Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2008; Verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31200-V, nr. 12

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

08-11-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31200-V nr. 12

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1Beleidsartikel 1: Versterkte internationale rechtsorde
en eerbiediging mensenrechtenBeleidsartikel 2: Grotere veiligheid en stabiliteit, effectieve
humanitaire hulpverlening en goed bestuurBeleidsartikel 3: Versterkte Europese samenwerkingBeleidsartikel 4: Meer welvaart, eerlijkere verdeling
en minder armoedeBeleidsartikel 5: Toegenomen menselijke en sociale ontwikkelingBeleidsartikel 6: Beter beschermd en verbeterd milieuBeleidsartikel 7: Welzijn en veiligheid van Nederlanders
in het buitenland en regulering van personenverkeerBeleidsartikel 8: Versterkt cultureel profiel en positieve
beeldvorming in en buiten Nederland2Operationele doelstelling 4.3Operationele doelstelling 5.1Operationele doelstelling 5.4Operationele doelstelling 7.1Operationele doelstelling 7.2Operationele doelstelling 8.134567891011121314 en 168151617181920212223 en 14524252627 en 19428293031323334353637383940414243BijlageTotaaloverzicht extra middelen444546474849 en 255/DCO/OO505152535455565758596061626364656667686970717273747576Noot bij vragen 76 t/m 8877Noot bij vragen 76 t/m 8878Noot bij vragen 76 t/m 8879Noot bij vragen 76 t/m 8880Noot bij vragen 76 t/m 8881Noot bij vragen 76 t/m 8882Noot bij vragen 76 t/m 8883Noot bij vragen 76 t/m 8884Noot bij vragen 76 t/m 8885Noot bij vragen 76 t/m 8886Noot bij vragen 76 t/m 8887Noot bij vragen 76 t/m 8888Noot bij vragen 76 t/m 888990 en 22391929394, 114 en 1329596979899100101102103104105106107108 en 109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145 en 23146147148149150151152 en 15415315515615715815916016116216316416516616714 en 168169170171172173174 en 182175176177178179180181174 en 182183 en 184185186187188189190 en 19119219327 en 194195196197198199200201202203204205206207208Tabel 1: Overzicht structurele algemene begrotingssteunTabel 2: overzicht sectorale begrotingssteun209210211212213214, 215 en 21621721821922022122290 en 223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244, 264, 267, 269, 270, 275, 278 en 27924524624724824925025125225325449 en 255256257258259260261262263244, 264, 267, 269, 270, 275, 278 en 279265266268271272273274276 en 277280281282283284285286287288289290291292293294295296297298299300301302303304305306307308309Bijlage bij vraag 309 Datum update:18 oktober 2007310311312313 en 314315316317318319320321322323324325Onderstaand overzicht geeft de mutaties per artikelonderdeel
weer (in EUR duizend).326
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 31200-V, nr. 12 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31200-VToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 504 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 200 VVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken (V) voor het jaar 2008nr. 12VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 5 november 2007De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1,
belast met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer
verslag uit te brengen in de vorm van een lijst van vragen met de daarop gegeven
antwoorden.Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare behandeling
van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.De voorzitter van de commissie,OrmelDe griffier van de commissie,Van der Kolk-Timmermans1Kan de Kamer een totaaloverzicht ontvangen van de budgetflexibiliteit
per operationele doelstelling uitgedrukt in euro’s? Waarom is bij slechts
6 operationele doelen sprake van een (zeer beperkte) ruimte die nog niet verplicht
is? Betekent dit dat op alle andere beleidsartikelen geen mogelijkheden meer
zijn om te herprioriteren? Wat verstaat u onder een budget dat «overig
verplicht» is?Overzicht van de budgetflexibiliteit in euro’s per operationele
doelstelling is bijgevoegd.Veel beleidsprogramma’s vereisen vanuit hun aard en de gestelde
beleidsdoelen een langlopende commitment. Dit is vastgelegd in contractuele
verplichtingen en beleidsprogramma’s waar de Kamer mee heeft ingestemd.
Voorbeelden zijn het medefianncieringsstelstel en het MATRA programma. Daarnaast
contribueert BZ aan verschillende multilaterale fondsen en contributies ten
behoeve van een grote verscheidenheid aan internationale organisaties. Dit
heeft tot gevolg dat grote delen van het budget meerjarig zijn vastgelegd.De categorie overig «verplichte uitgaven» omvat uitgaven die
weliswaar niet in juridische zin verplicht zijn, maar waar bijvoorbeeld reeds
toezeggingen over zijn gedaan, of uitgaven die zijn gereserveerd op grond
van een wettelijke regeling of een beleidsprogramma waarmee de Kamer heeft
ingestemd. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor de middelen die zijn gereserveerd
in het kader van de doelstelling op het gebied van onderwijs (motie Hessing)
en de doelstelling voor toegang van 50 miljoen mensen tot water en sanitaire
voorzieningen. Herprioriteren kan betekenen dat toezeggingen niet gestand
kunnen worden gedaan, of dat het in een eerder stadium door de Kamer geaccordeerde
beleid geen doorgang kan vinden.Beleidsartikel 1: Versterkte internationale rechtsorde
en eerbiediging mensenrechtenBedragen in EUR 100020082009201020112012 Beleidsartikel 1.1          Juridisch verplicht100%45 71390%41 05290%41 05287%39 68384%38 315Overig verplicht0% 10%4 56110%4 5618%3 6496%2 737Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 0% 0% 5%2 28110%4 561Totaal100%45 713100%45 613100%45 613100%45 613100%45 613            Beleidsartikel 1.2          Juridisch verplicht53%22 02978%22 70841%11 64738%10 79535%9 942Overig verplicht47%19 53622%6 40549%13 91946%13 06746%13 067Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 0% 10%2 84116%4 54519%5 397Totaal100%41 565100%29 113100%28 407100%28 407100%28 407            Beleidsartikel 1.3          Juridisch verplicht98%14 11298%12 748100%10 78897%6 06394%5 875Overig verplicht2%2882%2600% 0% 0% Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 0% 0% 3%1886%375Totaal100%14 400100%13 008100%10 788100%6 250100%6 250Beleidsartikel 2: Grotere veiligheid en stabiliteit, effectieve
humanitaire hulpverlening en goed bestuurBedragen in EUR 100020082009201020112012 Beleidsartikel 2.1          Juridisch verplicht71%9 99178%15 06179%15 28375%14 51075%12 898Overig verplicht23%3 23715%2 89612%2 32213%2 51510%1 720Beleidsmatig nog niet ingevuld6%8447%1 3529%1 74112%2 32215%2 580Totaal100%14 072100%19 309100%19 346100%19 346100%17 197            Beleidsartikel 2.3          Juridisch verplicht99%8 48599%8 48598%8 40098%8 40098%8 400Overig verplicht1%861%862%1712%1712%171Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 0% 0% 0% 0% Totaal100%8 571100%8 571100%8 571100%8 571100%8 571           Beleidsartikel 2.5          Juridisch verplicht48%149 84546%139 34745%128 54443%122 83141%117 118Overig verplicht52%162 33254%163 58155%157 10957%162 82259%168 535Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 0% 0% 0% 0% Totaal100%312 177100%302 928100%285 653100%285 653100%285 653            Beleidsartikel 2.6          Juridisch verplicht45%111 37143%104 78828%68 23420%48 73820%48 738 Overig verplicht55%136 12157%138 90471%173 02178%190 08078%190 080Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 0% 1%2 4372%4 8742%4 874Totaal100%247 492100%243 692100%243 692100%243 692100%243 692            Beleidsartikel 2.7          Juridisch verplicht80%131 33850%79 52940%63 58238%60 45636%57 274Overig verplicht18%29 55145%71 57643%68 35143%68 41143%68 411Beleidsmatig nog niet ingevuld2%3 2835%7 95317%27 02219%30 22821%33 410Totaal100%164 173100%159 057100%158 955100%159 095100%159 095            Beleidsartikel 2.9          Juridisch verplicht0% 0% 0% 0% 0% Overig verplicht100%13 500100%10 500100%9 500100%9 500100%9 500 Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 0% 0% 0% 0% Totaal100%13 500100%10 500100%9 500100%9 500100%9 500Beleidsartikel 3: Versterkte Europese samenwerkingBedragen in EUR 100020082009201020112012 Beleidsartikel 3.1          Juridisch verplicht100%7 477 057100%5 086 900100%6 374 518100%6 656 608100%6 839 027 Overig verplicht0% 0% 0% 0% 0% Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 0% 0% 0% 0% Totaal100%7 477 057100%5 086 900100%6 374 518100%6 656 608100%6 839 027            Beleidsartikel 3.2          Juridisch verplicht95%10 45087%9 3160% 0% 0% Overig verplicht5%55013%1 39280%8 56677%8 24574%7 924Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 0% 20%2 14223%2 46326%2 784Totaal100%11 000100%10 708100%10 708100%10 708100%10 708            Beleidsartikel 3.3          Juridisch verplicht100%189 486100%185 832100%191 052100%191 052100%191 052Overig verplicht0% 0% 0% 0% 0% Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 0% 0% 0% 0% Totaal100%189 486100%185 832100%191 052100%191 052100%191 052            Beleidsartikel 3.4          Juridisch verplicht91%3 13791%3 13791%3 13791%3 13791%3 137Overig verplicht3%1033%1033%1033%1033%103Beleidsmatig nog niet ingevuld6%2076%2076%2076%2076%207Totaal100%3 447100%3 447100%3 447100%3 447100%3 447Beleidsartikel 3.5          Juridisch verplicht100%9 303100%9 303100%9 303100%9 303100%9 303Overig verplicht0% 0% 0% 0% 0% Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 0% 0% 0% 0% Totaal100%9 303100%9 303100%9 303100%9 303100%9 303Beleidsartikel 4: Meer welvaart, eerlijkere verdeling
en minder armoedeBedragen in EUR 100020082009201020112012 Beleidsartikel 4.1          Juridisch verplicht98%44 96180%36 70381%37 16281%37 16281%37 162Overig verplicht2%91820%9 17619%8 71719%8 71719%8 717Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 0% 0% 0% 0% Totaal100%45 879100%45 879100%45 879100%45 879100%45 879            Beleidsartikel 4.2          Juridisch verplicht64%251 97734%169 34916%117 47613%108 92810%115 167Overig verplicht33%129 92659%293 87172%528 64369%578 15866%760 100Beleidsmatig nog niet ingevuld3%11 8117%34 86612%88 10718%150 82424%276 400Totaal100%393 714100%498 086100%734 226100%837 910100%1 151 667            Beleidsartikel 4.3          Juridisch verplicht44%209 46132%164 42642%180 49746%176 59343%165 076Overig verplicht56%266 58668%349 40558%249 25751%195 78848%184 271Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 0% 0% 3%11 5179%34 551Totaal100%476 047100%513 831100%429 754100%383 898100%383 898            Beleidsartikel 4.4          Juridisch verplicht100%16 200100%16 200100%16 200100%16 200100%16 200 Overig verplicht0% 0% 0% 0% 0% Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 0% 0% 0% 0% Totaal100%16 200100%16 200100%16 200100%16 200100%16 200            Beleidsartikel 4.5          Juridisch verplicht0% 0% 0% 0% 0% Overig verplicht100%5 265100%5 265100%5 265100%5 265100%5 265Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 0% 0% 0% 0% Totaal100%5 265100%5 265100%5 265100%5 265100%5 265Beleidsartikel 5: Toegenomen menselijke en sociale ontwikkelingBedragen in EUR 100020082009201020112012 Beleidsartikel 5.1          Juridisch verplicht39%192 37328%160 0524%22 8250% 0% Overig verplicht61%300 89271%405 84792%524 98095%542 09995%542 099Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 1%5 7164%22 8255%28 5325%28 532Totaal100%493 265100%571 615100%570 630100%570 630100%570 630            Beleidsartikel 5.2          Juridisch verplicht73%100 77442%67 21920%34 43620%34 43620%34 436Overig verplicht27%37 27256%89 62674%127 41374%127 41374%127 413 Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 2%3 2016%10 3316%10 3316%10 331Totaal100%138 046100%160 046100%172 180100%172 180100%172 180            Beleidsartikel 5.3          Juridisch verplicht13%3 24011%3 29610%3 49610%3 49610%3 496Overig verplicht87%21 68089%26 66490%31 46490%31 46490%31 464Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 0% 0% 0% 0% Totaal100%24 920100%29 960100%34 960100%34 960100%34 960            Beleidsartikel 5.4          Juridisch verplicht38%115 54733%93 79622%61 25022%61 25022%61 250Overig verplicht62%188 52367%190 43574%206 02174%206 02174%206 021Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 0% 4%11 1364%11 1364%11 136Totaal100%304 070100%284 231100%278 407100%278 407100%278 407Beleidsartikel 5.5          Juridisch verplicht63%93 83959%88 67156%85 87056%85 87056%85 870Overig verplicht37%55 11241%61 61944%67 47044%67 47044%67 470Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 0% 0% 0% 0% Totaal100%148 950100%150 290100%153 340100%153 340100%153 340            Beleidsartikel 5.6          Juridisch verplicht98%620 25295%593 26995%581 3302%12 2190% Overig verplicht2%12 6585%31 2255%30 59695%580 38095%564 790Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 0% 0% 3%18 3285%29 726Totaal100%632 910100%624 494100%611 926100%610 926100%594 516Beleidsartikel 6: Beter beschermd en verbeterd milieuBedragen in EUR 100020082009201020112012 Beleidsartikel 6.1          Juridisch verplicht80%224 51450%146 32835%120 17625%110 57964%154 490Overig verplicht20%56 12950%146 32864%219 75174%327 31334%82 073 Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 0% 1%3 4341%4 4232%4 828Totaal100%280 643100%292 656100%343 361100%442 315100%241 390            Beleidsartikel 6.2          Juridisch verplicht100%137 813100%133 713100%134 913100%134 913100%134 913Overig verplicht0% 0% 0% 0% 0% Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 0% 0% 0% 0% Totaal100%137 813100%133 713100%134 913100%134 913100%134 913Beleidsartikel 7: Welzijn en veiligheid van Nederlanders
in het buitenland en regulering van personenverkeerBedragen in EUR 100020082009201020112012 Beleidsartikel 7.1          Juridisch verplicht29%2 63336%2 68736%2 69633%2 47130%2 247Overig verplicht71%6 44564%4 77664%4 79261%4 56858%4 344Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 0% 0% 6%44912%899Totaal100%9 078100%7 463100%7 488100%7 489100%7 489           Beleidsartikel 7.2          Juridisch verplicht4%3 1341%8031%8041%7981%781Overig verplicht92%72 07494%75 51694%75 57094%75 01594%73 372Beleidsmatig nog niet ingevuld4%3 1345%4 0175%4 0205%3 9905%3 903Totaal100%78 341100%80 336100%80 394100%79 803100%78 055Beleidsartikel 8: Versterkt cultureel profiel en positieve
beeldvorming in en buiten NederlandBedragen in EUR 100020082009201020112012 Beleidsartikel 8.1          Juridisch verplicht39%7 33925%4 14421%3 69121%3 69121%3 691Overig verplicht61%11 47872%11 93476%13 35776%13 35776%13 357Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 3%4973%5273%5273%527Totaal100%18 817100%16 575100%17 575100%17 575100%17 575            Beleidsartikel 8.2          Juridisch verplicht100%4 692100%4 692100%4 692100%4 692100%4 692Overig verplicht0% 0% 0% 0% 0% Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 0% 0% 0% 0% Totaal100%4 692100%4 692100%4 692100%4 692100%4 692           Beleidsartikel 8.3          Juridisch verplicht73%50 30868%43 46265%41 48065%41 48065%41 480Overig verplicht25%17 22928%17 89628%17 86828%17 86828%17 868Beleidsmatig nog niet ingevuld2%1 3784%2 5577%4 4677%4 4677%4 467Totaal100%68 915100%63 915100%63 815100%63 815100%63 8152Kan voor operationele doelstelling 4.3, waarvan het
beschikbare budget voor 56% overig verplicht is, uiteengezet worden
waar deze overige verplichtingen concreet uit bestaan? Kan voor de operationele
doelstellingen 5.1 en 5.4, waarvan het beschikbare budget voor 61%
respectievelijk 62% overig verplicht is, uiteengezet worden waar deze
overige verplichtingen concreet uit bestaan? Kan voor de operationele doelstellingen
7.1 en 7.2, waarvan het beschikbare budget voor 71% respectievelijk
92% overig verplicht is, uiteengezet worden waar deze overige verplichtingen
concreet uit bestaan? Kan voor operationele doelstelling 8.1, waarvan het
beschikbare budget voor 61% overig verplicht is, uiteengezet worden
waar deze overige verplichtingen concreet uit bestaan?Met «overig verplichte uitgaven» worden uitgaven bedoeld die
weliswaar nog niet juridisch verplicht zijn, maar waar bijvoorbeeld reeds
toezeggingen zijn gedaan of uitgaven die reeds zijn gereserveerd op grond
van een wettelijke regeling (bijvoorbeeld een subsidieregeling) of beleidsprogramma’s
waarmee de Kamer heeft ingestemd. Voorbeelden zijn:Operationele doelstelling 4.3De categorie overig verplicht betreft hier de reserveringen in het kader
van het Medefinancieringsstelsel en ORET.Operationele doelstelling 5.1De categorie overig verplicht betreft hier de middelen die zijn gereserveerd
voor de doelstelling 15% van het OS-budget te besteden aan onderwijs
(motie Hessing).Operationele doelstelling 5.4De categorie overig verplicht betreft hier de middelen die zijn gereserveerd
voor verdubbeling van de uitgaven aan HIV Aids (motie Koenders/Terpstra).Operationele doelstelling 7.1De categorie overig verplicht betreft hier de begrotingsmiddelen die zijn
gereserveerd ten behoeve van de begeleiding van Nederlandse gedetineerden
in het buitenland en de te verlenen consulaire bijstand aan Nederlanders in
het buitenland. De intensiteit en omvang van begeleiding en de te verlenen
consulaire bijstand aan Nederlanders in het buitenland is in samenspraak met
de Kamer vastgesteld. Voorts is er sprake van langlopende investeringsverplichtingen
die samenhangen met de ontwikkeling en invoering van het Nieuw Visum Informatie
Systeem (NVIS).Operationele doelstelling 7.2Het betreft hier de begrotingsmiddelen die zijn gereserveerd voor de bijdrage
van ODA aan de directe kosten die samenhangen met de eerstejaarsopvang van
asielzoekers uit DAC-landen. Dit zijn jaarlijks terugkerende kosten.Operationele doelstelling 8.1Deze operationele doelstelling heeft betrekking op het Internationaal
Cultuurbeleid, dat mede met het ministerie van OCW wordt vormgegeven. Hieronder
valt het met de Kamer gecommuniceerde HGIS Cultuurbeleid en Internationaal
Cultuurbeleid (Koers kiezen) met de daarvoor gereserveerde middelen.3Hoe groot is de onderuitputting op de respectievelijke
beleidsartikelen geweest in de afgelopen drie jaren, verdeeld naar ODA en
non-ODA?Zie voor het overzicht voor 2005 en 2006, de bijgevoegde tabel. In deze
tabel zijn de uiteindelijke realisaties afgezet per jaar afgezet tegen de
begrotingsstanden van de Ontwerpbegroting. Aangezien in 2004 sprake was van
een andere begrotingsindeling is vanuit het oogpunt van vergelijkbaarheid
dat jaar niet meegenomen in onderstaand overzicht. Een negatief bedrag (–)
betekent dat er minder is uitgegeven ten opzichte van de bij Ontwerpbegroting
geraamde bedragen. Volledigheidshalve wordt opgemerkt dat de begrotingsstanden
gedurende het jaar, anticiperend op beleidswijzingen, met behulp van ondermeer
suppletoire begrotingswetten, worden aangepast.Begroting/beleidsterrein/artikel/omschrijvin gUitputting: OW t.o.v. RealisatieUitputting: OW t.o.v. Realisatie  200520052005200620062006  Totaalwv. ODAwv.non-odaTotaalwv. ODAwv.non-odaBegrotingsartikel      1. Versterkte internationale rechtsorde en eerbiediging van
mensenrechten5 0176 848– 1 8317 8474 3603 4872. Grotere veiligheid en stabiliteit, effectieve humanitaire
hulpverlening en goed bestuur220 601223 6433 042131 699113 23118 4683. Versterkte Europese samenwerking25 88127 737– 1 856– 6 950– 10 6973 7474. Meer welvaart en minder armoede– 32 44537 355– 69 800287 238375 343– 88 1055. Toegenomen menselijke en sociale ontwikkeling– 5 747– 9 3993 652239 004235 6313 3736.  Beter beschermd en verbeterd milieu4 5685 482– 914– 4 073– 11 6837 6107. Welzijn van Nederlanders in her. buitenland. en regulering
van personen verkeer– 46 865– 48 8161 951– 18 752– 17 929– 8238. Versterkt cultureel profiel en positieve beeldvorming
in en buiten Nederland6 6002736 32713 3133 8489 4654Wat is het budgettaire effect (verruiming) van de recente
daling van de dollar voor de begroting van BZ?Het budgettaire effect van de recente daling van de dollar op de begroting
van 2008, is op dit moment niet goed in te schatten. Dit is afhankelijk van
de feitelijke dollarkoersontwikkeling ten opzichte van de door BZ gehanteerde
corporate rate (omrekenkoers) en de omvang van de dollarbetalingen in dat
jaar.5Wat is in de begroting 2008 gedaan met de van de kant
van de Kamer gemaakte opmerkingen over het jaarverslag 2006 wat betreft de
kwaliteit van (bepaalde) doelstellingen en prestatie-indicatoren? In het overleg
over het jaarverslag 2006 stelde u om net als in de afgelopen jaren te blijven
streven naar verbetering in de begroting. Waar zijn in deze begroting verbeteringen
doorgevoerd? Hoe is uw streven om de begroting te concretiseren uitgewerkt
voor de begroting 2008?Het concreet benoemen van resultaten in begroting en jaarverslag, is voor
ons een belangrijk aandachtspunt. Zoals besproken met uw Kamer in juni 2007,
streven wij er systematisch naar elk jaar een stap voorwaarts te zetten om,
het VBTB-gehalte van begroting en jaarverslag te verhogen.Bij de opstelling van de begroting 2008 zijn onze inspanningen er dan
ook wederom op gericht geweest de beoogde beleidseffecten en de te realiseren
prestaties zo concreet mogelijk te benoemen. Daarnaast zijn in dit verband
de volgende specifieke verbeteringen doorgevoerd in de MvT bij de begroting
voor 2008.(1) Met ingang van de begroting 2008 hanteert BZ een nieuwe indeling om
resultaten te benoemen, te weten respecievelijk «beoogde beleidseffecten»
en «te realiseren prestaties». Dit wordt nader toegelicht in onderdeel
C van de leeswijzer bij de begroting. Het voordeel van deze wijze van presenteren
is dat effecten en prestaties systematisch en gescheiden van elkaar
kunnen worden benoemd. Een dergelijke scheiding sluit beter aan bij de beleidsomgeving
waarin BZ opereert, met zijn focus op vaak langere termijn doelstellingen
en een breed scala aan partners en andere actoren. Sturen op het al of niet
realiseren van de beoogde beleidseffecten is vanzelfsprekend van groot belang;
tegelijkertijd is het van belang inzichtelijk te maken welke prestaties zijn
geleverd, (mede) dankzij de Nederlandse inspanningen. Genoemde scheiding zal
naar verwachting ook bijdragen aan het te zijner tijd beter inzichtelijk maken
van plausibiliteit van de relaties tussen prestaties en beleidseffecten.(2) Het aantal operationele doelstellingen waarbij de beoogde beleidseffecten
zijn voorzien van (effect-) indicatoren, is in de begroting 2008 per saldo
met twee verhoogd ten opzicht van de begroting 2007 (zie ook vraag 6).(3) Bij de operationele doelstellingen op het terrein van ontwikkelingssamenwerking
wordt in een aantal gevallen gebruik gemaakt van de indicatoren en streefwaarden
die de internationale gemeenschap gebruikt in het kader van de Millennium Development Goals(MDG’s). De indicatoren voor de
MDG’s zijn, in tegenstelling tot de vorige begroting, uitgedrukt in
een tabel die met verschillende kleuren de mate van voortgang weergeeft. Hierdoor
wordt in één oogopslag duidelijk wat de voortgang is en of de
bereikte doelen in 2015 met de huidige inspanningen van de internationale
gemeenschap naar verwachting zullen worden gehaald of niet. Verder wordt in
de MDG-tabellen onderscheid gemaakt naar geografische regio (Sub-Sahara Afrika,
Zuid-Azië, en dergelijke), waar in de begroting voor 2007 de voortgang
met betrekking tot de MDG’s nog alleen in kaart werd gebracht voor de
groep van ontwikkelingslanden als geheel.6Kunt u een overzicht geven van welke indicatoren er
ten opzichte van de begroting 2007 in de begroting 2008 zijn verdwenen, respectievelijk
nieuw zijn bijgekomen? Kan per indicator beargumenteerd worden waarom deze
niet meer in de begroting is opgenomen, respectievelijk waarom deze in 2008
is opgenomen?Ieder jaar streven wij naar het verbeteren van bestaande indicatoren en
naar het opnemen van meer indicatoren, indien zinvol, relevant en haalbaar.
In de begroting 2008 zijn bij drie operationele doelstellingen nieuwe indicatoren
opgenomen in vergelijking met de begroting van 2007. Dit betreft de operationele
doelstellingen 2.5, 5.2 en 5.5. Voor deze doelstellingen zijn de afgelopen
jaren nieuwe inzichten ontwikkeld en/of is het nieuwe materiaal beschikbaar
gekomen op basis waarvan het mogelijk was zinvolle indicatoren in de begroting
op te nemen. Zo was het bijvoorbeeld tot voor kort niet goed mogelijk om het
vergroten van regionale stabiliteit door conflictpreventie en wederopbouw
(operationele doelstelling 2.5) op zinvolle wijze te indiceren. Met de Failed State Index (FSI) is sinds kort wel een betrouwbare
en accurate informatiebron voor handen. De FSI is pas in 2005 voor het eerst
gepubliceerd. Na een succesvol eerste jaar is de index verder aangescherpt.
De index van 2006 is daardoor een nuttige indicator geworden om trends in
de voor Nederland prioritaire landen en regio’s te signaleren.De indicator bij het artikel 2.3 is verdwenen. De reden waarom de indicator
over de vernietiging van chemische wapens niet meer is opgenomen, is dat de
indicator slechts een gering onderdeel betreft van de totale inzet van Nederland
ter bestrijding van proliferatie van massavernietigingswapens. Indicatoren
die op een bevredigende wijze de gehele breedte van operationele doelstelling
dekken, zijn op dit moment niet beschikbaar.7Waarom zijn beleidsdoelen als het bevorderen van energievoorzieningszekerheid
en bevorderen van de aantrekkelijkheid van het vestigingsklimaat voor internationale
organisaties in Nederland niet meetbaar? Hoe bepaalt u of de energievoorziening
in Nederland voldoende zeker is en of in- of extensivering van het beleid
nodig is? Hoe bepaalt u of Nederland als aantrekkelijk land wordt gezien door
internationale organisaties en waarop wordt het beleid in deze gebaseerd?De vraag of de energievoorziening in Nederland voldoende zeker is en of
derhalve in- of extensivering van beleid nodig is, is er een die in eerste
instantie op de weg ligt van het ministerie van Economische Zaken. De mate
van voorzieningszekerheid is moeilijk kwantitatief te meten. ECN en Clingendael
hebben dit jaar in opdracht van EZ onderzoek gedaan naar mogelijke indicatoren
van voorzieningszekerheid. Hiervan zal bij de verdere uitbouw van het beleid
gebruik worden gemaakt. Het ministerie van Buitenlandse Zaken is betrokken
bij het vraagstuk van energievoorzieningszekerheid op grond van zijn verantwoordelijkheid
voor geopolitieke, veiligheidspolitieke en ontwikkelingsaspecten gekoppeld
aan energie en zijn verantwoordelijkheid voor de algehele samenhang in het
Nederlandse buitenlands beleid. Hieraan wordt onder meer invulling gegeven
door middel van het onderhouden en bevorderen van goede bilaterale contacten
met energie-exporterende landen en via een actieve Nederlandse inzet in multilaterale
fora. Hiermee wordt bijgedragen aan het scheppen van een gunstig bilateraal
klimaat waarin het Nederlandse bedrijfsleven tot investeringsbeslissingen
kan komen op het gebied van energie. Voor de overheid betekent dit eerder
een inspanningsverplichting dan een resultaatsverplichting.De realisatie van een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor internationale
organisaties in Nederland wordt getoetst aan de hand van kwalitatieve criteria,
zoals die bv. naar voren komen uit tevredenheidsonderzoek onder internationale
organisaties.In beide gevallen zijn de resultaten wel concreet benoemd in de Memorie
van Toelichting, maar overwegend kwalitatief van aard.8Kan worden toegelicht welke eisen de Rijksbegrotingvoorschriften
stellen aan de scheiding tussen effecten en prestaties? Waarom wijkt BZ op
dit punt hiervan af? Welke voordelen ziet BZ van hun eigen presentatiewijze?
Bent u voornemens om binnen het kabinet te bewerkstelligen dat de voorschriften
op dit punt worden aangepast zodat rijksbreed deze verbetering wordt doorgevoerd?Bij de beschrijving van de operationele doelstellingen dient cf. de rijksbegrotingsvoorschriften
van de volgende indeling te worden uitgegaan: motivering, instrumenten, indien
zinvol en relevant een tabel met meetbare gegevens over prestaties en/of effecten
en tenslotte, indien zinvol en relevant, een tabel met kengetallen.In de door BZ gehanteerde indeling is het onderdeel «motivering»
vervangen door twee onderdelen, te weten respectievelijk «beoogde beleidseffecten»
en «te realiseren prestaties». Het voordeel van deze wijze van
presenteren is dat effecten en prestaties systematisch en gescheiden van elkaar
kunnen worden benoemd. Een dergelijke scheiding sluit beter aan bij de beleidsomgeving
waarin BZ opereert, met zijn focus op vaak langere termijn doelstellingen
en een breed scala aan partners en andere actoren. Sturen op het al of niet
realiseren van de beoogde beleidseffecten is vanzelfsprekend van groot belang;
tegelijkertijd is het van belang inzichtelijk te maken welke prestaties zijn
geleverd, (mede) dankzij de Nederlandse inspanningen. Inhoudelijk
zitten «beoogde beleidseffecten» en «te realiseren prestaties»
ook in de begrotingen van de andere departementen. Het verschil is dat BZ «kopjes»
heeft waarin dit expliciet wordt benoemd.De rijksbegrotingsvoorschriften worden in interdepartementaal overleg
vastgesteld. Een eventuele rijksbrede doorvoering van bovengenoemde «BZ-indeling»
is nog niet aan de orde; het is nu zaak hier eerst in de praktijk ervaring
mee op te doen.9Impliceert het voorbeeld op p. 6 van de begroting,
namelijk dat het te kostbaar en tijdrovend is om te meten wat de resultaten
en effecten zijn van het beleid gericht op intensivering van de culturele
uitwisseling met China, dat er extra geld wordt uitgetrokken zonder te weten
waar dit toe leidt? Hoe bepaalt u in dit voorbeeld onder meer hoeveel geld
er voor dit beleid nodig is, hoe lang er mee doorgegaan wordt, of het succesvol
is en of er bijgestuurd moet worden?In sommige gevallen kan het te kostbaar en tijdrovend zijn om te meten
(d.w.z. in kwantitatieve termen) in welke mate beoogde beleidseffecten worden
realiseerd. In het voorbeeld op p. 6 van de begroting gaat het om bekendheid
van de Chinese bevolking met de Nederlandse cultuur als beoogd beleidseffect.
Dat laat onverlet dat het in dergelijke gevallen wel haalbaar en voor een
goede beleidsuitvoering ook nodig is om inzicht te hebben in prestaties en
effectrealisatie in kwalitatieve zin. In het voorbeeld gaat het om inzicht
in de geleverde prestatie (bv. het aantal ondersteunde culturele manifestaties,
aantallen bezoekers, gerealiseerde publiciteit in de media e.d.) en de daarmee
gemoeide kosten alsmede om inzicht in effectrealisatie in kwalitatieve zin,
aan de hand van bv. inschatting van onze ambassade in China.10Hoe gaat Nederland zich inzetten om het IMF en de WB
aan te passen aan de nieuwe wereldverhoudingen?Het is de bedoeling om in 2008 een conferentie in Nederland te beleggen
met relevante beleidsdenkers en -makers vanuit Noord en Zuid om van gedachten
te wisselen over de strategische toekomst van de Wereldbank, inclusief aanpassing
aan de nieuwe wereldverhoudingen. Op deze wijzen brengen wij de betreffende
problematiek op de internationale agenda.De op 1 juli aangetreden Wereldbankpresident, Robert Zoellick, heeft
zijn positie in de Development Committee met verve
verstevigd. De eerste taak van de nieuwe president was het formuleren van
het strategische kader van de Bank om de uitdagingen van de eenentwintigste
eeuw aan te gaan. Tijdens de Vergadering van het Development
Committee (DC) op 21 oktober jl. stond de discussie hierover
centraal. Veel leden van het DC spraken hun steun uit voor de door Wereldbank-president
Zoellick uiteen gezette strategische thema’s, met als doel een inclusieve
en duurzame globalisering. Deze thema’s zijn achtereenvolgens:1. steun voor de allerarmsten, met name in Sub-Sahara Afrika;2. bijzondere aandacht van de Wereldbankgroep in fragiele staten;3. een meer gedifferentieerde benadering van de middeninkomenslanden;4. een actieve rol voor de Wereldbank in het bevorderen van globale en
regionale publieke goederen, in nauwe samenwerking met organisaties met specifieke
kennis (WHO, UNEP, WTO);5. bevorderen van ontwikkeling in de Arabische wereld;6. versterking van de Wereldbank als kennisinstituut.De Nederlandse regering staat achter het door President Zoellick uitgestippelde
beleid van de Wereldbank. Dit beleid komt overeen met zijn eigen beleidsprioriteiten,
zoals op het gebied van fragiele staten, klimaat en vrouwen. De Nederlandse
regering heeft tijdens het DC aangegeven dat de Bank vier grote uitdagingen
heeft:– het nemen van de leiding op het gebied van samenwerking op landenniveau
volgens de Parijse agenda;– het snel, kordaat en flexibel inspringen van een effectieve Bank
in fragiele staten wanneer haast geboden is;– het voorop lopen van de Wereldbankgroep in de klimaatsdiscussie,
en;– het verbeteren van de rol van de Bank op het gebied van de versterking
van de positie van de vrouw en de verbetering van de seksuele en reproductieve
gezondheid en rechten om de achterstand op de voor deze onderwerpen relevante
VN ontwikkelingsdoelen in te halen.Tevens heeft minister Koenders aangegeven dat het nu primair moet gaan
om de uitwerking van de lange termijnstrategie. In de conclusies van het Development
Committee is opgenomen als conclusie dat het strategische raamwerk in de komende
periode in een consultatief proces verder wordt uitgewerkt en tijdens de Voorjaarsvergadering
2008 opnieuw wordt besproken.In de Jaarvergadering van het IMF in 2006 is een resolutie aangenomen
waarin wordt bepaald dat de relatieve positie van landen in de wereldeconomie
beter tot uitdrukking dient te komen in het stemgewicht in het IMF. Aan Mexico,
China, Korea en Turkije zijn al quotaverhogingen toegekend. Nederlandse inzet
is dat er een nieuwe formule komt voor de stemverdeling die prikkels geeft
tot het naleven van de IMF-principes. Hierbij moet zowel recht gedaan worden
aan omvang van economieën, als aan het stemgewicht van kleine landen
en lage-inkomenslanden. Door de teruggelopen vraag naar IMF-financiering staat
de inkomenspositie van het IMF onder druk. Ter versterking van de inkomenspositie
zet Nederland in op het verbreden van het beleggingsmandaat voor het eigen
kapitaal van het IMF en het stimuleren van evenredige bijdragen van alle leden.
Nederlandse stelt zich constructief op ten aanzien van de versterking van
de effectiviteit, efficiëntie en accountability van de surveillance rol
van het IMF. Ten aanzien van de rol van het IMF in lage inkomenslanden ondersteunt
Nederland de tendens om adviezen meer op maat te maken, een grotere focus
op macro-economische onderwerpen met daarbij meer aandacht voor macro-economische
dimensies van hulp en een betere samenwerking met donoren en andere partijen.
Het IMF dient landen op een zodanige wijze te assisteren bij het bereiken
en handhaven van macro-economische stabiliteit dat de betrokken landen ook
aan de andere voor armoedebestrijding en groei noodzakelijke voorwaarden kunnen
voldoen.11Vanuit welke politieke filosofie wordt geredeneerd
wanneer men veronderstelt dat de winst voor de een het verlies van de ander
zou betekenen en dat dat iets is wat voorkomen moet worden? Betekent bijv.
meer economische groei in India minder economische groei in China of iets
dergelijks?Het streven naar globalisering met een menselijk gezicht is gebaseerd
op de gedachte dat het proces van globalisering kansen biedt voor snelle ontwikkeling
en grotere mondiale welvaart maar tegelijk het risico in zich draagt van uitsluiting
en ongelijkheid. Dat kan zich uiten in het achterblijven van de armste landen
die onvoldoende toegang weten te krijgen tot de zich steeds sneller ontwikkelende
wereldmarkt maar ook in de ongelijke mate waarin bevolkingsgroepen binnen
landen van de groei profiteren. Voor achterblijvers wordt het
steeds moeilijker aansluiting te vinden. Vooral Afrika dreigt de concurrentieslag
met China en India te verliezen. Het gevaar van uitsluiting is reëel
en vereist een internationaal ondersteunend beleid gericht op het betrekken
van met name de armsten bij het groeiproces opdat iedereen profiteert. Deze
afstemming van groei en verdeling binnen het globaliseringsproces wordt uitgebreider
beschreven in de beleidsbrief «Een zaak van iedereen».12Gesteld wordt dat Nederland actief institutionele aanpassingen
en andere hervormingen zal nastreven waar deze vereist zijn. Worden hierbij
de carrot en de stick gebruikt? Wanneer draaien we de kraan dicht? (Vgl. ook
p. 86: «De hoogte van de toekomstige bijdragen zal afhangen van
het functioneren van de organisaties»).De actieve Nederlandse ondersteuning van het proces van VN-hervormingen
zal inderdaad onder meer bestaan uit het gericht inzetten van het financiële
instrument. Dat wil zeggen dat voor goed functionerende VN-organisaties, die
actief meedoen aan het VN-hervormingsproces, een extra bijdrage kan worden
overwogen. Organisaties die slecht functioneren, niet meedraaien in het VN-hervormingsproces
en/of sterk aan beleidsrelevantie inboeten, krijgen in de toekomst minder
of helemaal geen Nederlandse bijdrage meer.13Zijn de Nederlandse Antillen en Aruba thans formeel
nog niet gebonden (aan alle verdragen met een universeler strekking, waarbij
het gehele Koninkrijk partij hoort te zijn) en gaat dat alsnog gebeuren, of
zijn ze formeel wel gebonden, maar handelen niet dienovereenkomstig?Een universeel verdrag wordt in beginsel voor het gehele Koninkrijk goedgekeurd.
Zolang de uitvoeringswetgeving in de Nederlandse Antillen of Aruba nog niet
gereed is, kan het verdrag niet voor het betrokken land worden bekrachtigd.
In dat geval is het land dan ook nog niet formeel aan het verdrag gebonden.
Pas nadat de uitvoeringswetgeving van kracht is geworden, kan het verdrag
worden bekrachtigd voor het land, is het land partij bij het verdrag en handelt
de regering van het land dienovereenkomstig.14 en 168Welke van de doelstellingen worden direct of indirect
bereikt met het aannemen van het nieuwe Europese verdrag?Op welke dossiers wordt verwacht de meeste vooruitgang
te boeken als het nieuwe EU verdrag wordt aangenomen? Welke prestaties worden
verwacht niet te worden gehaald als het verdrag niet wordt aangenomen?Het nieuwe Europese Hervormingsverdrag is van wezenlijk belang omdat het
de uitgebreide Europese Unie van 27 lidstaten slagvaardiger en democratischer
zal maken. De huidige Verdragen, opgesteld in een Unie die toen nog minder
lidstaten telde, zullen door het Hervormingsverdrag gewijzigd worden. Het
nieuwe verdrag brengt verbeteringen aan in zowel het institutionele bestel
van de Europese Unie als op beleidsinhoudelijk gebied, alsmede meer transparantie
en een versterkt democratisch toezicht door de parlementen (nationaal en EP), én
een steviger basis voor het externe optreden van de Unie.In de eerste plaats zal onder het nieuwe Europese verdrag de samenwerking
op verschillende terreinen worden verdiept, zoals op de gebieden van justitie,
binnenlandse zaken, klimaat, milieu en energie.Op de genoemde beleidsterreinen zal in de regel meerderheidsbesluitvorming
in de Raad gaan gelden. Hierdoor zal de besluitvaardigheid van de uitgebreide
Unie aanzienlijk verbeteren en kan de Unie de concrete resultaten leveren
die van haar worden verwacht.Ten tweede zal het beleid op deze beleidsterreinen onder een versterkt
democratisch toezicht van het Europees Parlement en van de nationale parlementen
tot stand komen. Het Europees Parlement zal via de medebeslissingsprocedure
volledig bij de besluitvorming worden betrokken. Voor de nationale parlementen
zal een versterkt mechanisme van toetsing van nieuwe Europese wetgevingsvoorstellen
gelden. De nationale parlementen krijgen meer tijd (een periode van acht weken)
om de subsidiariteit van een wetgevingsvoorstel te bestuderen. Indien eenderde
van de nationale parlementen van mening is dat het beginsel van subsidiariteit
niet goed is toegepast, dan dient de Commissie haar voorstel in heroverweging
te nemen en moet zij haar besluit (al dan niet handhaving van het voorstel)
motiveren. Indien een (gewone) meerderheid van de nationale parlementen op
grond van subsidiariteit bezwaar maakt tegen een wetgevingsvoorstel, dan dient
de Commissie als zij het voorstel wil handhaven, een met redenen omkleed advies
uit te brengen aan de Raad en het EP. Als vervolgens de Raad (met 55%
van de leden) of het EP (met meerderheid van de uitgebrachte stemmen) besluit
dat het voorstel niet strookt met het subsidiariteitsbeginsel, dan wordt het
voorstel van de Commissie niet verder in beschouwing genomen.Naast deze versterkte betrokkenheid van de nationale parlementen zal de
transparantie van de Unie verder worden vergroot door zo zal de Raad in het
openbaar vergaderen en stemmen over ontwerpen van wetgevingshandelingen.Met de bovenstaande verbeteringen in het functioneren van de Unie geeft
het kabinet invulling aan de eerste doelstelling, namelijk het streven naar
een steviger basis voor een slagvaardig en democratisch Europa.Ten derde zal het nieuwe verdrag tevens het externe optreden van de Unie
versterken en zo een bijdrage leveren aan het bereiken van de overige doelstellingen
op het gebied van vrede, veiligheid, ontwikkeling en mensenrechten. De positie
van de EU in de wereld zal worden verstevigd door vooral de samenhang van
alle aspecten van het externe handelen van de Unie te versterken. Dat geschiedt
bijvoorbeeld door een Raad van Buitenlandse Zaken in te stellen, die zich
specifiek op alle onderdelen van het externe optreden van de Unie zal richten.
Deze Raad zal worden voorgezeten door een vaste voorzitter, zijnde de Hoge
Vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid. Het feit dat
deze functionaris de Raad van Buitenlandse Zaken voorzit en dat hij/zij tevens
als vice-voorzitter in de Commissie plaatsneemt, zal de continuïteit
en coherentie van het externe optreden van de Unie verder bevorderen.15Nederland heeft zich met een reductiedoelstelling van
30% een ambitieuzer doel gesteld dan de EU, die afgesproken heeft de
CO2-emissies in 2020 met 20% te hebben verminderd ten opzichte
van 1990, waardoor Nederland extra maatregelen moet nemen. Welk deel van haar
ambitie gaat de regering realiseren door eigen Nederlands beleid los van de
EU?De EU heeft zichzelf tijdens de Voorjaarsraad eerder dit jaar inderdaad
unilateraal vastgelegd op 20% reductie van broeikasgassen in 2020.
Daarbij hebben de Europese regeringsleiders expliciet aangetekend dat de EU
zich aan een gezamenlijke emissiereductie van 30% in 2020 zal committeren
indien andere geïndustrialiseerde landen zich committeren aan vergelijkbare
doelstellingen.Nederland bepleit in EU verband dat de EU-doelstelling van – 30%
de basis vormt voor het interne EU klimaat- en energiebeleid. Alleen op deze
manier kan de EU een geloofwaardige positie behouden in de internationale
klimaatonderhandelingen en grote stappen zetten richting een schone en zuinige
energievoorziening.Met het Werkprogramma Schoon en zuinig zet het kabinet krachtig in op
nationaal beleid. Denk bijvoorbeeld aan de renovatie van woningen, energiebesparing
in industriële branches en innovatiebeleid. Daarnaast blijft Europa absoluut
noodzakelijk om de doelen te behalen. Niet alleen omdat gezamenlijk klimaatverandering
aanpakken meer resultaat oplevert, maar ook om een eerlijke concurrentiepositie
voor de industrie te garanderen. Mocht het ambitieuze beleid dat de regering
wenst in Europa onverhoopt niet worden gerealiseerd, dan zal het kabinet bezien
of het tot een oplossing kan komen met andere landen die in een vergelijkbare
positie zitten, omdat ze ook hoge nationale reductiedoelstellingen hebben
geformuleerd. Lukt dat niet dan zal een deel van het reductietekort worden
ingekocht via JI en CDM en zal in overleg met de sectoren herijking plaatsvinden
van de reductiedoelstelling van sectoren.16Hoe wilt u de 3D-benadering verder ontwikkelen? Hoe
ziet u de afstemming met de andere betrokken partners, zoals maatschappelijke
organisaties en bedrijfsleven? Hoe wilt u hen meer betrekken bij het ontwikkelen
en uitvoeren van de 3D-benadering in alle fasen?De 3D-benadering is een vorm van geïntegreerd beleid. In geïntegreerd
beleid staat voorop dat de verschillende instrumenten van het buitenlandse
beleid in die combinatie ingezet worden, die in gegeven omstandigheden het
meest effectief is. Het gaat dus om het vinden van de juiste balans tussen
verschillende methoden en instrumenten. Overigens vervullen maatschappelijke
organisaties en het bedrijfsleven reeds een belangrijke rol in geïntegreerd
beleid. Afghanistan is een voorbeeld waar maatschappelijke organisaties via
het wederopbouwplatform Afghanistan actief betrokken worden. Ook werden in
2007 enkele missies van het bedrijfsleven naar Afghanistan gefaciliteerd,
waaronder het gezamenlijke bezoek van de Commandant der Strijdkrachten met
de bestuurders van VNO-NCW en werkgeversvereniging Bouwend Nederland in oktober
2007.Binnenkort zullen twee concrete stappen worden gezet om geïntegreerd
beleid op het gebied van Security Sector Reform (SSR) verder te ontwikkelen.
Op 22 oktober zal een Nederlandse regeringsbrede bijeenkomst plaatsvinden
om de verschillende Nederlandse spelers die nodig zijn voor het voeren van
effectief SSR beleid bij elkaar te brengen (deelname van de ministeries van
Justitie, Defensie, Financiën en Binnenlandse Zaken is voorzien). Dit
heeft ten doel om gezamenlijk stappen te identificeren die toekomstige samenwerking
verder vorm en inhoud moeten geven. In het voorjaar van 2008 zal een vergelijkbare
bijeenkomst op internationaal niveau plaatsvinden.Voor een verdere uitwerking van geïntegreerd beleid ten aanzien van
fragiele staten wordt verwezen naar de fragiele staten notitie die in de beleidsbrief «Een
Zaak van Iedereen» is toezegd. Die notitie zal u op korte termijn toekomen.17In hoeverre denkt het kabinet invulling te kunnen geven
aan een eigenstandige, bilaterale rol in het Israëlisch-Palestijnse conflict?
Is hiervoor voldoende ruimte in EU verband?Nederland wil niet alleen via de EU en daarmee indirect als deelnemer
aan het Kwartet-overleg een rol spelen bij de oplossing van het Israëlisch-Palestijns
conflict. Het speelt ook een eigenstandige rol, enerzijds door zich aan te
bieden als een betrouwbare gesprekspartner voor zowel Israël als de Palestijnen,
anderzijds als een van de grootste donoren in de regio.Nederland draagt financieel en technisch bij aan het creëren van
de randvoorwaarden voor een vredesoverleg, o.m. via:– het Temporary International Mechanism
(TIM) voor directe hulp aan de Palestijnse bevolking,– de EU Border Assistance Mission (EU-BAM)
bij de grensovergang Rafah, tussen Gaza en Egypte,– de EU Politiemissie in de Palestijnse Gebieden (EU COPPS) ten
behoeve van training van de Palestijnse civiele politie,– de terbeschikkingstelling van economische deskundigheid aan het
team van Kwartetafgezant Tony Blair,– en de Unifil-operatie in Libanon.Afhankelijk van het verloop van de besprekingen tussen premier Olmert
en president Abbas, en de uitkomsten van de Annapolis-bijeenkomst die de VS
in het late najaar zal faciliteren, zal Nederland verzoeken om aanvullende
steun in overweging nemen. Daarbij zal Nederland geen enkele vorm van hulp
bij voorbaat uitsluiten, of het nu van financiële, technische, militaire
of politionele aard is, zolang het maar bijdraagt aan het vredesproces.De EU biedt de ruimte aan afzonderlijke lidstaten om bilaterale actief
te zijn, uiteraard binnen de hoofdlijnen die in het gemeenschappelijk buitenlanden
veiligheidsbeleid van de EU vastgelegd zijn.18Kunt u de Kamer informeren over de activiteiten van
het Kennisforum Religie en Ontwikkelingssamenwerking in het achterliggende
jaar? Welke thema’s zullen in de nabije toekomst door het Kennisforum
bestudeerd worden? Welk budget krijgt dit Platform in 2008?In het afgelopen jaar heeft het Kennisforum het materiaal dat in 2006
was verzameld op basis van een aantal case studies omgezet in een aantal aanbevelingen
die tezamen een handreiking voor posten en personeel van de aangesloten ngo’s
zullen vormen. Naar verwachting zal deze handreiking eind dit jaar beschikbaar
zijn. Daarnaast zal in overleg met bij het Kennisforum aangesloten particuliere
organisaties worden nagegaan of en zo ja in welke vorm de werkzaamheden van
het Kennisforum na het verschijnen van de handreiking zullen worden voortgezet.
De betrokken ngo’s zijn aan het bestuderen hoe hun eigen rol het beste
kan worden vormgegeven. Er is voor het Kennisforum voor 2008 geen apart budget
voorzien, maar eventuele activiteiten kunnen worden gefinancierd uit bestaande
budgetlijnen, zoals ook in de afgelopen jaren het geval is geweest.19In hoeverre gelden er onder dit kabinet, vergeleken
met het vorige, nu andere prioriteiten t.a.v. OS-coherentie binnen het gehele
Nederlandse regeringsbeleid en gewijzigde afspraken over de coördinerende
rol van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking daarbij?Het kabinet hecht grote waarde aan het streven naar OS-coherentie binnen
het gehele Nederlandse regeringsbeleid en houdt vast aan de lijn die op dat
punt in de afgelopen jaren is uitgezet. Dat betekent dat de belangen van ontwikkelingslanden
systematisch worden meegewogen bij de voorbereiding van de Nederlandse
inzet in de EU en andere internationale fora. De nadruk die daarbij wordt
gelegd op de Europese besluitvorming weerspiegelt het toenemende gewicht dat
binnen de EU aan coherentie voor ontwikkeling wordt gehecht (zie mijn brief
van 13 april 2007 over de Europese enquete inzake coherentie, DGIS/CE
UO404/2007). De gezamenlijke inzet van dit kabinet voor het realiseren van
de Millennium Ontwikkelingsdoelen is nog eens duidelijk neergezet in de Kabinetsagenda
2015. Binnen het ministerie van Buitenlandse Zaken fungeert de Coherentie
Eenheid als aanjager die in samenwerking met de betrokken ministeries intensief
het ontwikkelingsbelang laat doorklinken in de besluitvorming over specifieke
prioritaire onderwerpen. Actuele voorbeelden zijn de positie van ontwikkelingslanden
in de internationale handelsbesprekingen, de beschikbaarheid van betaalbare
medicijnen voor de armsten en de problematiek rond arbeidsmigratie uit ontwikkelingslanden.
De prioriteiten binnen het OS-coherentiebeleid vertonen een grote mate van
continuïteit omdat ze worden beïnvloed door de internationale en
EU agenda’s en de prioriteiten binnen het algemene ontwikkelingsbeleid.
Zo zal bijvoorbeeld de grotere nadruk die het kabinet legt op duurzaamheid
in het kader van energie en klimaat adaptatie ook zijn vertaling vinden in
het coherentiestreven. In dat kader is de coördinatie van het internationale
duurzaamheidsbeleid bij de minister voor Ontwikkelingssamenwerking gelegd.20Welke landen vallen in de drie landenprofielen 1) stabiele
OS-landen, 2) fragiele staten en post-conflict landen en 3) landen waar ontwikkelingssamenwerking
onderdeel is van een brede relatie? Op basis van welke criteria en met welk
onderzoeksinstrument zijn deze profielen tot stand gekomen? Hoeveel budget
is gereserveerd voor verder «assessment» van het conflictpotentieel
van partnerlanden?In de beleidsbrief «Een zaak van iedereen» staat op pagina
34 een tabel betreffende de indeling van de partnerlanden in de profielen.
Tevens wordt er in de tabel per profiel aangegeven welke de criteria zijn
geweest bij de totstandkoming van de profiel indeling.– Voor profiel 1, Versnelde MDG-bereiking, zijn de hoofcriteria
1) laaginkomensland, 2) fragiliteitsprobleem is niet dominant en 3) overheidsstructuren
bieden voldoende perspectief om mee te werken.– Voor profiel 2, Veligheid & ontwikkeling, is het hoofdcriterium
fragiliteit of scherpe ongelijkheid blokkeert armoedevermindering.– Voor profiel 3, Brede relatie, zijn de hoofdcriteria 1) (aankomend)
midden-inkomensland en 2) fragiliteitsprobleem is niet dominant.Het conflictpotentieel van onze partnerlanden wordt in het huidige beleid
niet expliciet geanalyseerd. Wel wordt voor de meeste partnerlanden een Strategic Governance and anti-Corruption Assessement (SGACA)
uitgevoerd. Het hiervoor gereserveerde budget bedraagt EUR 1 468 940.
De uitkomsten van SGACA analyses worden gebruikt voor het vormgeven en ondersteunen
van Nederlands beleid. Het is de bedoeling dat dit instrument in de nabije
toekomst conflictsensitiever wordt gemaakt en zich derhalve beter zal lenen
voor het in kaart brengen van het conflictpotentieel van partnerlanden. In
de prioritaire regio’s wordt hoofdzakelijk het Stability
Assessment Framework (SAF) gebruikt. Dit instrument is expliciet
ontworpen om de oorzaken van fragiliteit en conflict te analyseren. Tot nu
toe wordt dit instrument niet standaard en consistent in elk post-conflict
land ingezet. Meer aandacht voor zulke hoogwaardige en frequente analyse maakt
onderdeel uit van de notitie over fragiele staten, welke uw Kamer begin 2008
toegaat.21U geeft aan door bij te dragen aan stabiliteit in fragiele
staten radicalisering en de dreiging van terrorisme tegen te gaan: In welke
landen en met welke instrumenten zal de regering de dreiging van terrorisme
tegengaan? Welke van die landen vallen in de categorie partnerlanden «fragiele
staten en post-conflict landen»?Bij de keuze voor de landen wordt in eerste instantie aansluiting gezocht
bij de lijst van prioritaire landen voor samenwerking die door de EU is vastgesteld.
Het betreft de volgende landen: Marokko, Algerije, Tunesie, Saoedi-Arabie,
Kenia, Pakistan en Indonesie. Van deze landen valt alleen Pakistan onder het
profiel veiligheid en ontwikkeling zoals vermeld in de beleidsbrief van de
minister van ontwikkelingssamenwerking die u recentelijk toekwam. Tevens bestaat
er samenwerking met Kenia en Indonesië. In EU-kader staat overigens een
OS-relatie met al deze landen.22Het belang van «lokale verantwoording en andere
checks and balances» wordt benadrukt. Wat wordt bedoeld met «andere
checks and balances»? Welke instrumenten zullen ingezet worden voor
het bevorderen van «lokale verantwoording en andere checks and balances»?
Welke middelen zullen hiervoor gebruikt worden? (p. 17)Door in de samenwerking met partnerlanden zoveel mogelijk voort te bouwen
op lokale verantwoordingsmechanismen wordt geen onnodig beslag gelegd op de
beperkte capaciteiten van ontwikkelingslanden. Tevens zet het kabinet in op
versterking van deze lokale verantwoordingsmechanismen. Het afleggen van verantwoording
over middelen en beleid door overheden in ontwikkelingslanden aan donoren
kan immers niet als substituut dienen voor politieke verantwoording aan de
eigen bevolking. Parlementen hebben een belangrijke taak in de democratische
controle van de uitvoerende overheid en daarmee in het ter verantwoording
roepen van overheden. Bij «andere checks and balances» valt te
denken aan vrije en eerlijke verkiezingen, waarbij burgers hun politieke leiders
op specifieke momenten verantwoordelijk houden, aan politieke partijen en
de kwaliteit van representatie. Ook verantwoordingsmechanismen tussen de verschillende
overheidsstructuren gericht op o.a. toezicht, controle, inspectie en sanctionering,
bijvoorbeeld door de Rekenkamer, vallen hieronder. Ten slotte hebben niet
gouvernementele organisaties en onafhankelijke media een belangrijke taak
op dit gebied. Voor het bevorderen van lokale verantwoording zullen diverse
instrumenten worden ingezet, waaronder politieke dialoog, samenwerking met
intergouvernementele organisaties en Nederlandse en internationale ngo’s.
Voor de financiering van activiteiten gericht op het versterken van lokale
verantwoording worden hoofdzakelijk goed bestuursmiddelen aangewend.23 en 145Kunt u weergeven wat de consequenties zijn van de toenemende
Chinese presentie in Afrika, zowel op het vlak van ontwikkelingshulp als dat
van handel, voor ontwikkelingssamenwerking in Afrika vanuit Nederland en de
Europese Unie? Ziet hij deze toenemende aanwezigheid als een uitdaging of
als bedreiging?De opkomst van China biedt voor Afrika, net als voor Nederland en Europa
kansen, maar dat wil niet zeggen dat er geen risico’s zijn. Op het gebied
van handel bestaan er kansen dankzij de Chinese investeringen, hogere inkomsten
uit gestegen grondstoffenprijzen en leidt de export van relatief goedkope
Chinese industriële producten tot een verhoging van het besteedbare inkomen
van de Afrikaanse consumenten. Ook biedt de groeiende Chinese binnenlandse
markt nieuwe exportmogelijkheden voor Afrikaanse industrieën.
De betere Chinese concurrentiepositie kan echter leiden tot een afname van
werkgelegenheid in bepaalde Afrikaanse sectoren en maakt de Afrikaanse landen
mogelijk meer afhankelijk van hun grondstoffenexport. De grotendeels van«goed-bestuursvoorwaarden»
gevrijwaarde Chinese leningen zijn corruptiegevoelig en kunnen ook een negatief
effect hebben op de schuldenhoudbaarheidspositie van sommige Afrikaanse landen.
Ook zijn er gevallen bekend waarbij bepaalde Chinese bedrijven zich minder
goed houden aan ILO arbeidsnormen. Tot slot bestaat het risico van niet-duurzame
exploitatie van grondstoffen.Op het gebied van ontwikkelingshulp beschouwen Nederland en de Europese
Unie de samenwerking met China als een uitdaging en China als een potentiële
partner. Niettemin is er een aantal aandachtspunten. Zo deelt Nederland het
Chinese beleid van non-interventie als het gaat om schendingen van mensenrechten
niet. Ook bestaat zorg over het gebrek aan transparantie in het Chinese samenstel
van economische en ontwikkelingsactiviteiten, waarbij door China vaak een «package
deal», bestaande uit investeringen, zachte leningen en gebonden hulp,
wordt aangeboden in ruil voor afspraken over grondstofleveranties.Om de mogelijke risico’s van de toegenomen Chinese presentie in
Afrika het hoofd te bieden en om de geboden kansen te kunnen grijpen is het
van belang dat de Afrikaanse landen hun concurrentiepositie en overheidscapaciteit
versterken, betere wet- en regelgeving krijgen en dat goed bestuur wordt gestimuleerd.
Het huidige Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingbeleid ondersteunt de Afrikaanse
partnerlanden hierbij. Met betrekking tot de ontwikkelingen in Afrika wordt
in EU verband de dialoog met China reeds gevoerd.24Op welke wijze is/wordt uw toezegging in de begroting
geïmplementeerd, dat ook Nederlandse migrantenorganisaties toegang krijgen
tot projectsubsidies in het kader van «Migratie & ontwikkeling»?
Welk subsidiekader is/komt daarvoor beschikbaar? Om welke bedragen op welke
begrotingsposten gaat het hierbij? Op welke wijze wilt u projecten faciliteren
die microfinanciering willen koppelen aan remittances?Migrantenorganisaties kunnen op projectbasis een subsidieaanvraag indienen
bij het ministerie. Deze subsidies worden verstrekt uit het Terugkeer, Migratie
en Ontwikkeling (TMO)-budget. Het TMO-budget bedraagt op jaarbasis 5 miljoen
euro. Het ministerie van Buitenlandse Zaken en voor Ontwikkelingssamenwerking
financiert binnen dit kader momenteel verscheidene projecten van migrantenorganisaties.
Deze projecten richten zich met name op tijdelijke terugkeer van migranten
voor economische ontwikkeling en op capaciteitsversterking van en verbetering
van de dialoog met migrantenorganisaties. Naar aanleiding van de nieuwe notitie
Migratie en Ontwikkeling die uw Kamer eind 2007 toegaat, wordt het subsidiekader
herzien. Het thema geldovermakingen («remittances») zal in dit
nieuwe beleidskader worden opgenomen. Voor kleinschaliger ontwikkelingsprojecten
kunnen migrantenorganisaties tevens gebruik maken van de mogelijkheden van
de zogeheten Front Office loketten van medefinancieringsorganisaties (OxfamNovib,
Cordaid, Icco, Hivos) en het programma Kleinschalige Plaatselijke Activiteiten
(KPA) van NCDO. Maximaal bedragen deze subsidies 100 000 euro.25Wat is uw inzet bij de hervorming van de VN rond rechten
en kansen voor vrouwen en meisjes en op welke termijn geeft u uitvoering aan
zijn tijdens het AO van 3 oktober 2007 over de Grote Meren gedane toezegging
de Kamer een brief te sturen over de totstandkoming, het mandaat en de middelen van de nieuwe VN organisatie voor vrouwen? Welke bijdragen
doet Nederland tot aan de totstandkoming van die nieuwe organisatie aan de
gespecialiseerde organisaties van de VN die zich inzetten voor de verbetering
van de positie van vrouwen en meisjes, zoals UNIFEM?Bij de hervorming van de VN rond rechten en kansen voor vrouwen en meisjes
is Nederland voorstander van stroomlijning van de VN-genderactiviteiten, zoals
voorgesteld in het rapport van het High Level Panel on
System-wide Coherence en zoals nader uitgewerkt in de notitie van
plaatsvervangend Secretaris-Generaal Migiro van 2 augustus 2007. De bestaande
VN structuren en werkwijzen op het gebied van gender zijn te versnipperd.
Ik zal de Kamer vóór het einde van het jaar informeren over
de Nederlandse positie ten aanzien van oprichting van een nieuwe, geconsolideerde
VN gendereenheid.Binnenkort zal besloten worden hoe de additionele fondsen voor het realiseren
van gelijke rechten en kansen voor vrouwen en meisjes besteed zullen worden.
In dat kader voert Nederland thans overleg met verschillende organisaties,
waaronder UNIFEM, voor een mogelijke bijdrage aan het UNIFEM trustfonds ter
bestrijding van geweld tegen vrouwen.Daarnaast zal ik financiering voortzetten van de VN-organisaties die op
landenniveau een belangrijke bijdrage leveren aan het realiseren van gelijke
kansen en rechten voor vrouwen en meisjes. Het gaat hierbij om UNFPA, UNDP
en UNICEF. Nederland is de grootste donor van UNFPA (jaarlijks in totaal ca. € 81
mln.), de tweede donor van UNDP (ca. € 200 mln.) en de zesde van
UNICEF (ca. € 117 mln.). Bovendien zal Nederland de komende vier
jaar UNICEF in totaal € 166 mln. geven om circa 25 miljoen kinderen
in 40 (post)conflictlanden beter onderwijs te bieden. In dit programma van
UNICEF zal speciale aandacht uitgaan naar het verhogen van het aantal meisjes
dat naar school gaat.26Zet de minister voor Ontwikkelingssamenwerking het
beleid van zijn voorganger voort om geen financiële bijdrage te geven
aan UNIFEM? Zo ja, om welke redenen en hoe verhouden die zich tot de inzet
van de minister om en inhaalslag te maken voor de verbetering van de positie
van vrouwen en meisjes in conflictsituaties, zoals in Afghanistan?Het realiseren van gelijke rechten en kansen voor vrouwen en meisjes,
i.h.b. in fragiele staten, vormt voor mij een belangrijke prioriteit. Ik zal
voor dit doel van veel verschillende kanalen gebruik maken, zowel bilateraal
als multilateraal. In multilateraal verband zet Nederland zich er o.m. voor
in dat alle organisaties in hun programma’s
rekening houden met genderaspecten en hiertoe concrete resultaatindicatoren
opstellen. Tijdens de discussies over de nieuwe meerjarenstrategieën
van onder meer UNDP en UNFPA heeft Nederland sterk aangedrongen op het formuleren
van concrete indicatoren op het gebied van gender. Ook andere VN-organisaties
en de Wereldbank heb ik aangesproken op hun eigen verantwoordelijkheid in
deze. Er is vooruitgang geboekt, maar gender is zeker nog niet volledig ingebed
in alle internationale organisaties. Het blijft een punt van continue aandacht.Binnenkort zal besloten worden hoe de additionele fondsen voor het realiseren
van gelijke rechten en kansen voor vrouwen en meisjes besteed zullen worden.
In dat kader voert Nederland thans overleg met o.m. UNIFEM, voor een mogelijke
bijdrage aan het UNIFEM trustfonds ter bestrijding van geweld tegen vrouwen,
en UNDP, voor een mogelijke bijdrage aan het UNDP Gender
Thematic Trustfund om geweld tegen vrouwen in (post)
conflictgebieden te bestrijden en slachtoffers van seksueel geweld op te vangen.Nederland zal zich tijdens de AVVN van 2007–2008 sterk maken voor
spoedige oprichting van een krachtige, geconsolideerde gendereenheid. I.h.k.v.
VN-hervorming op ontwikkelingsterrein is namelijk voorgesteld om de huidige
drie, op de bevordering van vrouwenrechten gerichte instituties UN Development Fund for Women (UNIFEM), the UN Office for the Special Adviser
on Gender Issues (OSAGI) en UN Division for the
Advancement of Women (DAW), wier mandaten deels overlappen en deels
sterk complementair zijn, te verenigen tot één krachtige organisatie.
Het is mijn intentie substantieel bij te dragen aan deze nieuwe gendereenheid.27 en 194Kunt u aangeven wat de eigen bijdrage van het particuliere
kanaal zou kunnen zijn in fragiele staten? Wat is uw visie op de relatie tussen
politieke fragiliteit en economische fragiliteit? Welke rol ziet hij weggelegd
voor de private sector ten behoeve van de versterking van de economie in fragiele
staten? Kunt u aangeven welke politieke, economische en sociale voorwaarden
aanwezig moeten zijn, wil democratisering in fragiele staten kans van slagen
hebben?Wat zou de eigen bijdrage van het particuliere kanaal
kunnen zijn in fragiele staten? In welk opzicht verschilt die bijdrage van
de rol die bilaterale en multilaterale donoren kunnen spelen? Op welke manier
kunnen de onderscheiden bijdragen van particuliere, bilaterale en multilaterale
donoren in fragiele staten beter op elkaar afgestemd worden? Wat is uw visie
op de relatie tussen politieke fragiliteit en economische fragiliteit? Welke
rol ziet hij weggelegd voor de private sector ten behoeve van de versterking
van de economie in fragiele staten? (zie ook nr. 27).Minder politieke fragiliteit kan economische fragiliteit helpen verminderen.
Immers, een samenleving met een sterker politieke, juridisch en veiligheidssysteem
is beter voor economische activiteit. Omgekeerd zullen werkgelegenheid en
kansen voor de private sector bijdragen aan politieke stabiliteit, door te
zorgen dat mensen door middel van produktieve activiteit bijdragen aan het
nationaal inkomen en welvaart. In het verleden is geconstateerd dat werkloosheid
onder jonge mannen instabiliteit oplevert. In zijn recente boek The bottom
billion beschrijft wetenschapper Paul Collier hoe langzame groei, lage inkomens
en grote afhankelijkheid van enkele natuurlijke hulpbronnen fragiliteit in
de hand werken. Daarnaast is de productiecapaciteit van een land gebaat bij
een sterke private sector doordat deze export, economische groei en publieke
dienstverlening positief beïnvloedt.In het kader van fragiele statenbeleid zal sprake zijn van intensief contact
met private sector en non-gouvernementele organisaties, onder andere door
uitwerking van het Schoklandakkoord op het gebied van een kenniskantine fragiele
staten.De eigen bijdrage van het particuliere kanaal krijgt met name vorm door
de programma’s die mijn ministerie subsidieert door middel van de Thematische
Mede Financiering (TMF, tot 2008), het Mede Financierings Stelsel (MFS, van
2008–2011) en in mindere mate door het bedrijfsleveninstrumentarium.
NGO’s zetten via deze programma’s hun expertise en de hun toegekende
middelen, in samenwerking met Zuidelijke counterparts, in ter reductie van
fragiliteit door bijvoorbeeld het opzetten van basale publieke dienstverlening
en het faciliteren van vredesdialogen.Verder verwijzen wij u graag naar hetgeen dat hierover reeds in onze beleidsbrief
is gesteld. Dit zal nog verder worden uitgewerkt in de fragiele-staten
notitie die wij u reeds toegezegden. Deze zal u op korte termijn toekomen.28Gesproken wordt van een nog te geven nadere uitwerking
van de landenprofielen en de bovengenoemde prioriteiten. Zou een matrix kunnen
worden gegeven waarin de te fourneren bedragen, de beleidsthema’s en
de landen worden genoemd?In de beleidsbrief «Een zaak van iedereen» staat per beleidsprioriteit
aangegeven welke aanvullende middelen voor deze prioriteiten zijn gereserveerd:– voor fragiele staten: 15 mln. euro in 2008, 25 mln. in 2009 en
35 mln. vanaf 2010,– voor de Groei en Verdelingsagenda: 20 mln. euro in 2008, 30 mln.
in 2009 en 40 mln. vanaf 2010,– voor Millennium ontwikkelingsdoel 3: 20 mln. euro in 2008, 25
mln. euro in 2009 en 30 mln. euro vanaf 2010,– voor Millenium ontwikkelingsdoel 5: 10 mln. euro in 2008, 15 mln.
euro in 2009 en 20 mln. euro vanaf 2010,– voor duurzame energie wordt in deze kabinetsperiode 500 mln. euro
extra beschikbaar gesteld.In dit stadium is nog niet aan te geven hoe deze aanvullende middelen
precies zullen worden verdeeld over landen, centrale budgetten of subthema’s.
In de tweede generatie Meerjarige Strategische Plannen (MJSP’s) van
de Nederlandse ambassades in OS-partnerlanden zal de verdere uitwerking op
het niveau van de partnerlanden gegeven worden. Deze plannen worden begin
2008 afgerond.29Hoe ver is de implementatie gevorderd van het nieuwe
Nationale Instituut voor de Rechten van de Mens (NIRM), zoals toegezegd in
antwoord op de motie van Karimi, Koenders en Koşer Kaya die door de
Kamer is aangenomen op 24 oktober 2006?Op dit moment wordt door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
een kabinetsreactie voorbereid op het voorstel tot de oprichting van een Nationaal
Instituut voor de Rechten van de Mens (NIRM) van het consortium bestaande
uit de Nationale Ombudsman, het Studie- en Informatiecentrum Mensenrechten,
de Commissie Gelijke Behandeling en het College Bescherming Persoonsgegevens.
De bedoeling is dat deze reactie voor het einde van het jaar naar de Kamer
wordt gestuurd.30Bij de voorbereiding van de onafhankelijkheid van Suriname,
is door Nederland, Suriname en de Nederlandse Antillen vastgesteld dat het
belangrijkste punt voor de onafhankelijkheid van Suriname de mensenrechten
is. Deze rechten zijn in de Toescheidingsovereenkomst (TO) verankerd. Is dit
wat de regering betreft nog actueel en kunt u aangeven welke acties daar de
laatste jaren op zijn verricht?De Toescheidingsovereenkomst (TO) tussen Nederland en Suriname is nog
steeds van kracht, aangezien het Verdrag door geen van beide partijen is beëindigd.
Wel is de toekomst van de TO een herhaald onderwerp van gesprek tussen Suriname
en Nederland. Suriname heeft namelijk in 2005 aangegeven de TO te willen beëindigen
omdat deze zijn voornaamste functie, het toewijzen van nationaliteit, zou
hebben vervuld. Nederland heeft steeds geantwoord bereid te zijn tot dit overleg,
maar daarbij ook gesteld de TO niet te willen beëindigen zolang individuele rechten en belangen van Nederlanders van Surinaamse afkomst, die onder
de TO vallen, niet anderszins zijn gewaarborgd. Langs deze lijnen is de Toescheidingsovereenkomst
in de afgelopen jaren meermalen aan de orde geweest in gesprekken tussen de
Minister-President en President Venetiaan en tussen de beide ministers van
Buitenlandse Zaken. Dit standpunt is door Nederland ook aangehouden in ambtelijk
overleg over de TO in december 2005. Sindsdien heeft geen ambtelijk overleg
over de TO plaatsgevonden. Suriname heeft overigens aangegeven te werken aan
de aanpassing van de Surinaamse Vreemdelingenwet, waarbij rekening zou worden
gehouden met belangen van personen die onder de Toescheidingsovereenkomst
vallen. Nederland heeft aangegeven dit proces met belangstelling te volgen.31Op 20 oktober 2003 heeft de minister van Buitenlandse
Zaken aan de Sociaal Kulturele Vereniging SHIVA en Vereniging Van Reizigers
(VVR) ondermeer het volgende geschreven: «Ten aanzien van de Toescheidingsovereenkomst
is u ongetwijfeld bekend dat Suriname inmiddels een commissie heeft benoemd
die zich over deze overeenkomst zal gaan buigen. Mogelijk zullen Nederlandse
experts in de toekomst met deze commissieleden over (delen van) de Toescheidingsovereenkomst
spreken. Alvorens hiertoe over te gaan, zie ik echter eerst de uitkomst van
het hoger beroep tegemoet dat de Surinaamse Staat heeft aangetekend tegen
het door u genoemde vonnis van de Surinaamse rechter in Kort Geding d.d. 23 mei
2001». Het Hof van Justitie van Suriname heeft op 3 augustus 2007
onder nummer GR 14155, Arrest gewezen. Kunt u zich vinden in dit Arrest? Zo
ja, wat gaat u op korte termijn doen zodat Suriname de rechten naleeft? Zo
neen, waarom c.q. welk deel niet?Het gaat hier om een hoger beroep tegen de Surinaamse staat. Nederland
wil zich niet mengen in de rechtsgang van de Republiek Suriname, noch deze
becommentariëren.32De minister voor Ontwikkelingssamenwerking heeft in
1976 de Kamer geschreven dat de voornoemde rechten onvervreemdbare rechten
van Surinamers en Surinaamse Nederlanders zijn. En dat de Nederlandse regering
zich onverkort vasthoudt op dit punt van de TO. Deelt u deze mening? Is er
na 1980 voldoende op toegezien dat deze rechten door Suriname worden nageleefd?Zie ook het antwoord op vraag 30. De Toescheidingsovereenkomst is niet
beëindigd. De hulprelatie met Suriname is vanaf 1980 meerdere malen
opgeschort geweest. In die periodes heeft er over de volle breedte van het
buitenlands beleid resp. ontwikkelingssamenwerking relatief weinig bilateraal
overleg plaatsgevonden tussen Nederland en Suriname. Pas sinds 2000 is de
bilaterale relatie volledig hersteld. De afgelopen jaren is de TO meermalen
onderwerp van gesprek geweest tussen beide landen, waarbij Nederland zich
altijd op het standpunt heeft gesteld zorgvuldig te willen omgaan met de individuele
rechten en belangen van personen die onder de TO vallen.33Hoe staat u tegenover de idee om aan personen die onder
deze regeling vallen een identiteitsbewijs (India verstrekt aan personen van
Indiase origine een zogenaamde Person of Indian Orgin (PIO) paspoort) door
Suriname en Nederland te verstrekken dat deze personen onder deze regeling
vallen en als zodanig zich kunnen identificeren? Zo neen waarom niet?Dit is in eerste instantie een Surinaamse aangelegenheid. Het is aan de
Republiek Suriname of men aan Nederlanders van Surinaamse origine een dergelijk
identiteitsbewijs wil geven, niet aan Nederland. Zie verder het antwoord op
vraag 30, waar het gaat om de voorgenomen aanpassing van de Surinaamse Vreemdelingenwet.34Vindt u dat de Nederlandse regering sedert 1975 in
voldoende mate is opgekomen voor de rechten van de Surinaamse Nederlanders
die onder deze regeling vallen? Zo ja, waarom wel? Zo neen, waarom niet?Zie ook het antwoord op de vragen 30 en 32. Nederland heeft altijd benadrukt
zorgvuldig te willen omgaan met de individuele rechten en belangen van Nederlanders
van Surinaamse herkomst.35Wat is uw werkplan ten aanzien van de Nederlandse inzet
in de Mensenrechtenraad? Wat zijn uw aandachtsgebieden en wat wilt u bereiken?
(p. 20)De Nederlandse inzet is erop gericht de geloofwaardigheid en effectiviteit
van de Mensenrechtenraad, als belangrijkste VN-orgaan op het gebied van mensenrechten,
te optimaliseren. Nu de onderhandelingen over het institutionele raamwerk
zijn afgerond, kan de Raad zich helemaal richten op die kwesties waarvoor
hij is opgericht: de bevordering en bescherming van mensenrechten. Daarbij
moet de nadruk liggen op de naleving van mensenrechten op landenniveau. Tevens
is van belang dat de Raad zich niet eenzijdig richt op één regio
of één land, dit schaadt immers de geloofwaardigheid van de
Raad.Naast het behandelen van landensituaties zijn de Nederlandse aandachtsgebieden:
de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging, de vrijheid van meningsuiting,
rechten van vrouwen, mensenrechtenactivisten, marteling, doodstraf en de complementariteit
tussen burger-politieke rechten enerzijds en economische, sociale en culturele
rechten anderzijds.36Hoeveel geld wordt er uitgetrokken voor het stimuleren
van de homo-emancipatie in derde wereldlanden?Via verschillende kanalen worden projecten gefinancierd die beogen de
homo-emancipatie in ontwikkelingslanden te stimuleren. (1) Ambassades in partnerlanden
financieren dergelijke projecten via de landenprogramma’s; (2) Mensenrechtenorganisaties
kunnen via het mensenrechtenfonds een aanvraag voor financiering van dergelijke
projecten indienen en (3) de Nederlandse ontwikkelingsorganisaties die gefinancierd
worden via het Medefinancieringsstelsel ontplooien ook activiteiten gericht
op homo-emancipatie.Het is niet goed mogelijk om precies aan te geven hoeveel geld hier in
totaal mee gemoeid is. In de meeste gevallen betreft het immers deelactiviteiten
van ondersteunde organisaties.Nederland geeft in de politiek dialoog aandacht aan de afschaffing van
strafbaarstelling van homoseksualiteit en bestrijding van discriminatie van
homoseksuelen.Zie verder ook antwoord op vraag 75.37Wat zijn de criteria voor het nieuw ingestelde subsidiekader
mensenrechten? Welke activiteiten komen in aanmerking voor subsidie? Welke
activiteiten zijn al geïdentificeerd? Komen activiteiten in Stille Diplomatie,
2nd en 3rd track, ook voor financiering in aanmerking?Uit het Mensenrechtenfonds worden activiteiten gefinancierd door enerzijds
het ministerie en anderzijds de Ambassades. Met betrekking tot de subsidiëring
van de door het ministerie beheerde activiteiten geldt dat de activiteiten
een bijdrage dienen te leveren aan de bevordering van de vrijheid van meningsuiting
en het vergroten van de mediadiversiteit. Tevens kunnen activiteiten worden
ondersteund die inspelen op actuele ontwikkelingen op het terrein van mensenrechten
en ondersteunend zijn aan de lange termijn doelstellingen van het buitenlands
beleid.M.b.t. de criteria voor financiering van lokale activiteiten geldt dat
het betreffende land een belangrijke strategische waarde voor Nederland dient
te hebben, dat de activiteit bijdraagt aan capaciteitsopbouw van mensenrechtenorganisaties
of dat de activiteit betrekking heeft op een aantal prioritaire thema’s.
De beleidsregels behorend bij het Mensenrechtenfonds zijn gepubliceerd in
de Staatscourant van 21 september 2007, nr. 183/ pag. 12.Er is reeds een aantal activiteiten geïdentificeerd dat voor subsidie
in aanmerking komt. Het betreft een vervolg op activiteiten die op dit moment
nog uit het Iran Mediakader worden gefinancierd.Activiteiten gericht op stille diplomatie, 2nd en 3rd track komen voor
financiering in aanmerking mits deze voldoen aan de hierboven genoemde criteria.38Waarom is slechts 20 miljoen uitgetrokken voor het
nieuwe subsidiekader waarmee mensenrechtenactiviteiten wereldwijd gefinancierd
moeten worden, terwijl alleen al het mediaprogramma voor Iran 15 miljoen beliep?
Hoe wordt de voortgang van het succesvolle mediaprogramma voor Iran gegarandeerd?Voor het Mensenrechtenfonds is in 2008 een bedrag uitgetrokken van € 20
mln. Hiervan is € 6 miljoen beschikbaar voor door het ministerie
beheerde activiteiten en € 14 mln. beschikbaar voor lokale activiteiten
die door de Nederlandse ambassades worden beheerd. Deze middelen dienen in
2008 daadwerkelijk uitgegeven te worden.Het Iran Mediakader had een subsidieplafond van € 15 mln. voor
financiering van projecten in 2006 en 2007. Vanwege budgetneutrale verlengingen
loopt een groot aantal projecten nog door in 2008. Per saldo werd er jaarlijks
maximaal € 5 mln. uitgegeven aan het Iran Mediakader.39Zijn er andere financiele programma’s waaruit
mensenrechtenactiviteiten worden gefinancierd? Hoe verhouden die zich tot
het nieuw ingestelde kader? (p. 20)Het artikel 1.2 voor mensenrechten op de begroting bestaat uit verschillende
programma’s, zowel oda als non-oda, zowel centraal als gedelegeerd aan
de posten. Naast het nieuwe Mensenrechtenfonds dat in 2008 EUR 20 mln.
bedraagt, zijn er tevens budgetten beschikbaar voor mensenrechtenprogramma’s
uit te voeren vanuit het departement, en voor programma’s in de OS-partnerlanden
(bijelkaar circa EUR 13 mln.). Daarnaast staan op dit artikel ook de
mensenrechtenprogramma’s die worden uitgevoerd door Nederlandse NGO’s
in het kader van het Medefinancieringsstelsel (MFS) en door internationale
NGO’s in het kader van SALIN (bijelkaar circa EUR 5 mln.). Tot
slot staat ook de bijdrage aan de ILO op dit artikel (circa EUR 4 mln.).Naast de bijdragen die op dit artikel staan worden ook programma’s
voor mensenrechten gefinancierd uit andere fondsen zoals MATRA en het Programma
Ondersteuning Buitenlands Beleid (POBB).40Welke concrete activiteiten ondersteunen de ambassades
ter implementatie van de Europese afspraken ter versterking van mensenrechtenverdedigers?De positie van mensenrechtenactivisten is een prioriteit in het Nederlandse
mensenrechtenbeleid. Mensenrechtenactivisten krijgen dan ook een prominente
plaats in de nieuwe mensenrechtenstrategie. Nederland speelt als «burden-sharer»
van dit onderwerp een bijzonder actieve rol binnen de EU. Ook wanneer het
gaat om bilaterale betrekkingen die Nederland onderhoudt met andere landen,
krijgen mensenrechtenactivisten veel aandacht. Nederland streeft ernaar actie
ter bescherming van mensenrechtenactivisten zoveel mogelijk in EU-verband
te laten plaatsvinden, omdat dit doorgaans meer gewicht in de schaal legt
dan actie door individuele lidstaten. Hiervoor worden stille diplomatie, demarches
en publieke verklaringen ingezet.Ook op nationale titel geeft Nederland uitvoering aan de EU richtlijnen
inzake mensenrechtenactivisten. Zo ondersteunen Nederlandse ambassades mensenrechtenactivisten
door regelmatig (zichtbaar) contact met hen en hun familie te onderhouden
en hen van relevante informatie te voorzien, met name in landen waar het moeilijk
is onafhankelijke informatie te verkrijgen. In ieder individueel geval wordt,
liefst in goed overleg met betrokkene zelf, door de betrokken ambassades beoordeeld
wat op dat moment de beste stappen zijn die genomen kunnen worden om een mensenrechtenactivist
te ondersteunen, zonder dat deze hierdoor juist in een moeilijkere positie
wordt gemanoeuvreerd. Financiële ondersteuning wordt gegeven door projecten
te financieren die worden georganiseerd voor en/of door mensenrechtenactivisten.De implementatie van de EU-richtlijnen door ambassades van EU lidstaten
krijgt een extra impuls door het opstellen en uitvoeren van lokale EU-strategieën
voor 111 landen wereldwijd. Het huidige Portugese en het aankomende Sloveense
voorzitterschap hebben implementatie van deze strategieën tot prioriteit
verklaard. Nederland heeft op verzoek van Portugal een EU-actieplan over dit
onderwerp geschreven en zal toezien op de implementatie ervan.41Hoe gaat de Nederlandse regering om met Zuidelijke
Regeringen die het kritische maatschappelijke organisaties moeilijk maakt
te functioneren en hoe worden deze geadresseerd in de diplomatieke dialoog?
Hoe wordt bescherming van mensenrechtenactivisten geëffectueerd in enerzijds
het diplomatieke verkeer, anderzijds in de financieringen die de Nederlandse
regering doet in het Zuiden en binnen het «nieuwe subsidiekader mensenrechten»?In landen waar het mensenrechtenactivisten moeilijk wordt gemaakt hun
werk te doen, waaronder in het Zuiden, brengt de EU dit onderwerp op in de
politieke en mensenrechtendialoog. Ook bilateraal stelt Nederland zorgen over
de ruimte voor kritische maatschappelijke organisaties en het lot van mensenrechtenactivisten
aan de orde, bijvoorbeeld tijdens een bezoek van de Mensenrechtenambassadeur.
Ik verwijs ook naar het antwoord op vraag 40.Daarnaast worden derde landen ook in multilaterale fora zoals de VN-MRR
en de Derde Commissie van de VN aangesproken op hun beleid inzake mensenrechten.
Dit komt tot uiting in (landenspecifieke) resoluties, maar ook in EU-verklaringen,
nationale interventies en in interactieve dialoog met speciale rapporteurs.
Zo heeft Nederland tijdens de zesde zitting van de Mensenrechtenraad tijdens
een nationale interventie zorg uitgesproken over de situatie van mensenrechtenactivisten
in Sri Lanka, Zimbabwe, Belarus en Cuba.Ten slotte biedt Nederland steun aan mensenrechtenorganisaties en mensenrechtenactivisten
door het financieren van projecten uit het Mensenrechtenfonds.42Hoe krijgt de coördinatie van het internationale
milieubeleid vorm en hoe staat dit in verhouding tot het nationale milieubeleid?De coördinatie van het internationale milieubeleid vindt plaats in
de interdepartementale Commissie Internationaal Milieubeleid (CIM) o.l.v.
het ministerie van Buitenlandse Zaken. De ministeries van VROM, V&W, LNV,
EZ, Financiën, BZK en Defensie zijn het meest intensief betrokken bij
de werkzaamheden van de CIM. De CIM bereidt de Nederlandse positie voor in
onderhandelingen in alle multilaterale milieudossiers, inclusief, en met name,
de Europese. Vanzelfsprekend wordt daarbij gewerkt op basis van de inbreng
van het voor het betreffende dossier inhoudelijk verantwoordelijke departement,
dat die inbreng waar nodig voorbereidt in bestuurlijk breed samengestelde
teams van experts. Daarmee is de coherentie met het nationale milieubeleid
verzekerd. Het ministerie van VROM is verantwoordelijk voor de interdepartementale
coördinatie van het nationale milieubeleid.43Kan explicieter gemaakt worden hoe de doelen uit pijler
1 van het beleidsprogramma 2007–2011 uitwerken op de voorliggende Buza-begroting?
Kan per doelstelling uit pijler 1 aangegeven worden wat de beleidsmatige en
financiële bijdrage van BuZa aan de doelstelling is? Kan een totaaloverzicht
gegeven worden van de extra middelen die voor de jaren 2007–2011 zijn
uitgetrokken voor elk van de doelen uit pijler 1 en welke bedragen daarvan
op welke artikelen in BuZa-begroting neerslaan?Hieronder treft u een overzicht aan van de doelen uit pijler 1 van het
beleidsprogramma. Per doel is de beleidsmatige bijdrage van BZ aangegeven.
In de bijlage wordt een overzicht gegeven van de artikelonderdelen van de
BZ-begroting waarbinnen de doelen worden gefinancierd. Tevens worden in de
bijlage de doelen gekoppeld aan de extra middelen in de begroting. Niet alle
intensiveringen en prioriteiten zijn echter budgettair van aard. Ten aanzien
van de inzet van middelen wordt opgemerkt dat er geen 1 op 1 relatie bestaat
tussen de meer geaggregeerde doelen van het beleidsprogramma en de specifieke
artikelonderdelen van de BZ-begroting. Daardoor is het mogelijk dat meerdere
artikelonderdelen bijdragen aan één doel uit het beleidsprogramma
en ook dat meerdere doelen uit het beleidsprogramma worden geboekt onder één
artikel.Doelstelling 1:Een Europa met een stevig draagvlak onder de burgers
dat zich richt op terreinen waar het meerwaarde levert en zich niet begeeft
op terreinen waar lidstaten het beter zelf kunnen regelen.Aangezien een krachtige EU bijdraagt aan onze vrede, stabiliteit en welvaart
en het tegelijkertijd zaak is het draagvlak voor Europese samenwerking verder
te versterken, zal het beleid zich op twee zaken richten. Enerzijds streeft
Nederland naar een EU die zich richt op terreinen waar een gemeenschappelijke
aanpak duidelijk toegevoegde waarde heeft. Concrete resultaten op deze terreinen
dragen ook bij aan het draagvlak onder de burgers. Anderzijds zal Nederland
scherp toezien op toepassing van beginselen van subsidiariteit en proportionaliteit.
Daardoor zal de betrokkenheid van de burgers en de rol van het nationale parlement
toenemen. Om het publieke debat in Nederland over Europa te vergroten, zal BZ tevens meer nadruk leggen op zichtbaarheid in Nederland van
bewindslieden, organisatie en beleid. Er wordt ingezet op een spoedige ratificatie
van het Hervormingsverdrag. Dit Verdrag stelt de EU in staat concrete resultaten
te leveren op terreinen waar de burgers dat van haar verwachten, zoals ten
aanzien van milieuvervuiling, klimaatverandering, energiezekerheid en de bestrijding
van criminaliteit en terrorisme.Doelstelling 2:Europa heeft belang bij goede buren met wie we nauw
samenwerken en met wie we onze waarden delen. Maar voordat er verder wordt
uitgebreid, moet Europa in eigen huis orde op zaken stellen. De Unie moet
alleen worden uitgebreid met landen die er echt klaar voor zijn. Er moet strikt
vastgehouden worden aan de Kopenhagen-criteria.In een wereld die steeds dichter naar elkaar toe groeit, moet Nederland
in veel gevallen samenwerken met andere landen. Nederland is daarom gebaat
bij een krachtige Unie. Nederland zet zich in voor een verantwoord uitbreidingsproces.
Ze bepleit voortdurende politieke aandacht voor de kwaliteit van het uitbreidingsproces
waarbij criteria, niet deadlines, centraal staan. De huidige kandidaat-lidstaten
mogen pas een datum voor toetreding krijgen als sprake is van afronding van
de toetredingsonderhandelingen. In het Hervormingsverdrag is op verzoek van
Nederland een verwijzing naar de toetredingscriteria opgenomen om een strikte
naleving hiervan te waarborgen.Doelstelling 3:Dichterbij brengen van een oplossing voor de conflicten
in het Midden-Oosten.Omdat ons welzijn en onze welvaart in belangrijke mate afhangen van de
contacten met een stabiele, ondernemende en sociaal evenwichtige buitenwereld,
hebben ook Nederlanders profijt bij een oplossing voor het conflict in het
Midden-Oosten. Nederland blijft voorstander van een alomvattend akkoord voor
het conflict tussen Israël en de Palestijnen. Een actieve Nederlandse
rol zal worden gezocht, zowel binnen de Europese Unie als bilateraal om een
oplossing voor dit probleem met zowel regionale als internationale gevolgen
dichterbij te brengen.Doelstelling 4:Een moderne krijgsmacht die wereldwijd maatwerk kan
leveren in grotere en kleinere crisis-operaties en bij het opbouwen van veiligheidsorganisaties
in landen die we daarin willen ondersteunen.Door op het wereldtoneel een actieve rol te spelen bij de aanpak van internationale
dreigingen dragen we bij aan onze eigen veiligheid. In NAVO-, EU- en VN-kader
werkt Nederland aan het tot stand brengen van veiligheid en stabiliteit. Met
onze partners spannen wij ons in voor duurzame stabiliteit in onder meer Afghanistan,
het Midden-Oosten, de hoorn van Afrika en het Grote Meren gebied. Nederland
streeft naar een actieve rol in internationale militaire, civiele en gemengde
operaties en missies ter bevordering van vrede, stabiliteit, duurzame veiligheid
en ontwikkeling.Doelstelling 5:Samenhang en effectiviteit van het veiligheids- en
ontwikkelingsbeleid vergroten.Kwaliteit en effectiviteit van ontwikkelingssamenwerking is belangrijk
voor draagvlak in Nederland en bij onze partners en voor het behalen van de
MDG’s. Het complexe karakter van hedendaagse conflicten vraagt om een
geïntegreerde aanpak. Nederland zal hiertoe het 3D-beleid (Defense, Diplomacy,
Development) in de komende jaren uitbreiden en meer partners daarvoor zoeken
in binnen- en buitenland. Daarnaast zal Nederland programma’s van goed
bestuur betrekken bij de Nederlandse inzet op ontwikkeling. Ook zal Nederland
zich inzetten voor efficiënter werkende multilaterale instellingen, waaronder
de hervorming van de VN, de Veiligheidsraad en de Wereldbank. Hulp is bovendien
alleen actief wanneer het de armsten ook daadwerkelijk bereikt. Daarom zal
Nederland tevens inzetten op ontwikkeling van de lokale systemen en politieke
processen in partnerlanden zelf. Ten slotte blijft Nederland zich inzetten
voor de problematiek van de kleine wapens door onder andere een internationaal
wapenhandelsverdrag en betere controle en transparantie bij wapentransacties/handel
te bepleiten.Doelstelling 6:Duurzame economische ontwikkeling bevorderen en armoedebestrijding
met kracht voortzetten en uitwerken in het project De Millennium Ontwikkelingsdoelen
Dichterbij.Armoedebeleid gaat om duurzame groei, verdeling en zeggenschap. De koek
moet groter en deze moet eerlijker worden verdeeld. Daarom streeft Nederland
naar een betere markttoegang voor alle landen en met name de minder ontwikkelde
landen. Ook stimuleert Nederland het ondernemingsklimaat en de lokale private
sector. Hierbij richten we ons voornamelijk op het bevorderen van pro-poor groei zodat de allerarmsten hiervan kunnen profiteren.Duurzame ontwikkeling kan alleen plaatsvinden wanneer aandacht wordt besteed
aan de ontwikkeling van mens en maatschappij. Daarom spant Nederland zich
onder meer in voor de kansen en rechten van vrouwen en meisjes, beter en relevanter
onderwijs, aidsbestrijding en toegankelijkheid van malariamedicijnen, betaalbare
voorbehoedsmiddelen en adequate begeleiding bij bevallingen voor ontwikkelingslanden.
Daarnaast zullen beleidsinspanningen uitgaan naar het mobiliseren van het
maatschappelijk middenveld. Via het Schoklandfonds kunnen brede, innovatieve
en katalyserende samenwerkingsvormen worden gefaciliteerd, gericht op het
verkleinen van de achterstanden bij het behalen van de Millennium Ontwikkelingsdoelen.
Organisaties die structureel aandacht besteden aan «Sport en OS»
zullen in aanmerking komen voor financiële steun. Verdere beleidsinspanningen
gaan uit naar het realiseren van een beter bos- en waterbeheer en het toegang
bieden tot duurzame energie, veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen
van miljoenen mensen in ontwikkelingslanden.Doelstelling 7:Een evenwichtige en uitgesproken inzet voor mensenrechten
overal ter wereld.Respect voor mensenrechten is een belangrijk doel op zich. Mensenrechten
gelden voor iedereen, overal en onder alle omstandigheden. Van die universaliteit
mag niet worden afgeweken, ook niet onder het mom van culturele of religieuze
verschillen. Nederland zal de komende jaren dan ook binnen de diverse mensenrechtenfora
initiatieven nemen op het terrein van rechten van vrouwen en met betrekking
tot godsdienstige onverdraagzaamheid. Het bevorderen van mensenrechten ligt
bovendien in lijn met de aandacht voor het herstellen van de internationale
rechtsorde en het nastreven van gerechtigheid. Nederland zal
zich op twee manieren inzetten voor mensenrechten. Enerzijds door haar inzet
voor een ontwikkeld internationaal rechtssysteem binnen het beleidskader«Den
Haag juridische hoofdstad van de wereld», waaronder het huisvesten van
het Libanon-Tribunaal. Anderzijds door haar bilaterale en multilaterale inzet
voor een wereldwijde toepassing van de universele mensenrechtnormen. Dit zal
gebeuren via een actieve rol van Nederland in de Mensenrechtenraad (MRR) en
via het nieuwe mensenrechtenfonds. Op korte termijn wordt een nieuwe mensenrechtenstrategie
uitgebracht met een uitgewerkte visie ten aanzien van de mondiale ontwikkelingen
op het gebied van mensenrechten.Doelstelling 8:Actief bijdragen aan het tot stand komen van nieuwe
ambitieuze internationale klimaatdoelstellingen voor na 2012.Nederland kan de mondiale milieuproblemen niet in zijn eentje aanpakken.
Een coherente internationale aanpak is cruciaal, nu en in de toekomst. Daarom
draagt Nederland bij aan een samenhangender stelsel van multilaterale milieuverdragen én
streeft Nederland naar integratie van milieuoverwegingen in de besluitvorming
op internationale beleidsterreinen als handel, visserij en energie. Ook zal
Nederland blijven samenwerken met partners op landenniveau om milieu te integreren
in nationale ontwikkelingsstrategieën.Doelstelling 9:Betere dienstverlening aan Nederlandse burgers en bedrijven
in het buitenland.Nederlanders in het buitenland moeten kunnen rekenen op de inzet van BZ
voor hun veiligheid en welzijn. Door middel van verdere professionalisering
en het leveren van maatwerk tracht BZ consulaire dienstverlening te blijven
verbeteren. BZ zal in 2008 voorbereidingen treffen voor de invoering van de
vingerafdruk in het reisdocumentenproces en de ontwikkelingen rond de vorming
van een centrale, 24 uur per dag online raadpleegbare reisdocumentenadministratie
nauwlettend blijven volgen. Daarnaast is dienstverlening voor internationale
ondernemers van belang, zij vormen immers de motor van de Nederlandse economie.
Ook bij de ondersteuning van het internationaal opererende bedrijfsleven zal
meer maatwerk geleverd worden.Doelstelling 10:Betere dienstverlening aan internationale organisaties
en buitenlandse bedrijven die zich in Nederland vestigen.Het aantrekken van internationale organisaties en buitenlandse bedrijven
is van cruciaal belang voor de Nederlandse economie. Nederland is een internationaal
belangrijke vestigingsplaats van een groot aantal instellingen op het gebied
van internationaal recht en vrede en wil dat in de toekomst ook blijven. Daarom
verzekert Nederland een goede en slagvaardige operationele ondersteuning van
de internationale instellingen en organisaties, met een degelijke en aansprekende
dienstverlening, die past bij de internationaal gebruikelijke standaarden.BijlageTotaaloverzicht extra middelenDoelstellingMede gefinancierd uit artikelonderdeelExtra middelen BuZa-begrotingGefinancierd uit artikelonderdeel13.1geenn.v.t.23.2geenn.v.t. 32.5 & 2.7geenn.v.t.42.5geen1n.v.t. 51.1, 2.4, 2.5, 2.7,
4.2 & 4.4Fragiele Staten: EUR 15 mln in 2008; EUR 25 mln in 2009; EUR 35 mln
vanaf 20102.5  One UN: EUR 5 mln voor 2008; EUR 7 mln voor
2009 en EUR 8 mln voor 2010 en verder.4.2  Groei en verdeling:
EUR 20 mln voor 2008; EUR 30 mln voor 2009 en EUR 40 mln voor
2010 en verder.4.364.1, 4.2, 4.3, 5.1,
5.3, 5.4, 5.5, 5.6, 6.1 & 6.2Groei en Verdeling: EUR 20 mln voor 2008; EUR 30 mln voor
2009 en EUR 40 mln voor 2010 en verder.4.3  MDG3: EUR 20 mln voor 2008; EUR 25 mln voor
2009 en EUR 30 mln voor 2010 en verder5.3   MDG5:EUR 10 mln voor 2008; EUR 15 mln voor 2009
en EUR 20 mln voor 2010 en verder.5.5   Schokland: EUR 8 mln voor 2008; EUR 14 mln voor
2009 en 2010; EUR 13 mln voor 2011.5.6  Sport en OS: EUR 2 mln in 2008 en 2009; EUR 3
mln in 2010 en 2011.Grotendeels 6.1  Duurzame energie:
EUR 50 mln voor 2008; EUR 100 mln voor 2009; EUR 150 mln voor
2010 en EUR 200 mln voor 2011. 71.1, 1.2 & 1.3Mensenrechtenfonds: EUR 20 mln1.282.9 & 6.1Duurzame
energie: EUR 50 mln voor 2008; EUR 100 mln voor 2009; EUR 150
mln voor 2010 en EUR 200 mln voor 2011. Grotendeels 6.1 94.5 & 7.1geenn.v.t. 101.3 & 8.4geenn.v.t.1 Er zijn wel extra middelen voor crisisbeheersingsoperaties
gereserveerd op het HGIS-deel van de begroting van Defensie.44Waarom wordt in de beleidsagenda gesproken over een
nieuw subsidiekader voor mensenrechten van € 20 mln. terwijl uit
de financiële tabel van de beleidsagenda blijkt dat er in de periode
2008–2011 in totaal € 17 mln. beschikbaar is? Hoe verhoudt
de € 20 mln. extra voor mensenrechten die in de beleidsagenda wordt
genoemd, zich tot het bedrag van € 10,7 mln. dat in de verdiepingsbijlage
op p. 131 wordt genoemd? Is er voor het subsidiekader € 10,7
mln. extra geld en is de rest geld uit de bestaande begroting? Wat verkaart
de grillige meerjarenraming van het subsidiekader (€ 13 mln. in
2008 en daarna twee of één miljoen per jaar)? Waarom wordt 65%
van het geld in één jaar uitgegeven? Hoe verhoudt een nieuw
subsidiekader zich tot de ombuigingen op subsidies uit het strategisch akkoord
en de aanvullende subsidietaakstelling uit de Miljoenennota 2008? Is of wordt
het subsidiekader mensenrechten hiervoor ook aangeslagen? (p. 24)De financiële tabel van de begroting op hoofdlijnen heeft betrekking
op mutaties ten opzichte van de ontwerpbegroting 2007. De totaal beschikbare
middelen worden gepresenteerd in de tabel «budgettaire gevolgen van
beleid» in beleidsartikel 1. Het mensenrechtenfonds van EUR 20
miljoen maakt onderdeel uit van de daar gepresenteerde middelen voor 2008
op artikel 1.2. De Faciliteit Strategische Activiteiten (FSA) zal opgaan in het nieuwe
fonds. Hiervoor stond voor 2008 EUR 9.3 miljoen geraamd. Daaraan is EUR 10.7
miljoen toegevoegd. Onderdeel van deze EUR 10.7 miljoen is een bedrag
van EUR 1.5 miljoen dat resteerde van gereserveerde middelen voor het
mediakader Iran (amendement Karimi/van Baalen).Op basis van de ervaringen wordt besloten over werkwijze en omvang van
het fonds in latere jaren. Ramingen hiervoor zijn derhalve nog niet opgenomen.
Dit verklaart de lagere cijfers voor artikel 1.2 vanaf 2009.Het BZ-deel van de Rijksbrede taakstelling op subsidies is ingevuld op
andere programma’s.45Hoeveel wordt er uitgegeven aan beroeps- en hoger onderwijs
en via welke kanalen?Via de gedelegeerde bilaterale programma’s in de onderwijspartnerlanden
ondersteunt Nederland de overheden van de partnerlanden bij het vormgeven
van hun plannen voor de onderwijssector, waaronder beroepsonderwijs. Het is
in z’n algemeenheid niet mogelijk deze Nederlandse uitgaven te specificeren
naar de verschillende subsectoren, omdat ze deel uitmaken van gecoördineerde
donorsteun aan brede onderwijssectorplannen, die allerlei verschillende subsectoren
omvatten (lager-, voortgezet- en beroepsonderwijs). Wel is het mogelijk een
aantal voorbeelden te geven daar waar het een geoormerkte Nederlandse bijdrage
betreft aan beroeps- en hogeronderwijs, zoals bv. in Bolivia voor een bedrag
van € 4.4 miljoen, in Zambia € 1.1 miljoen en in Indonesië € 8.7
miljoen per jaar. Ook kan daar waar het een bijdrage via sectorale begrotingssteun
betreft, zoals bv. in Mali, via een toerekening op de begrotingsverdeling
binnen de onderwijssector vastgesteld worden wat de Nederlandse bijdrage is.
In het geval van Mali betreft dit een toerekeningsbedrag van € 2.5
miljoen per jaar. Daarnaast zijn er de niet-gedelegeerde programma’s
voor Internationaal Hoger Onderwijs. Aan het Netherlands Fellowship Programme
(NFP) en het Netherlands Programme for institutional strengthening of post-secondary
education and Training capacity (NPT), wordt in 2008 naar verwachting ca.
69 miljoen euro uitgegeven. Via het programma Samenwerking Internationale
Instituten (SII) wordt in 2008 ca. 4,5 miljoen euro uitgegeven.46Welke strategische partners zitten in het MDG3 fonds?Strategische partners van het MDG3 fonds die het akkoord van Schokland
hebben ondertekend zijn: Women on Top, Women in Leaderschip, HIVOS, Oxfam/NOVIB,
Cordaid, WO=MEN, ICCO en Kerk in Actie, Mama Cash, World Population Foundation.Het is de intentie van de partners om het aantal betrokken partijen te
vergroten. Organisaties van het maatschappelijk middenveld, bedrijfsleven
en onderzoeksinstituten worden benaderd zich te engageren met het MDG3 fonds.
Contacten zijn gelegd met onder meer Philips, Rabobank, universiteiten en
vakbonden.47Probeert u in uw beleid ook verbanden te leggen tussen
beroepsonderwijs en private sectorontwikkeling?Voor een goed en relevant beroepsonderwijs systeem is de betrokkenheid
van de private sector onmisbaar. Omgekeerd is voor de ontwikkeling van de private sector in de meeste ontwikkelingslanden versterking van
de capaciteit van de werknemers een noodzakelijke voorwaarde. Goed geschoold
personeel in relevante economische sectoren draagt in belangrijke mate aan
de vergroting van bedrijvigheid, economische groei en de creatie van werkgelegenheid.In de meeste ontwikkelingslanden is de aansluiting tussen het beroepsonderwijs
en de private sector nog geen vanzelfsprekendheid. Nederland probeert in enkele
landen beide partijen dichter bij elkaar te brengen. In Zambia wordt de nationale
instelling voor beroepsonderwijs (TEVETA) gesteund bij de invoering van een
nationale kwalificatie structuur, gericht op invoering van competenties van
leerlingen van beroepsonderwijsinstellingen die meer in overeenstemming zijn
met de eisen van de private sector. In Ghana wordt door middel van het NPT
programma het systeem van middelbaar en hoger beroepsonderwijs ondersteund,
teneinde het beroepsonderwijsaanbod beter te kunnen koppelen aan de vraag
van de arbeidsmarkt.48Voor het nakomen van welke ORET-verplichtingen zijn
extra middelen nodig?Extra middelen zijn nodig voor het nakomen van verplichtingen die voortkomen
uit in het verleden goedgekeurde ORET-aanvragen. Voorts zijn middelen nodig
voor het nakomen van verplichtingen die voortkomen uit aanvragen die op dit
moment nog in behandeling zijn, i.c. die voor het sluiten van de indieningstermijn
voor ORET op 1 augustus 2007 zijn ingediend. Daarbij geldt voor aanvragen
die in 2007 zijn ingediend de beperking van het verplichtingenplafond van
EUR 119 miljoen. De minister voor Ontwikkelingssamenwerking acht het
van belang dat deze verplichtingen in het kader van een ordentelijke afbouw
van de huidige ORET-regeling gehonoreerd worden.49 en 255/DCO/OOOp welke wijze draagt de bezuiniging van 55 miljoen
euro op het onderwijs in OS-landen bij aan de prikkeling van andere donoren
om substantieel bij te dragen aan het Fast Track Initiative?Kunt u uitleggen hoe u andere regeringen ervan zal
overtuigen de bijdrage aan het Fast Track Initiative te verhogen? Welke maatregelen
gaat u nemen indien andere landen niet meer geld in het FTI steken? Worden
dan compensatie-investeringen gedaan om de doelstellingen op het gebied van
het basisonderwijs te halen?Vijf jaar na het ontstaan wordt het Education for All-Fast Track Initiative
door zowel partnerlanden, bilaterale donoren als internationale instellingen
(Wereldbank, OECD/DAC en UNICEF) gezien als een veelbelovend initiatief dat
niet alleen het bereiken van de onderwijs millenniumdoelstellingen mogelijk
kan maken maar ook een belangrijke bijdrage levert aan bredere agenda’s
zoals de Parijs Agenda.Nederland heeft hierin niet alleen technisch maar ook financieel een belangrijke
rol gespeeld. Op dit moment wordt het initiatief onderschreven door 22 bilaterale
donoren en 8 internationale organisaties. Het onder het FTI vallende Catalytic
Fund voor financiering van onderwijssectorplannen werd aanvankelijk gesteund
door slechts vier donoren. Nu is dat aantal gegroeid tot vijftien. Hoewel
enkele donoren in de loop der jaren hun bijdrage aanzienlijk hebben laten
stijgen (Ierland, Denemarken, Spanje), gaat het bij anderen om bescheiden
bedragen in verhouding tot de behoefte. Nederland is daarom nog steeds de
belangrijkste donor, gevolgd door het verenigd Koninkrijk en de Europese Commissie.Steeds meer ontwikkelingslanden zullen een beroep doen op het Catalytic
Fund en naarmate hun uitvoeringscapaciteit verder toeneemt zal het daarbij
om grotere bedragen gaan. Substantiële bijdragen van andere donoren zijn
dan ook hard nodig. Met de voorlopige neerwaartse bijstelling heeft Nederland
een signaal willen geven naar anderen om meer te doen. Dit signaal is ook
reeds afgegeven tijdens de internationale conferentie «Keeping our Promises
on Education» die op 2 mei in Brussel werd gehouden en wordt op
daarvoor bestemde gelegenheden herhaald zoals tijdens de jaarvergadering van
de WB, gedurende FTI bijeenkomsten en in de context van bilaterale contacten.Zoals aangegeven betreft het hier een voorlopige neerwaartse bijstelling –
voor 2009 en volgende jaren staat weer een bijdrage van € 150 miljoen
begroot. Mocht er gedurende 2008 een nijpend financieringstekort bij het FTI
Catalytic Fund ontstaat, dan zal Nederland in overleg treden met de andere
donoren. Een hogere Nederlandse bijdrage is daarbij niet uitgesloten. Het
optimaal bijdragen aan de onderwijsdoelstellingen staat immers voorop.50Hoeveel extra middelen worden beschikbaar gesteld voor
het «One-UN» programma en hoe worden deze middelen ingezet?De implementatie van de «One UN» in een achttal pilotlanden
verloopt goed. De landen verkeren in verschillende fasen van uitvoering, maar
overal zal eind dit jaar het gezamenlijk programma gereed zijn. Voor 2007
is in totaal € 4,9 mln. toegekend aan de «One UN» pilotlanden.
Daarvan gaat € 2 mln. naar Vietnam, € 2 mln. naar Tanzania, € 50 000
naar Rwanda, € 200 000 naar Uruguay, en € 650 000
naar Pakistan. Daarnaast is dit jaar € 2 mln. extra toegekend aan
UNDP, om de organisatie in staat te stellen de functies van UNDP Country Director
en die van Resident Coordinator (RC) uit elkaar te halen. Op deze manier zal
de RC beter in staat zijn de functie te vervullen van leider van de VN op
landenniveau en wordt invulling gegeven aan de gewenste scheiding («firewall»)
tussen de coördinerende en operationele taken van UNDP.51Hoe worden de middelen voor Sport en OS ingezet?Komt hiervoor een apart fonds?Binnenkort gaat u een gezamenlijke brief van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
en de staatssecretaris van VWS toe, waarin de details van het toekomstige
programma worden uiteengezet.52Wat zijn de precieze criteria waaraan projectaanvragen
moeten voldoen om in aanmerking te komen voor financiering uit het zogenoemde
Schoklandfonds? Welke beroepsprocedure staat de deelnemers ter beschikking
als aanvragen in dit kader niet gehonoreerd worden? Wanneer kan de Kamer een
verslag van de Schoklandmanifestatie tegemoet zien, waarin ook alle aangegane
committeringen van alle deelnemers, incl. de regering, zijn vastgelegd? Wanneer
is de afronding van dit Schokland initiatief voorzien en wanneer kan een eindevaluatie
tegemoet gezien worden?Op 30 juni jl. zijn er 36 maatschappelijke akkoorden afgesloten door
tientallen bedrijven, kennisinstellingen, maatschappelijke en overheidsorganen,
waarmee de ondertekenaars aangeven welke extra bijdrage ze gaan leveren aan
het behalen van één of meerdere Millenniumontwikkelingsdoelen.
Er zijn afspraken gemaakt met bedrijven en organisaties over onder meer duurzaam
inkopen, verbetering van beroepsonderwijs in ontwikkelingslanden
en de oprichting van een fonds om wisselkoersrisico’s voor ondernemers
in ontwikkelingslanden af te dekken. Hiervoor wordt door andere partijen dan
Buitenlandse Zaken naar schatting 250 miljoen euro ingezet. Deze akkoorden
geven uitwerking aan vernieuwende ideeën om de Millenniumdoelen dichterbij
te brengen. Naar aanleiding van de consultaties tijdens de 100-dagen-dialoog
van het Kabinet en de waardevolle initiatieven voor het opzetten van allianties,
heeft de minister voor Ontwikkelingssamenwerking voor de getekende en eventuele
nieuwe akkoorden € 50 miljoen beschikbaar gesteld, in de vorm van
het Schoklandfonds. Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan de uitwerking
van het fonds, waarna de criteria zullen worden gepubliceerd.Belangrijk uitgangspunt voor de akkoorden is dat de samenwerking een extra
bijdrage moet leveren aan het halen van de Millenniumdoelen. Dit kan bijvoorbeeld
door een andere benadering dan tot nu toe te volgen, of door optimaal gebruik
te maken van de synergie binnen het samenwerkingsverband. Verder zullen de
verschillende partners allen substantieel moeten bijdragen aan de uitvoering
van een initiatief (materieel e/o immaterieel). Substantieel, om te garanderen
dat de partners ook bereid zijn de eventuele risico’s te delen. Bijdragen
uit de door mij beschikbaar gestelde middelen zijn bedoeld als net de extra
stimulans om de plannen uit te voeren.In het kader van het Schoklandfonds zijn nog geen concrete financiële
toezeggingen gedaan, met name omdat de afgesloten akkoorden nu concreet worden
uitgewerkt door de verschillende partners. Indien aanvragen niet worden gehonoreerd,
zal daartegen de normale bestuursrechtelijke rechtsbescherming openstaan,
zoals neergelegd in de Algemene Wet Bestuursrecht.Het Akkoord van Schokland op 30 juni jl. is onderdeel van het kabinetsbrede
project «de Millenniumdoelen dichterbij», ook wel het project
2015 genoemd. Dit past in het algehele beleid om deze kabinetsperiode actief
in te zetten om de achterstanden in het behalen van de Millenniumdoelen te
verminderen. Dit houdt dus niet op met het Akkoord van Schokland. In het kader
van project 2015 zal de minister voor Ontwikkelingssamenwerking initiatieven
blijven stimuleren die hier een bijdrage aan kunnen leveren.53Wat is de rol van het ministerie als publieke partner
in de gevormde Schokland akkoorden? Op welke wijze draagt de overheid bij
aan het verminderen van de risico’s in de nieuwe public private partnerschappen
gevormd onder Schokland?De rol van het ministerie in de maatschappelijke akkoorden is veelal een
stimulerende en faciliterende. Dit betekent dat het ministerie actief betrokken
is bij het totstandkomen en uitvoeren van de akkoorden. Daarnaast is het ministerie
in sommige gevallen ook medefinancier. Het uiteindelijke doel is dat het bundelen
van de inbreng van verschillende partners leidt tot een vernieuwende, effectieve
aanpak om de lokale ontwikkeling te stimuleren. Actieve deelname van de overheid
in de akkoorden, niet alleen financieel maar vooral ook inhoudelijk, vergroot
het succes op het slagen van de akkoorden en vermindert daarmee het risico
voor de partners.54Met welk bedrag wordt de macrosteun aan Uganda verlaagd?
Wordt dit gekorte bedrag ingezet middels andere kanalen ter ondersteuning
van Uganda? (p. 26)De macrosteun aan Uganda (voor het jaar 2007–2008) wordt gekort
met € 6 miljoen (van € 21,9 naar € 15,9 miljoen).
Daarnaast wordt een bedrag van € 6 miljoen aangehouden tot het einde
van het begrotingsjaar, tot wanneer de overheid van Uganda kan aantonen dat
daadwerkelijke kwalitatieve verbeteringen worden geboekt in de onderwijssector (incentive tranche). In dat kader wil ik met zoveel mogelijk
donoren in een gezamenlijke brief aan president Museveni onze zorgen over
de governance uiten, en de noodzaak onderstrepen om de effectiviteit van begrotingssteun
mee te laten tellen in beslissingen over die steun.De korting op de macrosteun wordt niet overgeheveld naar andere kanalen
ter ondersteuning van Uganda.Los van macrosteun wordt nog meer dan in de vorige jaren aandacht besteed
aan flankerend beleid, zoals op het gebied van corruptiebestrijding en versterking
van de rechtsstaat. In dit kader zegde Nederland recentelijk toe de Ugandese
overheid te steunen bij de uitvoering van zijn plan voor de wederopbouw van
Noord-Uganda, en wel specifiek voor de opbouw van rechtbanken en gevangenissen
in Noord-Uganda en opbouw van de politie in de Noord-Oostelijke provincie
Karamoja (€ 5 miljoen). Ook droeg Nederland dit jaar wederom bij
aan de vredesbesprekingen tussen de regering van Uganda en de rebellenbeweging
Lord’s Resistance Army (€ 1 miljoen). Voor de nog steeds noodzakelijke
humanitaire hulp trok Nederland dit jaar eveneens een fors bedrag uit, recentelijk
nog verhoogd met een extra bijdrage in reactie op de grootschalige overstromingen
die Uganda troffen (€ 7,5 miljoen voor reguliere humanitaire hulp
verhoogd met € 2 miljoen voor overstromingen).55Waarom wordt de macrosteun aan Uganda en Vietnam verlaagd?Nederland hecht groot belang aan vooruitgang op het terrein van politiek
bestuur, verwezenlijking van de rechtsstaat en corruptiebestrijding in de
OS-partnerlanden. Vorig jaar is dan ook besloten bij de toetsing van de situatie
in de OS-partnerlanden meer gewicht toe te kennen aan de goedbestuursanalyse.
Daarbij werd in het bijzonder de nadruk gelegd op goedbestuursdimensies voice & accountability, rule of
law en corruptiebestrijding. Op grond van deze aangescherpte toetsing
is besloten tot een korting op de begrotingssteun aan Uganda en Vietnam.De macrosteun aan Uganda wordt verlaagd, aangezien
de Ugandese regering nog niet voldoende vooruitgang heeft geboekt op gebied
van goed bestuur (voornamelijk op het gebied van onafhankelijkheid van de
rechterlijke macht en vrijheid van vereniging en vergadering, met name voor
de oppositie) en mensenrechten (schendingen zoals marteling, gewelddadig ontwapeningsbeleid
in de Karamoja regio).Vietnam scoort op de drie voornoemde goedbestuursdimensies
onvoldoende, hoewel de situatie de laatste jaren langzaam verbetert. De onvoldoende
is echter wel aanleiding geweest om in 2007 tot een korting over te gaan.
Gezien de economische groei in Vietnam en de beperkte donorafhankelijkheid
van dit land vindt momenteel een heroriëntatie plaats van de bilaterale
samenwerking. In dit licht is er geen perspectief op terugkeer naar het niveau
van de begrotingssteun aan Vietnam in 2006.56Kunt u een uitsplitsing en onderbouwing geven van de
verschillende maatregelen die tezamen de reeks «overige armoedebestrijding»
vormen? Waarom wordt in de toelichting voornamelijk over verhogingen gesproken,
terwijl de cijfers per saldo een vermindering van het totaalbudget laten
zien? Wat wordt bedoeld met de opmerking op p. 26 «De mutaties
onder dit kopje worden ook beïnvloed door het gebruikelijke parkeerkarakter
van dit begrotingsonderdeel»? Hoe verhoudt het parkeren van budgetten
in afwachting van definitieve toedeling, zich tot het nagenoeg afwezig zijn
van budgetflexibiliteit.Artikelonderdeel 4.2 betreft het significant verminderen van het percentage
mensen dat moet rondkomen van minder dan een dollar per dag. Op dit artikelonderdeel
zijn enerzijds uitgaven opgenomen die met name samenhangen met het verbeteren
van het algemene kader voor armoedebestrijding in ontwikkelingslanden. Het
gaat hierbij onder meer om schuldverlichting, macrosteun en bijdragen aan
gespecialiseerde VN-organisaties zoals UNIDO en UNDP, alsmede het Wereld Bank
partnership-programma. Mutaties voor 2008 betreffen onder meer: verlaging
bij de sectordoorsnijdende landenprogramma’s met EUR 6,8 miljoen,
verlaging van de niet-sectorale institutionele ontwikkeling met EUR 1,25
miljoen, verhoging van het International Labor Organisation (ILO) partnership
programma met EUR 2 miljoen, verhoging voor een bijdrage aan een Trustfund
voor algemene ondersteuning van de overheid in Burundi met EUR 10,5 miljoen,
verhoging ten behoeve va het One-UN programma met EUR 5 miljoen.Anderzijds worden op artikelonderdeel 4.2 de begrotingsgelden die samenhangen
met de mutaties van het ODA-budget (zowel positief als negatief) verwerkt.
Deze worden op gezette momenten in de begrotingscyclus over de overige artikelonderdelen
verdeeld en daarmee ter autorisatie voorgelegd aan het parlement. De daling
die thans op dit artikelonderdeel zichtbaar is, is dus vooral technisch van
aard en hangt samen met de toedeling aan andere artikelen.57Kunt u een uiteenzetting geven van de belangrijkste
posten waarop bezuinigd wordt in het kader van overige armoedebestrijding
en tevens waar dit geld nu voor wordt aangewend?Zie ook het antwoord op vraag 56. De per saldo verlaging van artikelonderdeel
4.2 is vooral technisch van aard vanwege de toedeling van gereserveerde begrotingsmiddelen
naar andere artikelonderdelen.58Komen de extra gelden voor duurzame energie in ontwikkelingslanden
daadwerkelijk bovenop de 0,8% BBP, zoals beloofd in het coalitieakkoord
en in de miljoenennota? Waar is dat terug te vinden in de begrotingstabellen?
Worden deze gelden deels toegerekend aan ODA? Zo ja, welk bedrag en waarom?In het coalitieakkoord is aangegeven dat in de periode 2008–2011
extra middelen vrijgemaakt en geoormerkt worden voor duurzame energie in ontwikkelingslanden.
Het gaat hierbij om een totaal bedrag van EUR 500 miljoen. Hiervan is
een bedrag van EUR 375 miljoen additioneel aan de 0,8% BNP. De
overige EUR 125 miljoen kan gefinancierd worden doordat er bij Voorjaarsnota
meerjarig middelen zijn vrij gevallen door lager dan verwachte schuldkwijtschelding.
Zie ook het antwoord op vraag 2 naar aanleiding van de HGIS-nota.Deze middelen zijn in de begroting grotendeels opgenomen onder artikel
6 (Beter beschermd en verbeterd milieu). De beleidsmatige invulling van deze
extra middelen is nog niet afgerond. De Tweede Kamer zal binnenkort nader
geïnformeerd worden over de precieze aanwending van de EUR 500 miljoen
voor duurzame energie in ontwikkelingslanden. Deze EUR 500
miljoen wordt volledig besteed volgens de OESO/DAC-criteria en bestaan geheel
uit ODA-middelen.59Waarom komen de extra uitgaven voor duurzame energie
(€ 50 mln in 2008) zoals opgenomen in het coalitieakkoord en in
de miljoenennota niet terug in de tabel Opbouw uitgaven? Waar staan deze uitgaven
in de begroting en hoe zullen ze worden ingezet?De extra uitgaven voor duurzame energie zijn abusievelijk niet geëxpliciteerd
in de tabel Opbouw uitgaven op blz. 27 van de Memorie van Toelichting.
Wel zijn de extra middelen voor duurzame energie grotendeels opgenomen in
het Verdiepingshoofdstuk van de Memorie van Toelichting, op blz. 135. De extra
middelen zullen worden ingezet langs vier lijnen: 1) toepassing van duurzaamheidscriteria
bij grootschalige energieproductie, vooral bij biomassa, 2) energievoorziening
in het Grote Merengebied 3) programma’s gericht op meer toegang tot
energie en 4) samenwerking met Indonesië bij duurzame energie. De Tweede
Kamer zal binnenkort hierover nader worden geïnformeerd. Het grootste
deel van de extra uitgaven staat onder artikel 6.1.60Waarom wordt voor mensenrechten in 2008 13 miljoen
uitgegeven terwijl in de 3 jaren daarna maar 4 miljoen wordt begroot? (p. 27)De financiële tabel van de begroting op hoofdlijnen heeft betrekking
op mutaties ten opzichte van de ontwerpbegroting 2007. De totaal beschikbare
middelen worden gepresenteerd in de tabel «budgettaire gevolgen van
beleid» in beleidsartikel 2. Het mensenrechtenfonds van EUR 20
miljoen maakt onderdeel uit van de daar gepresenteerde middelen voor 2008
op artikel 1.2.Op basis van de ervaringen wordt besloten over werkwijze en omvang van
het fonds in latere jaren. Ramingen hiervoor zijn anderhalve nog niet opgenomen.
Dit verklaart de lagere cijfers voor artikel 1.2 vanaf 2009.61Hoe is het negatieve getal van 49 miljoen voor onderwijs
in 2008 opgebouwd?De EUR – 49 miljoen is een saldo en is als volgt opgebouwd:Een verlaging van de Nederlandse bijdrage aan het Fast Track Initiative
(EUR 40 miljoen). Verlaging van het centrale onderwijs budget wegens
het niet doorgaan van een Silent Partnership in Ghana en de naar beneden bijgestelde
ramingen voor het Early Childhood Development programma en de steun aan een
fonds voor post-primair onderwijs (EUR 25 miljoen). Een verlaging wegens
vertraagde opstart van de bilaterale onderwijsprogramma’s in Pakistan
(EUR – 8 miljoen) en Indonesië (EUR – 5
miljoen) en de intensivering van de sector basisonderwijs (artikel 5.1) zoals
gemeld aan de kamer in de Voorjaarsnota 2007 (EUR 29 miljoen).Samengevat: –40–25–8–5+29=EUR – 49.62Waar gaat de EUR 288 mln voor ondernemingsklimaat
over de jaren 2008 en 2009 naar toe?De toename van de uitgaven voor ondernemingsklimaat wordt voor het grootste
gedeelte veroorzaakt door een stijging in de uitgaven van het ORET-programma
met respectievelijk EUR 124 mln. in 2008 en EUR 92 mln. in 2009.
Daarnaast wordt er extra geld ter beschikking gesteld voor de
MFS programma’s duurzame ontwikkeling: EUR 17 mln. in 2008 en EUR 16
mln. in 2009. Tevens wordt in 2009 EUR 33 mln. extra ter beschikking
gesteld voor de PSOM programma’s. Tenslotte vinden er beperkte mutaties
plaats op IFC; het PUM-programma en het MOL Fonds.63Hoeveel draagt het kabinet in totaal bij aan het realiseren
van de MDG’s? Kan een onderverdeling naar financiële inzet per
MDG gemaakt worden? Kan deze inzet, gelet op de recente mid-term-review, enige
garantie bieden om het daadwerkelijk behalen van de MDG’s in 2015? Zo
neen, waar liggen in dat opzicht de knelpunten en wat is de omvang van evt.
nog noodzakelijke inzet en benodigde financiële middelen om realisatie
in 2015 wel mogelijk te maken?De bijdrage van het kabinet aan de MDG’s is opgenomen in onderstaande
tabel.Totaal ODA uitgaven voor MDG’s (in EUR miljoen)20072008 MDG 13 347.83 487.7 MDG 2526.7493.2 MDG 35.024.9 MDG 4 & 5137.3148.9 MDG 6295.7302.2 MDG 7405.6424.8 MDG 81.71.3In deze tabel zijn geen toerekeningen meegenomen. Voor
de ODA-uitgaven voor specifieke thema’s inclusief toerekeningen wordt
verwezen naar bijlage 5, 6 en 7 in de HGIS-nota 2008.Alle ODA-uitgaven die niet specifiek aan één van de MDG’s
gerelateed zijn in de bovenstaande tabel ondergebracht onder MDG 1 en MDG8,
aangezien deze MDG’s bijdragen aan armoedevermindering in brede zin.Of de MDG’s in 2015 daadwerkelijk behaald zullen worden, hangt af
van de inspanningen van ontwikkelingslanden zelf en de bijdragen van alle
donoren. Aangezien de Nederlandse bijdrage slechts één van de
vele factoren is die van invloed zijn op het al dan niet realiseren van de
MDG’s, bieden de Nederlandse inspanningen dus geen garantie voor het
behalen van de MDG’s. Voor de knelpunten in de MDG-bereiking verwijzen
wij u graag door naar het Millenium Goals Development Report van de Verenigde Naties, dat jaarlijks uitkomt. Voor de bijdrage
van Nederland aan de MDG’s verwijzen we naar de MDG-scan «Nederlandse
ontwikkelingssamenwerking en de Millennium Ontwikkelingsdoelen» (TK
31 105). In deze scan wordt de voortgang per MDG geanalyseerd. Hierdoor
wordt zichtbaar wat de knelpunten zijn voor de realisatie van de MDG’s
in 2015. Mede op basis van deze analyse heeft Nederland besloten om te intensiveren
op MDG 3 en MDG 5. Een nadere onderbouwing van de keuze voor deze beleidsprioriteiten
wordt gegeven in de beleidsbrief «Een zaak van iedereen».64Waarom komen de extra uitgaven voor duurzame energie
(€ 50 mln. in 2008) zoals opgenomen in het coalitieakkoord en in
de miljoenennota niet terug in de tabel Opbouw uitgaven? Waar staan deze uitgaven
in de begroting en hoe zullen ze worden ingezet?De extra uitgaven voor duurzame energie zijn abusievelijk niet geëxpliciteerd
in de tabel Opbouw uitgaven op blz. 27 van de Memorie van Toelichting. Wel
zijn de extra middelen voor duurzame energie grotendeels opgenomen
in het Verdiepingshoofdstuk van de Memorie van Toelichting, op blz. 135. De
Tweede Kamer zal binnenkort nader geïnformeerd worden over de precieze
aanwending van de additionle middelen voor duurzame energie in ontwikkelingslanden.65Het beleid m.b.t. fragiele staten zal geïntensiveerd
worden. Welk budget zal gebruikt worden voor de versterking van de positie
van maatschappelijke organisaties en maatschappijopbouw? Welk budget zal gebruikt
worden voor het versterken van statelijke actoren?De specifieke aanpak en financiering per land hangt af van de internationale
arbeidsverdeling en de mogelijkheden ter plaatse. Zo verloopt in Afghanistan
capaciteitsopbouw voor een groot deel via de VN. In DRC heeft de EU een gezamenlijk
programma gericht op de juridische sector. NGO’s krijgen zowel bilateraal
als multilateraal ondersteuning, bijvoorbeeld voor noodhulp in fragiele staten.In fragiele staten staat het effectiever en legitiemer laten functioneren
van staat en bestuur centraal. Immers, in de huidige globale politieke constellatie
kan alleen een adequaat functionerende staat op langere termijn duurzame stabiliteit
en ontwikkeling mogelijk maken. Een adequaat functioneren de staat is nu juist
wat in fragiele staten ontbreekt.Vanzelfsprekend kunnen maatschappelijke actoren goed bijdragen aan het
beter en legitiemer doen laten functioneren van de staat. Bijvoorbeeld in
hun advocacy rol als countervailing
power, door facilitatie van quiet diplomacy
of door namens de staat tijdelijk te voorzien in elementaire publieke diensten,
zoals gezondheid en water. Dit laatste is vooral wenselijk wanneer lokale
bestuurscapaciteit ontbreekt en is een oplossing voor de korte termijn.De subsidiekaders van de Thematische Mede Financiering (TMF, tot 2008)
en het Mede Financierings Stelsel (MFS, van 2008–2011) zijn met name
bedoeld voor het mogelijk maken van zulke activiteiten door Nederlandse NGO’s
in samenwerking met hun Zuidelijke counterparts. Verder zal Nederland de samenwerking
met UNDP (Bureau for Crisis Prevention and Recovery) en anderen intensiveren
voor het versterken van de internationale aanpak van fragiele staten.66Hoe zal het totale budget verdeeld worden over verschillende
activiteiten en instrumenten (economische groei, vredesopbouw, DDR en SSR)?
Hoe worden de budgettaire intensiveringen over de instrumenten/activiteiten
verdeeld?Het budget dat ingezet kan worden voor fragiele staten beleid bestaat
uit een viertal componenten. Het Stabiliteitsfonds, de intensiveringsmiddelen
ten aanzien van fragiele staten, wederopbouwmiddelen en middelen voor humanitaire
hulp. Uit de aard der zaak is slechts ten dele aan te geven voor welke activiteiten
deze middelen ingezet zullen worden.Conform afspraak met uw Kamer wordt uit het Stabiliteitsfonds minimaal
vijfenzeventig procent van de middelen ingezet in de prioritaire regio’s
ten gunste van activiteiten als SSR, DDR en vredesopbouw. Tevens kent het
Stabiliteitsfonds richtsnoerbedragen voor ontmijnen en kleine wapens (zoals
bepaald door uw Kamer) van respectievelijk € 12,6 en € 2,3
miljoen voor 2008.Voor wat betreft de inzet van de intensiveringsmiddelen verwijzen wij
u graag naar de fragiele staten notitie die wij u in de beleidsbrief reeds
toezegden. Deze zal u op korte termijn toekomen.Wederopbouwmiddelen zijn slechts begroot voor Afghanistan, Sudan, Burundi
en de Westelijke Balkan. De inzet van wederopbouwmiddelen vindt voor een belangrijk
deel plaats via Multi Donor Trust Funds waaruit een breed scala aan activiteiten
gefinancierd wordt die zoveel mogelijk zijn afgestemd op de prioriteiten en
de begroting van de ontvangende overheid. U kunt hierbij denken aan infrastructurele
projecten en aan programma’s voor capaciteitsopbouw. Voor het andere
deel zullen deze middelen in overeenstemming met nader te definiëren
lokale behoeftes ingezet worden. Ontwikkelingen en context zullen daarbij
een grote rol spelen.De humanitaire middelen zullen, tot slot, daar worden ingezet waar zich
significante humanitaire noden voordoen.67T.a.v. de extra middelen voor fragiele staten (welke
het gevolg zijn van beleidsmatige wijzigingen), lijkt er een verschil te bestaan
tussen de bedragen genoemd in de beleidsagenda en de bedragen en toelichtingen
uit de verdiepingsbijlage van de begroting. Kan worden aangegeven welk bedragen
de Kamer voor opbouw van fragiele staten zal autoriseren als de huidge begroting
wordt aangenomen: € 52 mln. extra (p. 27) of € 15
mln. extra (p. 47 en p. 131)? Wat verklaart dit verschil in omvang?
Wat verklaart het verschil in omvang wat betreft het extra geld dat meerjarig
beschikbaar is gekomen voor wederopbouw van fragiele staten zoals genoemd
in de beleidsagenda van de begroting enerzijds en in de verdiepingsbijlage
als toelichting op artikel 2 anderzijds?De mutaties in de tabel op blz. 27 bij de beleidsagenda hebben betrekking
op het verschil tussen de stand ontwerpbegroting 2007 en de stand ontwerpbegroting
2008. Hierbij is dus inderdaad voor 2008 sprake van een verhoging van EUR 52
miljoen bij artikelonderdeel 2.5. De mutatie van EUR 15 miljoen die onder
beleidsartikel 2 (blz. 47) en de Verdiepingsbijlage (blz. 131) wordt
genoemd heeft betrekking op het verschil tussen de stand bij de voorjaarsnota
2007 en de stand ontwerpbegroting 2008. Oftewel, het verschil wordt verklaard
uit het feit dat het om twee verschillende tijdsperiodes gaat.68Op welke wijze gaat Nederland zich sterk maken voor
afschaffing van de doodstraf? Hoe staat het met het EU-initiatief om in VN-kader
tot een wereldwijd moratorium op de doodstraf te komen?Nederland maakt zich op verschillende wijzen sterk voor afschaffing van
de doodstraf.Nederland is actief bij het voorbereiden van démarches in EU-kader
in landen waar executies ophanden zijn of hebben plaatsgevonden. Een recent
voorbeeld is de executie van Tsehaye Wolde Selassie in Ethiopië op 8 augustus
jl. Een ander voorbeeld is de executie van 15 ter dood veroordeelden in Afghanistan
op 8 oktober jl., waarbij de Nederlandse ambassadeur in zijn hoedanigheid
van lokaal EU-voorzitter het initiatief nam tot de EU-démarche en deze
uitvoerde. In beide gevallen werd met de executies een feitelijk moratorium
doorbroken. EU-démarches worden ook uitgevoerd in landen die geen moratorium
kennen, bijvoorbeeld wanneer het een executie van een minderjarige betreft.
Bij anti-doodstraf démarches draagt de EU haar standpunt ten gunste
van wereldwijde afschaffing van de doodstraf uit en verzoekt
de regering een eventueel doorbroken moratorium opnieuw in te stellen.Naast inspanningen om derde landen te overtuigen van het principiële
belang van afschaffing van de doodstraf dan wel instelling van een moratorium,
is Nederland ook actief om in VN-verband de steun voor wereldwijde afschaffing
van de doodstraf te vergroten. Nederland is nauw betrokken bij het EU-initiatief
om tijdens de 62ste Algemene Vergadering van de VN een resolutie in te dienen
die oproept tot de instelling van een wereldwijd moratorium als eerste stap
op weg naar afschaffing van de doodstraf. Inmiddels is dit initiatief verbreed
met een groep van 9 landen uit alle regio’s, die als co-auteurs fungeren
van de ontwerp-resolutie en gezamenlijk met de EU de steun van zoveel mogelijk
landen trachten te verwerven. Aanvaarding van de resolutie zal een belangrijke
stap zijn om het internationale draagvlak te vergroten in de strijd voor afschaffing
van de doodstraf.Een belangrijke manier om afschaffing van de doodstraf dichterbij te brengen
is het ondersteunen van niet-gouvernementele organisaties die zich richten
op analyse en lobby ten behoeve van afschaffing van de doodstraf. Dit kan
een wereldwijd karakter hebben, maar eveneens is het van belang het draagvlak
in bepaalde regio’s te vergroten. Dergelijke activiteiten komen in aanmerking
voor financiering uit het mensenrechtenfonds.69Nederland heeft het VN verdrag inzake de rechten van
mensen met een handicap getekend; op welke wijze zal de uitvoering van dit
verdrag gestalte krijgen binnen operationele doelstelling 2? Is Nederland
voornemens dit verdrag te ratificeren?In de politieke en mensenrechtendialoog stellen Nederlandse ambassades,
al dan niet in EU-kader, ratificatie van internationale verdragen, waaronder
het gehandicaptenverdrag, aan de orde. Indien ratificatie heeft plaatsgevonden,
behoort het tot de mogelijkheden om desgevraagd landen (financieel) te ondersteunen
bij de vertaling van de verplichtingen die voortvloeien uit deze internationale
verdragen naar nationale wet- en regelgeving.Nederland is voornemens het Verdrag inzake de rechten van mensen met een
handicap te ratificeren. Het proces daarvoor is in gang gezet.70Is het waar dat in Qatar zesduizend leden van een stam
het Qataarse staatsburgerschap zonder geldige reden ontnomen is, zoals Amnesty
International in het jaarboek 2006 meldt? Is het waar dat vrouwen werden gediscrimineerd
op grond van verscheidene wetten en praktijken? Heeft de Nederlandse regering
hierover opheldering gevraagd bij de Qataarse autoriteiten? Zo ja, wat was
de reactie?Het gaat om leden van de (Al-Ghafran tak van de) Al Murra stam (waartoe
ook de Emir zelf behoort, evenals een groot deel van de Qatari bevolking).
Aan ca. 6000 leden van deze groep zou in 2004/2005 het Qataarse staatsburgerschap
zijn ontnomen omdat zij naast de Qataarse nationaliteit ook de Saudi nationaliteit
zouden hebben bezeten (hetgeen zij overigens ontkennen); rechtsgrond zou zijn
de Qataarse nationaliteitswet (2004), die dubbele nationaliteit c.q. een tweede
nationaliteit naast de Qataarse verbiedt.Volgens het meest recente AI jaarboek van 2007 zou de Qataarse regering
bezig zijn de zaak te heroverwegen en zou inmiddels aan 4000 van de 6000 hun
Qataarse nationaliteit hebben teruggegeven. De overige gevallen zouden nog
in behandeling zijn.Voor de wet bestaat er inmiddels officieel gelijkheid van de sexen. De
in 2005 in werking getreden Grondwet bepaalt gelijkheid van man en vrouw.
In de praktijk heeft men in Qatar, evenals andere Golfstaten, echter te maken
met een nog altijd zeer behoudende, traditionele maatschappij, waar de verhouding
tussen man en vrouw primair wordt bepaald door religieus culturele leefregels,
die maar langzaam veranderen. Zoals bekend is de in de Sharia belichaamde
positie van de vrouw (althans in de gangbare interpretatie daarvan) in westerse
ogen niet gelijkwaardig aan die van de man.De Qataarse regering, onder aanvoering van de Emir en zijn «first
lady», Sheikha Mozah, geldt als actieve voorvechter van democratisering,
incl. vrouwenrechten. Men stuit daarbij echter op een behoudende elite, voor
wie al die veranderingen niet zozeer hoeven, en die veelvuldig op de rem trapt.
Desalniettemin is er in de laatste 12 jaar veel veranderd. Vrouwen mogen inmiddels
autorijden (was voor 1995, evenals in het KSA verboden!), zij genieten actief
en passief kiesrecht, zij kunnen zich steeds meer bewegen zonder de aanwezigheid
van een mannelijke escort, steeds meer vrouwen werken en bekleden zelfs steeds
meer belangrijke (publieke) functies (b.v. minister van Onderwijs, Dean van
de Qatar University), Verder zijn vrouwelijke studenten inmiddels op de universiteiten
in Doha in de meerderheid, zeker v.w.b. het voltooien van hun studie.In EU-verband worden bovengenoemde verbeteringen in de positie van de
vrouw ondersteund, waarbij steeds wordt gezocht naar Qataarse aanzetten tot
democratisering, incl. het bevorderen van vrouwenrechten (zoals de instelling
enige tijd geleden van een vrouwenrechten comité) die kunnen worden
gesteund, b.v. middels bezoeken.71Bent u bereid het wapenembargo tegen Sudan in internationaal
verband aan te scherpen?Kunt u uw antwoord toelichten? (p. 31)Aanscherping van het wapenembargo door de VN-Veiligheidsraad lijkt op
dit moment niet haalbaar. Het probleem is overigens niet zozeer dat het bestaande
wapenembargo zou moeten worden aangescherpt, maar dat het bestaande wapenembargo
beter moet worden nageleefd. Nederland zal landen die zich niet of onvoldoende
aan het wapenembargo houden hierop blijven aanspreken. Het wapenembargo van
de EU gaat overigens al verder dan dat van de VN.72Bent u bereid in EU-verband te onderzoeken om de katoenovereenkomst
met Eritrea op te schorten vanwege de aanhoudende ernstige mensenrechtenschendingen
in dat land? Zo ja, wanneer doet u dat? Indien neen, waarom niet? (p. 31)Er bestaat geen specifieke katoenovereenkomst tussen de Europese Unie
en Eritrea. Voor wat betreft het Verdrag van Cotonou kunnen wij u het volgende
meedelen: een politieke dialoog met Eritrea op basis van artikel 8 van het
Verdrag van Cotonou komt momenteel niet van de grond. Nederland zal daarom,
mede in het licht van onze brief aan de Tweede Kamer van 4 april 2007
(22 831, nr. 54), opnieuw nagaan welke steun er momenteel in EU-Raadskader
bestaat voor politieke consultaties conform artikel 96 van het Verdrag van
Cotonou.73Heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken een notitie
over de Nederlandse strategie ten aanzien van China naar aanleiding van de
Olympische Spelen geschreven (een «Olympische notitie»)?
Zo ja, bent u bereid deze aan de Kamer te sturen? Indien neen, waarom niet?Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft geen notitie over een brede
Nederlandse strategie ten aanzien van China naar aanleiding van de Olympische
Spelen opgesteld. Wel voeren de ministeries Buitenlandse Zaken (BZ) en Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (VWS) met NOC*NSF regelmatig overleg over, onder andere,
de politieke dimensie van de Olympische Spelen. Als uitvloeisel van dit overleg
hebben beide ministeries een gemeenschappelijke beleidslijn opgesteld over
de mensenrechtensituatie in China in relatie tot de Olympische Spelen. Daarnaast
voeren beide ministeries een openhartige dialoog met Nederlandse mensenrechten
ngo’s over het te voeren beleid ten aanzien van de mensenrechtensituatie
in China en de Olympische Spelen.De hierboven genoemde gemeenschappelijke beleidslijn ten aanzien van mensenrechten
en de Olympische Spelen komt op het volgende neer: De Nederlandse inspanningen
ten aanzien van Olympische Spelen in China zijn primair gericht op sportieve
prestaties. De Nederlandse overheid zal daarom met de organiserende partijen
samenwerken om deze Spelen in China succesvol te laten verlopen. Tegelijkertijd
schept het gastheerschap van de Spelen verwachtingen bij het brede publiek
en ngo’s op mensenrechtengebied. De Chinese regering lijkt tegen deze
achtergrond meer bereid tot een dialoog over de mensenrechtensituatie. Nederland
en de EU zullen op de grotere Chinese ontvankelijkheid inspelen. Tijdens bilaterale
gesprekken met de Chinese autoriteiten zijn de Spelen en de mensenrechten
reeds aan de orde geweest. Deze dialoog zal worden voortgezet; Nederland zal
China blijven aanspreken op zijn verantwoordelijkheden op mensenrechtengebied.
Dit zal ook in EU-kader gebeuren.74Nederland heeft het voortouw gehad bij de oprichting
van een Groep van Internationale Waarnemers die de activiteiten van de Sri-Lankaanse
onderzoekscommissie naar de schending van mensenrechten kritisch zou moeten
volgen. Wat heeft deze Groep van Internationale Waarnemers tot op heden gedaan
en met welk effect? Geeft de reactie van Sri Lanka op de uitingen van de Groep
van Internationale Waarnemers de Nederlandse regering aanleiding om zich in
EU-verband sterk te maken voor een resolutie van de VN Mensenrechtenraad over
Sri Lanka? Op welke manier blijft Nederland zich sterk maken voor hervatting
van het vredesproces in Sri Lanka, ook als de OS-partnerrelatie binnen enkele
jaren wordt beëindigd?De Groep van Internationale Waarnemers begon in februari 2007 met de waarnemingswerkzaamheden
en heeft daarover twee keer schriftelijk gerapporteerd aan de president van
Sri Lanka. Daarnaast hebben de waarnemers in drie openbare verklaringen informatie
verstrekt over hun waarnemingen en de zorgen die zij daarbij hebben. De zorgen
betreffen de trage voortgang en het gebrek aan transparantie bij de onderzoeken,
de betrokkenheid van het bureau van de Procureur Generaal die aanleiding geeft
voor gerede twijfel over de onpartijdigheid van de onderzoekscommissie, het
ontbreken van getuigenbeschermingsmaatregelen en slechte toegankelijkheid
tot relevante informatie. Oproepen aan de overheid en aan de onderzoekscommissie
om terzake maatregelen te nemen, zijn tevergeefs geweest. Op 24 september
2007 heeft de onderzoekscommissie in een brief, die blijk gaf van een non-constructieve,
zelfs vijandige houding jegens de waarnemers, laten merken dat er geen bereidheid
is tot concessies, vooral niet ten aanzien van de rol van de PG. In aanloop
naar de zesde zitting van de Mensenrechtenraad in september jl. heeft de EU
op aandringen van Nederland zich ingezet voor een voorzittersverklaring over
de mensenrechtensituatie in Sri Lanka. Hierover kon echter geen consensus
worden bereikt. De EU heeft daarop de tekst van de ontwerpresolutie geactualiseerd
en met delegaties overleg gevoerd om te komen tot een uitspraak van de Raad
over Sri Lanka. De bespreking van de resolutie over Sri Lanka is uitgesteld
tot december. Dit diplomatieke EU-offensief heeft er mede toe geleid dat Sri
Lanka mw. Arbour, de VN-Hoge Commissaris voor de mensenrechten heeft uitgenodigd
voor een bezoek. Inzet van haar bezoek was te komen tot een overeenkomst met
de Sri Lankaanse autoriteiten voor een substantiële vertegenwoordiging
van het Hoge Commissariaat voor de mensenrechten verspreid over het land,
met een volledig mandaat voor het bevorderen en beschermen van mensenrechten.
Dit bezoek vond plaats van 8–13 oktober. In een persverklaring
is Mw. Arbour ingegaan op het overheidsstandpunt dat de nationale mechanismen
adequaat zijn, in tegenstelling tot het gebrek aan vertrouwen dat het maatschappelijk
middenveld heeft uitgesproken over de werking van instituties die de mensenrechten
moeten waarborgen. In sterke bewoordingen heeft zij een oordeel geveld over
de onderzoekscommissie die het volgens haar heeft nagelaten om het vertrouwen
en de steun van het publiek te winnen. De commissie had dit kunnen bevorderen
door middel van openbare verhoren. Mw. Arbour wijst er voorts op dat de onderzoekscommissie
een ad-hoc maatregel is, in antwoord op ernstige schendingen. De commissie
kan daarom geen substituut zijn voor bestaande organen en zou geen belemmering
moeten vormen voor het zoeken naar effectievere manieren om de mensenrechten
te beschermen.Nederland zal erop aandringen dat Mw. Arbour in december in de Raad rapporteert
over haar bezoek en zal zich in EU-verband blijven inzetten voor een uitspraak
van de Raad over de mensenrechten in Sri Lanka.De beëindiging van de OS-partnerrelatie met Sri Lanka betreft de
afbouw van de OS-projecten portefeuille en zal geen gevolgen hebben voor de
politieke dimensie van het werk van de ambassade. Ten aanzien van het vredesproces,
dat op dit moment geheel stil ligt, ondersteunt Nederland het trekkerschap
van Noorwegen, één van de co-chairs van het vredesproces. Helaas
worden de perspectieven op hervatting zeer gering ingeschat.75Wanneer komt de nieuwe mensenrechtenstrategie uit die
Nederland momenteel ontwikkelt? Welke organisaties en burgers zijn bij het
ontwikkelen van die strategie betrokken? Zal er in die strategie ook aandacht
zijn voor kwetsbare groepen in de aidsbestrijding zoals druggebruikers, homoseksuelen,
prostituees en het bijzonder hiv-geïnfecteerde mensen? Wordt er afgestemd
tussen de aids-ambassadeur en de mensenrechten-ambassadeur over de rechten
van kwetsbare groepen in het kader van aids; over aids stigma en de problematiek
van toegang tot informatie, preventie, zorg en behandeling van aids bij kwetsbare
groepen? Wordt in het ambassadeursonderzoek in de partnerlanden naar de positie
van homoseksuelen ook gekeken naar de toegang van deze groep tot aids preventie,
zorg en behandeling? Welke 8 ambassades zullen actief bijdragen aan donorcoördinatie
en harmonisatie van de nationale aids respons? Financiert Nederland ook zg.
harm reduction programma’s, zoals programma’s voor spuitomruil
voor druggebruikers in ontwikkelingslanden? Zo ja, in welke landen?De mensenrechtenstrategie zal begin november aan de Kamer worden gezonden.
Bij de totstandkoming van de strategie is onder meer dankbaar gebruik gemaakt
van de visie van het Breed Mensenrechten Overleg, een samenwerkingsverband
van Nederlandse organisaties die zich met mensenrechten bezighouden. Graag
willen we burgers de gelegenheid geven om bij te dragen aan de uitvoering
van de strategie. Zij zullen hieroor gebruik kunnen maken van
een speciaal email-adres. In de conceptstrategie wordt aangegeven dat het
Nederlandse beleid ten aanzien van HIV/AIDS-bestrijding uitgaat van een rechtenperspectief,
wat onder meer betekent dat er bijzondere aandacht is voor de rechten van
kwetsbare groepen.Uiteraard wordt er zorgvuldig afgestemd tussen de aids-ambassadeur en
de mensenrechten-ambassadeur over de relatie aids-mensenrechten, daarbij ook
inbegrepen de positie van kwetsbare groepen.In het onderzoek in de partnerlanden lag de nadruk op non-discriminatie
van homoseksuelen en strafbaarstelling van homoseksuele handelingen. De resultaten
laten zien dat in de meeste partnerlanden homofobie en discriminatie voorkomt,
ook door de overheid. De ambassades in de partnerlanden zullen in het kader
van de politieke- of beleidsdialoog aandringen op decriminalisering van homoseksuele
handelingen en maatregelen ter bestrijding van discriminatie. Hierbij zal
de ambassade aangeven dat Nederland bereid is expertise op dit gebied beschikbaar
te stellen.Alle ambassades actief in de gezondheidssector dragen bij aan de strijd
tegen aids. Ambassades in Tanzania, Mozambique, Mali, Burkina Faso, Ghana,
Zuid-Afrika, Ethiopië en Bangladesh spelen een actieve rol op het terrein
van donorcoördinatie en harmonisatie van de nationale aids respons. Nederland
verschaft financiële ondersteuning aan maatschappelijke organisaties
zoals Aids Foundation East West (AFEW), Asian Harm Reduction Network (AHRN)
en Mainline voor het uitvoeren van «harm reduction» programma’s
in een tiental landen hoofdzakelijk in Centraal- en zuid-Oost Azië.76In welke Arabisch/islamitische landen kan de doodstraf
worden opgelegd? Kunt u per Arabisch/islamitisch land aangeven voor welke
feiten de doodstraf opgelegd kan worden?Noot bij vragen 76 t/m 88Het geven van een oordeel over de mate van pers-, godsdienst-
en vergadervrijheid in een land en de mate waarin parlement en rechtelijke
macht onafhankelijk opereren, blijft een hachelijke zaak, hoezeer men zich
ook moeite geeft objectieve criteria aan te leggen. Dit geldt a fortiori wanneer
landen onderling vergeleken worden. Onderstaand is o.b.v. rapportage van ambassades
en van te goeder naam en faam bekend staande organisaties als Transparency
International, Human Rights Watch, Amnesty International, Arab Human Development
Report e.a. getracht een synthese te geven, die evenwel noodzakelijkerwijs
indicatief moet blijven.Bij de beantwoording van deze vragen is «Arabisch/islamitische
landen» geïnterpreteerd als «landen in de islamitische wereld»,
d.w.z. alle staten die zich hebben aangesloten bij de Organization of the
Islamic Conference (OIC) en waar minstens 50% van de bevolking zichzelf
als moslim beschouwt. Veel van die staten, zeker buiten de Arabische wereld,
zijn seculier.De volgende landen in de islamitische wereld kennen de doodstraf. De feiten
die bestraft kunnen worden met de doodstraf zijn
per land aangegeven.– Bahrein (eerste graad moord)– Bangladesh (terroristische daden, moord, ernstige verwonding)– Burkina Faso (hoogverraad, spionage, moord)– Egypte (terroristische daden, moord, ontvoering met verkrachting,
drugssmokkel)– Gambia (moord)– Guinee (ernstige misdaden)– Indonesië (terroristische daden, drugsdelicten)– Irak (terroristische daden, gewapend verzet tegen strijdkrachten,
moord, ontvoering, drugshandel ter financiering van terroristische daden)– Iran (hoogverraad, spionage, deelname aan staatsgreep, moord,
verkrachting, gewapende overval, straatroof, drugsdelicten, overspel, incest,
homosexuele handelingen)– Jemen (hoogverraad, terroristische daden, moord, verkrachting,
overspel, homosexualiteit)– Jordanië (terroristische daden)– Kazachstan (terroristische daden, oorlogsmisdaden)– Koeweit (moord, verkrachting, gewapende overval)– Libanon (hoogverraad, in gevaar brengen van nationale veiligheid,
moord)– Libië (moord, organisatie van politieke bijeenkomsten of
partijen)– Maleisië (terroristische daden, misdaden tegen de Koning
of zijn ministers, samenspanning bij zekere geweldsdelicten, ontvoering, zekere
drugsen geweldsdelicten, het vergiftigen van drinkwater)– Mali (misdaden tegen de staat, moord, gewapende overval, opzettelijke
brandstichting)– Marokko (hoogverraad, desertie, aanslag op het leven van de koning,
moord, foltering, gewapende overval, brandstichting)– Mauritanië (hoogverraad, terroristische daden, moord, afvalligheid,
homoseksualiteit)– Niger– Nigeria (hoogverraad, desertie, gewapende overval, illegaal wapenbezit,
moord, overspel, homosexuele handelingen)– Oman (ernstige misdaden, bijvoorbeeld verkrachting met moord)– Pakistan (hoogverraad, muiterij, terroristische daden, moord,
drugssmokkel, ontvoering, belediging van de staat, blasfemie, overspel)– Qatar (terroristische daden, misdaden tegen de staat, moord, drugsdelicten;
op grond van de sharia is religieuze afvalligheid ook een halsmisdaad. Er
zijn echter geen rapporten over executies op deze grond gedurende de afgelopen
40 jaar)– Saoedi Arabië (moord, verkrachting, gewapende overval, drugsdelicten,
afvalligheid)– Sierra Leone (hoogverraad, muiterij, ernstige misdaden, zoals
overval)– Tadjikistan– Tsjaad (ernstige misdaden)– Tunesië (ernstige misdaden, o.a. veelvuldige moord)– Verenigde Arabische Emiraten (moord, verkrachting)77Hoe vaak is sinds 1 januari 2006 de doodstraf
toegepast in Arabisch/islamitische landen? Kunt u dat per Arabisch/islamitisch
land aangeven? Kunt u tevens per Arabisch/islamitisch land aangeven op welke
wijze sinds voornoemde datum de doodstraf voltrokken is?Noot bij vragen 76 t/m 88Het geven van een oordeel over de mate van pers-, godsdienst-
en vergadervrijheid in een land en de mate waarin parlement en rechtelijke
macht onafhankelijk opereren, blijft een hachelijke zaak, hoezeer men zich
ook moeite geeft objectieve criteria aan te leggen. Dit geldt a fortiori wanneer
landen onderling vergeleken worden. Onderstaand is o.b.v. rapportage van ambassades en van te goeder naam en faam bekend staande organisaties als Transparency
International, Human Rights Watch, Amnesty International, Arab Human Development
Report e.a. getracht een synthese te geven, die evenwel noodzakelijkerwijs
indicatief moet blijven.Bij de beantwoording van deze vragen is «Arabisch/islamitische
landen» geïnterpreteerd als «landen in de islamitische wereld»,
d.w.z. alle staten die zich hebben aangesloten bij de Organization of the
Islamic Conference (OIC) en waar minstens 50% van de bevolking zichzelf
als moslim beschouwt. Veel van die staten, zeker buiten de Arabische wereld,
zijn seculier.De volgende landen kennen formeel de doodstraf, maar hebben sinds 1 januari
2006 of eerder geen enkele keer de doodstraf toegepast:– Burkina Faso– Gambia (Gambia had in 1993 de doodstraf afgeschaft, maar heeft
deze in 1995 weer ingevoerd. Gambia wordt echter wel beschouwd als een land
waar de doodstraf de facto is afgeschaft, aangezien de laatste in 1981 werd
uitgevoerd)– Guinee– Indonesië– Kazachstan– Libanon– Mali– Marokko– Mauritanië– Niger– Nigeria– Oman– Qatar– Sierra Leone– Tadjikistan (doodstraf wordt niet toegepast sinds 2004)– Tsjaad– TunesiëDe volgende landen hebben de doodstraf wel toegepast sinds 1 januari
2006. Het aantal keren dat en indien bekend de wijze waarop deze straf is
toegepast, is hieronder per land aangegeven:– Bangladesh (de doodstraf is minimaal zeven keer toegepast)– Bahrein (de doodstraf is drie keer toegepast)– Irak (de doodstraf is 107 keer toegepast in de periode 2004–2007,
het aantal sinds 2006 is niet bekend)– Iran (de doodstraf is 384 keer toegepast, doodstraf geschiedt
door middel van ophanging, een enkele keer is de doodstraf ook voltrokken
door middel van steniging)– Jordanië (de doodstraf is drie keer toegepast, doodstraf
geschiedt door middel van ophanging)– Koeweit (de doodstraf is elf keer toegepast)– Libië (de doodstraf is drie keer toegepast)– Maleisië (de doodstraf is vier keer toegepast, doodstraf
geschiedt door middel van ophanging)– Pakistan (de doodstraf is 82 keer toegepast in het jaar 2006.
Cijfers over 2007 zijn nog niet bekend)– Saoedi Arabië (de doodstraf is 39 keer toegepast in het jaar
2006, in geheel 2007 zal naar verwachting ongeveer een gelijk aantal executies
plaatsvinden, doodstraf geschiedt door middel van onthoofding)– Verenigde Arabische Emiraten (de doodstraf is drie keer toegepast,
doodstraf geschiedt door middel van een vuurpeloton)In de volgende gevallen is geen of onvoldoende informatie bekend:– Egypte (officiële cijfers worden niet bekend gemaakt; betrouwbare
bronnen spreken over enkele tientallen) de doodstraf geschiedt door middel
van ophanging)– Jemen (de doodstraf wordt sporadisch toegepast, precieze aantal
sinds 1 januari 2006 niet bekend, doodstraf geschiedt door middel van
vuurpeloton)78Hoe vaak is sinds 1 januari 2006 door Nederland
geprotesteerd tegen mensenrechtenschendingen in Arabisch/islamitische landen?
Kunt u dat per Arabisch/islamitisch land aangeven?Noot bij vragen 76 t/m 88Het geven van een oordeel over de mate van pers-, godsdienst-
en vergadervrijheid in een land en de mate waarin parlement en rechtelijke
macht onafhankelijk opereren, blijft een hachelijke zaak, hoezeer men zich
ook moeite geeft objectieve criteria aan te leggen. Dit geldt a fortiori wanneer
landen onderling vergeleken worden. Onderstaand is o.b.v. rapportage van ambassades
en van te goeder naam en faam bekend staande organisaties als Transparency
International, Human Rights Watch, Amnesty International, Arab Human Development
Report e.a. getracht een synthese te geven, die evenwel noodzakelijkerwijs
indicatief moet blijven.Bij de beantwoording van deze vragen is «Arabisch/islamitische
landen» geïnterpreteerd als «landen in de islamitische wereld»,
d.w.z. alle staten die zich hebben aangesloten bij de Organization of the
Islamic Conference (OIC) en waar minstens 50% van de bevolking zichzelf
als moslim beschouwt. Veel van die staten, zeker buiten de Arabische wereld,
zijn seculier.De Nederlandse regering spreekt de autoriteiten van betrokken landen op
verschillende niveaus aan op mensenrechtenschendingen: op werkniveau, op ambassadeursniveau,
maar ook tijdens bezoeken van hooggeplaatste ambtenaren of bewindslieden.Demarches geschieden als regel in EU verband. De volgende démarches
in EU-verband zijn gerapporteerd sinds 1 januari 2006:– Burkina Faso (twee demarches tegen extrajudiciaire executies)– Egypte (vijf demarches tegen de doodstraf, één tegen
marteling en één tegen beperkingen die aan mensenrechtenactivisten
werden opgelegd)– Gambia (één demarche tegen inperking van de persvrijheid)– Indonesië (zes demarches tegen de doodstraf)– Iran (gemiddeld eens per maand demarches)– Jemen (zes demarches tegen specifieke mensenrechtenschendingen
of die op andere wijze gerelateerd kunnen worden aan mensenrechtenvraagstukken)– Jordanië (één demarche tegen doodstraf en één
tegen martelingen en andere onmenselijke behandelingen)– Koeweit (demarches in alle gevallen van de doodstraf)– Mali (één demarche tegen gevangenzetting journalisten)– Tunesië (naar schatting 15 keer gedemarcheerd tegen schendingen
van mensenrechten)Afgezien van de demarches door het EU-voorzitterschap, zijn de volgende
Nederlandse protesten bekend:– Irak (schendingen van mensenrechten worden voortdurend aan de
orde gesteld. Sinds 1 januari 2006 zo’n tien à vijftien
keer)– Turkije (buiten de EU om, stelt Nederland regelmatig mensenrechtenschendingen
aan de orde, bijvoorbeeld waar het gaat om de positie van gewetensbezwaarde
dienstweigeraars en de positie van homoseksuelen)79Welke Arabisch/islamitische landen kunnen naar Westerse
maatstaven gekwalificeerd worden als democratische rechtsstaat?Noot bij vragen 76 t/m 88Het geven van een oordeel over de mate van pers-, godsdienst-
en vergadervrijheid in een land en de mate waarin parlement en rechtelijke
macht onafhankelijk opereren, blijft een hachelijke zaak, hoezeer men zich
ook moeite geeft objectieve criteria aan te leggen. Dit geldt a fortiori wanneer
landen onderling vergeleken worden. Onderstaand is o.b.v. rapportage van ambassades
en van te goeder naam en faam bekend staande organisaties als Transparency
International, Human Rights Watch, Amnesty International, Arab Human Development
Report e.a. getracht een synthese te geven, die evenwel noodzakelijkerwijs
indicatief moet blijven.Bij de beantwoording van deze vragen is «Arabisch/islamitische landen»
geïnterpreteerd als «landen in de islamitische wereld», d.w.z.
alle staten die zich hebben aangesloten bij de Organization of the Islamic
Conference (OIC) en waar minstens 50% van de bevolking zichzelf als
moslim beschouwt. Veel van die staten, zeker buiten de Arabische wereld, zijn
seculier.Strikt genomen voldoet geen enkel land in de islamitische wereld aan alle
westerse maatstaven van een democratische rechtsstaat. Veel landen zijn wel
in transitie en geven zich veel moeite hun wet- en regelgeving in die zin
aan te passen.80In welke Arabisch/islamitische landen worden mannen
en vrouwen juridisch als gelijkwaardig beschouwd?Noot bij vragen 76 t/m 88Het geven van een oordeel over de mate van pers-, godsdienst-
en vergadervrijheid in een land en de mate waarin parlement en rechtelijke
macht onafhankelijk opereren, blijft een hachelijke zaak, hoezeer men zich
ook moeite geeft objectieve criteria aan te leggen. Dit geldt a fortiori wanneer
landen onderling vergeleken worden. Onderstaand is o.b.v. rapportage van ambassades
en van te goeder naam en faam bekend staande organisaties als Transparency
International, Human Rights Watch, Amnesty International, Arab Human Development
Report e.a. getracht een synthese te geven, die evenwel noodzakelijkerwijs
indicatief moet blijven.Bij de beantwoording van deze vragen is «Arabisch/islamitische
landen» geïnterpreteerd als «landen in de islamitische wereld»,
d.w.z. alle staten die zich hebben aangesloten bij de Organization of the
Islamic Conference (OIC) en waar minstens 50% van de bevolking zichzelf
als moslim beschouwt. Veel van die staten, zeker buiten de Arabische wereld,
zijn seculier.De volgende landen in de islamitische wereld kennen in juridische zin
volledige gelijkheid tussen man en vrouw:– Albanië– Indonesië– Kazachstan– Kirgizië– Niger– Tadjikistan– Tsjaad– Turkije– Tunesië (de enige uitzondering vormt erfrecht)Ook de volgende landen in de islamitische wereld kennen in juridische
zin gelijkheid tussen man en vrouw. In civiele aangelegenheden, zoals huwelijk,
echtscheiding en erfenis, hanteren deze landen echter islamitisch recht of
traditioneel recht/gewoonterecht of laten dit toe. Deze laatste twee systemen
gaan veel minder uit van gelijkheid tussen man en vrouw.– Bangladesh– Bahrein– Djibouti– Egypte (m.n. familie- en erfrecht is gecodificeerd met de sharia
als een van de belangrijkste bronnen)– Gambia– Guinee– Irak– Iran– Jemen– Jordanië– Koeweit– Libië– Marokko (het nieuwe familierecht, tot stand gekomen in 2004, heeft
de positie van mannen en vrouwen in belangrijke mate gelijk getrokken, al
blijft er sprake van verschillen)– Maleisië– Mauritanië– Oman– Pakistan– Qatar– Senegal– Sierra Leone– Verenigde Arabische Emiraten81In welke Arabisch/islamitische landen worden hetero-
en homoseksuelen juridisch als gelijkwaardig beschouwd?Noot bij vragen 76 t/m 88Het geven van een oordeel over de mate van pers-, godsdienst-
en vergadervrijheid in een land en de mate waarin parlement en rechtelijke
macht onafhankelijk opereren, blijft een hachelijke zaak, hoezeer men zich
ook moeite geeft objectieve criteria aan te leggen. Dit geldt a fortiori wanneer
landen onderling vergeleken worden. Onderstaand is o.b.v. rapportage van ambassades
en van te goeder naam en faam bekend staande organisaties als Transparency
International, Human Rights Watch, Amnesty International, Arab Human Development
Report e.a. getracht een synthese te geven, die evenwel noodzakelijkerwijs
indicatief moet blijven.Bij de beantwoording van deze vragen is «Arabisch/islamitische
landen» geïnterpreteerd als «landen in de islamitische wereld»,
d.w.z. alle staten die zich hebben aangesloten bij de Organization of
the Islamic Conference (OIC) en waar minstens 50% van de bevolking
zichzelf als moslim beschouwt. Veel van die staten, zeker buiten de Arabische
wereld, zijn seculier.De volgende landen maken juridisch geen onderscheid tussen hetero- en
homosexuelen:– Albanië– Indonesië– Irak– Kazachstan– Kirgizië– Mali– Tadjikistan– Turkije– Burkina Faso (In de praktijk bestaat de indruk dat homoseksuele
handelingen bij tijd en wijlen worden vervolgd onder de noemer van ontuchtige
handelingen of aanranding van de eerbaarheid)– Jordanië– TsjaadDe volgende landen kennen juridische ongelijkheid tussen hetero- en homoseksuelen,
maar geen wetten die homosexualiteit strafbaar stellen.– LibanonDe volgende landen beschikken over wetten die homosexuele handelingen
strafbaar stellen:– Bangladesh– Bahrein– Mauritanië– Senegal– Sierra Leone– Djibouti– Egypte (dit betreft alleen openlijk beleden homoseksualiteit)– Gambia– Guinee– Iran– Jemen– Koeweit– Libië– Maleisië– Marokko (in de praktijk wordt deze bepaling niet of nauwelijks
toegepast)– Oman– Pakistan– Qatar– Saoedi Arabië– Tunesië (in de praktijk is er een zekere mate van tolerantie
t.o.v. homosexuele handelingen, m.u.v. homoprostitutie)– Verenigde Arabische Emiraten82Welke Arabisch/islamitische landen kennen een onafhankelijk
parlement?Noot bij vragen 76 t/m 88Het geven van een oordeel over de mate van pers-, godsdienst-
en vergadervrijheid in een land en de mate waarin parlement en rechtelijke
macht onafhankelijk opereren, blijft een hachelijke zaak, hoezeer men zich
ook moeite geeft objectieve criteria aan te leggen. Dit geldt a fortiori wanneer
landen onderling vergeleken worden. Onderstaand is o.b.v. rapportage van ambassades en van te goeder naam en faam bekend staande organisaties als Transparency
International, Human Rights Watch, Amnesty International, Arab Human Development
Report e.a. getracht een synthese te geven, die evenwel noodzakelijkerwijs
indicatief moet blijven.Bij de beantwoording van deze vragen is «Arabisch/islamitische
landen» geïnterpreteerd als «landen in de islamitische wereld»,
d.w.z. alle staten die zich hebben aangesloten bij de Organization of the
Islamic Conference (OIC) en waar minstens 50% van de bevolking zichzelf
als moslim beschouwt. Veel van die staten, zeker buiten de Arabische wereld,
zijn seculier.Geen enkel land in de islamitische wereld kent een
volledig onafhankelijk parlement., al zijn er wel landen die daar dicht bij
komen.83Welke Arabisch/islamitische landen kennen onafhankelijke
en onpartijdige rechtspraak?Noot bij vragen 76 t/m 88Het geven van een oordeel over de mate van pers-, godsdienst-
en vergadervrijheid in een land en de mate waarin parlement en rechtelijke
macht onafhankelijk opereren, blijft een hachelijke zaak, hoezeer men zich
ook moeite geeft objectieve criteria aan te leggen. Dit geldt a fortiori wanneer
landen onderling vergeleken worden. Onderstaand is o.b.v. rapportage van ambassades
en van te goeder naam en faam bekend staande organisaties als Transparency
International, Human Rights Watch, Amnesty International, Arab Human Development
Report e.a. getracht een synthese te geven, die evenwel noodzakelijkerwijs
indicatief moet blijven.Bij de beantwoording van deze vragen is «Arabisch/islamitische
landen» geïnterpreteerd als «landen in de islamitische wereld»,
d.w.z. alle staten die zich hebben aangesloten bij de Organization of the
Islamic Conference (OIC) en waar minstens 50% van de bevolking zichzelf
als moslim beschouwt. Veel van die staten, zeker buiten de Arabische wereld,
zijn seculier.In geen enkel arabisch/islamitisch land is de rechtspraak even onafhankelijk
en onpartijdig als in Nederland, maar dat caveat kan ook voor tal van niet-Arabisch/islamitische
landen worden gemaakt. Over veel andere landen is onvoldoende informatie beschikbaar84Kunt u per Arabisch/islamitisch land aangeven of er
sprake is van vrijheid van religie, en indien het geval in welke mate daarvan
sprake is?Noot bij vragen 76 t/m 88Het geven van een oordeel over de mate van pers-, godsdienst-
en vergadervrijheid in een land en de mate waarin parlement en rechtelijke
macht onafhankelijk opereren, blijft een hachelijke zaak, hoezeer men zich
ook moeite geeft objectieve criteria aan te leggen. Dit geldt a fortiori wanneer
landen onderling vergeleken worden. Onderstaand is o.b.v. rapportage van ambassades
en van te goeder naam en faam bekend staande organisaties als Transparency
International, Human Rights Watch, Amnesty International, Arab Human Development
Report e.a. getracht een synthese te geven, die evenwel noodzakelijkerwijs
indicatief moet blijven.Bij de beantwoording van deze vragen is «Arabisch/islamitische
landen» geïnterpreteerd als «landen in de islamitische wereld»,
d.w.z. alle staten die zich hebben aangesloten bij de Organization of the
Islamic Conference (OIC) en waar minstens 50% van de bevolking zichzelf
als moslim beschouwt. Veel van die staten, zeker buiten de Arabische wereld,
zijn seculier.De volgende landen in de islamitische wereld kennen een betrekkelijk ruime
vrijheid van religie:– Albanië– Bahrein– Burkina Faso– Djibouti– Egypte– Guinee– Indonesië– Kazachstan– Kirgizië– Libië– Mali– Marokko– Niger– Qatar– Senegal– Sierra Leone– Tadjikistan– Tsjaad– TunesiëElders laat de vrijheid van godsdienst meer te wensen over.85Kunt u per Arabisch/islamitisch land aangeven of er
sprake is van persvrijheid, en indien het geval in welke mate daarvan sprake
is?Noot bij vragen 76 t/m 88Het geven van een oordeel over de mate van pers-, godsdienst-
en vergadervrijheid in een land en de mate waarin parlement en rechtelijke
macht onafhankelijk opereren, blijft een hachelijke zaak, hoezeer men zich
ook moeite geeft objectieve criteria aan te leggen. Dit geldt a fortiori wanneer
landen onderling vergeleken worden. Onderstaand is o.b.v. rapportage van ambassades
en van te goeder naam en faam bekend staande organisaties als Transparency
International, Human Rights Watch, Amnesty International, Arab Human Development
Report e.a. getracht een synthese te geven, die evenwel noodzakelijkerwijs
indicatief moet blijven.Bij de beantwoording van deze vragen is «Arabisch/islamitische
landen» geïnterpreteerd als «landen in de islamitische wereld»,
d.w.z. alle staten die zich hebben aangesloten bij de Organization of the
Islamic Conference (OIC) en waar minstens 50% van de bevolking zichzelf
als moslim beschouwt. Veel van die staten, zeker buiten de Arabische wereld,
zijn seculier.Het is moeilijk om per land op een glijdende schaal aan te geven hoe het
exact gesteld is met de persvrijheid. Meer in het algemeen laat de persvrijheid
in de islamitische wereld vaak te wensen over.86Kunt u per Arabisch/islamitisch land aangeven of er
sprake is van vrijheid van meningsuiting, en indien het geval in welke mate
daarvan sprake is?Noot bij vragen 76 t/m 88Het geven van een oordeel over de mate van pers-, godsdienst-
en vergadervrijheid in een land en de mate waarin parlement en rechtelijke
macht onafhankelijk opereren, blijft een hachelijke zaak, hoezeer men zich
ook moeite geeft objectieve criteria aan te leggen. Dit geldt a fortiori wanneer
landen onderling vergeleken worden. Onderstaand is o.b.v. rapportage van ambassades
en van te goeder naam en faam bekend staande organisaties als Transparency
International, Human Rights Watch, Amnesty International, Arab Human Development
Report e.a. getracht een synthese te geven, die evenwel noodzakelijkerwijs
indicatief moet blijven.Bij de beantwoording van deze vragen is «Arabisch/islamitische
landen» geïnterpreteerd als «landen in de islamitische wereld»,
d.w.z. alle staten die zich hebben aangesloten bij de Organization of the
Islamic Conference (OIC) en waar minstens 50% van de bevolking zichzelf
als moslim beschouwt. Veel van die staten, zeker buiten de Arabische wereld,
zijn seculier.Zie het antwoord op vraag 85.87Kunt u per Arabisch/islamitisch land aangeven of er
sprake is van vrijheid van vereniging, en indien het geval in welke mate is
daarvan sprake is?Noot bij vragen 76 t/m 88Het geven van een oordeel over de mate van pers-, godsdienst-
en vergadervrijheid in een land en de mate waarin parlement en rechtelijke
macht onafhankelijk opereren, blijft een hachelijke zaak, hoezeer men zich
ook moeite geeft objectieve criteria aan te leggen. Dit geldt a fortiori wanneer
landen onderling vergeleken worden. Onderstaand is o.b.v. rapportage van ambassades
en van te goeder naam en faam bekend staande organisaties als Transparency
International, Human Rights Watch, Amnesty International, Arab Human Development
Report e.a. getracht een synthese te geven, die evenwel noodzakelijkerwijs
indicatief moet blijven.Bij de beantwoording van deze vragen is «Arabisch/islamitische
landen» geïnterpreteerd als «landen in de islamitische wereld»,
d.w.z. alle staten die zich hebben aangesloten bij de Organization of the
Islamic Conference (OIC) en waar minstens 50% van de bevolking zichzelf
als moslim beschouwt. Veel van die staten, zeker buiten de Arabische wereld,
zijn seculier.Zie vraag 85.88Kunt u per Arabisch/islamitisch land aangeven of er
sprake is van vrijheid van vergadering, en indien het geval in welke mate
daarvan sprake is?Noot bij vragen 76 t/m 88Het geven van een oordeel over de mate van pers-, godsdienst-
en vergadervrijheid in een land en de mate waarin parlement en rechtelijke
macht onafhankelijk opereren, blijft een hachelijke zaak, hoezeer men zich
ook moeite geeft objectieve criteria aan te leggen. Dit geldt a fortiori wanneer
landen onderling vergeleken worden. Onderstaand is o.b.v. rapportage van ambassades
en van te goeder naam en faam bekend staande organisaties als Transparency
International, Human Rights Watch, Amnesty International, Arab Human Development
Report e.a. getracht een synthese te geven, die evenwel noodzakelijkerwijs
indicatief moet blijven.Bij de beantwoording van deze vragen is «Arabisch/islamitische
landen» geïnterpreteerd als «landen in de islamitische wereld»,
d.w.z. alle staten die zich hebben aangesloten bij de Organization of the
Islamic Conference (OIC) en waar minstens 50% van de bevolking zichzelf
als moslim beschouwt. Veel van die staten, zeker buiten de Arabische wereld,
zijn seculier.Zie het antwoord op vraag 85.89Op welke wijze onderhoudt de Nederlandse regering contact
met de Amerikaanse over de schending van de mensenrechten door Amerikaanse
overheidsfunctionarissen waaronder de CIA?Hebben Nederlandse ambtenaren op enigerlei wijze contact
gehad overlegd gepleegd met Amerikaanse functionarissen die activiteiten hebben
onder tot de schending van mensenrechten hebben geleid?De Nederlandse regering benadrukt in relevante contacten met de Amerikaanse
overheid consequent het belang van volledig respect voor mensenrechtenstandaarden
in de strijd tegen het terrorisme. In het bijzonder heeft de Nederlandse overheid
steeds scherpe kritiek geuit op het gebruik van geheime detentiecentra, op
het op onrechtmatige wijze overbrengen van terrorismeverdachten en op de juridische
grondslag van Guantánamo Bay. Nederland doet hetzelfde in multilateraal
verband. Zo voert de COJUR-werkgroep van de Europese Unie een intensieve kritische
dialoog met de Amerikaanse autoriteiten over de internationaal-juridische
grondslag van bepaalde aspecten van het Amerikaanse anti-terrorismebeleid.
Vanuit deze houding, zoekt Nederland tegelijkertijd de dialoog met de VS en
andere partners over versterking van de internationale juridische respons
op de dreigingen van internationaal terrorisme op een wijze die in lijn is
met internationale mensenrechtenstandaarden. Over dit zgn. Oud-Poelgeest proces
werd uw Kamer reeds ingelicht.90 en 223Migratiestromen, gewapende conflicten en de HIV Aids
epidemie doen in veel ontwikkelingslanden een zware aanslag op familiestructuren;
veel kinderen groeien op buiten een stabiele familiesituatie, waardoor hun
kansen op gezonde ontwikkeling navenant afnemen; op welke manier geeft u in
uw beleid aandacht aan het beschermen van die familiestructuren in ontwikkelingslanden?Op welke wijze geeft u in uw beleid aandacht aan het
beschermen van gezinsstructuren in ontwikkelingslanden?Met name als gevolg van de groeiende hiv/aids epidemie en in gebieden
waar gewapende conflicten plaatsvinden worden familie- en gezinsstructuren
verzwakt of vallen deze uit elkaar. Om families en gezinnen die zich in dergelijke
omstandigheden bevinden te ondersteunen is er binnen het OS programma
aandacht voor «social protection». «Social protection»
wordt gedefinieerd als alle publieke en private initiatieven die directe financiële
of sociale bijstand bieden aan allen die kwetsbaar en/of gemarginaliseerd
zijn. Ik doe dit via verschillende kanalen, zowel bilateraal als multilateraal,
maar ook via steun aan verschillende niet overheidsorganisaties en initiatieven
die zich bezig houden met «social protection». Met name de Nederlandse
bijdrage aan UNICEF voor «child protection» en«hiv/aids»
(beide voor de periode 2006–2009) voor een totaalbedrag van € 40
miljoen kan hierbij worden genoemd. Ook kan de Nederlandse bijdrage aan het
Global Fund to Fight AIDS Tuberculosis and Malaria (GFATM) worden genoemd
van € 60 miljoen jaarlijks, vaarvan circa 1,2 miljoen aan kinderen
ten goede komt. In 2009 zal de bijdrage aan het GFATM € 80 miljoen
bedragen en in 2010 € 90 miljoen.91Welke 8 nieuwe partnerlanden worden betrokken bij het Support Programme for Institutional and Capacity Development (SPICAD) en de Strategische Goed Bestuur en Corruptie Analyses
(SGACA)? Kunt u de criteria gebruikt binnen SGACA beschrijven? Wordt in 2008
voor alle partner landen een SGACA uitgevoerd? Hoe worden de uitkomsten van
deze instrumenten meegenomen in het beleid aangaande de partnerlanden en de
uitvoering van het mensenrechtenbeleid door ambassades?De effectiviteit van armoedebestrijding is onlosmakelijk verbonden met
de kwaliteit van bestuur. Daarom wordt in alle ontwikkelingslanden en landen
in transitie goed bestuur betrokken bij de Nederlandse inzet op ontwikkeling.
Daartoe is kennis en inzicht over het «hoe» en «waarom»
van bestuurssituaties onontbeerlijk. Voor 13 landen (Bangladesh, Benin, Burkina
Faso, Colombia, Egypte, Ethiopië, Georgië, Indonesië, Jemen,
Oeganda, Pakistan, Rwanda en Tanzania) wordt nog in 2007 een Strategische
Goed Bestuur en Corruptie Analyse (SGACA) voltooid, die inzicht zal moeten
geven in de complexe bestuurssituatie en welke aanjagers voor verandering
er in een samenleving zijn. Eind 2007 zal een interne evaluatie plaatsvinden
om vervolgens vast te stellen of en zo ja voor welke additionele landen een
SGACA gewenst is.92Hoe wil Nederland in EU verband werk gaan maken van
een verbetering van de civiel-militaire samenwerking binnen en tussen de betrokken
organisaties? Welk beleidskader of richtlijnen neemt de regering hierbij als
uitgangspunt?Civiel-militaire samenwerking speelt zich af op meerdere niveaus: binnen
de EU tussen de Europese Commissie en het Raadssecretariaat, tussen de verschillende
diensten binnen het Raadssecretariaat belast met de civiele respectievelijk
de militaire aspecten van crisisbeheersing en tussen de EU en andere internationale
organisaties zoals de VN en NAVO. De Nederlandse inspanningen voor verbetering
van deze samenwerking richten zich dan ook op alle drie niveaus. Ook inspanningen
van individuele lidstaten moeten hierbij worden betrokken. Daarbij dient de
geïntegreerde aanpak zoals deze in de Beleidsagenda is verwoord als kader.De EU staan vele instrumenten ter beschikking die kunnen worden ingezet
in het spectrum van conflictpreventie tot postconflict wederopbouw. Daarvan
maakt het Europese Veiligheids- en Defensiebeleid (EVDB) deel uit. De EU beschikt
echter ook over andere instrumenten, zoals het stabiliteitsinstrument, een
programma voor de financiering van activiteiten onder andere op het terrein
van crisispreventie. De EU en de lidstaten streven naar coherente en geïntegreerde
inzet van deze instrumenten ter bevordering van duurzame vrede en ontwikkeling.
De Europese Commissie en het Raadssecretariaat hebben voorstellen
gedaan ter verbetering van hun onderlinge samenwerking met het oog op de samenhang
tussen het beleid dat onder verantwoordelijkheid van elk van de relevante
diensten wordt ontwikkeld en uitgevoerd.Binnen het EVDB maakt Nederland zich sterk voor verbetering van de samenhang
tussen de civiele en militaire kant van de planning en uitvoering van crisisbeheersingsoperaties.
Met de oprichting van de civiele planning- en uitvoeringscapaciteit in het
Raadssecretariaat is op dit gebied een belangrijke stap vooruit gezet. Nederland
ziet in dit verband een toegenomen belang voor de brugfunctie van de civiel-militaire
cel tussen deze capaciteit en de militaire staf.Naar het inzicht van de regering maakt afstemming van wat de EU doet met
wat andere organisaties zoals de VN en NAVO vermogen deel uit van de geïntegreerde
aanpak. Het doel is dubbel werk te voorkomen en de bij elke organisatie aanwezige
deskundigheid en ervaring zo effectief mogelijk te gebruiken. De ontwikkeling
van overlegmechanismen kan bijdragen aan verbeterd inzicht over en weer over
de capaciteiten die organisaties kunnen bijdragen bij de geïntegreerde
aanpak. Nederland steunt de regelmatige contacten die tot op het allerhoogste
niveau tussen bijvoorbeeld de EU, NAVO en VN plaatsvinden. De inspanningen
die deze drie organisaties in Afghanistan leveren, tonen overduidelijk het
belang van samenwerking. Nederland levert daaraan een actieve bijdrage. 93Op welke wijze zal de regering zich inzetten voor het
duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen in de Democratische Republiek
Congo? Zal de regering zich binnen diverse internationale fora inzetten voor
een verlenging van het moratorium op uitgifte van nieuw houtkap-concessies
in DRC? (p. 37)Nederland draagt via verschillende regionale programma’s bij aan
duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen. Die programma’s betreffen
zowel duurzame bosbouw in het Congo Bekken als duurzaam landgebruik en duurzaam
beheer van natuurparken. In het kader van het kabinetsbeleid op het gebied
van duurzame energie onderzoekt de regering mogelijkheden voor ondersteuning
van duurzame energie-opwekking in de regio.De regering zal zich in diverse fora blijven inzetten voor verlenging
van het moratorium op uitgifte van nieuwe houtkapconcessies in de DRC. Ook
zal de regering deelname van de DRC aan internationale controlemechanismes
stimuleren, ter bevordering van duurzame legale handel.94, 114 en 132Kan uit uw beschrijving van de vervaging van grenzen
tussen interne en externe stabiliteit en een opsomming van de oorzaken van
het verstoren van de internationale veiligheid worden afgeleid dat een aanvalsoorlog
volgens de regering niet een bron van instabiliteit is? Bent u niet van mening
dat de aanvalsoorlog tegen Irak een bron van instabiliteit is geworden? Indien
neen, waarom niet?Waarom wordt in de rij oorzaken van regionale instabiliteit
niet genoemd het aanvallen en bezetten van landen, zoals die van de VS in
het geval van Irak? Hoe denkt de regering regionale stabiliteit te bevorderen
als deze wordt tenietgedaan door deze en vergelijkbare unilaterale operaties?Vallen onder de Nederlandse inzet zoals conflictpreventie,
vrede en stabiliteit ook het tegengaan van destabiliserende gebeurtenissen
zoals invasies door derde landen? Indien neen, waarom niet?In de Memorie van Toelichting – onder het kopje «Algemene
Beleidsdoelstelling» van Beleidsartikel 2 – heeft de regering
haar visie gegeven op de risico’s en dreigingen die de internationale
veiligheid kunnen verstoren. Het beeld is kaleidoscopisch, vanwege de dynamiek
en complexiteit van internationale ontwikkelingen die tot instabiliteit kunnen
leiden. Om dezelfde reden is het niet mogelijk één factor als
bron van instabiliteit aan te wijzen. Het zijn immers reeksen van gebeurtenissen
en factoren die – deels onvoorspelbaar – conflicten tot gevolg
kunnen hebben; conflicten die zelf ook weer complex van aard kunnen zijn.
Ter bevordering van de stabiliteit en veiligheid in de wereld speelt de regering
hierop in met een verscheidenheid aan instrumenten.Over de beoordeling van de inval in Irak heeft de regering meerdere malen
in debatten met de Kamer gewezen op de afweging dat het stelselmatig niet
meewerken aan de naleving van de VN-resoluties en de in de resoluties opgenomen
mogelijkheid om naleving zonodig met geweld af te dwingen de toenmalige regering
ertoe bracht haar steun te geven aan het gebruik van geweld tegen Irak. De
meerderheid van de Kamer heeft deze opvatting gesteund.Over het gebruik van geweld in de internationale betrekkingen verwijs
ik naar de notitie «Rechtsgrondslag en mandaat van missies met deelname
van Nederlandse militaire eenheden», die de Tweede Kamer op 22 juni
jl. is toegezonden.95Wanneer kan de Kamer de notitie over fragiele staten
verwachten? Kunt u in deze notitie ingaan op deze vragen: welke landen vallen
precies in de landen profielen? Welke instrumenten vallen onder het instrumentarium
van geïntegreerde beleid en welke niet? Hoe wordt het beschikbare budget
verdeeld over de verschillende activiteiten en instrumenten (economische groei,
vredesopbouw, DDR en SSR)? Welk deel van het budget zal besteed worden aan
het versterken van maatschappelijke organisaties en maatschappijopbouw? Hoe
wordt per land het gebrek aan goed bestuur ondervangen?U kunt de notitie over fragiele staten op korte termijn tegemoet zien.
Vanuit het inzicht dat slechts geïntegreerd beleid kans van slagen heeft –
zeker in fragiele staten – hechten wij grote waarde aan een breed afstemmingsproces.
Fragiele staten beleid vergt inzet van meerdere rijksdiensten, om te beginnen
de ministeries van BZK, FIN, DEF en JUS. Wel vervult het ministerie van Buitenlandse
Zaken de rol van initiator en coördinator. Dit heeft ten gevolge dat
wij beogen deze notitie intern met relevante directies en posten vorm te geven,
interdepartementaal breed af te stemmen én onderwerp van dialoog te
maken met Nederlandse NGO’s.Voor de landenprofielen zij verwezen naar hoofdstuk 3 van de beleidsbrief «Een
zaak van iedereen» die u recentelijk toekwam. Doordat het afstemmingstraject
zijn beslag nog moet krijgen, is het te vroeg om op nadere budgettaire en
bestuursvragen in te gaan.96Hoe beziet u de samenhang tussen de inzet van relevante
instrumenten van buitenland- en veiligheidsbeleid ter verwezenlijking van
de energievoorzieningszekerheid met overwegingen van milieu- en mensenrechtenbescherming?Er bestaat een nadrukkelijke samenhang tussen energievoorzieningszekerheid
en andere doelstellingen van het buitenlands beleid. Het zekerstellen van
de energievoorziening heeft namelijk, naast het garanderen van
de beschikbaarheid van energie voor onze bedrijven en huishoudens, ook tot
doel te voorkómen dat onze buitenlandspolitieke keuzes onder druk kunnen
komen te staan bij de uitvoering van diverse doelstellingen van buitenlands
beleid. Een onafhankelijk buitenlands beleid is dan ook gebaat met zekerheid
van energievoorziening. Tegelijkertijd is de bevordering van de internationale
rechtsorde bevorderlijk voor energievoorzieningszekerheid.97Hoe ziet u de complementaire rol van EU en NAVO ten
opzichte van elkaar? Welke activiteiten zouden specifiek door de NAVO moeten
worden gedaan en waarop zou de EU zich volgens de regering vooral moeten concentreren
op veiligheidspolitiek gebied? Is er een mechanisme om de inspanningen van
beide organisaties met elkaar af te stemmen?In het kader van een geïntegreerde aanpak van veiligheid en ontwikkeling
beschikt de EU over een groot aantal instrumenten. Binnen het Europese Veiligheids-
en Defensiebeleid (EVDB) ontwikkelt de EU militaire en civiele capaciteiten
op het gebied van crisisbeheersing. De EU heeft bewezen op militair gebied
tot actie in staat te zijn, maar heeft tot dusver vooral veel ervaring opgedaan
op het gebied van civiele crisisbeheersing. De NAVO beschikt niet over uitgebreide
capaciteiten op dit gebied en zou deze naar Nederlands inzicht ook niet moeten
ontwikkelen. Andersom beschikt de NAVO over unieke militaire capaciteiten
die deel kunnen uitmaken van een geïntegreerde aanpak van veiligheid
en ontwikkeling. Nederland zet zich in voor een open dialoog tussen beide
organisaties waarbij enerzijds de bij elke organisatie aanwezige deskundigheid
en ervaring zo effectief mogelijk worden ingezet en aan de andere kant dubbel
werk wordt voorkomen. In dit kader geeft Nederland ook vorm aan de bijdragen
die deze organisaties leveren in Afghanistan.Wat betreft de inzet van militaire middelen in het kader van crisisbeheersingsoperaties
hebben de EU en NAVO in 2003 de zogenaamde «Berlijn Plus» afspraken
gemaakt over het gebruik van capaciteiten van de NAVO in het geval niet de
NAVO maar de EU tot inzet besluit. In het kader daarvan zijn verschillende
gezamenlijke overlegfora in het leven geroepen, waaronder gezamenlijke bijeenkomsten
van de Noord-Atlantische Raad en het Politieke en Veiligheidscomité
(PSC). Pogingen van onder andere Nederland om het bereik van het overleg tussen
beide organisaties uit te breiden tot alle situaties waarin NAVO en EU naast
elkaar in het veld staan stuiten op formele bezwaren van Turkije en Cyprus
in respectievelijk de NAVO en de EU.98Beschouwt u het verloop van de oorlog in Afghanistan
als een bijdrage aan «veiligheid en stabiliteit» in Zuid-Azië?
Acht u het mogelijk dat buitenlandse militaire bemoeienis een oorzaak is van
de intensivering van de oorlog in Zuid-Afghanistan en Pakistan en daardoor
een oorzaak van toenemende onveiligheid in Europa?Zoals aangegeven in de Kamerbrief van 22 december 2005 zijn de internationale
inspanningen erop gericht een stabiel en democratisch Afghanistan tot stand
te brengen, waar de overheid zelfstandig in staat is te zorgen voor veiligheid
en stabiliteit en waar de wederopbouw een kans krijgt. Het doel van de ISAF-operatie,
als militair onderdeel van die internationale inspanningen, is de Afghaanse
autoriteiten zodanig te versterken dat die op termijn zelfstandig in staat
zullen zijn de veiligheid en stabiliteit in het eigen land te garanderen,
mede ook om te voorkomen dat het land opnieuw een vrijplaats zou kunnen worden
voor internationale instabiliteit. Tevens werd in deze brief vermeld dat voor
wat betreft Uruzgan het niet realistisch is dat na twee jaar,
laat staan na één jaar, veiligheid, stabiliteit en voorspoedige
economische ontwikkelingen zullen kunnen bestaan zonder hulp van buiten. Er
is echter na één jaar een goed begin gemaakt met wederopbouwactiviteiten
in Uruzgan.De toename van het aantal gewapende incidenten in de zuidelijke provincies
van Afghanistan is te verklaren door de verhoging van het operationele tempo
van de Taliban in het Zuiden en de vergroting van hun effectiviteit van het
optreden. Naarmate de winter nadert zullen Taliban-activiteiten zich naar
verwachting meer gaan richten op het consolideren van hun posities.De veiligheidssituatie in zowel de Pakistaanse grensstreek als in sommige
terugkeergebieden is slecht. Pakistan lijkt zich echter steeds meer bewust
van de negatieve gevolgen van de talibanisering voor de nationale stabiliteit
en onderneemt de laatste tijd harde maatregelen in de grensstreek met Afghanistan.
Ook wordt de Regionale Peace Jirga (vredesbijeenkomst) van begin augustus
met Afghaanse en Pakistaanse stamhoofden, ondanks de afwezigheid van de pro-Taliban
stamoudsten uit Waziristan, gezien als een belangrijke eerste stap op weg
naar een diplomatieke oplossing van de grensoverschrijdende conflicten.99Welke landen zijn nu lid van het Membership Action
Plan van de NAVO? Hoe verloopt het proces van toelating tot het NAVO-lidmaatschap,
op basis van welke criteria kan een land lid worden?Artikel 10 van het Noord-Atlantisch Verdrag stipuleert dat ieder Europees
land uitgenodigd kan worden lid te worden van het bondgenootschap. Dit zogenaamde «open
deur» beleid is tijdens de top in Riga in 2006 herbevestigd. De NAVO
heeft in Riga tevens besloten om, tijdens de top in Boekarest begin 2008,
de Membership Action Plan (MAP)-landen voor toetreding te zullen uitnodigen
die voldoen aan «NATO’s performance based standards» en die kunnen bijdragen aan de Euro-Atlantische veiligheid en stabiliteit.
Op dit moment nemen Albanië, Kroatië en Macedonië deel aan
het MAP van de NAVO.Jaarlijks wordt de voortgang van de hervormingen in de MAP-landen door
de NAVO beoordeeld en met de betrokken landen besproken. De beoordeling betreft
onder andere politieke en economische hervormingen en veiligheids- en defensiebeleid.
Het MAP is in 1999 opgezet om landen die lid willen worden van de NAVO bij
het hervormingsproces te helpen door middel van advies, assistentie en praktische
ondersteuning.100Wat wordt bedoeld met «reorganisatie en versterking
van het EU-Raadssecretariaat»? Wat is de inzet van Nederland?Op dit moment vindt een reorganisatie plaats ten behoeve van een verbeterde
aansturing en ondersteuning van de civiele EVDB-operaties. Hiervoor wordt
binnen het EU-Raadssecretariaat de zogeheten Civilian Planning
and Conduct Capability (CPCC) opgezet, die ook tot taak heeft 24-uurs
begeleiding van de lopende civiele operaties te verzorgen. Nederland ondersteunt
deze reorganisatie, omdat zij zal leiden tot een betere en professionelere
aansturing van civiele EVDB-operaties.Tijdens de RAZEB in november zal het EU-Raadssecretariaat plannen presenteren
voor verbetering van de strategische planning van militaire missies. De behoefte
daartoe bleek tijdens de evaluatie van de militaire operatie EUFOR RD Congo.
Nederland zet vooral in op een kwalitatieve verbetering van de
strategische planningscapaciteit en eventueel een kleine uitbreiding van de
militaire staf van de EU.101Wat is het Nederlandse aandeel in de capaciteitsopbouw
en welke kosten zijn ermee gemoeid?De Europese Veiligheidsstrategie (2003) vormt de basis waarop de lidstaten
doelstellingen met elkaar zijn overeengekomen voor crisisbeheersing. De opbouw
van de daarvoor benodigde capaciteiten is voor de militaire capaciteiten neergelegd
in de Headline Goal 2010 en voor de civiele capaciteiten
in de Civilian Headline Goal 2008.In het kader van de militaire Headline Goal 2010 heeft Nederland een opgave
gedaan van de capaciteiten die het ter beschikking heeft. Nederland gaat daarbij
uit van het principe van een single set of forces.
Overigens loopt het proces van de militaire capaciteitsopbouw door tot 2010.Nederland streeft naar een proportionele bijdrage aan de Europese civiele
crisisbeheersing. Nederland stelt daartoe politie, Marechaussee, rechtsstaatexperts
en ondersteunend personeel beschikbaar. De ontwikkeling van capaciteiten op
dit gebied is een continu proces waaraan in goed overleg met de andere betrokken
ministeries wordt gewerkt. De kosten voor opbouw van deze capaciteiten zijn
moeilijk aan te geven, omdat het vooral gaat om het identificeren van personeel.
Civiele crisisbeheersingsoperaties worden, met uitzondering van het merendeel
van de personeelskosten, uit het GBVB-budget bekostigd.102Wat wordt bedoeld met «veel aandacht voor onderliggende
factoren» die mensen kunnen aanzetten tot terrorisme? Wat zijn de «onderliggende
factoren»? In het kader van «veel aandacht»: wat voor instrumenten
gaat Nederland inzetten en welk budget wordt daarvoor ter beschikking gesteld?De vorige regering heeft bij brief van 27 september 2006 in antwoord
op de Motie van der Laan c.s. aangegeven welke elementen van buitenlands beleid
kunnen worden ingezet bij de bestrijding van het internationale terrorisme.
De in deze brief aangekondigde beleidsinstrumenten worden door het huidige
kabinet overgenomen en ten uitvoer gelegd. Voor de tenuitvoerlegging van het
beleid is structureel € 2 miljoen gereserveerd in het Programma
Ondersteuning Buitenlands Beleid.103Waaruit bestaat de versterking van de terrorisme bestrijdingscapaciteit
in prioritaire regio’s? Wat zijn de instrumenten en uit welk budget
wordt het betaald? Hoe wordt gecontroleerd of deze bestrijdingscapaciteiten
de mensenrechten en het internationale humanitaire recht volledig eerbiedigen?De versterking van de bestrijdingscapaciteit kan met name betrekking hebben
op het ontwikkelen van adequate wetgeving op het terrein van terrorismebestrijding,
de uitwisseling van inlichtingen, het verbeteren van de grensbewaking, de
beveiliging in de burgerluchtvaart, het voorkomen van radicalisering en de
bestrijding van financiering van terrorisme. Voor wat betreft het budget verwijs
ik naar mijn antwoord op vraag 102. Bij het initiëren van de activiteiten
wordt specifieke aandacht besteed aan aspecten van mensenrechten en het internationale
humanitaire recht. Bij de bestrijding van het terrorisme dienen de fundamentele
rechtswaarborgen immers te worden gerespecteerd.104Op welke wijze levert Nederland een bijdrage aan de
bestrijding van internationaal terrorisme in Marokko en Algerije?Met Marokko worden specifieke afspraken gemaakt voor bilaterale samenwerking
bij de bestrijding van het terrorisme. Deze hebben met name betrekking op
bestrijding van financiering van terrorisme, de rol van het internet, documentfraude,
het bestrijden van radicalisering en het detecteren van explosieven. Een eerste
aanzet hiertoe is gegeven tijdens de bilaterale startconferentie terrorsismebestrijding
in juli 2007. De samenwerking met Algerije zal zich vooral richten op de veiligheid
in de havens en de aanpak van documentfraude. De Algerijnse presidentiële
adviseur bracht eind 2006 een bezoek aan Nederland waarbij hierover afspraken
zijn gemaakt.105Welke preventieve en repressieve maatregelen worden
bedoeld en hoe worden die gefinancierd?Preventieve maatregelen zijn met name gericht op het voorkomen van radicaliseringsprocessen.
Vroegtijdige signalering van radicalisering is essentieel en vereist dat goed
inzicht bestaat in de factoren die daaraan bijdragen. Verder bevordert BZ
de rol van de mensenrechten, goed bestuur en draagt het bij aan operaties
ter preventie en beslechting van conflicten. Ook worden waar mogelijk instrumenten
ingezet gericht op het bestrijden van het negatieve imago van het Westen,
zoals de perceptie van dubbele standaarden. Goede publieksdiplomatie en het
bevorderen van de dialoog tussen beschavingen zijn daarvoor essentieel. Ook
de bestrijding van financiering van terrorisme, o.a. door de bevriezing van
tegoeden van terroristen, blijft een belangrijke preventieve maatregel. Verbetering
van de controles op het personenverkeer, versterking van het wettelijk kader
in derde landen, bevordering van de informatie-uitwisseling tussen diensten
zijn eveneens van belang. In de meer repressieve sfeer kan verder gedacht
worden aan de versterking van de capaciteiten van de rechthandhavingsinstanties
in derde landen. Ook van belang zijn maatregelen ter voorbereiding op het
ondervangen van de gevolgen van aanslagen. Voor de financiering van de activiteiten
zij verwezen naar het antwoord op vraag 21.106«Activiteiten worden ontwikkeld op het gebied
van publieksdiplomatie om radicalisering tegen te gaan». Welke activiteiten
zijn dat? Wat wordt bedoeld met actieve controle van relevante media in islamitische
landen?Het gaat hier om activiteiten waarbij een positief maar ook realistisch
beeld van Nederland in het buitenland wordt uitgedragen. Met name wordt getracht
om de media, opiniemakers, niet-gouvernementele organisaties, academici, de
zakenwereld en het publiek in het algemeen te bereiken door gebruikmaking
van multimediakanalen. Een van de activiteiten beslaat ook het actief monitoren
van de berichtgeving in de media in islamitische landen, zodat te allen tijde
een actueel beeld aanwezig is van wat er in de samenlevingen in die landen
leeft en vroegtijdig mogelijke sentimenten kunnen worden gesignaleerd en,
zo nodig, bestreden.107Hoe ziet volgens u een systeem van verzekerde toegang
tot nucleaire brandstof binnen en buiten IAEA-kader eruit? Zou een dergelijk
systeem «buiten IAEA-kader» voor Nederland acceptabel zijn, en
zo ja, waarom?De discussie die al vele jaren in het Internationaal Atoom Energie Agentschap
(IAEA) wordt gevoerd is gericht op het veiliger maken van de splijtstofcyclus,
met name door ernaar te streven dat verrijkings- en opwerkingsactiviteiten
in multilateraal kader plaatsvinden. In de afgelopen jaren concentreerde de
discussie zich er vooral op landen die kernenergie overwegen aantrekkelijke
alternatieven te bieden voor het produceren van eigen nucleaire brandstof
of het daartoe zelf verrijken van uranium. Landen zouden hier gebruik van
mogen maken indien leveranciers om andere dan commerciële redenen contractueel
overeengekomen leverantie van nucleaire brandstof stopzetten. Dit wordt «verzekerde
toegang tot nucleaire brandstof genoemd». In de diverse alternatieven
waarover wordt gesproken, wordt het IAEA een centrale rol toegekend, als onafhankelijke
en onpartijdige intermediair, beheerder van een brandstofbank en/of als orgaan
dat moet toetsen of door de vragende partij is voldaan aan non-proliferatievoorwaarden.
Een dergelijk systeem kan slechts dan effectief functioneren, indien het in
multilateraal kader wordt ingebed. Het bevorderen van samenwerking op het
terrein van vreedzaam gebruik van kernenergie is één van de
kerntaken van het IAEA en één van de drie pilaren van het Non
Proliferatie Verdrag (NPV). Een andere kerntaak van het Agentschap is het
erop toe te zien dat verdragspartijen hun verplichtingen onder het NPV nakomen.
Dit maakt een centrale rol voor het IAEA in enig systeem voor verzekerde toegang
tot nucleaire brandstof noodzakelijk en onvermijdelijk.108 en 109Beschouwt u kernwapens als massavernietigingswapens?
Zo ja, waarom wordt deze categorie nergens in de begroting expliciet genoemd?
Indien neen, waarom niet? Bent u van mening dat het nucleaire beleid van de
NAVO bijdraagt aan boven aangehaald beleidsdoel? Hoe valt de Nederlandse atoomtaak,
uitgevoerd door F-16 gevechtsvliegtuigen op vliegbasis Volkel, in overeenstemming
te brengen met boven aangehaald streven?Vindt de regering het handhaven van de Nederlandse
NAVO-kerntaak in overeenstemming met de «volledige uitvoering van het
NPV»?Operationele doelstelling 3 van beleidsartikel 2 luidt «bestrijding
van proliferatie van massavernietigingswapens en bevordering van ontwapening».
In dit beleidsartikel wordt uiteengezet hoe Nederland zich inzet voor universele
deelname aan en betere naleving van de regels van de regimes ter voorkoming
van proliferatie van massavernietigingswapens en hun overbrengingsmiddelen,
wapenbeheersing en ontwapening. Onder massavernietigingswapens worden zowel
biologische, chemische als nucleaire wapens verstaan.Nederland is, evenals alle NAVO-bondgenoten, partij bij het Non Proliferatie
Verdrag. Het NPV vormt een uitruil tussen verdragspartijen waar het gaat om
het afzien van het bezit van nucleaire wapens, recht op vreedzaam gebruik
van kernenergie en het streven naar algehele nucleaire ontwapening. De regering
onderschrijft volledig het in Artikel VI van het NPV voorgeschreven doel te
streven naar kernontwapening, alsmede naar een verdrag inzake algemene en
volledige ontwapening. Het doel van een veilige wereld waarin kernwapens niet
langer benodigd zijn, kan echter pas op langere termijn worden bereikt. Het
uitgangspunt van het NAVO-beleid, dat het Bondgenootschap nucleaire strijdkrachten
in Europa zal handhaven op het minimumniveau dat benodigd is voor de handhaving
van vrede en stabiliteit, is in lijn daarmee. De kernwapentaken van de NAVO
waren en zijn volledig in overeenstemming met het Non Proliferatie Verdrag.
Ten tijde van de onderhandelingen over inwerkingtreding van het NPV waren
er al kernwapentaken en zijn deze als zodanig geaccepteerd.110Wat verstaat u onder «het onder multilaterale
controle brengen van de nucleaire brandstofcyclus»? Heeft de regering
hiertoe een voorstel gedaan in de IAEA? Zo ja, hoe is hierop gereageerd? Welke
opvattingen leven hierover in de IAEA?Met het onder multilaterale controle brengen van de nucleaire brandstofcyclus
wordt gedoeld op een mechanisme om de splijtstofcyclus veiliger te maken,
met name door ernaar te streven dat verrijkings- en opwerkingsactiviteiten
in multilateraal kader plaatsvinden (zie tevens het antwoord op vraag 107).Samen met Duitsland en het Verenigd Koninkrijk heeft Nederland op 17 september
een verklaring uitgebracht als inbreng in de IAEA-discussies over verzekerde
leverantie van nucleaire brandstof. In deze verklaring wordt benadrukt dat
de drie landen – indachtig het NPV – een bijzondere verantwoordelijkheid
voelen ten aanzien van het bevorderen van de multilaterale samenwerking op
dit terrein en dat zij in nauwe samenwerking met het IAEA willen bijdragen
aan het ontwikkelen van (non-discriminatoire) mechanismen voor verzekerde
brandstofleverantie en het stimuleren van multilateralisering van brandstofcyclusactiviteiten.Het IAEA heeft reeds eerder laten weten in de samenwerking van de Urenco-landen
het goede voorbeeld te zien hoe multilateraal toezicht op een verrijkingsbedrijf
in de praktijk geregeld kan worden.111Wanneer verwacht u dat de gedragscode wapenuitvoer
goedgekeurd is door de landen van de EU? Is er vooruitzicht op het bindend
worden van deze gedragscode? Kunt u dat toelichten?De lidstaten van de Europese Unie hebben in beginsel overeenstemming bereikt
over omzetting van de (politiek bindende) EU Gedragscode in een (juridisch
bindend) Gemeenschappelijk Standpunt. Dit Gemeenschappelijke Standpunt dient
nog door de Raad te worden vastgesteld. Zoals aangegeven in het verslag van
de Raad van december 2006 (Brief van de minister van Buitenlandse Zaken dd.
12 december 2006, 21 501-02, nr. 719, KST103857, blz. 5
en 6) stuit dit nog steeds op bezwaren van Frankrijk, vanwege het verband
dat dit land legt met opheffing van het wapenembargo op China. Nederland en
de overige lidstaten blijven evenwel ijveren voor spoedige vaststelling van
het Gemeenschappelijk Standpunt.112Is er in de periode tot juli 2009, als op dat moment
de «predeparture informatie-regel» over uitgaande vracht naar
de douane ingaat, (een regel waarbij tenminste 24 uur voor vertrek de goederen
moeten worden gemeld), een ad hoc-regeling voorzien teneinde ongewenste wapenexporten
te voorkomen?Het primaire instrument ter voorkoming van ongewenste wapenexporten is
het inen uitvoerbesluit strategische goederen en de hiermee ingestelde vergunningplicht
voor uitvoer van militair materieel. Hoewel de predeparture informatieregel
een nuttig instrument zal zijn voor de douane, is het niet verwachtbaar dat
in het geval van bewuste omzeiling of ontduiking van de vergunningplicht voor
een wapentransactie, de wapens wel zullen worden vermeld in de predeparture
melding. Daarmee lijkt een ad hoc regeling tot juli 2009 van beperkte meerwaarde.113Het geïntegreerde beleid zal worden uitgebouwd
met nieuwe partners. Welke «partners in binnenland en buitenland»
worden bedoeld? Welke middelen en instrumenten gaat de regering inzetten om
andere ministeries bij het geïntegreerde beleid te betrekken? En welke
ministeries betreft het hier? Welke rol is voor het ministerie van Buitenlandse
Zaken bij deze samenwerking voorzien en welke belangen zullen doorslaggevend
zijn indien belangen van andere ministeries botsen met die van het buitenlandbeleid?In geïntegreerd beleid staat voorop dat de verschillende perspectieven
en instrumenten van het buitenlandse beleid worden gebruikt en ingezet in
de combinatie die in gegeven omstandigheden het meest effectief is.Met welke partners in binnen- en buitenland samenwerking gezocht zal worden,
hangt derhalve met name af van de kwestie en van de omstandigheden. In het
geval van geïntegreerd beleid ten aanzien van fragiele staten, zijn binnenlandse
partners van het ministerie van Buitenlandse Zaken bijvoorbeeld de ministeries
van Defensie, Justitie en Binnenlandse Zaken. Buitenlandse partners op dit
beleidsterrein zijn bijvoorbeeld het Bureau for Conflict
Prevention and Reconstruction (VN) of de Peace
Building Commission. De aard van de fragiele staten problematiek
geeft het ministerie van Buitenlandse Zaken een rol als coördinator en
trekker van de Nederlandse inzet. Voor het vervullen van deze rol maakt mijn
ministerie gebruik van politieke en ambtelijke beleidsdialoog, en van financiële
instrumenten zoals bijvoorbeeld het Stabiliteitsfonds.114Waarom wordt in de rij oorzaken van regionale instabiliteit
niet genoemd het aanvallen en bezetten van landen, zoals die van de VS in
het geval van Irak? Hoe denkt de regering regionale stabiliteit te bevorderen
als deze wordt tenietgedaan door deze en vergelijkbare unilaterale operaties?Zie antwoord op vraag 94.115Hoe kan de regering het 3D-beleid in Uruzgan goed uitvoeren
als de bondgenoten, met name de VS, een ander beleid voorstaan? Worden de
wederopbouw en diplomatieke doelstellingen niet onderuit gehaald door het
optreden van de VS strijdkrachten?Nederland werkt in Uruzgan volgens de 3D benadering, waarbij ontwikkeling (development), defensie en diplomatie ieder met behoud
van eigen rol en verantwoordelijkheid, samenwerken en elkaar waar mogelijk
versterken. Dde VS werkt overeenkomstig een dergelijke benadering (zij noemen
dit «comprehensive approach»).In Uruzgan heeft Nederland een leidende rol waar het gaat om ISAF’s
3D bijdrage aan stabiliteit in de provincie. De Amerikaanse presentie in de
provincie is beperkt van omvang en is hieraan complementair.116Welk budget besteedt de Nederlandse regering aan private
beveiligingsorganisaties in Afghanistan?De ministeries van Buitenlandse Zaken en Defensie besteden gezamenlijk
enkele miljoenen Euro op jaarbasis aan particuliere beveiligingsorganisaties
in Afghanistan. Hiervoor leveren deze organisaties diverse diensten zoals
beveiligingsmanagement, object- en persoonsbeveiliging, zowel in de hoofdstad
als in het operatiegebied. Mede ter bescherming van operationele
gegevens, kan niet nader in moeten gaan op wijzen van inzet en de precieze
bedragen.117Wat is de stand van zaken met betrekking tot het ontwikkelen
van alternatieven voor papaverteelt in Afghanistan? Welke positie neemt Nederland
hierin in?De afgelopen periode is een eerste aanzet gegeven voor rurale ontwikkeling
in de provincie Uruzgan. Zo zijn irrigatiekanalen hersteld of aangelegd, zijn
fruitbomen geplant, zaden en kunstmest onder de bevolking uitgedeeld, en is
een eerste hoopgevende start gemaakt met een project op het gebied van saffraanteelt
waaraan meer dan 100 boeren deelnemen. Verder ondersteunt Nederland de uitrol
van nationale programma’s van het ministerie van rurale ontwikkeling.Daarnaast is gewerkt aan verbetering van de infrastructuur (bazaars zijn
verhard, dorpswegen zijn hersteld, toegangswegen zijn aangelegd, bruggen zijn
gebouwd), zodat producten naar markten kunnen worden vervoerd.Zowel het ontwikkelen van de rurale sector, als het verbeteren van infrastructuur
geniet prioriteit in de Nederlandse opbouwaanpak. Met de ISAF-presentie in
Uruzgan en de Nederlandse bijdrage aan het uitbreiden van het overheidsgezag
en het verbeteren van de kwaliteit en kwantiteit van de Afghaanse politie
helpt Nederland tenslotte bij het creëren van een omgeving waarin boeren
in volle vrijheid de keuze kunnen maken voor de teelt van een legaal gewas.Het ontwikkelen van alternatieven voor papaverteelt vraagt overigens een
lange adem, zoals eerder al is geleerd in landen als Thailand, Laos en Colombia.Niet alleen is van belang dat boeren in hun levensonderhoud kunnen voorzien
door legale activiteiten (zoals het verbouwen van legale gewassen), ook dient
gewerkt te worden aan infrastructuur, opdat de mobiliteit van goederen en
mensen in de provincie wordt vergroot. Daar speelt ook het veiligheidsaspect
een belangrijke rol bij.118Hoeveel NGO’s zijn nu actief in Uruzgan?In Uruzgan wordt door Buitenlandse Zaken samengewerkt met 10 Afghaanse
NGO’s. Daarnaast zijn 3 internationale ngo’s actief in Uruzgan.119Is er een onafhankelijke en systematische evaluatie
voorzien van de Nederlandse inzet in Uruzgan? Zo ja, wanneer gaat deze plaats
hebben? Zo nee, waarom niet?De Nederlandse inzet in Uruzgan zal worden geëvalueerd op basis van
de politieke en militaire elementen van het Toetsingskader 2001, conform de
gebruikelijke procedures bij uitzendingen. Daarbij zullen de uitgangspunten,
verwachtingen en doelstellingen van het regeringsbesluit tot uitzending, zoals
verwoord in de Kamerbrief van 22 december 2005, worden getoetst aan de
praktijk.120Waarom is er sprake van een tegenvaller op de subdoelstelling «presentie
Afghaanse politie en leger in Uruzgan»? Op grond waarvan gaat de regering
ervan uit dat in augustus 2008 de situatie in Uruzgan dusdanig is veranderd
dat de Afghaanse autoriteiten wél veel meer zelfstandig voor veiligheid
en stabiliteit kunnen gaan zorgen in de provincie?Het op peil brengen van de Afghaanse politie, zowel in kwantitatieve als
kwalitatieve zin, vergt een grote inspanning en loopt achter bij het opbouwen
van het Afghaanse leger. Met name in het zuiden van Afghanistan hebben de
risicovolle werkomstandigheden en problemen bij betaling, uitrusting en aansturing
gezorgd voor een groot verloop onder politieagenten en een tekort aan nieuwe
rekruten en officieren. Nieuwe inspanningen om de politie te trainen en uit
te rusten, onder andere met behulp van EUPOL, moeten in de loop van 2008 vrucht
gaan afwerpen. Daarnaast bieden enkele recente benoemingen in Uruzgan uitzicht
op betere samenwerking met de politie. De ontplooiing van aanvullende Afghaanse
legereenheden naar Uruzgan is op dit moment gaande.Ook de ontplooiing van aanvullende eenheden van het Afghaanse leger vergt
tijd. Zo moeten nieuwe faciliteiten gebouwd worden om de soldaten te huisvesten
en vergt de verplaatsing van manschappen en materieel een grote logistieke
inspanning.Als gevolg hiervan zijn de inzet van politie en leger in Uruzgan tot op
heden achtergebleven bij de toezeggingen van de Afghaanse overheid.121Ook als meevaller genoemd: «aantal nieuwe NAVO
landen met troepen in Zuid-Afghanistan». Welke landen zijn dit en wanneer
gaat dat in?Ten tijde van de toevoeging van de zuidelijke provincies aan het ISAF-gebied,
per 1 augustus 2006, maakten acht landen deel uit van het ISAF Regional
Command South, te weten: Australië, Canada, Denemarken, Estland, Nederland,
Roemenië, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Sindsdien zijn
daarbij gekomen: Bulgarije, Frankrijk, Jordanië, Litouwen, Portugal (tijdelijk),
Slowakije en Tsjechië.122De begroting verwijst naar «12 indicatoren die
aan de basis liggen van stabiliteit». (...) «De Nederlandse inzet
moet er toe bijdragen dat de voor Nederland prioritaire landen beter scoren
op de index». Op welke van de 12 indicatoren wil de regering zijn beleid
met name richten? Welke instrumenten gaat de regering inzetten om de scores
van de partnerlanden op de afzonderlijke indicatoren te verbeteren?Deze twaalf indicatoren vormen een brede waaier aan mogelijke oorzaken
van (in)stabiliteit. Welke oorzaken in een specifieke situatie toonaangevend
zijn en welke minder, verschilt van geval tot geval. Het valt dan ook niet
op voorhand aan te geven op welke indicatoren de regering zijn beleid met
name zal richten. Dit zal per land bepaald worden op basis van hulpmiddelen
zoals de Failed States Index van het Fund for Peace en aanvullende analyse. Welke instrumenten ingezet
zullen worden, zal eveneens afhangen van de specifieke context per land. Hierbij
staat voorop dat die instrumenten ingezet zullen worden die het meest effectief
zijn in het creeëren van stabiliteit. Wij achten het van groot belang
dat in de toekomst meer van hoogwaardige analyse gebruikt gemaakt gaat worden,
in het bijzonder ter ondersteuning van het Nederlandse fragiele staten beleid. 123Internationaal zullen de krachten m.b.t. het geïntegreerde
beleid verder gebundeld worden. Welke internationale instelling ziet de regering
als de geschikte coördinatiepunt voor het geïntegreerde beleid en
welk coördinatie mechanisme wordt hiervoor gebruikt? Welke middelen zijn
hiermee gemoeid?Er zijn een groot aantal internationale organisaties relevant voor het
effectief voeren van geïntegreerd beleid. Voor de ten uitvoer legging
van mijn beleid zal ik dan ook gebruik maken van meerdere internationale organisaties.
Per geval zal ik op basis van de situatie een inschatting maken van welke
internationale organisatie(s) zich het beste leent/lenen voor een effectieve
aanpak van de voorliggende kwestie.In het geval van fragiele staten zijn bijvoorbeeld vanzelfsprekend de
Verenigde Naties een belangrijke instelling. De Peace Building
Commission (PBC), het Peace Building Fund
(PBF) en het Peace Building Support Office (PBSO)
fungeren immers samen met het Bureau for Conflict Prevention
and Reconstruction (als deel van het United Nations Development Program)
als nucleus van het VN systeem voor wat betreft fragiele staten beleid. Maar
ook de Europese Unie is bijvoorbeeld van groot belang voor Nederland vanwege
haar grote slagkracht, haar invloed en de grotere rol die Nederland in deze
organisatie heeft. Zo geldt ook dat bijvoorbeeld de Werelbank van belang is
en blijft door diens financieringsvermogen en kennis op het gebied van wederopbouw.124Wat verstaat u onder «wezenlijke bijdrage»
aan Uruzgan en waarop baseert u uw optimistische verwachting? Hoe is deze
verwachting te rijmen met de snel verslechterende veiligheidssituatie in Uruzgan?Zoals aangegeven in de Kamerbrief van 22 december 2005 zijn de internationale
inspanningen erop gericht een stabiel en democratisch Afghanistan tot stand
te brengen, waar de overheid zelfstandig in staat is te zorgen voor veiligheid
en stabiliteit en waar de wederopbouw een kans krijgt. Het doel van de ISAF-operatie,
als militair onderdeel van die internationale inspanningen, is de Afghaanse
autoriteiten zodanig te versterken dat die op termijn zelfstandig in staat
zullen zijn de veiligheid en stabiliteit in het eigen land te garanderen,
mede ook om te voorkomen dat het land opnieuw een vrijplaats zou kunnen worden
voor internationale instabiliteit. Tevens werd in deze brief vermeld dat voor
wat betreft Uruzgan het niet realistisch is dat na twee jaar, laat staan na één
jaar, veiligheid, stabiliteit en voorspoedige economische ontwikkelingen zullen
kunnen bestaan zonder hulp van buiten. Er is echter na één jaar
een goed begin gemaakt met wederopbouwactiviteiten in Uruzgan.Deze bijdrage betekent onder andere het ondersteunen van leger en politie
in de provincie, zodat deze beter zijn toegerust op het uitvoeren van hun
taken. Het betekent tevens het ondersteunen van de dienstverlening door de
Afghaanse autoriteiten, bijvoorbeeld door de uitrol van nationale Afghaanse
programma’s die de bevolking ten goede komen. Nederland pleit verder
voor betere samenwerking tussen de provinciale overheid en de nationale regering,
zodat de bevolking van Uruzgan zich ook werkelijk vertegenwoordigd en gehoord
voelt in Kabul.125Het fragiele staten beleid zal geïmplementeerd
worden in OS-partnerlanden en in prioritaire post conflict landen. Betekent
het feit dat bij de prioritaire regio’s en landen geen landen of regio’s
in Latijns Amerika worden genoemd, dat er in deze landen ook geen fragiele
staten beleid zal worden uitgevoerd?In de beleidsbrief staan de landen vermeld die onder het profiel veiligheid
en ontwikkeling vallen. Het zijn primair deze landen waarop het fragiele statenbeleid
zich zal richten. Colombia en Guatamala vallen onder dit profiel
en zullen, als Latijns Amerikaanse landen, derhalve foci zijn van het Nederlandse
fragiele staten beleid.126Hoe verhouden zich de additionele middelen voor fragiliteit
tot de ambitieuze Nederlandse agenda op dit gebied? Waarop is de hoogte van
de additionele middelen gebaseerd? Kunt u aangeven waarom volgens u de voor
de komende jaren additioneel beschikbaar gestelde middelen voor fragiliteit
voldoende zijn om de ambitieuze Nederlandse agenda op dit gebied waar te maken?De inzet voor fragiele staten omvat inzet bij de VN en bij de Wereldbank,
in internationale coalities, via diplomatie, toenemende middelen en betere
organisatie en analyse.Het totale budget voor inzet in de landen die vallen in profiel II van
de beleidsbrief Veiligheid, Ontwikkeling en Fragiliteit), is verspreid over
diverse artikelen in de begroting, maar is vooral te vinden op artikel 2.5
dat zich richt op regionale stabiliteit en crisisbeheersing. Op dit artikel
staat voor 2008 in totaal EUR 312 mln. Hieronder vallen bijdragen voor
bijvoorbeeld het Stabiliteitsfonds (77 mln. waarvan 75% voor de prioritaire
regio’s: Grote-Merengebied, Hoorn van Afrika en de Balkan) en bilaterale
landenprogramma’s. Het totale bedrag dat wordt besteed in fragiele staten
ligt echter hoger, aangezien naast artikel 2.5 verspreid over de begroting
uitgaven plaatsvinden voor bijvoorbeeld programma’s gericht op verbetering
van bestuur, humanitaire hulp en ondernemingsklimaat. Ook worden de activiteiten
van maatschappelijke organisaties als Cordaid en Novib in deze landen ondersteund.Voor 2008 zijn de volgende bilaterale uitgaven gepland voor de landen
in profiel II:Afghanistan 26.2 mln.Burundi 14.3 mln.Colombia 18 mln.Guatamala 14,8 mln.Kosovo 14 mln.Pakistan 37.5 mln.Palestijnse Gebieden 20.4 mln.Sudan 9 mln.Totaal 154,2 mln.Daarnaast wordt in deze landen veel gedaan aan humanitaire hulp en programma’s
via het Stabiliteitsfonds (DRC staat bijvoorbeeld niet in dit overzicht omdat
het programma’s betreft die ten laste van andere dan bilaterale middelen
worden gefinancierd (met name Stabiliteitsfonds).Voor de Exit landen in profiel II zijn voor 2008 vooralsnog de volgende
reguliere bilaterale bedragen gepland:Bosnië-Hercegovina 10,5 mln.Eritrea 1,2 mln.Sri Lanka 11,5 mln.Totaal 23,2 mln.Voor beide cijferoverzichten geldt dat dit voorlopige prognoses zijn op
basis van bestaande programma’s. De nieuwe budgetten per land voor de
komende jaren zullen met inbegrip van toedeling van een deel van de intensiveringsmiddelen
begin volgend jaar definitief worden vastgesteld.127Kunt u aangeven op welke wijze VN Resolutie 1325 zich
verhoudt tot de beleidsintensivering ter bestrijding van oorzaken van fragiliteit?
Welke van de additionele middelen zullen specifiek in het kader van VN Resolutie
1325 worden ingezet?Het vergroten van betrokkenheid en zeggenschap van vrouwen draagt bij
aan het oplossen van conflicten en aan een veilige, stabiele en leefbare wereld.
Veiligheid is een voorwaarde voor vrouwen om kansen te benutten. Er is geen
ontwikkeling zonder veiligheid en er is geen ontwikkeling zonder de ontwikkeling
van vrouwen. Nederland staat voor de participatie van vrouwen aan de onderhandelingstafel,
het betrekken van vrouwen en kinderen bij demobilisatieprocessen en aandacht
voor man/vrouw verhoudingen bij de verlening van humanitaire hulp en tijdens
wederopbouwprocessen. VN Veiligheidsraadresolutie 1325 vormt het formele kader
voor de activiteiten op dit terrein.VN Veiligheidsraadresolutie 1325 raakt daarmee diverse deelterreinen van
het buitenlands beleid, variërend van veiligheidsbeleid tot humanitaire
hulp en wederopbouw. De ondersteuning van de uitvoering van de resolutie is
in de begroting van Buitenlandse Zaken met name ondergebracht onder beleidsartikel
2, operationele doelstelling 5 «Regionale stabiliteit door effectieve
inzet op conflict preventie, crisisbeheersing, conflictoplossing en postconflict
wederopbouw» en beleidsartikel 5, operationele doelstelling 3 «Gelijkwaardigheid
tussen mannen en vrouwen vergroot».De additionele middelen voor fragiele staten (15 mln in 2008, 25 mln in
2009 en 35 mln vanaf 2010) leveren een cruciale bijdrage aan de implementatie
van resolutie 1325. De beleidsintensivering ter bestrijding van oorzaken van
fragiliteit zal bijvoorbeeld benut worden om sociaaleconomische ontwikkeling
te ondersteunen. Hierbij wordt ingezet op het tegengaan van uitsluiting van
vrouwen. Bij de inzet op de veiligheidssector wordt speciale aandacht besteed
aan de rechten en kansen van vrouwen. Het ondersteunen van de naleving van
de mensenrechten van vrouwen en meisjes, in het bijzonder voor zover deze
de grondwet, het kiesstelsel, politie en justitie aangaan met speciale aandacht
voor de bescherming van vrouwen en meisjes tegen seksegerelateerd geweld zoals
verkrachting, is prioriteit.VN-organisaties zoals DPKO, UNDP en UNIFEM zetten zich eveneens in voor
de implementatie van VN VR 1325. Nederland werkt nauw met hen samen op dit
gebied. Beperkte financiële middelen – ad 125,000 Euro –
zullen voortvloeien uit het Schokland Akkoord over vrouwen, vrede en veiligheid
en het daaruit voortkomende Nationaal Actieplan 1325. Tenslotte zijn specifieke
interventies voorzien ter ondersteuning van de aanpak van geweld tegen vrouwen
en de ondersteuning van vrouwenorganisaties in (post-)conflictlanden.128Wat houdt het «geïntegreerd anti-drugsbeleid»
concreet in?Een geïntegreerd anti-drugsbeleid houdt in dat alle facetten die
een rol spelen bij het bestrijden van drugs in onderlinge samenhang moeten
worden bestreken.De Afghaanse drugsstrategie is een dergelijke geïntegreerde drugsstrategie
die rust op acht pijlers, te weten: alternatieve bestaansmogelijkheden; het
opbouwen van instituties; voorlichtingscampagnes; handhaving van anti-drugswetgeving;
interdictie d.w.z. bestrijding van de illegale handel en verwerking
van drugs; verdelging; vraagreductie; en regionale samenwerking.Nederland ondersteunt deze Afghaanse drugsstrategie. Nederland is van
mening dat de papaverteelt in Afghanistan alleen effectief ingeperkt kan worden
met een samenhangende, consistente uitvoering door de Afghaanse autoriteiten
van de activiteiten binnen deze acht pijlers in samenwerking met de internationale
gemeenschap. Eradicatie mag niet in isolement plaatsvinden. Nederland is verklaard
tegenstander van verdelging door middel van chemische middelen.129«Beter functioneren van het gezamenlijk Donor
Kantoor in Juba»: Wat functioneert er niet goed?Het Joint Donor Office in Juba is een pilot
waarbij zes donoren volgens een volledig geharmoniseerd model werken. De Parijs
Agenda is nog niet eerder zo ver doorgevoerd. Het uitvoeren van een gezamenlijk
programma via het Joint Donor Office, waarbij
wederopbouwfondsen zo efficient mogelijk worden ingezet, is een nieuwe opzet
die aanzienlijke aanpassingen vereist in het opereren van donoren. Het gaat
hierbij onder meer om de aansturing van het kantoor, de interne organisatie
en uniform gebruik van regels en procedures op het gebied van beheer. Dit
is een proces dat tijd nodig heeft. Desondanks wordt vooruitgang geboekt,
onder andere op het gebied van advisering en capaciteitsopbouw van de regering
van Zuid-Sudan door het kantoor.Het functioneren van het Joint Donor Office
en de impact van de activiteiten worden op korte termijn gezamenlijk geëvalueerd,
conform de afspraak die de donoren hierover maakten bij de oprichting van
het kantoor.130Wat betekent «internationale vredesbemiddeling»
en met welke instrumenten wil Nederland een inzet tonen?Internationale vredesbemiddeling duidt op internationale pogingen om conflicten
te voorkomen dan wel te bezweren in de vorm van bijvoorbeeld politieke dialoog,
diplomatieke onderhandelingen, vredesdialogen en bemiddeling. In conflictlanden
zet Nederland zich voor dergelijke pogingen in multilateraal kader in. De
instrumenten die gebruikt worden, zijn met name diplomatieke inspanningen
als deel van een internationale missie of context, financiële steun en
de Nederlandse stem c.q. lobby in relevante internationale fora.131Welke instrumenten vallen onder het totale instrumentarium
van geïntegreerd beleid? Welke instrumenten vallen hier expliciet niet
onder?Alle instrumenten van de Rijksoverheid (en met name die van de departementen
van Buitenlandse Zaken, Defensie, Economische Zaken, Binnenlandse Zaken en
Justitie) staan in principe ten dienste van geïntegreerd beleid. Al naar
gelang de omstandigheden en de vorm die geïntegreerd beleid in een specifieke
situatie krijgt, zullen de instrumenten ingezet worden die de te bereiken
beleidsdoelen naar verwachting het beste kunnen realiseren. Vanzelfsprekend
gebeurt dit in nauw overleg met de betrokken departementen.132Vallen onder de Nederlandse inzet zoals conflictpreventie,
vrede en stabiliteit ook het tegengaan van destabiliserende gebeurtenissen
zoals invasies door derde landen? Indien neen, waarom niet?Zie antwoord op vraag 94.133Welke kosten worden er door de EU gemaakt voor de missie
in Afghanistan en welk percentage daarvan kan worden toegeschreven aan de
Nederlandse missie?De EU-politiemissie in Afghanistan, die op 17 juni 2007 van start
is gegaan, heeft een geplande duur van 3 jaar.Doel van de missie is als bekend om de inspanning van de EU op het gebied
van politietraining te vergroten en de bijdragen van de EU-lidstaten te bundelen.Voor het eerste jaar is hiervoor een bedrag begroot van € 43,6
miljoen, waarvan het Nederlandse aandeel uitgaande van de nationale bijdrage
in de afdrachten ongeveer € 2 miljoen bedraagt.De Commissie verwacht dat de kosten van de missie in daaropvolgende jaren
lager zullen uitvallen, gezien de opstartkosten die in het eerste jaar op
de begroting drukken (aanschaf materieel e.d.).Daarnaast dragen de lidstaten ook bij door bijvoorbeeld mensen of materieel
beschikbaar te stellen aan de missie. Zo zal Nederland de salariskosten betalen
van het personeel dat door Nederland beschikbaar wordt gesteld aan EUPOL.
Het gaat daarbij op dit moment om een financieel expert voor het hoofdkwartier
te Kaboel die meehelpt bij het opzetten van de missie. Ook heeft Nederland
een gender expert aangeboden en zeven leden van de Koninklijke Marechaussee
(drie in Uruzgan; vier in Kandahar), die naar verwachting de komende maanden
daadwerkelijk zullen worden toegevoegd aan EUPOL. Additionele kosten voor
deelname van de politiefunctionarissen (zowel KMAR als civiel) zullen worden
betaald uit HGIS-Vredesoperaties. De Nederlandse (personele) bijdrage is initieel
voor de duur van 1 jaar vanaf het moment van uitzending). Na 7 tot 8 maanden
van de deelname worden de mogelijkheden bezien voor verlenging.134Wat wordt de concrete bijdrage van Nederland aan beide
civiele EVDB missies in Uruzgan en Kosovo?Als gemeld in de Kamerbrief Geannoteerde agenda Raad Algemene Zaken en
Externe betrekkingen van 15 en 16 mei 2007 (Kamerstuk 2006–2007,
21 501-02, nr. 751) is Nederland van plan om 40 tot 60 functionarissen
bij te dragen aan de EVDB-missie in Kosovo. In dezelfde brief wordt melding
gemaakt van de voorgenomen Nederlandse bijdrage aan de EVDB-missie in Afghanistan:
10 Koninklijke Marechaussee en 2 civiele experts. Uiteindelijk zijn totaal
7 Marechaussee geplaatst, waarvan 3 in Uruzgan.135Wat bedoelt de regering met de zin dat de machtsovername
door Hamas nog eens het belang onderstreept van de rule of law in de Palestijnse
gebieden? Hoe verhoudt zich deze positie tot het mandaat dat Hamas kreeg in
2006 door de Palestijnse verkiezingen? Wordt onder de «rule of law»
ook verstaan de illegale bezetting van de Palestijnse gebieden door Israel?Het moge duidelijk zijn dat de gewelddadige machtsovername door Hamas
op geen enkele wijze gerechtvaardigd kan worden door het mandaat dat Hamas
van het Palestijnse electoraat heeft gekregen in de verkiezingen van 2006.
Het evidente belang van de «rule of law» is dat de Palestijnse
Autoriteit haar gezag kan uitoefenen, ook in de Gazastrook. De wijze waarop
Hamas de orde in de Gazastrook probeert te handhaven, namelijk door een repressief
bewind, onder meer ten aanzien van journalisten en NGO’s,
strookt niet met de Nederlandse opvattingen over«rule of law».De verwijzing naar «rule of law» had geen betrekking op de
bezetting van Palestijnse Gebieden. Zoals bekend staat Nederland, met de EU
en het Kwartet een oplossing van het Israelisch-Palestijns conflict voor op
basis van de twee-staten oplossing, zoals ook uiteengezet in de Roadmap. Ik
hoop dat de hernieuwde diplomatieke activiteit en met name de Annapolis bijeenkomst
dit najaar deze oplossing naderbij zal brengen.136In hoeverre neemt Nederland de implementatie van punt
8 van de VN resolutie 1325 (vrouwen, vrede en veiligheid) mee in haar beleid
ten aanzien van de ondersteuning van de vredesonderhandelingen in Noord Uganda?
(pp. 48 en 96)Nederland ondersteunt de vredesbesprekingen tussen de regering van Uganda
en de rebellenbeweging Lord’s Resistance Army
(LRA) in Juba (Zuid-Sudan) zowel politiek als financieel. Deze financiële
steun wordt gekanaliseerd via bijdragen van € 0,9 miljoen en € 1
miljoen aan VN OCHA. Tevens levert de Nederlandse ambassade in Uganda een
financiële bijdrage aan de deelname van traditionele leiders aan de vredesbesprekingen
en financiert Nederland onderwijsbeurzen voor door het conflict getroffen
kinderen in ontheemdenkampen en kinderen die in het verleden door de LRA zijn
ontvoerd (veelal meisjes, vaak zelf ook weer met kinderen).In de tijdens de vredesbesprekingen overeengekomen overeenkomsten wordt
speciale aandacht besteed aan de rol van vrouwen. In de overeenkomst over comprehensive solutions in paragrafen 5 (ensuring equal
opportunities) en 12 (vulnerable groups) wordt speciale bescherming van meisjes
en vrouwen geregeld. Ook in de overeenkomst over de principes van gerechtigheid
en verzoening (in paragrafen 10 en 11) wordt expliciet een «gender-sensitive
approach» overeengekomen en wordt afgesproken dat aan de speciale behoeften
van meisjes en vrouwen recht moet worden gedaan.Bij de steun aan de wederopbouw van Noord-Uganda richt Nederland zich
met name op verbetering van de rechtsstaat. In dat kader geeft Nederland steun
aan de wederopbouw van de politie, waarbij bestrijding van geweld tegen vrouwen
(o.a. huiselijk geweld) en de opleiding van vrouwelijke politieagenten prominent
aan de orde komen. Nederland kaart in het kader van donoroverleg over verbetering
van de rechtsstaat en mensenrechten, goed bestuur en wederopbouw van het noorden
de rechten van vrouwen ook regelmatig aan bij de Ugandese overheid. Op dit
moment beoordeelt de Nederlandse ambassade een voorstel van de Italiaanse
NGO AVSI dat zich richt op rehabilitatie en versterking van de economische
positie van vrouwen en meisjes die na hun LRA-tijd weer een plek moeten vinden
in de lokale gemeenschap, met hun kinderen.137Wanneer verwacht u de evaluatie van het CERF? Kan deze
te zijner tijd ook naar de Kamer worden gestuurd?De evaluatie van het CERF zal naar verwachting in het voorjaar van 2008
worden uitgevoerd. Wij zijn gaarne bereid de conclusies van de evaluatie aan
de Kamer te sturen.138Waar kent Nederland in de eerste 3 maanden van 2008
75% van het beschikbare budget aan toe?In het kader van «Goed Humanitair Donorschap» zet Nederland
zich in voor snelle, flexibele en voorspelbare financiering van internationale
humanitaire hulp. Nederland verstrekt daarom al aan het begin van het jaar
aanzienlijke bedragen aan diverse VN-organisaties, aan het noodhulpfonds van
de VN (het Central Emergency Response Fund) en aan het Internationale Comité
van het Rode Kruis (ICRC). Op deze wijze beschikken genoemde organisaties
al in een vroeg stadium over de Nederlandse bijdrage en kunnen zij sneller
reageren op humanitaire noden in de loop van het jaar. De bijdragen aan de
VN-organisaties worden grotendeels verleend op basis van het «Consolidated
Appeal Process» van de VN, waarbij VN-organisaties een gezamenlijke
strategie presenteren voor humanitaire hulpverlening in een bepaalde crisissituatie
(per land of regio).139Welke middelen worden ingezet om grootschalige migratie
ten gevolge van klimaatverandering en natuurrampen te voorkomen?Volgens onderzoek zullen in 2010 50 miljoen mensen op de vlucht zijn voor
de gevolgen van milieudegradatie (UN University Institute for Environment
and Human Security, 2007). In dit onderzoek zijn de effecten van klimaatverandering
nog niet meegenomen. Het is aannemelijk dat dit aantal groter zal zijn als
deze effecten wel worden meegenomen.Op dit moment worden middelen ingezet via reguliere programma’s,
waarbij we voor de uitdaging staan de effecten van klimaatverandering mee
te wegen bij de investeringen die we steunen. Het gaat hierbij om de reguliere
OS-middelen die worden ingezet om bij te dragen aan duurzame economische ontwikkeling.
Tevens wordt steun verleend via multilaterale kanalen (OCHA, UNDAC) en via
het Nederlandse Rode Kruis om te helpen bij het voorkomen van rampen.Nederland is voornemens om samen met DFID en de Wereldbank een studie
te lanceren naar de kosten en baten van aanpassing aan klimaatverandering.
Deze studie is onder meer bedoeld om inzicht te geven in de verschillende
aanpassingsmogelijkheden die landen hebben, van spontaan naar gepland van
goedkope tot dure opties, van «no regret» maatregelen tot maatregelen
die om een afweging van belangen vragen. De studie brengt de adaptatieproblematiek
verder in beeld en drukt deze uit in economische termen. De verwachting is
dat dit zal bijdragen aan betere besluitvorming over planning, ruimtelijke
ordening en investeringen, die ook zullen bijdragen aan het voorkomen van
migratiestromen.140Ondersteunt Nederland ook de unilaterale sanctiemaatregelen
die door de VS al jaren tegen Iran worden toegepast? Heeft de Amerikaanse
regering de regering gevraagd om de VS hierin te volgen? Zo ja, wat was de
Nederlandse reactie? Wat is de Nederlandse positie m.b.t. de oproep van de
Franse president Sarkozy aan de EU om unilaterale sancties tegen Iran door
te voeren?Over deze onderwerpen ontving de Kamer onder meer een brief van 5 oktober
jl. inzake extraterritoriale werking van sancties opgelegd door de VS aan
Iran (Kamerstuk 23 432, nr. 242), een brief van 9 oktober jl.
inzake recente ontwikkelingen in Iran (Kamerstuk 23 432, nr. 243),
in het bijzonder het internationale overleg over mogelijke sancties en een
brief van 17 oktober jl. met het verslag van de RAZEB van 15 en 16 oktober
jl.De VS hanteert sedert 1996 een aantal unilaterale sancties uit hoofde
van de huidige Iran Sanctions Act (ISA) en de Iran Freedom Support Act (IFSA).
Nederland staat op het standpunt dat multilaterale maatregelen zijn te prefereren
boven unilaterale sancties. In het geval van multilaterale sancties wordt
de effectiviteit versterkt omdat alle landen – en bedrijven –
zich aan de sancties dienen te houden. Nederland is tegenstander van unilateraal
ingestelde extraterritoriale werking van wetgeving van andere landen, die
Nederlandse bedrijven raken terwijl deze in lijn met Nederlandse en Europese
wetgeving handelen. De regering is van mening dat over maatregelen tegen Iran
dient te worden overlegd in internationaal verband. Over de implicaties van
mogelijke nieuwe Amerikaanse wetgeving met gevolgen voor Europese bedrijven
overlegt Nederland in EU verband. De EU voert hierover het gesprek met de
VS.De regering steunde op de RAZEB van 15 oktober de Franse opstelling
om alvast de mogelijkheden van aanvullende maatregelen jegens Iran in EU-verband
na te gaan. In de conclusies legde de Raad uiteindelijk vast om – parallel
aan besprekingen in VNVR-verband – te gaan onderzoeken welke additionele
maatregelen de EU te zijner tijd vis-à-vis Iran eventueel zou kunnen
nemen.Nederland blijft benadrukken dat de voorkeur uitgaat naar een derde VNVR-resolutie.
Evenwel dient de EU reeds nu mogelijkheden (maar nog geen besluitvorming terzake)
voor eventuele sancties in EU-kader te onderzoeken. Daarnaast blijft Nederland
benadrukken dat de pogingen om in dialoog met Iran tot een diplomatieke oplossing
te komen onverminderd moeten worden voortgezet. Eventuele ontwerpsanctiemaatregelen
moeten voorts zo worden gekozen dat zij proportioneel en zo effectief als
mogelijk zijn. Indien een derde resolutie niet tot stand kan komen dient naar
onze mening de EU samen met andere partners aanvullende sancties te treffen.141Herinnert u zich de toezegging van ex-minister Bot
dat een onderzoek naar Israëlische oorlogsmisdaden in de oorlog in Libanon
in de zomer van 2006 noodzakelijk is? Bent u bereid voor zo’n onderzoek
te pleiten? Indien neen, waarom niet?Met mijn voorganger deel ik de mening dat een onafhankelijk VN onderzoek
alleen zinvol is indien de gedragingen van beide partijen worden onderzocht.
In dit licht heeft Nederland en de EU niet kunnen instemmen met een resolutie
die in augustus 2006 is aangenomen tijdens de Tweede Speciale Zitting van
de Mensenrechtenraad van de VN (MRR), over vermeende Israëlische mensenrechtenschendingen
tijdens de zomeroorlog tussen Israël en Hezbollah. Deze resolutie was
eenzijdig gericht op de gedragingen van Israël en niet van Hezbollah.Een onderzoek van vier Speciale Rapporteurs van de VN heeft zich wel nadrukkelijk
gericht op de gedragingen van beide partijen. Het rapport geeft een evenwichtig
beeld van de situatie, spreekt zowel Israël als Hezbollah aan op zijn
verantwoordelijkheid en stelt dat beide partijen het internationaal humanitair
recht hebben geschonden (ref. DMV/MR-06/408 van 18 oktober 2006).Gezien bovenstaand onderzoek en omdat het nu van belang is vooruit te
kijken, ben ik geen voorstander van een nieuw onafhankelijk VN onderzoek.
De instabiele politieke en veiligheidssituatie in Libanon heeft zoals ik heb
toegelicht in het AO met uw Kamer op woensdag 17 oktober op dit moment
mijn volledige aandacht. Het is bemoedigend dat op dinsdag 16 oktober
een ruil heeft plaatsgevonden tussen Israël en Hezbollah waarbij
een Libanese gevangene en stoffelijke overschotten van twee Hezbollah strijders
door Israël aan Hezbollah zijn overgedragen in ruil voor het stoffelijke
overschot van een Israëlische burger. Hopelijk leidt deze ruil tot de
spoedige overdracht van de twee Israëlische soldaten die nog altijd worden
vastgehouden door Hezbollah.142Colombia: Op welke manier geeft u uitvoering aan uw
toezegging om zo mogelijk de aanbevelingen van Woord en Daad, Tear, ICCO/Kerk
in Actie, PLAN Nederland, Pax Christi, Save the Children en ZOA Vluchtelingenzorg
ten aanzien van de ontheemden in Colombia in uw beleid te verwerken? (Handelingen
Tweede Kamer 2006–2007, Aanhangsel 2003, Antwoorden op schriftelijke
vragen van de leden Van der Staaij c.s. over de ontheemdenproblematiek in
Colombia). Kunt u de Kamer informeren over de resultaten tot op heden van
het proces van demobilisatie en re-integratie van ex-strijders in Colombia?
Op welke manier worden re-integratie en eventuele recidive gemonitord? Zal
de Nederlandse steun aan dit programma de komende jaren gecontinueerd worden?Nederland geeft, gezien de ernst van de situatie, in 2007 opnieuw € 3 miljoen
aan humanitaire hulp aan Colombia. Deze hulp richt zich op alle door het intern
gewapend conflict getroffen burgers. Het gaat vooral om ontheemden en tevens
om in de conflictgebieden achtergebleven gemeenschappen. De Nederlandse steun
draagt bij aan bescherming, toegang tot basisgezondheidszorg, water en sanitatie,
voedsel voor training en een betere humanitaire coördinatie. Neutraliteit,
toegang tot de getroffen bevolking en veilig kunnen opereren gelden als voornaamste
voorwaarden voor Nederlandse humanitaire financiering. Mede daarom gaat de
voorkeur uit naar het versterken van de presentie van de internationale gemeenschap
via VN en het Internationale Rode Kruis. Alle Nederlandse gelden worden dan
ook gekanaliseerd via de VN en het Internationale Rode Kruis. Als voornaamste
partners zijn daarom het ICRC, UNHCR, WFP en OCHA geïdentificeerd. ICRC
ontvangt een omvangrijke flexibele financiering (tenminste 25 mln per jaar)
die naar eigen inzicht, ook in Colombia, kan worden ingezet.Een eventuele exit-strategie in het land wordt gekoppeld aan de ontwikkeling
van de situatie van ontheemden. Gelet op het intern gewapend conflict lijkt
hiervan de komende jaren nog geen sprake. Zodra hun aantal voldoende afneemt
zou de Nederlandse HH-bijdrage kunnen worden verminderd.Er zijn in de afgelopen vijf jaar ruim 45 300 strijders van illegaal
gewapende groeperingen gedemobiliseerd. Hier komen dagelijks gemiddeld tien
mensen bij die zich via het individuele demobilisatieprogramma aanmelden.
Tussen 2003 en 2006 hebben 31 671 paramilitairen zich via de collectieve
demobilisatie van deAutodefensas Unidas Colombianas (AUC)
uit de gewapende strjid teruggetrokken. Van de 45 300 gedemobiliseerde
strijders zijn er nog 34 793 verbonden aan het demobilisatieproces. De
overige 10 507 gedemobiliseerden hebben het proces afgerond en een normaal
burgerbestaan opgebouwd, zijn overleden, of zijn teruggekeerd in de illegaliteit.
Van de collectief gedemobiliseerde AUC-strijders zullen er naar verwachting
2695 worden berecht onder de Wet Gerechtigheid en Vrede.In de afgelopen drie jaar zijn 1480 «individueel gedemobiliseerde»
(lees: gedeserteerde) FARC-, ELN- en paramilitaire strijders begeleid bij
het opbouwen van een civiel bestaan. Hiervoor is een psycho-sociaal begeleidingstraject
ontwikkeld, werd scholing geboden en geholpen bij de reïntegratie op
de arbeidsmarkt. Er vindt onafhankelijke waarneming (monitoring) plaats van
en hulp bij het demobilisatie- en reïntegratieproces proces
van de Autodefensas Unidas de Colombia (AUC) via
de verificatiemissie van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) in Colombia
(OAS/MAPP). Recidive (hergroepering) wordt door de OAS-missie in kaart gebracht
en deze rapporteert hierover aan donoren.Nederlandse steun aan de OAS/MAPP is voorzien tot het einde van haar mandaat,
januari 2010.Ik ben voornemens het reïntegratieprogramma van collectief en individueel
gedemobiliseerden van de Colombiaanse overheid onder leiding van de Hoge Commissaris
voor de Reïntegratie financieel te ondersteunen.143Ziet u mogelijkheden om via zogeheten «silent
partnerships» effectiever bij te dragen aan de verbetering van de situatie
op Haïti, bijvoorbeeld om te bewerkstelligen dat EU-fondsen voor Haïti
die nu onbenut blijven, alsnog en op een adequate manier aangesproken worden,
of om een betere coördinatie te realiseren tussen de EU, de VN, de Wereldbank
en andere donoren op Haïti?Een «silent partnership» stelt Nederland niet in staat om
actief invloed uit te oefenen op de situatie in Haïti. De essentie van
een dergelijk partnerschap («silent») is nu juist om niet actief
in een programma of sector betrokken te zijn. Een silent partnership zou in
dat geval louter betekenen dat Nederland additionele middelen voor Haïti
zou bestemmen, terwijl het Haïti niet aan donoren respectievelijk donorgelden
ontbreekt.Binnen de internationale gemeenschap is een groot aantal landen en organisaties
actief betrokken bij de wederopbouw van Haïti. Een bilaterale rol van
Nederland in de wederopbouw van Haïti ligt dan ook niet voor de hand,
temeer daar het land niet behoort tot de partnerlanden in de bilaterale ontwikkelingssamenwerking.Efficiënte donorcoördinatie in Haïti, zowel tussen de EU-lidstaten
onderling als tussen EU, VN, Wereldbank en overige donoren, vormt een belangrijk
thema binnen de reguliere contacten die Nederland met de Europese Commissie
onderhoudt. De Commissie behoort tot de grootste donoren in Haïti.144Nederland heeft het voortouw gehad bij de oprichting
van een Groep van Internationale Waarnemers die de activiteiten van de Sri
Lankaanse onderzoekscommissie naar de schending van mensenrechten kritisch
zou moeten volgen. Wat heeft deze Groep van Internationale Waarnemers tot
op heden gedaan en met welk effect? Geeft de reactie van Sri Lanka op de uitingen
van de Groep van Internationale Waarnemers de Nederlandse regering aanleiding
om zich in EU-verband sterk te maken voor een resolutie van de VN Mensenrechtenraad
over Sri Lanka? Op welke manier blijft Nederland zich sterk maken voor hervatting
van het vredesproces in Sri Lanka, ook als de OS-partnerrelatie binnen enkele
jaren wordt beëindigd?De Groep van Internationale Waarnemers begon in februari 2007 met de waarnemingswerkzaamheden
en heeft daarover twee keer schriftelijk gerapporteerd aan de president van
Sri Lanka. Daarnaast hebben de waarnemers in drie openbare verklaringen informatie
verstrekt over hun waarnemingen en de zorgen die zij daarbij hebben. De zorgen
betreffen de trage voortgang en het gebrek aan transparantie bij de onderzoeken,
de betrokkenheid van het bureau van de Procureur Generaal die aanleiding geeft
voor gerede twijfel over de onpartijdigheid van de onderzoekscommissie, het
ontbreken van getuigenbeschermingsmaatregelen en slechte toegankelijkheid
tot relevante informatie. Oproepen aan de overheid en aan de
onderzoekscommissie om terzake maatregelen te nemen, zijn tevergeefs geweest.
Op 24 september 2007 heeft de onderzoekscommissie in een brief, die blijk
gaf van een non-constructieve, zelfs vijandige houding jegens de waarnemers,
laten merken dat er geen bereidheid is tot concessies, vooral niet ten aanzien
van de rol van de PG.In aanloop naar de zesde zitting van de Mensenrechtenraad in september
jl. heeft de EU op aandringen van Nederland zich ingezet voor een voorzittersverklaring
over de mensenrechtensituatie in Sri Lanka. Hierover kon geen consensus worden
bereikt. De EU heeft daarop de tekst van de ontwerpresolutie geactualiseerd
en met delegaties overleg gevoerd om te komen tot een uitspraak van de Raad
over Sri Lanka. De bespreking van de resolutie over Sri Lanka is uitgesteld
tot december. Dit diplomatieke EU-offensief heeft er mede toe geleid dat Sri
Lanka mw. Arbour, de VN-Hoge Commissaris voor de mensenrechten heeft uitgenodigd
voor een bezoek. Inzet van haar bezoek was te komen tot een overeenkomst met
de Sri Lankaanse autoriteiten voor een substantiële vertegenwoordiging
van het Hoge Commissariaat voor de mensenrechten verspreid over het land,
met een volledig mandaat voor het bevorderen en beschermen van mensenrechten.
Dit bezoek vond plaats van 8–13 oktober. In een persverklaring
is Mw. Arbour ingegaan op het overheidsstandpunt dat de nationale mechanismen
adequaat zijn, in tegenstelling tot het gebrek aan vertrouwen dat het maatschappelijk
middenveld heeft uitgesproken over de werking van instituties die de mensenrechten
moeten waarborgen. In sterke bewoordingen heeft zij een oordeel geveld over
de onderzoekscommissie die het volgens haar heeft nagelaten om het vertrouwen
en de steun van het publiek te winnen. De commissie had dit kunnen bevorderen
door middel van openbare verhoren. Mw. Arbour wijst er voorts op dat de onderzoekscommissie
een ad-hoc maatregel is, in antwoord op ernstige schendingen. De commissie
kan daarom geen substituut zijn voor bestaande organen en zou geen belemmering
moeten vormen voor het zoeken naar effectievere manieren om de mensenrechten
te beschermen.Nederland zal erop aandringen dat Mw. Arbour in december in de Raad rapporteert
over haar bezoek en zal zich in EU-verband blijven inzetten voor een uitspraak
van de Raad over de mensenrechten in Sri Lanka.De beëindiging van de OS-partnerrelatie met Sri Lanka betreft de
afbouw van de OS-projecten portefeuille en zal geen gevolgen hebben voor de
politieke dimensie van het werk van de ambassade. Ten aanzien van het vredesproces,
dat op dit moment geheel stil ligt, ondersteunt Nederland het trekkerschap
van Noorwegen, één van de co-chairs van het vredesproces. Helaas
worden de perspectieven op hervatting zeer gering ingeschat.145 en 23Kunt u weergeven wat de consequenties zijn van de toenemende
Chinese presentie in Afrika, zowel op het vlak van ontwikkelingshulp als dat
van handel, voor ontwikkelingssamenwerking in Afrika vanuit Nederland en de
Europese Unie? Ziet hij deze toenemende aanwezigheid als een uitdaging of
als bedreiging?De opkomst van China biedt voor Afrika, net als voor Nederland en Europa
kansen, maar dat wil niet zeggen dat er geen risico’s zijn. Op het gebied
van handel bestaan er kansen dankzij de Chinese investeringen, hogere inkomsten
uit gestegen grondstoffenprijzen en leidt de export van relatief goedkope
Chinese industriële producten tot een verhoging van het besteedbare inkomen
van de Afrikaanse consumenten. Ook biedt de groeiende Chinese binnenlandse
markt nieuwe exportmogelijkheden voor Afrikaanse industrieën.
De betere Chinese concurrentiepositie kan echter leiden tot een afname van
werkgelegenheid in bepaalde Afrikaanse sectoren en maakt de Afrikaanse landen
mogelijk meer afhankelijk van hun grondstoffenexport. De grotendeels van«goed-bestuursvoorwaarden»
gevrijwaarde Chinese leningen zijn corruptiegevoelig en kunnen ook een negatief
effect hebben op de schuldenhoudbaarheidspositie van sommige Afrikaanse landen.
Ook zijn er gevallen bekend waarbij bepaalde Chinese bedrijven zich minder
goed houden aan ILO arbeidsnormen. Tot slot bestaat het risico van niet-duurzame
exploitatie van grondstoffen.Op het gebied van ontwikkelingshulp beschouwen Nederland en de Europese
Unie de samenwerking met China als een uitdaging en China als een potentiële
partner. Niettemin is er een aantal aandachtspunten. Zo deelt Nederland het
Chinese beleid van non-interventie als het gaat om schendingen van mensenrechten
niet. Ook bestaat zorg over het gebrek aan transparantie in het Chinese samenstel
van economische en ontwikkelingsactiviteiten, waarbij door China vaak een «package
deal», bestaande uit investeringen, zachte leningen en gebonden hulp,
wordt aangeboden in ruil voor afspraken over grondstofleveranties.Om de mogelijke risico’s van de toegenomen Chinese presentie in
Afrika het hoofd te bieden en om de geboden kansen te kunnen grijpen is het
van belang dat de Afrikaanse landen hun concurrentiepositie en overheidscapaciteit
versterken, betere wet- en regelgeving krijgen en dat goed bestuur wordt gestimuleerd.
Het huidige Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingbeleid ondersteunt de Afrikaanse
partnerlanden hierbij. Met betrekking tot de ontwikkelingen in Afrika wordt
in EU verband de dialoog met China reeds gevoerd.146Wat is de actuele stand van ondersteuning van Jordanië
en Syrië bij het opvangen van vluchtelingen uit Irak? Hoeveel geld is
er uitgegeven, waaraan is het besteed? Overweegt u mensen uit die landen naar
Nederland te laten overkomen? Zo ja, hoeveel? Op welke wijze overlegt u met
de regering van Irak (en de VS) over het doen stoppen van de vluchtelingenstroom?Op directe en indirecte wijze wordt financieel bijgedragen aan de opvang
van vluchtelingen uit Irak. In 2006 zijn daartoe bijdragen gedaan aan IOM
(€ 1 miljoen) voor de opvang van ontheemden en het Nederlandse Rode
Kruis (€ 0,7 miljoen) voor medicijnenleveranties aan ziekenhuizen
in Irak. In 2007 heeft Nederland bijdragen gedaan aan de programma’s
van UNHCR (€ 1 miljoen) en ICRC (€ 1 miljoen). UNHCR zet
zich in voor de opvang en bescherming van Iraakse vluchtelingen in Syrië
en Jordanië. ICRC lenigt hoofdzakelijk de (medische) noden van ontheemden
in Irak zelf.Ook op indirecte wijze, door middel van ongeoormerkte bijdragen aan het
Central Emergency Response Fund van de VN (CERF) en het Education in Emergencies
programma van UNICEF worden de vluchtelingen ondersteund. Van de jaarlijkse
bijdrage van € 40 miljoen aan het CERF ging in 2006 ruim $ 6
miljoen naar UNHCR en WFP in Irak, Jordanië en Syrië. Van de $ 26
miljoen die in 2007 door Nederland beschikbaar is gesteld voor het Education
in Emergencies programma van UNICEF komt bijna $ 2,2 miljoen ten goede
aan de verbetering van onderwijsmogelijkheden voor vluchtelingen en ontheemden
in Irak, Jordanië en Syrië.Ten slotte verleent Nederland jaarlijks grote ongeoormerkte bijdragen
aan organisaties als UNHCR (€ 40,9 miljoen in 2006 én 2007)
en het Internationale Rode Kruis (€ 33 miljoen in 2006 en € 25
miljoen in 2007). Deze organisaties kunnen de middelen inzetten
waar ter wereld de nood het hoogst is, onder andere ten behoeve van de crisis
in en rond Irak.Toelating tot Nederland is een bevoegdheid van de minister van Justitie.
Voor 2007 zijn 125 hervestigingsplaatsen in het quotum voor uit te nodigen
vluchtelingen voorbestemd voor Irakezen die zich in Syrië en Jordanië
bevinden. Hervestiging vindt plaats op voordracht van de UNHCR. De verdeling
van het quotum voor 2008 dient nog te worden vastgesteld.Met name via de EU heeft Nederland bij de Iraakse regering er herhaaldelijk
op aangedrongen om vooruitgang te boeken in het politieke proces en bij het
bevorderen van de nationale verzoening. Alleen dan kunnen de veiligheid en
de humanitaire situatie substantieel worden verbeterd en een halt worden toegeroepen
aan het toenemend aantal vluchtelingen en intern ontheemden.147Voor welke landen wordt uitbreiding van het experiment
van de «gemeenschappelijke humanitaire fondsen» beoogd? En op
welke gronden wordt deze keuze gemaakt?Een definitieve landenkeuze is nog niet gemaakt. Donoren werken onder
leiding van OCHA en DFID aan een model voor toekomstige gemeenschappelijke
humanitaire fondsen (Common Humanitarian Funds). Dit model moet de basis worden
voor replicatie in andere landen. Deze maand verschijnt een evaluatie van
de gemeenschappelijke fondsen in Sudan en de DRC. De uitkomsten daarvan zijn
medebepalend voor de vaststelling van een uiteindelijk model én de
landenkeuze voor replicatie. Nederland heeft in de informele werkgroep van
donoren die zich met dit proces bezighoudt een belangrijke stem en vindt dat
een sterke (VN-)Humanitaire Coördinator en een sterk VN-landenteam (UNCT)
essentieel zijn om voor een gemeenschappelijk humanitair fonds in aanmerking
te komen. Uiteraard moet sprake zijn van een langdurige humanitaire noodsituatie.148Welke bijdrage levert Nederland qua mensen en kosten
aan het beleidsplatform voor humanitaire hulp?Voor wat betreft een beleidsplatform voor humanitaire hulp binnen de EU-Raad
sluit Nederland bij voorkeur aan bij bestaande werkgroepen. Zo streeft Nederland
naar regelmatige bespreking van beleidszaken aangaande humanitaire hulp in
de Raadswerkgroep voor Ontwikkelingssamenwerking (CODEV). Deze aansluiting
bij bestaande werkgroepen leidt niet tot een extra bijdrage van Nederland
qua mensen en kosten. Aan de werkgroepen wordt op reguliere wijze deelgenomen,
vanuit de Nederlandse Permanente Vertegenwoordiging bij de EU in Brussel en
regelmatig ook vanuit het ministerie in Den Haag.149Moet uit de begrotingsstaat bij beleidsartikel 2 (grotere
veiligheid en stabiliteit, effectieve humanitaire hulpverlening en goed bestuur)
worden opgemaakt dat de minister voor 2008 minder middelen voor humanitaire
hulpverlening reserveert dan in voorgaande jaren werd uitgegeven (p. 38)?
Wat is hiervoor de reden, mede gelet op het feit dat de minister uitbouw van
humanitaire hulpprogramma’s verwacht in de Centraal Afrikaanse Republiek,
Sri Lanka, het Midden-Oosten en Irak en buurlanden?De afgelopen jaren is gebleken dat de uitgaven voor humanitaire hulp hoger
uitkwamen dan vooraf geraamd. Daarom is de afgelopen twee jaar het
budget voor humanitaire hulpverlening aanzienlijk structureel verhoogd (van € 100
miljoen. in 2005 naar 160 miljoen. in 2008, ten opzichte van de ontwerpbegroting).
Mocht het noodhulpbudget gedurende 2008 onvoldoende blijken, dan zal worden
bezien of verhoging mogelijk is.150Ziet de regering een rol voor het NIMD bij het behalen
van operationele doelstelling 7? Zo ja, op welke wijze? Zo nee, waarom niet?Het NIMD is een belangrijke strategische partner bij het behalen van operationele
doelstelling 7. Politieke partijen en groeperingen zijn voorname actoren in
het functioneren van de democratie in partnerlanden. Het NIMD werkt met deze
politieke partijen en groeperingen, oftewel political society in programmalanden, met als doel om jonge democratieën te versterken.
Dit is essentieel voor het verbeteren van de kwaliteit van bestuur. Het NIMD
ontvangt subsidie op grond van het subsidieartikel «Politieke en interparlementaire
samenwerking» voor de uitvoering van zijn meerjarenbeleidsplan 2007–2010
getiteld «Politieke Partijen: Pijlers van de Democratie».In programmalanden werkt het NIMD o.a. aan de organisatorische en programmatische
capaciteit van politieke partijen en hun volksvertegenwoordigers, verbetering
van meerpartijen politieke stelsels en de verhouding tussen de politiek en
maatschappelijke organisaties en media. Het NIMD betrekt politieke partijen
en hun volksvertegenwoordigers bij het mede bepalen van nationale beleidsprioriteiten
en stimuleert partners om enerzijds van de overheid politieke verantwoording
te verlangen en anderzijds zelf verantwoording af te leggen aan hun achterban.
Ik zal de komende tijd met het NIMD bezien hoe we onze gezamenlijke inzet
voor betere democratische accountability in partnerlanden
nog verder kunnen versterken.151Kan een overzicht worden gegeven van de bedragen die
Nederland per begunstigd ontwikkelingsland in 2008 uittrekt voor «goed
bestuur»? Hoeveel geld besteedt Nederland in 2008 in totaal voor «goed
bestuur»?Nederland besteedt per ambassade de volgende bedragen aan «goed
bestuur»:Accra 1 000 000Bamako 2 400 000Bogota 1 900 000Cotonou 3 075 000Dar es Salaam 3 950 000Dhaka 3 300 000Guatemala 3 100 000Islamabad 1 910 000Jakarta 17 000 000Kabul 600 000Kairo 1 950 000Kampala 8 485 000Kiev 2 876 000Kigali 4 400 000La Paz 3 320 000Lusaka 1 300 000Maputo 2 550 000Managua 2 118 000Moskou 825 000Nairobi 6 000 000Ouagadougou 3 570 000Pretoria 2 400 000Paramaribo 14 700 000Ramallah 8 578 000Sarajevo 3 500 000Skopje 1 000 000Tbilisi 3 315 000Tirana 3 146 000Centraal/overigDMV 14 485 000DZO 25 648 000Overig 4 335 000(betreft landen met een budget van 500 000 of minder)In totaal besteedt Nederland dus € 156 791 000 voor «goed
bestuur».152 en 154«Er bestaan momenteel geen indicatoren die én
de volle breedte van het Nederlandse goed bestuursbeleid bestrijken én
het mogelijk maken landen in de tijd onderling te vergelijken.» Wanneer
zullen deze indicatoren er wel zijn?Waarom worden bij de te realiseren prestaties m.b.t. «goed
bestuur in prioritaire landen» niet het opstellen van goede indicatoren
m.b.t. dat goed bestuur genoemd?Tot op heden werd bij het beoordelen van de prestaties van landen op het
gebied van goed bestuur voornamelijk gebruik gemaakt van indicatoren welke
de algehele prestatie van een land in bepaalde dimensies van openbaar bestuur
meten. Met name werd gebruik gemaakt van de zogenaamde Kaufmann indicatoren
ontwikkeld door het Wereldbank Instituut, die de zes dimensies zeggenschap &
rekenschap, politieke stabiliteit, handhaving van de rechtsstaat, effectiviteit
van de overheid, kwaliteit van de regelgeving en corruptiebestrijding onderscheiden.
Deze algemene indicatoren bieden te weinig inzicht in vorderingen op de specifieke
gebieden waar inzet van Nederlandse middelen plaatsvindt, zoals ook is toegelicht
in de Resultatenrapportage over 2005–2006 (Kamerstuk 29 234, nr. 57).
Recent is, onder meer bij de Wereldbank en in OESO-verband, de internationale
consensus ontstaan dat meer toegesneden indicatoren dienen te worden gebruikt
om de voortgang te meten op meer specifieke onderdelen van goed bestuur. Nederland
werkt thans met deze partners samen bij het bepalen van de voor specifieke
gevallen te hanteren indicatoren. Het is derhalve niet in de eerste plaats
de bedoeling van Nederland om zelfstandig additionele indicatoren te ontwikkelen.
De inzet van dergelijke specifieke indicatoren heeft het karakter van maatwerk:
van land tot land zullen verschillende indicatoren benodigd zijn om de landspecifieke
bestuurssituatie beter te kunnen monitoren. Daarnaast is het voor beter inzicht
in de bestuurssituatie in een land vooral van belang om een goede analyse
van de landencontext te maken. Kwalitatieve analyses per land zijn minstens
even belangrijk als voornamelijk kwantitatieve vergelijkende indicatoren.
Daarom laat ik in de meeste partnerlanden strategische goed bestuur en corruptieanalyses
uitvoeren. De uitkomsten van deze analyses zijn mede bepalend voor de Nederlandse
inzet in die landen.153Bent u bekend met de kritiek van o.a. oud-staatssecreatis
Van Hulten op de Corruptie index, die stelt het slechts gaat om percepties
en niet daadwerkelijk onderzoek? Deelt u kritiek? Zo ja, waarom gebruikt u
de gegevens van Transparency?De Corruption Perception Index van Transparency is het meest bekende instrument
om een globaal inzicht te verschaffen in de corruptiesituatie in landen. Het
is voor een groot deel aan deze index te danken dat corruptie haar huidige
plaats op de internationale agenda heeft.De kritiek van o.a. oud-staatssecretaris Van Hulten op de Corruption Perception
Index van Transparency International is bekend. Zijn kritiek is methodologisch
terecht: het gaat zoals ook de naam van de index aangeeft om percepties van
met name westerse bedrijven. De kritiek is niet nieuw en wordt ook door Transparency
International zelf onderschreven waarbij zij aangeeft dat de index geen inzicht
biedt in het absolute niveau van corruptie. Toch is de Corruption Perception
Index niet zonder betekenis: de perceptie van corruptie beïnvloedt het
investeringsklimaat en daarmee de economische groei. De index houdt in deze
zin landen een spiegel voor hoe bedrijven de corruptiesituatie aldaar beoordelen.
Deze beoordeling hoeft niet te sporen met de actuele inspanningen die de regering
van een land zich getroost bij het bestrijden van corruptie. Percepties worden
immers pas met enige vertraging bijgesteld. In die zin mag er dan ook geen
onmiddellijke consequentie door de donorgemeenschap verbonden worden aan de
Corruption Perception Index. Een slechte score op deze index betekent wel
dat er op zijn minst nog gewerkt moet worden aan de beeldvorming bij het internationale
bedrijfsleven en dat regeringen die op de goede weg zijn maar hun scores nog
niet zien verbeteren, voor continuïteit dienen te zorgen die zal leiden
tot het alsnog bijstellen van deze beeldvorming.De gegevens van Transparency International zijn met inachtneming van deze
kanttekeningen gebruikt.155Op welke wijze wordt de steun aan energie-exporterende
ontwikkelingslanden gericht op ecologische en sociaal-economische duurzame
productie en het opzetten van certificeringssystemen vormgegeven? Streeft
de regering naar verplichte certificering voor biobrand- en grondstoffen?
Welke rol ziet de regering voor de FAO in de steun aan ontwikkelingslanden
landen die biobrandstoffen produceren?Vanuit ODA kunnen energie-producerende en exporterende OS landen ondersteund
worden bij het creëren van kansen om energie uit biomassa op een duurzame
wijze te produceren. Ondersteuning vanuit OS is gericht op het toetsen van
duurzaamheidscriteria voor productie van biomassa, het opzetten van certificeringssystemen
en de opbouw van de daarvoor benodigde capaciteit. Ondersteuning richt zich
ook op het creëren van kansen voor kleine producenten. Tevens zal Nederland
een dialoog starten met producerende landen en pilot projecten opzetten om
de macro effecten (zoals concurrentie met voeding en indirecte druk op biodiversiteit)
van de productie van biobrandstoffen/ biomassa in beeld te brengen.Er wordt in Nederland gestreefd naar vrijwillige certifiseringssystemen
omdat er een breed draagvlak moet worden opgebouwd en dit in lijn is met WTO
afspraken. Het bedrijfsleven zal verplicht worden te rapporteren over de herkomst
van biomassa, daarnaast wordt vrijwillige toepassing van duurzaamheidscriteria
gestimuleerd, onder andere door ondersteuning van publiek private partnerschappen
op het gebied van ontwikkeling van standaarden voor duurzaamheid. Tevens heeft
de rijksoverheid zichzelf ten doel gesteld in 2010 volledig duurzaam in te
kopen.Het komende kabinetsstandpunt inzake de zogeheten non-trade concerns zal
maatgevend zijn voor de mogelijke verdere instrumentatie van de duurzaamheidscriteria.
Daarbij spelen overigens ook de Europese ontwikkelingen een rol.De FAO kan binnen haar bestaande mandaat zowel op het gebied van normering
als op dat van technische ondersteuning een belangrijke rol spelen bij de
duurzame productie van biomassa.156Hoort bij de discussie in NAVO-verband over het energievoorzieningsbeleid
ook militaire planning gericht op de directe controle van energiebronnen,
zoals olievelden? Wat zijn de afspraken die hierover gemaakt zijn? Wordt over
het energiebeleid overlegd met de betrokken ondernemingen, zoals de oliemaatschappijen?
Zo ja, wat staat op de agenda van dat overleg? Erkent de regering de relatie
tussen beheersing van de energiebronnen en de oorlog in Irak, zoals beschreven
door de heer Greenspan?Tijdens de NAVO top in Riga in november 2006 is de Noord-Atlantische Raad
verzocht in kaart te brengen welke rol de NAVO kan spelen in energieveiligheid.
Hier is nog geen concreet voorstel uit gekomen. Voor wat betreft het bredere
energiebeleid wordt regelmatig contact onderhouden tussen de betrokken ondernemingen
en verschillende ministeries. De Kamer is uitgebreid geïnformeerd over
de beweegredenen van de Nederlandse regering om politieke steun te verlenen
aan het internationale ingrijpen in Irak. Energievoorzieningszekerheid vormde
hierbij voor de Nederlandse regering geen overwegingsgrond.157Welke instrumenten uit het GBVB worden ingezet voor
de energiezekerheidsdoelstelling?De verschillende instrumenten van het GBVB die ter beschikking staan zijn
onder meer gezamenlijk optreden in multilaterale fora, politieke verklaringen
of diplomatieke interventies. Verder zal een bredere en geïntegreerde
benadering, waarbij energie verankerd is in een breed spectrum van onderwerpen,
de energievoorzieningszekerheid bevorderen. Tevens kunnen binnen het GBVB
bepaalde bedreigingen voor de energievoorzieningszekerheid vroegtijdig worden
gesignaleerd en geanalyseerd. De partnerschaps- en samenwerkingsakkoorden
met derde landen, evenals geïntegreerde samenwerkingsinstrumenten als
het European Neighbourhood and Partnership Instrument (ENPI), bieden eveneens
mogelijkheden. Verder dragen de reeds beschikbare instrumenten als Pre-accessie
Steun en Europees Initiatief voor Mensenrechten en Democratie (EIDHR) al via
bevordering van de rechtsstaat meer of minder direct bij aan voorzieningszekerheid.Nederland heeft zich samen met de Benelux-partners ingezet voor verankering
van energievoorzieningszekerheid binnen het GBVB. Enerzijds dient energievoorzieningszekerheid
als een strategisch doel binnen het GBVB te worden aangemerkt; anderzijds
is een effectievere inzet van het GBVB-instrumentarium noodzakelijk.158Blijkt het streven naar differentiatie m.b.t. te gebruiken
soorten energie reeds uit dalende aankopen van energie uit landen als Saoedi-Arabië?
Is men zich bij het aankopen van olie en gas uit Saoedi-Arabië ook bewust
van de stimulans die men aldus geeft aan de internationale verspreiding van
de salafistische islam met behulp van petrodollars? Zo ja, waaruit blijkt
dit?Aankopen van energie worden verricht door private partijen. De overheid
heeft hier louter een faciliterende rol.159Wie voert het onderzoek naar de kosten en baten van
adaptatie aan klimaatverandering voor de meest kwetsbare ontwikkelingslanden
uit? Hoe wordt het onderzoek vormgegeven? Welke indicatoren zullen in dit
onderzoek betrokken worden? Wordt dit onderzoek uit ODA gefinancierd?– Het onderzoek zal worden uitgevoerd door een team van deskundigen
uit ontwikkelde en ontwikkelingslanden. Het team zal worden geleid door een
top econoom. Instituten uit verschillende delen van de wereld zullen bij het
verzamelen van empirische gegevens worden ingeschakeld. De Wereldbank zal
het onderzoek managen.– Het onderzoek zal bestaan uit twee fasen: een ronde van brede
consultaties en inventarisatie van reeds beschikbare informatie en ervaringen
met berekening van kosten en baten van adaptatie. Gedurende deze fase zal
de methode van onderzoek en de keuzen van onderzoeksgebieden worden gedefinieerd.– Vier grove indicatoren zullen worden gehanteerd: economische efficiëntie,
sociale gelijkheid, politieke haalbaarheid en milieu effectiviteit. Uitwerking
van deze indicatoren is eveneens onderdeel van de eerste fase.– Het onderzoek zal uit ODA worden gefinancierd.160Op welke wijze zal hier een bijdrage aan worden geleverd
aan de preventie van veenbranden op Kalimantan in Indonesië? Hoe verhoudt
dit beleid zich tot de doelstellingen van LNV om handelsketens te verduurzamen,
en dan met name palmolie?De preventie van veenbranden op Kalimantan in Indonesië vormt een
belangrijk onderdeel van het in 2007 gelanceerde actieplan van de Indonesische
regering voor het behoud en herstel van veenbossen in Centraal-Kalimantan.
In dit kader financiert Nederland de ontwikkeling van een Master Plan voor
duurzaam herstel en ontwikkeling van een gebied dat ontgonnen werd voor de
verbouw van rijst maar daarvoor grotendeels ongeschikt bleek en bovendien
desastreuze gevolgen had voor de inkomens van de lokale bevolking en de biodiversiteit
in dit gebied. (zie verder het antwoord bij vraag 162)De ronde tafel voor duurzame palmolie, Round Table on Sustainable Oilpalm
(RSPO) wil voorkomen dat veenbossen worden gekapt en verbrand ten behoeve
van de aanleg van palmolieplantages. (Zie verder het antwoord bij vraag 297.)Tijdens een op 29 oktober jl. gevoerd overleg tussen de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking en de Indonesische minister van Landbouw is
afgesproken dat Nederland en Indonesië gaan samenwerken op het gebied
van duurzame productie van biomassa, waaronder palmolie. Dit houdt in uitwerking
en toepassing van de bestaande RSPO criteria waarbij tevens in beschouwing
wordt genomen de CO2 balans en de zgn. macro aspecten zoals de
concurrentie met voedsel waarbij ook aandacht is voor kleine producenten.
Deze samenwerking zal worden vastgelegd in een Letter of
Intent met Indonesië, te tekenen tijdens de COP13 in Bali.161Is de Nederlandse regering ingelicht of betrokken bij
studies in opdracht van het Pentagon over de risico’s van en wellicht
de noodzaak tot toekomstige oorlogen als gevolg van milieugerelateerde crises?
Zo ja, op welke wijze?Het US Army War College heeft, in samenwerking met Duke University en
enkele andere instituten, in maart 2007 een symposium georganiseerd over
klimaatverandering en de consequenties daarvan voor de nationale veiligheid
van de VS. Een groep van voormalige vlag- en opperofficieren schreef naar
aanleiding van het symposium het rapport «The National Security Implications
of Global Climate Change». Dit is een openbaar rapport dat via het internet
te verkrijgen is. Nederland is niet betrokken geweest bij de totstandkoming
van het rapport.162Waarom houdt Nederland zich bezig met het beheer van
Indonesische veenbossen en rivieren als de Boven-Niger? Hoeveel geld gaat
met dergelijke projecten precies gemoeid? Kunt u dat per project uitsplitsten?Wat betreft de Nederlandse ondersteuning aan het beheer van de veenbossen
in Indonesië:De Tweede Kamer heeft in 2004 aandacht gevraagd voor die situatie in het
Veenbossen amendement. Ontbossing en veendegradatie in Indonesië nemen
grote vormen aan die:• jaarlijks enorme branden met zich meebrengen wat mede door «haze»-vorming
de volksgezondheid bedreigt in Indonesië, Maleisië en Singapore;• leiden tot economische schade en de aantasting van de middelen
van bestaan van velen, inclusief armen;• de toch al alarmerende snelheid aan biodiversiteitsverlies versnellen;• door degradatie van het veen en de branden is Indonesië de
derde producent van CO2-uitstoot.Nederland heeft relatief grote expertise op het gebied van veenbeheer
ontwikkeld en kan en wil deze inzetten. Nederland draagt hiervoor momenteel
bij via een pilot project (Central Kalimantan Peat Project) – € 5
mln. en de ontwikkeling van een Master Plan voor hetzelfde gebied – €1,8
mln. De schatting is dat de kosten voor het opzetten van duurzaam beheer en
rehabiltatie van ongeveer 1.5 mln. ha. gedegradeerd veengebied meer dan een
miljard euro kost over een periode van 8–12 jaar. De investeringen voor
de uitvoering van de plannen komen grotendeels van de overheid zelf, aangevuld
met geld van diverse donoren. De komende jaren zal Nederland ca € 20
mln. bijdragen aan een oplossing van het probleem.Wat betreft de Nederlandse ondersteuning aan het beheer van de Boven-Niger:Nederland houdt zich niet zelf bezig met het beheer van de bovenloop van
de rivier de Niger maar ondersteunt het partnerland Mali en de regionale Niger
Basin Authority bij het opstellen en deels uitvoeren van beheersplannen voor
dit deel van de rivier. Nederlandse ondersteuning maakt financiële middelen
beschikbaar en biedt Mali (en andere oeverstaten) daarbij de mogelijkheid
om toegang te krijgen tot expertise van Nederlandse instellingen op het gebied
van rivierbeheer.Voornaamste overweging hierbij is dat het stroomgebied van de Niger 9
van de armste landen ter wereld omvat (waaronder partnerlanden Burkina Faso,
Mali en Benin) en en bevolking van ongeveer 100 miljoen mensen heeft. Het
grootste deel van het watervolume in deze rivier is evenwel afkomstig uit
de relatief kleine bovenloop in Mali en Guinee.Goed beheer van het water in dit bekken kan een belangrijke bijdrage leveren
aan de ontwikkeling in deze landen en regionale samenwerking.Voor 2008 worden op dit gebied uitgaven voorzien van € 1,5 mln.163Kan worden aangegeven welke investeringen en plannen
de regering heeft om EU-kennis via onderwijs te verbeteren?Doelstelling van de EU-onderwijscommunicatie van de regering is om het
kennisniveau over Europese samenwerking en het Europees bewustzijn onder jongeren
te stimuleren. Hiertoe worden twee paden bewandeld.Enerzijds ontplooit het ministerie van Buitenlandse Zaken een aantal eigen
initiatieven, zoals het aanbieden van lesmateriaal via de onderwijsportal
www.europaeducatief.nl, het EU-onderwijspunt, een schriftelijke nieuwsbrief
en organisatie van evenementen en beursdeelnames. Het ministerie zoekt doorlopend
naar nieuwe middelen, ingangen en doelgroepen. Sinds begin 2007 is bijvoorbeeld
een cd-rom over Europa beschikbaar met lesmaterialen specifiek voor de vmbo-doelgroep.
Verder wordt momenteel het reeds beschikbare digitale onderwijsmateriaal van
www.europaeducatief.nl rechtstreeks toepasbaar gemaakt voor gebruik in het
klaslokaal (een zgn. «smartboard»-toepassing).Anderzijds wordt contact gezocht met instanties die scholen helpen en
ondersteunen met de onderwijscurricula. Doel hiervan is een betere verankering
van het onderwerp Europa in die curricula. In de komende periode zal hiervoor
een extra inspanning worden geleverd, onder andere via contacten met lerarenverenigingen.Tot slot ontvangen onderwijsprojecten van derden regelmatig subsidie via
het Europafonds. Voorbeelden van dergelijke projecten zijn het project Eurocatwalk,
gericht op de vmbo-doelgroep, en de gastlessen van het Instituut voor Publiek
en Politiek.164Zijn er plannen zijn om de Publieke Omroep te verplichten
meer aandacht te schenken aan EU nieuws, waarbij zelfs gedacht wordt aan het
produceren van een «Brussel Vandaag»?Nee, er bestaan geen plannen in die richting. Dat laat onverlet dat de
regering doordrongen is van het feit dat de kwaliteit en de breedte van het
debat over Europese samenwerking zeer gebaat zijn bij een kwalitatief hoogwaardige
en onafhankelijke nieuwsvoorziening over Europese onderwerpen.165Waarvoor is de meevaller van € 162 mln. in
2008 op artikel 3 aangewend? Hoe kan het dat bijstelling van een raming in
sommige jaren tot tegenvaller en in andere jaren tot forse meevallers leidt?De meevaller van € 162 mln. zal ten goede komen aan de algemene
middelen.Dat bijstelling van de ramingen kan leiden tot zowel mee- als tegenvallers,
heeft te maken met variaties in de prognoses over de BNP-groei van de afzonderlijke
lidstaten en de projecties van de BTW-afdrachten van de lidstaten aan de Europese
Unie.166De enige budgettaire ruimte is geboekt onder «Nederlandse
positie in de EU». Hoe wordt die ingevuld en wanneer?Op pagina 60 van de MvT staat een tabel met de budgettaire gevolgen van
beleid. Onder punt 3.4 «Nederlandse positie in de EU» is voor
het jaar 2008 aangegeven dat 6% beleidsmatig nog niet is ingevuld.
Het gaat hier om 6% van bijna € 3,5 miljoen, ruim € 200 000.
Er wordt in de meerjarige begroting uitgegaan van begrotingsflexibiliteit.
Voor deze 6% zijn nog geen concrete plannen bekend, die reeds een juridische
geformaliseerde betalingsverplichting met zich meebrengen. Op deze vrije begrotingsruimte
kan dus nog aanspraak gemaakt worden.167Kan worden ingegaan op de netto betalingspositie van
Nederland. Klopt het dat deze bijna het dubbele is van Zweden dat de 2e plaats
bezet?Ja, uitgaande van de boekhoudkundige definitie. De Zweedse netto betalingspositie
in 2005 komt dan uit op – 0,38% BNI (en – 0,30%
BNI wanneer de Commissiedefinitie wordt gehanteerd).In de Staat van de Unie wordt ingegaan op de Nederlandse netto betalingspositie
in 2005: «Zoals verwacht is in 2005 de nettopositie verslechterd ten
opzichte van 2004. De Nederlandse nettopositie komt in de boekhoudkundige
definitie uit op – 0,76% BNI in 2005 ten opzichte van – 0,64%
BNI in 2004. In de definitie die de Commissie hanteert verslechtert de Nederlandse
netto positie van – 0,42% BNI in 2004 naar – 0,52%
BNI in 2005.»Wat betreft de cijfers voor het jaar 2006 kan worden verwezen naar de
rapportage die de Commissie op 24 september 2007 publiceerde inzake de
beleidsuitgaven en inkomsten van de EU. Deze rapportage is onder andere te
vinden op de website: http://ec.europa.eu/budget/library/publications/fin_reports/fin_report_06_en.pdf 14 en 168Welke van de doelstellingen worden direct of indirect
bereikt met het aannemen van het nieuwe Europese verdrag?Op welke dossiers wordt verwacht de meeste vooruitgang
te boeken als het nieuwe EU verdrag wordt aangenomen? Welke prestaties worden
verwacht niet te worden gehaald als het verdrag niet wordt aangenomen?Het nieuwe Europese Hervormingsverdrag is van wezenlijk belang omdat het
de uitgebreide Europese Unie van 27 lidstaten slagvaardiger en democratischer
zal maken. De huidige Verdragen, opgesteld in een Unie die toen nog minder
lidstaten telde, zullen door het Hervormingsverdrag gewijzigd worden. Het
nieuwe verdrag brengt verbeteringen aan in zowel het institutionele bestel
van de Europese Unie als op beleidsinhoudelijk gebied, alsmede meer transparantie
en een versterkt democratisch toezicht door de parlementen (nationaal en EP), én
een steviger basis voor het externe optreden van de Unie.In de eerste plaats zal onder het nieuwe Europese verdrag de samenwerking
op verschillende terreinen worden verdiept, zoals op de gebieden van justitie,
binnenlandse zaken, klimaat, milieu en energie.Op de genoemde beleidsterreinen zal in de regel meerderheidsbesluitvorming
in de Raad gaan gelden. Hierdoor zal de besluitvaardigheid van de uitgebreide
Unie aanzienlijk verbeteren en kan de Unie de concrete resultaten leveren
die van haar worden verwacht.Ten tweede zal het beleid op deze beleidsterreinen onder een versterkt
democratisch toezicht van het Europees Parlement en van de nationale parlementen
tot stand komen. Het Europees Parlement zal via de medebeslissingsprocedure
volledig bij de besluitvorming worden betrokken. Voor de nationale parlementen
zal een versterkt mechanisme van toetsing van nieuwe Europese wetgevingsvoorstellen
gelden. De nationale parlementen krijgen meer tijd (een periode van acht weken)
om de subsidiariteit van een wetgevingsvoorstel te bestuderen. Indien eenderde
van de nationale parlementen van mening is dat het beginsel van subsidiariteit
niet goed is toegepast, dan dient de Commissie haar voorstel in heroverweging
te nemen en moet zij haar besluit (al dan niet handhaving van het voorstel)
motiveren. Indien een (gewone) meerderheid van de nationale parlementen op
grond van subsidiariteit bezwaar maakt tegen een wetgevingsvoorstel, dan dient
de Commissie als zij het voorstel wil handhaven, een met redenen omkleed advies
uit te brengen aan de Raad en het EP. Als vervolgens de Raad
(met 55% van de leden) of het EP (met meerderheid van de uitgebrachte
stemmen) besluit dat het voorstel niet strookt met het subsidiariteitsbeginsel,
dan wordt het voorstel van de Commissie niet verder in beschouwing genomen.Naast deze versterkte betrokkenheid van de nationale parlementen zal de
transparantie van de Unie verder worden vergroot door zo zal de Raad in het
openbaar vergaderen en stemmen over ontwerpen van wetgevingshandelingen.Met de bovenstaande verbeteringen in het functioneren van de Unie geeft
het kabinet invulling aan de eerste doelstelling, namelijk het streven naar
een steviger basis voor een slagvaardig en democratisch Europa.Ten derde zal het nieuwe verdrag tevens het externe optreden van de Unie
versterken en zo een bijdrage leveren aan het bereiken van de overige doelstellingen
op het gebied van vrede, veiligheid, ontwikkeling en mensenrechten. De positie
van de EU in de wereld zal worden verstevigd door vooral de samenhang van
alle aspecten van het externe handelen van de Unie te versterken. Dat geschiedt
bijvoorbeeld door een Raad van Buitenlandse Zaken in te stellen, die zich
specifiek op alle onderdelen van het externe optreden van de Unie zal richten.
Deze Raad zal worden voorgezeten door een vaste voorzitter, zijnde de Hoge
Vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid. Het feit dat
deze functionaris de Raad van Buitenlandse Zaken voorzit en dat hij/zij tevens
als vice-voorzitter in de Commissie plaatsneemt, zal de continuïteit
en coherentie van het externe optreden van de Unie verder bevorderen.169Kan worden ingaan op de toezeggingen van de minister
van Financiën aan het lid Rutte tijdens het verantwoordingsdebat inzake
de nationale lidstaatverklaring die Nederland wel, en andere lidstaten nog
niet afgeven? Hoe gaat de Nederlandse regering zich er hard voor maken dat
deze verklaring binnen 5 jaar verplichtend voor alle lidstaten is, zeker nu
het hervormingsverdrag de EU begroting nadrukkelijk een gezamenlijke verantwoordelijkheid
maakt van de Europese Commissie en lidstaten? (95 e.v.)Het afgeven van een nationale lidstaatverklaring geschiedt nu nog op vrijwillige
basis. Naast Nederland hebben ook Denemarken, Verenigd Koninkrijk en Zweden
dit initiatief vrijwillig ontplooit. Het Europees Parlement (2007) heeft opnieuw
krachtig bepleit dat alle EU-lidstaten nationale verklaringen gaan opstellen.Nederland heeft sinds de eerste voorstellen van de Europese Commissie
voor nationale verklaringen actief ingezet op invoering van een dergelijk
systeem. Ook na de Ecofin van november 2005, toen bleek dat er geen meerderheid
was in de Raad voor verplichte nationale verklaringen is Nederland druk blijven
uitoefenen op andere landen. Nederland heeft de nationale verklaring vrijwillig
ingevoerd. Het Verenigd Koninkrijk, Denemarken en Zweden zijn Nederland inmiddels
gevolgd of gaan dit binnen afzienbare tijd doen. In het verantwoordingsdebat
van 22 mei 2007 heeft de minister van Financiën bevestigd druk te
blijven uit oefenen om andere landen zo ver te krijgen om een systeem van
nationale verklaringen in te voeren. Na de afgifte van de verklaring bij de
Europese Commissie in mei 2007, heeft Nederland nogmaals actief andere lidstaten
geïnformeerd over het Nederlandse systeem en de ervaringen gedeeld om
hen te overtuigen van het nut van invoering van de nationale verklaring. Dit
heeft interesse opgewekt bij verschillende lidstaten. Deze landen willen echter
eerst een volledige beoordeling kunnen maken van de consequenties van invoering
in hun land voordat zij besluiten tot verdere stappen. Nederland ondersteunt
hen daarin waar mogelijk en de gesprekken zijn nog steeds gaande. De
minister van Financiën zal namens het kabinet, de invoering van het systeem
van nationale verklaringen blijven bepleiten in de verschillende geschikte
gremia.In Europa is de (mede-)verantwoordelijkheid van lidstaten voor de begroting
regelmatig een onderwerp van gesprek. Met name het Europees Parlement zet
veel druk op invoering van een systeem van nationale verklaringen. Overigens
ziet Nederland in het hervormingsverdrag wel een gezamenlijke verantwoordelijkheid
tussen de lidstaten en de Unie voor uitvoering van de begroting volgens het
beginsel van goed financieel beheer, maar biedt dit geen aanknopingspunt voor
een verplichte nationale verklaring. Voor een verplichte invoering van nationale
verklaringen is de instemming van de Ecofin Raad nodig via gekwalificeerde
meerderheid. Deze gekwalificeerde meerderheid is er (nog) niet.170Welke budgettaire consequenties heeft het als de begroting
van de EU beter aansluit bij de actuele beleidagenda en waar sluiten ze niet
aan?In de review die geagendeerd staat voor 2008–2009 zal worden bezien
of er aanleiding is de EU-begroting aan te passen in het licht van de uitdagingen
waar Europa voor staat en met het oog op belangrijke uitgangspunten als subsidiariteit
en toegevoegde waarde.Het is overigens niet per definitie zo dat er bij actuele beleidsissues
ook een rol voor de EU-begroting is weggelegd. Veelal blijft de rol van de
Unie beperkt tot coördinatie of wetgeving. Binnen het huidige financiële
meerjarenkader is voldoende ruimte om daar, waar nodig, bij actuele beleidsissues
aan te sluiten.171Is er al ten aanzien van de standpuntbepaling over
de Lissabon-agenda al een oordeel of rapport over de eigen prestaties?Het voortgangsrapport 2007 Nationaal Hervormingsprogramma Lissabon is
op 22 september aan de Kamer gestuurd. Na inhoudelijke bespreking tijdens
de EZ-begroting zal het rapport aan de Commissie worden toegestuurd. De minister
van Economische Zaken is de politieke «Mrs. Lisbon» van Nederland en is in die zin verantwoordelijk voor de implementatie
van het nationale hervomingsprogramma.De Commissie zal in december a.s. haar jaarlijkse voortgangsrapport publiceren
met een analyse van alle verschillende voortgangsrapporten en daarbij aanbevelingen
geven per lidstaat.Het is heel waarschijnlijk dat de Commissie voor Nederland de landenspecifieke
aanbeveling van vorig jaar zal herhalen. Deze aanbeveling was de volgende: «het verhogen van het arbeidsaanbod, in het bijzonder van
vrouwen, ouderen en kwetsbare groepen.»In het Nederlandse voortgangsrapport wordt uitgebreid ingegaan op alle
maatregelen die Nederland neemt en heeft genomen om de arbeidsparticipatie
van deze specifieke groepen te bevorderen. Nederland ziet echter ook in dat,
alhoewel de arbeidsparticipatie van personen in Nederland al relatief hoog
is, deze bepaalde groepen nog duidelijk achter blijven.172Hoe wordt de samenhang tussen het GBVB en het externe
optreden van de Unie versterkt? Wordt dat enkel bereikt met de verdragswijziging?Het is juist dat het nieuwe wijzigingsverdrag voorziet in een versterking
van de samenhang tussen het GBVB en het externe optreden, onder andere door
instelling van de Hoge Vertegenwoordiger nieuwe stijl (samenvoeging van de
huidige Hoge Vertegenwoordiger die aan de Raad verbonden is en de Commissaris
voor externe betrekkingen) en een geïntegreerde Europese Dienst voor
Extern Optreden (EDEO). Deze vernieuwing kan er aan bijdragen dat de Unie
(en de lidstaten) op internationaal niveau nog meer met één
stem kan (kunnen) gaan spreken.Maar ook los daarvan wordt binnen de bestaande mogelijkheden geprobeerd
de samenhang te vergroten. De samenwerking tussen de Hoge Vertegenwoordiger
en de Commissarissen actief op extern gebied (naast externe betrekkingen ook
ontwikkelingssamenwerking en handel) is geïntensiveerd, mede in het kader
van het zgn. Hampton Court proces waarover uw
Kamer werd bericht (o.a. in de Staat van de Unie). De Hoge Vertegenwoordiger
en de Commissie presenteren bijvoorbeeld in beginsel gezamenlijke strategieën.
Voorzitterschappen houden een checklist bij inzake verbetering van de coherentie
in het externe beleid. Voorts voorziet het nieuwe instrumentarium voor het
externe beleid van de Gemeenschap thans in het stabiliteitsinstrument dat
nauw aansluit bij de GBVB- en EVDB-activiteiten op het vlak van conflictpreventie
en conflictoplossing en dat wordt ingezet in voortdurende afstemming met de
Raad. Voor de inzet van de Afrika Vredesfaciliteit binnen het Europese Ontwikkelingsfonds
dient het Politieke en Veiligheidscomité zijn fiat te geven. Ook op
het gebied van het beleid ten aanzien van fragiele staten wordt nauw samengewerkt
tussen Lidstaten, Commissie en Raadssecretariaat.173Hoe wordt absorptiecapaciteit geïntegreerd in
de onderhandelingen met kandidaat-lidstaten over toetreding?In de uitbreidingsstrategie van 2006, die door de Europese Raad van 14
en 15 december 2006 werd goedgekeurd, wordt aangegeven dat het tempo
van de uitbreiding afgestemd moet worden op de capaciteit van de Unie om nieuwe
leden op te nemen.Met het oog hierop zal de Commissie in haar advies over de toetredingsaanvraag
van een land, alsook in de loop van de toetredingsonderhandelingen, effectbeoordelingen
betreffende de cruciale beleidsgebieden verstrekken. In dit verband wordt
in de uitbreidingsstrategie specifiek verwezen naar vrij verkeer van werknemers,
grensbewaking, transport, energie, en buitenlands- en veiligheidsbeleid. Deze
beoordelingen zullen lidstaten beter in staat moeten stellen een oordeel te
vellen over het mogelijke effect van toetreding op de EU.Ook zal de Commissie de budgettaire effecten onderzoeken van toekomstige
toetredingen op het landbouw- en structuurfondsenbeleid van de Unie. Het staat
lidstaten vrij de Commissie te vragen om specifieke effectbeoordelingen.Sinds december 2007 zijn er geen nieuwe toetredingsaanvragen ingediend.
Ten aanzien van verschillende van bovengenoemde gebieden zijn door de Commissie
effectbeoordelingen in het vooruitzicht gesteld voor Kroatië en Turkije.
De eerste zullen eind 2007 of in de loop van 2008 gepresenteerd worden.174 en 182Welke instrumenten zijn er op dit moment allemaal om
relaties tussen de EU en derde landen vorm te geven (nabuurschapbeleid, gemeenschappelijke
ruimte Rusland, kandidaat-lidstaten, stabilisatieovereenkomsten, etc.)? Waarin
verschillen ze en welke toegevoegde waarde heeft het partenariaat
daarop? Aanvullend: welke kosten brengen deze verschillende partnerschappen
met zich mee, hoeveel ambtenaren zijn erbij betrokken?Van welk instrumentarium m.b.t. het externe optreden
van de EU maakt Nederland gebruik en welk effect heeft dit op het eigen instrumentarium?Onder de nieuwe Financiële Perspectieven, d.w.z. sinds 1 januari
jl., is het externe instrumentarium van de Unie gestroomlijnd. Het aantal
verordeningen op basis waarvan het externe beleid wordt gefinancierd is van
meer dan 35 teruggebracht tot 9. Het grootste instrument is dat voor ontwikkelingssamenwerking.
Regionaal zijn er verder 2 grote instrumenten: dat voor pre-accessie (voor
kandidaat-lidstaten en landen met een toetredingsperspectief) en het nabuurschapsinstrument.
Tenslotte is er een aantal thematische instrumenten, waaronder het mensenrechteninstrument,
het stabiliteitsinstrument, het instrument voor humanitaire hulp (ECHO) en
het macro-financiële instrument. De hulp die vanuit deze instrumenten
kan worden verleend is ingekaderd in overeenkomsten die de Commissie met partnerlanden
aangaat, zoals stabilisatie- en associatieovereenkomsten in het geval van
de kandidaat-lidstaten en landen met een Europees perspectief, associatieovereenkomsten
en actieplannen in het geval van nabuurschapslanden, en landenstrategieprogramma’s
in het geval van ontwikkelingslanden.In de nieuwe opzet wordt er ook nauwer afgestemd tussen het communautaire
niveau en het nationale niveau («joint programming»). Hierdoor kan grotere complementariteit bereikt worden tussen hulpprogramma’s
van de Commissie en van de lidstaten. Dit betekent ook dat Nederland beter
kan inspelen op EU-programma’s. Bovendien biedt het nieuwe instrumentarium
voor het eerst mogelijkheden voor cofinanciering, twinning etc., waar Nederland
gebruik van kan maken.Voorts werken de Commissie en de lidstaten nauwer samen op het gebied
van ontwikkelingshulp in het kader van de Gedragscode voor werkverdeling («Code of Conduct»).In de Staat van de Unie is de regering ingegaan op het partenariaat in
het kader van «Europa en de buren». Het partenariaat is een concept
voor nieuwe samenwerkingsvormen met specifieke buurlanden dat nog in ontwikkeling
is. In het kader van het voorziene debat over de Staat van de Unie zal de
regering hier verder op ingaan.De begroting van het externe beleid van de Unie is vastgesteld voor een
periode van 7 jaar (2007–2013) en bedraagt voor die periode in totaal
rond € 49 miljard. De grootste programma’s zijn ontwikkelingssamenwerking
(€ 17 miljard), nabuurschapsbeleid (€ 11 miljard) en het
pre-accessie programma (€ 11 miljard). Verder vallen hieronder de
diverse thematische programma’s zoals mensenrechten (€ 1,1
miljard), stabiliteit (€ 2 miljard) en humanitaire hulp (€ 5,5
miljard), evenals de begroting voor het GBVB (voor 2007 € 159 miljoen,
totaal voor 2007–2013 ongeveer € 1,7 miljard).Een ruwe schatting van het aantal ambtenaren dat hierbij betrokken is,
kan worden verkregen door het aantal ambtenaren van de Commissie directoraten-generaal
externe betrekkingen, ontwikkelingssamenwerking, uitbreiding en die van de
uitvoerende diensten AIDCO en ECHO op te tellen (geen cijfers beschikbaar
over het aantal ambtenaren in de Commissie delegaties dat zich hiermee bezighoudt):
in totaal betreft het rond 1875 personen. Volgens OESO-gegevens heeft de Commissie
overigens één van de laagste ratio’s van ingezette menskracht
per bestede 10 miljoen.175Wordt met het verbreden van energiebeleid met het GBVB
enkel op diplomatie gedoeld of is er bijvoorbeeld ook een defensie-element?De Europese Veiligheidsstrategie (vastgesteld in december 2003) signaleert
energieafhankelijkheid van Europa als zorgpunt en bepleit een zo geïntegreerd
mogelijk antwoord op deze en andere uitdagingen. Diplomatie vormt dus in toenemende
mate een onmisbaar element in het Nederlandse en Europese energiebeleid. Tegelijkertijd
is Nederland van mening dat de EU zich door het opzetten van risico-analyses
en «early warning» mechanismen nog beter kan voorbereiden op energiecrises,
b.v. als gevolg van spanningen in energieproducerende en/of -doorvoerende
landen.176Hoe worden de kernboodschappen ontwikkeld (wanneer,
door wie)?De kernboodschappen in het externe beleid van de Europese Unie, zoals
het bevorderen van de democratische rechtstaat en evenwichtige en duurzame
ontwikkeling, zijn zeker niet nieuw. Deze worden in Raadskader opgesteld,
in afstemming met de Commissie. Wel tracht de Europese Unie meer nog dan voorheen
ruimte te geven aan verspreiding van die boodschappen naar een breder publiek.
In het Commissie document «Europa in de wereld» van juni 2006
heeft de Commissie daartoe ook een aantal concrete voorstellen gedaan bijvoorbeeld
voor verbetering van de kennis over EU.In het bijzonder is er aandacht voor de Arabische wereld, mede tegen de
achtergrond van radicalisering in de islamitische wereld. De EU wil in dit
verband ook niet-gouvernementele organisaties, religieuze en culturele leiders
en de media bereiken. Het Euro-Mediterrane partnerschap en het Europese nabuurschapsbeleid
vormen hiervoor goede kanalen. Het gaat dan, naast de gebruikelijke instrumenten
van publieksdemocratie zoals voorlichtingscampagnes etc., ook om uitwisselingsprogramma’s,
media-campagnes etc. Doel is de interculturele dialoog te bevorderen, het
wederzijds begrip te vergroten en kernwaarden als democratie, mensenrechten,
tolerantie en wederzijds respect te versterken.177Zijn concrete doelstellingen afgesproken met betrekking
tot het Nederlandse personeelsbeleid?Het is van strategisch belang voor Nederland dat voldoende posities binnen
de ambtelijke EU-rangen bezet worden door Nederlanders. Hier wordt dan ook
actief beleid op gevoerd. Aan de Nederlandse Permanente Vertegenwoordiging
bij de EU is een speciale functionaris verbonden, afkomstig van Bureau ABD,
die contacten met de Europese instellingen onderhoudt, teneinde benoemingen
van Nederlanders bij de EU-instellingen te bevorderen.Bovendien onderhoudt deze functionaris gericht contact met de groep Nederlandse
ambtenaren die reeds werkzaam zijn bij de diverse EU-instellingen. Daarnaast
kent Nederland een specifiek voorlichtings- en voorbereidingsprogramma met
betrekking tot het concours.Dit programma wordt uitgevoerd door het Bureau Internationale Ambtenaren
(BIA), met het ministerie van Buitenlandse Zaken (BZ) als opdrachtgever. Het
BIA schenkt, naast het geven van trainingen voor de EU-toelatingsexamens (de
zgn concoursen), in zijn voorlichtings-activiteiten
ook aandacht aan stagemogelijkheden voor Nederlanders bij EU-instellingen.
Dergelijke stages vormen een goede introductie tot een loopbaan in Brussel
(opbouw EU-kennis, netwerk, presentatie-vaardigheden, kennismaking met het
fenomeen concours).De eerdergenoemde speciale functionaris bij de PV EU voert ook ondersteunende
activiteiten uit t.b.v. benoemingen van Nederlanders die een succesvol concours
hebben afgelegd en van stagiaires.Naast de Nederlanders in vaste dienst van de EU-instellingen wordt ook
prioriteit toegekend aan strategische detacheringen van medewerkers van de
Rijksoverheid, in kwantitatieve én kwalitatieve zin. Met dit laatste
wordt zowel het strategische karakter van de detacheringsplaats als de kwaliteit
van de gedetacheerde bedoeld. Een tijdelijke plaatsing bij de Commissie is
relevant, enerzijds omdat aan Commissie-zijde meegewerkt kan worden aan voor
Nederland relevante beleidsontwikkeling en anderzijds omdat de betrokken medewerker
bij terugkeer naar het moederdepartement gewenste EU-kennis en ervaring met
zich meebrengt.Vakdepartementen dragen in toenemende mate zelf zorg voor de identificatie
van strategische beleidsterreinen en gaan actief op zoek naar strategische
plaatsingsmogelijkheden. De speciale functionaris van de PV EU speelt een
actief ondersteunende rol hierbij.178Hoe ziet de regering de doorwerking van ontwikkelingsbeleid
op het beleidsterrein landbouw?Zoals vermeld in de beleidsbrief «Een zaak van iedereen» die
op 15 oktober jl. aan de Kamer is aangeboden, wordt momenteel, in samenwerking
met het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, een notitie uitgewerkt
over rurale bedrijvigheid en landbouwontwikkeling in het kader van de intensivering
van het beleid ten behoeve van groei en verdelingsaspecten. Deze notitie zal
binnenkort aan de Kamer worden aangeboden. In deze notitie zal worden ingegaan
op de rol van de landbouw als voornaamste bron van werkgelegenheid in veel
ontwikkelingslanden, vooral in Afrika ten zuiden van de Sahara en de bijdrage
van de landbouwsector aan economische groei en armoedebestrijding.179Welke landen in de Europese Unie liggen niet op schema
bij het behalen van de doelstelling 0,7% van BNP aan ODA? Op welke
manier zet Nederland zich in om deze landen weer op schema te krijgen?In 2006 is door de EU als geheel 0.42% van het BNI (Bruto Nationaal
Inkomen) aan ODA uitgegeven, ruim € 47.5 miljard. Aan het in 2002
afgesproken collectieve streefcijfer voor 2006 – 0.39% BNI –
is daarmee ruim voldaan. Wat betreft het streefcijfer voor de uitgaven per
individuele lidstaat in 2006 – minimaal 0.33% BNI – voldeden
in 2006 in totaal 11 van de 15 «oude» lidstaten, die dit in 2002
met elkaar afspraken. Spanje miste deze doelstelling net, maar liet een sterke
stijging zien van de hulp van 0.24% in 2004 naar 0.32% BNI in
2006. De Griekse hulp bleef op 0.16% BNI steken. Italië spendeerde
0.20% van het BNI, terwijl dat cijfer voor Portugal op 0.21%
stond in 2006.Wat betreft de omvang van Spaanse hulp zijn reeds verdere stijgingen voorzien.
Griekenland en Portugal hebben toegezegd in 2007 de achterstand in te lopen,
terwijl Italië hiervoor 2008 heeft genoemd.Het volgende streefcijfer, op weg naar het doel van 0.7% BNI/ODA
in 2015, is 0.51% BNI in 2010 voor de «oude» lidstaten
en 0.17% voor de «nieuwe» lidstaten. Collectief zou de
EU 0.56% van het BNI aan ODA moeten besteden in 2010. Deze targets
zijn in 2005 afgesproken. Op basis van de meest recente gegevens voorspelt
de Commissie dat dit doel op collectief niveau bereikt kan worden.Nederland laat niet na om bij gelegenheid individuele lidstaten die achterblijven
op hun verantwoordelijkheden aan te spreken. Zo heeft Nederland in de RAZEB
van mei 2007 samen met andere lidstaten en de Commissie bepleit
dat lidstaten nationale schema’s gaan opstellen voor het bereiken van
de doelstellingen.180Wat is de stand van zaken met betrekking tot de herziening
van het Cotonou-verdrag en het respectieve interne akkoord?Het Verdrag tot herziening van het Cotonou-verdrag en de respectievelijke
Interne Akkoorden zijn op 16 oktober jl. door de Eerste Kamer goedgekeurd.
De parlementaire goedkeuringsprocedure is hiermee afgerond. Zodra de goedkeuringswet
na publicatie in het Staatsblad in werking is getreden, zullen de verdragen
worden bekrachtigd in Brussel. De verwachting is dat dit voor de deadline
van eind november a.s. gerealiseerd zal zijn en Nederland dus tijdig zal ratificeren.Op dit moment hebben naast Nederland 8 lidstaten de herziening van het
Cotonou-verdrag en beide Interne Akkoorden nog niet geratificeerd, te weten:
België, Duitsland, Frankrijk, Griekenland, Italië, Polen, Portugal,
en het Verenigd Koninkrijk. Daarnaast heeft Slowakije alleen de herziening
nog niet geratificeerd en beide Interne Akkoorden wel.Van de ACS-groep hebben tot nu toe 29 van 78 landen de herziening van
het verdrag van Cotonou geratificeerd. Om de herziening in werking te laten
treden is het nodig dat twee derde van de ACS-landen en alle EU-lidstaten
hebben geratificeerd. Voor financiering van het 10e EOF is dit echter niet
nodig. Hiervoor hoeven alleen alle EU-lidstaten het Intern Akkoord betreffende
het meerjarig financieel kader voor 2008–2013 te hebben geratificeerd.De Commissie is met een offensief bezig om alle betrokken landen nogmaals
op de noodzaak van tijdige ratificatie te wijzen. De verwachting is dat op
korte termijn een groot aantal landen nog tot ratificatie over kan gaan. Of
alle EU-lidstaten tijdig zullen ratificeren is op dit moment nog niet te zeggen.181Wat voor akkoorden worden voorzien ter bevordering
van de energiezekerheid? Wat kunnen dit soort akkoorden betekenen voor de
Nederlandse energiezekerheid?Er bestaat reeds een wijd vertakt netwerk van verdragen en dialogen van
de EU met partnerlanden. Samenwerkingsakkoorden tussen de EU en derde landen
bevatten over het algemeen een energieparagraaf. Bij akkoorden met belangrijke
energieexporteurs wordt aan dit onderdeel uiteraard extra aandacht geschonken.
Daarbij valt onder andere te denken aan het nog af te sluiten vrijhandelsakkoord
met de Gulf Cooperation Council en het memorandum of understanding tussen
de Europese Commissie en Algerije op het gebied van energiesamenwerking.Het is de bedoeling dat energie ook een belangrijk onderdeel zal uitmaken
van een hernieuwd samenwerkingsakkoord met Rusland.174 en 182Welke instrumenten zijn er op dit moment allemaal om
relaties tussen de EU en derde landen vorm te geven (nabuurschapbeleid, gemeenschappelijke
ruimte Rusland, kandidaat-lidstaten, stabilisatieovereenkomsten, etc.)? Waarin
verschillen ze en welke toegevoegde waarde heeft het partenariaat daarop?
Aanvullend: welke kosten brengen deze verschillende partnerschappen met zich
mee, hoeveel ambtenaren zijn erbij betrokken?Van welk instrumentarium m.b.t. het externe optreden
van de EU maakt Nederland gebruik en welk effect heeft dit op het eigen instrumentarium?Onder de nieuwe Financiële Perspectieven, d.w.z. sinds 1 januari
jl., is het externe instrumentarium van de Unie gestroomlijnd. Het aantal
verordeningen op basis waarvan het externe beleid wordt gefinancierd is van
meer dan 35 teruggebracht tot 9. Het grootste instrument is dat voor ontwikkelingssamenwerking.
Regionaal zijn er verder 2 grote instrumenten: dat voor pre-accessie (voor
kandidaat-lidstaten en landen met een toetredingsperspectief) en het nabuurschapsinstrument.
Tenslotte is er een aantal thematische instrumenten, waaronder het mensenrechteninstrument,
het stabiliteitsinstrument, het instrument voor humanitaire hulp (ECHO) en
het macro-financiële instrument. De hulp die vanuit deze instrumenten
kan worden verleend is ingekaderd in overeenkomsten die de Commissie met partnerlanden
aangaat, zoals stabilisatie- en associatieovereenkomsten in het geval van
de kandidaat-lidstaten en landen met een Europees perspectief, associatieovereenkomsten
en actieplannen in het geval van nabuurschapslanden, en landenstrategieprogramma’s
in het geval van ontwikkelingslanden.In de nieuwe opzet wordt er ook nauwer afgestemd tussen het communautaire
niveau en het nationale niveau («joint programming»). Hierdoor kan grotere complementariteit bereikt worden tussen hulpprogramma’s
van de Commissie en van de lidstaten. Dit betekent ook dat Nederland beter
kan inspelen op EU-programma’s. Bovendien biedt het nieuwe instrumentarium
voor het eerst mogelijkheden voor cofinanciering, twinning etc., waar Nederland
gebruik van kan maken.Voorts werken de Commissie en de lidstaten nauwer samen op het gebied
van ontwikkelingshulp in het kader van de Gedragscode voor werkverdeling («Code of Conduct»).In de Staat van de Unie is de regering ingegaan op het partenariaat in
het kader van «Europa en de buren». Het partenariaat is een concept
voor nieuwe samenwerkingsvormen met specifieke buurlanden dat nog in ontwikkeling
is. In het kader van het voorziene debat over de Staat van de Unie zal de
regering hier verder op ingaan.De begroting van het externe beleid van de Unie is vastgesteld voor een
periode van 7 jaar (2007–2013) en bedraagt voor die periode in totaal
rond € 49 miljard. De grootste programma’s zijn ontwikkelingssamenwerking
(€ 17 miljard), nabuurschapsbeleid (€ 11 miljard) en het
pre-accessie programma (€ 11 miljard). Verder vallen hieronder de
diverse thematische programma’s zoals mensenrechten (€ 1,1
miljard), stabiliteit (€ 2 miljard) en humanitaire hulp (€ 5,5
miljard), evenals de begroting voor het GBVB (voor 2007 € 159 miljoen,
totaal voor 2007–2013 ongeveer € 1,7 miljard).Een ruwe schatting van het aantal ambtenaren dat hierbij betrokken is,
kan worden verkregen door het aantal ambtenaren van de Commissie directoraten-generaal
externe betrekkingen, ontwikkelingssamenwerking, uitbreiding en die van de
uitvoerende diensten AIDCO en ECHO op te tellen (geen cijfers beschikbaar
over het aantal ambtenaren in de Commissie delegaties dat zich hiermee bezighoudt):
in totaal betreft het rond 1875 personen. Volgens OESO-gegevens heeft de Commissie
overigens één van de laagste ratio’s van ingezette menskracht
per bestede 10 miljoen.183 en 184Hoe gaat u de belangen van ontwikkelingslanden en van
de Europese ontwikkelingsagenda hoog op de agenda houden, ook binnen de nieuw
institutionele structuren?Hoe zullen binnen de Europese Commissie en de Ministerraden
besluiten worden getoetst op hun coherentie met ontwikkelingsdoelstellingen,
inclusief de MDG’s?Mede in het kader van het realiseren van de MDG’s is in 2005 in
de Europese Raad overeenstemming bereikt over een Europees beleid op het terrein
van OS-beleidscoherentie. Dit beleid is uitgewerkt in een voortrollend werkprogramma
waarin een twaalftal prioritaire beleidsvelden zijn opgenomen. Voortgang wordt
gemeten in een tweejaarlijks rapport over OS-beleidscoherentie in de EU, waarvan
het eerste dit jaar verschijnt en door de RAZEB in november 2007 wordt behandeld.
De reguliere toetsing van Europese besluiten op hun effecten voor ontwikkelingslanden
en de ontwikkelingsdoelstellingen is een kernpunt van dit beleid. Binnen de
Commissie bestaat daarvoor o.a. een speciale Inter-Service Group waarin de
meeste directoraten-generaal zijn vertegenwoordigd (inclusief DG Ontwikkeling).
Bij de voorbereiding van de Ministerraden wordt gestreefd naar een zo hecht
mogelijke afstemming tussen de betrokken commissies en raadswerkgroepen. Voor
de uiteindelijke besluitvorming is het daarnaast van het grootste belang dat
ook binnen de lidstaten de standpuntbepaling bij een breed scala van beleidsterreinen
wordt getoetst op de effecten voor ontwikkelingsdoelstellingen. In Nederland
worden alle Europese beleidsinitiatieven getoetst op hun ontwikkelingseffecten
en Nederland zal een actieve rol blijven spelen bij de verdere uitwerking
en toepassing van een effectief Europees beleid op het gebied van OS-beleidscoherentie.185Op welke wijze wordt de besteding van het totale EU
ontwikkelingsbudget gemonitord en geëvalueerd? Wordt de target 35%
van het Europese ODA besteding aan onderwijs en gezondheidszorg gehaald waarvan
20% aan basisvoorzieningen? Op welke wijze stimuleert de regering dat
de sectoren onderwijs en gezondheidszorg onderdeel uitmaken van deCountry
Strategy Papers? Op welke wijze wordt gegarandeerd dat
de CSP’s tot stand komen met inspraak van het maatschappelijk middenveld
van de ontvangende landen en middels parlementaire controle?Voor alle instrumenten van het externe beleid van de Unie en voor het
EOF (Europees Ontwikkelingsfonds) zijn beheerscomités ingesteld, waarin
lidstaten met de Commissie overleggen over de besteding van de beschikbare
middelen. Voor activiteiten in ontwikkelingslanden zijn in het bijzonder het
DCI-comité (Development Cooperation Instrument, het nieuwe instrument
voor ontwikkelingssamenwerking) en het EOF-Comité van belang. Monitoring
en evaluatie zijn onderdeel van de besprekingen.Zo wordt de implementatie van CSPs (Country Strategy
Papers) onder het EOF jaarlijks gemonitord in de vorm van een joint annual operational review voor ieder ACS-land. Deze
rapporten worden aangeboden aan het EOF-comité, waar lidstaten zonodig
aspecten kunnen bespreken met de Commissie. Het EOF kent ook een mid-term review waarin de voortgang van de bestedingen onder de loep
wordt genomen en budgettaire consequenties worden afgehandeld.Onder het nieuwe DCI zal de Commissie jaarlijks een rapport over implementatie
en resultaten presenteren, waar mogelijk inclusief de impact. De Commissie
kent tevens een systeem voor resultaatgerichte monitoring (ROM, results-oriented monitoring), waarbij activiteiten in alle landen
en regio’s jaarlijks beoordeeld worden op ontwikkelingen op vier punten:
relevantie, efficiëntie, effectiviteit en duurzaamheid.In 2006 zijn bijna 1400 activiteiten in 148 landen met een waarde van
bijna € 10 miljard gemonitord, waaronder in het bijzonder activiteiten
in ontwikkelingslanden. De Evaluatie Eenheid van EuropeAid
Co-operation Office verricht evaluaties voor de Commissie. Zo werden
vorig jaar negen geografische en zes thematische evaluaties gepubliceerd
(zie http://europa.eu.int/comm/europaid/evaluation/index.htm).De resultaten hiervan worden onder meer in seminars met betrokken landen,
met het Europees Parlement en uiteraard met de betrokken diensten van de Commissie
besproken om implementatie van de aanbevelingen te bevorderen. Ook neemt de
Commissie deel aan gezamenlijke evaluaties in OESO/DAC kader zoals bijvoorbeeld
de Joint Evaluation of General Budget Support van
2006.De uitgaven in de categorie sociale infrastructuur (onderwijs, gezondheid,
water, overheid en maatschappelijk middenveld) beliepen in 2006 bijna € 4
miljard, hetgeen neerkomt op 40 procent van de ODA-middelen onder beheer van
de Europese Commissie. Daarmee werd wederom ruim voldaan aan het streefcijfer
van 35 procent voor sociale infrastructuur en diensten, dat in 2002 met het
Europees Parlement was overeen gekomen. Onderwijs en gezondheidszorg vormden
14 procent van deze ODA-middelen, waarvan ongeveer de helft ging naar basisonderwijs
en basisgezondheidszorg.Bij de vaststelling van het OS-instrument (DCI) eind 2006 hebben Commissie
en Raad met het Europees Parlement gesproken over de (on-)wenselijkheid van
streefcijfers voor de sociale sectoren. De uitkomst was een verklaring van
de Commissie dat zij zal «trachten te garanderen
dat uiterlijk in 2009 (controlejaar) 20% van de door haar verleende
bijstand in het kader van de landenprogramma’s vallende onder het DCI,
door middel van project-, programma- of begrotingssteun besteed wordt aan
de sectoren basisen middelbaar onderwijs en basisgezondheidszorg». Ook zegde de Commissie versterkte monitoring, evaluatie en verslaglegging
toe, met bijzondere aandacht voor de sociale sectoren.Nederland verwacht dat de Commissie zich bij de uitvoering van het DCI
aan de betreffende afspraak met het Parlement zal houden en heeft op basis
van de CSPs en thematische strategieën tot nu toe geen reden om daaraan
te twijfelen. Wat betreft betrokkenheid van maatschappelijk middenveld en
parlementen geldt dat zij veelal ter plaatse zijn geraadpleegd tijdens de
nationale consultaties op landenniveau voor het opstellen van de Country Strategy Papers.De regering zet overigens vraagtekens bij de gedachte dat de Commissie
gestimuleerd zou moeten worden om onderwijs en gezondheidszorg altijd onderdeel
te laten zijn van landenstrategieën. Donoren moeten hun activiteiten
niet over te veel sectoren verdelen en zich concentreren op activiteiten waar
ze in een bepaald land goed in zijn. Als de Commissie traditioneel meerwaarde
heeft op het gebied van bijvoorbeeld infrastructuur of landbouw, dan moet
zij daar veel aan doen, tenminste als de regeringen van partnerlanden daar
naar vragen, en andere sectoren overlaten aan donoren die op deze gebieden
meerwaarde hebben. In mei dit jaar stelden de Commisie en lidstaten een gedragscode
vast, juist om de werkverdeling en complementariteit van de hulp te verbeteren.186Welke keuzes worden er gemaakt m.b.t. welke landen
prioriteit krijgen in het leggen en intensiveren van contacten en kan er worden
aangegeven hoeveel geld er voor elk land wordt uitgetrokken?Nederland zet, op ieder onderwerp van belang, in op intensief bilateraal
contact, zo vroeg mogelijk in de EU-besluitvorming, met zo veel mogelijk relevante
landen. Welke landen dit zijn, is mede afhankelijk van de aard van het onderwerp.
Dat is een strategie die werkt. In de praktijk betekent een dergelijke benadering:– Blijvend intensief contact met de grote EU-landen;– Voortdurende aandacht voor samenwerking met middelgrote en kleinere
EU-landen, naar gelang het dossier;– Extra aandacht voor inkomende EU-voorzitterschappen;Naast de intensieve contacten bestaat er aparte budgetruimte voor conferenties
en projecten op het terrein van intensivering van buitenlands beleid met Europese
partners. Het budget daarvoor bedraagt ruim € 300 000,–
en wordt flexibel verdeeld over bovengenoemde categorieën. Ook het POBB
wordt incidenteel gebruikt voor deze benadering.187Klopt het dat er geen geld wordt uitgetrokken om de
werklast van de RvE terug te dringen? Hoe wilt u de doelstelling wel bereiken?Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (van de RvE) heeft te kampen
met een toenemende werklast. De begrotingen van de RvE houden hier rekening
mee. Zo voorziet de begroting 2008 in een uitbreiding van de staf van het
Hof met 37 arbeidsplaatsen.NL steunt dit voornemen om extra geld in te zetten voor de vermindering
van de werklast van het Hof. Tegelijkertijd is NL zich bewust van de ontwikkeling
dat het Hof langzaamaan alle financiële middelen van de RvE absorbeert.
Derhalve is NL van mening dat eveneens gedegen maatregelen op nationaal niveau
noodzakelijk zijn, die de instroom van zaken moeten verminderen.188Wat wordt er bedoeld met de evaluatie van het Nederlands
voorzitterschap?Hiermee wordt bedoeld een evaluatieonderzoek dat door de Inspectie Ontwikkelingssamenwerking
en Beleidsevaluatie (IOB) wordt verricht naar de effectiviteit van het Nederlands
voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie (1 juli tot en met 31 december
2004).189Op welke wijze komt het verdelingsvraagstuk terug specifiek
ten aanzien van Latijns Amerika?Het verdelingsvraagstuk is inderdaad van groot belang in de Latijns-Amerikaanse
regio waar de inkomensverdeling volgens recente studies van de UN Economic
Commission for Latin America and the Carribbean (ECLAC) nog steeds extreem
ongelijk is. In de ontwikkelingssamenwerkingsprogramma’s en de beleidsdialoog
met de partnerlanden in de regio besteedt Nederland aandacht aan belangrijke
aspecten van deze problematiek, zoals de bestrijding van de armoede van de
armste lagen van de bevolking, de bevordering van de toegang van deze groepen
tot sociale en economische voorzieningen, het stimuleren van hun participatie
in het democratisch proces en het verbeteren van de efficiëntie en transparantie
van de allocatie van overheidsmiddelen. Ook in de samenwerking van de EU met
de Latijns-Amerikaanse en Caribische regio staat de problematiek van uitsluiting
en de noodzaak van het bevorderen van sociale cohesie centraal.In de voorziene actualisering van de Latijns-Amerika notitie «Goede
vrienden, verre buren; het Nederlands buitenlands beleid ten aanzien van Latijns-Amerika
en de Cariben» zullen wij nader ingaan op de wijze waarop dit onderwerp
ook de komende jaren aandacht zal krijgen.190 en 191Waaruit bestaat concreet, met bijbehorende instrumenten
en prestatie effecten, de Nederlandse coherentie agenda tussen handelsbeleid
en ontwikkelingsbeleid?Hoe krijgt de integrale benadering, gericht op duurzame
ontwikkeling en meer coherentie tussen het handelsbeleid en ontwikkelingsbeleid
gestalte? Welke vorm heeft de samenwerking en coördinatie met andere
departementen op dit terrein?De Nederlandse coherentie agenda tussen handel en ontwikkeling bestaat
uit de inzet op het ontwikkelingsvriendelijk maken van het handelsbeleid van
de EU enerzijds en complementair hulpbeleid (aid for trade) van de EU en lidstaten
anderzijds teneinde ontwikkelingslanden te stimuleren en te faciliteren om
veel sterker te gaan participeren in het wereldhandelsstelsel en gebruik te
maken van handelskansen. Die algemene inzet vertaalt zich naar concrete posities
op allerlei elementen in handelsgerelateerde dossiers. Daarbij gaat het vaak
om handelsliberalisatie in zowel ontwikkelde als ontwikkelingslanden, opbouw
van handels- en onderhandelingscapaciteit, infrastructuur, handelsfacilitatie,
handelsgerelateerde aanpassingskosten, de aanpak van handelsverstorende (landbouw)subsidies
en speciale aandacht voor voldoende beleidsruimte in ontwikkelingslanden in
multilaterale regels, voor de Minst Ontwikkelde Landen (MOLs’) en voor
producten en diensten van belang voor ontwikkelingslanden (bijvoorbeeld katoen).
Belangrijkste handelsdossiers op dit moment zijn de onderhandelingen in het
kader van de Doha ronde in de WTO en de Economic Partnerships Agreements (EPA’s)
tussen de EU en ACS-landen. Voor een meer compleet overzicht zij verwezen
naar de Nederlandse kabinetsreactie op de EU enquete inzake policy coherence
for development (PCD) (Kamerstukken vergaderjaar 2006–2007, 29 234,
nr. 56), de reguliere rapportage van de staatssecretaris van Economische
Zaken aan de Tweede Kamer over de Doha ronde en de EPA’s, alsmede de
geannoteerde agenda’s en verslagen van de RAZEB met OS-onderwerpen van
de minister voor Ontwikkelingssamenwerking over de EPA-onderhandelingen. Het
EU-programma van PCD-committeringen bevat een aantal algemene prestatie-indicatoren
op het gebied van onder andere handel en duurzame ontwikkeling. Nederland
streeft bij de behandeling van het eerste EU-PCD voortgangsrapport in de RAZEB
van november 2007 naar verdere concretisering van deze doelen en operationalisering
van het PCD-werkprogramma.De samenwerking en coördinatie tussen alle betrokken departementen
is intensief. Deze vinden plaats in de context van het reguliere voorbereidingsproces
van Nederlandse standpunten voor relevante EU-fora, zoals de EU CoördinatieCommissie
en de Interdepartementale Raad voor de Handelspolitiek (IRHP), of ad hoc in
het kader van de totstandkoming van beleidsnotities. Besluiten worden op Kabinetsniveau
vastgesteld.192Hoe wil de regering de rechtenbenadering van ontwikkeling
concretiseren: zullen in de rechtenbenadering ook het recht op water, voedsel
en de zeggenschap over natuurlijke hulpbronnen, zoals vastgelegd in het Verdrag
voor Economische, Sociale en Culturele Rechten, opgenomen worden? (p. 70)De regering wil de mensenrechtenbenadering concretiseren door actief bij
te dragen aan het vestigen en versterken van nationale systemen voor de bescherming
en bevordering van mensenrechten op basis van internationale mensenrechtennormen.
Ondersteuning van een nationaal mensenrechtenprotectiesysteem in landen houdt
onder andere in: ondersteuning van samenwerking met internationale mensenrechtenmechanismen
(ratificatie van verdragen, rapportage aan verdragscomites,
etc), hervorming van de nationale wetgeving conform internationale mensenrechtenverdragen,
opbouw van nationale instituties (zoals een ombudsman, nationale mensenrechtencommissies),
versterking van rechtsprekende instanties, en ondersteuning van een actief
maatschappelijk middenveld.Ook de integratie van mensenrechtennormen in het ontwikkelingsproces hoort
tot het versterken van nationale mensenrechtenprotectiesystemen. Het behalen
van de MDGs voor de armsten is hiervoor een goed ijkpunt. Door de mensenrechten
te integreren, bijvoorbeeld in plannen om de toegang tot veilig drinkwater
te realiseren, kan de toegang van de armsten tot veilig drinkwater aanzienlijk
worden verbeterd.Nederlandse inspanningen voor versterking van nationale systemen voor
de bescherming van mensenrechten sluiten aan bij VN-activiteiten op dit gebied.
Deze vloeien voort uit besluiten van de VN-lidstaten om de implementatie van
mensenrechten op nationaal niveau te versterken, onder meer in de Millenium
Verklaring. Bijzondere aandacht gaat hierbij uit naar de rechten van minderheden,
de rechten van vrouwen en meisjes en de rechten van het kind, en het betreft
zowel de politieke en burgerlijke rechten als de economische, sociale en culturele
rechten.193De duiding van beleidsartikel 4 is veranderd van «meer
welvaart en minder armoede» naar «meer welvaart, eerlijkere verdeling
en minder armoede». Tot welke concrete gevolgen leidt deze naamswijziging.
Welke herschikkingen van begrotingsgeld vinden plaats als gevolg van de nieuwe
accenten die worden gezet?Deze naamswijziging is een afspiegeling van het voornemen van de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking om naast een sterke aandacht voor het stimuleren
van economische ontwikkeling en het faciliteren van de private sector als
de motor voor de groei in ontwikkelingslanden, versterkte aandacht te geven
aan het verdelingsvraagstuk. Daarbij wordt zowel gedoeld op het vergroten
van de kansen voor armen om te participeren in het economisch proces en daardoor
te profiteren van de groei, als op de noodzaak om voor degenen die structureel
buiten de boot vallen, sociale en productieve vangnetten op te zetten.In de aan de Kamer aangeboden beleidsbrief «Een zaak van iedereen»
is dit onder de intensivering «groei en verdeling» verder toegelicht.
De komende jaren zullen de volgende middelen additioneel ter beschikking worden
gesteld: EUR 20 mln. in 2008, 30 mln. in 2009 en 40 mln. vanaf 2010.27 en 194Kunt u aangeven wat de eigen bijdrage van het particuliere
kanaal zou kunnen zijn in fragiele staten? Wat is uw visie op de relatie tussen
politieke fragiliteit en economische fragiliteit? Welke rol ziet hij weggelegd
voor de private sector ten behoeve van de versterking van de economie in fragiele
staten? Kunt u aangeven welke politieke, economische en sociale voorwaarden
aanwezig moeten zijn, wil democratisering in fragiele staten kans van slagen
hebben?Wat zou de eigen bijdrage van het particuliere kanaal
kunnen zijn in fragiele staten? In welk opzicht verschilt die bijdrage van
de rol die bilaterale en multilaterale donoren kunnen spelen? Op welke manier
kunnen de onderscheiden bijdragen van particuliere, bilaterale en multilaterale
donoren in fragiele staten beter op elkaar afgestemd worden? Wat is uw visie
op de relatie tussen politieke fragiliteit en economische fragiliteit? Welke
rol ziet hij weggelegd voor de private sector ten behoeve van de versterking
van de economie in fragiele staten? (zie ook nr. 27)Minder politieke fragiliteit kan economische fragiliteit helpen verminderen.
Immers, een samenleving met een sterker politieke, juridisch en veiligheidssysteem
is beter voor economische activiteit. Omgekeerd zullen werkgelegenheid en
kansen voor de private sector bijdragen aan politieke stabiliteit, door te
zorgen dat mensen door middel van produktieve activiteit bijdragen aan het
nationaal inkomen en welvaart. In het verleden is geconstateerd dat werkloosheid
onder jonge mannen instabiliteit oplevert. In zijn recente boek The bottom
billion beschrijft wetenschapper Paul Collier hoe langzame groei, lage inkomens
en grote afhankelijkheid van enkele natuurlijke hulpbronnen fragiliteit in
de hand werken. Daarnaast is de productiecapaciteit van een land gebaat bij
een sterke private sector doordat deze export, economische groei en publieke
dienstverlening positief beïnvloedt.In het kader van fragiele statenbeleid zal sprake zijn van intensief contact
met private sector en non-gouvernementele organisaties, onder andere door
uitwerking van het Schoklandakkoord op het gebied van een kenniskantine fragiele
staten.De eigen bijdrage van het particuliere kanaal krijgt met name vorm door
de programma’s die mijn ministerie subsidieert door middel van de Thematische
Mede Financiering (TMF, tot 2008), het Mede Financierings Stelsel (MFS, van
2008–2011) en in mindere mate door het bedrijfsleveninstrumentarium.
NGO’s zetten via deze programma’s hun expertise en de hun toegekende
middelen, in samenwerking met Zuidelijke counterparts, in ter reductie van
fragiliteit door bijvoorbeeld het opzetten van basale publieke dienstverlening
en het faciliteren van vredesdialogen.Verder verwijzen wij u graag naar hetgeen dat hierover reeds in onze beleidsbrief
is gesteld. Dit zal nog verder worden uitgewerkt in de fragiele-staten notitie
die wij u reeds toegezegden. Deze zal u op korte termijn toekomen.195Op initiatief van de Tweede Kamer zijn in de begroting
Buitenlandse Zaken 2006 middelen vrijgemaakt voor opvang en zorg van Aidswezen.
Kunt u aangeven of en, zo ja, hoeveel middelen er in 2007 aan dit doel besteed
zijn en op welke wijze, en vervolgens of en, zo ja, hoeveel middelen voor
2008 gereserveerd zijn en op welke manier deze middelen besteed zullen worden?Binnen het hiv/aids beleid is er aandacht voor opvang en zorg van Aidswezen.
De financiering van activiteiten gericht op opvang, zorg en preventie voor
Aidswezen loopt via verschillende kanalen, zowel bilateraal als multilateraal,
maar ook via steun aan verschillende niet overheidsorganisaties en initiatieven.
Voorbeelden hiervan zijn steun aan UNICEF, UNAIDS, GFATM, via het bilaterale
programma in Mozambique en de steun aan het NRK, Stop Aids Now!, World Vision,
Terre des Hommes, en Wereldkinderen. De middelen voor bijdragen aan deze programma’s
zijn in de begroting voor 2008 opgenomen. Recentelijk heb ik ook voor 2007
EURO 3 miljoen extra beschikbaar gesteld voor het regionale programma
voor hiv/aids bestrijding in Zuidelijk Afrika. Bij de uitvoering van het programma
wordt er specifiek aandacht gegeven aan aidswezen en andere kwetsbare kinderen.
Zie verder ook antwoord op vragen 90 en 223.196Kunt u een uitsplitsing en onderbouwing geven van de
verschillende maatregelen die tezamen de reeks «overige armoedebestrijding»
vormen? Waarom wordt in de toelichting voornamelijk over verhogingen
gesproken, terwijl de cijfers per saldo een vermindering van het totaalbudget
laten zien? Wat wordt bedoeld met de opmerking op p. 26«De mutaties
onder dit kopje worden ook beïnvloed door het gebruikelijke parkeerkarakter
van dit begrotingsonderdeel»? Hoe verhoudt het parkeren van budgetten
in afwachting van definitieve toedeling, zich tot het nagenoeg afwezig zijn
van budgetflexibiliteit.Artikelonderdeel 4.2 betreft het significant verminderen van het percentage
mensen dat moet rondkomen van minder dan een dollar per dag. Op dit artikelonderdeel
zijn enerzijds uitgaven opgenomen die met name samenhangen met het verbeteren
van het algemene kader voor armoedebestrijding in ontwikkelingslanden. Het
gaat hierbij onder meer om schuldverlichting, macrosteun en bijdragen aan
gespecialiseerde VN-organisaties zoals UNIDO en UNDP, alsmede het Wereld Bank
partnership-programma. Mutaties voor 2008 betreffen onder meer: verlaging
bij de sectordoorsnijdende landenprogramma’s met EUR 6,8 miljoen,
verlaging van de niet-sectorale institutionele ontwikkeling met EUR 1,25
miljoen, verhoging van het International Labor Organisation (ILO) partnership
programma met EUR 2 miljoen, verhoging voor een bijdrage aan een Trustfund
voor algemene ondersteuning van de overheid in Burundi met EUR 10,5 miljoen,
verhoging ten behoeve va het One-UN programma met EUR 5 miljoen.Anderzijds worden op artikelonderdeel 4.2 de begrotingsgelden die samenhangen
met de mutaties van het ODA-budget (zowel positief als negatief) verwerkt.
Deze worden op gezette momenten in de begrotingscyclus over de overige artikelonderdelen
verdeeld en daarmee ter autorisatie voorgelegd aan het parlement. De daling
die thans op dit artikelonderdeel zichtbaar is, is dus vooral technisch van
aard en hangt samen met de verdeling naar andere artikelonderdelen.197Nederland zal meer aandacht besteden aan politieke
processen en wat zich achter de façade afspeelt. Op welke wijze gaat
u hieraan invulling geven in de relatie met Indonesië en/of andere landen?Nederland steunt het politieke en economische hervormingsproces in Indonesië
waarbij de betrekkingen en samenwerking in de afgelopen periode zijn geïntensiveerd.
Daarnaast bestaat met Indonesië een brede ontwikkelingsrelatie. De inzet
van het ontwikkelingsprogramma sluit nauw aan bij de politieke, bestuurlijke
en sociaal-econonomische beleidsdoelstellingen van de Indonesische regering.
De Indonesische regering wil de millenniumdoelstellingen in 2015 behalen via
een strategie van pro-groei, pro-werkgelegenheid en pro-poor. Ook zet de regering
in op verbetering van de publieke dienstverlening op het gebied van onderwijs,
gezondheidszorg en voedselvoorziening. Ten slotte wil de regering een slagvaardiger
en efficiënter overheidsapparaat, sterkere democratische instituties,
een prominentere rol voor het maatschappelijk middenveld, bestrijding van
corruptie en een versterking van de invloed en rol van de lagere bestuursorganen.
Dit betekent dat de Nederlandse inzet gericht zal zijn op verbetering van
randvoorwaarden die bepalen of Indonesië effectief armoede, corruptie
en terrorisme kan bestrijden, economische groei kan genereren en op duurzame
wijze omgaat met het leefmilieu. Daarom worden er activiteiten ondersteund
op het terrein van goed bestuur, democratisering, versterking van de rechtsstaat
(juridische hervormingen, decentralisatie en hervormingen in de veiligheidssector)
en het investeringsklimaat.Zo draagt Nederland bij aan corruptiebestrijding met het Partnership for Governance Reform programma, een forum waar verschillende
Indonesische spelers (overheid, maatschappelijk middenveld, private sector
en academici) samen met de donorgemeenschap werken aan het bevorderen van
goed bestuur. In de afgelopen vijf jaar heeft het partnerschap onder andere
met Nederlandse steun programma’s gefinancierd op het gebied van corruptiebestrijding,
hervorming van de publieke sector, decentralisatie, hervormingen van kieswetten
en van het kiesstelsel en juridische hervormingen. Nederland is in 2007 een
tweede fase gestart in de samenwerking met het partnerschap, waarmee een bijdrage
wordt geleverd aan de verbetering van het openbaar bestuur in Indonesië
via financiële en technische ondersteuning van de hervormingen van het
ambtelijk apparaat, het bestrijden van corruptie (directe steun aan KPK),
de juridische hervormingen (lokale ombudsman en anti-corruptie rechtbanken)
en het realiseren van de MDG’s. Tevens is in 2007 ingezet op een aantal
nieuwe activiteiten ter ondersteuning van de juridische hervormingen en de
rechtsstaat. Multilateraal zal er met Indonesië, de Wereldbank, UNDP
en het Van Vollenhoven Instituut worden samengewerkt op het gebied van de Access to Justice and Justice for the Poor. De Nederlandse
inzet in Indonesië zal in de komende jaren waar mogelijk de mensenrechtenbenadering
toepassen doordat in de ontwikkelingsprogramma’s de expliciete aandacht
voor rechten, zoals participatie, non-discriminatie en verantwoordelijkheid
van de overheid, verder wordt verankerd.198Is het bevorderen van Maatschappelijke Verantwoord
Ondernemen gericht op de private sector in ontwikkelingslanden én/of
in Nederland? Hoe verhoudt dit beleid zich met het beleid op internationaal
ondernemerschap van het ministeries als EZ en LNV?Het bevorderen van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) is gericht
op de private sector in ontwikkelingslanden én in Nederland. Zo wordt
in het financieel buitenlandinstrumentarium de subsidieaanvraag van Nederlandse
bedrijven op MVO-criteria getoetst en ondersteunt de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
in het kader van Global Compact een programma van de United Nations Economic
and Social Commission for Asia and the Pacific (ESCAP). Dit programma richt
zich op het verhogen van de MVO-bewustwording van lokale bedrijven in acht
Aziatische landen en biedt trainingen en toolkits aan om MVO in praktijk te
brengen. Wat betreft het beleid op internationaal ondernemerschap van EZ en
LNV zij verwezen naar de kabinetsvisie op MVO, die de staatssecretaris van
EZ aan het eind van dit jaar naar de Kamer zal sturen.199Welke inzet wordt gepleegd om de huidige WTO ronde
(Doha) alsnog tot een succes te maken? Wat wordt verstaan onder een evenwichtige
benadering van non trade concerns (p. 75)? Welke inzet wordt daarvoor door
Nederland binnen de EU gepleegd? Op welke wijze draagt Nederland bij aan het
stimuleren en faciliteren van ontwikkelingslanden zodat zij sterker gaan participeren
in het wereldhandelsstelsel?Nederland blijft zich binnen de EU actief inzetten voor een ambitieus
en evenwichtig akkoord in de Doha ronde dat rekening houdt met de offensieve
en defensieve belangen van Nederland en dat ook serieus werk maakt van de
ontwikkelingsdimensie van deze ronde. Nederland steunt DG WTO Lamy in zijn
streven via het multilaterale proces in Genève voortgang te boeken
en nog dit jaar tot de modaliteiten voor een akkoord te komen voor landbouw,
industrieproducten, handelsfacilitatie en diensten. Het is van belang dat
alle WTO-leden volop meedoen en betrokken worden en dat de belangen van arme
ontwikkelingslanden daarbij niet uit het oog verloren worden.
Van de G-4 binnen de WTO (EU, VS, India en Brazilië) worden initiatieven
en compromisbereidheid verwacht om het multilaterale proces te ondersteunen
en verder te helpen.Een evenwichtige benadering van non-trade concerns bestaat uit het stimuleren
van een effectieve aanpak van maatschappelijke zorgen als arbeidsnormen, milieu
en dierenwelzijn met een veelheid van instrumenten zonder dat dit tot protectionisme
leidt of ten nadele is van bestaande of potentiële export van ontwikkelingslanden.
De regering organiseert dit najaar een maatschappelijke dialoog om te verkennen
waar de mogelijkheden en beperkingen liggen, met name ten aanzien van handelsmaatregelen
met extra-territoriale werking, en alternatieve instrumenten. In de eerste
helft van 2008 wordt een nieuwe regeringspositie over handel en non-trade
concerns geformuleerd.Onafhankelijk van en complementair aan de voortgang in de Doha-onderhandelingen
zal het Aid for Trade-programma dienen te worden
versterkt. Nederland voert een actief Aid for Trade-beleid. Het geeft per
jaar circa € 550 mln aan bevordering van onderhandelingsvermogen,
handelsfacilitatie, opbouw van productieve capaciteit en infrastructuur. Nederland
hoopt te bereiken dat de Europese donoren niet alleen effectiever met elkaar
gaan samenwerken maar ook een ambitieuze concrete Aid for Trade-agenda met
elkaar gaan afspreken. Nederland wil bevorderen dat een belangrijk deel van
de naar 0.7% BNI groeiende ODA-budgetten van de andere EU-lidstaten
aan de uitvoering van de gezamenlijke EU Aid for Trade-strategie zal worden
besteed. Hierbij zal Nederland zijn bijdrage blijven leveren, temeer omdat
Aid for Trade goed past binnen het thema groei en verdeling, een van de kernthema’s
van het OS-beleid in de komende jaren. Door een pro-actieve opstelling wil
Nederland op dit gebied een voortrekkersrol blijven vervullen.200Kan worden aangegeven hoe de uitgaven onder beleidsartikel
4 (meer welvaart, eerlijkere verdeling en minder armoede) over de ontwikkelingslanden
worden verdeeld?In 2008 zal onder artikel 4 in totaal ruim EUR 302 miljoen over de
ontwikkelingslanden worden verdeeld via de gedelegeerde landenprogramma’s.
Hiervan heeft circa EUR 38 miljoen betrekking op ondernemingsklimaat,
EUR 30 miljoen op sector doorsnijdende programma’s en EUR 23
miljoen op rurale ontwikkeling. Bovendien wordt ca. EUR 200 miljoen uitgegeven
via structurele macrosteun. In onderstaande tabel treft u per ontwikkelingsland
de totale uitgaven onder artikel 4 in 2008 aan.Dhaka – Bangladesh 1 600 000Cotonou – Benin 10 950 000La Paz – Bolivia 17 500 000Sarajevo – Bosnië & Herzegovina 6 950 000Ouagadougou – Burkina Faso 20 400 000Kigali – Burundi 3 750 000Bogotá – Colombia 689 000Caïro – Egypte 1 510 000Asmara – Eritrea 300 000Addis Abeba – Ethiopië 10 021 000DZO – Europa en Centraal Azië 7 000 000Tbilisi – Georgië 5 000 000Accra – Ghana 25 300 000Jakarta – Indonesië 6 800 000Sana’a – Jemen 2 950 000Dakar – Kaap Verdie 7 200 000Skopje – Macedonië 8 650 000Bamako – Mali 13 587 000Kiev – Moldavië 4 000 000Maputo – Mozambique 18 800 000Managua – Nicaragua 15 825 000Kampala – Oeganda 23 900 000Kigali – Rwanda 10 800 000Dakar – Senegal 5 550 000Khartoem – Soedan 83 000Colombo – Sri Lanka 3 600 000Paramaribo – Suriname 9 788 000Dar es Salaam – Tanzania 31 158 000Hanoi – Vietnam 14 000 000Lusaka – Zambia 13 500 000Pretoria – Zuid-Afrika 1 000 000Totaal 302 161 000201Kan worden aangegeven hoeveel geld er onder artikel
4.2 (armoedevermindering) wordt uitgegeven voor private-sectorontwikkeling?De geraamde uitgaven voor private sectorontwikkeling op artikel 4.2 Armoedevermindering
zijn zeer beperkt (ca. EUR 0,2 mln.), omdat de uitgaven voor private
sectorontwikkeling worden geraamd onder artikel 4.3 Verhoogde economische
groei en verminderde armoede als gevolg van gezonde private sector ontwikkeling
in ontwikkelingslanden.202Welke middelen zijn er gereserveerd voor de aanpassing
aan EPA’s door ACS-landen? Hoe verhoudt zich dit tot de raming van deze
kosten op minstens 9,2 miljard euro door het Commonwealth Secretariat?De middelen die gereserveerd zijn voor aanpassingen aan de EPA’s
door ACS-landen komen voornamelijk uit het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF).
Voor het 10de EOF, dat loopt van 2008 tot 2013, is een bedrag van EUR 22,6
miljard beschikbaar voor de ACS-landen. De programmering voor het 10de EOF
is nog lopende, maar er is sprake van dat de helft van de regionale enveloppes
binnen het EOF (EUR 1,75 miljard) zal worden aangewend om EPA-aanpassingen
te faciliteren. Daarnaast zullen binnen de nationale enveloppes middelen beschikbaar
worden gesteld voor aanpassingen aan de EPA’s.In het kader van Aid for Trade streven de
Europese Commissie en de lidstaten ernaar om vanaf 2010 jaarlijks ieder
EUR 1 miljard aan handelsgerelateerde assistentie bij te dragen. In de
RAZEB van 15 oktober jl. is vastgelegd dat ongeveer 50% daarvan
voor ACS-landen is bestemd. Dit impliceert dat vanaf 2010 tenminste EUR 1
miljard per jaar door de lidstaten en Commissie samen beschikbaar zou moeten
komen voor handelsgerelateerde assistentie in de ACS-landen. Nederland draagt
hier al ongeveer 100 miljoen aan bij; de extra groei die nodig is om tot EUR 1
miljard uitgaven per jaar van de lidstaten te komen moet vooral komen van
de grote Europese lidstaten die in 2015 0,7% ODA moeten gaan uitgeven
in het kader van de Monterrey-afspraken.De berekening van het Commonwealth Secretariat van EUR 9,2 miljard
beslaat een periode van 10 jaar. Dit betekent dat alleen al de verwachte uitgaven
voor handelsgerelateerde assistentie in ACS-landen deze raming benaderen.203In geval van uitblijven van een EPA voor eind 2007
wil Nederland voorzien in andere oplossingen zodat betreffende regio’s
(ACS-landen) er niet op achteruit gaan: Kunnen er voorbeelden gegeven worden
van dergelijke oplossingen? Hoe wordt gegarandeerd dat deze regio’s
of landen er niet op achteruit gaan? Hoe wordt dit gemeten?
In hoeverre is dit een toevoeging op de al bestaande verplichting uit artikel
24 in het Cotonou Verdrag?In EPA-regio’s waar niet tijdig overeenstemming kan worden bereikt
over een volledige EPA, kan in eerste instantie worden gedacht aan het afsluiten
van een akkoord waarin in ieder geval de hoofdlijnen op het gebied van goederenliberalisatie
zijn vastgelegd. Verdere onderhandelingen over de details en ook over diensten,
investeringen en handelsgerelateerde onderwerpen, kunnen dan eventueel in
een later stadium plaatsvinden. Het volledig vrije markttoegangsaanbod van
de EU kan dan al per januari 2008 in werking treden, zodat de niet-MOLs onder
de ACS-landen er op dit punt op vooruit gaan. De Europese Commissie koerst
voor een aantal regio’s aan op deze tijdelijke oplossing en Nederland
steunt deze pragmatische aanpak. Wanneer niet alle landen binnen een EPA-regio
in staat zijn om tijdig een (interim-)EPA af te sluiten kan dit ook met een
deel van de landen binnen een regio. Daarbij kan met name worden gedacht aan
bestaande regionale organisaties binnen de EPA-regio’s zoals de SACU
(Southern African Customs Union), EAC (East African Community) en UEMOA (West
Afrikaanse Economische en Monetaire Unie). Tenslotte zou een (interim-)goederenakkoord
zelfs met individuele niet-MOLs kunnen worden afgesloten om hun markttoegang
per januari 2008 veilig te stellen. Deze groepen kunnen dan een «kopgroep»
vormen waarbij de overige landen in de regio in een later stadium aan kunnen
haken.Dit zijn belangrijke stappen om te voorkomen dat niet-MOL’s terugvallen
in markttoegang tot de EU, maar er zijn geen garanties dat niet toch in een
enkel geval een land of regio erop achteruit zal gaan wanneer een EPA, of één
van bovenstaande oplossingen, niet voor januari 2008 tot stand komt.Het Cotonou Verdrag stelt dat de Gemeenschap in 2004 alle WTO-conforme
mogelijkheden zal onderzoeken om gelijkwaardige markttoegang te verzekeren
aan ACS niet-MOLs die hebben aangegeven geen EPA af te kunnen of willen afsluiten.
De Commissie zegt alle mogelijkheden onderzocht te hebben en is tot de conclusie
gekomen dat er geen andere oplossingen zijn dan bovengenoemde. De RAZEB zal
zich hier in november op basis van het toegezegde rapport van de Commissie
nog over buigen.204Wat is de stand van zaken van een Europese Aid for
Trade-strategie? Wanneer is de strategie effectief en op welke manier denkt
de regering dit te bereiken?In de RAZEB van 15 oktober jl. is de EU Aid for Trade-strategie goedgekeurd.De EU-lidstaten en de Europese Commissie zijn gezamenlijk verantwoordelijk
voor de implementatie van deze strategie. De Commissie zal, in samenwerking
met de lidstaten, technische bijeenkomsten organiseren teneinde a) een duidelijk
werkplan te definiëren met daarin gespecificeerd de vervolgactiviteiten
op de diverse niveaus van interventie (nationaal, regionaal en multilateraal)
en de actoren (Commissie en lidstaten) die verantwoordelijk zijn voor het
uitwerken van deze activiteiten en b) voortgangsrapporten op te stellen.De regering zal constructief bijdragen aan de operationalisering van de
strategie en daarbij de EU-gedragscode over Complementariteit en Werkverdeling
als uitgangspunt nemen.In individuele MOL’s zal Nederland ondersteuning bieden aan de opbouw
van handelscapaciteit. Nederland zal daarbij ook de prioriteiten implementeren die voortkomen uit het Enhanced Integrated
Framework. Dit programma helpt MOL’s bij de opbouw van hun
handelscapaciteit.Naast handelsgerelateerde assistentie zal aandacht gegeven worden aan
voor de uitvoering van programma’s om MOL’s te helpen participeren
in het wereldhandelsstelsel, zoals het EU Africa Partnership
on Infrastructure, Advancing African Agriculture, handelsfacilitatie-programma’s
en steun aan midden- en kleinbedrijf.Een belangrijk deel van de naar 0,7% BNP stijgende ODA-budgetten
van de grote Europese lidstaten dient aan de uitvoering van deze gezamenlijke
strategie te worden besteed. Een deel van de Nederlandse intensiveringen op
het gebied van groei en verdeling is bestemd voor handelsgerichte steun.205Op welke wijze wil de regering de capaciteit en toegankelijkheid
van instituties die zorg dragen voor uitvoering van beleid, behartiging van
belangen en het bieden van rechtszekerheid?In de beleidsdialogen die de regering via de Nederlandse ambassades met
overheden van partnerlanden voert, vraagt zij aandacht voor capaciteitsproblemen
van verschillende typen instituties in het land die zich met deze zaken bezighouden.
De steun die Nederland aan sectoren geeft is per definitie gericht op versterking
van uitvoering en effectieve dienstverlening. Samen met andere donoren financiert
Nederland in diverse partnerlanden ook programma’s om de capaciteit
te versterken van instituties die rechtszekerheid moeten bieden, onder meer
door hervorming van de «justice, law and order sector». Ook via
het multilaterale kanaal (VN en EU) en via subsidiëring van het maatsschappelijk
middenveld besteedt de regering hieraan aandacht. De regering vindt wel dat
de de partnerlanden daar zelf een leidende rol in dienen te nemen. Het aspect
van toegankelijkheid van instituties, en het vergroten
van toegankelijkheid voor minder bedeelde groepen van de bevolking in deze
landen, raakt de kern waar het bij ontwikkeling om gaat. Zoals in de beleidsbrief
aangegeven is verantwoording van partnerlanden naar hun eigen bevolking, gekoppeld
aan inspraak van de bevolking in de besluitvorming, een aspect dat nog te
weinig aandacht heeft gekregen van partneroverheden en donoren; hier zal de
komende jaren via de beleidsdialoog en gerichte ondersteuning een extra inzet
worden gepleegd.206Bij beleidsartikel 4 worden zowel bij operationele
doelstelling 2 als bij operationele doelstelling 3 de sectoren onderwijs,
gezondheidszorg en water genoemd. Hoe moet dit worden verstaan? Hoeveel wordt
onder operationele doelstelling 2 voor die sectoren uitgetrokken en hoeveel
onder operationele doelstelling 3?Onder beleidsartikel 4 worden geen middelen gereserveerd voor de sectoren
onderwijs, gezondheidszorg en water. Middelen ten behoeve van de sectoren
onderwijs en gezondheidszorg vallen onder beleidsartikel 5, de middelen ten
behoeve van de sector water vallen onder beleidsartikel 6. De bovengenoemde
sectoren worden in beleidsartikel 4 enkel vermeld omwille van de urgentie
van een betere verdeling van economische groei. Immers, economische groei
op zich is niet voldoende om daadwerkelijke armoedevermindering te bereiken.
Aspecten van én randvoorwaarde voor een brede participatie in de inkomsten
uit groei zijn verbeterde sociale dienstverlening in de vorm van onderwijs,
gezondheidszorg en toegang tot water. Daarbij zal Nederland, nog meer dan
in het verleden, het aspect van toegang van de armsten gaan benadrukken.207Hoe ver gaat de Nederlandse wens dat sprake moet zijn
van inkomensgelijkheid in partnerlanden? Heeft socialisme tot nu toe een positieve
invloed uitgeoefend op de welvaartsgroei in ontwikkelingslanden of blijkt
juist meer marktwerking gunstig voor de economische ontwikkeling? Kan het
gelijkheidsideaal juist ook een negatieve invloed hebben op de welvaartsontwikkeling?De Nederlandse regering spreekt zich niet uit over wat het «ideale»
economische beleid of groeimodel is voor partnerlanden. Er bestaat geen eensluidend
antwoord op die vraag, en bovendien is economisch (structuur-)beleid bij uitstek
een domein waarover allen landen binnen hun eigen politieke proces keuzes
moeten kunnen maken.De beleidsbrief en de IMF-studie World Economic Outlook
(chapter 4: Globalisation and inequality) constateren dat globaliseringsprocessen
en mondiale economische groei veel landen en honderden miljoenen mensen, met
name in Azië, in staat hebben gesteld zich te ontworstelen aan armoede.
Naast winnaars zijn er echter ook veel verliezers, groepen mensen die niet
in staat zijn te profiteren van de kansen die globalisering hen biedt. Zij
blijven achter in armoede. De kloof tussen arm en rijk wordt dieper.Het voorkomen van (groeiende) ongelijkheid en uitsluiting heeft een centrale
plaats in de beleidsbrief. Inkomensongelijkheid is daar een onderdeel van.
Zeer grote inkomensongelijkheid is niet alleen vanuit armoedeperspectief onwenselijk.
Studies van o.a. de Wereldbank tonen aan dat grote ongelijkheid remmend werkt
op de groei. In een situatie waarin de inkomensongelijkheid (vaak afgemeten
aan de Gini-coefficient) zeer hoog is, zoals in Latijns-Amerika en Sub-Sahara
Afrika zal economische groei minder in het voordeel van de armen werken en
dus brede ontwikkeling verhinderen. Economische groei in situaties van grote
inkomensongelijkheid blijkt zeer eenzijdig ten goede te komen aan de reeds
welvarende klasse, en ongelijkheid versterkt daarmee zichzelf. Gerichte maatregelen
om brede groepen te laten participeren in de groei zijn dan ook op zijn plaats
om extreme ongelijkheid tegen te gaan.Bij het verminderen van ongelijkheid richt Nederland zich niet uitsluitend
op het begrip inkomensongelijkheid. Het gaat juist ook om gelijke toegang
tot onderwijs, gezondheidszorg, financiële dienstverlening en gelijke
toegang tot rechtssystemen en besluitvormingsprocessen. Nederland zal zich
inzetten voor die mensen die buiten de boot (dreigen) te vallen, ongelijk
worden behandeld, waarvan inkomensongelijkheid een belangrijk onderdeel uitmaakt.Ten aanzien van de vraag of het gelijkheidsideaal juist ook een negatieve
invloed kan hebben op de welvaartsontwikkeling, is het antwoord: ja, dat kan
in geval het gelijkheidsideaal te ver wordt doorgevoerd en ten koste gaan
van prikkels voor individuen om hun talenten te ontplooien. Aan de andere
kant heeft te grote ongelijkheid, vanwege economische en sociale overwegingen
een bewezen slechte invloed op de welvaartsontwikkeling. De Nederlandse inzet
richt zich op het voorkomen van de (systematische) uitsluiting en achterstelling
van arme groepen op alle terreinen.208Kunt u toelichten hoe hoog de uitgaven aan algemene
begrotingssteun zijn en hoe hoog de uitgaven aan sectorale begrotingssteun
zijn? Kunt u toelichten welke landen algemene begrotingssteun en welke landen
sectorale begrotingssteun zullen ontvangen in 2008? Welke sectoren worden
via sectorale begrotingssteun gesteund? Hoe verhouden deze cijfers en feiten
zich ten opzichte van die van voorgaande jaren?Voor een overzicht van de gevraagde uitgaven aan algemene begrotingssteun
per land wordt verwezen naar onderstaande tabel 1. De voor 2008 genoemde bedragen
zijn gebaseerd op meerjarige planning.Tabel 1: Overzicht structurele algemene begrotingssteunJaar2005200620072008 Armenië4,75,02,00Benin2,010,010,010,0Bolivia0,7005,0 Burkina Faso15,018,019,020,0Georgië4,05,02,55,0Ghana10,014,725,025,0Kaapverdië1,52,57,56,5Macedonië13,307,07,0Mali10,010,010,010,0Moldavië004,04,0Mozambique16,016,018,018,0Nicaragua9,010,011,012,0 Palestijnse gebieden5,0000 Senegal0005,0Tanzania10,030,030,030,0Uganda15,915,920,8*21,9**Vietnam14,024,012,012,0Zambia05,88,010,0 Totaal ABS131,1166,9186,8201,4In miljoenen euro’scijfers 2008 indicatieve ramingen* Voor Uganda reflecteert het bedrag voor 2007 een naar voren halen
van uitgaven (door alle begrotingssteun donoren) om een betere alignment met
het Ugandese budgetjaar mogelijk te maken.** het bedrag voor Uganda voor 2008 is inclusief een nog te verdienen
flexibele tranche. (Zie ook antwoord op vraag 54)Voor een overzicht van de gevraagde uitgaven sectorale begrotingssteun
wordt verwezen naar onderstaande tabel 2 die een overzicht biedt van sectorale
programma hulp. Daarbij dient te worden vermeld dat een veelvoud van de gepresenteerde
bedragen in meerdere partnerlanden via sectorale programma’s wordt vormgegeven.
Deze sectorale programmatische ondersteuning neigt soms sterk qua eigenschappen
naar sectorale begrotingsteun.Tabel 2: overzicht sectorale begrotingssteunLandSector2005200620072008ColombiaMilieu––15.5 Kaap VerdiëMilieu55––MaliOnderwijs–222225 Gezondheidszorg4444MozambiqueWater4245,8SenegalMilieu7.59.411.7pmTanzaniaOnderwijs––20pm Totaal SBS 20.540.462.740.3 + pmNB: bedragen in miljoenen euros; voor 2007 en 2008 zijn ramingen gebruikt.209Welke voorwaarden – beleidscondities of te behalen
resultaten in armoedebestrijding – worden verbonden aan het ontvangen
van algemene begrotingssteun? Op welke gronden kan de minister besluiten om
de begrotingsteun aan een land te stoppen of minderen? Streeft u bij het verstrekken
van algemene dan wel sectorale begrotingssteun naar nauwe samenwerking met
andere donoren en kunt u dit aantonen?Voor Nederland worden de voorwaarden voor algemene begrotingssteun vastgelegd
in het zogenaamde Track Record. Dit betekent dat een oordeel wordt gevormd
over:– de kwaliteit van het armoedebstrijdingsbeleid zoals vastgelegd
in het Poverty Reduction Stretegy Paper (PRSP) en de wijze waarop de regering
van het ontvangende land zich daar aan gecommitteerd heeft getoond;– de kwaliteit van het macro-economische beleid, van de macro-economische
hervormingen en van de private sector ontwikkeling;– de kwaliteit van (de basisvoorwaarden voor goed) bestuur, waaronder
corruptiebestrijding en de openbare financiën;– de kwaliteit van de dialoog met de ontvangende overheid.Indien het algemene oordeel over deze onderdelen positief wordt bevonden
kan Nederland akkoord gaan met (algemene en sectorale) begrotingssteun. Alhoewel
het Track Record een Nederlands instrument is, worden op het merendeel van
de onderdelen de afwegingen gemaakt op basis van gezamenlijke donor-appreciaties
in de betreffende landen.Naast deze vierjaarlijkse beoordeling door de posten (met een jaarlijkse
update ten behoeve van monitoring op hoofdlijnen) wordt door de gezamenlijke
donoren de voortgang van de uitvoering gemonitored in een met het partnerland
overeengekomen zogenaamd Performance Assessment Framework (PAF). Dit is een
set van indicatoren die de resultaten op het gebied van armoedebestrijding
meet. Nederland zal slechts bij hoge uitzondering overwegen als enige algemene
begrotingsteun te verschaffen, te verminderen of te stoppen, mede omdat bij
een gezamenlijk optreden de overheid van het ontvangende land beter tot de
gewenste actie kan worden bewogen. Recentelijk is dit dan ook niet gebeurd.De overwegingen van de minister om te besluiten tot aanpassen van de algemene
begrotingssteun wordt gemaakt op basis van de oordelen in het Track Record,
maar ook wanneer bijvoorbeeld sprake is van grove mensenrechtenschendingen
of het verbreken van internationale afspraken, zoals bijvoorbeeld aan militaire
aanval in een buurland.Deze cijfers laten een gestage stijging zien in de inzet van begrotingsteun
zien over de afgelopen jaren. Dit reflecteert enerzijds de Nederlandse intentie
om daar waar mogelijk bij voorkeur eerder de begrotingsteun modaliteit in
te zetten (in verband met de hoge efficiëntie en effectiviteit van de
begrotingssteun modaliteit) en anderzijds de zorgvuldige toetsing of per partnerland
de omstandigheden dit inderdaad toelaten (zie ook antwoord op vraag 209).210In hoeverre is er, buiten de extra inzet voor het behalen
van de Millenniumdoelen om, ruimte om een extra impuls te geven aan zaken
die strikt genomen niet onder de Millenniumdoelen vallen, maar wel even wezenlijk
zijn voor de ontwikkeling van een land? Met andere woorden: kan een te sterke
concentratie op de Millenniumdoelen er niet toe leiden dat Nederland onvoldoende
oog heeft voor urgente problemen die niet door deze doelen betreken worden,
maar die wel om oplossingen vragen? Kunt u concrete voorbeelden geven?De regering beschouwt de MDG’s in hun onderlinge samenhang als een
brede agenda voor sociale en economische ontwikkeling. De specifieke millenniumdoelen
worden daarbij gezien als uiterst relevante «graadmeters», maar
een inzet die zich beperkt tot het zo snel mogelijk realiseren van met name
de kwantitatieve doelstellingen is onvoldoende. Zo kan bijvoorbeeld moedersterfte
alleen worden teruggedrongen als basisgezondheidssystemen in hun geheel worden
versterkt. In de onderwijssector vergt duurzame bereiking van de kwantitatieve
millenniumdoelen (meer kinderen en meer meisjes naar school) ook een nadrukkelijke
inzet op verbeterde kwaliteit van onderwijs. Ook is de regering
van mening dat sommige MDG’s te beperkt zijn geformuleerd. Dat geldt
bijvoorbeeld voor MDG 3, inzake gelijke rechten en kansen van vrouwen. De
Nederlandse inspanning terzake gaat verder dan de voor dit MDG bepaalde indicatoren.
Om de MDG’s duurzaam te bereiken is dus een brede inspanning nodig.
Daarbij gaat in het Nederlandse beleid veel aandacht uit naar algemene randvoorwaarden
in de sfeer van goed bestuur, institutionele en capaciteitsontwikkeling, en
investeringen in kennis en infrastructuur (het laatste met name via begrotingssteun).
De landenspecifieke situatie vormt daarbij het uitgangspunt. MDG 1 is wellicht
het beste voorbeeld van de noodzaak van een brede en geïntegreerde ontwikkelingsinspanning,
zoals aangegeven in de beleidsbrief.211In welke drie landen zal in 2008 het Health Insurance
Fund actief zijn? Hoeveel mensen zullen per land hiermee bereikt worden? Welke
andere verzekeringsmechanismen gaat u in 2008 verder onderzoeken en steunen?Het Health Insurance Fund zal in 2008 actief zijn in Nigeria en waarschijnlijk
in Tanzania. Het derde land zal in 2008 geselecteerd worden, waarna de haalbaarheidsstudies
uitgevoerd zullen worden. In Nigeria zal het om te beginnen gaan om zo’n
90 000 mensen en in Tanzania om zo’n 80 000.Verder wordt er op dit moment onderzocht op welke manier er naast de ziektekostenverzekeringen,
gewerkt kan worden aan versterking van systemen voor inkomensverzekeringen,
pensioenvoorzieningen, en mogelijk andere vormen van sociale vangnetten.Overigens wordt er al ook gewerkt aan andere risico management instrumenten
Zo wordt er in 2006 bijgedragen aan de Commodity Risk Management Group van
de Wereldbank. Dit is een multi donor fonds gericht op het meer gebruik maken
van bestaande marktinstrumenten zoals opties op de Beurs, teneinde de risico’s
van prijsschommelingen van gewassen op te vangen. Het TCX, The Currency Exchange
Fund N.V mitigeert valuta risico’s. Het ondervangt de valuta risico’s
van lokale ondernemers en (micro)financiële instellingen en draagt daardoor
bij aan bedrijfszekerheid. Verder wordt er ook via FIRST, het Financial Sector
Reform and Strengthening Initiative, en IFC ook bijgedragen aan ontwikkeling
van innovatieve risico management instrumenten.In 2008 wordt er verder gewerkt aan ontwikkeling van landbouw- en klimaatverzekeringen.212Kunt u per ODA-project aangeven tot wanneer Nederland
hier juridisch aan gebonden is, met andere woorden tot welk moment Nederland
verplicht is een bijdrage aan het betreffende project te leveren? Kunt u tevens
per project aangeven om welke bedragen het exact gaat?De subsidiebeschikking met de Stichting Health Insurance Fund heeft een
looptijd van 15 oktober 2006 tot en met 31 december 2012. Na 31 december
2012 is er geen verdere juridische verplichting. Het totale budget voor het
programma bedraagt over de gehele periode EUR 100 miljoen. Het programma
is niet onderverdeeld in projecten, maar het budget is bestemd voor het opzetten
van activiteiten in vier landen in Sub Sahara Afrika, waarbij het budget min
of meer gelijkelijk over de vier landen verdeeld zal worden.213Deelt u de mening dat de Nederlandse reservering voor
ODA niet hoger zou moeten zijn dan de gemiddelde Europese reservering?Nee, deze mening wordt niet gedeeld. Door de landen van de Europese Unie
is de afgelopen jaren een inspanning gepleegd om te voldoen aan de in 1970
gemaakte afspraak om 0,7% van hun Bruto Nationaal Produkt af te staan
aan ontwikkelingslanden. EU-lidstaten hebben inmiddels niet alleen afspraken
gemaakt over het bereiken van minimaal 0,7%
van het BNP in 2015, maar ook over een gemeenschappelijk beleidskader (Europese
Consensus inzake Ontwikkeling en de EU-Gedragscode voor Werkverdeling). Dit
staat ook vermeld in de beleidsbrief «Een zaak van iedereen».
Deze 0,7%-norm werd in 1970 in VN-kader gemaakt. Momenteel voldoet
slechts een klein aantal donoren aan deze norm. Naast Nederland zijn dit Denemarken,
Noorwegen, Zweden en Luxemburg. Het feit dat nog vele landen binnen de EU
en daarbuiten hun verplichtingen niét nakomen is voor Nederland geen
reden om de eigen inzet te verlagen. Integendeel, Nederland kan alleen een
krachtige en geloofwaardige inzet plegen voor een grotere totale inspanning
indien het zelf het goede voorbeeld geeft. Deze inzet is dan ook herbevestigd
in het regeerakkoord.214, 215 en 216Kunt u per EU-land aangeven welk percentage van het
BNP beschikbaar wordt gesteld voor ontwikkelingshulp?Kunt u per Europees land, niet zijnde lid van de EU,
aangeven welk percentage van het BNP beschikbaar wordt gesteld voor ontwikkelingshulp?Kunt u per OVSE-lidstaat, niet zijnde een Europees
land, alsmede voor Australië en Nieuw-Zeeland aangeven welk percentage
van het BNP beschikbaar wordt gesteld voor ontwikkelingshulp?Op dit moment wordt door twee instanties de ODA prestatie per land bijgehouden,
de OESO/DAC en de Europese Commissie. Op basis van deze bronnen is het mogelijk
om het percentage van het BNP dat beschikbaar wordt gesteld voor ontwikkelingshulp
te rapporteren van alle EU lidstaten (vraag 214). Ook is het mogelijk dit
percentage te rapporteren voor Europese landen, niet zijnde EU lidstaten (vraag
215) en van OVSE lidstaten, niet zijnde een Europees land (vraag 216) voor zover deze landen aangesloten zijn bij de DAC. Gegevens
voor EU lidstaten zijn beschikbaar voor 2006 voor de overige landen dateren
de meest recente gegevens van 2005. Dit alles is in onderstaand overzicht
opgenomen.Vraag 214EU ledenODA/BNP %
20061België0,502Bulgarije0,01 3Cyprus0,114Denemarken0,80 5Duitsland0,366Estland0,07 7Finland0,398Frankrijk0,47 9Griekenland0,1610Hongarije0,12 11Ierland0,5312Italië0,20 13Letland0,0614Litouwen0,08 15Luxemburg0,8916Malta0,15 17Nederland0,8118Oostenrijk0,48 19Polen0,0920Portugal0,21 21Roemenië0,0022Slovenië0,12 23Slowakije0,1024Spanje0,32 25Tsjechië0,1226Verenigd Koninkrijk0,5227Zweden1,03 Vraag 215Europese landen; geen EUODA/BNP 2005* Noorwegen0,94* Zwitserland0,44* Vraag 216OVSE leden buiten Europa inclusief Australië en Nieuw Zeeland  Canada0,34*  Verenigde Staten0,22* Australië0,25*  Nieuw Zeeland0,27*Bron: Monterrey rapportage samengesteld door CIE in maart 2007.Cijfers met * Development Cooperation Report 2006.217Hoeveel geld heeft Nederland de afgelopen vijftig jaar
cumulatief in euro’s aan ontwikkelingshulp besteed?De door Nederland verstrekte ontwikkelingshulp wordt sinds 1960 bij de
OESO/DAC geregistreerd. Sinds dat jaar heeft Nederland cumulatief 106
miljard EURO aan ontwikkelingshulp verstrekt (Constante prijzen 2005).218Aan welke landen heeft Nederland de afgelopen vijftig
jaar ontwikkelingshulp gegeven? Wat is het totaalbedrag per land? Kunt u per
land, met concrete cijfers onderbouwd, aangeven in welke mate het welvaartspeil
is toegenomen mede dankzij de Nederlandse ontwikkelingshulp?In de afgelopen 50 jaar heeft Nederland aan ruim 160 landen hulp verstrekt,
van zeer uiteenlopende aard, duur en omvang1.
Om daarbij per land met concrete cijfers onderbouwd aan te kunnen geven wat
de koppeling is tussen de specifieke Nederlandse middelen en de ontwikkeling
in het welvaartspeil zou een zeer uitvoerige analyse van elk individueel geval
vergen. Een dergelijk uitvoerige analyse valt buiten de toelichting op de
begroting 2008.Cijfers over de sociaal-economische ontwikkeling van de ruim 160 landen
waaraan Nederland – ooit – hulp heeft gegeven zijn uiteraard beschikbaar
in uiteenlopende statistische bronnen van o.a. de VN, de Wereldbank en andere
internationale organisaties. Op de vraag echter wat de mogelijke analytische
relatie is tussen welvaartsontwikkeling enerzijds en ontvangen hulp (van Nederland
en/of van andere hulpgevers) is geen kort en ook geen eenduidig antwoord mogelijk.
Het gaat om een complex van factoren dat samen van invloed is op de welvaartsontwikkeling
van een land. Vele van deze factoren, zoals b.v. mondiale economische, politieke
en veiligheidsgerelateerde ontwikkelingen, zijn daarbij exogeen bepaald.Er is in het afgelopen decennium veel relevant onderzoek gedaan naar de
factoren die medebepalend zijn voor de effectiviteit van hulp bij de ontwikkelingsprocessen
van hulp-ontvangende landen1. Tegelijk is door
Nederland en andere donorlanden de nodige kennis en ervaring opgedaan over
de aard en complexiteit van het ontwikkelingsprobleem, en over de mogelijkheden–
en de beperkingen – om aan ontwikkeling bij te dragen met hulp van buitenaf.
En de inzichten die zijn ontstaan hebben zich vertaald in andere accenten
in de benadering en de werkwijze van donoren en hun partners. Meer samenwerking
tussen donoren, beter aansluiten bij de strategie van het land, geen geïsoleerde
projecten die «verdampen» als de donor vertrekt, plaatsen van
hulp in de bredere context van internationale handel en financiële stromen.
En het terugdringen van ineffectieve bureaucratie aan de kant van de donoren
zelf. De nieuwe benadering van ontwikkelingssamenwerking is breed omarmd (bilaterale
en multilaterale donoren, en hun partners, de hulpontvangende landen) in de
Verklaring van Parijs (2005) die gaat over verbetering van de effectiviteit
van de hulp. Wat echter blijft is dat «het» ontwikkelingsprobleem
buitengewoon complex en weerbarstig is, en dat ontwikkelingsprocessen van
landen worden gekenmerkt door opgaande maar ook neergaande bewegingen. Duidelijk
is in ieder geval dat het ontwikkelingsproces van een land primair van binnenuit
wordt gedreven, door overheid, bevolking, maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven,
en dat hulp van buitenaf een belangrijke, maar nooit een doorslaggevende rol
speelt.Wel is er recent veel voortgang geboekt bij het sturen op effectiviteit
van hulp. De overeenkomst over de Millennium Declaration (VN, 2000) met daarin
acht prioritaire Millennium Ontwikkelingsdoelen, is van groot belang voor
een meer coherente inzet van de gezamenlijke hulpinspanning. De hiervoor genoemde
Verklaring van Parijs geeft daarenboven heldere richtlijnen over hoe donoren
en partnerlanden moeten opereren om tot meer effectieve hulp te komen. Deze
internationale kaders zijn operationeel gemaakt voor de Nederlandse hulp,
ondermeer door de invoering van een vereenvoudigd, gestroomlijnd en beter
op resultaatbereiking gericht PME (planning, monitoring, evaluatie) instrumentarium.
De eerder in 2007 aan de Kamer aangeboden rapportage «Resultaten in
Ontwikkeling» geeft een goed beeld van de uitwerking van die inzet op
effectievere hulp op resultaatbereiking in de partnerlanden waarop de Nederlandse
hulp is gericht.219Welke inspanningen pleegt u om de toegang tot krediet
voor kleine en middelgrote ondernemingen in het Zuiden te vergemakkelijken?MKB-bedrijven in het Zuiden hebben vaak problemen met het verkrijgen van
krediet, waardoor hun ontwikkeling belemmerd wordt. Er zijn diverse oorzaken
die de toegang van het MKB tot krediet beperken. De lokale financiële
instelling heeft zelf bijvoorbeeld gebrek aan kapitaal. Maar het gebeurt ook
dat de financiële instelling onvoldoende kennis heeft om investeringsvoorstellen
van het lokale MKB goed te kunnen beoordelen en om specifieke
producten voor deze bedrijven te ontwikkelen. Een andere oorzaak is de lage
kwaliteit van de kredietvoorstellen. MKB bedrijven hebben dikwijls onvoldoende
kennis en vaardigheden om een voorstel goed te onderbouwen.Met verschillende partijen wordt samengewerkt om deze problemen op te
lossen. Zo stel ik via FMO en andere organisaties, zoals Cordaid, kapitaal
beschikbaar aan lokale financiële instellingen. Middels het Capacity
Development programma van FMO, het Financial Reform and Strenghtening Initiative
van Wereldbank, IMF en bilaterale donoren, en het Private Enterprise Partnership
for Africa van IFC wordt ondersteuning van lokale banken georganiseerd om
te leren hoe ze het MKB beter te kunnen bedienen. Tot slot zijn er diverse
programma’s die het ontwikkelen van kennis en vaardigheden van het MKB
ondersteunen (zoals PUM, BiD Challenge).Naast deze reeds lopende activiteiten zijn er ook enkele initiatieven
in ontwikkeling. Deze vloeien voort uit het tijdens de manifestatie op Schokland
door 18 bedrijven en organisaties getekende akkoord voor mesofinanciering,
wat betrekking heeft op verbetering van de toegang van het MKB in ontwikkelingslanden
tot financiering. In gezamenlijk overleg wordt bepaald welke additionele inspanningen
geleverd kunnen worden om in enkele landen mesofinancering verder te ontwikkelen.
Aangezien de situatie van land tot land sterk kan verschillen zal eerst nader
onderzoek worden gedaan naar de specifieke behoefte. Daar waar mogelijk zal
worden aangesloten bij lokale initiatieven. Daarnaast zullen enkele kleinere
initiatieven ondersteund worden.220Zullen bij de overheveling van departementale bevoegdheden
m.b.t. de Asian Development Bank, de African Development Bank en de Inter
American Development Bank ook ambtenaren worden overgeplaatst van het ministerie
van Financiën naar het ministerie van Buitenlandse Zaken?Nee. De taakoverdracht zal wel een rol spelen in het kader van de uitwerking
van de taakstelling.221Wat zal in relatie tot het grote belang van landrechten
de Nederlandse ambitie zijn m.b.t. de verbetering resp. de ingebruikname van
kadasters?Nederland erkent het grote belang van een zekere toegang tot land in ontwikkelingslanden,
en ondersteunt daarom in diverse landen de landrechtensituatie. Dit gebeurt
op verschillende manieren en met verschillende partners: Nederland ondersteunt
onder meer de totstandkoming van landbeleid en landwetgeving, en trainingsprogramma’s
in landwetgeving ten behoeve van rechters en ambtenaren. Ook helpt Nederland
bij het opzetten en implementeren van kadasters op nationaal en decentraal
niveau, met als doel het land van gemeenschappen, families en kleine boeren
te registreren en hun rechtzekerheid te vergroten. Registratie gaat hierbij
gepaard met de afgifte van certificaten en/of landtitels. Programma’s
op het terrein van registratie/kadaster vinden met name plaats in Mozambique,
Ethiopië, Bolivia, Guatemala, Indonesië en Suriname.222Kan worden aangegeven welk deel van de betalingen aan
de IFI’s onder beleidsartikel 4 bedoeld is voor het IFC? Is daarbij
een bepaald gedeelte geoormerkt voor infrastructuur en zo ja, welk deel?Aangezien de International Finance Corporation (IFC) haar werkzaamheden
richt op de versterking van de private sector in ontwikkelingslanden zijn
de uitgaven voor IFC opgenomen onder operationele doelstelling 4.3 Verhoogde
economische groei en verminderde armoede als gevolg van gezonde private sector
ontwikkeling in ontwikkelingslanden. Nederland heeft een partnerschapsprogramma
met het IFC (het Netherlands-IFC Partnership Programme; het NIPP) dat Nederland
in staat stelt om de beleidsagenda van het IFC te beïnvloeden en specifieke
accenten die aansluiten bij het Nederlandse OS-beleid te zetten. De jaarlijkse
uitgaven aan het NIPP bedragen EUR 10,7 mln. Hiervan is EUR 1,7
mln bestemd voor advisering ten behoeve van infrastructuurprogramma’s.
Daarnaast wordt IFC ook in toenemende mate door Nederlandse ambassades ingehuurd,
bijvoorbeeld in Mozambique en Bolivia. Totale kosten bedragen voor 2008 circa
EUR 0,5 mln.90 en 223Migratiestromen, gewapende conflicten en de HIV Aids
epidemie doen in veel ontwikkelingslanden een zware aanslag op familiestructuren;
veel kinderen groeien op buiten een stabiele familiesituatie, waardoor hun
kansen op gezonde ontwikkeling navenant afnemen; op welke manier geeft u in
uw beleid aandacht aan het beschermen van die familiestructuren in ontwikkelingslanden?Op welke wijze geeft u in uw beleid aandacht aan het
beschermen van gezinsstructuren in ontwikkelingslanden?Met name als gevolg van de groeiende hiv/aids epidemie en in gebieden
waar gewapende conflicten plaatsvinden worden familie- en gezinsstructuren
verzwakt of vallen deze uit elkaar. Om families en gezinnen die zich in dergelijke
omstandigheden bevinden te ondersteunen is er binnen het OS programma aandacht
voor «social protection». «Social protection» wordt
gedefinieerd als alle publieke en private initiatieven die directe financiële
of sociale bijstand bieden aan allen die kwetsbaar en/of gemarginaliseerd
zijn. Ik doe dit via verschillende kanalen, zowel bilateraal als multilateraal,
maar ook via steun aan verschillende niet overheidsorganisaties en initiatieven
die zich bezig houden met «social protection». Met name de Nederlandse
bijdrage aan UNICEF voor «child protection» en «hiv/aids»
(beide voor de periode 2006–2009) voor een totaalbedrag van € 40
miljoen kan hierbij worden genoemd, alsmede de Nederlandse bijdrage aan het
GFATM die aan circa 1,2 miljoen kinderen ten goede komt.224In welke 12 partnerlanden worden door de ambassades
activiteiten ondersteund in het kader van verbetering van wet en regelgeving
op private sector ontwikkeling? In welke landen wordt daarbij specifieke aandacht
gegeven aan landrechten en toegang tot land?In de volgende 12 partnerlanden ondersteunen ambassades hervormingen ter
verbetering van wet- en regelgeving op private sector ontwikkeling: Bolivia,
Ethiopië, Guatemala, Indonesië, Kenia, Mongolië, Mozambique,
Nicaragua, Oeganda, Tanzania, Suriname en Zambia. Met uitzondering van Kenia
en Nicaragua geven de ambassades in deze landen ook specifieke aandacht aan
landrechten en de toegang tot land.225Kan een overzicht worden gegeven van de geschatte budgetten
per te realiseren prestatie onder beleidsartikel 4, operationele doelstelling
3, en zo mogelijk eveneens van de deelprestaties onder elke prestatie?De te realiseren prestaties op het terrein van private sectorontwikkeling
zijn gegroepeerd naar de pijlers van een goed ondernemingsklimaat in ontwikkelingslanden.
De volgende uitgaven worden daarvoor geraamd in 2008:Centraal bilateraalWet- en regelgeving 7 mlnVerbeterde toegang tot markten 12 mlnFinanciële sectorontwikkeling 44 mlnInfrastructuur 233 mlnBedrijfs- en organisatiecapaciteit en beroepsonderwijs 88 mlnGedelegeerd bilateraal 62 mln226Welke mogelijkheden ziet u om het Programma Uitzending
Managers (PUM) en het Programma Samenwerking Opkomende Markten (PSOM) zodanig
te verruimen dat ook buitenlandse experts ingezet kunnen worden voor het stimuleren
van economische ontwikkeling, respectievelijk buitenlandse ondernemingen betrokken
kunnen worden bij investeringen in het Zuiden, teneinde de effectiviteit van
beide regelingen te vergroten?Het Programma Samenwerking Opkomende Markten (PSOM) is voor een aantal
MOL’s reeds partieel ontbonden. Dat betekent dat ook bedrijven uit ontwikkelingslanden
(de zogenaamde DAC-landen) een projectvoorstel kunnen indienen. Hier is al
een aantal jaren ervaring mee opgedaan. Het voordeel van deze ontbinding is
dat er meer projectvoorstellen binnenkomen voor deze landen. Echter, het blijkt
in praktijk dat de kwaliteit van de projecten over het algemeen iets minder
is en de projecten meer begeleiding vergen, omdat men de PSOM uitvoeringsregels
niet goed kent of niet goed toepast. De effectiviteitswinst van de partiële
ontbinding blijkt dus beperkt te zijn. Daarom is er thans geen directe aanleiding
om tot verdere ontbinding van het PSOM over te gaan.Het Programma Uitzending Managers (PUM) zendt Nederlandse experts naar
ontwikkelingslanden om MKB-bedrijven te ondersteunen. Het gaat veelal om gepensioneerde
managers uit het bedrijfsleven die op vrijwillige basis worden uitgezonden.
De Stichting PUM, opgericht door VNO/NCW, voert dit programma uit. De toegevoegde
waarde van de Stichting is hun uitgebreide kennis van en netwerk binnen het
Nederlandse bedrijfsleven. Uitbreiding van het programma met buitenlandse
vrijwilligers ligt dan ook niet voor de hand. In vierentwintig Europese landen
is een vergelijkbaar PUM-programma actief. Deze organisaties zijn lid van
de Confederation of European Senior Expert Services die ook subsidie van de
Europese Commissie krijgt.227Welke inspanningen pleegt u om de toegang tot krediet
voor eenpitters, kleine en middelgrote ondernemingen in het Zuiden te vergemakkelijken?Zie het antwoord op vraag 219.228Op welke wijze zet Nederland zich in de beleidsdialoog
met partnerlanden concreet in voor betere financiële regelgeving ten
behoeve van microfinanciering? In hoeverre wordt daarbij effectief samengewerkt
met Nederlandse banken en stichtingen die microkredietprogramma’s hebben?De behoefte aan financiële regelgeving ten behoeve van microfinanciering
heeft met name betrekking op de instellingen die dit aanbieden, is afhankelijk
van de vorm die het betreft en van de schaal waarop men werkt. Zo zal de centrale
bank meer eisen stellen aan het beheer van spaartegoeden dan aan het verstrekken
van leningen. Daarnaast is bij schaalvergroting formalisering van de activiteiten
van microfinancieringsinstellingen van belang om groeimogelijkheden beter
te kunnen benutten.In de beleidsdialoog met partnerlanden komt deze problematiek in beperkte
zin aan de orde: in directe zin als microfinanciering expliciet in het bilaterale
programma is opgenomen en regelgeving daarbij een knelpunt blijkt te zijn;
en in indirecte zin als afgeleide van ontwikkeling van de private sector als
aandachtsgebied in de nationale strategie voor armoedebestrijding.Het verzorgen van adequate wet- en regelgeving is een overheidstaak, en
in die zin kan een bijzondere rol zijn weggelegd voor Nederland om in de beleidsdialoog
knelpunten op te brengen, die worden gesignaleerd door Nederlandse banken
en stichtingen die actief zijn in onze partnerlanden. Een groot aantal van
deze organisaties maakt deel uit van het Nederlands Platform Microfinanciering;
zowel in het verband van dit platform als daarbuiten is, in relevante gevallen,
sprake van open lijnen om hervormingsvoorstellen in te brengen.229Waarom zijn investeringen in scholen en ziekenhuizen
en watervoorziening ondergebracht bij private-sectorontwikkeling? Hadden dergelijke
begrotingsposten niet beter kunnen gevoegd bij andere onderdelen van de begroting
waar sprake is van onderwijs en gezondheidszorg enz.? Het betreft hier toch
bij uitstek publieke voorzieningen?Investeringen in scholen, ziekenhuizen en watervoorziening worden inderdaad
in het algemeen gefinancierd uit publieke middelen. De veelal publieke uitgaven
voor deze voorzieningen worden verantwoord op de begrotingartikelen 5.1, 5.4,
5.5, 6.1 en 6.2. Omdat financiering uit publieke middelen niet altijd voldoende
investeringen genereert, dan wel omdat financiering uit publieke middelen
niet altijd duurzaam is gebleken vanwege o.a. een gebrekkig functionerende
overheid in de ontvangende landen, wordt er door Nederland ook op kleine schaal
innovatieve private financieringen gestimuleerd in deze sectoren. Dit gebeurt
door middel van het MOL-fonds van FMO, de Private Investment Development Group
(PIDG) en de Public-Private Infrastructure Advisory Facility (PPIAF). Publieke
bijdragen aan deze faciliteiten leveren in het algemeen een veelvoud aan private
financieringsmiddelen op waardoor er per saldo meer middelen beschikbaar komen
om duurzame investeringen te realiseren. Omdat uitgaven voor deze sectoren
ook van groot belang zijn voor economische groei en armoedebestrijding en
omdat de private sector daarin een belangrijke rol kan spelen worden deze
uitgaven op artikel 4.3 verantwoord. Vanzelfsprekend zullen deze investeringen
wel worden meegeteld indien overzichten worden gegeneerd voor de totale uitgaven
vanuit Ontwikkelingssamenwerking voor schoner drinkwater en de gezondheidszorg.230Kan worden aangegeven wat Nederland in 2008 zal uitgeven
aan privatesectorontwikkeling in engere zin (excl. scholen, ziekenhuizen enz.)?De uitgaven aan private sectorontwikkeling in 2008 op artikel 4.3 van
de Ontwerp-Begroting 2008 exclusief onderwijs en gezondheidszorg worden geraamd
op EUR 414 mln.231Op welke manier wordt het ORET instrumentarium aangepast
opdat de relevantie voor potentiële MKB doelgroepen in Nederland en ontwikkelingslanden
wordt vergroot? Hoe verhoudt zich deze aanpassing tot de in de operationele
doelstelling 5 (pagina 87) genoemde keuzes aangaande verhoogde Nederlandse
handels- en investeringsbevordering op «kansrijke thema’s en sectoren
in prioritaire landen»?In het Coalitieakkoord is vastgelegd dat het ORET-instrument relevanter
en toegankelijker gemaakt moet worden voor het MKB in Nederland én
in ontwikkelingslanden. In de brief van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
en de staatssecretaris van Economische Zaken over private sector ontwikkeling
in ontwikkelingslanden en de aanpassing van het ORET-instrument, die op 29 juni
2007 aan de Kamer gestuurd is (30 800 V-110), wordt aangegeven dat bij
de aanpassing van het ORET-instrument gestreefd wordt naar langdurige samenwerkingsverbanden
ingekaderd in instituties, training en opleiding en financiële reservering
voor onderhoud en vervanging. Het aangepaste instrument zal toegankelijk blijven
voor Nederlandse bedrijven, met name het MKB, juist ook op gebieden waarbij
sprake is van onderscheidende en concurrerende kennis en kunde van het Nederlandse
bedrijfsleven. De relevantie voor het MKB zal verder worden vergroot door
een actievere inbedding van projecten na te streven met publiek-private samenwerkingsverbanden
(bijv. via de programmatische aanpak Internationaal Ondernemen van het ministerie
van Economische Zaken), het stimuleren van grotere bedrijven om MKB toeleveranciers,
ook lokaal, te betrekken. Ook zal gestreefd worden de administratieve lasten
te verlichten.Met deze beoogde aanpassingsrichting van ORET, waarbij gebruik gemaakt
blijft worden van Nederlandse kennis en kunde, wordt aangesloten bij operationele
doelstelling 5, Verhoogde kwaliteit en effectiviteit van
de Nederlandse handels- en investeringsbevordering. Er wordt gewerkt
aan de aanpassing van de regeling. Dit zal naar verwachting in de loop van
2008 resulteren in een operationele, aangepaste regeling.232Bedoelt u hiermee fysieke en sociale infrastructuur
in het algemeen en/of gaat hier het hier impliciet over aandacht naar infrastructuur
in urbane settings?Bedoeld wordt fysieke en sociale infrastructuur in het algemeen. Het beleid
is gericht op het realiseren van de Millenniumontwikkelingsdoelen, in het
bijzonder in die gebieden waar men achter loopt bij het bereiken hiervan.
Juist in peri-urbane en rurale gebieden zijn grote aantallen huishoudens nog
verstoken van bijvoorbeeld schoon water, energie, wegen en gezondheidszorg.233In hoeverre wordt de specifieke urbane problematiek
waar stedelijke armen mee te maken hebben, zoals hoge werkloosheid onder jongeren,
als uitgangspunt genomen?Nederland heeft geen apart beleid voor stedelijke armoede, maar stedelijke
armoede maakt integraal onderdeel uit van het beleid om de Millenniumontwikkelingsdoelen
te realiseren. Stedelijke armoede en werkloosheid wordt met name geadresseerd
binnen één van de vier prioriteiten van het OS-beleid, te weten
sterker inzetten op de groei- en verdelingsagenda. In dat kader wordt onder
meer gewerkt aan de versterking van het lokale ondernemersklimaat en het lokale
bestuur. Hierdoor verbeteren de kansen voor mannen en vrouwen in zowel steden
als op het platteland. Zij kunnen deelnemen aan het economische
leven als ondernemer of werknemer. Van veel programma’s voor private
sector ontwikkeling profiteren zowel de armen in de steden als op het platteland.
Specifieke programma’s voor stedelijke problematiek worden voornamelijk
ondersteund via het multilaterale en particuliere kanaal, zoals VN-Habitat,
Cordaid en Cities Alliance. Cities Alliance heeft onlangs met steun van Nederland
een handboek gepubliceerd om lokale overheden te begeleiden bij hun inzet
op lokale economische ontwikkeling en het creëren van werkgelegenheid.234«Een nader te bepalen groep van zogenaamde «estafette-landen».
Wat is de definitie van estafette-landen en welke landen binnen de partnerlandenlijst
zijn estafette-landen?In de brief van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking en de staatssecretaris
van Economische Zaken over private sector ontwikkeling in ontwikkelingslanden
en de aanpassing van het ORET-instrument, die op 29 juni 2007 aan de
Kamer gestuurd is (30 800 V-110), wordt de volgende definitie van estafettelanden
gebruikt: «snel groeiende ontwikkelingslanden waar de inzet vanuit ontwikkelingssamenwerking
geleidelijk vervangen zal worden door een samenhangend pakket van instrumenten
voor private sector ontwikkeling». Dat betreft zowel partnerlanden,
als ook niet-partnerlanden.In de beleidsbrief «Een zaak van iedereen», die op 16 oktober
2007 door de minister voor Ontwikkelingssamenwerking aan de Kamer is aangeboden,
wordt nader ingegaan op deze landen onder de noemer «brede relatie».
In dit profiel vallen de volgende partnerlanden: Egypte, Georgië, Indonesië,
Moldavië, Vietnam, Zuid-Afrika en Suriname.235Hoeveel geld zal onder de realiseren prestatie «infrastructuur»
(investeringen enz.) worden uitgegeven aan de aanleg van wegen, kanalen, havens
e.d.)? Zijn dat type investeringen ook niet bij uitstek van belang voor het
realiseren van economische groei?In 2008 is in de begroting een bedrag van EUR 218 miljoen opgenomen
voor de programma’s ORET, MOL-Infrastructuurfonds, Private Infrastructure
Development Group (PIDG) en de Public Private Infrastructure Advisory Facility
(PPIAF). Met de middelen binnen deze programma’s worden ook extra private
investeringen aangetrokken op het terrein van infrastructuur: met bijvoorbeeld
USD 230 miljoen donorgeld werd bij PIDG USD 5,6 miljard private financiering
aangetrokken. Daarnaast wordt jaarlijks ongeveer EUR 50–70 miljoen
via Wereldbank/IFC en VN besteed aan infrastructuur.Deze middelen worden besteed aan infrastructuur in brede zin: infrastructuur
omvat naast wegen, kanalen en havens, ook investeringen in water- en elektriciteitsvoorziening,
ziekenhuizen en scholen.Infrastructuur is inderdaad een belangrijke voorwaarde voor economische
groei. Infrastructuur wordt door het merendeel van de ondernemers in ontwikkelingslanden
als belangrijkste obstakel genoemd voor hun bedrijfsvoering, naast toegang
tot financiële diensten. Er is een enorme behoefte aan infrastructuur
in ontwikkelingslanden. Grote aantallen mensen hebben geen duurzame toegang
tot energie (1,6 miljard), water (1,1 miljard) en sanitaire voorzieningen
(2,4 miljard). Infrastructuur draagt bij aan de MDG’s via economische
groei, maar ook indirect. Wegen bijvoorbeeld verlagen niet alleen de transactiekosten
(MDG 1), maar verhogen ook de aanwezigheid van meisjes op school (MDG 2/3),
geven toegang tot medische hulp (MDG 4/5/6), en zorgen voor
beter internationaal (handels)verkeer (MDG 8).236Zal het Initiatief voor Duurzame Handel niet juist
belemmerend werken bij de ontwikkeling van de private sector (hogere eisen
kunnen immers juist een probleem gaan vormen voor de gemiddelde laaggeschoolde
leverancier)?Het Inititatief voor Duurzame Handel beoogt de samenwerking tussen bedrijven,
maatschappelijke organisaties, zoals NGO’s en vakbonden, en overheid
te stimuleren en faciliteren om bij te dragen aan de verduurzaming van internationale
handelsketens. Daarbij wordt uitgegaan van bestaande eisen in de vorm van
onder meer keurmerken, certificeringseisen en codes. Het Initiatief zal zelf
geen nieuwe gedragscode opstellen en zal dus ook niet met hogere eisen komen,
maar het zal functioneren op basis van de gemeenschappelijke kenmerken die
in reeds bestaande eisen zijn vastgelegd. Dat zou zich kunnen vertalen in
generieke uitgangspunten of code voor deelname aan het Initiatief voor Duurzame
Handel.Op dit moment vindt een brede verkenning plaats onder bedrijven, brancheorganisaties,
NGO’s en vakbonden om te komen tot een breed gedragen Initiatief en
een gezamenlijk overeengekomen werkprogramma. De inzet is dat het Initiatief
zich zal gaan richten op het aanpakken van knelpunten bij verduurzaming van
internationale ketens in ontwikkelingslanden. Daarmee zal het juist de ontwikkeling
van de private sector in ontwikkelingslanden en het zorgen voor markttoegang
tot duurzame ketens ondersteunen.237Welk percentage van de ORET-gelden zal in 2008 betrekking
hebben op publieke voorzieningen?ORET wordt ingezet voor het financieren van commercieel niet haalbare
projecten op het terrein van sociaaleconomische infrastructuur in ontwikkelingslanden.
In alle gevallen van momenteel lopende ORET-subsidies betekent dit dat de
ontvanger van ORET een (semi-)publieke instelling is, en dat het gaat om het
financieren van voorzieningen die een publiek doel dienen.238Kan worden aangegeven wat de inzet van de FMO in 2008
zal zijn m.b.t. (specifiek) de financiële sectorontwikkeling? Om welke
bedragen gaat het dan?De financiële sector is voor FMO de belangrijkste sector waarin geïnvesteerd
wordt. Meer dan de helft van de uitstaande portefeuille betreft de financiële
sector. In 2006 was een bedrag van rond de EUR 1,5 miljard in deze sector
geïnvesteerd. Het betrof hier zowel investeringen die FMO voor eigen
rekening en risico doet als investeringen met het MASSIF fonds, dat uit ODA-middelen
wordt gefinancierd en zich richt op de meest risicovolle investeringen en
leningen. FMO richt zich daarbij op verschillende soorten financiële
instellingen (banken, leasingmaatschappijen, hypotheekbanken) en heeft verschillende
financiële producten beschikbaar (leningen, equity, garanties). In 2008
zal FMO naar verwachting voor ongeveer EUR 450 mln. aan nieuwe investeringen
doen in de financiële sector.Naast het verstrekken van kapitaal ondersteunt FMO de ontwikkeling van
de financiële sector ook met technische assistentie door middel van het
Capacity Development programma; financiële instellingen worden ondersteund bij het versterken van hun bedrijfsvoering, maar worden o.a.
ook getraind om milieu- en sociale aspecten mee te wegen in investeringsvoorstellen.
Hiermee zal in 2008 ongeveer EUR 5 mln. gemoeid zijn.FMO heeft bovendien het initiatief genomen tot TCX, The Currency Exchange
Fund NV, die beoogt valutarisico’s te mitigeren; dit ministerie draagt
daarin EUR 12,5 mln. bij in 2008.239Bent u bekend met het Project Uitzending Ambtenaren,
dat tot 2005 werd uitgevoerd onder auspiciën van Project Uitzending Managers/Project
Uitzending Ambtenaren (PUM/PUA) van het ministerie van Buitenlandse Zaken?
Klopt het dat dit project sinds de overgang in 2005 naar de Economische Voorlichtingsdienst
(EVD) van het ministerie van Economische Zaken eerst is geslonken en voorts
is gestopt en dat men niet meer met vrijwilligers werkt? Wat is hiervoor de
reden?Ja. Het is juist dat het programma na de overgang naar de Economische
Voorlichtingsdienst (EVD) van het ministerie van Economische Zaken in 2005
is geslonken. Nog steeds kunnen gepensioneerde ambtenaren worden uitgezonden,
inmiddels onder het programma Matra Flex.Verbeterde coördinatie tussen de EVD en ontvangende landen heeft
geleid tot meer projecten tussen ambtelijke diensten en tot verminderde inzet
van seniore experts die niet langer in dienst zijn van de Nederlandse overheid.
De verminderde inzet van deze experts is het gevolg van een natuurlijk proces
op basis van specifieke vragen naar kennis van de ontvangende landen.240Bent u van mening dat gekwalificeerde en deskundige
vrijwilligers een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan projecten in landen
die kennis en kunde goed kunnen gebruiken? Kunt u uw antwoord toelichten?
Bent u bereid te bezien op welke wijze de vrijwilligers die vallen onder het
(voormalig) Project Uitzending Ambtenaren een bijdrage kunnen leveren aan
beleid?Ja, overdracht van kennis en vaardigheden door vakbekwame, ervaren vrijwilligers
kan een goede bijdrage leveren aan internationale samenwerking. Er is op dit
punt echter veel geleerd. Kennisoverdracht leidt alleen tot resultaten indien
deze plaats vindt binnen een duidelijk institutioneel kader en op uitdrukkelijke
vraag van een partnerorganisatie, niet als gevolg van aanbodsturing door donoren.
Ik merk in dit verband op dat Nederland niet alleen ten aanzien van beleid
en uitvoering, maar ook ten aanzien van de inzet op capaciteitsversterking
een leidende rol legt bij de partnerlanden.De circa 200 vrijwilligers die vielen onder het voormalige PUA-programma,
uitgevoerd door de Stichting PUM, zijn in 2005 door de Stichting PUM schriftelijk
ingelicht dat zij zich konden inschrijven bij de EVD. De meeste van deze vrijwilligers
hebben dat niet gedaan. Of zij na 2 jaar nog beschikbaar zijn voor nieuwe
missies, kan door de nieuwe uitvoerder van het programma worden onderzocht.241Hoe beziet u de rol van het UNDP in het implementeren
op de diverse nationale niveaus van VN-resolutie 1373? Speelt het UNDP ook
een middelende rol in het implementatieproces, vooral ook met het oog op de
mensenrechtendimensie? Zo ja, op welke wijze doet het dat, en kunt u aangeven
in welke landen dat tot op heden is gebeurd? Welke rol spelen Noordelijke
en Zuidelijke NGO’s idealiter in het implementeren van VN-resolutie
1373? Welke dilemma’s spelen hierin een rol?UNDP heeft in zijn nieuwe meerjarenstrategie voor de periode 2008–2011
zijn mandaat scherper geformuleerd, wat heeft geleid tot een focus op de volgende
vier hoofddoelstellingen: 1) armoedebestrijding en de MDG’s, 2) democratisch
bestuur, 3) crisispreventie en herstel, 4) milieu en duurzame ontwikkeling.
Het ligt gezien zijn mandaat niet voor de hand voor UNDP om een rol te spelen
in het implementatieproces van VN Resolutie 1373. Wel kan het zo zijn dat
UNDP indirect een rol speelt in het implementatieproces van resolutie 1373,
door bijvoorbeeld de activiteiten die UNDP uitvoert op het gebied van democratisch
bestuur en mensenrechten.Ten aanzien van de rol van NGO’s bij de implementatie van VN Resolutie
1373 zij allereerst opgemerkt dat de Resolutie zich primair richt tot de lidstaten
van de VN. NGO’s zijn derhalve niet direct betrokken bij de implementatie
van de Resolutie. Desalniettemin spelen NGO’s wel indirect een rol,
met name waar het erom gaat de activiteiten van de lidstaten zorgvuldig te
monitoren en te signaleren indien genomen maatregelen niet in overeenstemming
zijn met het internationale recht, waaronder de mensenrechten en het internationaal
humanitair recht. Diverse NGO’s hebben op dit vlak in het (recente)
verleden ook regelmatig van zich laten horen. Een probleem waarmee met name
de zuidelijke NGO’s worden geconfronteerd, is de veelal gebrekkige capaciteit
om op dit terrein actief te zijn. De veelal beperkte middelen worden bij voorkeur
ingezet ten behoeve van problemen die op lokaal niveau als grotere dreigingen
worden beschouwd, zoals bijv. in zuidelijk Afrika de strijd tegen HIV/AIDS
en armoede in het algemeen.242Zou voorafgaande aan de begrotingsbehandeling ook een
overzicht kunnen worden gegeven van hetgeen in de voorafgaande jaren is bereikt
in de diverse partnerlanden (per sector)?Wij rapporteren de Tweede Kamer elke twee jaar over de resultaatbereiking
in ontwikkelingssamenwerking. De Regering wil u dan ook verwijzen naar het
laatste rapport «Resultaten in Ontwikkeling» dat u op 10 mei
2007 is toegestuurd (kenmerk: DEK-021/07, OSDR 6610/N). Op 10 juni jl.
is in het WO met de vaste kamercommissie voor Buitenlandse Zaken ook aandacht
besteed aan deze rapportage. Dit rapport over de jaren 2005 en 2006 laat zien
wat de effecten zijn van de hulp in alle 36 landen waarmee Nederland een ontwikkelingsrelatie
heeft. Het rapport gaat uitgebreid in op het thema goed bestuur en op de sectoren
onderwijs, reproductieve gezondheid, hiv/aids, milieu, water en sanitaire
voorzieningen en private sector ontwikkeling. Indien bij u de wens bestaat
om extra exemplaren van «Resultaten in Ontwikkeling» te ontvangen,
kan hierin worden voorzien.243Op welke wijze geeft het ministerie invulling aan een
zwaardere economische functie van de posten om het bedrijfsleven in het buitenland
bij te staan? Hoe staat het met de invulling van het takenpakket zoals is
afgesproken door het toekennen van sterren?BZ en EZ beslissen samen over versterking van economische dienstverlening
ten behoeve van internationaal ondernemen. Jaarlijks wordt hieraan gemiddeld € 5,3
mln uitgegeven ten laste van artikel 4.5, hoofdstuk V, Rijksbegroting «Nederlandse
handels- en investeringbevordering». Dit budget wordt onder meer besteed
aan financiering van Netherlands Business Support Offices (NBSO) en Netherlands
Agri Business Support Offices (NABSO), tijdelijke uitbreiding van posten en
het opzetten van het klantenregistratiesysteem TradeConnect.
Waar op grond van onderzoek door EZ behoefte bestaat aan uitbreiding van posten
in het buitenland kan – afhankelijk van de lokale situatie en beschikbaarheid
van financiële middelen – gekozen worden voor versterking van ambassade,
consulaat-generaal of honorair consulaat of voor oprichting van een NBSO.
Dit jaar is financiële ruimte onder meer ingezet voor plaatsing van lokale
medewerkers op enkele EZ-prioriteitsposten.Getracht wordt zoveel mogelijk in te spelen op marktontwikkelingen en
behoeften van het bedrijfsleven. De DTB (Dutch Trade Board) heeft samen met
EZ een aanzet gegeven door enkele groeimarkten aan te geven die voor het MKB
in ieder geval belangrijk zijn, zoals India, de Russische Federatie en Turkije.
Op verzoek van BZ zal het georganiseerde bedrijfsleven verdere prio- en posterioriteiten
aangeven.In het beleidsprogramma van het kabinet «Samen werken, samen leven»
wordt aangegeven dat duidelijk gecommuniceerd zal worden welke diensten burgers
en bedrijven van de overheid kunnen verwachten, mede om teleurstelling te
voorkomen. Op basis van het actuele en potentiële brede economische belang
van landen vanuit Nederlands perspectief is de economische landenindeling
naar sterren recent aangepast. In vervolg hierop zal de invulling van de economische
takenpakketten van de posten worden herzien.244, 264, 267, 269, 270, 275, 278 en 279Het beleid op de systeemversterking voor basisgezondheidszorg
wordt in de operationele doelstellingen 5.3, 5.4 en 5.4 versnipperd uiteengezet.
Kan een overzicht worden gegeven wat concreet wordt ingezet op versterken
van basisgezondheidszorg, wat de te realiseren effecten zijn, welke instrumenten
worden ingezet en wat de budgetten daarbij zijn?Kan inzichtelijk gemaakt worden hoeveel er in 2007
en 2008 via de verschillende beleidsartikelen bijgedragen wordt aan het opzetten
en versterken van goed functionerende gezondheidssystemen, die noodzakelijk
zijn voor het bereiken van de diverse MDG’s? In hoeverre is hierbij
sprake van een strategie, zowel intern als afgestemd met andere donoren?Op welke wijze wilt u met bestaande en/of nieuwe middelen
ondersteuning geven aan het versterken van gezondheidssystemen?Bent u bereid om met een beleidsnotitie te komen waarin
het versterken van gezondheidssystemen wordt uitgewerkt (inclusief budget)?Op welke wijze en in welke landen draagt u bij aan
een beter functionerende basisgezondheidszorg, zodanig dat «een beter
functionerende basisgezondheidszorg de effectiviteit van de ziektespecifieke
programma’s doet toenemen»?Als u stelt dat Nederland in partnerlanden de versterking
van gezondheidssystemen steunt, wat wilt u dan concreet versterken en in welke
partnerlanden? Hoe hoog is het budget dat aan de versterking van gezondheidssystemen
wordt besteedt in 2007 en wat wordt de hoogte in 2008?Is de doelstelling rondom het verbeteren van gezondheidssystemen
en het resulteren in tenminste drie landen van betere nationale plannen en
betere afstemming en ondersteuning van donoren gerelateerd aan het International
Health Partnership? Zo ja, hoe? Waarom is gekozen voor een doelstelling van
(slechts) drie landen? Hoe verhoudt het oormerken van het budget (Gender,
HIV&Aids, Reproductieve Gezondheid) zich tot de noodzaak tot het versterken
van gezondheidssystemen?In welke partnerlanden worden de inspanningen van Nederland
ter verbetering van de gezondheidssystemen voor vrouwen geïntensiveerd?Nederland onderschrijft het belang van investeringen in basisgezondheidszorg.
Zonder versterking van de gezondheidsystemen zullen belangrijke MDG’s
niet worden gehaald.Bovendien wordt meer en meer erkend dat de effectiviteit van ziekte-specifieke
programma’s in gevaar komt door een gebrek aan uitvoeringscapaciteit.
Deze programma’s zijn voor hun succes afhankelijk van de infrastructuur
en personeel van de basisgezondheidszorg. Tegelijkertijd doen ze een zodanig
beroep op deze middelen dat andere zorgverlening onder druk zou kunnen komen
te staan. Het Nederlandse beleid is erop gericht om op een evenwichtige manier
zowel steun te geven aan basisgezondheidszorg als aan ziektespecifieke programma’s.De Nederlandse inzet voor versterking van basisgezondheid geschiedt via
verschillende kanalen en instrumenten.Via het bilaterale kanaal staat de Sectorale Benadering centraal. Hierbij
wordt zoveel mogelijk aangesloten bij nationale kaders. Niet-geoormerkte fondsen
worden ingezet voor versterking van prioritaire onderdelen van de basisgezondheidzorg
die de ontvangende overheid vaststelt en in de beleidsdialoog met donoren
worden besproken. Verbetering van gezondheidsystemen voor vrouwen is hier
integraal onderdeel van. Nederland benadrukt in de beleidsdialoog en de prestatieafspraken
tussen overheden en donoren het belang van goede dienstverlening aan vrouwen
en stimuleert de aanwending van middelen voor dit doel.De beoogde effecten verschillen per land maar betreffen onder andere:
een grotere beschikbaarheid van medicijnen, meer gezondheidscentra, verbeterde
opleiding van personeel, betere informatiemanagement, etc. Op deze wijze worden
overheden in staat gesteld om middels betere outputs (meer kinderen gevaccineerd,
meer zwangere vrouwen komen voor zwangerschapscontroles, meer vrouwen met
adequate begeleiding bij de bevalling, meer TB patiënten worden genezen
verklaard etc.) ziekte- en sterftecijfers te verminderen.Veelal wordt ter aanvulling van sectorale ondersteuning, steun gegeven
aan specifieke activiteiten van hetzij de overheid of niet-overheid organisaties
die een bijdrage leveren aan (versterking van) de basisdienstverlening. Te
noemen valt het ondersteunen van organisaties doe SRGR diensten leveren voor
bijv. jongeren of specifiek hiv/aids programma’s.Deze ondersteuning vindt plaats in 12 landen, te weten Ghana, Burkina
Faso, Mali, Ethiopië, Jemen, Tanzania, Zambia, Mozambique, Bangladesh,
Vietnam, Nicaragua en Suriname. De specifieke doelstelling om in 3 landen
middels verbeterde donorcoördinatie rondom gezondheidsystemen te komen
tot betere nationale plannen en betere ondersteuning van deze plannen vloeit
voort uit het «International Health Partnership». Nederland heeft
zich hieraan gecommitteerd. 3 van de 7 pilotlanden zijn partnerlanden van
Nederland. De inzet is om te komen tot concrete resultaten ten aanzien van
de MDG’s.Nederland geeft verder ondersteuning aan de basisgezondheidszorg via het
particuliere en multilaterale kanaal.Ondersteuning van basisgezondheidszorg via het particuliere kanaal verloopt
via MFS partners die veelal lokale NGO’s ondersteunen.In toenemende mate worden gelden die Nederland inzet via het multilaterale
kanaal en via internationale partnerships aangewend voor versterking van gezondheidssystemen.
Zo zien bijvoorbeeld GAVI en het GFATM meer en meer in dat voor het bereiken
van hun ziektespecifieke doelstellingen, goede gezondheidssystemen noodzakelijk
zijn. Een aanzienlijk deel van hun fondsen, waar Nederland aan bijdraagt,
wordt hiervoor ingezet. Het huidige Nederlandse lidmaatschap van het bestuur
van het GFATM zorgt er bovendien voor dat het belang van deze ontwikkeling
binnen het GFATM zich voortzet. In dit kader kunnen ook de Nederlandse bijdrage
aan WHO, WereldBank, UNFPA en Unicef worden genoemd.Uit bovenstaande blijkt dat de Nederlandse ondersteuning aan gezondheidssystemen
via verschillende instrumenten en kanalen geschiedt. Op basis van de begrotingsystematiek
betekent dit dat de Nederlandse inspanning op dit terrein terugkomt bij verschillende
operationele doelstellingen van de MvT waarbij niet altijd per activiteit
of programma is aan te geven hoe groot het aandeel basisgezondheid is. Ik
verwijs verder ook naar kamervraag 252 waar een uitsplitsing gegeven is van
de geplande uitgaven voor 5.4. en 5.5.De gedelegeerde middelen onder 5.5, te weten EUR 85 miljoen betreffen
grotendeels uitgaven ter ondersteuning van de nationale gezondheidssector
en komen ten goede aan versterking van basisgezondheidzorg.Ik acht de beleidsbrief, samen met de internationale comitteringen en
het staand beleid als voldoende richtinggevend en ben niet voornemens met
een separate beleidsnotitie over versterking van gezondheidsystemen te komen.245Hoe staat het voor wat betreft het Europese niveau
en de non-profit sector met de implementatie van Special Guideline VIII van
de Financial Action Task Force? Kunt u een stand van zaken geven? Welke vervolgstappen
zijn gepland, en binnen welke tijdspanne?De implementatie van de SR’s is een nationale verantwoordelijkheid.
De implementatie in Nederland wordt als volgt vorm gegeven:De overheid is actief bij het voorkomen van het misbruik van non-profitorganisaties
voor terrorismefinanciering. Dit onderwerp heeft veel aandacht zowel binnen
Europees verband als in de intergouvernementele Financial Action Task Force
(FATF). Vast is komen te staan dat charitatieve instellingen in de Verenigde
Staten en elders misbruikt zijn voor de financiering van terroristische organisaties.
Om dit te voorkomen dienen de landen, op basis van een speciale aanbeveling
van de FATF, hun wetgeving op zwakheden door te lichten. Dit heeft in Nederland
de afgelopen jaren plaatsgevonden en is nader toegelicht in de brieven van
de ministers van Financiën, Justitie en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
van 14 juli 2004 en 30 juni 2005. Vorig jaar heeft de FATF de speciale
aanbeveling nader uitgewerkt. Deze uitwerking is van belang nu de FATF mondiaal
landen zal evalueren en toetsen op de invulling van deze speciale aanbeveling.
Hierbij moet gedacht worden aan vereisten op het terrein van samenwerking
tussen de overheid en de goede doelensector, uitwisseling van informatie tussen
autoriteiten en eisen aan de instellingen op het terrein van transparantie,
verantwoording en interne controles. Deze normen mogen ook via zelfregulering
worden neergelegd in plaats van in wetgeving. Wel moet deze zelfregulering
dan van toepassing zijn op dat deel van de charitatieve sector dat verantwoordelijk
is voor een omvangrijk deel van de financiële middelen in de sector en
eveneens voor een belangrijk deel van de internationale operaties.Aangezien zelfregulering een optie is waar Nederland zich hard voor heeft
gemaakt, is het zeer te verwelkomen dat de sector de uitwerking van de bovenstaande
normen heeft meegenomen bij het uitwerken en verfijnen van de binnen de sector
toegepaste standaarden (vervlechtingscommissie Pont).Verdere doorlichting van de Nederlandse wetgeving leert dat momenteel
grotendeels aan de FATF standaarden kan worden voldaan. Aan enkele benodigde
extra maatregelen wordt momenteel nog gewerkt. Zo zal de aangekondigde herziening
van het toezicht rechtspersonen, waarover uw Kamer met de brief van 18 maart
2005 is geïnformeerd door de minister van Justitie, ook
voor het toezicht op stichtingen resulteren in een duidelijke verbetering
van het toezicht. Dit nieuwe systeem, dat ook onverkort voor stichtingen zal
gelden, kenmerkt zich niet langer door preventief toezicht. Gebleken is dat
enkel preventief toezicht niet voldoende is voor het bestrijden van criminaliteit,
witwassen en de aanpak van de financiering van terrorisme. Hierom wordt in
de wetsvoorstellen die nu in voorbereiding zijn het accent verschoven van
preventieve toetsing naar een systematiek van permanente screening van rechtspersonen
op basis van risicodetectie. In aanvulling daarop heeft een preventieve doorlichting
plaatsgevonden van de sector naar de kwetsbaarheid voor (georganiseerde) criminaliteit
en terrorismefinanciering. Dit rapport (5499563/07) is op 13 augustus
2007 aan uw Kamer aangeboden. Daarnaast wordt momenteel, zoals aangekondigd
in 2005, een belangrijke maatregel onderzocht, een publicatieplicht voor stichtingen.
Uw Kamer zal hierover binnenkort apart worden geïnformeerd.Daarnaast wordt de Kamer binnenkort geïnformeerd over de voortgang
inzake goede doelenorganisaties, de code Wijffels en kansspelen, waarin bovenstaande
informatie zal worden verwerkt.De overtuiging is dat na deze aanpassing het Nederlandse systeem voldoende
robuust is om de kwetsbaarheid van de non-profitsector tot een minimum te
beperken.246Hoe beziet u de rol van Nederlandse NGO’s in
het tegengaan en kanaliseren van radicaliseringsprocessen in het Zuiden? Is
het maatschappelijk middenveld een instrument in uw visie een instrument in
de bestrijding van terrorisme? Zo ja, op welke wijze? Zo nee, waarom niet?Nederlandse NGO’s en hun Zuidelijke partnerorganisaties bevorderen
de opbouw van civiele samenlevingen in ontwikkelingslanden. Hoewel het tegengaan
van radicaliseringsprocessen in de meeste gevallen geen specifiek doel is
van de Nederlandse organisaties, richten veel van de partnerorganisaties zich
wel in algemene zin op het bevorderen van tolerantie, pluriformiteit en inclusiviteit
van civiele samenlevingen en het beschermen van mensenrechten. Dit kan een
positief effect hebben op radicale elementen binnen samenlevingen, aangezien
radicale bewegingen er vaak op gericht zijn om de ruimte van andersdenkenden
te beperken. Verschillende organisaties richten zich ook specifiek op het
verdedigen en uitbreiden van pluralisme en diversiteit binnen samenlevingen,
bijvoorbeeld door het actief steunen van meer gematigde geluiden binnen de
Islam of andere religieuze groeperingen.Maatschappelijke organisaties zijn onafhankelijk en derhalve geen direct
instrument van de regering in de strijd tegen terrorisme. Maar NGO’s
spelen wel degelijk een belangrijke rol als klankbord en kritische partner
omdat zij over informatiebronnen kunnen beschikken waar de overheid minder
toegang tot heeft. Maatschappelijke organisaties en de overheid kunnen elkaar
derhalve onderling versterken. Tevens bestaat er een indirect effect doordat
veel maatschappelijke organisaties zich richten op armoedebestrijding, en
armoede een voedingsbodem voor terrorisme kan zijn.247Wat is het alfabetiseringspercentage per Arabisch/islamitisch
land?Voor een overzicht van de alfabetiseringspercentages in de islamitische
landen (gedefinieerd als lidstaten van de OIC met een bevolking die voor meer
dan 50% uit moslims bestaat) zij verwezen naar onderstaand overzicht1, ontleend aan het CIA factbook
editie 2007. Ook de website van undp (www.hdr.undp.org) biedt nuttige informatie.
Omdat in een aantal OIC-lidstaten (veel) minder dan 50% van de bevolking
moslim is (Suriname, Togo) zijn in de nummering deze landen weggevallen.248U geeft aan SRGR, HIV/Aids en positieverbetering van
vrouwen te integreren in de artikelen 5.3, 5.4 en 5.5. Kunt u aangeven hoe
bij elk artikel die integratie gemaakt wordt?Gelijke rechten en kansen voor vrouwen en meisjes zijn een noodzakelijke
voorwaarde voor het bereiken van alle millennium ontwikkelingdoelen. Het vergroten
van de zeggenschap van vrouwen is essentieel in programma’s gericht
op zowel het bevorderen van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten
(srgr) als het terugdingen van de aids-epidemie. Srgr zijn van fundamenteel
belang voor hiv-preventie. Goede voorlichting en toegang tot voorzieningen
voor reproductieve gezondheid zijn belangrijk, met name voor vrouwen, jongeren
en kwetsbare groepen. Uit de beleidsdoorlichting van beleidsartikelen 5.4
en 5.5 komt naar voren dat vrijwel alle hiv/aids programma’s in Sub-Sahara
Afrika ook een bijdrage leveren aan de positieverbetering van vrouwen. Dit
rapport gaat u binnenkort toe.249Kan worden aangegeven hoe het budget voor Gender is
opgebouwd? Wat wordt verstaan onder 13% juridisch verplicht en wat
onder 87% overig verplicht?Het budget voor gender bestaat met name uit een aantal lopende TMF subsidies
(ca. EUR 3 miljoen) en een aantal bilaterale activiteiten in Egypte,
Oeganda en Burkina Faso (tezamen ca. EUR 2 miljoen). In de komende jaren
komen hier bij de investering in het MDG 3 fonds, de intensivering van de
inzet op het gebied van het tegengaan van geweld tegen vrouwen (zie vraag
258) en de ondersteuning van een tweetal internationale vrouwenorganisaties.Onder «juridisch verplicht» wordt verstaan: uitgaven die vastliggen
op basis van juridische verplichtingen. Van juridisch verplichte uitgaven
is in zijn algemeenheid alleen sprake op grond van een (privaat) contract
(overeenkomst, verbintenis) of een (publiekrechtelijke) beschikking. Onder «overig
verplicht» worden uitgaven aangeduid die weliswaar in juridische zin
nog niet zijn verplicht, maar waar bijvoorbeeld reeds toezeggingen over zijn
gedaan, of uitgaven die reeds zijn gereserveerd op grond van een wettelijke
regeling (bijvoorbeeld een subsidieregeling) of een beleidsprogramma waarmee
de Kamer heeft ingestemd.250Kan worden aangegeven hoe het budget voor Reproductieve
gezondheid is opgebouwd? Wat wordt verstaan onder 63% juridisch verplicht
en wat onder 37% overig verplicht?Voor een opbouw van het betreffende beleidsartikel 5.5 wordt verwezen
naar het antwoord op vraag 252. Een aantal uitgaven meerjarig ligt vast op
basis van juridische verplichtingen. Zoals de financiële bijdrage aan
UNFPA. Daarnaast zijn bij de overig verplichte uitgaven ook uitgaven meegenomen
die weliswaar nog niet juridisch verplicht zijn, maar waar bijvoorbeeld reeds
toezeggingen zijn gedaan of uitgaven die reeds zijn gereserveerd op grond
van een wettelijke regeling (bijvoorbeeld een subsidieregeling) of beleidsprogramma’s
waarmee de Kamer heeft ingestemd. Voorbeelden zijn reserveringen in het kader
van het Medefinancieringsstelsel en SALIN, maar ook intensiveringen
voor MDG 5 in het kader van de beleidsbrief «Een zaak van iedereen».251Onder beleidsartikel 5 zijn alle uitgaven juridisch
of overig verplicht; wat is de oorzaak daarvan?De oorzaak ligt voor een deel aan het feit dat een aantal uitgaven meerjarig
vastligt op basis van juridische verplichtingen. Daarnaast zijn bij de overig
verplichte uitgaven ook uitgaven aangeduid die weliswaar nog niet juridisch
verplicht zijn, maar waar bijvoorbeeld reeds toezeggingen zijn gedaan of uitgaven
die reeds zijn gereserveerd op grond van een wettelijke regeling (bijvoorbeeld
een subsidieregeling) of beleidsprogramma’s waarmee de Kamer heeft ingestemd.
Voorbeelden zijn reserveringen in het kader van het Medefinancieringsstelsel,
maar ook reserveringen in het kader van de onderwijsdoelstelling (motie Hessing)
en de verdubbeling van de uitgaven aan de bestrijding van HIV/Aids (motie
Koenders/Terpstra).252Kunt u een uitsplitsing geven van de geplande uitgaven
onder budgetposten 5.4 en 5.5? Wat zijn de bedragen die worden besteed per
kanaal. Wat wordt bilateraal via het ministerie besteed, wat via de posten,
en wat gaat er via de posten naar sectorsteun resp. projectsteun? Multilateraal
en internationale fondsen: wat zijn de bedragen per instelling/fonds? Zijn
deze bedragen geoormerkt voor specifieke ziekten of interventies? Wat wordt
via de NGOs besteed?In 2008 zijn de geplande uitgaven onder de beleidsartikelen 5.4 en 5.5
als volgt opgebouwd:Wat artikel 5.4 betreft zal EUR 101 miljoen bilateraal worden besteed,
waarvan ruim EUR 52 miljoen via de gedelegeerde landenprogramma’s
met een aanzienlijk aandeel van projectsteun. Via het multilaterale kanaal
zal EUR 179 miljoen worden besteed. Daarvan zullen de volgende bedragen
naar de internationale organisaties en fondsen gaan: ruim EUR 4 miljoen
naar de WHO, ruim EUR 36 miljoen naar UNAIDS, ruim 14 miljoen naar het
partnerschap programma WHO, 60 miljoen naar het GFATM en ruim 63 miljoen naar
UNFPA. Volledigheidshalve meld ik u dat de bijdrage aan het Global Alliance
for Vaccines and Immunisation (GAVI) niet onder de genoemde beleidsartikelen
5.4 en 5.5, maar onder beleidsartikel 5.1 is opgenomen. Tenslotte vormen de
maatschappelijke organisaties een derde bestedingskanaal waarvoor EUR 22
miljoen staat gepland.In het geval van beleidsartikel 5.5 zal EUR 122 miljoen bilateraal
worden besteed waarvan EUR 84 miljoen via de gedelegeerde landenprogramma’s,
merendeel als sectorsteun. Verder staat er onder dit beleidsartikel EUR 25
miljoen gereserveerd ter besteding via maatschappelijke organisaties. Tenslotte
is er nog EUR 10 mln gereserveerd voor seksuele en reproductieve gezondheid
en rechten (zie ook de beleidsbrief «Een zaak van iedereen»).Beleidsmatig zijn de uitgaven voor artikel 5.4. en 5.5 sterk onderling
ondersteunend.253In welke 10 onderwijspartnerlanden wordt aan integratie
van onderwijs op verschillende niveaus gedaan? Worden life skills op het terrein
van SRGR en Aids daarbij ingebouwd in de curricula? Wordt bij het beroepsonderwijs
en volwassenenonderwijs extra aandacht besteed aan de tekorten op het
terrein van gezondheidszorgpersoneel?Het betreft hier de volgende 10 onderwijspartnerlanden: Benin, Bolivia,
Burkina Faso, Indonesië, Mali, Mozambique, Tanzania, Uganda, Yemen en
Zambia.In de onderwijspartnerlanden wordt bij de ondersteuning van sectorplannen
integratie van Hiv&Aids en SRGR op structurele wijze in de beleidsdialoog
aan de orde gesteld. Nederland vraagt hierbij nadrukkelijk aandacht voor zowel
kwalitatief onderwijs voor meisjes, preventieve onderwijsprogramma’s
(gericht op seksuele en reproductieve gezondheid en -rechten), integratie
life skills in curricula als de gevolgen van HIV/Aids op de kwaliteit van
het onderwijs. In samenwerking met andere bilaterale donoren (in het kader
van de UNAIDS Inter Agency Task Team on Education) heeft Nederland het initiatief
genomen om een handleiding te ontwikkelen voor beleidsmedewerkers van ontwikkelingsorganisaties
om overheden te ondersteunen bij het integreren van reproductieve gezondheid
en HIV/Aids in onderwijsplannen in het algemeen en binnen curricula in het
bijzonder.Bij de ondersteuning van zowel de onderwijs- als de gezondsheidssector
wordt in Zambia, Mali, Burkina Faso, Tanzania, Yemen en Bolivia integraal
aandacht besteed aan het wegwerken van de tekorten op het terrein van gezondheidszorgpersoneel
o.a. via opleidingen voor vroedvrouwen werkzaam op het platteland en opleidingsinstellingen
voor gezondheidswerkers en vroedvrouwen.254Op welke wijze wordt vormgegeven aan een geïntegreerd
genderbeleid in het onderwijs?Een geïntegreerd genderbeleid in onderwijs wordt op landenniveau
op verschillende wijze vormgegeven, afhankelijk van de specifieke context.
Uitgangspunt hierbij is MDG 31 en daarbinnen
de doelstelling gericht op het wegwerken van genderongelijkheid in het onderwijs2. Om deze doelstelling te bereiken is allereerst een
meer structureel beleid nodig als onderdeel van het onderwijssectorbeleid,
dat meisjes en jongens gelijke kansen moet bieden om aan het onderwijs deel
te nemen. Daarnaast zijn er in veel gevallen specifieke interventies en programma’s
nodig. In de meeste onderwijspartnerlanden worden beide strategieën gevolgd.
Het meer structurele beleid richt zich vooral op het kindvriendelijk en veilig
maken van scholen, het opnemen van genderthema’s in het curriculum,
het trainen van leerkrachten, het aantrekken van meer vrouwelijke leerkrachten,
het zorgdragen voor sanitaire voorzieningen en het beschikbaar stellen van
financiële middelen om meer meisjes naar school te krijgen. Dit beleid
wordt gefinancierd vanuit de middelen voor het onderwijssectorplan. Specifieke
interventies vinden over het algemeen plaats met separate financiering die
veelal via UNICEF verloopt. Het gaat hier om bijvoorbeeld veilige transportmogelijkheden
voor meisjes in rurale gebieden, het opzetten van kostscholen, het geven van
beurzen, het financieren van uniformen en/of schoolmaterialen en lobby activiteiten
om ouders bewust te maken van het belang van onderwijs voor zowel meisjes
als jongens. Daarnaast ondersteunt Nederland FAWE (Forum for African Women
Educationalists), een organisatie die overheden begeleid in het integreren
van genderspecifiek beleid in de onderwijssectorplannen.49 en 255Op welke wijze draagt de bezuiniging van 55 miljoen
euro op het onderwijs in OS-landen bij aan de prikkeling van andere donoren
om substantieel bij te dragen aan het Fast Track Initiative?Kunt u uitleggen hoe u andere regeringen ervan zal
overtuigen de bijdrage aan het Fast Track Initiative te verhogen? Welke maatregelen
gaat u nemen indien andere landen niet meer geld in het FTI steken? Worden
dan compensatie-investeringen gedaan om de doelstellingen op het gebied van
het basisonderwijs te halen?Vijf jaar na het ontstaan wordt het Education for All-Fast Track Initiative
door zowel partnerlanden, bilaterale donoren als internationale instellingen
(Wereldbank, OECD/DAC en UNICEF) gezien als een veelbelovend initiatief dat
niet alleen het bereiken van de onderwijs millenniumdoelstellingen mogelijk
kan maken maar ook een belangrijke bijdrage levert aan bredere agenda’s
zoals de Parijs Agenda.Nederland heeft hierin niet alleen technisch maar ook financieel een belangrijke
rol gespeeld. Op dit moment wordt het initiatief onderschreven door 22 bilaterale
donoren en 8 internationale organisaties. Het onder het FTI vallende Catalytic
Fund voor financiering van onderwijssectorplannen werd aanvankelijk gesteund
door slechts vier donoren. Nu is dat aantal gegroeid tot vijftien. Hoewel
enkele donoren in de loop der jaren hun bijdrage aanzienlijk hebben laten
stijgen (Ierland, Denemarken, Spanje), gaat het bij anderen om bescheiden
bedragen in verhouding tot de behoefte. Nederland is daarom nog steeds de
belangrijkste donor, gevolgd door het verenigd Koninkrijk en de Europese Commissie.Steeds meer ontwikkelingslanden zullen een beroep doen op het Catalytic
Fund en naarmate hun uitvoeringscapaciteit verder toeneemt zal het daarbij
om grotere bedragen gaan. Substantiële bijdragen van andere donoren zijn
dan ook hard nodig. Met de voorlopige neerwaartse bijstelling heeft Nederland
een signaal willen geven naar anderen om meer te doen. Dit signaal is ook
reeds afgegeven tijdens de internationale conferentie «Keeping our Promises
on Education» die op 2 mei in Brussel werd gehouden en wordt op
daarvoor bestemde gelegenheden herhaald zoals tijdens de jaarvergadering van
de WB, gedurende FTI bijeenkomsten en in de context van bilaterale contacten.Zoals aangegeven betreft het hier een voorlopige neerwaartse bijstelling –
voor 2009 en volgende jaren staat weer een bijdrage van € 150 miljoen
begroot. Mocht er gedurende 2008 een nijpend financieringstekort bij het FTI
Catalytic Fund ontstaat, dan zal Nederland in overleg treden met de andere
donoren. Een hogere Nederlandse bijdrage is daarbij niet uitgesloten. Het
optimaal bijdragen aan de onderwijsdoelstellingen staat immers voorop.256Kan voor de BZ- en de HGIS-begrotingen inzichtelijk
worden gemaakt welke middelen gezamenlijk ten goede komen aan de verbetering
van de positie van vrouwen en meisjes en welk percentage van de totale voorziene
uitgaven deze bedragen?Het is zeer gecompliceerd, zo niet onmogelijk, om precies vast te stellen
welke middelen gezamenlijk ten goede komen aan de verbetering van de positie
van vrouwen en meisjes. Immers, per uitgave zou dan moeten kunnen worden vastgesteld
welk percentage van de uitgave direct of indirect een bijdrage levert. Wel
worden in het financieel systeem aan activiteiten diverse beleidskenmerken
toegekend waarvan duidelijk is dat zij een positief effect hebben op de positie
van vrouwen en meisjes: te denken is aan «bevordering van gelijkheid
tussen mannen en vrouwen», «bevordering onderwijsparticipatie
meisjes», «reproductieve en seksuele rechten», «reproductieve
gezondheid» en «verlaging moedersterfte».De gerealiseerde uitgaven op deze vijf onderdelen beliepen in 2006 in
totaal EUR 1,069 miljard. Voor het jaar 2007 zijn hiervoor uitgaven geraamd
ad EUR 1,200 miljard. Wel is er enig risico op dubbeltellingen, omdat
sommige beleidskenmerken op een en dezelfde activiteit betrekking hebben.
In de nog komende resultatenrapportage zal dit nader worden uitgewerkt.Tegelijk geven deze beleidskenmerken geen totaalbeeld van de inspanningen
om de positie van vrouwen en meisjes te versterken. Immers, ook diverse inspanningen
op andere beleidsterreinen hebben een positief effect op de positie van vrouwen
en meisjes. Zo zijn het in veel landen vooral vrouwen en meisjes die water
en brandstof halen. Investeringen in tijdsbeparende infrastructuur kunnen
daardoor vooral een positief effect hebben op deze helft van de bevolking.
Ook binnen de activiteiten die zich richten op de verbetering van het ondernemingsklimaat
en de ontwikkeling van de private sector zijn er activiteiten die met name
de positie van vrouwen en meisjes versterken. Zo is algemeen bekend dat het
overgrote deel van de deelnemers aan microfinancieringsactiviteiten bestaat
uit vrouwen, terwijl daarnaast activiteiten op het terrein van bijv. landrechten
in veel landen met name positief voor vrouwen uitwerken, omdat zij gediscrimineerd
worden bij het in eigendom nemen en overerven van land. Een ander voorbeeld
is te vinden bij noodhulp: het is een feit dat in vluchtelingenkampen in de
regel meer vrouwen en kinderen verblijven dan mannen.257Op welke termijn zal de Kamer op de hoogte worden gebracht
van het op te stellen Nationaal Actieplan voor de uitvoering van VN Veiligheidsraad
resolutie 1325 en welke middelen reserveert de minister voor de uitvoering
van dit plan?In navolging van het advies dat de onafhankelijke Task Force voor het uitwerken van resolutie 1325 eind 2006 uitbracht
heeft BZ een aanzet gemaakt voor een nationaal actieplan, in samenwerking
met andere ministeries, NGO’s en kennisinstituten. Naast de collega’s
van Defensie en OC&W zijn ruim 25 instellingen en organisaties direct
betrokken bij het initiatief. Deze brede samenwerking maakt het Nederlandse
plan uniek in vergelijking tot actieplannen van andere landen, die voornamelijk
de rol van overheden benadrukken. Het Nationaal Actieplan zal uiterlijk in
december van dit jaar worden vastgesteld. De implementatie ervan is een gedeelde
verantwoordelijkheid.Onder verwijzing naar het antwoord op vraag 127 zullen additionele middelen
voor fragiele staten de uitvoering van het Nationaal Actieplan ondersteunen.258In welke OS-partnerlanden worden de inspanningen van
Nederland ter bestrijding van geweld tegen vrouwen geïntensiveerd?Vooralsnog zijn de volgende negen landen geselecteerd: Ghana, Ethiopië,
Mozambique, Guatemala, Bangladesh, Nicaragua, Zuid Afrika, de Democratische
Republiek Congo en Macedonië. In 2008 zullen in tenminste drie van deze
landen nieuwe activiteiten op dit terrein worden opgestart. De andere landen
volgen later.259Op welke aspecten doelt u, waar u stelt dat Nederland
inzet op de integratie van Hiv/Aids in de verschillende aspecten van het buitenlandbeleid,
en hoe werkt u dit concreet uit?De aids-problematiek is veel meer dan een gezondheidskwestie, zij raakt
ook aan andere elementen van het buitenlandbeleid als veiligheid, stabiliteit,
mensenrechten en economische ontwikkeling. Dit betekent dat hiv/aids specifiek
in andere delen van zowel de organisatie als de werkzaamheden wordt geadresseerd.
In onze reactie op de beleidsdoorlichting begrotingsartikelen 5.4. en 5.5.
die u op korte termijn toe gaat, doen wij voor de integratie van hiv/aids
en srgr in het buitenlandbeleid concrete suggesties.260In hoeverre vindt er een koppeling plaats tussen de
beleidsdoelstelling voor de preventie van Hiv/aids en de inzet voor reproductieve
gezondheidszorg?Goed functionerende gezondheidssystemen zijn zowel essentieel voor het
verbeteren van seksuele en reproductieve gezondheid (srg) als voor het bevorderen
van hiv-preventie, zorg en behandeling. Bij toewijzen van steun aan de gezondheidssector
is integratie van srgr en de wijze waarop de kwetsbare groepen worden bereikt
een belangrijk aandachtspunt. Als het gaat om informatievoorziening, het verbeteren
van de zorg en directe dienstverlening aan de bevolking worden srgr en hiv/aids-interventies
zoveel mogelijk verweven.261Wat is thans de verdeling van de beschikbare middelen
t.a.v. Hiv/aids tussen preventie enerzijds en behandeling anderzijds? Wat
is de meest kosteneffectieve verdeling?Jaarlijks alloceert Nederland zo’n EUR 18,5 miljoen aan aids
behandeling, hetgeen ongeveer 6,7% van het hiv/aids budget is. Nederland
zet vooral in op preventie, niet alleen omdat voorkomen van een hiv infectie
cruciaal is in de strijd tegen aids, maar ook omdat veel andere donoren omvangrijke
fondsen alloceren voor aids-behandeling.262Welke rol ziet u weggelegd voor kerken en andere Faith
Based Organisations bij de bestrijding van de HIV Aids pandemie? Op welke
wijze wordt in dit verband door organisaties als UNAIDS en de Wereldbank al
met FBO’s samengewerkt? Welke ervaringen zijn daarmee opgedaan?Faith Based Organisations spelen een belangrijke rol in de bestrijding
van de aids-pandemie in ontwikkelingslanden. Met name op het gebied van zorg
en behandeling bereiken zij grote groepen mensen die anders niet zouden worden
bereikt. UNAIDS co-sponsororganisaties, waaronder de Wereldbank, werken al
jaren samen met Faith Based Organisations. Zij worden beschouwd als belangrijke
actoren in de strijd tegen aids.263Waar (gespecificeerd naar artikelen en begrotingsjaren)
kunnen in de begroting Buitenlandse Zaken en/of de HGIS-Nota de middelen teruggevonden
worden voor de recent toegezegde intensivering van de Nederlandse bijdrage
aan het Global Fund to Fight Aids, Tuberculosis and Malaria (€ 50
miljoen per jaar) en aan de «Global Campaign for Health MDG’s»
(€ 125 miljoen in drie jaar)? Hoe verhouden deze beide intensiveringen,
die los van elkaar bekend gemaakt zijn (de ene door de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
op 28 september, de andere door de minister-president op 26 september),
zich tot elkaar? Langs welke kanalen zal de extra bijdrage aan de Global Campaign
besteed worden?De recent toegezegde intensivering van de Nederlandse bijdrage aan het
Global Fund to Fight Aids, Tuberculosis and Malaria met een bedrag van EUR 20
miljoen in 2009 en EUR 30 miljoen vanaf 2010 zal in de Voorjaarsnota
2008 worden verwerkt.De recente toezegging van EUR 125 miljoen die gedaan is in het kader
van het Clinton Global Initiative door MP Balkenende tijdens de AVVN in New
York betreffen de intensiveringen ten behoeve van MDG 3 en 5 zoals opgenomen
in de beleidsbrief «Een zaak van iedereen». De intensivering ten
behoeve van MDG 3 bedraagt achtereenvolgens EUR 20 miljoen in 2008, EUR 25
miljoen in 2009 en EUR 30 miljoen vanaf 2010. Ten behoeve van MDG
5 is de intensivering EUR 10 miljoen in 2008, EUR 15 miljoen in
2009 en EUR 20 miljoen vanaf 2010. Daarnaast bestaat de intentie
om EUR 5 miljoen uit het Schoklandfonds bij te dragen aan de ontwikkeling,
productie en vermarkting van vrouwencondooms.De besteding van de extra bijdrage aan MDG’s 3 en 5 zal langs verschillende
kanalen plaatsvinden, zowel multilateraal als bilateraal en via maatschappelijke
organisaties.244, 264, 267, 269, 270, 275, 278 en 279Het beleid op de systeemversterking voor basisgezondheidszorg
wordt in de operationele doelstellingen 5.3, 5.4 en 5.4 versnipperd uiteengezet.
Kan een overzicht worden gegeven wat concreet wordt ingezet op versterken
van basisgezondheidszorg, wat de te realiseren effecten zijn, welke instrumenten
worden ingezet en wat de budgetten daarbij zijn?Kan inzichtelijk gemaakt worden hoeveel er in 2007
en 2008 via de verschillende beleidsartikelen bijgedragen wordt aan het opzetten
en versterken van goed functionerende gezondheidssystemen, die noodzakelijk
zijn voor het bereiken van de diverse MDG’s? In hoeverre is hierbij
sprake van een strategie, zowel intern als afgestemd met andere donoren?Op welke wijze wilt u met bestaande en/of nieuwe middelen
ondersteuning geven aan het versterken van gezondheidssystemen?Bent u bereid om met een beleidsnotitie te komen waarin
het versterken van gezondheidssystemen wordt uitgewerkt (inclusief budget)?Op welke wijze en in welke landen draagt u bij aan
een beter functionerende basisgezondheidszorg, zodanig dat «een beter
functionerende basisgezondheidszorg de effectiviteit van de ziektespecifieke
programma’s doet toenemen»?Als u stelt dat Nederland in partnerlanden de versterking
van gezondheidssystemen steunt, wat wilt u dan concreet versterken en in welke
partnerlanden? Hoe hoog is het budget dat aan de versterking van gezondheidssystemen
wordt besteedt in 2007 en wat wordt de hoogte in 2008?Is de doelstelling rondom het verbeteren van gezondheidssystemen
en het resulteren in tenminste drie landen van betere nationale plannen en
betere afstemming en ondersteuning van donoren gerelateerd aan het International
Health Partnership? Zo ja, hoe? Waarom is gekozen voor een doelstelling van
(slechts) drie landen? Hoe verhoudt het oormerken van het budget (Gender,
HIV&Aids, Reproductieve Gezondheid) zich tot de noodzaak tot het versterken
van gezondheidssystemen?In welke partnerlanden worden de inspanningen van Nederland
ter verbetering van de gezondheidssystemen voor vrouwen geïntensiveerd?Nederland onderschrijft het belang van investeringen in basisgezondheidszorg.
Zonder versterking van de gezondheidsystemen zullen belangrijke MDG’s
niet worden gehaald.Bovendien wordt meer en meer erkend dat de effectiviteit van ziekte-specifieke
programma’s in gevaar komt door een gebrek aan uitvoeringscapaciteit.
Deze programma’s zijn voor hun succes afhankelijk van de infrastructuur
en personeel van de basisgezondheidszorg. Tegelijkertijd doen ze een zodanig
beroep op deze middelen dat andere zorgverlening onder druk
zou kunnen komen te staan. Het Nederlandse beleid is erop gericht om op een
evenwichtige manier zowel steun te geven aan basisgezondheidszorg als aan
ziektespecifieke programma’s.De Nederlandse inzet voor versterking van basisgezondheid geschiedt via
verschillende kanalen en instrumenten.Via het bilaterale kanaal staat de Sectorale Benadering centraal. Hierbij
wordt zoveel mogelijk aangesloten bij nationale kaders. Niet-geoormerkte fondsen
worden ingezet voor versterking van prioritaire onderdelen van de basisgezondheidzorg
die de ontvangende overheid vaststelt en in de beleidsdialoog met donoren
worden besproken. Verbetering van gezondheidsystemen voor vrouwen is hier
integraal onderdeel van. Nederland benadrukt in de beleidsdialoog en de prestatieafspraken
tussen overheden en donoren het belang van goede dienstverlening aan vrouwen
en stimuleert de aanwending van middelen voor dit doel.De beoogde effecten verschillen per land maar betreffen onder andere:
een grotere beschikbaarheid van medicijnen, meer gezondheidscentra, verbeterde
opleiding van personeel, betere informatiemanagement, etc. Op deze wijze worden
overheden in staat gesteld om middels betere outputs (meer kinderen gevaccineerd,
meer zwangere vrouwen komen voor zwangerschapscontroles, meer vrouwen met
adequate begeleiding bij de bevalling, meer TB patiënten worden genezen
verklaard etc.) ziekte- en sterftecijfers te verminderen.Veelal wordt ter aanvulling van sectorale ondersteuning, steun gegeven
aan specifieke activiteiten van hetzij de overheid of niet-overheid organisaties
die een bijdrage leveren aan (versterking van) de basisdienstverlening. Te
noemen valt het ondersteunen van organisaties doe SRGR diensten leveren voor
bijv. jongeren of specifiek hiv/aids programma’s.Deze ondersteuning vindt plaats in 12 landen, te weten Ghana, Burkina
Faso, Mali, Ethiopië, Jemen, Tanzania, Zambia, Mozambique, Bangladesh,
Vietnam, Nicaragua en Suriname. De specifieke doelstelling om in 3 landen
middels verbeterde donorcoördinatie rondom gezondheidsystemen te komen
tot betere nationale plannen en betere ondersteuning van deze plannen vloeit
voort uit het «International Health Partnership». Nederland heeft
zich hieraan gecommitteerd. 3 van de 7 pilotlanden zijn partnerlanden van
Nederland. De inzet is om te komen tot concrete resultaten ten aanzien van
de MDG’s.Nederland geeft verder ondersteuning aan de basisgezondheidszorg via het
particuliere en multilaterale kanaal.Ondersteuning van basisgezondheidszorg via het particuliere kanaal verloopt
via MFS partners die veelal lokale NGO’s ondersteunen.In toenemende mate worden gelden die Nederland inzet via het multilaterale
kanaal en via internationale partnerships aangewend voor versterking van gezondheidssystemen.
Zo zien bijvoorbeeld GAVI en het GFATM meer en meer in dat voor het bereiken
van hun ziektespecifieke doelstellingen, goede gezondheidssystemen noodzakelijk
zijn. Een aanzienlijk deel van hun fondsen, waar Nederland aan bijdraagt,
wordt hiervoor ingezet. Het huidige Nederlandse lidmaatschap van het bestuur
van het GFATM zorgt er bovendien voor dat het belang van deze ontwikkeling
binnen het GFATM zich voortzet. In dit kader kunnen ook de Nederlandse bijdrage
aan WHO, WereldBank, UNFPA en Unicef worden genoemd.Uit bovenstaande blijkt dat de Nederlandse ondersteuning aan gezondheidssystemen
via verschillende instrumenten en kanalen geschiedt. Op basis van de begrotingsystematiek
betekent dit dat de Nederlandse inspanning op dit terrein terugkomt bij verschillende
operationele doelstellingen van de MvT waarbij niet altijd per activiteit
of programma is aan te geven hoe groot het aandeel basisgezondheid
is. Ik verwijs verder ook naar kamervraag 252 waar een uitsplitsing gegeven
is van de geplande uitgaven voor 5.4. en 5.5.De gedelegeerde middelen onder 5.5, te weten EUR 85 miljoen betreffen
grotendeels uitgaven ter ondersteuning van de nationale gezondheidssector
en komen ten goede aan versterking van basisgezondheidzorg, Ik acht de beleidsbrief,
samen met de internationale comitteringen en het staand beleid als voldoende
richtinggevend en ben niet voornemens met een separate beleidsnotitie over
versterking van gezondheidsystemen te komen.265Is de Nederlandse regering voornemens om op enigerlei
wijze te investeren in advanced market commitments (AMC’s)? Zo ja, onder
welke voorwaarden zal de Nederlandse regering dit doen?Een AMC beoogt in essentie een markt te creëren voor producten waarvoor
een commerciële afzetmarkt ontbreekt – donoren verplichten zich
om het leeuwendeel van de kosten van een product te betalen zodra dat ontwikkeld
is en voldoet aan vooraf bepaalde specificaties, tegen een vooraf bepaalde
prijs en op voorwaarde dat ontwikkelingslanden het product willen aankopen.
AMC is daarmee een interessant concept om onderzoek naar en daadwerkelijke
beschikbaarheid van gezondheidsproducten voor mensen in lage-inkomenslanden
te stimuleren.De in 2006 gelanceerde AMC-pilot richt zich op een vaccin tegen longonsteking
dat zich al in de laatste ontwikkelingsfase bevindt. Ondersteuning is verkregen
van Italie, het Verenigd Koninkrijk, Canada, Rusland, Noorwegen en de Bill &
Melinda Gates Foundation. Nederland is niet voornemens om financieel bij te
dragen aan deze pilot.De eerste AMC pilot is mede opgezet om lessen te leren voor een tweede
AMC, mogelijkerwijs een malariavaccin. Deelname van Nederland aan deze AMC
is beleidsmatig interessant maar brengt ook verschillende vraagstukken met
zich mee gezien de complexiteit van de aanpak. Besluitvorming over deelname
vergt meer tijd en zal zeer zorgvuldig overwogen worden. Ter voorbereiding
van die besluitvorming overweeg ik een Nederlandse deelname aan de werkgroep
die zich momenteel bezighoudt met uitwerking van de AMC-pilot om zodoende
kennis en ervaring op te bouwen.266Ziet de Nederlands regering technologieoverdracht naar
ontwikkelingslanden als voorwaarde voor investeren/participatie in een AMC?
Hoe wordt de prijs van een vaccin dat in het kader van AMC wordt ontwikkeld
bepaald? Gebeurt dit door onafhankelijke experts of wordt de koopkracht van
ontwikkelingslanden meegenomen bij de bepaling van de prijs ?Ik sta positief tegenover het het idee om producenten in ontwikkelingslanden
te betrekken bij de productie van de vaccins onder een AMC. Technologieoverdracht
naar ontwikkelingslanden is daar een belangrijke voorwaarde bij en zal in
de overwegingen voor een eventuele deelname worden meegenomen.De Advanced Market Commitment voor het pneumokokkenvaccin
beoogt naast het vervroegen van de introductie van vaccins in lage-inkomenslanden
ook de productie van het vaccin door vaccinproducenten in ontwikkelingslanden
te stimuleren. Ik ben blij dat een betrokken farmaceutisch bedrijf heeft aangegeven
voornemens te zijn om de betreffende technologische kennis over te dragen
aan producenten in ontwikkelingslanden. Naar verwachting zullen
rond 2010 de eerste vaccins door middel van de AMC verstrekt kunnen worden
aan lage-inkomenslanden. Verdere details over hoe de overdracht van technologie
en kennis het best kan plaats vinden kunnen dan ook pas na die tijd worden
uitgewerkt.De prijs van een vaccin wordt, wanneer een vaccin specifiek ontwikkeld
wordt voor ziektes die veelal voorkomen in lage-inkomenslanden, mede bepaald
door de benodigde ontwikkelkosten op basis van minimale noodzakelijke kosten.
De berekeningen hiervoor worden uitgevoerd door onafhankelijke deskundigen.
Ontvangende landen betalen per vaccin zelf een kleine bijdrage die afhangt
van het inkomensniveau van het land. Daarnaast verplicht de producent zich
om na afloop van de AMC het vaccin aan ontwikkelingslanden aan te bieden tegen
een prijs die nagenoeg op het niveau ligt van de kostprijs.268In hoeverre is er wetenschappelijke ondersteuning voor
het beschouwen van verzekeringssystemen als basis van een goede gezondheidszorg
in ontwikkelingslanden?Er wordt over de afgelopen jaren veel gesproken en gepubliceerd over de
noodzaak van diversificatie van financieringsbronnen. Er zijn verschillende
onderzoeksinstanties die hierover publiceren, bv. het Worldbank Institute,
Brookings Institution en de WHO. Bij het Health Insurance Fund is er een onafhankelijke
onderzoekslijn ingebouwd, die wordt uit gevoerd door het Amsterdam Institute
for International Development (een onderzoekscentrum van de UvA en de VU),
om de socio-economische effecten te onderzoeken van het HIF.Uit onderzoek over de laatste jaren blijkt dat het rijkste deel van de
bevolking relatief het meest gebruik maakt van de (gratis) publieke voorzieningen.
Verder blijkt dat vrijwel iedereen, ook de armen in ontwikkelingslanden, grote
bedragen, tot zo’n 60% van de totale uitgaven voor gezondheidszorg
zgn. «out of pocket» betalen. Dit draagt niet bij tot een goede
voorspelbare en structurele bron van financiering voor de gezondheidszorg.Door het opzetten en versterken van verzekeringsstelsels ontstaat meer
zekerheid over de beschikbare middelen. Zo wordt er een meer duurzaam en transparant
financieringsstelsel opgezet, met behulp waarvan een betere zorgverlening
tot stand komt. Bovendien bestaat in een verzekeringssysteem de mogelijkheid
om meer draagkrachtigen naar rato ook meer aan de gezondheidszorgvoorzieningen
te laten bijdragen. Tegelijkertijd worden mensen beschermd tegen plotselinge
grote uitgaven voor gezondheid hetgeen bijdraagt aan hun inkomenszekerheid.271In welke zin ziet u functionerende private gezondheidssystemen
als een vereiste voor het behalen van MDG6? Kunnen ook publieke gezondheidssystemen
hierin voorzien en laat u het aan de landen zelf over hun systeem te bepalen?In de meeste lage inkomenslanden is het publieke gezondheidssysteem ontoereikend
om iedereen, overal te kunnen voorzien van adequate diensten en zorg. De HIV/Aids
pandemie heeft dit schrijnend zichtbaar gemaakt. Er is niet voldoende capaciteit
voor een verantwoorde behandeling van mensen met HIV. En bovendien zijn de
publieke systemen lang niet altijd in staat om duurzame zorg te leveren.In de meeste landen is al decennia lang sprake van een gemengd systeem
met als kern een publiek systeem, aangevuld met een aanzienlijk aandeel van
private gezondheidszorg. Zo wordt in landen als Zambia, Tanzania en Ghana
40–60% van de gezondheidszorg geleverd door kerkelijke instellingen.
In Bangladesh is 80% van de zorgverlening afkomstig van de private
sector, zowel NGO’s als for-profit instellingen of personen. Het is
aan de landen zelf te bepalen welk systeem zij prefereren.Nederland ondersteunt via het bilaterale kanaal voornamelijk de publieke
gezondheidszorg maar is van mening dat de private sector een aanvullende rol
heeft te spelen voor het behalen van de MDG’s waaronder MDG6. In de
beleidsdialoog benadrukt Nederland daarom het belang van een goede samenwerking
met en ondersteuning van de private gezondheidszorg. Tegelijkertijd is het
belang van goede regulering, inclusief kwaliteitsstandaarden, toezicht en
handhaving daarvan voor beide systemen, publiek en privaat, essentieel. In
sommige landen vindt directe ondersteuning van de private sector plaats, o.a.
via hiv/aids programma’s en het Health Insurance Fund initiatief.272Waar staan de extra uitgaven voor het Global Fund to
fight Aids, Tuberculosis and Malaria en het Clinton Fonds in de begroting?
Zijn er door Nederland criteria gesteld waaraan deze extra uitgaven besteed
mogen worden?De intensivering ten behoeve van de Nederlandse bijdrage aan het Global
Fund to Fight Aids, Tuberculosis and Malaria die de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
in zijn brief van 28 september 2007 aan de Kamer heeft toegezegd, was
nog niet bekend bij indiening begroting. Deze extra bijdrage zal worden verwerkt
in de Voorjaarsnota 2008. Het gaat om een intensivering van EUR 20 miljoen
in 2009 en EUR 30 miljoen vanaf 2010. Bij deze recentelijk in Berlijn
aangekondigde extra bijdragen heb ik aangegeven dat dat deze middelen met
name zijn bestemd voor het integreren van srgr en gender in de activiteiten
die door het Global Fund worden gefinancierd en voorts ten behoeve van het
versterken van gezondheidssytemen.De recente toezegging van EUR 125 miljoen die gedaan is in het kader
van het Clinton Global Initiative door MP Balkenende tijdens de AVVN in New
York betreffen de intensiveringen ten behoeve van MDG 3 en 5 zoals opgenomen
in de beleidsbrief «Een zaak van iedereen». Deze intensiveringen
zijn in de begroting ondergebracht onder beleidsartikel 5, operationele doelstellingen
3, 4 en 5. De belangrijkste deelonderwerpen waarvoor deze additionele middelen
zijn bedoeld zijn: a) het versterken van de positie van vrouwen dmv het MDG
3 fonds; b) het bestrijden van geweld tegen vrouwen; c) het versterken van
gezondheidssystemen inclusief de menskracht aspecten daarvan; d) het bevorderen
van beschikbaarheid van middelen; e) het bevorderen van de toegang tot informatie
en dienstverlening; en f) pleitbezorging voor SRGR.273In welke post-conflictlanden en fragiele staten geeft
u via het GFATM steun? Op welke wijze wordt daar tussen VN-organisaties en
GFATM samengewerkt?Via onze bijdrage aan het GFATM geven wij steun aan Afghanistan, Burundi,
Colombia, DRC, Guatemala, Kosovo, Pakistan, Sudan, Bosnië-Hercegovina,
Eritrea en Sri Lanka.Bij de uitvoering van programma’s die worden gefinancierd met middelen
van GFATM zijn veel VN-organisaties betrokken. Zo is UNDP «principal
recipient» in Bosnië-Hercegovina, DRC, Sudan en Colombia en vervult
de UN Interim Administration die rol in Kosovo.274Hoe verhoudt het three ones principe, dat een zeer
verticaal organiserend principe is, zich met het belang van versterking van
gezondheidssystemen en met de integratie van SRGR?In 2004 zijn bilaterale donoren, overheden uit ontwikkelingslanden, VN-organisaties,
en andere multinationale en internationale instituties overeengekomen dat
de «Three Ones» het organiserend principe moet zijn voor de aids
response op landenniveau om zo de response van de verschillende benodigde
sectoren op elkaar af te stemmen en versnippering tegen te gaan. Dit principe
verwijst naar één nationaal beleidskader ter bestrijding van
hiv/aids, één coördinerende nationale autoriteit en één
landelijk monitoring en evaluatiesysteem. Dit organiserend principe draagt
bij aan een grotere effectiviteit van de inzet, betere afstemming tussen de
verschillende actoren uit zowel de publieke als private sector en moet meer
inzicht geven in de bereikte resultaten. Zo wordt de afstemming met interventies
gericht op de versterking van gezondheidssystemen ook gefaciliteerd. Zowel
Nederland als UNAIDS benadrukt het belang van de integratie van srgr in elk
onderdeel van de «Three Ones».276 en 277Op welke wijze en met welke boodschap wordt het thema
abortus, dat een groot deel van de sterftegevallen onder MDG 5 veroorzaakt,
meegenomen in die politieke dialoog?Op welke manier zal Nederland de gevoelige discussie
over SRGR aangaan? Zult u dat persoonlijk doen of wordt hiervoor een hoge
ambtenaar, bv. een ambassadeur aangesteld?Geschat wordt dat 13% van de moedersterfte wordt veroorzaakt door
onveilige abortus. De Wereldgezondheidsorganisatie publiceerde op 12 oktober
jl. de meest recente cijfers ten aanzien van onveilige abortus. Hieruit blijkt
dat meer dan 95% van de abortussen in Afrika en Latijns Amerika onder
onveilige omstandigheden worden uitgevoerd. Met name in landen waar een restrictieve
wetgeving geldt, is het aantal onveilige abortussen hoog. Nederland zal steeds
pleiten voor veilige voorzieningen die altijd nodig zijn voor complicaties
na een miskraam en abortus en zal bevorderen dat dienstverlening verbetert:
informatie, voorlichting, voorbehoedsmiddelen, getraind personeel en apparatuur
(ook in geval van miskramen zijn deze nodig). Daarnaast zal Nederland versoepeling
van restrictieve wetgeving omtrent abortus aankaarten, zoals in het geval
van Nicaragua; en lokale processen die leiden tot minder restrictieve wetgeving
steunen.De discussie over SRGR zal waar nodig en opportuun aangegaan worden op
alle niveaus. Wij nemen dit onderwerp bijvoorbeeld op in overleg met VN-instanties,
in ministeriële fora, in presentaties, tijdens veldbezoeken aan conflictgebieden,
en in bilateraal overleg. Maar ook de mensenrechtenambassadeur, de aids-ambassadeur,
onze mede-bewindsvoerders op BZ, ambassadeurs, en medewerkers op posten en
het departement zullen SRGR aankaarten. Er zal geen speciale ambassadeur aangesteld
worden.280Nederland kent een Schokland publiek-privaat partnerschap
op MDG 5 waarin grote en kleine internationale spelers zich verenigd hebben;
op welke wijze gaat u gebruik maken van de expertise van deze groep en hoe
wordt dit verankerd in beleid?Met het Schokland Akkoord rond MDG 5 hebben een 20-tal zeer diverse partners
de handen ineengeslagen om – ieder vanuit eigen expertise en ervaring;
in groter of kleiner verband – bij te dragen aan de vermindering van
moedersterfte. De groep is met enthousiasme aan de slag gegaan, maar
de uitwerking bevindt zich nog in een beginstadium. Zowel het ministerie van
VWS als BuZa zijn hierbij nauw betrokken.281Kan het gehele budget voor MDG 5 gespecificeerd worden
zodat de Kamer inzicht heeft welk deel waarnaar toe gaat? Hoeveel wordt ingezet
om het tekort aan verloskundigen op te lossen? Kan een clustering van inzet
op SRGR en bijbehorende budgetten worden gegeven? Hoeveel en op welke manier
draagt de regering de komende jaren bij aan Reproductive Health supplies?Zie ook het antwoord op vraag 63.In 2008 zal EURO 149 mln. beschikbaar zijn voor MDG 4 en 5. Het is niet
mogelijk dit budget precies uit te splitsen naar beide MDGs, beide maken namelijk
onderdeel uit van brede gezondheidsprogramma’s. Daarbij komt dat de
inzet op andere MDGs, met name op meisjesonderwijs, seksuele voorlichting
op scholen, HIV/AIDS en gendergelijkheid, ook in sterke mate bijdraagt aan
het bereiken van MDG5.Zoals wij aangeven in onze beleidsbrief, zijn de belangrijkste deelonderwerpen
waar wij ons wat betreft SRGR op richten: a) het versterken van gezondheidssystemen
inclusief de menskracht aspecten daarvan; b) het bevorderen van beschikbaarheid
van middelen; c) het bevorderen van de toegang tot informatie en dienstverlening;
en d) pleitbezorging voor SRGR. Ook hier is uitsplitsing moeilijk, omdat bepaalde
kanalen (bijvoorbeeld UNFPA en internationale NGOs) aan meerdere deelonderwerpen
bijdragen.De inzet is om 2 miljoen euro extra per jaar in te zetten op het verbeteren
van opleidingen voor vroedvrouwen. In de diverse bilaterale programma’s
zal ook aandacht gevraagd worden binnen sectorbudgetten of middels aanvullende
fondsen. De regering draagt op verschillende manieren financieel bij aan reproductive
health supplies: via ondersteuning van UNFPA, via kleine bijdragen aan de
ontwikkeling van instrumenten door de Reproductive Health Supplies Coalition,
via ondersteuning van NGOs als Population Services International, via deelname
aan het Schokland Vrouwencondoom Initiatief, enheel belangrijk- via de ondersteuning
van de gezondheidssectoren in twaalf landen. Nederland zet wat dit laatste
punt betreft in op het realiseren van budgetlijnen voor reproductive health
supplies in nationale begrotingen.282Tijdens de 60ste WHA kwam Nederland met een breed gedragen
additioneel statement naast het biannual rapport over SRGR dat veel verder
gaat dan het eerder gesloten Maputo Plan of Action. Waarom gaat de regering
alleen uit van het Maputo Plan of Action en niet van deze laatste statement
uit 2007, die door vele Afrikaanse landen wordt gedragen?Het Maputo Plan of Action is het actieplan van de Afrikaanse Unie op het
gebied van SRGR dat om implementatie op landenniveau vraagt en daarom door
Nederland wordt gesteund. Het mondiale statement dat door lobby van Nederland
en de Noordse landen tot stand is gebracht op basis van een wereldwijde alliantie
van landen tijdens de 60ste WHA is een belangrijke stap voorwaarts in de versterking
van SRGR en heeft een duidelijke signaalfunctie. Het betreft een statement
en geen actieplan. 283Kunt u aangeven wat de prijsdaling precies voor vrouwencondooms
inhoudt en waarop deze is gebaseerd? Is er onderzoek gedaan naar de te verwachte
stijging van afname als gevolg van de nieuwe prijsstelling? Hoeveel vrouwen
zullen door deze prijsdaling een betere toegang hebben tot het vrouwencondoom?
Welke andere acties worden ondernomen om het vrouwencondoom
actief onder de aandacht te brengen van vrouwen?Momenteel kan de prijs van een vrouwencondoom oplopen tot 10 keer die
van een mannencondoom, afhankelijk van het land. Door de ontwikkeling van
een goedkoper product te stimuleren en een impuls te geven aan de vraag zal
de prijs drastisch omlaag gebracht kunnen worden, zodat het een betaalbaar
voorbehoedmiddel is. Het Schokland akkoord rond het vrouwencondoom beoogt
onderzoek te doen naar de stijging van de productafname middels een veldtest.
Als de veldtest slaagt, zal middels marktwerking en via social marketing de
toegang tot het vrouwencondoom op termijn uiteindelijk net zo groot zijn als
tot mannencondooms. UNFPA en enkele internationaal opererende NGOs zijn momenteel
actief om het vrouwencondoom onder de aandacht te brengen van zowel vrouwen
als mannen.284In welke drie partnerlanden moet het gebruik door jongeren
van dienstverlening en producten op het gebied van seksuele en reproductieve
gezondheid significant zijn vergroot? Op welke wijze worden deze doelstellingen
meetbaar? Op welke wijze worden jongeren in deze landen betrokken bij deze
beleidsinspanning? Past het thema «veilige abortus» binnen deze
doelstelling? Zo ja, op welke wijze geeft de regering hieraan invulling? In
welke partnerlanden is er op dit gebied door interventie van Nederland daadwerkelijk
verbetering in de wetgeving wanneer het gaat om abortus?Ik zet in meerdere landen in op het vergroten van de dienstverlening aan
jongeren en de «jeugdvriendelijkheid» daarvan, en reken op significante
verbetering in Nicaragua, Ethiopië en Vietnam. Deze doelstelling zal
worden gemeten middels reguliere monitoring en evaluatie door de betreffende
organisaties. Jongeren worden betrokken door deze organisaties. In feite is
het vergroten van de dienstverlening aan jongeren een cruciale inspanning
om ongewenste zwangerschappen te helpen voorkomen, omdat jongeren beter op
de hoogte zijn van voorbehoedmiddelen en deze makkelijker gebruiken. Daarmee
worden abortussen voorkomen. Dienstverlening aan jongeren betreft ook informatie
over veilige abortus waar deze is toegestaan.Veranderingsprocessen om te komen tot minder restrictieve wet- en regelgeving
ten aanzien van abortus is veelal een langdurige zaak, dat vereist lokaal
langdurige en vasthoudende inzet. In partnerlanden waar Nederland de gezondheidssector
ondersteunt, is het aannemelijk dat Nederland aan de lokale veranderingsprocessen
heeft bijgedragen, zowel vanuit volksgezondheids- als vanuit vrouwenrechtenperspectief.
Vorige week zijn de meest recente schattingen (jaar 2003) m.b.t. onveilige
abortus door de WHO gepubliceerd. De voorgaande cijfers dateren van 1995.In gerelateerde publicaties die tegelijkertijd verschijnen (Guttmacher;
Center for Reproductive Rights) worden cijfers gegeven over liberalisering
van abortuswetgeving. In 17 landen, waaronder partnerlanden als Benin, Burkina
Faso, Mali, Ethiopië, is sprake van enige versoepeling. In El Salvador
en recent in Nicaragua zijn meer restricties bij wet doorgevoerd, waardoor
iedere reden voor abortus verboden is, zelfs wanneer het leven of de gezondheid
van de moeder gevaar loopt en ook na verkrachting of na onvolledige miskraam.285Hoe kan het dat juist onder operationele doelstelling
6 aandacht voor de positieversterking en inspraak van vrouwen ontbreekt?In de beleidsdialoog met maatschappelijke organisaties staat de wijze
waarop wordt bijgedragen aan de millennium ontwikkelingsdoelen centraal.
Hierbinnen wordt expliciet aandacht besteed aan MDG 3, gelijke rechten en
kansen voor vrouwen en meisjes, en MDG 5, het tegengaan van moedersterfte.
In het thematische beleidskader van het MFS 2007–2010 is gendergelijkheid
een van de zeven centrale thema’s. Bij de beoordeling en selectie van
subsidieontvangers is dan ook gekeken naar de wijze waarop de organisaties
met het streven naar gendergelijkheid omgaan. In de praktijk is de dialoog
met maatschappelijke organisaties over gender intensief, juist omdat deze
regelmatig zeer actief zijn op dit terrein. Zo beoogt OxfamNovib in 2010 15%
van haar uitgaven te besteden aan het thema «gender en diversiteit»
en streeft de organisatie ernaar dat 70% van de uiteindelijke doelgroep
bestaat uit vrouwen en meisjes. Bij Hivos is gender één van
de zeven centrale beleidsprioriteiten en wordt 15% van het beschikbare
budget gereserveerd voor activiteiten op dit terrein, terwijl ook in de andere
sectoren specifieke doelen op gendergebied worden gesteld.286Welke landen en groepen binnen landen heeft de regering
op het oog om de civil society te versterken? Valt Suriname hieronder?Het versterken van de civil society is een belangrijk onderdeel van de
interventiestrategie van maatschappelijke organisaties aktief onder het Medefinancieringsstelsel
(MFS) dat met ingang van 1 januari 2007 van start is gegaan. De 59 organisaties
die lastens het MFS subsidie ontvangen, bestrijken meer dan 100 landen waaronder
de zgn. partnerlanden met inbegrip van Suriname. In Suriname is een tiental
MFS organisaties werkzaam. Op korte termijn zal bovendien een twinning faciliteit
met Suriname van kracht worden. Deze samenwerking biedt het maatschappelijk
middenveld mogelijkheden voor verdieping en verbreding op verschillende terreinen
waaronder capaciteitsversterking.287Hoe ziet het subsidiekader van het Schoklandfonds eruit?
Aan welke criteria moeten subsidieaanvragers voldoen? Hoe groot dient de eigen
bijdrage van subsidievragers te zijn ten opzichte van het subsidiebedrag?
Zijn er al activiteiten geïdentificeerd en zo ja welke? Welk bedrag is
er al toegezegd?Zie antwoord op vraag 52.288Welk budget krijgt Xplore en hoeveel jongeren kunnen
daarvan jaarlijks naar een ontwikkelingsland?Kan Xplore worden ingezet voor maatschappelijke stages
en werkervaring voor jongeren?Het Xplore programma is niet opgezet voor maatschappelijke stages en werkervaring
voor jongeren Het programma is erop gericht jongeren te betrekken bij ontwikkelingssamenwerking
en het draagvlak hiervoor te versterken en te verdiepen. Het biedt jongeren
de gelegenheid om door middel van uitwisselingsactiviteiten gedurende enkele
weken kennis te nemen van de armoedeproblematiek in ontwikkelingslanden. Hun
ervaringen dienen zij bij terugkomst in Nederland gemotiveerd en onderbouwd
over te brengen aan anderen. Jongeren dienen niet alleen in hun eigen omgeving
over hun ervaringen vertellen, maar ook door middel van presentaties, websites,
weblogs, film, radio en TV anderen te bereiken. Het budget van Xplore is in
totaal € 20 miljoen voor een periode van 4 jaar (2005–2008).
In 2006 hebben 2224 jongeren aan het programma deelgenomen. Momenteel wordt
het programma geëvalueerd.289Wat is uw inzet en visie ten aanzien van het besteden
van 0,1% van het BNP voor internationaal milieu, natuur en water? Hoe
zit het in dit kader met het duurzaamheidsaspect?Het beleid dat door vorige kabinetten is ingezet, zal in grote lijnen
worden voortgezet. De thema’s die onder de 0.1 vallen zoals biodiversiteit,
het klimaatvraagstuk, geïntegreerd waterbeheer, drinkwater en sanitaire
voorzieningen, milieuvervuiling, milieueffectrapportage, en capaciteitsopbouw
van de milieusector zijn nog even relevant en belangrijk. De gevolgen van
milieudegradatie en klimaatverandering hebben wel aanleiding gegeven voor
een intensivering op het gebied van duurzaamheid, klimaat en energie, inclusief
een extra inzet door bovenop de 0.1 en de reguliere middelen voor ontwikkelingssamenwerking
additionele middelen voor duurzame energie ter beschikking te stellen.Het duurzaamheidsaspect is een integraal onderdeel van het ontwikkelingsbeleid
en niet alleen onderdeel van het internationale natuur en milieubeleid. Dat
betekent dat er – daar waar relevant – een afweging gemaakt wordt
van en een balans gezocht wordt tussen de economische, sociale en ecologische
aspecten van ontwikkelingsinterventies.290Welke nationale en internationale organisaties zullen
worden ondersteund om aanpassing aan klimaatverandering mogelijk te maken?Organisaties die op dit moment worden gesteund zijn het Global Environment
Facility (GEF), de multilaterale ontwikkelingsbanken, overheden in partnerlanden,
Nederlandse en internationale NGO’s, waaronder het Rode Kruis Klimaatcentrum,
ETC, IIED, South South North en START.291In hoeverre speelt voedselzekerheid en voedselveiligheid
voor mensen in ontwikkelingslanden en met name voor de allerarmsten in beleidsartikel
6? Zijn er middelen vrijgemaakt voor het vergroten van de voedselveiligheiden
zekerheid? Welke rol ziet u op dit terrein voor organisaties als de FAO?Beleidsartikel 6 heeft een focus op een beschermd en verbeterd milieu.
Een achteruitgang van natuurlijke hulpbronnen en dus de directe leefomgeving
heeft een rechtstreeks effect op de voedselzekerheid. Dit geldt in belangrijke
mate voor de ontwikkelingslanden. De armsten worden hierdoor vaak onevenredig
sterk getroffen, omdat zij nauwelijks mogelijkheden hebben om de eventuele
gevolgen hiervan, zowel op korte als op lange termijn, op te vangen. Het kabinet
heeft extra middelen vrijgemaakt die direct en indirect bijdragen aan het
verbeteren van de voedselzekerheid, bijvoorbeeld door verbeterd waterbeheer,
herbebossing en klimaatbeleid. Maar ook de nadruk in het OS-beleid op verduurzaming
van productieketens en de aandacht voor groei en verdelingsvraagstukken leveren
een belangrijke bijdrage. De rol van de FAO, net als de andere Romeinse instellingen
hierbij is evident, in het bijzonder bij het versterken van lokale capaciteit
in ontwikkelingslanden. Voor de exacte invulling hiervan hecht de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking grote waarde aan de op dit moment gevoerde
dialoog met de FAO op basis van de aanbevelingen van de onafhankelijke externe
evaluatie. Hierin komt ook de inhoudelijke focus van de FAO in de toekomst
nadrukkelijk aan de orde.292Hoe zal de regering zich in het kader van de post-Kyoto
onderhandelingen, die in december in Bali starten, inzetten voor een nieuw
financieringsmechanisme voor het voorkomen van ontbossing, met
name in ontwikkelende landen?Met instemming van donoren en ontwikkelingslanden werkt de Wereldbank
aan een voorstel om te komen tot de instelling van een fonds gericht op het
voorkomen van ontbossing in ontwikkelingslanden. Het betreft de Forest Carbon
Partnership Facility. Bij monde van bewindvoerder Wijfels heeft de Nederlandse
regering onlangs in het bestuur van de Wereldbank aangegeven welwillend tegenover
dit initiatief te staan. Nederland is betrokken bij de verdere uitwerking.
Ontwikkelingslanden kunnen technische assistentie krijgen bij het opbouwen
van capaciteit, terwijl in een beperkt aantal landen pilots van start zullen
gaan om afspraken te maken tussen kopers en verkopers van emissiereducties,
verkregen uit het voorkomen van ontbossing. De Wereldbank is voornemens dit
voorstel tijdens de bijeenkomst in Bali te lanceren.De inzet van Nederland en de EU is te komen tot beleid en maatregelen
ter voorkoming van ontbossing in ontwikkelingslanden, waarbij emissies worden
teruggedrongen en andere voordelen, bijvoorbeeld met betrekking tot biodiversiteit,
worden gemaximaliseerd. De inzet is om in de onderhandelingen op Bali overeenstemming
te krijgen over een proces dat tot dergelijke afspraken zal leiden.293Nederland gaat extra investeren in duurzame energievoorziening.
Waaraan wordt concreet gedacht en hoe zal de verdeling over steden en rurale
zones verlopen? Op basis van welke criteria wordt dan wel voor de stad, dan
wel voor platteland gekozen?Bij de investeringen wordt concreet ingezet op a) intensivering van het
bestaande energieprogramma, met als doel om in 2015 10 miljoen mensen duurzame
toegang te verlenen tot moderne energiebronnen; b) het vergroten van de toegang
tot energie in Rwanda, Burundi en de Democratische Republiek Congo, alsook
activiteiten in regionaal verband in het Grote Merengebied. Hierbij wordt
gedacht aan waterkracht, biomassa (brandhout, palmolie), biogas en zonne-energie;
c) bevorderen van duurzame energie in Indonesië zoals duurzaam gebruik
van brandhout en waterkracht, mede in relatie tot bosbeheer en klimaatbeleid
en d) de toepassing van duurzaamheidscriteria en pilots voor biobrandstoffen.
De wijze waarop deze extra investeringen plaatsvinden is uiteraard afhankelijk
van de wens en omstandigheden in de betreffende landen.De inzet van extra middelen zal worden gericht op het voorzien van duurzame
toegang voor de armsten in de samenleving tot hernieuwbare energie, onafhankelijk
van waar zij zich in een land bevinden. Op dit moment valt nog niet te voorzien
wat de verdeling tussen de stad en de rurale gebieden zal zijn.294Op welke wijze gaat u streven naar integratie van milieuoverwegingen
in de internationale beleidsterreinen als handel, visserij en energie? Op
welke wijze geeft u daarbij invulling aan overwegingen van milieubescherming
en bescherming van mensenrechten in ontwikkelingslanden?Nederland werkt op drie niveaus aan de integratie van milieuoverwegingen
in internationale beleidsterreinen als handel, visserij en energie. Ten eerste
wordt bijgedragen aan de uitvoering van multilaterale milieuverdragen. Deze
verdragen vormen de internationale kaders waarbinnen milieudoelstellingen
vorm gegeven kunnen worden.Op bilateraal niveau worden milieuoverwegingen ingebracht in de beleidsdialoog
met de betrokken overheden; indien relevant worden deze gerelateerd aan het
door deze overheden gevoerde beleid op het gebied van handel, visserij en
energie.Een derde niveau waarop Nederland sterk inzet is de verduurzaming van
handelsketens door de ontwikkeling van criteria en rapportageverplichtingen.
Deels gaat het om de ondersteuning van autonome internationale processen als
de ronde tafels palmolie (Round Table on Sustainable Palm Oil, RSPO) en soja
(Round Table on Responsible Soy, RTRS), waarbij partijen uit het bedrijfsleven
en maatschappelijke organisaties samen streven naar de opstelling en operationalisering
van duurzaamheidscriteria die betrekking hebben op zowel sociale, ecologische
als milieuaspecten. In dit kader zijn de criteria die voor de biomassa en
biobrandstoffenhandel zijn ontwikkeld belangrijk. In de antwoorden op vragen
297, 299, 303 en 304 wordt ingegaan op de Nederlandse inzet voor verduurzaming
van handelsketens.In dit verband is het WTO kader en de problematiek van non-trade concerns
van belang. In het antwoord op vraag 199 wordt hier uitgebreid op ingegaan.Milieubescherming heeft grote prioriteit in combinatie met armoedebestrijding
en bescherming van mensenrechten. In internationale onderhandelingen en de
dialoog met nationale overheden wordt het belang van milieubescherming en
mensenrechten nadrukkelijk door Nederland naar voren gebracht.295Bent u van plan om bij het creëren van duurzame
toegang tot energie voor 10 miljoen mensen (waarbij 1 miljoen mensen toegang
krijgen tot kookenergie of verlichting in 2008) in te zetten op innovatieve
wijzen van duurzame energie? Zo ja, hoe gaat u daarbij investeren in innovatieve
toepassingen van duurzame energie?Ja. Bij de doelstelling om in 2015 10 miljoen mensen duurzame toegang
te verlenen tot moderne energiediensten wordt sterk ingezet op hernieuwbare
energiebronnen. Vaak betreft dit innovatieve wijzen als zonne-energie, LED-verlichting
en verbeterd gebruik van biomassa. In dit kader past ook ons voornemen om
een fonds op te zetten ter bevordering van kleinschalige innovatieve projecten
op het gebied van duurzame energie (invulling amendement Ferrier en Samson,
30 800 V, nr. 43).296Neemt de regering in haar samenwerking met Indonesië
het voorkomen van ontbossing, met name voor de aanleg van palmolie-plantages
mee?Ja. Nederland ondersteunt het tegengaan van ontbossing en het behoud van
de veenbossen in Centraal Kalimantan. Zo wordt sinds 2005 5 miljoen euro bijgedragen
aan de veenbossen in Centraal Kalimantan. Er wordt gewerkt aan een Masterplan
voor het herstel van deze kwetsbare regio. Verder wordt sinds 2005 samengewerkt
met het Asia Forest Partnership aan het tegengaan van handel in illegaal hout
en het kappen van het regenwoud om plaats te maken voor palmolieplantages.Nederland geeft tevens uitvoering aan het WSSD-partnerschap Market Access Palm Oil. Het partnerschap draagt mede bij aan het
stimuleren van overleg met het bedrijfsleven, ngo’s en overheid via
de International Round Table on Sustainable Palm Oil (RSPO) over conversie
van regenwoud ten behoeve van oliepalmplantages. Binnen dit partnerschap zijn
in november 2005 door de RSPO internationale principes en criteria voor duurzame palmolie overeengekomen. In Indonesië groeit de belangstelling
om palmolie in te zetten voor energieopwekking en biobrandstofproductie. De
door de RSPO opgestelde criteria zullen onderdeel uitmaken van de criteria
voor duurzame palmolie voor energiedoeleinden.297Is er een analyse gemaakt van de effectiviteit van
de ronde tafels in Bolivia, Ethiopië, Indonesië Kalimantan), Mali
en Mozambique voor strategische producten als palmolie, soja en vismeel/olie?
Hoe verhoudt zich deze doestelling tot het werk van LNV om handelsketens te
verduurzamen?In de tekst van het beleidsartikel 6 wordt ten onrechte de indruk gewekt
als zouden de ronde tafels palmolie, soja en vismeel/olie in al de genoemde
landen een rol spelen. Met uitzondering van Indonesië spelen in de genoemde
landen andere ketens, zoals hout en vooral biomassa ten behoeve van biobrandstofproductie
en energieopwekking een belangrijker rol.De verschillende ronde tafels – initiatieven van bedrijven en maatschappelijke
organisaties – richten zich op internationale marktketens en niet op
afzonderlijke landen. Deze ronde tafels zijn betrekkelijk recent gestart.
Als eerste is de ronde tafel voor duurzame palmolie (Round Table on Sustainable
Palm Oil, RSPO) gestart in 2003. Verwacht wordt dat in 2008 gecertificeerde
duurzame palmolie op basis van de RSPO-criteria op de markt zal komen. Dit
wordt algemeen gezien als een effectief proces om binnen relatief korte tijd
te komen tot duurzame productie en verduurzaming van handelsketens. Daarom
is deze aanpak door andere internationale ketens overgenomen. Zo startte een
ronde tafel voor soja in 2005 (Round Table on Responsible Soy) en is een ronde
tafel voor vismeel/olie in voorbereiding. De ronde tafels voor palmolie en
soja leveren een duidelijke bijdrage aan verduurzaming van de productie, waarbij
de focus ligt op de belangrijkste productieregio’s in respectievelijk
Zuid-Amerika en Zuidoost-Azië.In Indonesië groeit de belangstelling om palmolie in te zetten voor
energieopwekking en biobrandstofproductie. De betrokkenen in de energie-sector
schuiven daarom aan bij de RSPO.De door de RSPO opgestelde criteria zullen daarvan naar verwachting onderdeel
uitmaken van de criteria voor duurzame palmolie voor energiedoeleinden. Daardoor
worden problemen als de ontbossing op Kalimantan, de uitbreiding van de palmolieproductie
voor biobrandstoffen en de ontwikkeling van duurzaamheidscriteria als onderdelen
van hetzelfde proces gepositioneerd.Voor Mali, Mozambique en mogelijk ook Ethiopië wordt voorzien dat
de productie van energiegewassen een grotere rol kan gaan spelen. In deze
landen gaat het echter in eerste instantie om gewassen als suikerriet en jatropha.
De genoemde ronde tafels spelen hier geen directe rol.De Nederlandse overheid ondersteunt de ronde-tafel processen. BZ en LNV
werken daarin samen en ondersteunen en faciliteren de genoemde ronde tafels
en dragen met expertise bij aan deze processen.298Waarom houdt Nederland zich bezig met het realiseren
van ecologische netwerken in Kavango-Zambezi, Virunga en Central Rift Valley?
Hoeveel geld gaat met die projecten gemoeid? Waarom stopt u niet met deze
projecten?Met het ondersteunen van ecologische netwerken tracht Nederland op een
geïntegreerde wijze op lokaal niveau natuurbehoud, ecosysteemfuncties,
bosbouw en landbouw met elkaar te verenigen. Op deze wijze kunnen voor Nederland
belangrijke aspecten als toegang tot natuurlijke hulpbronnen, rechten van
de lokale bevolking, de ontwikkeling van markten, betalingsmechanismen voor
natuurlijke hulpbronnen en bestuurlijke ontwikkeling worden gestimuleerd.
Doordat in Kavango-Zambezi, Virungu en Central Rift Valley ecologisch hoogwaardige
gebieden met elkaar worden verbonden, ontstaan ook nieuwe kansen voor duurzame
economische ontwikkeling en armoedebestrijding. Daarbij valt vooral te denken
aan duurzaam toerisme, ontwikkeling van markten en infrastructuur, en eerlijke
verdeling van opbrengsten van jachtvergunningen. Tot slot wordt met deze activiteiten
regionale samenwerking gestimuleerd, wat bijdraagt aan grotere stabiliteit
en ontwikkeling in de betreffende gebieden.Momenteel zijn de genoemde projecten nog in ontwikkeling en bevinden zij
zich in de formuleringsfase. Het is daarom niet mogelijk exact aan te geven
hoeveel geld in totaal in de projecten zal worden gestoken.Het realiseren van ecologische netwerken biedt kansen voor duurzame economische
ontwikkeling en armoedebestrijding. Stoppen met deze projecten betekent dat
goede mogelijkheden om op een duurzame manier nieuwe bestaansmogelijkheden
te realiseren niet worden benut.299Op welke wijze en in welke landen wordt gewerkt aan
verduurzaming van de productie keten van soja? In de genoemde landen (Bolivia,
Ethiopië, Indonesië, Mali en Mozambique) wordt soja niet noemswaardig
geproduceerd. Waarom dan de keuze voor deze landen?Ondersteuning wordt gegeven aan de ronde tafel voor soja (Round Table
on Responsible Soy). Deze heeft als doel de gehele sojaketen te verduurzamen.
Van de genoemde landen wordt alleen in Bolivia ondersteuning verleend aan
de verduurzaming van de sojaproductie. Ook in Brazilië en Argentinië
wordt op deze wijze ondersteuning verleend.Door de landen achter elkaar te noemen is onbedoeld de indruk gewekt als
zou het in al deze landen om verduurzaming van de sojaketen gaan. In de genoemde
landen speelt verduurzaming van andere ketens een rol. In Indonesië gaat
het specifiek om verduurzaming van de palmolieketen, waarbij de ronde tafel
palmolie instrumenteel is. De keuze voor de overige landen is gebaseerd op
de verwachting dat de productie van energiegewassen een belangrijke rol zal
gaan spelen. Het gaat daarbij om suikerriet in Mozambique en jatropha in Mali
en mogelijk ook Ethiopië. In het proces van verduurzaming kunnen de ronde
tafels voor soja en palmolie een rol spelen of als voorbeeld dienen.300Hoe wordt de voorziene toegenomen capaciteit van OS-landen
voor aanpassing aan de gevolgen van klimaatverandering (adaptatie) gemeten?Voorziene toegenomen capaciteit van OS-landen voor adaptatie is af te
meten aan:– de kwaliteit van de National Adaptation Plans of Action (NAPA’s),
die de minst ontwikkelde landen schrijven in het kader van het klimaatverdrag
(UNFCCC);– de mate waarin aanpassingen aan klimaatverandering en de aanpassingsstrategieën
van een land onderdeel zijn van sectorbeleid en PRSPs;– betere klimaatinformatie, beter inzicht in de risico’s voor
specifieke sectoren of gebieden, betere inschatting van te verwachten
effecten alsook inzicht in de mogelijke aanpassingen die kunnen worden gedaan.De mate waarin het maatschappelijk middenveld actief is.301Zal de regering zich in het kader van FLEGT blijven
inzetten voor bindende regelgeving om de handel in illegaal hout aan banden
te leggen?Nederland zal zich blijven inzetten om uitvoering te geven aan het in
Europees verband geformuleerde Forest Law Enforcement, Governance and Trade
actieplan (FLEGT). Dit plan bestaat uit het aangaan van partnerschappen (VPA’s)
tussen de Europese Unie en houtproducerende landen. Een licentiesysteem moet
de EU ervan verzekeren dat het ingevoerde hout conform de wetten van het houtproducerende
land verhandeld wordt. Inmiddels hebben Maleisië, Indonesië en Ghana
aangegeven een partnerschapovereenkomst te willen aangaan. De onderhandelingen
hiertoe zijn inmiddels gestart. Nederland zal de Europese Commissie in Brussel
blijven ondersteunen bij haar werkzaamheden met betrekking tot FLEGT. Daarnaast
wordt de Commissie in Maleisië versterkt door middel van een detachering
en wordt aan Ghana bilaterale steun verleend bij de voorbereidingen van de
VPA door middel van het versterken van goed bestuur en het vergroten van de
transparantie in de bosbouwsector.302Waaruit bestaat in de praktijk de «regionale
benadering» die wordt gevolgd in gebieden waar milieuproblemen grensoverschrijdend
zijn?In de praktijk bestaat de «regionale benadering» voor grensoverschrijdende
milieuproblemen uit vier elementen: het werken aan regionale samenwerkingsverbanden,
het delen van kennis met partners in een regio, het helpen bij het maken van
een gezamenlijk regionaal plan, en mede financieren van initiatieven van overheden
en lokale maatschappelijke organisaties die gericht zijn op duurzame economische
ontwikkeling. Regionale politieke samenwerking wordt bepleit via internationale
fora (b.v. voor waterverdeling van de Nijl) en via de bilaterale relaties.
In de Grote Merenregio, door samenwerking tussen nationale overheden en internationale
donoren, wordt steun gegeven aan de bevordering van legale regionale handel,
aan een regionale aanpak voor de verbetering van landgebruik en aan regionale
samenwerkingsverbanden op het gebied van water, energie en bos.303Welke status krijgt het Toetsingskader voor Duurzame
Productie Biomassa? Wat is de stand van zaken?In de brief aan de Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 30 305
en 30 800 XI, nr. 26 van de minister van VROM, is het overheidsbeleid
met betrekking tot duurzame produktie van biomassa voor energiedoeleinden
uiteengezet. Deze brief vormt het kader voor de hantering van de duurzaamheidcriteria.De overheid is doende om het Toetsingskader voor Duurzame Biomassa in
de praktijk te testen op bruikbaarheid. Daartoe zal enerzijds door het bedrijfsleven
worden gerapporteerd over de duurzame produktie van biomassa voor energiedoeleinden.
Met dat doel is een handboek opgesteld dat in de praktijk getest moet worden.
Vanaf begin 2009 geldt er een wettelijke basis voor een rapportageplicht.Anderzijds wordt er met producentenlanden (waaronder een aantal OS-landen)
een dialoog gestart om te komen tot een aantal pilots voor de toepassing van
de criteria. Bij de koppeling van het Toetsingskader aan beleids-
en uitvoeringsinstrumenten zal het getoetst worden op EU- en WTO-conformiteit.
Het kabinet is zich er daarbij van bewust dat er meer spelers zijn (in de
eerste plaats de producentenlanden zelf), en dat internationale afspraken
daarom in overleg tot stand zullen komen.304Zal de implementatie van het Toetsingskader voor Duurzame
Produktie Biomassa bindend zijn oftewel als voorwaarde gesteld worden voor
de ondersteuning van projecten in bovengenoemde landen? Worden deze criteria
nog verder aangescherpt om het zogenaamde verdringingseffect mee te nemen?Eén van de hoofdlijnen in het beleid met betrekking tot duurzame
produktie van biomassa is het opzetten van proefprojecten in productielanden,
teneinde de opgestelde duurzaamheidscriteria op hun bruikbaarheid en haalbaarheid
te toetsen en nader uit te werken. Het gaat dus eerder om een onderzoeksgeoriënteerde
activiteit dan om strikte voorwaarden voor ondersteuning. Wel geldt dat onze
samenwerking zich richt op die landen die zich in principe in de criteria
binnen het toetsingskader kunnen vinden, waarbij Nederland overigens niet
het alleenrecht op duurzaamheidscriteria zal claimen. Bij die samenwerking
spelen ook het Nederlandse bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties
uitdrukkelijk een rol.Verdringingseffecten maken al deel uit van het Toetsingskader. Deze worden
daarin als macro-effecten aangeduid. Nederland zal met behulp van onderzoek
bezien hoe op efficiënte wijze een monitoringssysteem opgezet kan worden
voor de verdringingseffecten. Omdat, zoals aangegeven, binnen Europa regelgeving
te verwachten is met betrekking tot de duurzaamheid van biobrandstoffen voor
het wegverkeer kan dit onderzoek een rol spelen bij een Europees monitoringssysteem
voor de verdringingseffecten.Uiteindelijk gaat het om verschuivingen die een mondiale aanpak vergen
en dan ook bij voorkeur op mondiale schaal aangepakt zouden moeten worden.305Waaruit bestaat het «meewegen» in de besluitvorming
(met partnerlanden met begrotingssteun) van de kwaliteit van bestuur in de
milieu sector?Goed milieubeleid is in de meeste landen vooral een institutioneel en
bestuurlijk probleem. Door Nederland en andere donoren wordt daarom steeds
meer aandacht besteed aan milieu-bestuur, zowel op macroniveau in het geval
van algemene begrotingssteun, als op sectoraal niveau. Milieu-bestuur vormt
ook onderwerp in «joint reviews» die donoren samen met de betrokken
overheden uitvoeren van de voortgang die is geboekt op de armoedestrategie.
Op basis van deze analyses vindt de beleidsdialoog met het partnerland plaats;
donoren gebruiken deze informatie in hun besluitvorming over begrotingssteun.306Op welke wijze zal Nederland andere donoren en multilaterale
organisaties zoals de Wereldbank aanzetten tot extra en beter gecoördineerde
investeringen in de watersector?Nederland zal via verschillende kanalen en op verschillende niveaus inzetten
op extra en beter gecoördineerde investeringen in de watersector.Binnen partnerlanden, en vooral in de partnerlanden waar Nederland actief
is in de watersector, zet Nederland zich actief in voor betere coördinatie
van de ontwikkelingsinspanningen (in de lijn van de verklaring van Parijs)
en verhoging van investeringen in de watersector met als doelstelling MDG
realisatie. In veel van deze partnerlanden (bv. Benin, Jemen, Mozambique,
Bangladesh) is Nederland de leidende donor in de sector en heeft daardoor
de mogelijkheid een substantiële rol te spelen.Op multilateraal niveau stimuleert Nederland, door cofinanciering van
regionale en wereldwijde programma’s van o.a. de Wereldbank, WHO, Afrikaanse
Ontwikkelingsbank en UNICEF vergrote investeringen, ook van betrokken instellingen,
in drinkwater, sanitaire voorzieningen en integraal waterbeheer. Nederland
en de Wereldbank ondersteunen middels het door de Wereldbank beheerde multi-donor «Water
and Sanitation Programme» (WSP) op landenniveau de ontwikkeling van
Nationale Plannen voor Drinkwater en Sanitaire voorzieningen, welke vervolgens
het kader vormen voor financiering door de Wereldbank en overige donoren.Nederland ondersteunt daarnaast, het «Global Water Partnership»
(GWP) en de Adviesgroep van de Secretaris Generaal van de Verenigde Naties
(UNSGAB), welke (mede) tot taak hebben investeringen in water en sanitaire
voorzieningen en integraal waterbeheer te vergroten. Nederland zal deelnemen
aan het Water Task Team van OECD-DAC dat strategieën voor financiering
van drinkwater en sanitaire voorzieningen ontwikkelt. Binnen het European
Water Initiative (EUWI) is Nederland een actief pleitbezorger van een toename
van de investeringen door lidstaten en Commissie binnen de watersector in
ontwikkelingslanden.307Waarom worden de consulaten op Gran Canaria en Ibiza
gesloten? Is het waar dat Nederlanders op die eilanden sterk verminderde service
krijgen? Acht u dat acceptabel?Op 1 november 2007 zullen de Nederlandse consulaten op Las Palmas
de Gran Canaria en Ibiza worden gesloten. Deze sluiting maakt deel uit van
een herziening van het netwerk van Nederlandse honorair consuls in Spanje
en is gebaseerd op de bevindingen van een recente inspectie. In het licht
van de voorgenomen invoer van de nieuwe Generatie elektronische Reisdocumenten
(GeR) uiterlijk in juni 2009 en overwegingen van efficiency, zijn voorstellen
gedaan voor een gewijzigde maar tegelijkertijd passende vertegenwoordiging
in de regio. Met de nieuwe opzet wordt in voldoende mate tegemoet gekomen
aan het vereiste van een redelijke geografische spreiding van adequate consulaire
dienstverlening. Bij deze operatie wordt overigens met de grootst mogelijke
zorg te werk gegaan. Zo zal de ambassadeur te Madrid de consulaten persoonlijk
bezoeken en er wordt veel aandacht besteed aan pro-actieve communicatie via
website, lokale media en in rechtstreekse contacten met de lokale Nederlandse
gemeenschappen.308Wat is de huidige status van de zaak van de in een
Amerikaanse gevangenis verblijvende Harry Bout? Waarom wordt de WOTS-aanvraag
van dhr. Bout niet in behandeling genomen door het ministerie van Justitie?Dhr. Bout is veroordeeld tot levenslange gevangenisstraf «without
parole» vanwege moord. Het ministerie heeft de zaak van de heer Bout
onder de aandacht gebracht van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse
Zaken, het Michigan Court of Appeals en het Michigan Supreme Court. De Nederlandse
ambassadeur heeft de zaak van de heer Bout in mei jl. onder de aandacht van
de gouverneur van Michigan gebracht in een persoonlijk onderhoud. Tot op heden
is de strafmaat niet gewijzigd. Eventueel nieuw (ontlastend)
bewijs kan door de heer Bout via zijn advocaat ingebracht worden. De heer
Bout wordt regelmatig bezocht en ontvangt consulaire bijstand.Aangezien het ministerie van Justitie verantwoordelijk is voor WOTS-aangelegenheden
is de vraag over de WOTS voorgelegd aan het ministerie van Justitie. Het antwoord
van het ministerie van Justitie luidt:Voor de goede orde wordt vooropgesteld dat de VS Nederland tot op heden
niet hebben verzocht om de vrijheidsstraf die aan de heer Bout is opgelegd,
verder in Nederland ten uitvoer te leggen. Er is dus geen sprake van het niet
in behandeling nemen van enigerlei verzoek.Het is bekend dat de heer Bout aan de Amerikaanse autoriteiten heeft verzocht
om voor overbrenging naar Nederland in aanmerking te komen, maar dit is in
1998 afgewezen.De raadsman van de heer Bout heeft aan de minister van Justitie onlangs
de vraag voorgelegd of Nederland er positief tegenover zou staan als de VS
alsnog bereid zouden zijn een verzoek om overbrenging van de heer Bout naar
Nederland te doen. De minister van Justitie heeft hem daarop meegedeeld dat –
zoals gebruikelijk – bij de beoordeling van een WOTS-verzoek zal worden
bezien of de veroordeelde zodanige binding heeft met Nederland dat aan de
uitgangspunten van de Wet Overbrenging Tenuitvoerlegging Strafvonnissen (WOTS),
te weten resocialisatie en reclassering, kan worden voldaan. Daarbij zal zwaar
wegen dat de heer Bout sinds zijn tweede levensjaar al meer dan 40 jaar in
de VS verblijft.309Kunt u het aantal Nederlandse gevangenen in het buitenland
per land uitsplitsen? Kunt u tevens per land precies aangeven voor welk(e)
feit(en) zij veroordeeld zijn dan wel waarvan zij verdacht worden?Zie bijgevoegd overzicht. Daarbij dient ter verklaring het volgende:1. Categorie «Anders» betreft een delict dat dermate weinig
frequent voorkomt dat het niet te vatten is onder de bestaande categorieën
en er ook geen aparte registratiecategorie voor gemaakt wordt.2. Categorie «uitlevering» betreft gedetineerden die met het
oog op uitlevering naar Nederland of een ander land in hechtenis zitten. Hiervoor
wordt in het registratiesysteem niet meer een nadere verdeling per delict
gehanteerd. Op individueel fileniveau is deze informatie natuurlijk wel bekend.3. Categorie «Onbekend» betreft gedetineerden die dermate
recent gedetineerd zijn dat de formele aanklacht nog niet bekend is.4. Categorie «Combinatie» betreft gedetineerden die voor een
combinatie van minstens twee categorieen delicten gedetineerd zijn.Bijlage bij vraag 309 Datum update:18 oktober 2007landcategorieaantalAlgerijeDrugs1 Algerije Total 1ArgentiniëDrugs42 ArgentiniëUitlevering1Argentinië Total 43 ArmeniëDrugs1 Armenië Total 1AustraliaDrugs18 AustraliaGewapende overval1AustraliaUitlevering1 Australia Total 20 BarbadosDrugs4 Barbados Total 4 BelgiëAgressie1BelgiëAnders1 BelgiëCombinatie delict4BelgiëDiefstal4 BelgiëDoodslag3BelgiëDrugs47 BelgiëFraude1BelgiëGewapende overval4BelgiëMensensmokkel1 BelgiëMishandeling1BelgiëMoord3 BelgiëOnbekend5BelgiëOntucht (minderjarigen)2BelgiëOplichting4 BelgiëUitlevering1BelgiëValsheid in geschrifte1 België Total 83 BoliviaDrugs9 Bolivia Total 9 Bosnië HerzegovinaDrugs1 Bosnië HerzegovinaVerkeersdelict1 Bosnië Herzegovina Total 2 BraziliëCombinatie delict1BraziliëDrugs67 BraziliëGewapende overval1BraziliëOntucht (minderjarigen)1BraziliëOplichting1 Brazilië Total 71 BulgarijeAnders1BulgarijeDrugs11 Bulgarije Total 12CambodjaOntucht (minderjarigen)1 Cambodja Total 1 CanadaDrugs1 CanadaFraude1CanadaUitlevering1 Canada Total 3ChiliDrugs1 ChiliWapenbezit1 Chili Total 2 ChinaDiefstal1 ChinaDrugs4ChinaFraude1 China Total 6ColombiaDeviezensmokkel2 ColombiaDrugs11Colombia Total 13 Costa RicaDrugs9Costa Rica Total 9 CubaDrugs12CubaVerkeersdelict1 Cuba Total 13CyprusDrugs1 CyprusFraude1 Cyprus Total 2 DenemarkenDrugs7 Denemarken Total 7 Dominicaanse RepubliekDrugs155Dominicaanse RepubliekMoord2 Dominicaanse Republiek Total 157 DuitslandAgressie2DuitslandAnders2 DuitslandBelastingontduiking4 DuitslandCiviele zaak1 DuitslandCombinatie delict4 DuitslandDiefstal35DuitslandDoodslag2 DuitslandDrugs258DuitslandFraude14 DuitslandGewapende overval6DuitslandGeweldpleging11 DuitslandIllegaal verblijf3 DuitslandLid Criminele Organisatie1DuitslandMoord7 DuitslandOnbekend8DuitslandOntucht (minderjarigen)3DuitslandOplichting8 DuitslandSexueel misbruik1DuitslandUitlevering4 DuitslandVerkeersdelict6DuitslandVerkrachting1 DuitslandWapenbezit1Duitsland Total 382 EcuadorDrugs44Ecuador Total 44EgypteDeviezensmokkel1 EgypteDrugs1EgypteOnbekend1 EgypteTerrorisme1Egypte Total 4 EritreaAnders1Eritrea Total 1 EthiopiëIllegaal verblijf2 Ethiopië Total 2FilipijnenIllegaal verblijf1FilipijnenMishandeling1 FilipijnenOplichting2Filipijnen Total 4 FinlandDrugs5FinlandMensensmokkel1 Finland Total 6FrankrijkAnders4 FrankrijkDeviezensmokkel2FrankrijkDiefstal2 FrankrijkDrugs189FrankrijkFraude1 FrankrijkGeweldpleging1FrankrijkMensensmokkel2 FrankrijkMoord4FrankrijkOnbekend12 FrankrijkVerkrachting1Frankrijk Total 218Frans-GuyanaDrugs22 Frans-Guyana Total 22 GambiaDrugs3 Gambia Total 3 GhanaDrugs11 GhanaMoord1Ghana Total 12 GreeceDiefstal2GreeceDrugs9 GreeceMensensmokkel2GreeceMoord2 Greece Total 15GuadeloupeDiefstal3 GuadeloupeMensensmokkel1Guadeloupe Total 4 GuyanaDrugs1Guyana Total 1 HondurasDrugs1Honduras Total 1 HongarijeDiefstal1HongarijeDrugs5 HongarijeFraude1 HongarijeMensensmokkel1 HongarijeOntucht (minderjarigen)1 Hongarije Total 9IcelandDrugs3 Iceland Total 3IerlandCombinatie delict1 IerlandDrugs15Ierland Total 16 IndonesiëDrugs5IndonesiëIllegaal verblijf3IndonesiëLandloperij1 IndonesiëOntucht (minderjarigen)2 IndonesiëOplichting3Indonesië Total 14 IrakMoord1Irak Total 1 IranMoord1IranTerrorisme1 Iran Total 2IsraëlDrugs1 Israël Total 1ItaliëCombinatie delict2 ItaliëDiefstal1ItaliëDrugs84 ItaliëOnbekend2ItaliëOplichting2 ItaliëPoging tot moord1ItaliëUitlevering1 Italië Total 93 JamaicaDrugs5 Jamaica Total 5 JapanCombinatie delict1JapanDrugs36 JapanMensensmokkel1Japan Total 38 KaapverdiëDrugs9KaapverdiëMoord2 Kaapverdië Total 11 KroatiëDrugs4 Kroatië Total 4 LetlandSexueel misbruik1Letland Total 1 LibanonDoodslag1LibanonUitlevering1 Libanon Total 2LuxemburgCombinatie delict1 LuxemburgDrugs13LuxemburgGeweldpleging1 LuxemburgOnbekend3Luxemburg Total 18 MaladivenCombinatie delict1 Maladiven Total 1MaleisiëDrugs1 MaleisiëFraude1Maleisië Total 2 MaltaDrugs3Malta Total 3 MarokkoAnders1MarokkoCombinatie delict2 MarokkoDiefstal1MarokkoDronkenschap1 MarokkoDrugs44MarokkoMoord2 MarokkoOnbekend3MarokkoOntucht (minderjarigen)1MarokkoOplichting1 MarokkoUitlevering1MarokkoWapenbezit1 Marokko Total 58MartiniqueDrugs1 Martinique Total 1 MauritiusDrugs2 Mauritius Total 2MexicoDrugs11 Mexico Total 11NepalDrugs1 NepalOntucht (minderjarigen)1Nepal Total 2 Nieuw-ZeelandDrugs2Nieuw-Zeeland Total 2NoorwegenAnders1 NoorwegenDrugs23NoorwegenUitlevering1 Noorwegen Total 25 OekraineDrugs1OekraineFraude1 Oekraine Total 2OostenrijkCombinatie delict1OostenrijkDiefstal1 OostenrijkDrugs7OostenrijkFraude2 OostenrijkGewapende overval1OostenrijkMoord1 OostenrijkOplichting1Oostenrijk Total 14 PakistanDrugs3PakistanGeweldpleging1 Pakistan Total 4 PanamaDrugs18 Panama Total 18 PeruDiefstal1 PeruDrugs92PeruLid Criminele Organisatie1 Peru Total 94 PolenAnders1 PolenCombinatie delict1 PolenDrugs4 PolenMishandeling1PolenOplichting1 Polen Total 8PortugalDrugs72 PortugalOnbekend1PortugalUitlevering1 Portugal Total 74 RéunionDrugs1 Réunion Total 1 RoemeniëDrugs3 Roemenië Total 3 RuslandDrugs1 Rusland Total 1 SenegalDrugs2 Senegal Total 2 Servië en MontenegroCombinatie delict1 Servië en MontenegroDrugs3 Servië en MontenegroGewapende overval 1 Servië en MontenegroOnbekend1 Servië en MontenegroUitlevering1 Servië en Montenegro Total 7 SloveniëOplichting1Slovenië Total 1 SpanjeAgressie1SpanjeCombinatie delict4 SpanjeDiefstal3SpanjeDoodslag1 SpanjeDrugs263SpanjeFraude3 SpanjeGewapende overval1SpanjeGeweldpleging2 SpanjeMensensmokkel1SpanjeMishandeling3 SpanjeOnbekend8SpanjeSexueel misbruik1 SpanjeUitlevering10 SpanjeVerstoring openbare orde1 SpanjeWapenbezit1 Spanje Total 303 Sri LankaMensensmokkel3 Sri LankaOntucht (minderjarigen)1 Sri Lanka Total 4 SurinameAnders1SurinameCombinatie delict1 SurinameDrugs52SurinameFraude1 SurinameGeweldpleging2SurinameMoord4 SurinameOntucht (minderjarigen)2Suriname Total 63 SyriëOnbekend1Syrië Total 1 ThailandCombinatie delict1 ThailandDrugs8 ThailandFraude1ThailandGewapende overval1 ThailandIllegaal verblijf1 ThailandMoord1ThailandUitlevering1 Thailand Total 14 Trinidad en TobagoDeviezensmokkel1Trinidad en TobagoDrugs9 Trinidad en Tobago Total 10 TsjechiëAnders1TsjechiëFraude1 TsjechiëVrouwenhandel1Tsjechië Total 3TunesiëTerrorisme1 Tunesië Total 1 TurkijeAnders2 TurkijeCiviele zaak1 TurkijeDoodslag1 TurkijeDrugs26TurkijeFraude1 TurkijeMensensmokkel2TurkijeMoord4 TurkijeOnbekend3TurkijePoging tot moord1 TurkijeTerrorisme1TurkijeValsheid in geschrifte1TurkijeVerkrachting1 Turkije Total 44UruguayDrugs3 Uruguay Total 3VenezuelaDrugs70 Venezuela Total 70Verenigd KoninkrijkAnders1 Verenigd KoninkrijkBrandstichting1 Verenigd KoninkrijkDiefstal1 Verenigd KoninkrijkDrugs101Verenigd KoninkrijkGewapende overval 1 Verenigd KoninkrijkGeweldpleging1 Verenigd KoninkrijkMensensmokkel2 Verenigd KoninkrijkMoord2Verenigd KoninkrijkOnbekend1 Verenigd KoninkrijkPoging tot moord1 Verenigd KoninkrijkTerrorisme1 Verenigd KoninkrijkUitlevering1 Verenigd KoninkrijkValsheid in geschrifte1 Verenigd Koninkrijk Total 115Verenigde Arabische EmiratenCombinatie delict1Verenigde Arabische EmiratenDrugs4 Verenigde Arabische Emiraten Total 5 Verenigde Staten van AmerikaAgressie2 Verenigde Staten van AmerikaAnders6 Verenigde Staten van AmerikaBelastingontduiking1Verenigde Staten van AmerikaCombinatie delict8Verenigde Staten van AmerikaDeviezensmokkel1 Verenigde Staten van AmerikaDiefstal1 Verenigde Staten van AmerikaDronkenschap1 Verenigde Staten van AmerikaDrugs37 Verenigde Staten van AmerikaFraude2Verenigde Staten van AmerikaGewapende overval 1Verenigde Staten van AmerikaGeweldpleging2 Verenigde Staten van AmerikaIllegaal verblijf5 Verenigde Staten van AmerikaMoord4 Verenigde Staten van AmerikaOnbekend1Verenigde Staten van AmerikaOntucht (minderjarigen)4Verenigde Staten van AmerikaPoging tot moord4 Verenigde Staten van AmerikaSexueel misbruik1 Verenigde Staten van AmerikaUitlevering1 Verenigde Staten van AmerikaValsheid in geschrifte1 Verenigde Staten van AmerikaVerkeersdelict2 Verenigde Staten van Amerika Total 85 ZambiaMoord1 Zambia Total 1 Zuid-AfrikaAnders1Zuid-AfrikaDrugs3 Zuid-AfrikaFraude1Zuid-Afrika Total 5 Zuid-KoreaDrugs1Zuid-Korea Total 1 ZwedenAgressie1ZwedenDrugs22 Zweden Total 23ZwitserlandDrugs7 Zwitserland Total 7 Grand Total 2 490310Het programma Cultuur en Ontwikkeling wordt deels uitgezet
via de ambassades. Waarom is bij deze methode niet gekozen voor inzet op MDG
3 en MDG 5, zeker gezien het hoog politieke gehalte bij het behalen van deze
MDG’s?In het kader van het Programma Cultuur en Ontwikkeling wordt, waar opportuun,
ingezet op de MDG’s. Daarbij kan met name worden gedacht aan MDG 1 (armoede
bestrijding/economische ontwikkeling) en MDG 3 (gendergelijkheid). Ook ten
behoeve van conflictpreventie, traumaverwerking en mensenrechten kan het programma
succesvol worden ingezet. Meer in algemene zin draagt het programma bij aan
versterking van eigenwaarde, een essentieel element voor duurzame ontwikkeling.311Hoe hoog zijn de totale jaarlijkse kosten per Nederlandse
ambassade of per Nederlands consulaat voor publieksdiplomatie?Er is geen vast jaarlijks overzicht van de kosten van publieksdiplomatie
per Nederlandse ambassade of consulaat-generaal. Niet elk onderwerp dat de
beeldvorming over Nederland raakt, speelt evenzeer in alle landen. Daarnaast
is publieksdiplomatie nauw verbonden met de actualiteit. Dat betekent dat
de kosten per diplomatieke vertegenwoordiging per jaar sterk kunnen verschillen.
Zo kreeg de Nederlandse ambassade in Berlijn voor 2005 een bedrag van 80 000
euro toegewezen voor projecten op het gebied van publieksdiplomatie en voor
2006 (WK-voetbal) een bedrag van 123 220 euro. Buitenlandse Zaken begroot
voor 2008 een bedrag van 900 000 euro, specifiek voor projecten
ten behoeve van publieksdiplomatie door de Nederlandse diplomatieke vertegenwoordigingen.Overigens moet hierbij worden aangetekend dat financiële middelen
op het gebied van publieksdiplomatie niet alles bepalend zijn. Het gaat vooral
om menskracht en creativiteit. Ook kleine, creatieve projecten kunnen een
grote communicatieve uitstraling hebben voor een positieve beeldvorming over
Nederland.312Welke ambassades hebben gedelegeerde fondsen voor Cultuur
en Ontwikkeling? Met hoeveel ambassades wilt u het aantal ambassades met een
gedelegeerd C&O budget uitbreiden.De ambassades in Pretoria, Accra, Bamako, Nairobi, Dar es Salaam, Kigali,
Kaïro, Ramallah, Paramaribo, La Paz, Guatemala, Hanoi, Jakarta, Colombo,
Kabul, New Delhi en Skopje beschikken over gedelegeerde fondsen. De uitbreiding
van het aantal ambassades zal beperkt zijn. Dit is mede afhankelijk van beperkte
capaciteit van sommige ambassades. Eventuele uitbreidingen zullen vooral gericht
zijn op post-conflictlanden. In die landen heeft cultuur een bijzondere toegevoegde
waarde in het (opnieuw) slaan van bruggen tussen bevolkingsgroepen en het
verwerken van oorlog en andere geweldstrauma’s.313 en 314Welke ambitie heeft Nederland m.b.t. het vestigingsbeleid
van internationale organisaties? Welke organisaties worden hier verstaan onder
internationale organisaties?Ziet de regering de vestiging van multilaterale instellingen
als middel om meer invloed op het internationale beleid van die politieke
organisaties uit te oefenen? Ziet de regering de vestiging van multilaterale
instellingen als middel om meer draagvlak voor het buitenlandbeleid inclusief
ontwikkelingssamenwerkingbeleid te organiseren? Is de regering voornemens
actief multilaterale instellingen naar Nederland te halen? Zo ja, op welke
beleidsgebieden?Onder internationale organisaties worden organisaties verstaan die door
staten of internationale organisaties, zoals bijvoorbeeld de Verenigde Naties,
zijn opgericht, meestal door middel van een verdrag. Niet-gouvernementele
organisaties vallen er dus niet onder. Tot de thans hier gevestigde organisaties
behoren de internationale hoven en tribunalen, zoals het Internationaal Gerechtshof,
het Permanent Hof van Arbitrage, het Internationaal Strafhof en het Joegoslavië-tribunaal,
alsmede instellingen als de Organisatie voor het Verbod van Chemische Wapens,
het Europees Octrooibureau, Europol, Eurojust en het European
Space Research Technology Centre van het Europees Ruimte Agentschap.De Regering wil een goed gastland zijn voor de 32 internationale organisaties
die in Nederland gevestigd zijn. Zij beoogt daarmee een bijdrage te leveren
aan de versterking van de internationale rechtsorde alsook aan de internationale
samenwerking op diverse terreinen. De aanwezigheid van de organisaties biedt
kansen om de betrokkenheid van de bevolking bij internationale vraagstukken
en ontwikkelingen te bevorderen. Als gastland staat Nederland garant voor
het onafhankelijk functioneren van de organisaties. Beleidsbeïnvloeding
is geen doel van het vestigingsbeleid. Wel draagt het feit dat Nederland een
groot aantal prestigieuze internationale organisaties huisvest, bij tot het
positieve internationale imago van ons land. Voorts leveren de internationale
organisaties een welkome bijdrage aan de Nederlandse economie, onder meer
door de bestedingen van de organisaties en hun stafleden en door het scheppen
van extra werkgelegenheid, zowel direct als indirect. Om deze redenen staat
de Regering in beginsel positief tegenover de komst van nieuwe
internationale organisaties. Zij beoordeelt van geval tot geval of zij zich
actief wil inzetten voor vestiging van een internationale organisatie in Nederland.
Zo is de regering thans in gesprek met de VN over de vestiging van het Speciaal
Tribunaal voor Libanon in Nederland. 315Hoeveel staat onder begrotingspost 8.1. gereserveerd
voor «grotere buitenlandse bekendheid met de Nederlandse cultuur»
en hoeveel voor «versterking van de culturele identiteit in ontwikkelingslanden»?Voor «grotere buitenlandse bekendheid met de Nederlandse cultuur»
is 18,817 miljoen Euro gereserveerd.Voor «versterking van de culturele identiteit in ontwikkelingslanden»
is circa 10 miljoen Euro gereserveerd, inclusief de aan de ambassades gedelegeerde
middelen.316Valt het met ingang van 2008 geïntegreerde programma
Cultuur, Sport en Ontwikkeling (CSO) onder begrotingshoofdstuk 8.1? Hoeveel
bedraagt het budget voor CSO? Hoeveel is hierbinnen beschikbaar voor cultuur
en hoeveel voor sport?Het totale budget van BZ en VWS voor Sport en Ontwikkeling zal 16 miljoen
Euro bedragen voor een periode van 4 jaar (2008–2011). Het programma
Cultuur en Ontwikkeling bedraagt circa 10 miljoen Euro per jaar. De details
van het nieuw op te zetten programma worden uiteengezet in een brief aan uw
Kamer die voorzien is voor het einde van dit jaar.317Op het gebied van cultuur en ontwikkeling wordt expliciet
verwezen naar een akkoord dat met organisaties is gesloten op Schokland. Nu
zijn daar meerdere akkoorden gesloten die niet expliciet genoemd worden, zoals
het Nederlands samenwerkingsverband op MDG’s; betekent dit dat deze
en de andere akkoorden een andere positie krijgen in het beleid? Zo ja, waar
zit het verschil in?Nee, in dit specifieke voorbeeld wordt aangegeven dat de samenwerking
met andere organisaties op het gebied van Cultuur en Ontwikkeling onder andere
wordt vormgegeven door middel van één van de Akkoorden, getekend
op Schokland. Het feit dat dit akkoord wordt genoemd betekent niet dat dit
akkoord een andere positie heeft in het beleid, maar dat het in dit geval
noemenswaardig is ter verduidelijking van het beleid.318Waarom gebruikt u hier het woord «islamistisch»
en niet «islamitisch»? Welke Islamistische landen definieert u
en met welke wilt u verder in culturele dialoog treden? Aan welke lokale democratiseringsprocessen
refereert u?Het gaat om een typefout. Op bladzijde 121 staat abusievelijk «islamistisch»,
dit had, net zoals op bladzijde 119, «islamitisch» moeten zijn.
In opdracht van BZ en OCW verkent de Stichting Internationale Culturele Activiteiten
mogelijkheden voor culturele samenwerking tussen Nederland en de Mediterrane
en Arabische regio’s, en met name de landen waarmee Nederland door recente
migratie een speciale band heeft (i.c. Turkije en Marokko). Wederkerigheid
en uitwisseling zullen daarbij centraal staan. De uitkomsten van deze verkenning
zullen meegenomen worden in de nog op te stellen plannen. Dialoog kan het
publieke debat een impuls geven, en het maatschappelijk middenveld versterken.
Op die manier kan een impuls worden gegeven aan lokale democratiseringsprocessen.319Kunt u preciezer aangeven wat wordt bedoeld met de
zinsnede «intensivering van de culturele samenwerking (...) met de Arabische
en Mediterrane wereld»?Cultuur is één van de middelen om een dialoog te stimuleren
tussen groepen uit verschillende samenlevingen. Die dialoog kan bijdragen
aan wederzijds begrip over politieke en sociaal-maatschappelijke zienswijzen
en aan het invulling geven aan bestaande universele waarden en normen. De
versterkte dialoog met de Mediterrane en Arabische wereld zal worden vormgegeven
door het wederzijds programmeren van culturele activiteiten met landen in
die regio’s en met name met Marokko en Turkije.320Hoeveel geld gaat precies gemoeid met de uitvoering
van het tevredenheidsonderzoek onder internationale organisaties?Het tevredenheidsonderzoek onder internationale organisaties en hun stafleden
over Nederland als gastland zal in 2008 opgezet en uitgevoerd worden. Een
begroting is er nog niet. Gelet op de beoogde opzet van een schriftelijke
enquête zullen de kosten bescheiden zijn.321Op welke wijze gaat u invulling geven aan het kabinetsvoornemen
neergelegd in de Emancipatienota, dat in 2011 25% van de functies die
vallen onder de Algemene Bestuursdienst bekleed wordt door vrouwen? Welk percentage
van de huidige bezetting van ABD-functies binnen het ministerie van Buitenlandse
Zaken wordt thans bekleed door vrouwen? Hoeveel vrouwelijke ambassadeurs en
consuls zijn er momenteel?Momenteel zijn er twintig vrouwelijke Ambassadeurs en vier vrouwelijke
Consuls-Generaal. Daarnaast heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken een
vrouwelijke Directeur-Generaal, twee vrouwelijke plaatsvervangend Directeuren-Generaal
en zeven vrouwelijke Directeuren. Hiermee wordt 23% van de topposities
op het departement, Directeuren en hoger, bekleed door een vrouw.Buitenlandse Zaken kent momenteel in de schalen 16 en hoger de volgende
opbouw: vrouw 13% en man 87%. Gegeven de ruime beschikbaarheid
van vrouwelijk talent in de schalen 12 tot 15 (64% man en 36%
vrouw) verwacht het ministerie door middel van reguliere loopbaanontwikkeling
en doorstroom in 2011 te zullen voldoen aan het in de emancipatienota genoemde
percentage van 25% van de hogere functies bekleed door vrouwen.322Welk bedrag autoriseert de Kamer voor opbouw van fragiele
staten als de huidige begroting wordt aangenomen: € 52 mln. extra
(p. 27) of € 15 mln. extra?Zie het antwoord bij vraag 67.323Wat verklaart het verschil in omvang wat betreft het
extra geld dat meerjarig beschikbaar is gekomen voor wederopbouw van fragiele
staten zoals genoemd in de beleidsagenda van de begroting enerzijds en in
de verdiepingsbijlage als toelichting op artikel 2 anderzijds?Zie het antwoord bij vraag 67.324Op de begroting van BuZa ontstaat in 2008 een meevaller
van € 162 mln t.o.v. eerdere ramingen. Dit omdat de geraamde afdrachten
aan de Europese Unie neerwaarts bijgesteld kunnen worden. In 2009 is er echter
sprake van een tegenvaller (€ 69 mln.) en in 2010 weer van een meevaller
(€ 251 mln.). Kan aangegeven worden waarvoor de meevaller van € 162
mln. is aangewend? Hoe kan het dat bijstelling van een raming in sommige jaren
tot tegenvaller en in andere jaren tot forse meevallers leidt?De meevaller van € 162 mln. zal ten goede komen aan de algemene
middelen.Dat bijstelling van de ramingen kan leiden tot zowel mee- als tegenvallers,
heeft te maken met variaties in de prognoses over de BNP-groei van de afzonderlijke
lidstaten en de projecties van de BTW-afdrachten van de lidstaten aan de Europese
Unie.325Kunt u een meerjarig cijferoverzicht inclusief korte
toelichting geven van alle mutaties op artikel 5, waartoe sinds de Voorjaarsnota
is besloten door het kabinet? Waarvoor zullen de extra middelen voor «gender-beleid»
concreet worden ingezet? Welke doelen moeten worden bereikt en welke prestaties
zullen met deze middelen worden geleverd?Onderstaand overzicht geeft de mutaties per artikelonderdeel
weer (in EUR duizend).   200820092010201120125.1Onderwijs0– 78 00000005.2Kennisontwikkeling0– 7 00000005.3Gender020 00025 00030 00030 00030 0005.4HIV/AIDS0000005.5Reproductieve gezondheid87510 87515 87520 87520 87520 8755.6Participatie civil society2 0409 04015 04015 04014 040– 2 370De verlaging in 2008 op artikel 5.1 onderwijs wordt veroorzaakt door een
verlaging van de Nederlandse bijdrage aan het EFA/FTI fonds van EUR 40
miljoen. Met de voorlopige neerwaartse bijstelling heeft Nederland een signaal
willen geven naar anderen donoren om meer bij te dragen aan het fonds (zie
ook antwoord op vraag 255). Verder is er sprake van een bijstelling van het
thema basisonderwijs van EUR 25 miljoen en teruggave bij de landenprogramma’s
van Indonesië (EUR 5 miljoen) en Pakistan (EUR 8 miljoen).De verlaging in 2008 op artikel 5.2 betreft een verlaging van het hoger
onderwijsprogramma. Deze verlaging hangt samen het de bijstelling van de hoger
onderwijsprogramma’s op basis van de aanbevelingen van de evaluatie
van dit programma, waardoor de voorgenomen intensiveringen in 2008 getemporiseerd
zullen worden en vanaf 2009 volledig vorm krijgen.De extra middelen voor gender onder artikelonderdeel 5.3 zullen worden
ingezet voor de operationele doelstelling 5.3, zoals toegelicht op pagina
95–97 van de Memorie van Toelichting. Het grootste deel van de intensivering
zal worden geïnvesteerd in het MDG 3 fonds, dat (vooral vrouwen-)organisaties
zal ondersteunen bij het opkomen voor de rechten en kansen van vrouwen en
meisjes. Daarnaast zullen nieuwe activiteiten worden ontplooid gericht op
het tegengaan van geweld tegen vrouwen (zie ook vraag 258) en zullen enkele
internationale vrouwenorganisaties worden ondersteund die strijden
voor vrouwenrechten en het tegengaan van vrouwenbesnijdenis. Beoogd resultaat
van deze inspanningen is dat gender en de positie van vrouwen en meisjes weer
hoger op de politieke en maatschappelijke agenda komen te staan, zowel internationaal
als in ontwikkelingslanden zelf. Dit moet eraan bijdragen dat op een veelheid
van beleidsterreinen meer concrete actie genomen gaat worden om het halen
van het derde millennium ontwikkelingsdoel dichterbij te brengen.De extra middelen voor reproductieve gezondheid onder artikelonderdeel
5.5 zullen worden ingezet voor de operationele doelstelling 5.5, zoals toegelicht
op pagina 101–102 van de Memorie van Toelichting. Een belangrijk deel
van de intensivering zal worden geïnvesteerd in verbetering van gezondheidsystemen
met speciale aandacht voor MGD 5: basisgezondheid, verbetering van beschikbaarheid
reproductieve middelen ook voor jongeren en in conflictgebieden, training
van vroedvrouwen. Beoogd wordt dat op landenniveau de algemene dienstverlening
aan vrouwen en jongeren op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid
en rechten wordt verbeterd om daarmee bij te dragen aan verbetering van MDG
5.De extra middelen voor participatie civil society onder artikel 5.6 zullen
grotendeels worden ingezet voor het Schokland fonds (het totale Schokland
fonds bedraagt EUR 50 miljoen) . De rest wordt ten gunste van het MFS
gebracht.326Op welke termijn verwacht u de uitwerking van de plannen
in het kader van de taakstelling door de projectorganisatie, onder leiding
van een Directeur-Generaal? Kan de Kamer hier inzicht in krijgen?De DG die belast is met de uitvoering van de taakstelling zal begin januari
2008 een uitgewerkt organisatie voorstel opleveren. Na overleg met o.a. de
OR zal dit voorstel verder worden uitgewerkt in een plan van aanpak. Zodra
de plannen hun definitieve vorm hebben gekregen, kunnen deze met de Kamer
worden gedeeld.XNoot1Samenstelling:Leden: Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP), Wilders (PVV), Waalkens
(PvdA), Van Baalen (VVD), Çörüz (CDA), Ormel (CDA), voorzitter,
Ferrier (CDA), Van Velzen (SP), De Nerée tot Babberich (CDA), Blom
(PvdA), Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Dezentjé Hamming (VVD), Irrgang
(SP), Knops (CDA), Boekestijn (VVD), Voordewind (CU), Pechtold (D66), ondervoorzitter,
Van Gennip (CDA), Ten Broeke (VVD), Peters (GL), Van Raak (SP), Gill’ard
(PvdA) en Thieme (PvdD).Plv. leden: de Wit (SP), Van der Vlies (SGP), Bosma (PVV), Vermeij (PvdA),
Van Miltenburg (VVD), Omtzigt (CDA), Kortenhorst (CDA), Kortenhorst (CDA),
Van Dijk (SP), Ten Hoopen (CDA), Besselink (PvdA), Leerdam (PvdA), Arib (PvdA),
Neppérus (VVD), Lempens (SP), Schermers (CDA), Griffith (VVD), Wiegman-van
Meppelen Scheppink (CU), Van der Ham (D66), Jonker (CDA), Van Beek (VVD),
Halsema (GL), Gesthuizen (SP), Samsom (PvdA) en Ouwehand (PvdD).XNoot1Deze gegevens zijn beschikbaar via www.oecd.org/dac/stats/idsonlineXNoot1«Development in Hindsight» van P. de Haan (KIT, 2006) geeft
een toegankelijk overzicht van deze literatuur.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Stimuleren van gelijkheid tussen mannen en vrouwen en vergroten van de
zeggenschap van vrouwen.XNoot2Wegwerken van genderongelijkheid in het basis- en voortgezet onderwijs,
bij voorkeur al te realiseren in 2005, en uiterlijk in 2015 op alle onderwijsniveaus. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31200-V-12.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl