.879
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 – 1.461
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Verplichtingen
 Garantie DNB inzake IMF (– € 5,0 mld.)
 In januari 2016 zijn de in 2010 overeengekomen quota- en governancehervormingen formeel in werking getreden. Als gevolg hiervan is de totale garantie van de Staat aan DNB inzake het IMF afgebouwd met 4,4489 miljard SDR (ca. 5,6 miljard euro)2Gerekend met de SDR-EUR-wisselkoers van 1 februari 2016. Daarnaast heeft het IMF verzocht om middelen voor het Poverty Reduction Growth Trust (PRGT)3Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer, de speciale faciliteit die het IMF beheert die ter beschikking staat aan lage-inkomenslanden. Deze leningen staan los van de overige IMF-middelen in een niet-revolverend fonds. Om de komende jaren voldoende middelen ter beschikking te kunnen blijven stellen voor PRGT-programma’s heeft het IMF hiervoor nieuwe middelen nodig. Om dit mogelijk te maken zal de Nederlandse staat een nieuwe garantie van SDR 500 miljoen (633 miljoen euro) verstrekken aan DNB voor een Nederlandse bilaterale lening aan de PRGT.
 Uitgaven
 Multilaterale ontwikkelingsbanken en -fondsen (+ € 238,9 mln.)
 Er heeft een kasschuif plaatsgevonden waardoor de Nederlandse betalingen ter hoogte van € 235,6 mln. aan de Wereldbank voor de 16e en 17e middelenaanvullingsronde van IDA die gepland stonden voor het jaar 2017 verschoven zijn naar het jaar 2016. Daarnaast staat er in 2016 een betaling gepland aan de IBRD, dit betreft de laatste tranche inbetaling van aandelen als gevolg van de in 2010 overeengekomen kapitaalverhoging van de IBRD. Door wisselkoerseffecten vallen de kosten van deze betaling naar verwachting € 3,3 mln. hoger uit dan eerder geraamd.
 Deelname AIIB (+ € 2,9 mln.)
 De Nederlandse kapitaalstorting bij de AIIB is USD 206,3 mln. en is voor de begroting afhankelijk van de wisselkoers van de Euro.Deze kapitaalstorting wordt tussen 2015 en 2019 in 5 gelijke tranches van elk USD 41,26 mln. betaald, waarbij er in 2016 twee termijnen worden betaald (2015 en 2016) Door wisselkoerseffecten vallen deze kosten anders uit dan eerder geraamd.
 Ontvangsten
 Renteontvangsten lening Griekenland (– € 9,6 mln.)
 De renteontvangsten op de lening aan Griekenland zijn afhankelijk van de rentestand. Vanwege een neerwaarts aangepaste rentevoet in de CPB-raming worden de geraamde renteontvangsten van Griekenland naar beneden bijgesteld.
 Artikel 5 Exportkredietverzekering en investeringsgaranties 
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting (1)
 
 
 mutaties begroting (2)
 
 
 Stand vastgestelde begroting (3)
 
 
 mutaties 1ste suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1ste suppletoire begroting (5=3+4)
 
 
 Mutaties 2017
 
 
 Mutaties 2018
 
 
 Mutaties 2019
 
 
 Mutaties 2020
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 10.616.436
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 10.616.436
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 10.616.436
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Reguliere EKV
 
 
 10.000.000
 
 
 
 10.000.000
 
 
 0
 
 
 10.000.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Investeringsverzekeringen
 
 
 453.780
 
 
 
 453.780
 
 
 0
 
 
 453.780
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 MIGA
 
 
 150.000
 
 
 
 150.000
 
 
 0
 
 
 150.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 88.056
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 88.056
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 88.056
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 75.400
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 75.400
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 75.400
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Schade-uitkering EKV
 
 
 74.900
 
 
 
 74.900
 
 
 0
 
 
 74.900
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Schade-uitkering investeringsverzekeringen
 
 
 500
 
 
 
 500
 
 
 0
 
 
 500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 12.600
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 12.600
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 12.600
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Kostenvergoeding Atradius DSB
 
 
 12.600
 
 
 
 12.600
 
 
 0
 
 
 12.600
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige
 
 
 
 
 56
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 56
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 56
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Overige uitgaven
 
 
 56
 
 
 
 56
 
 
 0
 
 
 56
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 246.952
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 246.952
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 246.952
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Premies EKV
 
 
 50.000
 
 
 
 50.000
 
 
 0
 
 
 50.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Premies investeringsverzekeringen
 
 
 1.250
 
 
 
 1.250
 
 
 0
 
 
 1.250
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Schaderestituties EKV
 
 
 183.202
 
 
 
 183.202
 
 
 0
 
 
 183.202
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Onttrekking begrotingsreserve Seno-Gom
 
 
 12.500
 
 
 
 12.500
 
 
 0
 
 
 12.500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Verplichtingen, uitgaven en ontvangsten
 Er hebben geen mutaties plaatsgevonden
 Artikel 6 BTW-compensatiefonds
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting (1)
 
 
 mutaties begroting (2)
 
 
 Stand vastgestelde begroting (3)
 
 
 mutaties 1ste suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1ste suppletoire begroting (5=3+4)
 
 
 Mutaties 2017
 
 
 Mutaties 2018
 
 
 Mutaties 2019
 
 
 Mutaties 2020
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 2.851.726
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.851.726
 
 
 
 
 4.265
 
 
 
 
 2.855.991
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 2.851.726
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.851.726
 
 
 
 
 4.265
 
 
 
 
 2.855.991
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 2.851.726
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.851.726
 
 
 
 
 4.265
 
 
 
 
 2.855.991
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 w.v. bijdragen aan gemeenten en kaderwetgebieden
 
 
 2.515.341
 
 
 
 2.515.341
 
 
 278
 
 
 2.515.619
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 w.v. bijdragen aan provincies
 
 
 336.385
 
 
 
 336.385
 
 
 3.987
 
 
 340.372
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 2.851.726
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.851.726
 
 
 
 
 4.265
 
 
 
 
 2.855.991
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Verplichtingen, uitgaven en ontvangsten
 Het BCF is bijgesteld als gevolg van enkele overhevelingen van ministeries naar het Gemeente- en Provinciefonds. Omdat gemeenten en provincies voor deze uitkeringen recht hebben op btw- compensatie, wordt een deel van de uitkering overgeheveld naar het BCF.
 Artikel 7 Beheer materiële activa 
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting (1)
 
 
 mutaties begroting (2)
 
 
 Stand vastgestelde begroting (3)
 
 
 mutaties 1ste suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1ste suppletoire begroting (5=3+4)
 
 
 Mutaties 2017
 
 
 Mutaties 2018
 
 
 Mutaties 2019
 
 
 Mutaties 2020
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 306
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 306
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 306
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 306
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 306
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 306
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 
 0%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 306
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 306
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 306
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Beheerskosten DRZ
 
 
 306
 
 
 
 306
 
 
 
 0
 
 
 
 306
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 1.800
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.800
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.800
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-ontvangsten 
 
 
 
 
 1.800
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.800
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.800
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Vervreemding DRZ
 
 
 1.800
 
 
 
 1.800
 
 
 
 0
 
 
 
 1.800
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Verplichtingen, uitgaven en ontvangsten
 Er hebben geen mutaties plaatsgevonden.
 
 
 
 2.3
 De niet-beleidsartikelen
 
 Artikel 8 Centraal Apparaat
 Budgettaire gevolgen van beleid – artikel 8 Centraal Apparaat
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting (1)
 
 
 mutaties begroting (2)
 
 
 Stand vastgestelde begroting (3)
 
 
 mutaties 1ste suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1ste suppletoire begroting (5=3+4)
 
 
 Mutaties 2017
 
 
 Mutaties 2018
 
 
 Mutaties 2019
 
 
 Mutaties 2020
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 242.985
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 242.985
 
 
 
 
 – 360
 
 
 
 
 242.625
 
 
 
 
 – 7.617
 
 
 
 
 – 5.979
 
 
 
 
 – 6.032
 
 
 
 
 – 6.215
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 242.985
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 242.985
 
 
 
 
 – 360
 
 
 
 
 242.625
 
 
 
 
 – 7.617
 
 
 
 
 – 5.979
 
 
 
 
 – 6.032
 
 
 
 
 – 6.215
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personeel Kerndepartement
 
 
 
 
 149.912
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 149.912
 
 
 
 
 5.009
 
 
 
 
 154.921
 
 
 
 
 4.622
 
 
 
 
 4.710
 
 
 
 
 4.874
 
 
 
 
 4.710
 
 
 
 
 
 Eigen personeel
 
 
 143.584
 
 
 
 143.584
 
 
 4.879
 
 
 148.463
 
 
 4.922
 
 
 5.010
 
 
 5.174
 
 
 5.010
 
 
 
 
 Inhuur externen
 
 
 5.527
 
 
 
 5.527
 
 
 130
 
 
 5.657
 
 
 – 300
 
 
 – 300
 
 
 – 300
 
 
 – 300
 
 
 
 
 Overig personeel
 
 
 801
 
 
 
 801
 
 
 0
 
 
 801
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Materieel Kerndepartement
 
 
 
 
 93.073
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 93.073
 
 
 
 
 – 5.369
 
 
 
 
 87.704
 
 
 
 
 – 12.239
 
 
 
 
 – 10.689
 
 
 
 
 – 10.906
 
 
 
 
 – 10.925
 
 
 
 
 
 waarvan ICT
 
 
 9.631
 
 
 
 9.631
 
 
 4.414
 
 
 14.045
 
 
 100
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 waarvan bijdrage aan SSO's
 
 
 43.181
 
 
 
 43.181
 
 
 – 6.480
 
 
 36.701
 
 
 – 6.660
 
 
 – 6.840
 
 
 – 7.030
 
 
 – 7.030
 
 
 
 
 waarvan overig materieel
 
 
 40.261
 
 
 
 40.261
 
 
 – 3.303
 
 
 36.958
 
 
 – 5.679
 
 
 – 3.849
 
 
 – 3.876
 
 
 – 3.895
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 61.018
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 61.018
 
 
 
 
 – 8.827
 
 
 
 
 52.191
 
 
 
 
 – 10.195
 
 
 
 
 – 8.424
 
 
 
 
 – 8.614
 
 
 
 
 – 8.614
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Verplichtingen en uitgaven
 Personeel kerndepartement (+ € 5,0 mln.)
 De verhoging van het personeelsbudget wordt voornamelijk verklaard door compensatie voor de gestegen loonkosten (+ € 1,6 mln.) en een budgetneutrale herschikking van materieel naar personeel (+ € 3,4 mln.) zodat budget en realisatie naar verwachting meer in overeenstemming zijn met elkaar.
 Materieel kerndepartement (– € 5,4 mln.)
 De verlaging van het materieelbudget wordt voornamelijk verklaard door een desaldering op het huisvestingsbudget (– € 8 mln.). Als gevolg van de overgang naar het nieuwe Rijkshuisvestingsstelsel betalen de medebewoners van het Korte Voorhout voortaan rechtstreeks aan het Rijksvastgoedbedrijf in plaats van aan Financiën. De uitgaven en ontvangsten nemen daarom af (zie ook ontvangsten). Daarnaast vindt een budgetneutrale herschikking plaats van materieel naar personeel (zie ook personeel) en zijn diverse investeringen doorgeschoven naar 2016 zoals voor Beslagportaal en zonnepanelen voor Domeinen Roerende Zaken en ICT projecten (totaal + € 2,6 mln.).
 Ontvangsten 
 Apparaatsontvangsten (– € 8,8 mln.)
 De ontvangsten zijn vooral lager door de overgang naar het nieuwe Rijkshuisvestingsstelsel waardoor medebewoners van het Korte Voorhout rechtstreeks aan het Rijksvastgoedbedrijf betalen (– € 8 mln.). Zie ook «materieel».
 Artikel 10 Nominaal en onvoorzien 
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting (1)
 
 
 mutaties begroting (2)
 
 
 Stand vastgestelde begroting (3)
 
 
 mutaties 1ste suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1ste suppletoire begroting (5=3+4)
 
 
 Mutaties 2017
 
 
 Mutaties 2018
 
 
 Mutaties 2019
 
 
 Mutaties 2020
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 63.539
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 63.539
 
 
 
 
 58.620
 
 
 
 
 122.159
 
 
 
 
 9.778
 
 
 
 
 21.699
 
 
 
 
 27.770
 
 
 
 
 31.369
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 63.539
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 63.539
 
 
 
 
 58.620
 
 
 
 
 122.159
 
 
 
 
 9.778
 
 
 
 
 21.699
 
 
 
 
 27.770
 
 
 
 
 31.369
 
 
 
 
 
 Onvoorzien
 
 
 63.499
 
 
 
 63.499
 
 
 5.492
 
 
 68.991
 
 
 – 37.744
 
 
 – 23.886
 
 
 – 16.705
 
 
 – 12.120
 
 
 
 
 Loonbijstelling
 
 
 16
 
 
 
 16
 
 
 46.570
 
 
 46.586
 
 
 41.524
 
 
 39.744
 
 
 38.653
 
 
 37.703
 
 
 
 
 Prijsbijstelling
 
 
 24
 
 
 
 24
 
 
 6.558
 
 
 6.582
 
 
 5.998
 
 
 5.841
 
 
 5.822
 
 
 5.786
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Toelichting 
 Verplichtingen en uitgaven
 Onvoorzien (+ € 5,5 mln.)
 Vanwege de toegenomen risico’s op de begroting van Financiën is de post onvoorzien met € 5,5 mln. verhoogd.
 Loon- en prijsbijstelling (+ € 53,1 mln.)
 Het departement Financiën heeft loonbijstelling van € 46,6 mln. en prijsbijstelling van € 6,6 mln. ontvangen.
 Ontvangsten
 Er hebben geen mutaties plaatsgevonden.
 
 
 
 2.4
 De beleidsartikelen (Nationale Schuld)
 
 Artikel 11 Financiering Staatsschuld
 
 (Bedragen x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Ontwerpbegroting (1)
 
 
 Mutaties begroting (2)
 
 
 Stand vastgestelde begroting (3)
 
 
 mutaties 1ste suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1ste suppletoire begroting (5 =3+4)
 
 
 Mutaties 2017
 
 
 Mutaties 2018
 
 
 Mutaties 2019
 
 
 Mutaties 2020
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 36.228
 
 
 
 
 
 36.228
 
 
 
 
 3.556
 
 
 
 
 39.784
 
 
 
 
 – 11.122
 
 
 
 
 3.089
 
 
 
 
 – 807
 
 
 
 
 – 1.080
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rente
 
 
 
 
 7.930
 
 
 
 
 
 7.930
 
 
 
 
 – 496
 
 
 
 
 7.434
 
 
 
 
 – 2.433
 
 
 
 
 – 1.557
 
 
 
 
 – 1.421
 
 
 
 
 – 1.360
 
 
 
 
 
 Rentelasten vaste schuld
 
 
 7.884
 
 
 
 7.884
 
 
 – 313
 
 
 7.571
 
 
 – 1.037
 
 
 – 1.672
 
 
 – 1.536
 
 
 – 1.474
 
 
 
 
 Rentelasten vlottende schuld
 
 
 46
 
 
 
 46
 
 
 – 183
 
 
 – 137
 
 
 – 1.396
 
 
 115
 
 
 115
 
 
 114
 
 
 
 
 Uitgaven voortijdige beëindiging
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 28.279
 
 
 
 
 
 28.279
 
 
 
 
 4.051
 
 
 
 
 32.330
 
 
 
 
 – 8.690
 
 
 
 
 4.646
 
 
 
 
 614
 
 
 
 
 280
 
 
 
 
 
 Aflossing vaste schuld
 
 
 28.279
 
 
 
 28.279
 
 
 4.051
 
 
 32.330
 
 
 – 8.690
 
 
 4.646
 
 
 614
 
 
 280
 
 
 
 
 Mutatie vlottende schuld
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 19
 
 
 
 
 
 19
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 19
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Overige kosten
 
 
 19
 
 
 
 19
 
 
 0
 
 
 19
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 38.503
 
 
 
 
 
 38.503
 
 
 
 
 4.581
 
 
 
 
 43.084
 
 
 
 
 – 12.297
 
 
 
 
 5.051
 
 
 
 
 1.581
 
 
 
 
 1.417
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rente
 
 
 
 
 1.680
 
 
 
 
 
 1.680
 
 
 
 
 731
 
 
 
 
 2.411
 
 
 
 
 – 855
 
 
 
 
 – 429
 
 
 
 
 – 207
 
 
 
 
 – 201
 
 
 
 
 
 Rentebaten vaste schuld
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Rentebaten vlottende schuld
 
 
 58
 
 
 
 58
 
 
 0
 
 
 58
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Rente derivaten lang
 
 
 1.622
 
 
 
 1.622
 
 
 – 623
 
 
 999
 
 
 – 855
 
 
 – 429
 
 
 – 207
 
 
 – 201
 
 
 
 
 Ontvangsten voortijdige beëindiging
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 1.354
 
 
 1.354
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 36.823
 
 
 
 
 
 36.823
 
 
 
 
 3.850
 
 
 
 
 40.673
 
 
 
 
 – 11.442
 
 
 
 
 5.480
 
 
 
 
 1.788
 
 
 
 
 1.618
 
 
 
 
 
 Uitgifte vaste schuld
 
 
 36.823
 
 
 
 36.823
 
 
 – 9.323
 
 
 27.500
 
 
 – 11.442
 
 
 5.480
 
 
 1.788
 
 
 1.618
 
 
 
 
 Mutatie vlottende schuld
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 13.173
 
 
 13.173
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Verplichtingen en uitgaven
 Algemeen
 De totale uitgaven en ontvangsten zijn opgebouwd uit drie onderdelen. Ten eerste worden de rentelasten en rentebaten verantwoord. Hierbinnen wordt onderscheid gemaakt tussen de rentelasten vaste schuld (met een looptijd van langer dan één jaar) en de rentelasten vlottende schuld (met een looptijd korter dan één jaar). Ten tweede is de aflossing, de uitgifte van vaste schuld en de mutatie vlottende schuld in de tabel opgenomen. De derde en verreweg de kleinste post betreft de overige kosten. Deze kosten bestaan met name uit betalingsverkeer vanwege het schatkistbankieren en veilingkosten.
 Toelichting op de raming van de programma-uitgaven en -ontvangsten
 Rentelasten en rentebaten schuld (– € 496 mln. en + € 731 mln.)
 De rentelasten komen in 2016 naar verwachting lager uit dan eerder geraamd. Dit is vooral het gevolg van de neerwaarts bijgestelde rekenrente en een lager dan geraamde rente op nieuw uitgegeven schuld. De ontvangsten zullen juist hoger uitvallen dan geraamd. Voortijdige beëindiging van rentederivaten heeft geleid tot een kasontvangst van € 1,4 mld. Het betreft de contant gemaakte waarde van de rentebaten die anders in de komende jaren zouden zijn ontvangen. Deze rentebaten zijn nu in één keer binnengekomen. Door de voortijdige beëindiging dalen in 2016 de reguliere rentebaten met € 623 mln. Per saldo leidt dit tot een meevaller op de rentebaten van € 731 mln.
 Aflossing en uitgifte van vaste schuld (+ € 4,1 mld. en – € 9,3 mld.) en mutatie vlottende schuld (+ € 14,9 mld.)
 Als gevolg van meevallende tekorten en op basis van het financieringsbeleid is de raming voor de uitgifte van vaste schuld aangepast. Jaarlijks wordt het bedrag voor de uitgifte aan vaste schuld vastgesteld in het financieringsplan. Het financieringsplan wordt een paar maanden na het vaststellen van de begroting gepubliceerd. In 2016 zal naar verwachting € 27,5 mld. worden uitgegeven. Er wordt in 2016 € 4,1 mld. meer afgelost dan eerder geraamd om een zo gelijkmatige aflossingsprofiel te bereiken. In 2016 lossen namelijk minder obligaties af dan gemiddeld. In 2017 is het omgekeerde het geval. Het niveau van de vlottende schuld zal volgens de huidige inzichten stijgen met € 14,9 mld.
 Artikel 12 Kasbeheer
 
 (Bedragen x € 1 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting (1)
 
 
 mutaties begroting (2)
 
 
 Stand vastgestelde begroting (3)
 
 
 mutaties 1ste suppletoire begroting (4)
 
 
 Stand 1ste suppletoire begroting (5 =3+4)
 
 
 Mutaties 2017
 
 
 Mutaties 2018
 
 
 Mutaties 2019
 
 
 Mutaties 2020
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 1.202
 
 
 
 
 
 1.202
 
 
 
 
 359
 
 
 
 
 1.561
 
 
 
 
 – 289
 
 
 
 
 39
 
 
 
 
 81
 
 
 
 
 124
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rente
 
 
 
 
 52
 
 
 
 
 
 52
 
 
 
 
 – 11
 
 
 
 
 41
 
 
 
 
 – 289
 
 
 
 
 39
 
 
 
 
 81
 
 
 
 
 124
 
 
 
 
 
 Rentelasten
 
 
 52
 
 
 
 52
 
 
 – 11
 
 
 41
 
 
 – 289
 
 
 39
 
 
 81
 
 
 124
 
 
 
 
 Uitgaven bij voortijdige beëindiging (hoofdsom)
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 1.150
 
 
 
 
 
 1.150
 
 
 
 
 
 1.150
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Verstrekte leningen
 
 
 1.150
 
 
 
 1.150
 
 
 0
 
 
 1.150
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties in rekening-courant en deposito's
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 370
 
 
 
 
 370
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Agentschappen
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 RWT's en derden
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 370
 
 
 370
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Sociale Fondsen
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Decentrale overheden
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 5.389
 
 
 
 
 
 5.389
 
 
 
 
 1.820
 
 
 
 
 7.209
 
 
 
 
 1.452
 
 
 
 
 2.018
 
 
 
 
 1.952
 
 
 
 
 2.628
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Rente
 
 
 
 
 155
 
 
 
 
 
 155
 
 
 
 
 31
 
 
 
 
 186
 
 
 
 
 20
 
 
 
 
 – 8
 
 
 
 
 – 8
 
 
 
 
 – 15
 
 
 
 
 
 Rentebaten
 
 
 155
 
 
 
 155
 
 
 31
 
 
 186
 
 
 20
 
 
 – 8
 
 
 – 8
 
 
 – 15
 
 
 
 
 Ontvangsten bij voortijdige beëindiging
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 1.073
 
 
 
 
 
 1.073
 
 
 
 
 116
 
 
 
 
 1.189
 
 
 
 
 260
 
 
 
 
 85
 
 
 
 
 79
 
 
 
 
 690
 
 
 
 
 
 Ontvangen aflossingen
 
 
 1.073
 
 
 
 1.073
 
 
 116
 
 
 1.189
 
 
 260
 
 
 85
 
 
 79
 
 
 690
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties in rekening-courant en deposito's
 
 
 
 
 4.161
 
 
 
 
 
 4.161
 
 
 
 
 1.673
 
 
 
 
 5.834
 
 
 
 
 1.172
 
 
 
 
 1.941
 
 
 
 
 1.879
 
 
 
 
 1.953
 
 
 
 
 
 Sociale Fondsen
 
 
 3.061
 
 
 
 3.061
 
 
 1.674
 
 
 4.735
 
 
 1.172
 
 
 1.941
 
 
 1.879
 
 
 1.953
 
 
 
 
 Decentrale overheden
 
 
 1.100
 
 
 
 1.100
 
 
 – 1
 
 
 1.099
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Algemeen
 De totale uitgaven en ontvangsten zijn opgebouwd uit drie onderdelen: (1) rentelasten en rentebaten, (2) mutaties in leningen en aflossingen en (3) mutaties in rekening-courant en deposito’s. Onder de rentelasten vallen de rentebetalingen aan baten-lastendiensten, RWT’s en sociale fondsen over de bij het Rijk aangehouden rekening-couranttegoeden en deposito’s. De rentebaten bestaan uit renteontvangsten over aan baten-lastendiensten en RWT’s verstrekte leningen en de renteontvangsten over negatieve rekening-couranttegoeden. Mutaties in leningen, aflossingen, rekening-courant en deposito’s bepalen de mutaties in de schuldverhouding van het Rijk met baten-lastendiensten, RWT’s en sociale fondsen in het kader van geïntegreerd middelenbeheer.
 Rentelasten en rentebaten (– € 11 mln. en + € 31 mln.)
 De rentelasten op leningen, rekening-courantstanden en deposito’s worden bij de eerste suppletoire begroting iets lager geraamd dan ten tijde van de ontwerpbegroting. Dit wordt grotendeels verklaard door de lagere rekenrente. De rentebaten op leningen, rekening-courantstanden en deposito’s worden bij de eerste suppletoire begroting iets hoger geraamd dan ten tijde van de ontwerpbegroting. Dit komt doordat er meer middelen zijn verstrekt aan deelnemers van schatkistbankieren. Het effect van de uitstroom van middelen is sterker dan het effect van de lagere rekenrente.
 Mutaties in rekening-courant en deposito’s (+ € 370 mln. en + € 1.6 mld.)
 Het betreft hier de raming van de rekening-courantstanden van de RWT’s, derden en sociale fondsen. Het tekort van de RWT’s en derden zal naar verwachting meer toenemen dan eerder geraamd. Het tekort van de sociale fondsen neemt juist af.
 Ontvangen aflossingen (+ € 116 mln.)
 Op basis van de realisaties is de verwachting dat er € 116 mln. meer afgelost zal worden dan geraamd ten tijde van de ontwerpbegroting.