Vaststelling begroting van het BTW-compensatiefonds voor het jaar 2010; Memorie van Toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST132843B
 2009-2010
 
 32 123 G
 Vaststelling van de begrotingsstaat van het BTW-compensatiefonds voor
het jaar 2010
 
 
 
 
 Nr. 
 2
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 INHOUDSOPGAVE blz. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 A.
 
 
 Artikelsgewijze toelichting bij het begrotingswetsvoorstel
 
 
 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 
 
 Begrotingstoelichting
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Leeswijzer
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 Het beleid
 
 
 4
 
 
 
 2.1
 De beleidsagenda
 4
 
 
 2.2
 Het BTW-compensatiefonds
 5
 
 
 
 2.2.1 Algemene Beleidsdoelstelling
 5
 
 
 
 2.2.2 Budgettaire gevolgen van
beleid
 5
 
 
 
 2.2.3 Operationele Beleidsdoelstelling
 6
 
 
 
 2.2.4 Overzicht
onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van beleid
 7
 
 
 
 
 
 
 
 
 3
 
 
 Verdieping
 
 
 8
 
 
 
 3.1
 Ramingsystematiek
 8
 
 
 3.2
 Budgettaire mutaties tussen begroting
2009 en 2010
 8
 
 
 
 
 
 
 
 
 4
 
 
 Bijlage moties en toezeggingen
 
 
 9
 
 
 
 
 
 A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL
 Wetsartikel 1
 De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting, worden
op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk
bij de wet vastgesteld. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om de begrotingsstaat
van het BTW-compensatiefonds voor het jaar 2010 vast te stellen.
 
 Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting
voor het jaar 2010. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen
in de Miljoenennota 2010.
 
 Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten voor het jaar 2010 vastgesteld. Het in de begroting opgenomen
begrotingsartikel wordt in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht
(de zgn. begrotingstoelichting).
 
 De Minister van Financiën,
 W. J. Bos
 
 B. BEGROTINGSTOELICHTING
 1. LEESWIJZER
 Wat is het BTW-compensatiefonds eigenlijk? Hoe worden de uitgaven van
het BTW-compensatiefonds geraamd? Hoe wordt het effect van het BTW-compensatiefonds
geëvalueerd? In de begroting van het BTW-compensatiefonds wordt antwoord
gegeven op deze vragen en op nog veel meer.
 Deze begroting maakt onderdeel uit van de Rijksbegroting, maar heeft daarbinnen
wel een eigen karakter. Zo gaat deze begroting over een fonds, niet over een departement, en deze begroting heeft –
in tegenstelling tot veel andere begrotingen – slechts één
beleidsartikel: het BTW-compensatiefonds.
 
 Hoofdstuk 2 bevat de beleidagenda en het beleidartikel en behandelt daarmee
het beleid van het BTW-compensatiefonds. In de
beleidsagenda wordt de achtergrond van het BTW-compensatiefonds uitgelegd
en komen de prioriteiten voor het jaar 2010 aan de orde. In het beleidsartikel
worden bijvoorbeeld de uitgaven en ontvangsten, maar ook het instrumentarium
van het BTW-compensatiefonds uitgelegd.
 Hoofdstuk 3 bevat de ramingsystematiek van het BTW-compensatiefonds en
een toelichting op de budgettaire mutaties binnen het BTW-compensatiefonds
van afgelopen jaar – het zogenaamde verdiepingshoofdstuk. Tenslotte geeft hoofdstuk 4 een overzicht van de moties en toezeggingen.
 2. HET BELEID
 2.1 DE BELEIDSAGENDA
 Waarom een BTW-compensatiefonds?
 Indien provincies, gemeenten en Wgr-plusregio’s werk zelf doen (oftewel «inbesteden»),
wordt er btw betaald over de ingekochte goederen.
Wanneer provincies, gemeenten en Wgr-plusregio’s het werk uitbesteden,
moeten zij btw betalen over het totale werk. Dit laatste geldt bijvoorbeeld
voor het uitbesteden van het onderhoud van straten of het onderhoud van provincie-
en gemeentegebouwen. De btw beïnvloedt derhalve de afweging tussen het
uitbesteden van werkzaamheden en het zelf uitvoeren van werkzaamheden, immers,
de btw kan in de kostenafweging net dát verschil maken dat de keuze
tussen uitbesteden of inbesteden doet doorslaan. De te betalen btw vormt daarmee
een mogelijk obstakel voor een doelmatigere bedrijfsvoering en het BTW-compensatiefonds
beoogt een eind te maken aan de btw als bepalende factor in het afwegingsproces.
Hiertoe compenseert het fonds provincies, gemeenten en Wgr-plusregio’s
voor de btw over niet-ondernemersactiviteiten.
 2.2. BELEIDSARTIKEL: HET BTW-COMPENSATIEFONDS
 2.2.1 Algemene beleidsdoelstelling
 Gemeenten, provincies en Wgr-plusregio’s hebben
de mogelijkheid om een evenwichtige keuze te maken tussen in- en uitbesteding.
 Omschrijving van de samenhang in het beleid
 Het BTW-compensatiefonds beoogt een eind te maken aan de factor btw bij
de afweging tussen uitbesteden en inbesteden. Dit krijgt vorm door betaalde
btw over niet-ondernemersactiviteiten terug te geven aan provincies, gemeenten
en Wgr-plusregio’s (’level playing field’). Voorbeelden
hiervan zijn (het uitbesteden van) taken als de inzameling van huisvuil, het
onderhoud aan gebouwen, het straatbeheer, schoonmaakactiviteiten, archivering,
ingenieurswerkzaamheden en groenbeheer.
 Verantwoordelijkheid
 De minister van Financiën is verantwoordelijk voor:
 • verstrekken, verzamelen en controleren van de opgaafformulieren
en het uitbetalen van de compensabele btw
 • beheer van het BTW-compensatiefonds.
 Externe factoren
 Het behalen van deze doelstelling hangt af van de mate waarin de klantgroep
van het BTW-compensatiefonds – gemeenten, provincies en Wgr-plusregio’s –
daadwerkelijk gebruik maakt van het fonds indien er een afweging gemaakt moet
worden tussen uit- en inbesteden.
 2.2.2 Tabel Budgettaire gevolgen van Beleid 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel Budgettaire Gevolgen Van Beleid
(x € 1 000)
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 2 580 059
 
 
 2 670 403
 
 
 2 737 209
 
 
 2 787 661
 
 
 2 789 375
 
 
 2 789 375
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 w.v. gemeenten en Wgr-plusregio’s
 2 345 220
 2 428 303
 2 490 217
 2 536 206
 2 536 206
 2 536 206
 
 
 w.v. provincies
 234 839
 242 100
 246 992
 251 455
 253 169
 253 169
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 2 580 059
 
 
 2 670 403
 
 
 2 737 209
 
 
 2 787 661
 
 
 2 789 375
 
 
 2 789 375
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Uitgaven
 Gemeenten declareren in absolute zin meer
btw bij het BTW-compensatiefonds dan provincies. Dit declaratiepatroon ligt
in het verlengde van de ruimere budgettaire mogelijkheden van gemeenten ten
opzichte van provincies, het Gemeentefonds is namelijk groter dan het Provinciefonds.
 In relatieve zin declareren de provincies
meer bij het BTW-compensatiefonds. De provincies zijn vooral actief op het
gebied van verkeer en vervoer, een uitgavencategorie die veelal voor compensatie
van btw-bedragen in aanmerking komt. Dit is een mogelijke oorzaak voor het
feit dat provincies in vergelijking tot gemeenten een relatief groot beroep
doen op het BTW-compensatiefonds.
 Ontvangsten
 De ontvangsten zijn gelijk aan de uitgaven omdat de terugbetaalde btw-bedragen
tevens belastinginkomsten zijn (zie ook begroting IXB Financiën).
 Apparaat
 De begroting van het BTW-compensatiefonds kent géén apparaatsuitgaven.
De personeelskosten en materiële kosten voor het beheer van het fonds
zijn in de begroting van het ministerie van Financiën opgenomen (IXB).
De Belastingdienst draagt zorg voor de uitvoering van het BTW-compensatiefonds.
 2.2.3 Operationele doelstelling
 De Belastingdienst compenseert gemeenten, provincies en
Wgr-plusregio’s voor betaalde btw over niet-ondernemersactiviteiten.
 Motivatie
 De Belastingdienst geeft btw-bedragen over niet-ondernemersactiviteiten
terug aan gemeenten, provincies en Wgr-plusregio’s, zodat de btw geen
belemmering vormt in de afweging tussen uitbesteden of zelf uitvoeren.
 Instrumenten
 • Compensatie
 Het verstrekken en verzamelen van opgaafformulieren en het compenseren
van de btw over niet-ondernemersactiviteiten.
 • Controle
 Controleren op de toepassing van de Wet op het BTW-compensatiefonds door
de Belastingdienst.
 Controlebeleid
 De algemene beleidsdoelstelling van de Belastingdienst is het onderhouden
en versterken van compliance bij belastingplichtigen. Om dat te bereiken zet de Belastingdienst meerdere toezichtinstrumenten
in. Een van die instrumenten is het horizontaal toezicht, waarbij de relatie
is gebaseerd op vertrouwen. De vorm en intensiteit van het toezicht van de
Belastingdienst wordt daarbij aangepast aan de interne organisatie van de
gemeenten en provincies.
 Een goede interne beheersing bij gemeenten en provincies van de gehele
fiscale problematiek, inclusief btw-compensatie, is een belangrijke voorwaarde.
In het traject naar horizontaal toezicht werkt een gemeenten/provincie aan
haar interne procedures met als doel het opstellen en indienen van aanvaardbare
aangiften en opgaven voor het BTW-compensatiefonds.
 
 In 2008 zijn 3 pilots ingesteld. De ervaringen waren positief. In 2009
is daarop bij 45 gemeenten een horizontaal toezichtstraject gestart.
 
 Het streven is om, gegeven de inzetbare capaciteit, bij zoveel mogelijk
provincies en gemeenten een horizontaal traject te starten. In het traject
naar horizontaal toezicht wordt door de Belastingdienst systematisch nagegaan
hoe door de betreffende provincie of gemeente de fiscale risico’s worden
afgedekt.
 De verwachting is dat het aantal horizontale afspraken de komende jaren
met circa 50 zal groeien.
 
 Omdat de kans op fouten aanzienlijk kleiner is geworden vanwege het verbeteren
van de toepassing van de regelgeving door de gemeentes en provincies wordt
het aantal traditionele BCF-controles vanaf 2009 verminderd. Een traditioneel
onderzoek wordt alleen nog ingesteld indien daar gerede aanleiding
voor is. Deze onderzoeken worden uitgevoerd conform de controleaanpak Belastingdienst.
Dit laat onverlet dat de reeds voor 2009 aangekondigde 25 controles uitgevoerd
zullen worden.
 2.2.4 Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en
doeltreffendheid van beleid 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoekonderwerp
 AD of OD
 A. StartB. Afgerond
 Vindplaats
 
 
 
 Beleidsdoorlichting
 
 Evaluatie van het BTW-compensatiefonds
 AD
 A. 2009B. 2010
 N.v.t.
 
 
 
 
 De effectiviteitsevaluatie naar het BTW-compensatiefonds zal in 2009 starten
en in 2010 afgerond worden. De evaluatie zal de vorm krijgen van een beleidsdoorlichting,
dat wil zeggen dat het bestaansrecht van het fonds onder de loep wordt genomen
en ook dat de evaluatie een synthese zal bevatten van de eerder gehouden onderzoeken.
Zo worden de uitkomsten van de eerder gehouden evaluatie naar de beleving
en omvang van de administratieve lasten bijvoorbeeld in de beleidsdoorlichting
meegenomen. Naar verwachting zal deze evaluatie in het voorjaar van 2010 afgerond
zijn en ook dan zal bezien worden of de uitkomsten van de evaluatie reden
geven tot een beleids- danwel uitvoeringsaanpassing. De evaluatie zal in 2010
besproken worden in het Bestuurlijk Overleg Financiële Verhoudingen (BOFV)
dat periodiek gehouden wordt met de gemeenten en provincies.
 3. VERDIEPINGSHOOFDSTUK
 3.1 Ramingsystematiek
 De meerjarige raming van de btw-bedragen is gebaseerd op:
 1. Definitieve beschikking door de inspecteurs over het fiscaal jaar 2008
 2. Raming van de voorschotten over 2009;
 3. Kasontwikkeling BCF-declaraties.
 
 1. Definitieve beschikking door de inspecteurs over
het fiscaal jaar 2008
 De gehele definitieve beschikking over het fiscaal jaar 2008 – welke
in 2009 wordt uitbetaald – wordt betrokken bij de inschatting van de
meerjarige raming van de btw-bedragen.
 2. Raming van de voorschotten over 2009
 Omdat ten tijde van het drukken van deze begroting nog niet het gehele
jaar 2009 bevoorschot is, wordt aan de hand van de bekende voorschotgegevens
het gehele kalenderjaar geraamd.
 3. Kasontwikkeling BCF-declaraties
 Vervolgens is beoordeeld of de uitkomst van de ramingen in lijn is met
de ontwikkeling van het kasverkeer gedurende het jaar 2009.
 3.2 Budgettaire mutaties tussen begroting 2009 en
2010
 Onderstaande tabel geeft de verschillen weer tussen de stand van de 1ste suppletore begroting van 2009 en de
ontwerpbegroting van 2010. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (x € 1 000)
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 Stand 1ste suppletore begroting
2009
 
 
 2 422 432
 
 
 2 512 776
 
 
 2 579 582
 
 
 2 630 034
 
 
 2 631 748
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Extrapolatie
 
 
 
 
 
 2 631 748
 
 
 Voorlopige realisatiecijfers
 157 627
 157 627
 157 627
 157 627
 157 627
 157 627
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2010
 
 
 2 580 059
 
 
 2 670 403
 
 
 2 737 209
 
 
 2 787 661
 
 
 2 789 375
 
 
 2 789 375
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 
 Voorlopige realisatiecijfers (+ € 158 miljoen)
 
 De Jaarbeschikkingen over 2008, de ingediende voorschotverzoeken over
2009 en de uitbetaalde btw-bedragen in de eerste helft van het jaar 2009 leiden
tot een opwaartse bijstelling van het BTW-compensatiefonds met ca. € 158
miljoen.
 4. BIJLAGE MOTIES EN TOEZEGGINGEN
 4.1 Door de Staten-Generaal aanvaarde moties 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving van de Motie
 Vindplaats
 Standvan zaken
 
 
 N.v.t.
 N.v.t.
 N.v.t.
 
 
 
 
 4.2 Door de bewindspersonen gedane toezeggingen 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderwerp en omschrijving van de Toezegging
 Vindplaats
 Stand van zaken
 
 
 N.v.t.
 N.v.t.
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 
 btw = belasting over toegevoegde waarde (oftewel «omzetbelasting»).
 
 
 Zie beleidsartikel 1 van begrotingshoofdstuk IXB (Financiën).
 
 
 De doelstelling van 25 controles in 2009 was opgenomen in de ontwerpbegroting
van het BCF voor 2009.
 
 
 Zie kamerstukken II 2008/2009, 31 965 G, nr. 1.