Voorstel van wet van het lid Bakker tot wijziging Pensioen- en spaarfondsenwet (bestuursstructuur pensioenfondsen); Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28354, nr. A

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

19-12-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28354 nr. A

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamBijlage bij het advies van de Raad van State van 5 augustus
2002, no. W12.020220/IV, met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging
geeft.WetsvoorstelMemorie van toelichting
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28354Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 68 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 354Voorstel van wet van de leden Giskes en Van Geen tot wijziging van de
Pensioen- en spaarfondsenwet (bestuursstructuur pensioenfondsen)AADVIES RAAD VAN STATE EN REACTIE VAN DE INDIENERSHieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 5 augustus
2002 en de reactie van de indiener d.d. 16 december 2002, aangeboden aan de
Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Het advies van de Raad
van State is cursief afgedrukt.Bij brief van de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal van
14 mei 2002, heeft de Tweede Kamer bij de Raad van State ter overweging aanhangig
gemaakt het voorstel van wet van het lid Giskes tot wijziging van de Pensioen-
en spaarfondsenwet (bestuursstructuur pensioenfondsen), met memorie van toelichting.Het initiatiefvoorstel strekt ertoe de medezeggenschap van gepensioneerden
en slapers in pensioenfondsen te vergroten. Hiertoe worden onder meer voorstellen
gedaan tot invoering van een wettelijk recht voor gepensioneerden op vertegenwoordiging
in de fondsbesturen, een instemmingsrecht voor deelnemersraden en een beroepsrecht
voor minderheden in de deelnemersraden.Het voorstel geeft de Raad van State aanleiding tot een aantal opmerkingen.De initiatiefneemsters zijn de Raad van State erkentelijk voor het uitgebrachte
advies inzake het voorstel van wet tot wijziging van de Pensioen- en spaarfondsenwet
(28 354). Het advies van de Raad van State geeft hen aanleiding tot de
volgende reactie. Hierbij is de indeling van het advies van de Raad gevolgd
en de nummering van het oorspronkelijke wetsontwerp. De initiatiefneemsters
menen dat er alle reden is het wetsvoorstel in grote lijnen te handhaven,
aangepast zoals in deze reactie is aangegeven. Zij wijzen erop dat zij hebben
besloten, als uitvloeisel van het advies van de Raad van State en om een meer
logische opbouw te krijgen, de opbouw van het wetsontwerp enigszins aan te
passen. Het in het oorspronkelijke wetsontwerp voorgestelde artikel 6c is
in de nieuwe tekst verplaatst en vernummerd tot artikel 6f. De artikelen 6c,
6d en 6e kunnen daardoor hun nummering van de huidige PSW behouden. Tevens
is het eerste lid van artikel 6c verplaatst naar artikel 6b, als achtste lid.InleidingSinds 1990 bevat de Pensioen- en spaarfondsenwet (PSW) bepalingen inzake
de medezeggenschap van gepensioneerden. De wet laat toe dat gepensioneerden
in het bestuur van een pensioenfonds worden benoemd. Voorts is het bestuur
in bepaalde gevallen verplicht een deelnemersraad in te stellen. In de deelnemersraad
zijn de in het fonds deelnemende werknemers en gepensioneerden evenredig op
basis van onderlinge getalsverhoudingen vertegenwoordigd. Een deelnemersraad
heeft tot taak het bestuur te adviseren over een aantal belangrijke
aangelegenheden. Voorts heeft de deelnemersraad een klachtrecht bij de Pensioen-
en Verzekeringskamer.De medezeggenschapsregeling is in 1996 geëvalueerd. Daarbij constateerden
het kabinet en de sociale partners dat in de praktijk nog slechts op bescheiden
schaal gebruik was gemaakt van voornoemde wettelijke mogelijkheden tot medezeggenschap
en dat daarin verbetering zou kunnen worden gebracht. De Stichting van de
Arbeid (STAR) en het Coördinatieorgaan Samenwerkende ouderenorganisaties
zagen hierin aanleiding een convenant te sluiten, waarin deze partijen de
primaire verantwoordelijkheid van de sociale partners voor de inhoud van pensioenregelingen
tot uitgangspunt nemen. Op grond van dit medezeggenschapsconvenant heeft de
STAR de aanbeveling gedaan de medezeggenschapspositie van gepensioneerden
te verbeteren via het instellen van een deelnemersraad of via participatie
van één of meer gepensioneerden in het bestuur van het pensioenfonds.
Ter ondersteuning van het convenant is in de PSW een aantal bepalingen opgenomen.
Zo is het mogelijk gemaakt om op initiatief van fondsbesturen deelnemersraden
tot stand te brengen en is onder andere het beroepsrecht voor deelnemersraden
bij de Ondernemingskamer geïntroduceerd.Het convenant, dat een looptijd had tot 1 juli 2001, is geëvalueerd.
Uit de resultaten van het op 18 juli 2001 gepubliceerde evaluatieonderzoek
blijkt dat het aantal pensioenfondsen dat een deelnemersraad heeft, sinds
het convenant in werking trad fors is toegenomen. De convenantspartijen hebben
nog geen gemeenschappelijke conclusies getrokken naar aanleiding van de evaluatie
van het convenant.InleidingDe Raad geeft in het begin van zijn inleiding aan dat sinds 1990 de wet
toelaat dat gepensioneerden in het bestuur van pensioenfondsen worden benoemd.Dit is juist; echter, in de praktijk gebeurt dat nog weinig omdat gepensioneerden
geen recht op die plaats hebben en geen actief kiesrecht bezitten.Aan het slot van de inleiding stelt de Raad dat het aantal pensioenfondsen
dat een deelnemersraad heeft 'sinds het convenant in werking trad fors is
toegenomen'. Deze opmerking is evenwel niet in overeenstemming met de op 18
juli 2001 gepubliceerde resultaten van het evaluatieonderzoek van het zogenaamde
medezeggenschapsconvenant, zoals bij punt 1 nader wordt aangegeven.1. Maatschappelijke en politieke contextIn hoofdstuk 1 van de memorie van toelichting wordt de voorgeschiedenis
van de medezeggenschap van gepensioneerden geschetst. De schets eindigt met
de resultaten van de evaluatie uit 2001 betreffende de medezeggenschap van
gepensioneerden. Uit de evaluatie blijkt – aldus de toelichting –
dat er aan de medezeggenschap van gepensioneerden nog veel valt te verbeteren.
In hoofdstuk 2, laatste alinea, van de toelichting wordt opgemerkt dat de
zeggenschap voor alle pensioenverzekerden alleen binnen een beperkte periode
is te realiseren via wetgeving.Bij brief van 27 maart 2002 heeft het kabinet de notitie «Hoofdlijnen
voor een nieuwe Pensioenwet»1, waarin op
hoofdlijnen de beleidsrichting ten aanzien van de belangrijkste onderwerpen
van de Pensioenwet beschreven wordt, aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal
gestuurd. Het kabinet gaat er, gezien de positieve uitkomsten van het eerdere
convenant, van uit dat convenantspartijen erin slagen een verbeterslag te
maken ten aanzien van medezeggenschap van gepensioneerden. Mocht dit onverhoopt
niet de uitkomst worden van de beraadslagingen, dan zal worden overwogen wettelijk
vast te leggen dat elk pensioenfonds van enige omvang een deelnemersraad moet
hebben of dat moet zijn voorzien in participatie van gepensioneerden in het
bestuur van het fonds.De Raad constateert dat het kabinet vooralsnog het initiatief bij sociale
partners wil laten om een vergroting van de medezeggenschap van gepensioneerden
te regelen. Gezien het belang van een toereikend draagvlak voor wijzigingen
in de uitvoering van de pensioenen bij de sociale partners meent de Raad dat
de memorie van toelichting onvoldoende ingaat op de afweging tussen enerzijds
het belang dat de sociale partners vooralsnog het initiatief houden en anderzijds
het door de initiatiefneemster voorgestane belang van een spoedige
wettelijke regeling van een verdergaande medezeggenschap van gepensioneerden.In verband met wettelijke regeling van de bestuursstructuur van de pensioenfondsen
wijst de Raad ook op de enorme verscheidenheid in het pensioenveld. Pensioenen
kunnen zijn ondergebracht in een bedrijfstakpensioenfonds, een ondernemingspensioenfonds
of rechtstreeks bij een verzekeraar, samenstelling en omvang van de groepen
belanghebbenden zijn zeer uiteenlopend en er bestaan grote verschillen in
pensioencontracten. Het college acht het van belang dat bij de totstandbrenging
van nieuwe wetgeving inzake de bestuursstructuur van de pensioenfondsen verzekerd
is dat deze wetgeving voldoende is afgestemd op de bedoelde verscheidenheid.De Raad adviseert om in de toelichting aandacht te besteden aan de overwegingen
in de notitie «Hoofdlijnen voor een nieuwe Pensioenwet» terzake
van het eventueel wettelijk nader regelen van medezeggenschap van gepensioneerden,
alsmede aan de hiervoor bedoelde belangenafweging en afstemming.1. Maatschappelijke en politieke contextDe Raad memoreert de «Hoofdlijnen voor een nieuwe Pensioenwet»,
waarin het kabinet ervan uitgaat dat, «gezien de
positieve uitkomst van het eerdere convenant», convenantspartijen
erin zullen slagen een verbeterslag te maken ten aanzien van de medezeggenschap
van gepensioneerden. Helaas moet geconstateerd worden dat het kabinet en de
Raad zich baseren op onjuiste gegevens. Het evaluatierapport van het convenant
geeft een geflatteerd, en daarmee vertekend, beeld van de werkelijkheid. In
feite waren de resultaten zeer negatief. De Nederlandse Bond voor Pensioenbelangen
en de Vereniging van Gepensioneerde Verkeersvliegers hebben beide een heldere
analyse gepubliceerd waarin dat duidelijk wordt aangetoond (zie bijlagen 1
en 21). Het valt zelfs te betwijfelen of er een
pensioenfonds is dat aan alle aanbevelingen van het convenant heeft voldaan.
Enkele voorbeelden:– Vele pensioenfondsen hebben ondanks herhaalde aanmaning niet geantwoord
op de enquête. De cijfers in het evaluatierapport hebben alleen betrekking
op de pensioenfondsen die daar wel op geantwoord hebben, maar worden toegepast
op alle pensioenfondsen die onder het convenant vallen. De cijfers geven daarom
een veel te rooskleurig beeld.– Slechts ongeveer 17% van de ongeveer 500 ondernemingspensioenfondsen
die onder het convenant vallen hebben gepensioneerden in het bestuur. Echter,
vele daarvan waren voorgedragen door werkgevers, werknemers en ondernemingsraden;
zij worden in het rapport ten onrechte beschouwd als vertegenwoordigers van
de gepensioneerden. Bovendien werden gepensioneerden meegerekend die geen
stemrecht hebben of waarvan de zetels slechts tijdelijk zijn.– Van de 81 bedrijfstakpensioenfondsen heeft maar 23 (= minder dan
30%) een deelnemersraad of een vergelijkbaar orgaan. Daarvan heeft maar 60%
tenminste de wettelijke rechten van een deelnemersraad en heeft nog minder
de in het convenant genoemde faciliteiten.– Voor zover er bij pensioenfondsen sprake is van medezeggenschap
van gepensioneerden bestond dit veelal reeds voor de inwerkingtreding van
het convenant. Dit mag dus niet worden meegeteld bij het «succes»
van het convenant.Hierbij moet bovendien in aanmerking worden genomen dat het medezeggenschapsconvenant
voor de gepensioneerden een aantal ernstige tekortkomingen kende. Het gaat
ondermeer om het volgende:– Het convenant gaf de 1,5 miljoen gepensioneerden van bedrijfstakpensioenfondsen
(= ¾ van alle gepensioneerden) geen recht op een eigen vertegenwoordiging
in de besturen.– Voor ondernemingspensioenfondsen ging het convenant uit van een
keuze tussen een deelnemersraad en bestuursdeelname; er was geen recht op
een keuze voor beide.– Evenmin bevatte het convenant afspraken over de toekenning van
goedkeuringsrechten aan deelnemersraden. Maar deelnemersraden met adviesbevoegdheden
bieden meestal weinig mogelijkheden om wezenlijk invloed op het pensioenbeleid
uit te oefenen.De kwestie van de medezeggenschapsrechten voor gepensioneerden speelt
al heel lang. In het bedrijfsleven werd 17 jaar geleden de eerste claim op
medezeggenschap door de gepensioneerden- en ouderenorganisaties op tafel gelegd,
bij de overheid gebeurde dit al 35 jaar geleden (zie hoofdstuk 1 van de Memorie
van Toelichting). In de komende jaren valt te verwachten dat door de ernstig
gedaalde dekkingsgraden binnen vele pensioenfondsen moeilijke beslissingen
genomen moeten worden over sanering, waarbij de posities van alle groepen
pensioenverzekerden in het geding zijn. Het is ook daarom urgent dat dan de
rechten op deelname in de zeggenschap voor de gepensioneerden (en slapers)
goed geregeld zijn.De Raad meent dat de memorie van toelichting onvoldoende ingaat op het
belang van draagvlak bij sociale partners en van het feit dat zij het initiatief
houden. De initiatiefneemsters stellen een groot draagvlak zeer op prijs.
Echter, gepensioneerden maken geen deel uit van sociale partners. Bovendien
kunnen zij tegenover sociale partners geen vuist maken. De belangen van sociale
partners en de gepensioneerden zijn in veel gevallen uiteenlopend. Waar de
sociale partners nu alle zeggenschap hebben valt niet te verwachten dat zij
een belangrijk deel van hun zeggenschap vrijwillig zullen afstaan ten behoeve
van de gepensioneerden. De onderhandelingen over een nieuw convenant illustreren
dit. Op 5 december van dit jaar werd het resultaat bekend gemaakt van bijna
anderhalf jaar onderhandelen tussen de Stichting van de Arbeid (STAR) en het
Coördinatieorgaan Samenwerkende Ouderenorganisaties (CSO) over zo'n vernieuwd
convenant. Het onderhandelingsresultaat is vrijwel geheel gericht op het alsnog
uitvoeren van het oorspronkelijke convenant van ruim vijf jaar geleden. Dat
betekent dat ondermeer de drie hiervoor genoemde ernstige tekortkomingen van
dat convenant blijven bestaan. Zo zal er voor de gepensioneerden geen algemeen
recht ontstaan op een eigen vertegenwoordiging van gepensioneerden in de besturen
van de ondernemings- en bedrijfstakpensioenfondsen. Deze situatie zal zeker
vier jaar ongewijzigd blijven omdat het voorgestelde convenant een looptijd
van vier jaar kent. Bovendien is er geen enkele garantie dat dit convenant
door de pensioenfondsen beter zal worden uitgevoerd dan het vorige. De woordvoerder
van het CSO verklaarde over het onderhandelingsresultaat «We hadden
graag meer gewild, maar dat zit er nog niet in.» (NRC-Handelsblad, 06–12–02).
De Nederlandse vereniging van Organisaties van gepensioneerden (NVOG) schreef
op 12 november in een open brief aan regering en parlement: «Wel zijn
de gepensioneerden bereid om, als eenmaal het evenwicht [ in de pensioenfondsen]
hersteld is, vanuit de hun toekomende posities in pensioenfondsbesturen en
deelnemersraden mee te overleggen over maatregelen om zulke ontsporingen in
de toekomst te voorkomen. Daarvoor zijn echter veel hardere afspraken over
medezeggenschap nodig dan de sociale partners thans wensen te aanvaarden.
Die afspraken moeten ook worden ondersteund door wetgeving, zodanig dat zeker
is dat ze worden nageleefd.» Overigens is in de thans bereikte overeenstemming
tussen CSO en STAR pas sprake van een concept-convenant. Dat resultaat is
door onderhandelingsdelegaties in anderhalf jaar bereikt zonder enige terugkoppeling
naar de leden van de aangesloten organisaties van het CSO. Het is dan ook
nog verre van zeker dat het convenant door de leden zal worden gesteund. Het
bestuur van de NVOG heeft het onderhandelingsresultaat reeds afgewezen.Het is niet verantwoord de realisering van de gerechtvaardigde medezeggenschapsrechten
van de gepensioneerden (en slapers) afhankelijk te stellen van het touwtrekken
tussen één betrekkelijk zwakke onderhandelingspartij (die van
de ouderen en gepensioneerden) en twee sterke geprofessionaliseerde onderhandelingspartijen
(die van werkgevers en werknemers), die bovendien een machtsbasis hebben in
de bestaande bepalingen van de PSW. Het is de taak van de wetgever om de belangen
van de betrokken partijen bij een pensioenfonds objectief af te wegen en op
grond daarvan de medezeggenschapsrechten op een gelijkwaardige wijze in de
wet te regelen. Het gaat om vitale rechten van alle gepensioneerden; die moeten
afdwingbaar zijn en dus in de wet worden vastgelegd.Op grond van het voorgaande vinden beide indiensters dat thans het moment
is gekomen dat de wetgever het initiatief van de sociale partners met betrekking
tot de regeling van de medezeggenschap van de gepensioneerden (en
slapers) overneemt. Hierbij is naast een principieel ook een groot financieel
belang voor hen in het geding. Dit is ook in overeenstemming met het oordeel
van de Raad in hoofdstuk 2 van het advies, dat er voldoende reden bestaat
om nu een volgende stap te zetten in de vorm van een wettelijke verplichting
tot vertegenwoordiging van de gepensioneerden in het bestuur van hun pensioenfonds.De Raad memoreert de grote verscheidenheid in het pensioenveld en zou
graag zien dat daar in de initiatiefwet rekening mee wordt gehouden. De initiatiefneemsters
erkennen dat er een grote verscheidenheid is. Zij menen enerzijds dat de onderliggende
basisprincipes in vele gevallen gelijk zijn en anderzijds dat in het wetsontwerp
met die verscheidenheid rekening is gehouden door de toepassing van regelend
recht in plaats van dwingend recht. Zo bestaat bij de bestuurssamenstelling
(artikel 6) een grote mate van vrijheid om deze aan te passen aan de inzichten
en omstandigheden van het fonds. Ook de instelling van een deelnemersraad
(artikel 6a, eerste lid) is geen hard voorschrift; hij dient er alleen te
komen als een aantal belanghebbenden daar om verzoekt.2. Verplichte deelname gepensioneerden in het bestuurHet initiatiefvoorstel bevat in het voorgestelde nieuwe eerste lid van
artikel 6 PSW het recht voor gepensioneerden op een vertegenwoordiging in
het bestuur. Daarbij geldt als hoofdregel dat de in het fonds deelnemende
werknemers en de gepensioneerden evenredig naar hun aantallen in het bestuur
zitting hebben. Tevens is geregeld dat de vertegenwoordigers van de werknemers
ten minste evenveel zetels bezetten als die van de werkgever(s).Het wetsvoorstel gaat uit van de wenselijkheid om aan gepensioneerden
(evenals in beginsel aan slapers) dezelfde medezeggenschapsrechten toe te
kennen met betrekking tot deelname in het pensioenfondsbestuur (evenals in
de deelnemersraad) als aan actieve deelnemers (de werknemers). Door de wettelijke
verplichting tot het opnemen van gepensioneerden als een derde categorie in
het bestuur, wordt de pariteit in het bestuur tussen werkgever(s) en werknemers
doorbroken, hetgeen een minderheidspositie impliceert voor de werkgever(s).
De pariteitgedachte is tot nu toe een belangrijk uitgangspunt in de PSW. Dit
is gebaseerd op de gedachte dat de functie van het besturen van een pensioenfonds,
evenals de totstandbrenging van een pensioenregeling, hun grond vinden in
het arbeidsvoorwaardenoverleg, waarbij de sociale partners een gelijkwaardige
positie toekomt.De belangen van een gepensioneerde als een crediteur die voor wat betreft
zijn financiële positie, niet uit eigen keuze, vaak in hoge mate afhankelijk
is van één debiteur, het pensioenfonds, zijn zeer groot. In
zoverre acht de Raad betrokkenheid als zodanig van gepensioneerden bij hun
pensioenfonds en het bestuur ervan in onze tijd vanzelfsprekend. Voor de beoordeling
van het wetsvoorstel is het echter van belang dat een goed zicht bestaat op
de belangen van elk van de drie categorieën betrokkenen: werknemers,
gepensioneerden en werkgevers, en op hun onderlinge verhouding. In dat opzicht
past naar de mening van de Raad enige nuancering bij de in hoofdstuk 2, onder
punt 4, van de toelichting geschetste belangentegenstelling tussen gepensioneerden
(en slapers) enerzijds, en actieven/werknemers en werkgevers anderzijds. Ten
aanzien van de betrokken belangen van deze drie categorieën wijst het
college op het volgende.Er bestaat in hoge mate parallellie van belangen tussen gepensioneerden
en actieven, waar het gaat om het waarborgen van de lopende en toekomstige
pensioenuitkeringen. Beide categorieën, evenals overigens de werkgevers
gelet op hun verplichtingen, hebben daarmee evenzeer belang bij een goed beleggingsbeleid,
en een gedegen bestuur dat voor dat alles moet instaan. Voorzover er sprake
is van een tegenstelling in belangen tussen gepensioneerden en actieven, betreft
deze vooral de factor tijd. Voor gepensioneerden geldt een kortere tijdshorizon,
en een onmiddellijk belang bij behoud van indexering, terwijl voor actieven
de indexering een belang op termijn betreft, tegenover een direct belang bij
mogelijkheden tot premieverlichting of zelfs een premieholiday. Werkgevers
hebben in zoverre een eigensoortig belang, dat zij een doorgaans fors deel
van de premielast dragen, terwijl daar voor hen, uit de aard der zaak, geen
financiële aanspraken jegens het fonds tegenover staan. De premielast
vormt een aanzienlijke component in hun financiële huishouding.
Een specifiek belang van gepensioneerden is dat van de cliënt, die gebaat
is bij de kwaliteit van de dienstverlening door het fonds.Het voorgaande overziende, is de Raad van oordeel dat, nadat in een eerder
stadium in de PSW al de mogelijkheid is gecreëerd om gepensioneerden
een vertegenwoordiging te geven in het bestuur van hun pensioenfonds, er voldoende
reden bestaat om nu een volgende stap te zetten, in de vorm van een wettelijke
verplichting tot die vertegenwoordiging. Medezeggenschap van gepensioneerden
in het bestuur kan er aan bijdragen dat recht wordt gedaan aan de belangen
van gepensioneerden, zeker ook daar waar zij niet parallel lopen met die van
de beide andere categorieën betrokkenen, en bevordert het draagvlak van
het fonds en zijn bestuur bij zijn cliënten. De Raad wijst er overigens
op dat deze medezeggenschap niet de enige weg is om belangen van gepensioneerden
te waarborgen: ook toezichthoudende instanties, zoals de Pensioen- en Verzekeringskamer,
hebben in deze een belangrijke taak.Geeft het wetsvoorstel wat betreft de invoering van de genoemde wettelijke
verplichting de Raad geen reden tot opmerkingen, het college zet vraagtekens
bij het wetsvoorstel waar het nog een stap verder wil zetten, door het doorbreken
van de pariteit, ten nadele van de positie van de werkgever(s). Gelet op de
bijzondere eigen belangen van de werkgevers, als degenen op wie een aanzienlijk
deel van de premielast rust en die aldus, bezien vanuit hun financiële
huishouding, een eigen, zwaarwegend belang hebben bij de kwaliteit van het
bestuur en in het bijzonder het financieel beheer door de pensioenfondsen,
en gelet op de hiervoor aangebrachte nuancering in de door de toelichting
gestelde verschillen in belangen tussen gepensioneerden en actieven, meent
de Raad dat niet ook de stap moet worden gezet naar het doorbreken van de
pariteit. Hij wijst in dit verband mede naar hetgeen hij hiervoor, in punt
1, heeft opgemerkt over het belang van een toereikend draagvlak bij de sociale
partners voor veranderingen op dit terrein.De Raad adviseert daarom het wetsvoorstel op het punt van de verhouding
tussen de drie categorieën vertegenwoordigers in het bestuur van het
pensioenfonds te heroverwegen. Daarbij ware te betrekken de onder punt 1 aangeduide
verscheidenheid in het pensioenveld, in het bijzonder die tussen ondernemingspensioenfondsen
en bedrijfstakpensioenfondsen.2. Verplichte deelname gepensioneerden in het bestuurDe indiensters zijn erover verheugd dat de Raad de betrokkenheid van de
gepensioneerden bij hun pensioenfonds en het bestuur ervan in onze tijd vanzelfsprekend
acht en dat de Raad van oordeel is dat er voldoende reden bestaat om nu een
volgende stap te zetten in de vorm van een wettelijke verplichting om gepensioneerden
een vertegenwoordiging te geven in het bestuur van hun pensioenfonds. Voor
de goede orde wijzen indiensters er nog op dat er een duidelijke scheiding
bestaat tussen enerzijds de inhoud van de pensioenregeling en anderzijds het
beheer en de uitvoering. Het beheer van het fonds en uitvoering van de regeling
zijn een zaak van het pensioenfonds. Het fonds is een zelfstandige rechtspersoon
met als doel: beheer en uitvoering. Dat beheer en die uitvoering geschiedt
in gelijke mate voor alle verzekerden en is voor al die verzekerden van belang.
Alle verzekerden zijn voor het fonds gelijk; zij dienen daarom binnen het
fonds gelijke rechten te hebben en dus ook in gelijke mate zeggenschap (vergelijk
artikel 1 van de Grondwet). Voor de actieven is de zeggenschap in de PSW vastgelegd.
Voor gelijke behandeling van alle verzekerden dienen daarom óók
de rechten voor gepensioneerden (evt. gewezen deelnemers) analoog in de PSW
te worden vastgelegd.De initiatiefneemsters zijn verheugd te constateren dat hun stellingname
in deze ondersteund wordt door het Instituut Nyfer in zijn rapport «Ramen
en deuren open. Een frisse wind door het pensioengebouw» van november
2002. De conclusie nummer 11 luidt: «Het is een misstand dat gepensioneerden
geen zitting hebben in het bestuur van pensioenfondsen. Lang niet in alle
gevallen lopen de belangen van nog werkende deelnemers en gepensioneerden
parallel. De installatie van deelnemersraden waarin ouderen vertegenwoordigd
zijn, is geen oplossing voor dit manco.»De indiensters wijzen er overigens op dat zij de betreffende bepalingen
uit de voorgestelde wet meer zien als een juridische vormgeving van een recht op vertegenwoordiging dan als een plicht. In het kader van het principe van regelend recht
kan van de uitoefening van dit recht door de gepensioneerden of hun organisaties
worden afgezien.De Raad adviseert het wetsvoorstel op het punt van de verhouding tussen
de drie categorieën vertegenwoordigers in het bestuur van het pensioenfonds
te heroverwegen. De Raad stelt dat door het opnemen van gepensioneerden in
het bestuur als derde categorie de pariteit in het bestuur tussen werkgever(s)
en werknemers wordt doorbroken ten nadele van de werkgever(s). De initiatiefneemsters
wijzen erop dat de Raad hier zichzelf tegenspreekt. Als de gepensioneerden
een derde categorie zijn, zijn ze dus geen werknemers. Zij kunnen dan ook
niet de pariteit tussen werkgever(s) en werknemers doorbreken. Fundamenteler
zijn enkele andere opmerkingen die de initiatiefneemsters hier willen maken:• De gepensioneerden zijn reeds een aparte categorie. Zij horen niet
tot de werknemersgeleding in het bestuur. Het kabinet heeft dat ondermeer
duidelijk gesteld in zijn Nota naar aanleiding van het verslag, 26 674
nr 6, waar het op bladzijde 2 stelt: «Deze vertegenwoordigers zijn geen
onderdeel van de werknemersgeleding, behalve bij de vraag of voldaan wordt
aan de pariteitsvoorschriften.»• Reeds in mei 1997 is in de Commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid
van de Tweede Kamer geconstateerd dat het inconsistent is enerzijds met aparte
wetgeving te komen voor gepensioneerden en anderzijds ze te rekenen tot de
werknemers.• Voor ondernemingspensioenfondsen is er in de PSW geen pariteit
voorgeschreven; het voorschrift daar is dat er tenminstezoveel vertegenwoordigers van de werknemers in het bestuur zitten
als van de werkgever. Er mogen dus meer werknemers in het bestuur zitten.
Bij een aantal fondsen is dit ook het geval. De suggestie van de Raad om overal
pariteit toe te passen wijkt dus af van de huidige PSW.• Zoals hiervoor reeds vermeld houdt het wetsontwerp rekening met
de gewenste situatie in de verschillende pensioenfondsen door partijen die
betrokken zijn bij een pensioenfonds enerzijds het recht te geven te kiezen
voor meer zetels in het bestuur voor de werknemers en gepensioneerden tezamen
dan die van de werkgever en anderzijds voor een andere verdeling van de zetels
tussen actieven en gepensioneerden. Indien alle betrokken partijen pariteit
wensen tussen de werkgever(s) en de verzekerden, dan kan dat dus ook.• Veel pensioenonderwerpen die een pensioenfondsbestuur behandelt
zijn het gevolg van afspraken in het arbeidsvoorwaardenoverleg. Daar hebben
de werkgever(s) en werknemers een gelijkwaardige positie. Het zou daarom voor
de hand liggen de pariteit tussen werkgever(s) en werknemers ook in het fondsbestuur
te handhaven. Het wetsontwerp maakt dit mogelijk, maar geeft betrokken partijen
ook volle gelegenheid een andere samenstelling te kiezen, zolang maar de werknemers
en de gepensioneerden tezamen tenminste zoveel zetels hebben als de werkgever.• De kosten van de pensioenregeling vormen een onderdeel van de loonruimte
en komen op tafel in het arbeidsvoorwaardenoverleg, waar door de sociale partners
een afweging moet worden gemaakt tussen die kosten en andere CAO-wensen (zie
ondermeer het advies van de SER over de Pensioenwet, bladzijde 63, onder Pensioen is arbeidsvoorwaarde). Het is dus niet juist
te veronderstellen, zoals de Raad doet, dat een aanzienlijk deel van de premielast
alleen op de werkgever drukt. De Hoge Raad beschouwt het werkgeversdeel van
de pensioenpremie overigens ook als een deel van de arbeidsbeloning (uitspraak
Hoge Raad van 13 maart 1935, B.5806 en B.5807, herhaald op 25 november 1959,
BNB 1960/5).• Het staat pensioenfondsen vrij om in de statuten op te nemen dat
besluiten ten aanzien van enkele belangrijke onderwerpen met een gekwalificeerde
meerderheid genomen moeten worden. Daarmee kunnen de rechten van de werkgever
en/of andere categorieën in het bestuur mogelijk beter beschermd worden.Samenvattend menen de initiatiefneemsters dat de gepensioneerden een aparte
categorie vormen die buiten de eventuele pariteit tussen werkgever(s) en werknemers
moet kunnen blijven, en dat het oorspronkelijke wetsontwerp partijen bij een
pensioenfonds alle mogelijkheden biedt om, indien zij dit wensen,
pariteit tussen de werkgever(s) en de verzekerden te realiseren. Desalniettemin
hebben zij de formulering van het voorgestelde eerste lid van artikel 6 met
betrekking tot de bestuurssamenstelling in overeenstemming met het advies
heroverwogen. Zij zijn bereid de nieuwe tekst van dit artikel te formuleren
conform de tekst die thans geldt voor de ondernemingspensioenfondsen in het
huidige tweede lid van artikel 6 van de PSW. De tweede volzin van het eerste
lid van artikel 6 komt dan te luiden: «De vertegenwoordigers van de
in het fonds deelnemende werknemers en die van de gepensioneerden bezetten
tezamen in het bestuur tenminste evenveel zetels als de vertegenwoordigers
van de werkgever(s).» Deze tekst sluit aan bij de huidige PSW. De wettelijke
positie van de werkgever(s) in het bestuur wordt hierdoor feitelijk in vergelijking
met het vigerende tweede lid van artikel 6 voor de ondernemings-pensioenfondsen
niet veranderd. Bij de invoering van de PSW in 1952 vermeldde de memorie van
antwoord aan de Eerste Kamer «In het tweede lid, dat geldt voor ondernemingspensioenfondsen,
wordt afwijking van die pariteit ten gunste van het aantal vertegenwoordigers
van de werknemers toegestaan, hetgeen eveneens in overeenstemming is met de
bestaande toestand, dat vertegenwoordigers van de deelnemende werknemers in
het bestuur van vele ondernemingspensioenfondsen de meerderheid vormen. «(MvA
I ontwerp van Wet, dat leidde tot de Wet van 13 december 1952). Blijkens deze
geciteerde memorie van antwoord heeft de wetgever in 1952 bij het ontstaan
van de PSW een ruime vrijheid willen toestaan voor de samenstelling van de
fondsbesturen, waarbij tegelijkertijd een bescherming van de pensioenverzekerden
tegen een overwicht van de werkgever werd gegeven. Hierbij verkregen de werknemers
geen recht op meer zetels dan de werkgever, maar de mogelijkheid is –
in overeenstemming met de bestaande praktijk – zeer uitdrukkelijk wettelijk
vastgelegd. Een soortgelijke vrijheid willen de initiatiefneemsters in de
nieuwe situatie continueren wanneer ook gepensioneerden aan het bestuur gaan
deelnemen. Initiatiefneemsters menen dat thans deze vrijheid ook voor bedrijfstakpensioenfondsen
gecreëerd dient te worden.3. Instemmingsrecht voor deelnemersradenHet wetsvoorstel voorziet in artikel 6b in een instemmingsrecht voor de
deelnemersraden. Instemming wordt verplicht voor ongeveer alle gevallen waarin
nu advies moet worden gevraagd. Het instemmingsrecht komt in de voorgestelde
vorm neer op een vetorecht.In zijn advies van 27 april 1999 terzake van het voorstel van wet tot
wijziging van de PSW met betrekking tot de medezeggenschap van gepensioneerden1 merkte de Raad het volgende op:«Anders dan het geval is bij ondernemingen wordt bij een pensioenfonds
de helft van de zetels in het bestuur van het fonds bezet door of namens de
werknemers, al dan niet aangevuld met gepensioneerden. De deelnemersraad gaat
dus in beroep tegen besluiten waaraan de «deelnemers» zelf hebben
meegewerkt. Het risico bestaat dat het overleg in het paritair samengestelde
bestuur gefrustreerd wordt, doordat een deel van de bestuursleden door middel
van de deelnemersraad tegen het bestuursbesluit in beroep kan gaan.»In het nader rapport werd aangeven dat het niet waarschijnlijk was dat
gewezen deelnemers zowel in het bestuur als in de deelnemersraad zitting zouden
hebben omdat het convenant de aanbeveling bevatte om ofwel een bestuurszetel
voor gewezen deelnemers te creëren, ofwel een deelnemersraad op te richten.
Verder werd er in het nader rapport op gewezen dat het creëren van de
mogelijkheid voor het oprichten van een wettelijke deelnemersraad nadrukkelijk
tot stand was gekomen om de medezeggenschap van gewezen deelnemers, in het
bijzonder gepensioneerden te vergroten. Omdat de deelnemersraad breder is
samengesteld dan de vertegenwoordiging in het pensioenfondsbestuur, kan dus
niet gezegd worden dat door de deelnemersraad beroep wordt aangetekend tegen
een besluit waaraan «de deelnemers» zelf meegewerkt hebben, aldus
het nader rapport.Zoals aangegeven in de inleiding van dit advies, heeft de STAR de aanbeveling
gedaan de medezeggenschapspositie van gepensioneerden te verbeteren via het
instellen van een deelnemersraad of via participatie van één
of meer gepensioneerden in het bestuur van het pensioenfonds. De vraag rijst
allereerst wat het wettelijk verplicht stellen van die participatie moet betekenen
voor de medezeggenschap via een deelnemersraad.Het wetsvoorstel beantwoordt die vraag door niet (langer) te spreken in
termen van een alternatief, maar naast de verplichte participatie van gepensioneerden
in het bestuur ook te voorzien in een deelnemersraad. Ingevolge artikel 6a,
eerste lid, is het bestuur van een pensioenfonds verplicht een deelnemersraad
in te stellen indien dit wordt verzocht door ten minste 1% of, indien dat
minder is, 250 van de belanghebbenden bij het fonds. De Raad kan zich voorstellen
dat, naast de vertegenwoordiging van gepensioneerden en actieven in het bestuur
van het pensioenfonds, en mede bezien vanuit overwegingen van draagvlak, ook
een deelnemersraad een nuttige functie kan vervullen. Hij kan zich dan ook
vinden in een situatie waarin beide vormen van medezeggenschap als aangeduid
door de STAR naast elkaar voorkomen.De Raad meent echter dat het wetsvoorstel de destijds door hem aangevoerde
bezwaren tegen de toerusting van de deelnemersraad in versterkte mate doet
voelen, terwijl de destijds door de regering aangevoerde tegenargumenten met
het wetsvoorstel nu grotendeels wegvallen. Naar het oordeel van de Raad moeten
namelijk de positie en de toerusting van de deelnemersraad worden bezien in
directe samenhang met de vertegenwoordiging van de categorieën actieven
en gepensioneerden in het bestuur van het fonds, en met de invloed die zij
aldus hebben op de gang van zaken in het fonds. Het college meent dat het
wetsvoorstel aan deze samenhang ten onrechte voorbijgaat, en heeft daarbij
in het bijzonder het oog op het instemmingsrecht, zoals geregeld in artikel
6b. Zeker wanneer door het wetsvoorstel zowel gepensioneerden als actieven
vertegenwoordigd zijn in het bestuur van het fonds, meent de Raad dat dit
instemmingsrecht, dat een vetorecht impliceert, te ver gaat, omdat het ertoe
kan leiden dat de deelnemersraad op de stoel van het bestuur gaat zitten.De Raad adviseert het wetsvoorstel op dit punt te heroverwegen.3. Instemmingsrecht voor deelnemersradenDe initiatiefneemsters constateren met genoegen dat de Raad zich kan vinden
in de situatie waarin naast bestuursdeelname van gepensioneerden ook een deelnemersraad
voorkomt. Voorts constateren zij dat de Raad bezwaar maakt tegen de gekozen
constructie met instemmingsrechten voor de deelnemersraad; zij achten die
bezwaren niet terecht. Op enkele van de door de Raad genoemde argumenten zullen
zij hier nader ingaan:• De Raad stelt dat het wetsvoorstel voorbij gaat aan de samenhang
tussen het vertegenwoordigd zijn van actieven en gepensioneerden zowel in
het bestuur alsook in de deelnemersraad. Volgens de indiensters wordt in het
wetsvoorstel wel degelijk met deze samenhang rekening gehouden, sterker, deze
is zelfs beoogd. Bestuur en deelnemersraad hebben verschillende functies:
er bestaat een duidelijke functiescheiding. Het bestuur zorgt voor de (dagelijkse)
uitvoering en doet beleidsvoorstellen, de deelnemersraad is (primair) controlerend.
Daarom kunnen actieven en gepensioneerden zowel in het bestuur als in de deelnemersraad
zitting hebben. Daar geldt dan hetzelfde duale stelsel als tussen bestuur
en bonds- of verenigingsraad in een vereniging of tussen kabinet en parlement.
Hierdoor ontstaat tevens een bestuursstructuur waarin, zoals prof. De Lange
voor ogen staat, sprake is van «checks and balances» (zie memorie
van toelichting blz. 7), een structuur vergelijkbaar met die van een onderlinge
waarborgmaatschappij.• De Raad meent tevens dat de toekenning van een instemmingsrecht,
dat een vetorecht impliceert, te ver gaat omdat het ertoe kan leiden dat de
deelnemersraad op de stoel van het bestuur gaat zitten. De initiatiefneemsters
wijzen er evenwel op dat de toekenning van instemmingsrechten als zodanig
er niet toe leidt dat de deelnemersraad op de stoel van het bestuur gaat zitten,
gegeven de verschillen in functie tussen de deelnemersraad en het bestuur.
De rechtsgrond voor het instellen van een deelnemersraad is de verantwoordingsplicht
van het fondsbestuur. In een moderne samenleving geldt als algemeen principe
dat personen en instanties die geld beheren ten behoeve van anderen daarover
tegenover die anderen verantwoording afleggen. Ook Staatssecretaris De Grave
en de Tweede Kamer waren in mei 1997 die mening toegedaan (brief Staatssecretaris
d.d. 13-02-97 en verslag Cie. SZW d.d. 15-05-97). Het fonds en het vermogen
is er ten behoeve van de collectiviteit van verzekerden. Het afleggen van
verantwoording dient daarom tegenover deze verzekerden te geschieden. Het
afleggen van verantwoording achteraf, echter, is weinig zinvol. Als een jaar
nadat het bestuur een besluit heeft genomen ter gelegenheid van het jaarverslag
blijkt dat een deelnemersraad zich niet in het gevoerde beleid kan vinden,
zijn de besluiten reeds genomen en uitgevoerd. Het ongedaan maken daarvan
is veelal niet mogelijk. Ook het stellen van sancties op onjuist beleid is
nauwelijks uitvoerbaar. Indien men van mening is dat verantwoording dient
te worden afgelegd, dan kan dit feitelijk alleen effectief vooraf geschieden
door middel van een instemmingsrecht.• Een pensioenfonds is er voor de verzekerden van dat fonds. Omdat
die verzekerden de direct belanghebbenden zijn dienen zij op belangrijke punten
het laatste woord te hebben, vandaar het instemmingsrecht op hoofdpunten.
Een deelnemersraad is het meest geëigende instituut om verantwoording
aan af te leggen, niet een deelnemersvergadering. Daarvoor is een veelheid
van argumenten aan te voeren (structuur, scholing, informatievoorziening,
etc., zie bijlage 31).• Een aantal pensioenfondsen heeft nu reeds op basis van art. 6e
van de PSW instemmingsrecht van de deelnemersraad in de statuten staan. De
toelichting bij dit wetsartikel bevatte de volgende passage: «Dit artikel
heeft dezelfde strekking als artikel 32a, tweede lid van de Wet op de ondernemingsraden.
Aangegeven wordt dat het bestuur kan besluiten aan de deelnemersraad verdergaande
bevoegdheden toe te kennen dan de in de (nieuwe) PSW vastgelegde bevoegdheden.
Hierbij valt te denken aan bevoegdheden die thans de deelnemersraad in een
aantal ondernemingspensioenfondsen kennen, zoals het goedkeuren van het bestuursbeleid
en het jaarverslag en van wijzigingen van statuten en reglementen, als mede
het benoemen van vertegenwoordigers in het fondsbestuur. Hierdoor wordt duidelijk
vastgesteld dat binnen een pensioenfonds de volledige vrijheid bestaat ruimere
taken en bevoegdheden dan de wettelijke aan een deelnemersraad te geven, d.w.z.
dat de (nieuwe) wet daartoe geen belemmering vormt. Deze bepaling kan evenwel
niet afdoen aan door de wet aan het bestuur opgelegde verplichtingen. (Toelichting
zesde nota van wijziging voorstel van wet, dat leidde tot de Wet van 11 december
1989, Stb. 1990, 29)». Staatssecretaris Hoogervorst (beantwoording vragen
van Kamerlid Depla, Tweede Kamer, 2001 – 2002, vraag 809) heeft aangegeven
dat juridisch niets het geven van instemmingsrechten (op hoofdpunten) aan
een deelnemersraad in de weg staat. Ook prof. dr. E. Lutjens («Sociale
partners en pensioenfondsen», VU 13-10-00) zegt (bladzijde 12) dat het
rechtspersonenrecht zich niet verzet tegen statutaire beperkingen van de bestuurstaak.
Alleen instructie- of aanwijzingsbevoegdheden worden niet aanvaardbaar gevonden,
evenmin als goedkeuringsrechten «die zodanig veel omvattend zijn dat
het bestuur praktisch met handen en voeten gebonden is». Daarvan is
in het wetsvoorstel geen sprake; hier is nadrukkelijk een instemmingsrecht
op hoofdlijnen bedoeld.Samenvattend menen de initiatiefneemsters dat een pensioenfonds er is
voor de belanghebbenden, dat het daarom terecht is dat die belanghebbenden
in belangrijke zaken op hoofdlijnen het laatste woord hebben, dat instemmingsrechten
in lijn zijn met de PSW en het BW, dat het niet hoeft te conflicteren met
de verantwoordelijkheid van het bestuur en dat verantwoording achteraf niet
functioneel is. Desalniettemin hebben de initiatiefneemsters, overeenkomstig
het advies van de Raad, de verhouding tussen de deelnemersraad en het bestuur
in het kader van de gewenste verantwoordingsplicht heroverwogen. Hierbij zijn
de opmerkingen van de Raad in paragraaf 6a betrokken. De Raad stelt daar
dat het instemmingsrecht voor de deelnemersraden neer komt op een absoluut
vetorecht. Het voorstel voorziet niet, zoals de Wet op de ondernemingsraden
(WOR), in de mogelijkheid van beroep ingeval aan een voorstel van het bestuur
de instemming onthouden wordt. Geadviseerd wordt het instemmingsrecht verder
gestalte te geven conform artikel 27 WOR. De indiensters zijn bereid dit advies
van de Raad van State te volgen. Aan artikel 6b van het wetsvoorstel zal daartoe
een nieuw tweede lid worden toegevoegd dat de procedure van het vragen en
geven van instemming regelt, alsmede een derde lid volgens welke het bestuur
het recht heeft om in beroep te gaan bij de ondernemingskamer van het gerechtshof
in Amsterdam wanneer de instemming van de deelnemersraad niet wordt verkregen.
Het bestaande tweede lid en volgende leden schuiven op.Voorts zal in het eerste lid met betrekking tot de instemmingsbevoegdheid
worden vermeld dat deze niet geldt indien een bestuursbesluit vereist wordt door een wettelijke verplichting of een aanwijzing van de PVK. Dit
houdt in dat de instemmingsbevoegdheid niet geldt ten aanzien van het opvolgen
van de inhoud van de aanwijzing of de wettelijke verplichting, maar wel ten
aanzien van eventuele keuzemogelijkheden die er zijn in die opvolging.4. Overige opmerkingen met betrekking tot artikel 6a. Met de toevoeging «met inachtneming van artikel 6b» in
artikel 6, eerste lid, wordt volgens de toelichting bedoeld dat ook het wijzigen
van de samenstelling van het bestuur de instemming behoeft van de deelnemersraad.De Raad merkt hierbij in de eerste plaats op dat, mede gelet op de derde
volzin van artikel 6, eerste lid, de toelichting een ruimere toepassing suggereert
dan op grond van de voorgestelde wettekst mogelijk is. De voorgestelde wettekst
heeft alleen betrekking op wijziging in de samenstelling van het bestuur als
gevolg van het opnemen van de zogenaamde slapers. In de tweede plaats merkt
de Raad op dat voorgenomen besluiten van het bestuur waarvoor de instemming
van de deelnemersraad nodig is, limitatief zijn opgesomd in artikel 6b, eerste
lid.In verband hiermee acht de Raad de voorgestelde toevoeging in artikel
6 niet overeenkomstig de opzet van de PSW. Hij adviseert een voorgenomen besluit
tot wijziging van de samenstelling van het bestuur toe te voegen aan artikel
6b, eerste lid. De zinsnede «met inachtneming van artikel 6b»
kan alsdan in artikel 6 vervallen.De Raad adviseert de tekst en toelichting van de artikelen 6 en 6b aan
het voorgaande aan te passen.b. In de nieuwe opzet van artikel 6 – met uitzondering van het bestaande
vierde lid – is alleen sprake van pensioenfondsen (bedrijfstak- of ondernemingspensioenfondsen)
en niet meer, zoals in de huidige regeling, ook van spaarfondsen.De Raad adviseert deze omissie te herstellen.4. Overige opmerkingen met betrekking tot artikel 6a. De Raad wijst op de limitatieve opsomming van onderwerpen voor instemmingsrecht
in artikel 6b eerste lid. De tekst van de vierde volzin van artikel 6 eerste
lid (instemming van de deelnemersraad voor criteria voor benoeming slapers
in het bestuur) lijkt volgens de Raad daarmee in strijd. De initiatiefneemsters
delen deze mening niet. Conform artikel 4 PSW dient de bestuurssamenstelling
in de statuten te zijn vastgelegd. De statuten worden wel genoemd in artikel
6b eerste lid, zodat er geen tegenstrijdigheid is. Nu blijkt dat dit toch
tot misverstanden aanleiding kan geven zullen zij de tekst op dit punt aanpassen.
Daartoe zal een kleine toevoeging plaats vinden aan artikel 7, eerste lid,
onder b., zodat duidelijk is dat bestuurs- en deelnemersraadssamenstelling
in de statuten hoort te worden vastgelegd.b. De Raad mist de spaarfondsen in het wetsvoorstel. De initiatiefneemsters
hebben de spaarfondsen niet in het wetsvoorstel opgenomen, omdat eerder reeds
het kabinet heeft aangegeven dat de nieuwe Pensioenwet alleen van toepassing
zal zijn op pensioenfondsen (zie ondermeer de Hoofdlijnennotitie paragraaf 13.1).
Zij hebben gemeend daarbij aan te moeten sluiten. De initiatiefneemsters zullen
evenwel het advies van de Raad volgen en de spaarfondsen in het wetsvoorstel
opnemen.5. Artikel 6aa. In het voorgestelde eerste lid van artikel 6a wordt de verplichting
tot het instellen van een deelnemersraad afhankelijk gesteld van een verzoek
hiertoe van een kleiner gekwalificeerd deel van belanghebbenden (namelijk
1%, of – als dat minder is – 250 belanghebbenden) dan voorheen.
Het huidige 5%-vereiste vormt, aldus de toelichting, een te grote barrière
bij grotere pensioenfondsen.In de huidige wet is het echter bij een bedrijfstakpensioenfonds voldoende
als een verzoek wordt gedaan door één of meer verenigingen die
samen binnen het fonds tenminste een ledental hebben van 5% van het totale
aantal van de in het fonds deelnemende werknemers en de gewezen werknemers
en hun pensioengerechtigde nagelaten betrekkingen.De Raad adviseert aan te geven hoe in de nieuwe redactie met een verzoek
van dergelijke verenigingen moet worden omgegaan.b. Met de toevoeging «met inachtneming van artikel 6b» in
het eerste lid van artikel 6a wordt volgens de toelichting bedoeld dat ook
het wijzigen van de samenstelling van de deelnemersraad de instemming behoeft
van de deelnemersraad.Aangezien voorgenomen besluiten van het bestuur waarvoor de instemming
van de deelnemersraad nodig is, limitatief zijn opgesomd in artikel 6b, eerste
lid, acht de Raad de voorgestelde toevoeging niet overeenkomstig de opzet
van de PSW.De Raad adviseert een voorgenomen besluit tot wijziging van de samenstelling
van de deelnemersraad toe te voegen aan artikel 6b, eerste lid. De zinsnede
«met inachtneming van artikel 6b» kan alsdan in artikel 6a vervallen.c. Het voorgestelde tweede lid van artikel 6a voorziet in het instellen
van een deelnemersraad bij pensioenregelingen die bij een verzekeraar zijn
ondergebracht.Naar de mening van de Raad wordt niet duidelijk, ook niet in combinatie
met het voorgestelde derde lid van artikel 6b en het voorgestelde zesde lid
van het nieuwe artikel 6c, wat in dat geval de juridische vormgeving is en
hoe een deelnemersraad in die situatie zou moeten functioneren.De Raad beveelt aan een duidelijke visie te ontwikkelen over de mogelijkheden
van medezeggenschap bij rechtstreeks bij verzekeraars ondergebrachte pensioenvoorzieningen
en het wetsvoorstel daarop af te stemmen.d. Het vierde lid van artikel 6a, verklaart het vierde lid van artikel
6 van overeenkomstige toepassing.Naar de mening van de Raad is het vierde lid van artikel 6, betreffende
bijstand door deskundigen, ten aanzien van deelnemersraden onduidelijk nu
de faciliteiten voor de deelnemersraden apart zijn geregeld in artikel 6c.De Raad beveelt aan dit onderdeel, alsmede de toelichting aan te passen.e. Het bestaande vierde lid van artikel 6a wordt niet gehandhaafd.Naar de mening van de Raad staat niet vast en wordt ook niet toegelicht,
dat dit onderdeel overbodig is geworden.De Raad adviseert deze omissie te herstellen.5. Artikel 6aa. De Raad merkt op dat in het wetsvoorstel ten aanzien van het verzoeken
om een deelnemersraad verenigingen niet genoemd worden, zoals thans in de
PSW wel het geval is. De initiatiefneemsters gaan ervan uit dat verenigingen
als genoemd in artikel 6a van de PSW hun leden vertegenwoordigen en zich aldus
ook kwalificeren tot het doen van het verzoek als hun (gezamenlijke) ledental
aan de criteria voldoet. De initiatiefneemsters hebben er geen bezwaar tegen
om conform het advies dit expliciet in de voorgestelde wettekst op te nemen.b. De Raad wijst op de limitatieve opsomming in artikel 6b eerste lid.
De tekst van de derde volzin van artikel 6a eerste lid lijkt volgens de Raad
daarmee in strijd. Dat was niet de intentie van de initiatiefneemsters. Zij
zijn ervan uitgegaan dat de samenstelling van de deelnemersraad in de statuten
is vastgelegd. De statuten worden wel genoemd in artikel 6b eerste lid. Nu
blijkt dat dit toch tot misverstanden aanleiding kan geven zullen zij de tekst
op dit punt aanpassen. Daartoe zal een kleine toevoeging plaats vinden aan
artikel 7, eerste lid, onder b., zodat duidelijk is dat bestuurs- en deelnemersraadssamenstelling
in de statuten hoort te worden vastgelegd.c. De Raad vraagt zich af wat de juridische status is van de deelnemersraad
bij een verzekerde regeling. De initiatiefneemsters hebben dit bewust niet
uitgebreid willen omschrijven omdat dat wellicht tot overregulering zou leiden.
Bij een verzekerde regeling is het de werkgever (al of niet namens het arbeidsvoorwaardenoverleg)
die met de verzekeringsmaatschappij de afspraken maakt en die in een regeling
vast legt. Het is de intentie van de initiatiefneemsters dat de werkgever
een deelnemersraad opricht die een soortgelijke status heeft als de ondernemingsraad
en die medezeggenschap uitoefent op alle punten waarop de werkgever besluiten
kan nemen met betrekking tot de pensioenregeling. Die punten zijn er minder
dan bij een pensioenfonds, maar ze zijn er wel. Zo komt het vaak voor dat
bij een verzekerde regeling de overrente in een depot gestort
wordt. Dit depot kan aangewend worden voor verbetering van de regeling, premiekorting
maar kan ook bestemd worden voor indexering. Het is zeker zinvol dat verzekerden
betrokken zijn bij het besluit omtrent bestemming van het depot. Een ander
moment waarop invloed van de verzekerden gewenst is, is bij het afsluiten
van een nieuwe overeenkomst, zoals bij verzekerde regelingen eens in de vijf
à tien jaar plaats vindt.De gedachte om ook bepalingen in het wetsontwerp op te nemen ten aanzien
van verzekerde regelingen sluit aan bij het medezeggenschapsconvenant tussen
CSO en STAR van 1998 en het concept-convenant van december 2002. Deze convenanten
bevatten een aanbeveling om medezeggenschap bij (een aantal van) deze regelingen
in te voeren door instelling van deelnemersvergaderingen. In bijlage 31 van deze reactie geven de indiensters aan waarom zij
wat dit betreft een voorkeur hebben voor deelnemersraden.De initiatiefneemsters zijn van mening dat ook de bij deze regelingen
aangesloten pensioenverzekerden recht hebben op medezeggenschap ten aanzien
van hun pensioenen. Hierbij gelden soortgelijke principiële uitgangspunten
als bij de verzekerden van pensioenfondsen (zie memorie van toelichting, hoofdstuk
2, rechtsgrond). Het gaat speciaal om het volgende. Economisch gezien vormt
de verkregen pensioenvoorziening een onderdeel van de beloning van de productiefactor
arbeid. De pensioenverzekering is er om voor de collectiviteit van verzekerden
een beloningselement te realiseren. Op grond hiervan is een verantwoordingsplicht
vereist van degene die met de verzekeringsmaatschappij de afspraken maakt
(de werkgever) ten opzichte van een orgaan dat de collectiviteit van verzekerden
vertegenwoordigt. De verzekerden zijn hier – net als bij een pensioenfonds –
crediteuren. Er bestaat nog een praktische reden om de inhoud van het wetsvoorstel
voor deze regelingen te handhaven. Hierdoor wordt het gebruik tegengegaan
van een mogelijke vluchtroute om aan de verplichtingen tot medezeggenschap
bij pensioenfondsen te ontkomen. In deze opzet wordt de ondernemingsraad betrokken
bij totstandkoming en wijziging van de pensioenregeling en wordt de deelnemersraad
daarna betrokken bij de uitvoering ervan.De initiatiefneemsters hebben evenwel op grond van het advies van de Raad
vastgesteld dat er aan het advies in deze vorm nog een aantal juridische haken
en ogen kleven. De initiatiefneemsters zijn daarom tot de (teleurstellende)
conclusie gekomen dat het beter is voor dit moment dit onderdeel van het wetsvoorstel
te laten vervallen en daarbij tegelijkertijd een beroep te doen op de regering
om de medezeggenschap van pensioenverzekerden van collectieve regelingen die
zijn ondergebracht bij verzekeraars op te nemen in de voortstellen voor de
Nieuwe Pensioenwet.d. De Raad wijst hier op een onjuiste verwijzing. De initiatiefneemsters
verontschuldigen zich voor de drukfout die hier is gemaakt: bedoeld is dat
het derde lid van artikel 6 van overeenkomstige toepassing is, i.c. dat ook
voor deelnemersraden geldt dat verenigingen die kandidaten stellen volledige
rechtsbevoegdheid dienen te hebben. In de nieuwe tekst is de tekst van het
huidige lid 4 van artikel 6a opgenomen als vierde lid, zodat er geen onduidelijkheden
meer zijn.e. Zie het antwoord op punt d.6. Overige opmerkingen met betrekking tot artikel 6ba. Wordt ondanks hetgeen hiervoor, in punt 3, door de Raad is geadviseerd,
vastgehouden aan het instemmingsrecht voor deelnemersraden, dan merkt de Raad
nog het volgende op. Het instemmingsrecht komt neer op een absoluut vetorecht.
Het voorstel voorziet er niet in, zoals in Wet op de ondernemingsraden (WOR),
wat er gebeurt als instemming onthouden wordt.Geadviseerd wordt het instemmingsrecht verder gestalte te geven conform
artikel 27 WOR.b. Het derde lid van artikel 6b heeft betrekking op pensioenvoorzieningen
die rechtstreeks bij een verzekeraar zijn ondergebracht.Hiervoor geldt hetgeen hiervoor, in punt 5, onder c, is opgemerkt met
betrekking tot artikel 6a, tweede lid.6. overige opmerkingen met betrekking tot artikel 6ba. De Raad adviseert het instemmingsrecht van de deelnemersraad (indien
dit wordt gehandhaafd) vorm te geven conform artikel 27 WOR en daarmee het
bestuur het recht van beroep te geven in geval de instemming van de deelnemersraad
niet wordt verkregen. De initiatiefneemsters stemmen hiermee in en verwijzen
verder naar hun antwoord in paragraaf 3 (instemmingsrecht van deelnemersraden).b. Deze opmerking van de Raad heeft weer betrekking op de verzekerde regeling.
De initiatiefneemsters verwijzen naar hun antwoord bij punt 5c.7. Artikel 6ca. Het nieuwe artikel 6c voorziet in faciliteiten als secretariële
ondersteuning, scholing en bijstand van deskundigen voor de deelnemersraad
als geheel, dan wel voor tenminste 10% van de leden. Uitgangspunt voor dit
artikel zijn de artikelen 17 en 18 van de WOR.In het artikel wordt, anders dan in de WOR, niet expliciet aangegeven
dat (actieve) werknemers met behoud van loon hun werkzaamheden voor de deelnemersraad
verrichten. Voorts ontstaat in combinatie met het vierde lid van het artikel
onduidelijkheid over wie die loonkosten draagt.De Raad adviseert een en ander alsnog te regelen en toe te lichten.b. Het zesde lid van artikel 6c verklaart de eerste vijf leden van het
artikel ten aanzien van een deelnemersraad van overeenkomstige toepassing
op de werkgever in het geval de pensioenvoorziening rechtstreeks bij een verzekeraar
is ondergebracht.Hiervoor geldt de hiervoor, in punt 5, onder b, gemaakte opmerking dat
het voorstel met betrekking tot rechtstreeks bij een verzekeraar ondergebrachte
pensioenvoorzieningen juridisch noch praktisch is in te passen. Dit blijkt
ook uit bijvoorbeeld het vierde lid van het onderhavige artikel, dat als volgt
is toegelicht: «De deelnemersraad is een orgaan van het pensioenfonds
en werkt ten behoeve van het fonds. Het spreekt dan ook vanzelf dat de kosten
die het werk van de raad met zich meebrengt ten laste van dat fonds komen.»
Deze toelichting is niet te rijmen met de in het zesde lid bedoelde situatie
van een rechtstreeks verzekerde pensioenvoorziening.De Raad adviseert het zesde lid te schrappen.7. Artikel 6ca. De Raad adviseert duidelijkheid te geven over de loondoorbetaling van
de werknemers in de deelnemersraad. De initiatiefneemsters zijn verbaasd over
deze opmerking van de Raad, omdat dit in de huidige PSW ook niet is geregeld.
Dit wetsontwerp heeft tot doel om de PSW te wijzigen ten aanzien van de medezeggenschap
van gepensioneerden. Waar men in de PSW het niet nodig heeft geacht dit te
regelen menen de initiatiefneemsters, mede in het kader van het vermijden
van overregulering, dit thans ook niet te moeten doen. Overigens zijn zij
er steeds van uitgegaan dat de werkgever het loon doorbetaalt, omdat anders
niet te verwachten is dat werknemers zich zullen melden voor de functie van
deelnemersraadslid of bestuurslid. Dat blijkt ook uit de tekst van het vierde
lid van artikel 6c, waarin staat dat de kosten die redelijkerwijs noodzakelijk
zijn voor de vervulling van de taak van de deelnemersraad voor rekening komen
van het fonds. De loonkosten van de werknemers in de deelnemersraad zijn kosten
van het pensioenfonds. Als een werkgever die kosten in rekening wil brengen
bij het fonds kan hij dat doen. De initiatiefneemsters menen dat dat niet
wettelijk hoeft te worden geregeld, maar onderling geregeld kan worden in
de overeenkomst tussen de werkgever en het fonds; mocht te zijner tijd de
opdrachtbrief worden ingevoerd, dan kan dit ook daarin worden opgenomen.b. Aangezien de voorstellen betreffende de verzekerde regelingen zijn
vervallen behoeven de opmerkingen van de Raad geen reactie meer.8. Artikel 6dHet nieuwe artikel 6d regelt het recht van de deelnemersraad om tegen
een besluit van het bestuur in beroep te gaan bij de ondernemingskamer (huidige
artikel 6c). De bepaling is aangepast als gevolg van het invoeren van het
instemmingsrecht voor de deelnemersraad en van het beroepsrecht voor minderheden
uit de deelnemersraad.Voorzover ondanks hetgeen hiervoor, in punt 3 respectievelijk punt 2 is
opgemerkt, wordt vastgehouden aan het instemmingsrecht voor deelnemersraden
en het doorbreken van de pariteit in het bestuur, merkt de Raad het volgende
op.a. Gelet op de in artikel 6 voorgestelde samenstelling van het bestuur
van het pensioenfonds maken werknemers en gepensioneerden reeds de meerderheid
in het bestuur uit, waarmee zij een beslissende stem hebben in de besluiten
van het fonds. Daarmee is het nut van een beroepsrecht onduidelijk. Eerder
bestaat het risico dat het overleg in het bestuur gefrustreerd wordt doordat
een deel van de bestuursleden via de deelnemersraad tegen een bestuursbesluit
in beroep kan gaan.In de tweede plaats leidt het beroepsrecht tot fricties met het instemmingsrecht
dat voor dezelfde besluiten geldt. Indien een besluit niet in overeenstemming
met het instemmingsrecht is genomen, passen daar maatregelen bij als de mogelijkheid
van nietigverklaring, zoals ook voorzien in artikel 27 WOR, en niet een marginale
toetsing zoals voorzien in het vierde lid van artikel 6d. Het voorgestelde
beroepsrecht voor een minderheid uit de deelnemersraad tegen een besluit op
grond van het feit dat dit niet in overeenstemming is met het standpunt van
deze minderheid, leidt zelfs tot strijdigheid met het instemmingsrecht.De Raad adviseert het beroepsrecht in samenhang met de voorgestelde bepalingen
ten aanzien van de samenstelling van het bestuur en ten aanzien van het instemmingsrecht
voor deelnemersraden te heroverwegen.Wordt niettemin vastgehouden aan het beroepsrecht, dan merkt de Raad nog
het volgende op.b. Het eerste lid van het huidige artikel 6c is ongewijzigd vernummerd
tot eerste lid van artikel 6d.Dit lid behoeft echter aanpassing in verband met het invoeren van het
instemmingsrecht voor de deelnemersraad en van het beroepsrecht voor minderheden
uit de deelnemersraad. Hierbij dient aan de orde te komen in hoeverre in de
nieuwe situatie nog behoefte bestaat aan de in het eerste lid opgenomen kennisgevingsverplichting
met betrekking tot door de deelnemersraad uitgebrachte adviezen nu daar geen
beroepsmogelijkheid meer voor bestaat. Voorts dient de vraag te worden beantwoord
of een dergelijke verplichting ook zou moeten gelden voor gevallen waarin
besluiten ter instemming zijn voorgelegd. De Raad adviseert het voorstel in
het licht van het voorgaande aan te passen.c. In de huidige regeling geldt het beroepsrecht voor alle besluiten aangaande
aangelegenheden waarover een advies, al dan niet uit eigen beweging, wordt
uitgebracht. In de nieuwe situatie geldt het beroepsrecht alleen voor de in
artikel 6b, eerste lid, bedoelde besluiten waarvoor het pensioenfonds instemming
behoeft van de deelnemersraad. Besluiten over aangelegenheden waarvoor geen
instemmingseis geldt, maar waar wel advies over is uitgebracht, kunnen niet
aan de beroepsrechter worden voorgelegd. Dit kan bijvoorbeeld een besluit
betreffen tot het nemen van maatregelen van algemene strekking. Bij een vorige wijziging van de PSW1 is de
reikwijdte van het beroepsrecht uitgebreid aan de orde geweest. De Raad adviseerde
toen onder meer om het beroepsrecht in ieder geval niet toe te kennen met
betrekking tot het nemen van maatregelen van algemene strekking, omdat dit
tot verschillende interpretaties kan leiden. De regering meende de beroepsmogelijkheid
met betrekking tot maatregelen van algemene strekking te moeten handhaven.
Zij beargumenteerde dit in het nader rapport als volgt.«Het gaat hierbij
om maatregelen die het fonds in zijn algemeenheid of groepen van deelnemers
aangaan. Zo valt bijvoorbeeld het actuele en voor in het bijzonder gewezen
deelnemers zo belangrijke onderwerp aanwending van overreserves onder deze aangelegenheid. Het kabinet ziet niet in waarom het begrip«maatregelen
van algemene strekking», dat ook in andere regelgeving wordt gebruikt,
tot onduidelijkheid met betrekking tot de interpretatie zou leiden.»1De Raad adviseert, gelet op het voorgaande, te beargumenteren
waarom bij besluiten die niet vallen onder de instemmingseis, maar waarover
wel advies is uitgebracht, geen behoefte bestaat aan het beroepsrecht.8. Artikel 6da. De Raad merkt in de eerste plaats op dat de werknemers en gepensioneerden
in het bestuur de meerderheid vormen en dat daarmee het nut van het beroepsrecht
onduidelijk is. Volgens de initiatiefneemsters veronderstelt de Raad hier
kennelijk dat de werknemers en de gepensioneerden altijd een gelijk belang
hebben. Dit is vaak niet het geval, zoals de Raad zelf heeft geconstateerd
in paragraaf 2 en ook door het kabinet en het parlement is erkend (zie
ondermeer nota bij wetsvoorstel 26 674, nr. 5 en 6), evenals door het
Instituut Nyfer (zie paragraaf 2). Ook de ervaring bij verschillende
pensioenfondsen geeft dit aan. Allereerst is er het voor de hand liggende
gezamenlijke korte(re) termijn belang van de werkgever(s) en de werknemers
bij een lage premie, terwijl gepensioneerden gebaat zijn bij een goede indexering.
Maar er is een veel belangrijker punt waardoor werkgever(s) en werknemers
vaak hetzelfde standpunt zullen innemen. Veel besluiten die het pensioenfondsbestuur
neemt zijn het gevolg van overeenkomsten die tussen werkgever(s) en werknemers
zijn gesloten in het arbeidsvoorwaardenoverleg. Diezelfde werkgever(s) en
werknemers vormen het bestuur van het pensioenfonds (vaak zelfs dezelfde personen).
Werkgever(s) en werknemers is er alles aan gelegen om het in arbeidsvoorwaardenoverleg
bereikte akkoord te kunnen uitvoeren; zij hebben dus in het pensioenfondsbestuur
hetzelfde belang, terwijl dat niet het belang van de gepensioneerden hoeft
te zijn. Ook blijkt in de praktijk de positie van de werknemersvertegenwoordigers
vaak ondergeschikt aan die van de werkgeversvertegenwoordigers. De reden daarvan
is dat naast hun verhouding als bestuursleden van de stichting er ook een
hiërarchische verhouding bestaat tussen hen bestaat, namelijk die van
baas en ondergeschikte. De werknemersleden zullen dus ook om die reden vaak
met hun werkgever(s) meestemmen. Door de dubbele functie die de werkgever(s)
en de werknemers hebben (arbeidsvoorwaardenoverleg en fondsbestuur) komen
de rechten van de gepensioneerden vaak in het gedrang. Vooral voor gepensioneerden
is het beroepsrecht dus van groot belang en de enige mogelijkheid hun recht
te kunnen krijgen. Natuurlijk kent de Nederlandse rechtsspraak diverse mogelijkheden
voor minderheden in de deelnemersraad om hun recht te krijgen. Een belangrijke
belemmerende factor daarbij, echter, vormt het kostenaspect. Procesvoeren
is duur en gepensioneerden hebben veelal daarvoor niet de financiële
mogelijkheden; voor zover ze enig kapitaal daartoe bijeen kunnen brengen staat
het in geen verhouding tot de bedragen waarover fondsbesturen kunnen beschikken.
Dat zou dus een zeer ongelijke strijd zijn. Bij het «fair-play-beginsel»
behoort uiteraard ook «equality of arms». De initiatiefneemsters
tekenen daar nog bij aan dat het recht van beroep niet a-priori inhoudt dat
een minderheid van de deelnemersraad haar zin krijgt. Het betekent alleen
dat een onafhankelijke instantie de besluitvorming onder de loep neemt en
beziet of aan alle partijen recht is gedaan.De initiatiefneemsters wijzen voorts op de functiescheiding tussen de
leden van de deelnemersraad en de leden van het bestuur en de daaruit voortvloeiende
verschillen in verantwoordelijkheden. Bovendien kan binnen de voorgestelde
wetsbepalingen over de bestuurssamenstelling in de fondsbesturen een evenwicht
in zetels blijven bestaan tussen de vertegenwoordigers van de werkgevers enerzijds
en van de werknemers en van de gepensioneerden anderzijds.In de tweede plaats signaleert de Raad mogelijke fricties van het beroepsrecht
met het instemmingsrecht en meent dat, in geval een besluit in strijd met
het instemmingsrecht wordt genomen, nietigverklaring een betere mogelijkheid
is dan marginale toetsing door de ondernemingskamer. De initiatiefneemsters
kunnen zich wel vinden in deze opmerking van de Raad over de nietigverklaring
voor zover het de beroepsmogelijkheid van de hele deelnemersraad aangaat.
Zij hechten er evenwel aan de beroepsmogelijkheid voor de minderheid van de
deelnemersraad op de ondernemingskamer te handhaven. De Raad
ziet in deze mogelijkheid een strijdigheid met het instemmingsrecht. De initiatiefneemsters
delen deze mening niet. Allereerst constateren initiatiefneemsters dat de
Raad veronderstelt dat een minderheid in beroep zou willen gaan op «op
grond van het feit dat dit [besluit van de deelnemersraad] niet in overeenstemming
is met het standpunt van de minderheid». Indien dit inderdaad voor een
minderheid de grond voor een beroep zou zijn, dan heeft de Raad gelijk, maar
daarbij moet gelijktijdig geconstateerd worden dat de kans van slagen van
zo'n beroep nagenoeg nihil is en dit bovendien wordt uitgesloten door het
vierde lid van artikel 6c. Dat bepaalt dat de werkelijke grond voor een beroep
op de ondernemingskamer de evenwichtige belangenbehartiging dient te zijn.
Verder stellen initiatiefneemsters dat het instemmingsrecht en het beroepsrecht
twee totaal verschillende zaken zijn. Het instemmingsrecht van de deelnemersraad
impliceert dat bij meerderheid een besluit wordt genomen. Het beroepsrecht
voor een minderheid betekent dat een minderheid aan een neutrale instantie
kan vragen of dat besluit rechtvaardig was en op de juiste wijze tot stand
is gekomen. De initiatiefneemsters wijzen erop dat in veruit de meeste ondernemingen
en bedrijfstakken de gepensioneerden in de minderheid zijn. Zoals hiervoor
reeds is aangegeven zullen besluiten van het arbeidsvoorwaardenoverleg (=
werkgever(s) en werknemers) veelal in het fondsbestuur (meerderheid werkgever(s)
en werknemers) worden overgenomen na een positief advies van de deelnemersraad
(meerderheid actieve werknemers). Gepensioneerden komen in het arbeidsvoorwaardenoverleg
niet voor en in het bestuur en de deelnemersraad vormen zij doorgaans een
minderheid. De kans dat voor gepensioneerden nadelige besluiten worden genomen
is dus zeer wel aanwezig. Dat dit niet alleen theorie is moge blijken uit
verschillende rechtszaken die gepensioneerden ten koste van zware financiële
offers hebben aangespannen tegen hun pensioenfondsen. Daarom is het essentieel
dat een minderheid van een deelnemersraad de mogelijkheid van beroep heeft.
Bovendien menen de initiatiefneemsters dat door de aanwezigheid van deze beroepsmogelijkheid
de besluitvorming in bestuur en deelnemersraad evenwichtiger zal plaatsvinden
(preventieve werking).b. De Raad wijst erop dat artikel 6d niet is aangepast aan de wijziging
van artikel 6b.De initiatiefneemsters zijn met de Raad eens dat artikel 6d eveneens aangepast
had moeten worden door de referentie aan artikel 6b, eerste lid te laten vervallen.
Zij zullen het tevens aanpassen aan het instemmingsrecht. Het artikel is nog
steeds nodig, ondermeer omdat voor minder belangrijke zaken het klachtrecht
nog blijft bestaan.c. De Raad vraagt zich af waarom het beroepsrecht niet van toepassing
is op onderwerpen waarop het klachtrecht van toepassing is, waaronder «maatregelen
van algemene strekking». De initiatiefneemsters hebben gemeend het instemmingsrecht
en het beroepsrecht uitsluitend toe te moeten passen op een beperkt aantal
concreet genoemde hoofdzaken. Het door de Raad genoemde onderwerp van aanwending
van overreserves valt naar hun mening onder artikel 6b, eerste lid onder b
en d.9. Overige opmerkingena. In het tot artikel 6e vernummerde artikel 6d is het klachtrecht voor
de deelnemersraad vastgelegd. In dit artikel worden geen wijzigingen voorgesteld.
Door de verwijzing in het eerste lid naar artikel 6b, eerste lid, wordt de
toepassing van het klachtrecht echter beperkt tot aangelegenheden waarvoor
het pensioenfonds instemming behoeft. Het klachtrecht geldt niet meer voor
aangelegenheden waarvoor geen instemmingseis geldt, maar waarover wel een
advies wordt uitgebracht.De vraag of de gesignaleerde beperking van het klachtrecht wenselijk is,
behoeft beantwoording in de toelichting. Dat geldt evenzeer voor de vraag
in hoeverre voor aangelegenheden waarvoor instemmingsrecht bestaat, nog behoefte
is aan een klachtrecht.De Raad adviseert in de toelichting op een en ander in te gaan en zo nodig
artikel 6d aan te passen.b. Artikel 20 PSW bevat bepalingen inzake het toezicht op de uitvoering
van de wet en de artikelen 23a en 23b bevatten bepalingen met betrekking tot
de bevoegdheid van de Pensioen- en Verzekeringskamer tot het
opleggen van een last onder dwangsom en een bestuurlijke boete terzake van
bepaalde overtredingen.Deze artikelen dienen in verband met de voorgestelde wijzigingen te worden
aangepast. De Raad adviseert daartoe.9. Overige opmerkingena. De Raad signaleert dat in artikel 6e ten onrechte uitsluitend wordt
verwezen naar artikel 6b, eerste lid. Dit is inderdaad te beperkt. Het klachtrecht
zal ook betrekking gaan hebben op artikel 6b, zesde lid. Dit zal aan de tekst
toegevoegd worden. Het klachtrecht als zodanig kan blijven bestaan omdat dat
een lagere drempel heeft dan het beroepsrecht.b. De Raad wijst erop dat in verband met de voorgestelde wijzigingen tevens
de artikelen 20, 23a en 23b dienen te worden aangepast. Dit is juist. De initiatiefneemsters
hebben dit verwerkt in het gewijzigde wetsvoorstel.Artikel 20 ziet op de aanwijzingsbevoegdheid van de Minister met betrekking
tot Pensioen- & en Verzekeringskamer. Voorgesteld wordt om daarbij artikel
6d, dat betrekking heeft op het klachtrecht, op te nemen in plaats van artikel
6c. Bij de wetswijziging van 23 juni 2000 (Stb. 2000, 256) is het klachtrecht
reeds verplaatst naar artikel 6d, maar is verzuimd artikel 20 daarop aan te
passen.Voorgesteld wordt om in artikel 23a te voorzien in de mogelijkheid van
een door de Pensioen- & Verzekeringskamer op te leggen dwangsom wanneer
het bestuur van een pensioenfonds geen uitvoering geeft aan het bepaalde in
artikel 6, eerste lid. Geconstateerd is dat bij de wijziging van de PSW van
23 juni 2000 (Stb. 2000, 256) de inhoud van artikel 6c, vijfde lid, is verplaatst
naar artikel 6d, derde lid, zonder de bijbehorende aanpassing van artikel
23a. Daarin wordt nu alsnog voorzien, de inhoud van artikel 6d, derde lid,
ondergaat als gevolg van dit wetsvoorstel geen inhoudelijke wijziging. In
het kader wordt dit wetsvoorstel wordt de inhoud van artikel 6b, vierde lid,
verplaatst naar artikel 6b, tiende lid. Daarom is aanpassing van artikel 23a
op dat punt noodzakelijk.De beide hiervoor genoemde wijzigingen in zake artikel 6b en 6d die ten
aanzien van artikel 23a, eerste lid, noodzakelijk zijn, zijn ook verwerkt
in artikel 23b.10. Voor redactionele kanttekeningen verwijst het college naar de bij
het advies behorende bijlage.De waarnemend Vice-President van de Raad van State,P. van Dijk10. Redactionele kanttekeningenDe Raad stelt enkele kleine redactionele wijzigingen voor. De initiatiefneemsters
kunnen zich daarin vinden, met uitzondering van één punt: bij
het vijfde streepje adviseert de Raad om in artikel 6 in de tweede volzin
«de» te vervangen door «hun». Het komt de initiatiefneemsters
voor dat dit niet nodig en qua Nederlands ongewenst is, omdat na «de
geleding» staat «waarvoor zij kandidaten stellen». Hier
kan naar hun oordeel geen misverstand over bestaan.In de memorie van toelichting staat in de laatste alinea betreffende artikel
I, onderdeel A, eerste lid de zin: «Analoog dient de Wet betreffende
verplichte deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds te worden aangepast».
Die zin berust op een misverstand en dient te vervallen.11. Slotopmerkingen van de initiatiefneemstersDe initiatiefneemsters hebben nog enkele aanpassingen in het wetsvoorstel
aangebracht die niet direct uit het advies van de Raad van State voortvloeien,
maar die er wel verband mee houden. Tevens is van de gelegenheid gebruik gemaakt,
in overleg met het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, om nog
enkele wijzigingen aan te brengen. Het gaat hierbij om:• Het aanbrengen van een meer logische opbouw in het wetsvoorstel
(verbeterde systematiek).• Het aanbrengen van enkele extra redactionele verbeteringen en eenduidig
gebruik van begrippen (met name «bestuur» versus «bevoegd
gezag»).• Het opnemen van een bepaling in verband met het eventueel overmatig
gebruik van een deelnemersraad. Dit betreft het nieuwe artikel 6f lid 6. Dit
betreft tevens de kosten van rechtsgedingen zoals in het nieuwe artikel 6c
lid 9.• Het opnemen van een artikel over overgangsrecht (nieuw artikel
III).Het aanpassen van artikel 4, vijfde lid met betrekking tot de inhoud van
statuten en reglementen van pensioenfondsen aan de voorgestelde wijzigingen.GiskesVan GeenBijlage bij het advies van de Raad van State van 5 augustus
2002, no. W12.020220/IV, met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging
geeft.Wetsvoorstel– In Artikel I, onderdeel A, in het eerste lid, eerste volzin, van
artikel 6, «dienen» vervangen door: zijn. Voorts «te zijn»
laten vervallen (aanwijzing 53 van de Aanwijzingen voor de regelgeving (Ar)).– In Artikel I, onderdeel A, in het eerste lid, tweede volzin, van
artikel 6, «moeten» vervangen door: bezetten. Voorts «bezetten»
laten vervallen (aanwijzing 53 Ar).– In Artikel I, onderdeel A, in het eerste lid, vijfde volzin, van
artikel 6, in verband met mogelijke verwarring over de groep waarop de zin
betrekking heeft, «Deze» vervangen door: De.– In Artikel I, onderdeel A, in het tweede lid, eerste volzin, van
artikel 6, «door belanghebbenden» vervangen door: door de belanghebbenden.– In Artikel I, onderdeel A, in het tweede lid, tweede volzin, van
artikel 6, «plaats vindt» vervangen door: plaatsvindt ,. Voorts
«binnen de geleding» vervangen door: binnen hun geleding.– In Artikel I, onderdeel B, aanhef, «Artikel 6A» vervangen
door: Artikel 6a.– In Artikel I, onderdeel B, in het eerste lid, vierde volzin, van
artikel 6a, «Alle» vervangen door: De.– In Artikel I, onderdeel B, in het derde lid, eerste volzin, van
artikel 6a, «door belanghebbenden» vervangen door: door de belanghebbenden.– In Artikel I, onderdeel C, in het eerste lid, onderdeel b, van
artikel 6b, «de artikelen 10 en 11» vervangen door: de artikelen
9c en 10b.– In Artikel I, onderdeel C, in het eerste lid, onderdeel c, van
artikel 6b, «de ingegane pensioenen» vervangen door: ingegane
pensioenen.– In Artikel I, onderdeel C, in het eerste lid, onderdeel d, van
artikel 6b, «onder a» vervangen door: onder onderdeel a.– In Artikel I, onderdeel C, het tot vierde en vijfde lid vernummerde
tweede en derde lid van artikel 6b, aanpassen aan het gewijzigde eerste lid
en het ingevoegde tweede lid van artikel 6b.– In het tot artikel 6e vernummerde artikel 6d in het eerste lid
«artikel 6c» vervangen door: artikel 6d.Memorie van toelichting– In de laatste alinea van hoofdstuk 2 «bedrijfspensioenfondsen»
vervangen door: bedrijfstakpensioenfondsen.– In de artikelsgewijze toelichting telkens na de onderdeelaanduiding
het desbetreffende artikel noemen.– De laatste alinea van de toelichting op artikel I, onderdeel A,
eerste lid, aanpassen in verband met de vervanging van de Wet betreffende
verplichte deelneming in een bedrijfspensioenfonds door de Wet verplichte
deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds 2000.XNoot1Kamerstukken II 2001/02, 28 294, nr. 1.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Advies no.W12.99 0096/IV, Kamerstukken II 1998/99, 26 674, B,
punt 2.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Wijziging van de Pensioen- en spaarfondsenwet met betrekking tot de medezeggenschap
van gepensioneerden en de gelijkstelling in pensioenregelingen van geregistreerde
partners met gehuwden; kamerstukken II 1998/99, 26 674, B.XNoot1Kamerstukken II 1998/99, 26 674, B, punt 3a. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28354-A.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl