Homogene Groep Internationale Samenwerking 2010 (HGIS-nota 2010); Lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk Lijst van vragen en antwoorden
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136308
 2009-2010
 
 32 126
 Homogene Groep Internationale Samenwerking 2010 (HGIS-nota 2010)
 
 
 
 
 Nr. 
 3
 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
 Vastgesteld 2 november 2009
 De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,
heeft een aantal vragen voorgelegd aan de minister van Buitenlandse Zaken,
de minister voor Ontwikkelingssamenwerking en de staatssecretaris van Buitenlandse
Zaken over de brief van 15 september 2009 inzake Homogene Groep Internationale
Samenwerking 2010 (HGIS-nota 2010) (Kamerstuk 32 126, nrs. 1 en 2).
 De ministers en de staatssecretaris hebben deze vragen beantwoord bij
brief van 27 oktober 2009. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Ormel
 De griffier van de commissie,
 Van der Kolk-Timmermans
 
 HGIS
 1
 
 Wat zijn de gevolgen van de daling van het BNP voor
de beloftes van andere EU-lidstaten hun ODA-verplichtingen te verhogen? Is
al bekend welke lidstaten hun ODA-verplichting in absolute zin gelijk houden,
zodat hun ODA-bijdrage percentueel stijgt?
 
 
 Er zijn geen betrouwbare cijfers beschikbaar over de ontwikkeling van
de ODA-uitgaven van de EU-lidstaten in 2009. De meest recente cijfers hebben
betrekking op 2008 en zijn door de Commissie gepubliceerd in het Annual Progress Report 2009 on Financing for Development, SEC 2009 444/2
van 8 april 2009. De cijfers over 2009 worden in het voorjaar van 2010
verwacht. In 2010 zullen de «oude» EU lidstaten volgens de bestaande
afspraken tenminste 0,51% BNI aan ODA moeten besteden, als tussenstap
op weg naar de afgesproken 0,7% BNI in 2015.
 Over het VK is bekend dat de in 2007 geplande forse toename van de hulpuitgaven
over de jaren 2008–2010 gehandhaafd blijft in nominale termen (7477
miljoen pond in 2009, 9140 in 2010). Gezien de economische terugval zou dit
inderdaad tot een iets grotere stijging van het ODA/BNI percentage kunnen
leiden dan aanvankelijk was voorzien. Het VK wilde in 2009 tenminste 0,48%
BNI uitgeven aan ODA en minimaal 0,56% in 2010, om tegen 2013 de 0,7%
BNI te bereiken. In 2008 beliep de Britse officiële hulp 0,43%
BNI.
 In Denemarken heeft de regering voorgesteld om de officiële hulp
in 2010 in absolute termen te handhaven op het niveau van 2009. Daarmee zou
de Deense ODA kunnen stijgen van naar schatting 0,82% BNI in 2009 naar
0,83% BNI in 2010.
 2
 
 Hoe groot is de totale reservering voor humanitaire
hulp binnen de HGIS?
 
 
 De totale reservering voor humanitaire hulp binnen de HGIS is EUR 240,8
miljoen in 2010 en staat op begrotingsartikel 2.6 Humanitaire hulpverlening
van de BZ-begroting.
 3
 
 Wat zijn de grootste en belangrijkste verschuivingen
die binnen de HGIS hebben plaatsgevonden ? Zijn er voor 2010 beleidsmatige
keuzes gemaakt die tot een andere verdeling van budgetten hebben geleid tussen
de HGIS-artikelen ?
 
 
 De belangrijkste verschuivingen die binnen de HGIS hebben plaatsgevonden
waren het gevolg van een daling van het ODA-budget met EUR 601 miljoen als
gevolg van een neerwaartse BNP-aanpassing. Bij de verwerking van deze korting
is besloten dat de prioriteiten uit de beleidsbrief «Een zaak voor iedereen»
van kracht blijven en alle kanalen in aanmerking komen voor kortingen. Dit
heeft geleid tot een relatief grote korting op het bilaterale kanaal en daarbinnen
met name op de partnerlanden waarmee Nederland een brede relatie onderhoudt
(Profiel III landen) en in mindere mate op partnerlanden waar een versnelde
MDG-bereiking wordt nagestreefd (Profiel I landen). Gelet op de prioriteit
van het thema Veiligheid en Ontwikkeling is besloten de budgetten voor de
partnerlanden met Profiel II (Veiligheid en Ontwikkeling) gelijk te houden.
Daarnaast wordt in 2010 onder meer EUR 100 miljoen gekort op het Education
for All/ Fast Track Initiative en is een beperkte korting doorgevoerd op het
multilaterale kanaal. Op blz. 37–41 (Het Nederlandse ODA-budget) en
op blz. 60–62 (Begroting op hoofdlijnen) van de begroting 2010 van Buitenlandse
Zaken wordt nader ingegaan op de mutaties binnen het ODA-budget. 
 
 Bij de non-ODA budgetten hebben geen grote verschuivingen plaatsgevonden.
 4
 
 Is de krimp van de HGIS als gevolg van de BNP-daling
naar evenredigheid verdeeld over de verschillende HGIS-categorieën? Zo
nee, hoe is deze krimp verdeeld?
 
 
 Nee, de krimp van de HGIS als gevolg van de BNP-daling heeft – conform
de bestaande afspraken – alleen betrekking op de uitgaven voor officiële
ontwikkelingssamenwerking (ODA). Op het non-ODA deel van de HGIS (dat niet
gekoppeld is aan het BNP ) is enkel een inflatiecorrectie toegepast.
 
 Voor verwerking van de ODA-kortingen wordt verwezen naar het antwoord
op vraag 3 bij de HGIS-nota.
 5
 
 Kunt u aangeven op welke wijze de middelen van het
stabiliteitsfonds concreet worden besteed en op welke wijze deze bestedingen
getoetst worden aan de ODA-criteria?
 
 
 Het Stabiliteitsfonds heeft een vraaggestuurd karakter, en is dus afhankelijk
van voorstellen. Projecten worden voorgedragen aan de Commissie Stabiliteitsfonds.
Deze commissie beoordeelt de voorstellen op hun relevantie en uitvoerbaarheid
binnen de gestelde beleidskaders.
 
 Aangezien het stabiliteitsfonds tot doel heeft om op snelle en flexibele
wijze ondersteuning te bieden aan programma’s die op het snijvlak van
vrede, veiligheid en ontwikkeling liggen, richten veel van deze activiteiten
zich op vredesopbouw (middels bijvoorbeeld Security Sector Reform en Disarmament,
Demobilisation and Reintegration), vredeshandhavende activiteiten in ontwikkelingslanden
en op conflictpreventie (in de vorm van bijvoorbeeld ondersteuning van bemiddelingspogingen
en vredesonderhandelingen). Activiteiten dienen een zo direct mogelijke stabiliserende
uitwerking op het conflict te hebben, en zoveel mogelijk internationaal afgestemd
te zijn om zo onderdeel uit te maken van de geïntegreerde aanpak van
het conflict in kwestie.
 
 Nederland houdt zich bij het bepalen van wat er uit ODA gefinancierd kan
worden aan de hiervoor geldende OESO/DAC regels. Zo worden de genoemde DDR
en SSR-programma’s bijna geheel uit ODA-middelen betaald (training en
hervorming van politie bijvoorbeeld, mits dit voor civiele taken is en niet
wordt uitgevoerd door militairen). Zodra de uitvoering echter onder een militaire
organisatie valt en er dus sprake is van financiering van de defensieorganisatie,
zijn de DAC-regels duidelijk en zijn de kosten niet ODA-toerekenbaar.
 
 De toetsing aan deze OESO/DAC regels bepaalt uiteindelijk onder welk budget
(ODA danwel non-ODA) binnen het Stabiliteitsfonds, de activiteiten volgens
de OESO regels zullen vallen.
 6
 
 Hoeveel geld is er in de jaren 2002 t/m 2009 per jaar,
per ministerie uitgegeven aan de verschillende activiteiten in Afghanistan?
 
 
 Bijgaand een overzicht vanuit Buitenlandse Zaken en Defensie van de HGIS
uitgaven t.b.v. Afghanistan vanaf 2002. 
 HGIS BZ Uitgaven Afghanistan per jaar in EUR x € 1 000,1
 
 
 
 
 
 
 2002
 120 928 
 
 
 2003
 54 343
 
 
 2004
 51 194 
 
 
 2005
 47 730 
 
 
 2006
 70 724
 
 
 2007
 65 172 
 
 
 2008
 87 938 
 
 
 2009
 48 461
 
 
 
 
 
 1 d.d. 14 oktober 2009.
 
 Toelichting:
 Betreft HGIS BZ uitgaven ten behoeve van Afghanistan, met inbegrip van
humanitaire hulp en bijdragen aan civiel-militaire activiteiten. De uitgaven
voor militairen werkzaam in de Provincial Reconstruction Teams die CIMIC activiteiten
begeleiden, vallen onder de HGIS-Defensie-uitgaven.
 HGIS Defensie Uitgaven Afghanistan per jaar in EUR x € 1 000,- 
 
 
 
 
 
 
 2002
 14 264 
 
 
 2003
 31 832
 
 
 2004
 32 436 
 
 
 2005
 41 290 
 
 
 2006
 177 396
 
 
 2007
 248 157 
 
 
 2008
 279 270 
 
 
 2009
 329 000 
 
 
 2009 is raming 
 
 
 
 Totaal
 1 153 645
 
 
 
 
 Toelichting:
 Betreft de uitgaven voor Afghanistan totaal (algemeen, PRT, F16 en Stage
III) vanaf 2002. ISAF Stage III loopt vanaf medio 2006. Bron: Jaarverslagen
Defensie beleidsartikel 20 «uitvoeren crisisbeheersingsoperaties»
2002 – 2008 betreffen realisatiecijfer.
 7
 
 Kan een overzicht worden gegeven van de groeicijfers
(eventueel negatieve groei) van ontwikkelingslanden waaraan Nederland steun
heeft gegeven in 2008 en 2009 en kan worden aangegeven hoe deze groeicijfers
zich verhouden tot de groeicijfers van Nederland in 2008 en 2009?
 
 Tabel 1. Overzicht van groeicijfers van het Bruto
Binnenlands Product 2008 en voorspellingen voor 2009 voor alle landen die
hulp van Nederland ontvangen 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Groei Bruto Binnenlands Product (2008–2009) (in %
vergeleken met voorgaande jaar)
 
 
 
 
 Land
 2008 
 2009 (voorspelling)
 
 
 
 Partnerlanden
 
 
 
 
 
 Afghanistan
 3.4
 15.7
 
 
 Albanië
 6.8
 0.7 
 
 
 Armenië
 6.8
 – 15.6
 
 
 Bangladesh
 6.0
 5.4 
 
 
 Benin
 5.0
 3.8
 
 
 Bolivia
 6.1
 2.8 
 
 
 Bosnië & Herzegovina
 5.5
 – 3.0
 
 
 Burkina Faso
 5.0
 3.5 
 
 
 Burundi
 4.5
 3.2
 
 
 Colombia
 2.5
 – 0.3 
 
 
 Congo, Dem. Rep. 6.2
 2.7
 
 
 
 Egypte
 7.2
 4.7 
 
 
 Eritrea
 1.0
 0.3 
 
 
 Ethiopië
 11.6
 7.5 
 
 
 Georgië
 2.1
 – 4.0
 
 
 Ghana
 7.3
 4.5 
 
 
 Guatemala
 4.0
 0.4
 
 
 Indonesië
 6.1
 4.0 
 
 
 Jemen
 3.6
 4.2 
 
 
 Kaap Verdië
 5.9
 3.5 
 
 
 Kenia
 1.7
 2.5 
 
 
 Kosovo
 ..
 ..
 
 
 Macedonië
 4.9
 – 2.5 
 
 
 Mali
 5.1
 4.1
 
 
 Moldavië
 7.2
 – 9.0 
 
 
 Mongolië
 8.9
 0.5
 
 
 Mozambique
 6.8
 4.3 
 
 
 Nicaragua
 3.2
 – 1.0
 
 
 Oeganda
 9.0
 7.0 
 
 
 Pakistan
 2.0
 2.0 
 
 
 Palestijnse Autoriteiten
 .. 
 .. 
 
 
 Rwanda
 11.2
 5.3
 
 
 Senegal
 2.5
 1.5 
 
 
 Soedan
 6.8
 4.0 
 
 
 Sri Lanka
 6.0
 3.0 
 
 
 Suriname
 6.0
 1.5
 
 
 Tanzania
 7.4
 5.0 
 
 
 Vietnam
 6.2
 4.6
 
 
 Zambia
 5.8
 4.5 
 
 
 Zuid Afrika
 3.1
 – 2.2
 
 
 
 Nederland*
 
 2.0
 – 4.75
 
 
 
 
 Bron: Groeicijfers BBP: IMF, World Economic Outlook (October 2009)
 Groeicijfers BBP Nederland: Macro-Economische Verkenning 2010 , 2009,
Centraal Planbureau
 8
 
 Kunt u aangeven in welke landen «Partners voor
Water» actief is en welke concrete bijdragen het levert aan de oplossingen
voor de wereldwaterproblematiek en de versterking van de positie van de Nederlandse
watersector?
 
 
 Partners voor Water is actief in 43 landen: Egypte, Ethiopië, Ghana,
Kenya, Mali, Mozambique, Uganda, Zuid Afrika, Armenië, Bangladesh, China,
Filippijnen, Georgië, India, Indonesië, Iran, Kazakstan, Kirgizië,
Maleisië, Thailand, Vietnam, Bulgarije, Estland, Hongarije, Kroatië,
Letland, Litouwen, Moldavië, Oekraïne, Polen, Roemenië, Rusland,
Slowakije, Tsjechië, Turkije, Brazilië, Mexico, Suriname, Israël,
Jordanië, Libanon, Palestijnse Gebieden en Syrië. De inzet van Partners
voor Water varieert in deze landen van enigszins actief tot intensief.
 In 2010 start een nieuwe (derde) fase van het Partners voor Water; een
definitieve landenlijst voor deze fase is nog niet opgesteld.
 
 Het programma draagt bij aan het oplossen van de wereldwaterproblematiek
door het aanwenden van Nederlandse technologische en methodologische innovaties
op vijf terreinen: water voor voedsel & ecosystemen, water & klimaat,
drinkwater & sanitatie, integraal waterbeheer (incl. grondwater), water &
veiligheid en water & goed bestuur. Voorbeelden van activiteiten op dit
gebied liggen o.a. op het terrein van kleinschalig baggeren in laaggelegen
stedelijke gebieden, lager watergebruik en hogere voedselopbrengsten in de
geïrrigeerde landbouw, toepassing van overstromingsmodellen en bescherming
van deltagebieden, dijkbewakingssystemen en zuiveringstechnieken voor drinkwatervoorziening. 
 
 De versterking van de positie gebeurt op verschillende manieren. Enerzijds
weet Nederland via deelname aan fora zoals het Wereld Water Forum en de Stockholm
Water Week voor integraal waterbeheer relevante thema’s internationaal
te agenderen. Anderzijds leiden succesvolle demonstratieprojecten tot snellere
en bredere toepassing van, door de Nederlandse sector ontwikkelde, innovaties
in vervolgactiviteiten met andere financieringsbronnen (bv de Wereldbank).
Bij deze verdere toepassing worden vaak Nederlandse partijen betrokken, omdat
Nederland een uitstekende reputatie weet op te bouwen met een goede balans
tussen maatschappelijk relevante thema’s (bijvoorbeeld armoedebestrijding,
milieubeheer) en economisch relevante oplossingen.
 9
 
 Kunt u toelichten waarom de voorziene ODA-uitgaven
aan humanitaire hulp dalen met EUR 60 miljoen, van EUR 297 miljoen in 2009
naar EUR 237 miljoen in 2010?
 
 
 De daling van de voorziene ODA-uitgaven aan humanitaire hulp met EUR 60
miljoen in 2010 ten opzichte van 2009 is het gevolg van de noodzaak om kortingen
door te voeren in het ODA-budget als gevolg van de neerwaartse aanpassing
van het BNP. Als gevolg hiervan is noodhulpbudget in beginsel verlaagd. Hierbij
dient wel vermeld te worden dat het werkelijke verloop van de uitgaven –
uiteraard – sterk afhankelijk is van de humanitaire noodsituaties die
zich gedurende het jaar voordoen. In de praktijk heeft dit in de afgelopen
jaren geleid tot een verhoging van dit budget gedurende het jaar ten opzichte
van de stand bij ontwerpbegroting. Zo werd in de ontwerpbegroting 2009 uitgegaan
van ODA-uitgaven in 2009 ter grootte van EUR 246 mln; inmiddels wordt voor
2009 dus uitgegaan van ODA-uitgaven ter grootte van EUR 297 mln.
 10
 
 Hoe komt het dat de bijdrage uit ODA-middelen voor
beleidsartikel 1.1 (internationale rechtsorde) zowel relatief als absoluut
stijgt, terwijl de totale middelen voor dit beleidsartikel dalen?
 
 
 Artikel 1.1 Internationale Rechtsorde bestaat uit ODA en non-ODA budgetten.
De toename van de verplichte bijdrage aan de «Verenigde Naties»
(waarvan 12% aan ODA toegerekend wordt), is kleiner dan de daling van
het non-ODA budget voor «Bijdragen internationaal recht». Hierdoor
ontstaat de situatie dat het totale budget op artikel 1.1 daalt, terwijl het
ODA budget zowel relatief als absoluut stijgt.
 11
 
 Kunt u inzicht geven in de uitgaven onder de post «participatie
civil society»?
 
 
 Dit betreft het begrotingsartikel 5.6, versterking van het maatschappelijk
middenveld in ontwikkelingslanden. Hieronder vallen de volgende programma’s. 
 
 
 
 
 
 
 PSO capaciteitsopbouw in ontwikkelingslanden
 31 000
 
 
 Vakbondsmedefinancieringsprogramma
 16 345 
 
 
 SNV Programma
 76 500 
 
 
 Medefinancieringsstelsel
 438 872
 
 
 Overige programma’s
 10 895
 
 
 Totaal
 573 612
 
 
 
 
 12
 
 Kunt u toelichten waaruit precies de ODA-uitgaven onder
de post «armoedebestrijding» bestaan?
 
 
 ODA-uitgaven binnen sub-artikel 4.2 omvatten onder meer de bijdragen aan
multilaterale instellingen zoals UNDP, UNIDO, IFAD. Ook het Wereldbank Partnership
programma en de middelenaanvullingen bij de regionale ontwikkelingsfondsen
zijn onder dit artikel opgenomen. Overige ODA-uitgaven betreffen onder meer
de algemene begrotingssteun, schuldverlichting en de sector doorsnijdende
programma’s in de partnerlanden.
 13
 
 Waarom stijgt het percentage aan ODA-middelen in «uitvoering
crisisbeheersingsoperaties» de afgelopen jaren en de komende jaren gestaag?
Wat is de reden dat er vanuit ODA-middelen meer moet worden bijgedragen? Hoe
sluit dit aan bij de onderliggende gedachte waarom we wereldwijd actief zijn
voor vrede en veiligheid, namelijk opdat «conflicten elders hun weg
naar onze grenzen niet zullen vinden» (begroting 2010 van het ministerie
van Buitenlandse Zaken, pagina 29)?
 
 
 Van het budget voor «Uitvoeren crisisbeheersingsoperaties»
op de begroting van Defensie wordt in de begroting en de meerjarencijfers
sinds 2004 jaarlijks EUR 13 miljoen aan ODA toegerekend. Na afloop van een
begrotingsjaar wordt aan de hand van de OESO/DAC-criteria en de gedurende
het jaar uitgevoerde activiteiten vastgesteld hoe hoog de feitelijke ODA-prestatie
geweest is. Indien deze lager uitkomt dan EUR 13 miljoen, dan wordt het ODA-budget
via de eindejaarsmarge in latere jaren voor het verschil gecompenseerd.
 14
 
 Hoe worden de voorziene € 5 miljoen ODA-uitgaven
van het Ministerie van Economische Zaken op de post «het gericht ondersteunen
van het bedrijfsleven in kansrijke sectoren op zowel binnen- als buitenlandse
markten» besteed?
 
 
 Deze middelen worden besteed via de Package4Growth faciliteit, een faciliteit
die een bijdrage levert aan de duurzame economische ontwikkeling van China
en India. Nederlandse bedrijven met onderscheidende kennis, producten en diensten
in geselecteerde sectoren (India: agro-industrie, biotechnologie, bouw, ICT,
infrastructuur, logistiek en de medische sector; China: energie, industrie
en technologie, infrastructuur, landbouw en water) worden uit de faciliteit
ondersteund.
 15
 
 Zal de enorme toename in de EKI-schuldkwijtschelding
plaatsvinden op bilateraal of multilateraal niveau of beide? Kunt u aangeven
welke landen hieronder vallen en voor welk bedrag?
 
 
 Het relatief hoge bedrag dat in 2010 geraamd is voor de EKI-toerekening
aan ODA komt voort uit de verwachting dat de Democratische Republiek Congo
(DRC) in 2010 het HIPC-eindpunt bereikt en daarmee in aanmerking komt voor
schuldkwijtschelding, waartoe in de Club van Parijs zal worden besloten. Voorwaarde
voor schuldkwijtschelding is wel dat aan alle criteria wordt voldaan, hetgeen
door Nederland kritisch zal worden bezien.
 In het geval van de DRC gaat het om bilaterale vorderingen uit hoofde
van de exportkredietverzekering van Nederland op de DRC, waarmee een bedrag
van circa EUR 300 miljoen is gemoeid. Conform geldende afspraken
en de regels van de DAC zal deze schuldkwijtschelding aan ODA worden toegerekend.
 16
 
 Kunt u een toelichting geven op de kasschuif à
EUR 100 mln.?
 
 
 Het betreft hierbij een kasschuif binnen het ODA-budget die voortkomt
uit het Aanvullend Beleidsakkoord. Ten behoeve van het algemene budgettaire
beeld is in het Aanvullend Beleidsakkoord opgenomen dat het ODA-budget in
2010 met EUR 100 mln. wordt verlaagd (zie ook pagina 20 van het Aanvullend
Beleidsakkoord). Deze EUR 100 mln. wordt in 2011 aan het ODA-budget toegevoegd.
Het gaat dus om een budgetneutrale kasschuif tussen twee begrotingsjaren.
 17
 
 Geeft Nederland naast de bijdrage aan het EOF nog op
andere manieren geld aan EU-ontwikkelingssamenwerking en zo ja op welke manieren
en hoeveel geld is daarmee gemoeid?
 
 
 De Europese ontwikkelingssamenwerking wordt via twee kanalen gefinancierd.
Ten eerste dragen lidstaten bij aan het Europese Ontwikkelingsfonds waarmee
de ontwikkelingssamenwerking aan de ACS-landen (Afrika, Caraïben en Stille
Oceaan) wordt gefinancierd. Het EOF is geen onderdeel van de Europese begroting.
Op 5 juli 2007 nam de Tweede Kamer met algemene stemmen aan het wetsvoorstel
tot goedkeuring van: 1) het in 2005 herziene verdrag van Cotonou tussen de
ACS-landen en de EU; 2) het op 17 juli 2006 te Brussel tot stand gekomen
Intern Akkoord tussen de EU-lidstaten betreffende de financiering van de steun
van de Gemeenschap binnen het meerjarig financieel kader voor 2008–2013
voor de ACS-EG-Partnerschapsovereenkomst (ook wel bekend als het 10e EOF).
 De hulp aan de overige regio’s in de wereld wordt gefinancierd uit
de Communautaire begroting (Categorie 4: «de EU als een mondiale partner»).
In 2009 is hiervoor € 7,8 miljard beschikbaar. De belangrijkste
instrumenten daarbij zijn:
 – Het Development Cooperation Instrument
(hulp aan Azië en Latijnsamerika en thematische programma’s voor
alle OS-landen), met een enveloppe van ruim € 17 miljard voor de
periode 2007–2013.
 – Het European Neighbourhood and Partnership
Instrument (hulp aan de Ooster- en Zuiderburen van de EU), met een
enveloppe van ruim € 11 miljard (periode 2007–2013).
 – Het instrument voor Pre-accessie (hulp aan de Westelijke Balkan
en Turkije), met een enveloppe van ruim € 11 miljard (periode 2007–2013).
 – Humanitaire hulp, met een enveloppe van ruim € 5 miljard
(periode 2007–2013).
 – Het stabiliteitsinstrument, met een enveloppe van € 2,5
miljard (periode 2007–2013).
 – Het instrument voor democratie en mensenrechten (ca € 1
miljard, periode 2007–2013).
 
 De Tweede Kamer is over bovenstaande instrumenten geïnformeerd via
de BNC-procedure (Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen). Het Europees Parlement
is maximaal betrokken geweest via de codecisie procedure bij het Development Cooperation Instrument, het European
Neighbourhood and Partnership Instrument, het instrument voor democratie
en mensenrechten, het stabiliteitsinstrument alsmede de humanitaire hulp.
 
 Voor Nederland is hiermee in 2010 in totaal EUR 456 miljoen aan ODA-uitgaven
gemoeid, waarvan EUR 191 miljoen voor het EOF en EUR 265 miljoen
als toerekening van de ODA-uitgaven onder categorie 4 van de EU-begroting
(HGIS nota 2010, tabel 4a; Kamerstuk 32 126, nrs.1–2).
 18
 
 Hoe komt het dat de bijdrage uit ODA-middelen voor
het vreemdelingenbeleid dat valt onder HGIS, toeneemt (pagina 26) en het non-ODA
gedeelte hiervoor afneemt (pagina 36)?
 
 
 De eerstejaarsopvang van asielzoekers uit DAC-landen wordt conform de
OESO/DAC criteria gefinancierd uit ODA middelen. In 2010 wordt een toename
van deze asielzoekers en van de hiermee gerelateerde kosten verwacht. De uitvoering
van de opvang van asielzoekers ligt bij het ministerie van Justitie. De non-ODA
uitgaven hebben onder meer betrekking op de inzet van vertrouwensadvocaten,
legalisatie en verificatie en de bijdrage aan internationale organisaties
op gebied van asiel en migratie. De verwachting is dat ze licht zullen dalen
ten opzichte van 2009.
 19
 
 Welke partnerlanden ontvangen begrotingssteun en om
welke bedragen gaat het per land?
 
 
 Hieronder vindt u een overzicht van gereserveerde en reeds uitbetaalde
bedragen voor algemene en sectorale begrotingssteun.
 
 Algemene begrotingssteun: 
 
 
 
 
 
 
 
 Land
 ABS 2009
 ABS 2010
 
 
 
 
 Benin
 10 000 000
 8 275 000 
 
 
 Burkina Faso
 20 500 000
 20 500 000
 
 
 Burundi
 10 700 000
 10 700 000
 
 
 Georgië
 2 500 000
 2 000 000
 
 
 Ghana
 25 000 000
 20 000 000
 
 
 Mali
 10 000 000
 13 000 000
 
 
 Macedonië
 7 000 000
 –
 
 
 Moldavië
 –
 2 775 000
 
 
 Mozambique
 18 000 000
 18 000 000
 
 
 Senegal
 10 000 000
 7 500 000
 
 
 Tanzania
 30 000 000
 20 400 000
 
 
 Zambia
 10 000 000
 10 000 000
 
 
 Totaal
 153 700 000
 133 150 000
 
 
 
 
 
 Niet-partnerland: 
 
 
 
 
 
 
 
 Land
 ABS 2009
 ABS 2010
 
 
 
 
 Bhutan
 2 000 000
 2 000 000
 
 
 
 
 
 Sectorale begrotingssteun: 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Land
 SBS 2009
 SBS 2010
 Sectoren
 
 
 
 
 Kaapverdië
 3 500 000
 
 Onderwijs
 
 
 Colombia
 5 265 000
 5 265 000
 Milieu
 
 
 Ghana
 25 000 000
 25 000 000
 Milieu,
Gezondheid
 
 
 Mali
 29 000 000
 18 000 000
 Onderwijs,
Gezondheid
 
 
 Rwanda
 9 900 000
 9 900 000
 Onderwijs
 
 
 Senegal
 12 250 000
 12 000 000
 Milieu
 
 
 Uganda
 22 000 000
 22 000 000
 Onderwijs, Justitie 
 
 
 Totaal
 106 915 000
 92 165 000
 
 
 
 
 
 20
 
 Wat zijn de uitgaven per partnerland per thema in 2008
en 2009
 
 
 Zie bijlage 1
 
 21
 
 
 Voor welk type activiteiten staan de uitgaven voor
mensenrechten en gender in de Democratische Republiek Congo gepland?
 
 
 In de DRC is de strijd tegen seksueel geweld als oorlogswapen een centraal
onderdeel van de Nederlandse inzet geworden, onder andere door het optreden
van Nederland als cosecretaris van de thematische sous groupe tegen seksueel
geweld. De sous groupe coördineert de inspanningen van donoren en overheid
op dit gebied. Daarnaast financiert Nederland een project van de NGO’s
Heal Africa en de American Bar Association in de provincie Maniema, waarmee
de toegang van slachtoffers tot rechtspraak wordt vergroot. Ook ondersteunen
we de NGO Search for Common Ground op het gebied van training van militairen
voor de bestrijding van seksueel geweld. Deze activiteiten zullen in 2010
doorgaan.
 
 Verder werkt Nederland momenteel met de voornaamste bilaterale donoren
op het gebied van seksueel geweld aan een Collective Funding Arrangements
for Sexual and Gender Based Violence binnen het financieringsmechanisme dat
de VN opzet voor het overkoepelende Congolese stabilisatieplan. Dit poolfonds
zal in 2010 – zo niet eerder – operationeel worden.
 
 Tot slot wordt uit het Mensenrechtenfonds een project gefinancierd dat
is ingediend door de winnares van de Mensenrechtentulp 2008, mw. Justine Masika
Bihamba. Dit project richt zich op het verschaffen van medische en psychosociale
hulp aan slachtoffers van verkrachtingen en richt zich bovendien op de lobby
om de straffeloosheid van dit soort misdaden tegen te gaan.
 22
 
 Naar welk type activiteiten gaan de geplande uitgaven
voor mensenrechten en goed bestuur in Pakistan? Draagt Nederland bij aan het
zogenaamde «Malakand Plan» en/of aan activiteiten van de Group
of Friends of Democratic Pakistan?
 
 
 Het programma ter bevordering van mensenrechten en goed bestuur bestaat
uit strategische interventies, gericht op relevante actoren binnen het krachtenveld
van het openbaar bestuur en maatschappelijk middenveld. In concreto zijn dat
in het geval van Pakistan het parlement, politieke partijen, media, rechterlijke
macht en «civil society». Doel van de Nederlandse interventies
is het versterken van de institutionele capaciteit, met een nadruk op transparantie,
betrouwbaarheid en verantwoording, hetgeen voorwaarden zijn voor een open
en stabiele democratische samenleving. Aandacht voor gender is themadoorsnijdend
binnen het GMV programma.
 
 Enkele voorbeelden van GMV-projecten zijn het versterken van de capaciteit
van het parlementaire secretariaat (griffie) van beide Kamers van het Pakistaanse
parlement, het opzetten van een mensenrechtenfonds voor lokale organisaties
gericht op onderwerpen als vrijheid van informatie, economische rechten, verbeteren
van positie van gevangenen e.d., en steun aan het Pakistaanse secretariaat
voor de Afghanistan-Pakistan Peace Jirga. 
 
 Nederland is actief lid van de Friends of Democratic Pakistan (FoDP).
Pakistan heeft een wederopbouwstrategie voor de Malakand-divisie (ondermeer
Swat, Buner en Dir) opgesteld. De FoDP richt zich de komende periode op de
ondersteuning bij de uitvoering van het plan voor de reconstructie van Malakand.
In dat kader zal Nederland op korte termijn een bijdrage leveren aan de reconstructie
van scholen in Malakand (met name meisjesscholen), en training van leraren
in traumaverwerking van leerlingen. Daarnaast beziet Nederland of het een
bijdrage kan leveren aan de ontwikkeling van vocational trainingsprogramma’s voor Malakand. Een beroepsopleiding,
en daarmee het bieden van een toekomstperspectief, verkleint het risico van
radicalisering. Nederland heeft soortgelijke projecten gesteund in Afghanistan.
 23
 
 Welke resultaten heeft de Nederlandse bijdrage aan
onderwijs in Pakistan tot nu toe behaald? Hoe dragen geplande onderwijs bijdragen
bij aan onderwijshervorming en bestrijding van religieus extremisme?
 
 
 Het Nederlandse onderwijsprogramma in Pakistan richtte zich de laatste
jaren met name op de reconstructie van scholen na de desastreuze aardbeving
van 2005. Honderden publieke scholen zijn met behulp van Nederlandse bijdragen
herbouwd, waardoor honderdduizenden kinderen weer naar school kunnen. Toegang
tot kwalitatief goed en gratis openbaar onderwijs is een van de weinige manieren
om ouders te overtuigen dat openbaar onderwijs een alternatief is voor het
beperkte en soms extremistisch religieuze onderwijs dat vaak geboden wordt
in madrassa’s.
 
 Daarnaast draagt Nederland via het Duitse Deutsche Gesellschaft für Technische Zusammenarbeit (GTZ) bij aan onderwijscurriculumhervorming,
gericht op aanpassen en moderniseren van lesprogramma’s en lesmateriaal.
 
 Het Nederlandse onderwijsprogramma richt zich naast continuering van bovengenoemd
curriculumhervormingsprogramma op het behalen van ondermeer universeel onderwijs
voor jongens en meisjes (MDG 2). De provincies NorthWest Frontier Province
(NWFP), waar Malakand onderdeel van is, en Baluchistan zijn daarbij prioritaire
gebieden. Curriculumhervorming en tot stand brengen van kwalitatief goed onderwijs
zijn hierbij wederom de richtlijnen.
 24
 
 Kunt u bij de geplande ODA-uitgaven per land een splitsing
maken tussen algemene en sectorale begrotingssteun? Kunt u bij de sectorale
begrotingssteun aangeven hoe dit is onderverdeeld?
 
 
 Zie het antwoord op vraag 19.
 25
 
 Voor welk type activiteiten zijn de uitgaven voor mensenrechten,
goed bestuur en gender in Egypte gepland in 2010?
 
 
 In 2010 zal in Egypte voor wat betreft mensenrechten, worden ingezet op
het versterken van relaties met instituties op dit gebied. Voorbeelden hiervan
zijn het financieren van de samenwerking tussen het Centre for Prevention
of Torture en de Nationale Mensenrechtenraad, het institutioneel versterken
van mensenrechten NGO’s en het vergroten van kennis over mensenrechten
onder gevangenispersoneel en de rechterlijke macht. Ook zullen inspanningen
zich richten op beleidsbeïnvloeding door bijvoorbeeld NGO’s te
betrekken bij de Universal Periodic Review van Egypte in 2010 in de VN Mensenrechtenraad. 
 
 Activiteiten op het gebied van goed bestuur richten zich op onder meer
op capaciteitsopbouw binnen het Egyptische ministerie van Financiën op
het gebied van public finance management (PFM), onderzoek op het gebied van
anticorruptie en decentralisatie van ontwikkelingsplanning en financieel beheer.
Met het Nederlandse waterprogramma zet Nederland voorts in op goed bestuur
en beheer van water. Tevens tracht Nederlands middels dit programma de actieve
betrokkenheid van vrouwen bij waterbeheer in deze beheersorganen te bevorderen.
Voor wat betreft gender wordt ingezet op programma’s gericht op scholing
van meisjes, empowerment en reproductieve rechten.
 26
 
 Kunt u aangeven aan welke specifieke programma’s
de bijdrage van € 12 879 000,– aan het World Bank
Partnership Programma besteed wordt? Kunt u tevens een overzicht geven van
de door Nederland gefinancierde programma’s en aangeven in welke mate
er geïnvesteerd wordt in hernieuwbare energie en/of fossiele energie?
 
 
 De bijdrage aan het World Bank Partnership Programma wordt besteed aan
het «Energy Sector management Assistance Programma» (ESMAP), Asia Sustainable and Alternative
Energy Programma (ASTAE), The Global Partnership
on Output-Based Aid (GPOBA) en het Nile Basin
Initiative. Alle door Nederland gefinancierde programma’s in
het kader van het World Bank partnership Programma betreffen hernieuwbare
energie.
 27
 
 Welke activiteiten vallen onder «speciale activiteiten»
onder het kopje «particulier kanaal»? Waarom zijn deze uitgaven
in 2009 zoveel hoger dan begroot in de originele begroting van 2009?
 
 
 Onder het kopje «speciale activiteiten» vallen activiteiten
op het gebied van drinkwater en sanitatie (zoals Aqua for
All), biodiversiteit en bossen (bijvoorbeeld een activiteit voor Global and sustainable rural development met de Universiteit
Wageningen) en hernieuwbare energie (zoals het Fonds Duurzame Biomassa Mondiaal
en het Daey Ouwens Fonds via Senternovem en een partnership gericht op het
particuliere kanaal met BMZ). De geplande uitgaven voor 2009 zijn hoger dan
in de originele begroting 2009, omdat destijds sommige activiteiten voor de
intensivering van het thema klimaat en energie nog niet volledig waren geprogrammeerd.
 28
 
 Zijn de «directe uitgaven Natuur en Milieu»,
uitgaven via het bilaterale kanaal? Welke landen en/of projecten zijn gesneuveld
bij het bezuinigen op deze post?
 
 
 Uitgaven die worden gerapporteerd onder «directe uitgaven Natuur
en Milieu» zijn uitgaven via het bilaterale kanaal voor zover het de «landenspecifieke
sectorale samenwerking» betreft. Dit geldt eveneens voor de «thematische
samenwerking in landen en regio’s», met dien ten verstande dat
hieruit ook regionale programma’s worden gefinancierd (zoals het Congobekken
en het Amazone gebied).
 
 In onder andere Benin, Bolivia, Egypte, Ghana, Mali, Senegal, Tanzania
en Vietnam is bezuinigd op de programma’s op het gebied van Natuur en
Milieu.
 29
 
 Uit welke beleidsartikelen (gespecificeerd per ministerie,
per subartikel) komen de verschillende middelen voor de bijdragen aan «Natuur,
milieu en water»?
 
 
 
 Buitenlandse Zaken: artikelen 2.5; 2.6; 2.7;
2.9; 3.3; 4.2; 4.3; 5.2; 5.6; 6.1; 6.2 en 11 (bij sommige artikelen wordt
een deel toegerekend aan «Natuur Milieu en Water»)
 
 
 Financiën: artikel 20
 
 
 VROM: artikelen 43.08.04 en 47.44.04
 
 
 Verkeer en Waterstaat: artikel 31.01
 
 
 Economische Zaken: artikel 4.20
 30
 
 Waarom zijn de uitgaven aan MATRA onder het kopje «particulier
kanaal» voor 2009 en 2010 niet meegenomen in de optelsom «subtotaal
particulier kanaal»? Waarom stond deze post niet in de begroting van
2009 (onder het kopje «particulier kanaal»)? Klopt het dat de
uitgaven aan MATRA in 2009 en voor 2010 ook niet zijn meegenomen in de totaalberekening
van ODA-middelen voor «Natuur, Milieu en Water»? Hoe verandert
dit de berekening van ODA-middelen voor «Natuur, Milieu en Water»
als percentage van het BNP? Wat doet de post «subtotaal overig»
tussen de uitgaven onder het kopje «particulier kanaal»? Staan
er meer onregelmatigheden in deze berekeningen voor de jaren 2008, 2009 en
2010?
 
 
 De post «subtotaal overig» geeft het subtotaal weer van de
daaronder staande programma’s. Hierbij wordt MATRA wel genoemd maar
is het genoemde bedrag abusievelijk niet opgenomen in dit subtotaal. De raming
voor MATRA is derhalve ook niet opgenomen in de totaaluitgaven voor Natuur
en Milieu. Gezien de relatief geringe hoogte van het bedrag voor MATRA heeft
dit nagenoeg geen invloed op de uitkomst voor Natuur, Milieu en Water als
percentage van het BNP. Deze onregelmatigheid zal in het overzicht worden
aangepast. Het overzicht bevat geen andere onregelmatigheden.
 31
 
 Welke bedragen zijn er voor UNDP, UNICEF, OCHA, FAO,
WFP, WHO en UNHCR begroot voor 2010 en 2011 en welk bedrag kregen deze organisaties
in 2009?
 
 
 In onderstaand overzicht zijn de in 2009, 2010 en 2011 geplande of reeds
overgemaakte algemene (ongeoormerkte) bijdragen (inclusief middelenaanvullingen)
en bijdragen aan partnerschapsprogramma’s aan bovenstaande multilaterale
organisaties opgenomen. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (in miljoenen EUR)
 2009
 2010 
 2011
 
 
 
 
 
 Totaal
 waarvan ODA
 Totaal
 waarvan ODA
 Totaal
 waarvan ODA
 
 
 
 VN-organisaties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 UNDP
 90
 90
 90
 90
 90
 90
 
 
 UNICEF
 35
 35
 35
 35
 35
 35
 
 
 UNHCR
 42
 42
 42
 42
 42
 42
 
 
 WFP
 40
 40
 40
 40
 40
 40 
 
 
 WHO (incl. bijdrage VWS)
 27
 20
 25
 17
 25
 17 
 
 
 FAO (incl. bijdrage LNV)
 12
 9
 12
 9
 12
 9
 
 
 OCHA
 40
 40
 40
 40
 40
 40
 
 
 
 
 32
 
 Kan worden aangegeven welk deel van het budget voor
UNAIDS en GFATM is toe te schrijven aan SRGR?
 
 
 Voor UNAIDS is het niet mogelijk exact aan te geven welk deel van het
budget is toe te schrijven aan SRGR. Nederland geeft jaarlijks een niet-geoormerkte
bijdrage aan het core budget van UNAIDS. Dit budget –
het Unified Budget and Workplan (UBW) –
wordt verdeeld over UNAIDS Secretariaat en de tien co-sponsors (ILO, UNDP,
UNESCO, UNFPA, UNHCR, UNICEF, UNODC, WFP, WHO, World Bank). Ten minste vijf
van de tien cosponsors houden zich bezig met onderdelen van de SRGR-agenda.
 
 Ook voor het GFATM is niet precies te zeggen welk deel van het budget
toe te schrijven is aan SRGR. Uit de impactstudie van het GFATM in 2008 blijkt
wel dat 30 procent van het budget dat aan aids wordt besteed direct wordt
besteed aan dienstverlening voor preventie. Hiertoe behoren het voorkomen
van overdracht van moeder op kind, voorlichting en condooms.
 
 Nederland dringt er bij beide organisaties op aan dat aandacht voor SRGR
essentieel is voor aidsbestrijding. Tijdens het Nederlandse Voorzitterschap
van de beheersraad van UNAIDS in 2010 zullen we dat ook krachtig uitdragen.
 33
 
 Kan worden aangegeven hoe SRGR wordt ontzien in de
bezuinigingen op UNFPA?
 
 
 De Nederlandse bijdrage aan UNFPA uit centrale middelen bestaat uit een
jaarlijkse algemene vrijwillige bijdrage, een bijdrage aan het thematische Global Programme for Reproductive Health Commodity Security
(GP RHCS) en een bijdrage aan het Thematic Fund for Maternal
Health (TF MH).
 De Nederlandse bijdrage aan het GP RHCS werd vorig jaar met EUR 25 miljoen
verhoogd tot EUR 30 miljoen per jaar (2008–2011), waarmee Nederland
een van de grootste donoren van dit programma is.
 
 De bezuinigingen op de bijdrage aan UNFPA hebben betrekking op de Nederlandse
algemene vrijwillige bijdrage, en daarmee op alle werkterreinen binnen het
UNFPA-mandaat en de uitvoering van het UNFPA meerjarig strategisch plan 2007–2013.
Via het GP RHCS en het TF MH wordt onverminderd steun gegeven aan de inzet
ten behoeve van SRGR in ontwikkelingslanden. Deze thematische programma’s
dragen bij aan het vergroten van de toegang tot reproductieve gezondheidsmiddelen
en -dienstverlening (inclusief family planning),
zorg voor moeder en pasgeborene, en versterking van gezondheidssystemen voor
het effectief terugdringen van moedersterfte en verbetering gezondheid van
vrouwen/moeders.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP), Waalkens (PvdA), Çörüz
(CDA), Ormel (CDA), Voorzitter, Ferrier (CDA), Van Velzen (SP), Nicolaï
(VVD), De Nerée tot Babberich (CDA), Haverkamp (CDA), Blom (PvdA),
Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Irrgang
(SP), Knops (CDA), De Roon (PVV), Boekestijn (VVD), Voordewind (CU), Pechtold
(D66), Ondervoorzitter, Ten Broeke (VVD), Van Raak (SP), Gill’ard (PvdA),
Thieme (PvdD) en Peters (GL).
 Plv. leden: De Wit (SP), Van der Vlies (SGP), Vermeij (PvdA), Omtzigt
(CDA), Spies (CDA), Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), Van Dijk (SP), Van Miltenburg
(VVD), Ten Hoopen (CDA), Jonker (CDA), Boelhouwer (PvdA), Leerdam (PvdA),
Arib (PvdA), Neppérus (VVD), Lempens (SP), Schermers (CDA), Wilders
(PVV), Griffith (VVD), Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU), Koşer Kaya
(D66), Van Beek (VVD), Gesthuizen (SP), Samsom (PvdA), Ouwehand (PvdD) en
Vendrik (GL).
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.