Wet financiering decentrale overheden; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26906, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

05-06-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26906 nr. 5

23-05-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. De bedrijfseconomische doelstelling1.1 Onderscheid korte en lange financiering1.2 Renterisico korte schuld: de kasgeldlimiet1.3 Renterisico vaste schuld: de renterisiconorm1.4 Financiële activa1.4.1 Publieke taakNadere invullingGemeentelijke Krediet Banken1.4.2 Marktgericht werken en Publiek-private samenwerking
(PPS)1.4.3 Uitzettingen door decentrale overheden1.5 Vergroten transparantie financieringsactiviteiten:
financieringsstatuut1.6 Delegatiebepalingen2. De stabiliteitsdoelstelling3. Toezicht3.1 Inrichting van het toezicht3.2 Verantwoordelijkheidsverdeling toezicht3.3 Taakverdeling ministers3.4 Toezichtscultuur en rapportage aan de Tweede Kamer3.5 Relatie wetsvoorstel met artikel 12 Financiële
verhoudingswet3.6 Accountantscontrole en rechtmatigheid3.7 Provinciale/lokale rekenkamer3.8 Toepasselijkheid toezicht DNB4. Rapportage5. Juridische vormgeving: relatie met bestaande wetgeving/
comptabiliteitsvoorschriften6. Gevolgen vervanging Wet filo7. Evaluatie Wet fido8. DiversenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26906Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 59 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 906Nieuwe bepalingen inzake het financieringsbeleid van openbare lichamen
(Wet financiering decentrale overheden)nr. 5NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 23 mei 2000 Inhoudsopgavepag.     1.De bedrijfseconomische doelstelling2 1.1Onderscheid korte en lange financiering2  1.2Renterisico korte schuld: de kasgeldlimiet2  1.3Renterisico vaste schuld: de renterisiconorm3  1.4Financiële activa5   1.4.1Publieke taak5   1.4.2Marktgericht
werken en PPS7  1.4.3Uitzettingen
door decentrale overheden8 1.5Vergroten transparantie financieringsactiviteiten:
financieringsstatuut8 1.6Delegatiebepalingen10 2.De stabiliteitsdoelstelling11 3.Toezicht12 3.1Inrichting van het toezicht12 3.2Verantwoordelijkheidsverdeling toezicht14 3.3Taakverdeling ministers14 3.4Toezichtscultuur en rapportage aan de Tweede Kamer15  3.5Relatie wetsvoorstel
met artikel 12 Financiële Verhoudingswet16  3.6Accountantscontrole en
rechtmatigheid16  3.7Provinciale/lokale rekenkamer17  3.8Toepasselijkheid toezicht DNB174.Rapportage18 5.Juridische vormgeving: relatie met bestaande wetgeving/comptabele voorschriften186.Gevolgen vervanging Wet filo19 7.Evaluatie Wet fido19 8.Diversen20Een aantal vragen kwam op verschillende punten in het verslag van de bevindingen
van de commissie naar voren. Terwille van de samenhang worden de vragen hieronder
zoveel mogelijk onderwerpsgewijs beantwoord.1. De bedrijfseconomische doelstelling1.1 Onderscheid korte en lange financieringDe PvdA-fractie vroeg hoe derivatenconstructies op grond van de voorgenomen
rapportages zichtbaar zullen zijn.Voor wat betreft de verantwoording ten aanzien van het gebruik van derivaten
geldt dat in het financieringsstatuut het beleid ten aanzien van het gebruik
van derivaten dient te worden vastgelegd, en dat in de financie- ringsparagraaf
in de begroting en het jaarverslag wordt ingegaan op het daadwerkelijke (voorgenomen
en gerealiseerde) gebruik van derivaten. Op deze wijze wordt invulling gegeven
aan transparantie ten aanzien van het derivatenbeleid. In de rapportages van
de kasgeldlimiet en renterisiconorm hoeven derivatenconstructies niet expliciet
zichtbaar gemaakt te worden, omdat het bij de bepaling van het renterisico
op de korte en vaste schuld gaat om het resultaat van de lening én
het bijbehorende derivaat.Voorts waren de leden van de PvdA fractie geïnteresseerd in de consequenties
van het gebruik van derivaten op de definities van lang en kort geld.Bij de bepaling van het renterisico op de korte en vaste schuld telt het
resultaat van de lening én het bijbehorende derivaat. Indien bijvoorbeeld
een kortlopende lening (rentetypische looptijd korter dan één
jaar) door middel van een derivaat een langlopend karakter krijgt (rentetypische
looptijd van één jaar of langer), valt de lening niet langer
onder het regime van de kasgeldlimiet, maar onder de renterisiconorm. De consequenties
van het gebruik van derivaten op de definities van lang en kort geld zijn
ook aangegeven in de toelichting van de bijgevoegde concept-Uitvoeringsregeling.11.2 Renterisico korte schuld: de kasgeldlimietDe leden van de PvdA-fractie vroegen of het voorstelbaar is dat met redenen
omkleed incidenteel een langere termijn van overschrijding kan worden toegestaan.Vanwege het ten opzichte van de Wet filo flexibelere kader ten aanzien
van de kasgeldlimiet, dient ontheffingverlening door de toezichthouder alleen
in uitzonderlijke situaties (incidentele wijzigingen in het inkomsten- en
uitgavenpatroon; bijvoorbeeld als gevolg van de voorfinanciering van grondexploitatie)
en voor een korte duur plaats te vinden. De toezichthouder kan in dit geval
van de decentrale overheid eisen een plan op te stellen waarin wordt aangegeven
op welke termijn en op welke wijze de netto vlottende schuld naar beneden
wordt gebracht. Hierbij wordt in elk geval een adequate liquiditeitenplanning
van de decentrale overheid verwacht. Op basis van de door de decentrale overheid
in kwestie aangeleverde gegevens kan de toezichthouder de periode waarin overschrijding
van de limiet is toegestaan per geval bepalen.De leden van D66, GPV, RPF en SGP vroegen zich af waarom in tegenstelling
tot de financiële wereld de bovengrens voor kort geld op één
jaar wordt gezet. In het wetsvoorstel wordt het onderscheid tussen korte en lange financiering
bij één jaar gelegd, aangezien korte financiering onderdeel
is van het cashmanagement van openbare lichamen om lopende uitgaven, die betrekking
hebben op een begrotingsjaar, te financieren. Vandaar dat de kasgeldlimiet
is uitgedrukt als een percentage van de begroting.De leden van D66 zagen beperkingen bij de mogelijkheid om kort lopende
leningen op te nemen en tot de vaste schuld te rekenen aangezien het hier
een inbreuk betreft op het stelsel van totaalfinanciering waarin geen koppeling
wordt gelegd tussen afzonderlijke leningen en specifieke activa.In het wetsvoorstel is bij de beheersing van de renterisico's op de korte
en vaste schuld via de kasgeldlimiet en renterisiconorm rekening gehouden
met het door decentrale overheden gehanteerde stelsel van totaalfinanciering.
De kasgeldlimiet heeft namelijk betrekking op een grens aan de totale korte
schuld ten opzichte van de begroting, en de renterisiconorm op spreiding van
de vaste schuld. Beide instrumenten grijpen primair aan bij de schuld en zijn
dus hanteerbaar zonder dat een relatie wordt gelegd met specifieke activa.
De renterisiconorm bevordert impliciet wel de «matching» van leningen
en activa (zie volgende paragraaf).1.3 Renterisico vaste schuld: de renterisiconormGevraagd werd door de CDA-fractie naar de wijze waarop de regering artikel
6, dat in een mogelijke ontheffing voorziet van de renterisiconorm, gaat hanteren.
De leden van de fracties van GPV en RPF vroegen of er situaties denkbaar zijn
waarin overschrijding van de renterisiconorm aanvaardbaar is.Het zijn de toezichthouders van de decentrale overheden (de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor de provincies en de politieregio's,
de provincies voor de gemeenten en waterschappen, de minister van BZK of de
provincies voor de gemeenschappelijke regelingen, afhankelijk van deelname
gemeenten en/of provincies aan regeling) die een ontheffing van de renterisiconorm
kunnen verlenen.Bij de afweging terzake van het verlenen van een ontheffing kan de toezichthouder
in individuele gevallen een integrale beoordeling maken van het gelopen renterisico
en daar ook andere factoren in laten meewegen. Voorbeelden van andere factoren
zijn het cash-flow verloop in meerjarenperspectief, de hoogte van het renterisico
in relatie tot de omvang van de begroting, de totale vaste schuld, het meerjarenpatroon
van het renterisico, de reserves en de professionaliteit van het risicomanagement
van een individueel openbaar lichaam. Tevens kan de toezichthouder bij de
ontheffingverlening rekening houden met de voor de datum van de inwerkingtreding
van de Wet fido aangegane verplichtingen.De leden van de CDA-fractie vroegen zich af waarom de renterisiconorm
wordt bepaald bij ministeriële regeling en wat de beoogde veranderfrequentie
is, alsmede hoe wordt voorkomen dat de saldering bij de bepaling van het renterisico
op de vaste schuld de inzichtelijkheid en transparantie geweld aandoet.Berekeningswijze van het renterisico op de vaste schuld en percentages
voor de renterisiconorm voor de verschillende openbare lichamen zullen worden
opgenomen in een ministeriële regeling (zie paragraaf 1.6) teneinde
enige flexibiliteit te bieden in de vormgeving van de beperking van het renterisico
op de vaste schuld. Gewijzigde omstandigheden, zoals wijzigingen
in de financieringsstructuur, zouden aanleiding kunnen zijn voor aanpassingen,
bijvoorbeeld in het percentage van de renterisiconorm.De saldering bij de bepaling van het renterisico op de vaste schuld is
alleen van toepassing bij elkaar opheffende rentewijzigingen aan de actiefen
passiefzijde en bij aangetrokken en uitgezette leningen met dezelfde rentetypische
looptijd. Er mag dus gesaldeerd worden voor zover voor dezelfde looptijd wordt
in- en doorgeleend (uiteraard uit hoofde van de publieke taak). Deze saldering
dient expliciet te worden aangegeven op het rapportageformulier (zie ook bijgevoegde
concept-Uitvoeringsregeling en paragraaf 1.6).1De leden van de fracties van D66, GPV en RPF vroegen voorts of bij de
norm voor het renterisico het bedrag aan afschrijvingen tegenover het bedrag
aan aflossingen mag worden gezet.Het renterisico op de vaste schuld komt in de renteherziening en de herfinanciering
naar voren. Bij het bepalen van de herfinanciering in enig jaar wordt impliciet
rekening gehouden met «matching» van de afschrijvingen en aflossingen
(onder de huidige Wet filo geldt de «gulden financieringsregel»
expliciet; indien afschrijvingen en aflossingen jaarlijks gelijk zijn, mag
een lening langer dan twee en korter dan tien jaar tot de vaste schuld worden
gerekend). Indien de looptijd van een lening op de looptijd van het activum
is afgestemd (de jaarlijkse aflossing van de lening is gelijk aan de jaarlijkse
afschrijving van het activum), is herfinanciering van de lening niet nodig
en wordt derhalve geen renterisico gelopen.In het wetsvoorstel wordt gekeken naar het eindresultaat van het financieringsbeleid
in termen van het gelopen renterisico. Zo zal het toepassen van de gulden
financieringsregel onverkort kunnen bijdragen tot verlaging van het integrale
renterisico op de balans. Het blijft dan ook van belang dat activa- en passivastromen
op elkaar worden afgestemd.De leden van de fracties van GPV en RPF wilden weten of de berekening
die nodig is om het renterisico te bepalen complexer wordt.Door het stellen van eisen aan de modaliteiten van leningen met een gemiddelde
looptijd van tien jaar of langer wordt in de huidige Wet filo het renterisico
op lange financiering op indirecte wijze beperkt. De belangrijkste eis in
dit verband is dat de rente voor minimaal tien jaar vast dient te zijn.In het wetsvoorstel wordt een directer en tegelijk flexibeler kader van
toepassing voor de beheersing van het renterisico op de lange financiering.
Daartoe wordt een kader gegeven voor de spreiding van looptijden in de leningenportefeuille,
waardoor het renterisico gericht wordt beperkt. Niet langer wordt, zoals in
de Wet filo het geval was, een minimale rentevaste periode op alle individuele
leningen voorgeschreven.Het kader dat de renterisiconorm geeft voor spreiding van de portefeuille
brengt een separate berekening met zich mee, maar biedt zoals gezegd ook flexibiliteit.
Daarbij komt decentrale overheden in staat moeten zijn een toekomstgerichte
beoordeling van de gehele financierings- en beleggingsportefeuille te maken
en in meerjarenperspectief renterisico's te beheersen. 1.4 Financiële activa1.4.1 Publieke taakNadere invullingAlle fracties hebben gevraagd om een nadere invulling te geven aan het
begrip «publieke taak» dat is opgenomen in artikel 2 van het wetsvoorstel.Een dergelijke invulling leidt al snel tot een onterechte beperking, of
tot een dermate brede formulering dat er ten opzichte van het gebruikte begrip
niet aan duidelijkheid wordt gewonnen. Ieder openbaar lichaam zal zelf moeten
vaststellen wat het tot de publieke taak rekent. Openbare lichamen die in
het leven zijn geroepen met het doel een bepaald belang te behartigen, zullen
hun publieke taak aan de hand van hun wettelijke doelstelling moeten bepalen.
Decentrale overheden dienen binnen de wettelijke grenzen zelf te bepalen welke
zaken zij tot hun publieke taak rekenen. Een belangrijke rol is hierbij weggelegd
voor de democratische organen van de decentrale overheden, die moeten instemmen
met hetgeen een decentrale overheid wel of niet tot de publieke taak rekent.Publiek belang is niet een zaak die alleen aan de financieringsfunctie
verbonden is. De invulling ervan zal voortdurend aan de orde zijn op alle
beleidsterreinen die de decentrale overheden (willen) behartigen. Zij dienen
dit zo veel als mogelijk is wel expliciet te maken, onder andere in het financieringsstatuut,
zodat de invulling van het begrip voor de democratisch gekozen organen, de
bevolking en de toezichthouders duidelijk is.Door de leden van GPV en RPF werd in het bijzonder gevraagd of de toezichthouder
zich te allen tijde neer moet leggen bij wat het openbaar lichaam zelf als
publieke taak afbakent. Ten eerste moet worden bedacht dat de publieke taak
voor een aantal openbare lichamen min of meer nauw omschreven is, terwijl
voor provincies en gemeenten de publieke taak ruimer is. Ze verrichten de
taken die bij wet van hen gevorderd worden, en bovendien, in de eerste plaats,
de taken die zij nodig achten voor hun «huishouding». Opgemerkt
kan worden dat het begrip «publieke taak», zoals dat wordt gehanteerd
in dit wetsvoorstel, in het geval van gemeenten en provincies samenvalt met
het begrip «openbaar belang», zoals gebruikt in artikel 155 Gemeentewet
en artikel 151 Provinciewet (zie ook paragraaf 1.4.2). De term «publieke
taak» is in het wetsvoorstel gekozen omdat dit ook is bedoeld voor instellingen
met een beperkte publieke taak opdracht (zoals politieregio's en gemeenschappelijke
regelingen). In dat geval moeten de bedoelde gedragingen in het kader van
die publieke taak-opdracht passen.De toezichthouder zal zijn eigen inzicht ook op de taakomschrijving van
het openbaar lichaam baseren. In sommige gevallen zal op basis daarvan gemakkelijk
kunnen worden vastgesteld of er activiteiten worden ontplooid die niet in
het kader van de publieke taak passen. In het geval van provincies en gemeenten
zal terughoudendheid in acht worden genomen, en in principe worden gekeken
of het betrokken openbaar lichaam degelijk motiveert waarom het een activiteit
tot zijn publieke taak rekent, en of er geen strijd met enig wettelijk voorschrift
is. Als er verschil van inzicht is tussen de toezichthouder en het openbaar
lichaam zal bestuurlijk overleg de eerst aangewezen weg zijn om tot overeenstemming
te komen. Indien dit niet lukt, kan de toezichthouder overwegen gebruik te
maken van bevoegdheden die hij in zijn verhouding tot het openbaar lichaam
heeft, zoals het vernietigen van besluiten of het geven van aanwijzingen. Ten aanzien van de door alle fracties gevraagde nader invulling van de
«publieke taak» is in de memorie van toelichting aangegeven dat
bankachtige activiteiten in ieder geval niet tot de publieke taak van decentrale
overheden behoren. Hiermee is een zeer relevante grens van de publieke taak
aangegeven.Van bankachtige activiteiten (een «profitcenter») is sprake
indien decentrale overheden oneigenlijke en/of financiële activiteiten
verrichten met als doel hiermee inkomsten te genereren. In het wetsvoorstel
is dan ook opgenomen dat oneigenlijke activiteiten als het aantrekken van
leningen, alsmede het verstrekken van leningen en garanties teneinde hiermee
inkomsten te genereren niet tot de publieke taak van openbare lichamen worden
gerekend en daarom verboden zijn. Ten aanzien van financiële activiteiten
is in het wetsvoorstel opgenomen dat uitzettingen en het gebruik van derivaten
op prudente wijze dienen te geschieden. De uitwerking van het begrip prudent
in dit verband geschiedt in een ministeriële regeling, waarvan een concept
is gevoegd bij deze nota.Leningen en garanties die in het kader van de uitoefening van de publieke
taak worden verstrekt, dienen in de regel niet te worden verantwoord en begroot
in het kader van het financieringsbeleid, maar in het kader van de desbetreffende
beleidsbegroting. Uit het oogpunt van dit wetsvoorstel maakt het in beginsel
niet uit of leningen worden verstrekt aan een woningbouwcorporatie, aan burgers
met een bescheiden inkomen of aan een geprivatiseerd theater. De desbetreffende
overheid heeft besloten dit belang te behartigen, als onderdeel van zijn publieke
taak, en dient dit met de invulling die hij van dit begrip heeft gegeven,
te kunnen onderbouwen. In het kader van het betrokken beleidsveld zal moeten worden verantwoord waarom de lening is verstrekt
en wat de resultaten van het beleid zijn. Het is zodoende de beleidssector
en niet de afdeling Treasury die het politieke besluit c.q. het raadsbesluit
voor dergelijke garanties en leningen voorbereidt en daar de budgettaire gevolgen
en risico's van zijn beleid in dient te betrekken. De afdeling Treasury dient
overigens wel functioneel betrokken te worden bij die besluitvorming, vanwege
de financieringsvoorwaarden (zoals looptijd en rente). Het is in dit verband
denkbaar dat de Treasury-afdeling – als servicecenter – een handleiding
opstelt voor de beleidssectoren met betrekking tot leningen, uitzettingen
en garanties. De financieringsvoorwaarden volgens het financieringsbeleid
moeten derhalve onderscheiden worden van de motieven vanuit de beleidssectoren
om via leningen en garanties de publieke taak op een bepaalde wijze uit te
voeren.Gemeentelijke Krediet BankenHet bovenstaande laat onverlet dat decentrale overheden uiterst zorgvuldig
met gemeenschapsgeld, en dus met het bepalen van de reikwijdte van hun publieke
taak dienen om te gaan. Naast de evident niet tot de publieke taak behorende
bankachtige activiteiten, kan in dit verband worden gewezen op de wijze waarop
gemeenten met hun Gemeentelijke Krediet Banken (GKB's) omgaan. De bepaling
in artikel 2 van het wetsvoorstel dat decentrale overheden alleen middelen
mogen aantrekken, uitzetten en leningen mogen garanderen uit hoofde van de
publieke taak, heeft de volgende implicaties voor de positie van GKB's.GKB's die onderdeel van een gemeente zijn mogen nog slechts uit hoofde
van hun publieke taak sociale kredieten verstrekken. Commerciële dienstverlening
door deze GKB's is uit hoofde van het wetsvoorstel niet toegestaan. Bij kredietverlening
van gemeenten aan verzelfstandigde GKB's (die niet onder de reikwijdte van
het wetsvoorstel vallen) die hiermee commerciële activiteiten verrichten
is geen sprake van kredietverlening door gemeenten uit hoofde van hun publieke
taak; dit is derhalve niet toegestaan. Leningen van gemeenten ten behoeve
van sociale kredietverlening door GKB's kunnen wel tot de publieke
taak van gemeenten worden gerekend en zijn daarmee wel toegestaan.Voor zover gemeenten overtollige middelen aan verzelfstandigde GKB's willen
uitlenen, geldt de bepaling in de ministeriële regeling (ter uitvoering
van artikel 2 van het wetsvoorstel) inzake prudent uitzetten, op basis waarvan
alleen aan financiële instellingen met minimaal een A-rating of een daaraan
gelijkwaardige kredietwaardigheid mag worden uitgeleend (zie concept-Regeling
uitzettingen en derivaten). 1) Als definitie voor financiële instelling
wordt gehanteerd dat (in dit geval) de kredietinstelling onder toezicht van
de Nederlandsche Bank staat. Zelfstandige GKB's staan echter niet onder toezicht
van de Nederlandsche Bank voor zover zij geen gelden aantrekken van het publiek.
Dit is opgenomen in de Ministeriële regeling van 4 februari 1993, Stcrt.
1993/29. Op dit moment staat geen enkele GKB onder toezicht van DNB. Uitzettingen
van overtollige middelen bij verzelfstandigde GKB's zijn in de huidige situatie
dus niet toegestaan. Een en ander kan als volgt schematisch worden weerge-
geven: GKBonderdeel gemeenteGKB mag alleen sociale
kredieten verstrekken (uit hoofde van publiek taak); geen commerciële
kredieten   GKBverzelfstandigdgemeente mag alleen lenen aan GKB's uit hoofde van publieke taak
(dus alleen ten behoeve van sociale kredietverlening door GKB's)     gemeente mag overtollige middelen niet uitzetten bij GKB's;
deze voldoen in de huidige situatie niet aan bepalingen inzake prudent uitzetten1.4.2 Marktgericht werken en Publiek-private samenwerking
(PPS)Een leden van de fracties van VVD, CDA, PvdA, GPV, RPF en SGP vroegen
of het onderhavige wetsontwerp ook meer gericht zou moeten zijn op normen,
kaders en toezichtsconstructies voor meer marktgerichte werkwijzen en pps-constructies.Deze onderwerpen hebben een bredere en meer algemene reikwijdte. Een algemene
behandeling van de onderhavige onderwerpen valt naar de mening van het kabinet
buiten de doelstelling en reikwijdte van dit wetsvoorstel. Wel geeft het wetsvoorstel
aan dat een financiële bijdrage van een decentrale overheid aan een publiek-private
samenwerking (bijvoorbeeld in de vorm van een lening) moet geschieden ten
behoeve van de publieke taak. Bovendien is er een (separaat) wettelijk kader
voor publiek-private samenwerkingen waarbij een gemeente of een provincie
een privaatrechtelijke rechtspersoon (mede)opricht of daarin deelneemt. Hiervoor
geldt namelijk het regime van artikel 155 Gemeentewet en artikel 151 Provinciewet.
Dat houdt in dat een dergelijke deelname alleen is toegestaan als ze geëigend
wordt bevonden voor de behartiging van een met de deelname te dienen openbaar
belang, en dat toestemming van de toezichthouder vereist is.De invulling van het begrip openbaar belang en de motivering waarom deze
wijze van behartigen bijzonder is aangewezen, is aan de desbetreffende gemeente
of provincie. De toezichthouder toetst of is aangegeven om welk openbaar belang
het gaat en of het besluit om dit belang op deze wijze te behartigen is onderbouwd,
maar maakt geen eigen afweging. Voorts wordt getoetst of er geen strijd met
wet- en regelgeving is en of er geen onverantwoord beslag op de middelen van
de betrokken gemeente of provincie dreigt (met voor de gemeenten als toetsnorm
het risico om in een artikel 12 positie te belanden). Via het toezicht wordt
ook zicht gehouden op de mate waarin van deelname in privaatrechtelijke
rechtspersonen sprake is.De meer specifieke winst van het wetsvoorstel en de andere regelgeving
die in het kader van het wetsvoorstel wordt opgesteld, in het licht van publiek-private
samenwerking en de tendens tot meer marktgericht en bedrijfsmatig werken,
is de vergroting van de transparantie van het financieringsbeheer en de uitbreiding
van de normen gericht op financieringsactiviteiten. De openbare lichamen,
en dan met name provinciale staten, raden en algemeen besturen, kunnen hierdoor
het beleid en beheer beter sturen en controleren.1.4.3 Uitzettingen door decentrale overhedenDe leden van de PvdA-fractie zouden willen weten hoe de regering het beleggen
in aandelen of obligaties beoordeelt en op welk moment het uitzetten van geld
dat tot de treasuryfunctie behoort wordt beschouwd als near banking.In bijgevoegde concept-Regeling uitzettingen en derivaten (zie ook paragraaf 1.6)
wordt het beleid ten aanzien van beleggen uiteengezet.In het wetsvoorstel is opgenomen dat het aantrekken van leningen, alsmede
het verstrekken van leningen en garanties teneinde hiermee inkomsten te genereren
(bankachtige activiteiten) niet tot de publieke taak van openbare lichamen
worden gerekend.Geïnformeerd werd door de leden van de VVD-fractie of de regering
van mening is dat met het voorliggende wetsvoorstel ook in meer algemene zin
voldoende zicht kan worden gekregen op de waarde van de aandelen of bezittingen
van decentrale overheden en daarmede hun totale financiële positie en
kredietwaardigheid.Het is de bedoeling dat decentrale overheden in het financieringsverslag
in de begroting en het jaarverslag expliciet ingaan op hun uitzettingen; zowel
uitzettingen van overtollige middelen als uitzettingen (waaronder deelnemingen)
uit hoofde van de publieke taak. Wijzigingen in deelnemingen (zoals verkoop
aandelen Bouwfonds en van nutsbedrijven) moeten in het financieringsverslag
tot uitdrukking komen. Uit de verslaglegging van de decentrale overheden in
het algemeen dient de gehele financiële positie te kunnen worden afgeleid,
en dus ook de invloed die verkoop van bepaalde aandelen heeft op de financiële
positie van een decentrale overheid.De leden van de VVD-fractie vroegen de regering voorts in hoeverre het
decentrale overheden binnen het kader van het onderhavige wetsvoorstel is
toegestaan beleggingen in vreemde valuta te doen.Evenals in de huidige Wet filo en het huidige Besluit Leningvoorwaarden
Lagere Overheid, zal in het bij het wetsvoorstel behorende Besluit Leningvoorwaarden
Decentrale Overheden (zie paragraaf 1.6) worden opgenomen dat het aangaan,
verstrekken of garanderen van leningen alleen is toegestaan in de Nederlandse
geldeenheid (de gulden en de euro; vanaf januari 2002 alleen de euro).1.5 Vergroten transparantie financieringsactiviteiten:
financieringsstatuutEr zijn door de leden van de fracties PvdA, GPV en RPF vragen gesteld
over het financieringsstatuut. Het voorschrijven van een dergelijk statuut
werd nuttig bevonden. Gevraagd werd naar de wettelijke inkadering, eisen
aan het statuut, en of een modelstatuut in overleg met de betrokken overheden
zal worden opgesteld.Voor een beschrijving van de wijze van inkadering van het statuut in de
wet- en regelgeving wordt verwezen naar paragraaf 5.Eind februari is de circulaire Handreiking Treasurystatuut verzonden naar
provincies en gemeenten (resp. circulaire nummer FO2000/U55159 van 18 februari
2000 voor gemeenten en FO2000/U56862 van 24 februari 2000 voor provincies);
een overeenkomstige circulaire zal worden toegezonden aan de waterschappen
en de politieregio's. Deze circulaire is in overleg met betrokkenen opgesteld.
Het gaat niet om een echt «model» dat zonder meer kan worden overgenomen,
maar om een hulpmiddel voor de openbare lichamen teneinde een eigen financieringsstatuut
op maat te maken. Het statuut zal door de opstellers zelf moeten worden toegesneden
op de eigen situatie en de eigen regelgeving.Een financieringsstatuut dient de kaders te bevatten die het openbaar
lichaam zich stelt voor het te voeren financieringsbeleid. Bij provincies,
gemeenten, waterschappen een gemeenschappelijke regelingen behoren deze kaders
door staten, raden en algemene besturen te worden vastgesteld. Het gaat om
zaken als:• beleidsmatige uitgangspunten en doelstellingen, uitmondend in richtlijnen
en limieten voor het aangaan van leningen en het uitzetten van gelden. De
voorschriften van de Wet fido zijn daarbij bepalend;• het organisatorisch kader, met name de delegatie en mandatering,
c.q. verdeling van taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden over het algemeen
bestuur, het dagelijks bestuur en de ambtelijke organisatie;• planning en control;• de informatievoorziening, met name in relatie tot de taken, verantwoordelijkheden
en bevoegdheden van de betrokken partijen;• administratieve organisatie en interne controle (onder andere regels
voor functiescheiding).Het financieringsstatuut dient, in samenhang met de financieringspara-
grafen in begroting en jaarverslag, te waarborgen dat het financieringsbeheer
transparant en ordelijk wordt uitgevoerd en gedocumenteerd. Hoe dat in de
praktijk feitelijk verloopt zal onderdeel gaan uitmaken van de jaarlijkse
uitvoeringsnota Toezicht aan de Tweede Kamer (zie ook paragraaf 3.4).De leden van de fractie van de PvdA vroegen of voorschriften voor het
verplicht melden van besluiten door provincies aan het rijk gehandhaafd worden
en of de toezichthouders de statuten zullen toetsen.Het voorschrijven van het financieringsstatuut heeft geen gevolg voor
verplichtingen om uit hoofde van Provinciewet of Gemeentewet bepaalde besluiten
aan de toezichthouder te zenden. De statuten die provincies, gemeenten en
waterschappen opstellen, zullen, daar zij deel uitmaken van de financiële
verordening, conform artikel 216 Provinciewet, artikel 212 Gemeentewet en
artikel 108 tweede lid Waterschapswet, worden toegezonden aan de toezichthouder
(respectievelijk de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
en Gedeputeerde Staten). Voor de politieregio's zullen we het opnemen van
een dergelijke verplichting in het Besluit comptabele regelgeving regionale
politiekorpsen bevorderen. Formele goedkeuring van de toezichthouder zoals
dat het geval is bij het begrotingstoezicht is evenwel niet vereist. 1.6 DelegatiebepalingenDe leden van de fracties CDA, PvdA, GPV, RPF en SGP hebben gevraagd naar
de wijze waarop de in het wetsvoorstel opgenomen delegatiebepalingen zullen
worden ingevuld.Voor de uitwerking van de ministeriële regeling op basis van artikel
2, tweede lid, wordt verwezen naar bijgevoegde concept-regeling uitzettingen
en derivaten. In het kort komt de inhoud hiervan neer op het volgende. De
voorschriften in de regeling richten zich zowel op de tegenpartij (debiteurenrisico)
als op het type instrument dat wordt gebruikt (marktrisico). Ten aanzien van
derivaten wordt aangegeven op welke wijze een risicomijdend gebruik mogelijk
is. Mits bij uitzettingen en derivaten gebruik wordt gemaakt van gegoede tegenpartijen,
zijn de financiële risico's beperkt. Indien met minder kredietwaardige
debiteuren in zee wordt gegaan, worden hierdoor weliswaar mogelijkerwijs (tijdelijk)
hogere winsten behaald, maar lopen de openbare lichamen daarbij (aanzienlijk)
grotere financiële risico's. Op basis van deze regeling wordt onder gegoede
tegenpartijen verstaan: instellingen wiens papier een solvabiliteitsvrije
status heeft, financiële instellingen met minimaal een A-rating (of door
financiële instellingen uitgegeven papier met minimaal een A-rating)
of een daarmee vergelijkbare kredietwaardigheid. Ten aanzien van de te hanteren
instrumenten geldt in beginsel als belangrijkste uitgangspunt dat de hoofdsom
van de uitzetting intact blijft. Hierbij kan worden gedacht aan deposito's
en garantieprodukten (waarbij voor een langere looptijd naast een hoofdsomgarantie
ook een minimaal rendement zou moeten worden gegarandeerd). Ook vastrentende
waarden zijn toegestaan. Gebruik van derivaten kan een nuttig onderdeel zijn
van het risicobeheer van decentrale overheden; dit gebruik dient vanzelfsprekend
te zijn gericht op het beperken van financiële
risico's.Voor de uitwerking van de ministerële regeling op basis van de artikelen
3, 5 en 8 wordt verwezen naar bijgevoegde concept-uitvoeringsregeling, waarin
de berekeningen en rapportages die voortvloeien uit het wetsvoorstel worden
geoperationaliseerd. De berekening van de kasgeldlimiet en de netto-vlottende
schuld vindt reeds in het wetsvoorstel zelf plaats. In de regeling worden
de van toepassing zijnde percentages voor de kasgeldlimiet gegeven. De berekening
van de renterisiconorm is eveneens in het wetsvoorstel opgenomen. De berekening
van het renterisico op de vaste schuld vindt, voortbouwend op het wetsvoorstel,
plaats in de regeling. Hierin zijn voorts de percentages voor de verschillende
openbare lichamen neergelegd.Genoemde twee regelingen zijn afgestemd in het zogenaamde Kapitaal- marktoverleg,
waarin (onder voorzitterschap van Financiën) vertegenwoordigers van decentrale
overheden, de Nederlandsche Bank, de Nederlandse Waterschapsbank en de Bank
Nederlandse Gemeenten zitting hebben.Het Besluit Leningvoorwaarden Decentrale Overheden (BLDO), dat dient ter
uitvoering van artikel 2, derde lid is een algemene maatregel van bestuur,
en zal dus pas nadat de Raad van State hierover heeft geadviseerd aan de Tweede
Kamer voorgelegd kunnen worden. De belangrijkste elementen van het BLDO zullen
zijn het verbod op (i) het aangaan, verstrekken en garanderen van leningen
in vreemde valuta (alleen euro's zijn toegestaan), (ii) het aangaan, verstrekken
en garanderen van indexleningen. Deze bepalingen beogen bij te dragen aan
een gezonde financiering van de decentrale overheden en aan uniformiteit in
het financieringsbeleid van de overheid (bepalingen sluiten aan bij het financieringsbeleid
van de Staat). De CDA-fractie vroeg naar de criteria voor de minimumbedragen ten aanzien
van renterisiconorm en en de kasgeldlimiet.In de Wet filo bedroeg het minimumbedrag voor de kasgeldlimiet 500 000
gulden. In het wetsvoorstel is dit bedrag opgehoogd naar 661 113 gulden,
rekening houdend een gemiddelde prijsinflatie sinds 1987 van 2,1% en met het
nieuwe kader voor het financieringsbeleid in deze Wet. Op deze wijze wordt
een soepele overgang van de Wet filo naar het nieuwe wetsvoorstel gewaarborgd.
Het minimumbedrag voor de renterisiconorm is vastgelegd in bijgevoegde Uitvoeringsregeling.De minimumbedragen zijn opgenomen teneinde de kaders van de kasgeldlimiet
en de renterisiconorm niet onnodig knellend voor kleine decentrale overheden
te maken. Indien op enig moment mocht blijken dat de opgenomen minimumbedragen
met het oog hierop niet toereikend zijn, kunnen de bedragen – na onderbouwing
van de onnodige knelpunten door de decentrale overheden – worden aangepast.De PvdA-fractie vroeg naar de mogelijkheid van het toestaan van een verschil
in limiet binnen een categorie van openbare lichamen.De limieten ten aanzien van kasgeldlimiet en renterisiconorm gelden per
categorie decentrale overheid. Er bestaat in uitzonderingsgevallen alleen
een mogelijkheid voor de toezichthouder om ontheffing te verlenen aan individuele decentrale overheden, onderbouwd vanuit hun
specifieke financiële situatie.2. De stabiliteitsdoelstellingDoor de CDA-fractie werd gevraagd naar de wijze waarop erop wordt toegezien
dat «vluchtroutes» ten aanzien van de kaders inzake de 3% norm
voor het EMU-saldo worden bewandeld en welke les op dit punt is getrokken
uit de affaire Zuid-Holland.Het bankierende gedrag van de provincie Zuid-Holland resulteerde in een
hogere EMU-schuld (bruto schuld van de publieke lichamen aan de particuliere
sector), ten aanzien waarvan de Wet filo geen kader bood. In het huidige wetsvoorstel
is een kader vastgelegd voor het voldoen aan de 3% norm voor het EMU-saldo
(zie ook hieronder); hiermee wordt tevens de ontwikkeling van de EMU-schuld
(indirect) beïnvloed.De leden van de PvdA-fractie vroegen de regering om een concept van de
ministeriële regelingen voor te leggen waarin de maatregelen ter beheersing
van het EMU-saldo zijn vastgelegd.In het wetsvoorstel is de mogelijkheid gecreëerd om bij algemene
maatregel van bestuur (amvb) maatregelen te treffen ter beheersing van het
EMU-saldo. In eerste instantie ligt het daarbij in de rede om de kapitaaluitgaven
voorzover zij niet uit de lopende begroting kunnen worden gefinancierd te
beperken. Genoemd amvb zal worden opgesteld zodra de minister van Financiën
daartoe aanleiding ziet (zie ook hieronder).De leden van de SGP-fractie verzochten de regering nader toe te lichten
op welke wijze kan worden aangetoond of de openbare lichamen al dan niet veroorzakers
zijn van een overschrijding van het EMU-saldo, welke mogelijkheden tot ingrijpen
voor de minister van Financiën heeft en op welke wijze de Kamer hierover
wordt geïnformeerd.Om inzicht te verkrijgen of openbare lichamen al dan niet (mede) veroorzakers
zijn van een overschrijding van de EMU-tekortnorm van 3% van het Bruto Binnenlands
Produkt voorziet onderhavig voorstel van wet in een rapportageverplichting
van de decentrale overheden op kwartaalbasis aan het CBS (die de gegevens
op geaggregeerde basis verstuurt naar de minister van Financiën). Beschikbaarheid
van deze informatie is essentieel voor de beoordeling van de ontwikkeling
van het EMU-saldo van de decentrale overheden. Op dit moment ontbreekt genoemde
informatie.Ingeval zich in de toekomst de situatie voordoet dat het EMU-saldo van
de totale overheid zich richting een tekort van 3% ontwikkelt, is het wenselijk
dat de regering als «ultimum remedium» de mogelijkheid heeft om
tijdig in te grijpen. Uitdrukkelijk zij benadrukt dat de regering alleen van
deze bevoegdheid om in te grijpen gebruik zal maken als de ongewenste ontwikkeling
van het EMU-saldo (mede) veroorzaakt wordt door de decentrale overheden. Op
basis van de EMU-saldi van de afgelopen tien jaar (steeds een jaarlijks EMU-overschot
van de openbare lichamen) ligt het overigens niet in de rede dat van deze
bevoegdheid snel gebruik gemaakt zal behoeven te worden richting de decentrale
overheden.Mocht zich onverhoopt de situatie voordoen dat ingrijpen van de regering
nodig is, dan zal voor een mix van maatregelen gekozen worden die aansluit
bij de oorzaken van EMU-tekorten van de decentrale overheden. De regering
kan zich op voorhand niet vastleggen op één of meer specifieke
maatregelen. De Kamer zal tijdig worden geïnformeerd ingeval daadwerkelijk
ingegrepen zou moeten worden in het EMU-saldo van decentrale overheden.3. Toezicht3.1 Inrichting van het toezichtDoor de leden van de fracties van CDA, PvdA, D66, GPV en RPF werd gevraagd
naar de gevolgen van het wetsvoorstel voor de mogelijkheid voor de toezichthouders
om toezicht te houden op de decentrale overheden.Beoogd wordt om binnen de decentrale overheden de controlemoge- lijkheden
voor de financieringsfunctie te verbeteren en om daarnaast het toezicht beter
te structureren.Het begrotingstoezicht zoals dat in met name de Gemeentewet en de Provinciewet
is ingericht, is uitgangspunt geweest voor de toezichtsstructuur voor de financieringsfunctie
bij de mede-overheden. Deze structuur past bij de staatsrechtelijke verhoudingen.
Een kernpunt daarbij is, zoals verscheidene fracties hebben opgemerkt, dat
de decentrale overheden primair zelf verantwoordelijk zijn. Uitgangspunt is
verder dat toezicht in principe uitsluitend achteraf plaatsvindt (repressief
toezicht). Pas nadat op grond van het toezicht is vastgesteld dat de norm
waarop toezicht wordt gehouden, is overschreden, kan preventief toezicht worden
ingesteld, inhoudend dat bepaalde besluiten aan goedkeuring van de toezichthouder
onderworpen zijn.In het kader van het wetsvoorstel worden de interne controlemogelijk-
heden binnen de decentrale overheden vergroot. De decentrale overheden zullen
namelijk verplicht worden om een financieringsstatuut op te stellen (zie ook
paragraaf 1.5).Het financieringsstatuut bevat de beleidskaders, waarbij het wetsvoorstel
en de daaraan gekoppelde besluiten en ministeriële regelingen richtinggevend
zijn. Dit houdt met name in dat de kasgeldlimiet en de renterisiconorm in
het financieringsstatuut zijn opgenomen evenals (minimaal) de invulling van
de «publieke taak» en de invulling van de bepalingen uit hoofde
van een ministeriële regeling over prudent beheer ten aanzien van uitzettingen
en derivaten.Naast het financieringsstatuut dienen de begroting en het jaarverslag
van de decentrale overheid een financieringsparagraaf te gaan bevatten. De
financieringsparagrafen geven informatie over de uitvoering van het financieringsbeleid.Deze inrichting betekent onder meer dat het rechtmatig en doelmatig handelen
bij de uitvoering van de financieringsfunctie expliciet vastgelegd is in het
financieringsstatuut. Indien zich bij de uitvoering van de finan- cieringsfunctie
tekortkomingen voordoen ten aanzien van de rechtmatigheid en de doelmatigheid,
zal de accountant van de decentrale overheid daarover moeten rapporteren in
zijn verslag.De verplichting tot een financieringsstatuut en een financieringsparagraaf
in de begroting en het jaarverslag betekent voor de provincies, gemeen- ten
en waterschappen dat de staten, raden en algemeen besturen het financieringsstatuut
vaststellen en dat deze via de begroting en de rekening controle over de uitvoering
blijven houden. Deze inrichting heeft een versterking tot gevolg van het democratische
verantwoordingsproces en geeft de staten, de raden en de algemeen besturen
meer duidelijkheid, meer invloed en versterkt de controlerende functie van
deze organen. Er is op dit punt een aanmerkelijke verbetering ten opzichte
van de huidige situatie.De verplichting tot het opstellen van een financieringsstatuut zal niet
alleen voor provincies, gemeenten en waterschappen worden ingevoerd, maar
voor alle openbare lichamen die onder de werking van de Wet fido zullen vallen
(zie bijgevoegde nota van wijziging).Door de ordening van de financieringsfunctie bij de decentrale overheid
zoals die in het kader van het wetsvoorstel vorm krijgt, neemt de kans op
overschrijding van de normen naar verwachting af, te meer daar de bewijslast
tegenover de toezichthouder over de overschrijdingen bij de decentrale overheid
ligt. Op deze wijze ook kan het toezicht in zijn aard conform de huidige regelgeving
voor het begrotingsevenwicht, in beginsel repressief blijven.Het wetsvoorstel bevat voorstellen tot verbetering van de toezichtsstructuur.
In de huidige situatie geldt dat indien een openbaar lichaam de kasgeldlimiet
voor de netto-vlottende schuld overschrijdt, geen uitgaven ten laste van de
kapitaaldienst mogen worden geraamd. In het wetsvoorstel kan de toezichthouder,
indien een openbaar lichaam niet voldoet aan de kasgeldnorm, preventief toezicht
instellen ten aanzien van de netto-vlottende schuld (zie het wetsvoorstel,
artikel 4). Hetzelfde geldt voor de vaste schuld. Voor leningen met een looptijd
tot tien jaar geldt op dit moment de hierboven beschreven bepaling ten aanzien
van de kasgeldlimiet; voor leningen langer dan 10 jaar is geen expliciet toezichtskader
beschikbaar. Onder de Wet fido krijgt de toezichthouder de bevoegdheid om
bij overschrijding van de renterisiconorm (het nieuwe normeringsinstrument
voor de vaste schuld) eveneens preventief toezicht uit te voeren (zie ook
het wetsvoorstel, artikel 6).De leden van de fracties van GPV en RPF vroegen in hoeverre met dit wetsvoorstel
meer wordt gevraagd van de toezichthouder dan in de bestaande situatie.De rol van de toezichthouder in dit wetsvoorstel is geaccentueerd ten
opzichte van de rol in de Wet filo. Een integrale beoordeling van financieringsactiviteiten
van decentrale overheden is echter gewenst, en het is de toezichthouder die
deze beoordeling moet kunnen maken. Gezien de betrokkenheid van de toezichthouders
(BZK en de provincies via het IPO) bij het wetgevingsproces, is men zich bewust
van de aan haar in het wetsvoorstel toegekende verantwoordelijkheden
en bereidt men zich voor op de komst van de nieuwe wet. In de loop van 2000
zullen de toezichthouders in elk geval nog via een circulaire/brochure worden
gewezen op de gevolgen voor hen van de Wet fido.3.2 Verantwoordelijkheidsverdeling toezichtDe leden van de fracties van CDA en D66 hebben vragen gesteld bij het
oplopend toezichtsregime dat met betrekking tot kasgeldlimiet en renterisiconorm
ontwikkeld is. Deze vragen betreffen de verantwoordelijkheidsverdeling, de
eisen die deze inrichting van het toezicht aan de toezichthouder stelt, alsmede
de hardheid en duidelijkheid van de normen aan de hand waarvan het toezicht
kan worden uitgeoefend.In het wetsvoorstel zijn deze normen duidelijk: het gaat om de vastgestelde
percentages voor de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Pas nadat is vastgesteld
dat deze normen zijn overschreden, kan de toezichthouder overgaan tot maatregelen,
oplopend van een bestuurlijke aanwijzing tot de instelling van preventief
toezicht op het aangaan van korte of lange leningen. In het toezichtsregime
en in de toepassing van de sancties is ruimte gelaten voor een beoordeling
van het individuele geval, door middel van de vergunningsmogelijkheid die
de toezichthouder heeft.Het beoogde regime stelt echter vooral ook eisen aan het desbetreffende
openbaar lichaam zelf. Dat zal moeten kunnen aantonen op welke wijze en op
welke termijn het de normoverschrijding zal beëindigen, dan wel waarom
het van mening is dat de normoverschrijding gerechtvaardigd is teneinde een
beroep te kunnen doen op ontheffing van de norm.De geschetste ruimte voor maatwerk is in het bestuurlijk toezicht gebruikelijk.
Zo dient ook de constatering of de weerlegging van het ontbreken van materieel
begrotingsevenwicht met argumenten te worden onderbouwd.De CDA-fractie verzocht de regering te reageren op de stelling van IPO,
VNG, UvW, NPI, Rfv dat de sanctie van voorafgaand toezicht tot een onwerkbare
situatie kan leiden. De adviezen van deze instanties zijn gegeven op een eerdere
versie van het voorstel. Mede naar aanleiding van deze adviezen is het toezichtstelsel
genuanceerd en is het instellen van voorafgaand toezicht op het aangaan van
korte of lange leningen pas mogelijk nadat een traject van bestuurlijk overleg
niet tot voldoende resultaat heeft geleid. Zowel door het tijdsbeslag als
door de bestuurlijke contacten waartoe deze regeling noopt heeft het openbaar
lichaam naar mag worden aangenomen voldoende gelegenheid om het ontstaan van
een onwerkbare situatie te voorkomen of te beperken.De verantwoordelijkheid voor het handelen berust in de eerste plaats bij
het betrokken bestuursorgaan zelf. De verantwoordelijkheid voor het uitvoeren
van het toezicht berust bij de wettelijk aangewezen toezichthouder.3.3 Taakverdeling ministersDe leden van de fracties CDA, PvdA, D66 en SGP hebben gevraagd hoe de
taakverdeling tussen de verschillende bij het toezicht betrokken ministers
is.De toezichthouder in het kader van het wetsvoorstel is de instantie die
is belast met het (preventief en/of repressief) toezicht op de begroting van
het betrokken openbaar lichaam (zie ook artikel 1, onder k). Welke instantie
dat in concreto is, wordt derhalve bepaald in de wet of regeling waarin het
toezicht op de begroting is geregeld: Provinciewet, Gemeentewet,
Waterschapswet, Wet gemeenschappelijke regelingen en Politiewet 1993. In alle
gevallen is daarbij duidelijk wie de toezichthouder is. Gedeputeerde Staten
zijn toezichthouder van de gemeenten, gemeenschappelijke regelingen en waterschappen.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is toezichthouder
van de provincies en politieregio's, en van sommige typen gemeenschappelijke
regelingen (zie ook paragraaf 1.3).Waar in het wetsvoorstel Onze Ministers, als gedefinieerd in artikel 1
onder l, worden genoemd, gaat het niet om de toezichthoudende taak, maar om
de bevoegdheid om regels te stellen. Welke minister daarbij als eerstverantwoordelijk
bewindspersoon optreedt, is afhankelijk van het te regelen onderwerp.3.4 Toezichtscultuur en rapportage aan de Tweede KamerDe leden van de fracties CDA, PvdA, D66 en SGP hebben gevraagd hoe de
Tweede Kamer wordt geïnformeerd over het van rijkswege uitgevoerde toezicht,
en hoe de ministers en via hen de Tweede Kamer worden geïnformeerd over
het door de provincies uitgeoefende toezicht. De SGP- fractie wilde weten
welke maatregelen naar aanleiding van de zaak Ceteco genomen worden ter verbetering
van het toezicht.Indien een minister het toezicht uitoefent, is deze daarover ook verantwoording
schuldig aan de Tweede Kamer. Wanneer de Gedeputeerde Staten van de provincies
het toezicht voeren, hebben deze verantwoording af te leggen aan de Provinciale
Staten. Er is hier geen formele verantwoording van de provincies aan het Rijk.Daarnaast heeft het Rijk, in het bijzonder de minister wiens taakgebied
het betreft, een verantwoordelijkheid voor een goede inrichting en onderhoud
van het toezichtssysteem en de werking van het systeem. In dat kader past
een jaarlijks verslag over het (financieel) toezicht op de provincies en gemeenten,
dat de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in het kader
van de zaak Ceteco heeft toegezegd en dat hij regulier vanaf 2001 jaarlijks
in het voorjaar aan de Tweede Kamer zal zenden (zie ook hieronder).Ten aanzien van de politieregio's wordt jaarlijks ten behoeve van de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over zowel de begrotingsdocumenten
alsook de verantwoordingsdocumenten een overzichtsrapportage opgesteld over
het uitgevoerde toezicht. In dit verband wordt ook verwezen naar de brief
van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 10 november
1999 (Kamerstukken II, 1999/00, 26 345, nr. 25) over de financiële
activiteiten van politieregio's. Het toezicht op de politie in het kader van
de Wet fido behoeft naar onze mening geen specifieke terugkoppeling, maar
maakt integraal onderdeel uit van de verslaglegging in het kader van het financieel
en beleidsmatig toezicht.Bij dit wetsvoorstel doet zich eveneens de vraag voor of de uitvoering
van het toezicht in het kader van de Wet fido wel effectief is. Mede naar
aanleiding van de zaak Ceteco heeft de minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties de volgende toezeggingen gedaan:• een beleidsnota over de uitvoering van het financieel toezicht
van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van de
provincies.• een jaarlijkse uitvoeringsnota Toezicht aan de Tweede Kamer met
ingang van 2001 met als reikwijdte het toezicht van het ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties en dat van de provincies.De eerste nota zal deze zomer gereed zijn en naar de Tweede Kamer gezonden
worden. In mei 2001 zal een eerste uitvoeringsnota Toezicht over
het toezicht op de provincies verschijnen. Verder zal de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties eind mei 2000 met de provincies overleg voeren
over de wijze waarop de Tweede Kamer zal worden geïnformeerd over het
door de provincies uitgeoefende toezicht (op gemeenten en gemeenschappelijke
regelingen), opdat vanaf 2001 de jaarlijkse uitvoeringsnota Toezicht
ten volle uitgevoerd kan worden. Over de uitkomsten van het overleg zal de
Kamer eveneens geïnformeerd worden.3.5 Relatie wetsvoorstel met artikel 12 Financiële
verhoudingswetDe leden van de fracties CDA en SGP vroegen naar de relatie tussen de
regeling van artikel 12 van de Financiële verhoudingswet en dit wetsvoorstel.Het begrotingstoezicht zoals geregeld in de Gemeentewet heeft ten doel
te voorkomen dat een gemeente in een situatie geraakt waarin een beroep op
artikel 12 noodzakelijk is, hetgeen ten koste gaat van de middelen uit het
gemeentefonds, cq van de collectiviteit van gemeenten. Het toezicht in de
Wet fido betreft slechts een onderdeel van het financieel beheer. Daarbij
komt dat overschrijding van de normen uit hoofde van de Wet fido vermoedelijk
zelden, of hoogstens op zeer lange termijn, tot een (incidentele) verstoring
van het begrotingsevenwicht kan leiden. In de laatste decennia bijvoorbeeld
heeft de reden voor een artikel-12-status nooit op het terrein van de treasury
gelegen. Eén van de voornaamste reden voor het aanvragen van een aanvullende,
artikel 12, uitkering is gelegen in achterstallig onderhoud van de infrastructuur.
Het toezicht in het kader van de Wet fido zal in het voorkomende geval een
verstoring van het begrotingsevenwicht kunnen helpen voorkomen en kan in zoverre
een beperkte rol spelen in het voorkomen van een artikel 12 status.3.6 Accountantscontrole en rechtmatigheidDe leden van de fracties van VVD en D66 hebben vragen gesteld of opmerkingen
gemaakt over de rol van de accountant bij de gemeenten en provincies. Door
de CDA-fractie werd specifiek gevraagd naar de toezegging inzake het aanscherpen
van de bepalingen in de Gemeentewet en de Provinciewet betreffende de accountantscontrole
(TK 26 721, nr. 6, vraag 4).De uitgaven en ontvangsten bij de provincies en de gemeenten worden gecontroleerd
op rechtmatigheid. Tussen het Rijk enerzijds en de gemeenten en provincies
anderzijds is er verschil in de wijze waarop geconstateerde onrechtmatigheden
betrokken worden in bij het oordeel van de accountant.Het Rijk heeft gekozen voor het expliciet opnemen van de rechtmatigheid
in de accountantsverklaringen bij de departementale verantwoordingen. Op deze
wijze wordt duidelijk gemaakt dat aan de uitgaven en ontvangsten die in een
verantwoording zijn opgenomen de eis van rechtmatigheid wordt gesteld en de
controle door de accountant van de rechtmatigheid expliciet onderdeel dient
uit te maken van de accountantscontrole. De accountantsverklaring bij de financiële
verantwoordingen van de ministeries is, met als basis de artikelen 22 en 32
van de Comptabiliteitswet, geregeld in het Besluit Taak Departementale AccountantsDienst
(DAD) (artikel 4, derde lid).De toetsing van de rechtmatigheid bij gemeenten en provincies is geregeld
in de Gemeentewet, artikel 213, tweede lid en in de Provinciewet, artikel
217, tweede lid. Daaruit blijkt dat de rechtmatigheid deel uitmaakt van het
onderzoek door de accountant. Alhoewel soms de misvatting blijkt
te bestaan dat het begrip rechtmatigheid bij het Rijk een andere betekenis
zou hebben dan bij gemeenten of provincies, laat de toelichting op deze wetten
zien dat daar geen sprake van is. Wel bestaat er een verschil in de manier
waarop geconstateerde onrechtmatigheden betrokken worden bij het oordeel van
de respectievelijke accountants. In tegenstelling tot bij het Rijk, is bij
mede-overheden een verplichte opname van een rechtmatigheidsoordeel in de accountantsverklaring niet voorgeschreven. De hiervoor
vermelde artikelen schrijven slechts voor dat bevindingen over rechtmatigheid
(en doelmatigheid) moeten worden opgenomen in een (accountants)verslag.De situatie bij de gemeenten en provincies kan leiden tot de onwenselijke
situatie dat een accountant de rechtmatigheid niet ten volle of niet voldoende
heeft vastgesteld en/of in zijn oordeel heeft betrokken, terwijl gebruikers
van de accountantsverklaring hier in de praktijk veelal wel van uit blijken
te gaan. Wij zijn voornemens om de desbetreffende wetgeving komend jaar zo
te wijzigen dat het rechtmatigheidsaspect, evenals bij het Rijk, verplicht
onderdeel wordt van de accountantsverklaring bij de gemeenten en de provincies.Voor de uitvoering van de financieringsfunctie bij de gemeenten en de
provincies zal een beoogde gelijkschakeling betekenen dat de controle op de
rechtmatige uitvoering van de financiering – conform de Wet fido en
het financieringsstatuut – in principe strenger zal zijn dan onder het
huidige regime van rechtmatigheid(scontrole) van de Provinciewet en de Gemeentewet.Ten aanzien van de politieregio's houdt de accountantsverklaring (op basis
van het Besluit comptabele regelgeving regionale politiekorpsen) reeds een
oordeel omtrent de rechtmatigheid in.3.7 Provinciale/lokale rekenkamerDe leden van de VVD-fractie informeerden naar de stand van zaken ten aanzien
van de discussie inzake een rekenkamer voor decentrale overheden.Het onderwerp provinciale/lokale rekenkamer komt aan de orde in het standpunt
van het kabinet inzake het rapport en de voorstellen van de Staatscommissie
dualisme en lokale democratie. In dat verband zullen voorstellen aan de Kamer
worden voorgelegd.3.8 Toepasselijkheid toezicht DNBDe PvdA-fractie vroeg of het denkbaar is dat er binnen de context van
de Wet fido door overheden financiële activiteiten ontplooid zouden worden
die onder het toezicht van de Nederlandse Bank zouden kunnen vallen.In het wetsvoorstel is opgenomen dat oneigenlijke activiteiten als het
aantrekken van leningen, alsmede het verstrekken van leningen en garanties
teneinde hiermee inkomsten te genereren (bankachtige activiteiten) niet tot
de publieke taak van openbare lichamen worden gerekend en daarom verboden
zijn (voor invulling van en toezicht op deze bepaling, zie paragraaf 1.4.1).
Overigens is het niet denkbaar dat de Wet toezicht kredietwezen 1992 (Wtk
1992), op basis waarvan de Nederlandsche Bank het bancaire toezicht uitoefent,
zich leent voor toezicht op onder de Wet fido vallende overheden. De aard
en strekking van het bancaire toezicht is hier niet geschikt voor. De Wtk
1992 is immers opgesteld met onder meer als oogmerk het beschermen van crediteuren
(met name depositohouders) tegen insolventie van banken. Bij overheden speelt
dit faillissementsrisico niet, waardoor dergelijke crediteurenbescherming
dan ook niet aan de orde is. Tevens zijn de instrumenten van de Wtk 1992 moeilijk
of niet toepasbaar op (decentrale) overheden. Dit geldt bijvoorbeeld voor
de verplichting eigen vermogen aan te houden uit oogpunt van faillissementsrisico
en het toezicht op de administratieve organisatie van de bancaire activiteiten.4. RapportageDe leden van de CDA-fractie vroegen of het juist is dat aanlevering van
gegevens geschiedt aan het CBS, dat ze vervolgens in geaggregeerde vorm aan
de minister van Financiën verstrekt. Deze leden willen weten of deze
informatie mogelijkheden biedt voor het Rijk het vereiste indirecte toezicht
uit te oefenen.De gegevens die de decentrale overheden naar het CBS dienen te sturen
(en die het CBS vervolgens weer geaggregeerd naar de minister van Financiën
stuurt) hebben alleen betrekking op het EMU-saldo. Het valt onder de verantwoordelijkheid
van de minister van Financiën om – met het oog op de bepalingen
in het Stabiliteitspact – het EMU-saldo te beheersen.De rapportages die betrekking hebben op het financiële beheer van
decentrale overheden (korte en vaste schuld, financiële activa) gaan
voornamelijk via de jaarverslaggeving (financieringsparagraaf in begroting
en jaarverslag), die door raden, staten en algemeen besturen dient te worden
goedgekeurd, naar de toezichthouders van de decentrale overheden. Daarnaast
is er voor een deel van de gegevens een separate rapportage aan de toezichthouder
(voornamelijk gegevens korte schuld).Voor het indirecte toezicht van het Rijk wordt verwezen naar paragraaf 3.4
(Toezichtscultuur en rapportage aan de Tweede Kamer).Voorts informeerde de CDA-fractie of de geaggregeerde vorm waarin de gegevens
worden aangeleverd niet tot versluiering leidt en wat de criteria zijn op
basis waarvan de gegevens worden geaggregeerd.Zoals genoemd heeft de geaggregeerde gegevensverstrekking van het CBS
aan de minister van Financiën alleen betrekking op het totale EMU-saldo
van alle decentrale overheden, dat op deze wijze gemonitord kan worden. Om
dit saldo te berekenen is geaggregeerde informatie nodig van decentrale overheden
inzake (1) de totale uitgaven, (2) de totale ontvangsten en (3) aanvullende
informatie over meer financiële transacties (uitgaven en ontvangsten)
en kastransactiecorrecties. De aanvullende informatie zal met name gebruikt
worden om het saldo van uitgaven en ontvangsten te transformeren naar een
EMU-saldo conform de Europese voorschriften inzake het Europees systeem van
economische rekeningen (ESR 1995). Meer gedetailleerde informatie over de
samenstelling van de uitgaven en ontvangsten is in principe niet nodig voor
de berekening van de bijdrage van de decentrale overheden in het EMU-saldo
van de gehele overheid.De kwaliteit van de gegevensverstrekking op kwartaalbasis zal nauwkeurig
gevolgd worden. Eén van de kwaliteitschecks die toepast kan worden
is of de cijfers over vier kwartalen aansluiten op de jaarcijfers.5. Juridische vormgeving: relatie met bestaande wetgeving/
comptabiliteitsvoorschriftenDe leden van de fracties CDA en D66 vroegen, in aansluiting bij desbetreffende
opmerkingen in het advies van de Raad van State, naar de inpassing van de
Wet fido in de bestaande regelgeving. Zoals in het nader rapport werd aangegeven wordt, daar waar dat mogelijk
en/of nodig is, reeds aangehaakt bij de bestaande wet- en regelgeving. Zo
worden de financieringsparagrafen in begroting en jaarverslag niet voorgeschreven
in de Wet fido, maar in de comptabiliteitsvoorschriften voor de gemeenten
en provincies. De wijze van inpassing van het financieringsstatuut werd, zoals
aangegeven, nog onderzocht. De conclusie is inmiddels dat het financieringsstatuut
onderdeel dient te zijn van de financiële verordeningen die door de verschillende
openbare lichamen moeten worden opgesteld. Dit vergt onder meer een aanpassing
van de Provinciewet, de Gemeentewet en de Waterschapswet. Door middel van
bijgevoegde nota van wijziging worden deze wetswijzigingen in het kader van
dit wetsvoorstel doorgevoerd. Voor de politieregio's zal aansluiting worden
gezocht bij de regels die ingevolge het bepaalde in het Besluit comptabele
regelgeving regionale politiekorpsen reeds met het oog op eisen van doelmatigheid
en controle op regionaal niveau worden vastgesteld met betrekking tot de organisatie
van de administratie en van het beheer van de vermogenswaarden van de regio.
Dit betekent een aanpassing van de deze algemene maatregel van bestuur.6. Gevolgen vervanging Wet filoDe leden van de PvdA-fractie wilden weten of de waterschappen en politieregio's
in staat zullen zijn om aan de nieuwe normen te voldoen.Het merendeel van de waterschappen zal aan de nieuwe normen van de Wet
fido kunnen voldoen.De voorgestelde kasgeldlimiet zal voor zover nu is te voorzien voor ongeveer
vijf waterschappen problemen opleveren. Bepaalde waterschappen hebben de laatste
jaren veel leningen afgesloten waarvan de rentevastepriode binnen een aantal
jaren na de inwerkingtreding van deze wet afloopt. De voorgestelde renterisiconorm
zal naar verwachting voor ongeveer tien waterschappen problemen opleveren.In de artikelsgewijze toelichting is gezien het bovenstaande dan ook expliciet
aangegeven dat de toezichthouder bij de ontheffingverlening rekening kan houden
met voor de inwerkingtreding van de Wet fido aangegane verplichtingen. Daarnaast
geldt het eerste jaar een overgangsregime.Op het wetsvoorstel is o.a. geadviseerd door het Nederlands Politie Instituut.
De politieregio's zullen naar verwachting aan de nieuwe regelgeving kunnen
voldoen.7. Evaluatie Wet fidoDe leden van de fracties CDA en D66 achtten het wenselijk een evaluatietermijn
in de wet op te nemen.Evaluatie van de wet is inderdaad wenselijk. Onderdeel 4 van het algemeen
deel van de memorie van toelichting van het wetsvoorstel geeft daarom ook
reeds aan dat een evaluatie van de Wet fido over circa vijf jaar wellicht
zinvol is om te bezien in hoeverre de inkadering van de financieringsfuncties
en het renterisico adequaat functioneert. Ondergetekenden hebben naar aanleiding
hiervan besloten een evaluatiebepaling in de wet zelf op te nemen. Hiervoor
wordt verwezen naar bijgevoegde nota van wijziging. 8. DiversenDe D66-fractie vroeg of alle commerciële partijen een indirecte triple-A-rating
aan de decentrale overheid toekennen. Hiervan mag, gezien het solide wettelijk
kader en de gunstige financieringscondities van decentrale overheden, worden
uitgegaan.Gevraagd werd naar de verhouding tussen het wetsvoorstel en de recente
brief van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties inzake
de toekomst van de Kaderwetgebieden; en of het onderhavige wetsvoorstel ook
van toepassing zal worden op de openbare lichamen in de kaderwetgebieden.
In artikel 1 wordt aangegeven dat het begrip openbare lichamen in het kader
van dit wetsvoorstel onder andere omvat openbare lichamen op grond van de
Wet gemeenschappelijke regelingen (WGR) die bevoegd zijn tot het aangaan of
verstrekken van leningen. Hoewel voor de Kaderwetgebieden op een aantal punten
regels zijn gesteld die afwijken van de WGR, leidt dit er niet toe dat ze
niet als openbare lichamen op grond van de WGR moeten worden aangemerkt. Ingevolge
het voorgestelde artikel 1, vijfde lid zal de Wet fido derhalve op de kaderwetgebieden
van toepassing zijn. Indien in de toekomst bestuursstructuren in de kaderwetgebieden
zouden worden ingesteld waarvoor dit anders ligt, dan kan een aanwijzing op
grond van het zesde lid van artikel 1 uitkomst bieden, eventueel in afwachting
van een wijziging in de wet. Er is geen reden om te veronderstellen dat de
in het wetsvoorstel neergelegde regels voor het financieringsbeleid van decentrale
overheden niet voor de Kaderwetgebieden dienen te gelden.De Minister van Financiën,G. ZalmXNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie.XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26906-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl