Beleidsnota Rampenbestrijding 2000-2004; Brief minister ter aanbieding van het rapport van het Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid Nibra (NIFV): Fatale woningbranden 2008
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136345
 2009-2010
 
 26 956
 Beleidsnota Rampenbestrijding 2000–2004
 
 
 
 
 Nr. 
 67
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 27 oktober 2009
 
 Hierbij bied ik u aan, mede namens de minister voor Wonen, Wijken en Integratie,
het rapport van het Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid Nibra (NIFV) «Fatale woningbranden 2008». Tevens geef ik mijn reactie op de resultaten van het onderzoek.
 
 In 2008 bleken meer fatale woningbranden (branden in woningen waarbij
dodelijke slachtoffers vielen) in Nederland te hebben plaatsgevonden dan in
het jaar daarvoor. Dit was aanleiding voor de minister voor WWI en mij om
het NIFV opdracht te geven deze fatale woningbranden te onderzoeken. Het doel
van het onderzoek was het verkrijgen van inzicht in de oorzaken, het verloop
en de gevolgen van brand in woningen om daarmee het brandveiligheidsbeleid
verder te verbeteren. Te meer omdat de door het Centraal Bureau van de Statistiek
(CBS) jaarlijks gepubliceerde «Brandweerstatistiek» weliswaar
gegevens over woningbranden bevat, maar niet specifiek over fatale woningbranden
en daarmee te summier is om te voorzien in de informatiebehoefte voor brandpreventiebeleid.
 Hierover heb ik, mede namens de minister voor WWI, op 29 april 2009
uw Kamer al geïnformeerd in de eindrapportage van het Actieprogramma
Brandveiligheid (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 26 956,
nr. 66).
 De conclusies van het NIFV in het kort
 In 2008 hebben 55 fatale woningbranden (62 slachtoffers) plaatsgevonden
waarvan 44 branden (49 slachtoffers) een niet-opzettelijke brandoorzaak
hebben. Het NIFV is hierbij uitgegaan van de gegevens van het Nederlandse
Brandweer Documentatie Centrum (NBDC). Het NIFV constateert dat het NBDC jaarlijks
10 à 15 meer dodelijke slachtoffers bij woningbranden registreert dan
het CBS. De oorzaak hiervan ligt in de verschillen van de definitie van het
begrip «woning» en de wijze van verzamelen van gegevens. Zo telt
het NBDC op basis van mediaberichten en het CBS op basis van ingezonden formulieren
van de brandweer. 
 
 Het NIFV heeft de 44 fatale woningbranden (49 slachtoffers) in 2008 met
een niet-opzettelijk brandoorzaak onderzocht. De belangrijkste oorzaken van
deze woningbranden waren het in slaap vallen tijdens het roken, kortsluiting
en onvoorzichtigheid met elektrische apparaten/producten. Bij het ontstaan
van brand is er een sterke relatie tussen roken en schuimrubberhoudend meubilair
en matrassen. De technische gebouwkenmerken, zoals installaties en materialen
van bouwconstructies, hebben nauwelijks invloed gehad op de brandontwikkeling.
Veel van de dodelijke slachtoffers lagen (vermoedelijk) te slapen (65%).
Een deel van de slachtoffers was (mogelijk) onder invloed van alcohol, drugs
of medicijnen (18%). Verder was een deel van de slachtoffers niet of
beperkt zelfstandig mobiel (27%), waaronder ook kinderen jonger dan
1O zijn begrepen, naast bijvoorbeeld bedlegerige personen.
 Bij slechts 6 van de 44 fatale woningbranden was met zekerheid een rookmelder
aanwezig. Bij 2 van de 6 heeft de rookmelder daadwerkelijk gefunctioneerd.
 Van de 49 dodelijke slachtoffers hebben 8 personen een vluchtpoging ondernomen
maar de uitgang niet bereikt. De opkomsttijd van de brandweer bedroeg in 2008
minder dan 8 minuten bij bijna tweederde van de fatale woningbranden. De kans
op een fatale woningbrand in 2008 in een huurwoning was 3,3 maal groter dan
in een koopwoning. Verder vonden fatale branden onevenredig vaak plaats in
galerijflats.
 De aanbevelingen van het NIFV in het kort
 In het verlengde van de onderzoeksresultaten beveelt het NIFV aan om het
brandpreventiebeleid vooral te richten op het beperken van het ontstaan van
brand door roken (zitmeubilair en bedden) en dit beleid, waaronder voorlichting,
vooral te richten op bewoners van huurwoningen en galerijflats. Verder beveelt
het NIFV aan om meer aandacht te besteden aan de aanwezigheid en het (blijvend)
functioneren van rookmelders.
 Ook beveelt het NIFV aan nader onderzoek te doen om de resultaten meerjarig
te kunnen vergelijken en om een verdiepingsslag te maken in de door het CBS
gehanteerde statistieken en in de factoren die het ontstaan van brand veroorzaken.
 Kabinetsreactie
 De actualiteit leert ons voortdurend het grote belang van brandpreventiebeleid.
Denk hierbij bijvoorbeeld aan de gebeurtenis in Kampen op 19 augustus
2009 waar vier kinderen bij een woningbrand omkwamen.
 Het verhogen van het brandveiligheidsbewustzijn is de beste manier om
de brandveiligheid te verbeteren, zoals in de Visie op brandveiligheid is
beargumenteerd, die op 29 april 2009 als bijlage bij de eindrapportage
van het Actieprogramma Brandveiligheid aan uw Kamer is gezonden. Mensen moeten
zich beter bewust zijn van de potentieel grote risico’s op brand. Het
is daarbij in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de bewoner en eigenaar
zelf om voor zijn eigen brandveiligheid te zorgen.
 
 Hoewel uit het onderzoek van NIFV niet volgt dat het aantal woningbranddoden
de afgelopen jaren structureel is toegenomen, ben ik van mening dat het aantal
woningbranddoden omlaag kan en moet. Het kabinet hecht groot belang aan een
goed brandpreventiebeleid door het verhogen van het brandveiligheidsbewustzijn
en het bewerkstelligen van gedragsverandering bij de diverse doelgroepen.
 Diverse voorlichtingscampagnes gericht op verschillende doelgroepen hebben
hieraan bijgedragen. Zo heb ik samen met de minister van VWS en de minister
voor WWI het «Handboek brandveiligheid in de zorg en opvang» en
de «Signaleringslijst brandveiligheid» ontwikkeld. Hiermee kunnen
vertegenwoordigers (cliëntenraden, ouderraden, huurcommissies) van
bewoners, patiënten en cliënten van instellingen in de zorg en opvang
de brandveiligheid van hun instelling toetsen en onder de aandacht brengen
bij hun directie/bestuurders. Een ander voorbeeld betreft de doelgroep studenten,
waarvoor ik voorlichtingsmateriaal heb laten ontwikkelen. Daarin wordt onder
andere het belang uiteengezet van de aanwezigheid van rookmelders en brandblussers
en gewezen op het risico van roken in bed.
 
 Ook vond in de derde week van oktober weer de door de Stichting Nationale
Brandpreventieweek georganiseerde landelijke brandpreventieweek plaats, gesubsidieerd
door het ministerie van BZK. Dit jaar was het thema «ontvluchten en
ontruimen» waarbij specifiek aandacht was voor de doelgroep «niet-zelfredzamen».
De reden hiervan is dat deze bewoners en gebruikers kwetsbaar zijn of afhankelijk
zijn van anderen om zichzelf bij brand of een andere calamiteit in veiligheid
te kunnen brengen. Denk hierbij aan ziekenhuizen, verpleeghuizen, scholen
en kinderdagverblijven. Ik vind het van het grootste belang dat ontruimingen
binnen deze instellingen goed en zorgvuldig worden geoefend. De Brandweer
is nauw bij deze campagne betrokken. Zo heeft bijvoorbeeld de brandweer Haaglanden
in haar regio op 12 oktober 2009 bij 90 instellingen een grootschalige
ontruimingsoefening gehouden. De voorlopige resultaten van deze campagne zien
er veelbelovend uit. Dit alles draagt bij aan het verhogen van het brandveiligheidsbewustzijn
bij zowel de zelfredzamen als de niet-zelfredzamen.
 Ook is dit jaar een website (www.allesoverbrandveiligheid.nl) tot stand
gebracht, met informatie over de risico’s en te ondernemen maatregelen.
 
 Ik onderschrijf de aanbevelingen van het NIFV met betrekking tot het brandpreventiebeleid.
Uit het onderzoek blijkt dat in de Verenigde Staten en in Groot-Brittannië
het stellen van brandveiligheidseisen aan schuimrubberhoudende meubels en
matrassen een effectieve methode is geweest om het aantal doden fors te reduceren.
Ik zal met onder andere het ministerie van VWS bezien of deze eisen ook in
Nederland kunnen worden doorgevoerd.
 
 Ook de aanbeveling om meer aandacht te besteden aan de aanwezigheid en
het (blijvend) functioneren van rookmelders in woningen onderschrijf ik volledig.
De minister voor WWI en ik willen de komende jaren het gebruik van rookmelders
verder stimuleren. Doel hierbij is dat uiteindelijk in alle woningen rookmelders
komen te hangen. Er wordt momenteel gewerkt aan een implementatieplan, samen
met onder andere het Verbond van Verzekeraars, de Brandwondenstichting, brandweer
en verhuurders. Ook de inzet van huisbezoeken in het kader van community safety
wordt hierbij betrokken. Zo heb ik begin dit jaar opdracht gegeven aan het
Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) om een inventarisatie
te maken van alle initiatieven en activiteiten in Nederland die erop gericht
zijn de brandveiligheid in de woonomgeving te vergroten. Hieruit blijkt dat
een groot deel van de brandweerkorpsen actief is op dit gebied. Voorbeelden
hiervan zijn het verzorgen van voorlichtingsactiviteiten op basisscholen,
het plaatsen van (gratis) rookmelders in woningen en het oefenen met Bedrijfshulpverlening(BHV)teams.
Uw Kamer wordt over dit plan om in alle woningen rookmelders te installeren
voor het einde van dit jaar nader geïnformeerd.
 
 Ten aanzien van huurwoningen en galerijflats gaat de minister voor WWI
in overleg met woningverhuurders om te komen tot specifieke voorlichting over
brandveiligheid.
 
 Tot slot werk ik verder aan een betere registratie en evaluatie van branden
ten behoeve van een goed brandpreventiebeleid, waarbij voor mij uit oogpunt
van beleidsvorming, zeer essentieel is meer informatie over de dodelijke slachtoffers
die beperkt of niet zelfstandig mobiel zijn (niet-zelfredzamen).
 
 Ik meen dat met de in deze brief genoemde acties een aanzet wordt gegeven
om het aantal dodelijke slachtoffers van woningbranden de komende jaren terug
te brengen.
 
 De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 G. ter Horst 
 
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.