Algemene Vergadering der Verenigde Naties; Brief regering; Verslag van der herfstzitting van de 64e Algemene Vergadering van de Verenigde Naties
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST140669
 2009-2010
 
 26 150
 Algemene Vergadering der Verenigde Naties
 
 
 
 
 Nr. 
 83
 BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VOOR ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 4 februari 2010
 
 Graag bieden wij u hierbij het verslag aan van de herfstzitting van de
64e Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (AVVN), die werd gehouden
van 23 september tot eind december 2009. In dit verslag wordt aan de
hand van een thematische indeling een beeld geschetst van de beraadslagingen.
Dit verslag is een vervolg op de brief inzake de richtlijnen voor de Koninkrijksdelegatie
naar de 64e AVVN (Kamerstuk 2008–2009, 26 150, nr. 77). Daarnaast
gaat dit verslag in op de rol van de Verenigde Naties, en met name de rol
van de AVVN, in het multilaterale bestel. Daarmee wordt een toezegging, gedaan
tijdens het Algemeen Overleg inzake de AVVN van 9 september 2009, gestand
gedaan. Eerder werd uw Kamer reeds separaat geïnformeerd over de ontwikkelingen
in de Derde Commissie van de 64e AVVN (Kamerstuk 2009–2010, 26 150,
nr. 82).
 
 De minister van Buitenlandse Zaken,
 M. J. M. Verhagen
 De minister voor Ontwikkelingssamenwerking,
 A. G. Koenders
 
 VERSLAG 64E ZITTING VAN DE ALGEMENE VERGADERING VAN DE
VERENIGDE NATIES (AVVN)
 In de periode september-december 2009 vond de 64e herfstzitting van de
AVVN plaats. Tijdens deze zitting nam de AVVN in totaal 249 resoluties aan.
De AVVN werd voorgezeten door de Libiër dr. Ali Abdussalam Treki. De
onderhandelingen tijdens deze sessie werden gekenmerkt door een gepolariseerde
sfeer tussen de verschillende samenwerkingsverbanden (Non-Aligned
Movement/G77 vs EU/westerse landen). Desondanks werden er dit jaar
meer resoluties met consensus aangenomen. Dit reflecteert voor een groot deel
de meer geëngageerde en op samenwerking gerichte Amerikaanse houding.
De EU speelde een rol van betekenis in de AVVN. Het verwerven van EU-steun
is voor alle partijen, ook de G77, zowel een belangrijk doel op zich als ook
een middel om meer landen aan boord te krijgen. Het Zweedse EU-voorzitterschap
functioneerde uitstekend.
 
 De verkiezingen voor de Veiligheidsraad op 15 oktober 2009 verliepen
geruisloos, omdat er voor het eerst sinds 2004 eenclean
slate was: er waren net zoveel kandidaten als beschikbare zetels.
De verkozen landen voor de periode 2010–2011 zijn Bosnië-Herzegovina,
Brazilië, Gabon, Libanon en Nigeria. Vermeldenswaardig is dat twee van
de vijf nieuwe leden van de Veiligheidsraad niet alleen zullen meebeslissen
over zaken van internationale vrede en veiligheid, maar zelf ook nog op de
internationale politieke agenda staan: Libanon heeft nog altijd VN-vredestroepen
op zijn grondgebied en Bosnië-Herzegovina staat nog onder internationaal
toezicht.
 
 De herfstsessie van de 64e AVVN heeft voor Nederland, ook na de ministeriële
week, een bevredigend verloop gehad. Alle tijdens deze zitting door Nederland
gedragen resoluties (over het Internationaal Strafhof, transparency in armaments, nationale wetgeving inzake wapenhandel
en geweld tegen vrouwen) werden aangenomen.
 
 De AVVN werd bijgewoond door leden van de Eerste en Tweede Kamer, vertegenwoordigers
van werkgeversorganisaties en vakbonden, evenals de Vrouwenvertegenwoordiger
en de Jongerenvertegenwoordiger.
 
 Hieronder volgt per commissie een verslag op hoofdlijnen van de 64e zitting.
In aanvulling hierop is een nadere analyse toegevoegd naar aanleiding van
de in het Algemeen Overleg van 9 september 2009 gestelde vraag over de
rol van de Verenigde Naties en in het bijzonder de Algemene Vergadering in
het multilaterale systeem.
 64E ZITTING AVVN
 Ministeriële week
 De 64e zitting ving aan met de ministeriële week (23–30 september
2009). Voorafgaand aan de opening van het Algemeen Debat organiseerde de Secretaris-generaal
een Klimaattop om politiek momentum te genereren in de aanloop naar Kopenhagen.
Twee thema’s kregen die week prominente aandacht: klimaatverandering
en de financiële en economische crisis.
 
 Opvallend was de zeer actieve opstelling van de Amerikaanse regering tijdens
de ministeriële week. Zowel president Obama als Secretary
of State Clinton namen actief deel. Eerstgenoemde zat als eerste
Amerikaans staatshoofd een sessie van de VN-Veiligheidsraad voor over ontwapening, een illustratie van het hernieuwde engagement van de Amerikaanse overheid
met de VN.
 
 De Nederlandse regering was tijdens deze week vertegenwoordigd door minister-president
Balkenende, minister Verhagen, minister Koenders en minister Cramer. Ook de
premier van de Nederlandse Antillen, mw. de Jongh-Elhage, was aanwezig. De
Nederlandse delegatieleden voerden tijdens de ministeriële week een groot
aantal gesprekken met ambtgenoten en topfunctionarissen van de VN, waaronder
Secretaris-generaal Ban Ki-moon. Daarnaast zat minister-president Balkenende
een besloten rondetafelbijeenkomst voor tijdens de Klimaattop, en nam minister
Cramer namens Nederland deel aan een rondetafel van deze top. De Prins van
Oranje zat in zijn hoedanigheid van voorzitter van het United Nations Secretary General Advisory Board on Water and Sanitation
tijdens deze top een discussie voor over het verband tussen klimaatverandering
en water security.
 
 Minister-president Balkenende sprak tijdens een speciale sessie van het Clinton Global Initiative over de G20. De premier en minister
Koenders organiseerden samen met UNDP een side event
over de financiële en economische crisis en de gevolgen voor ontwikkeling.
Ook was de premier medegastheer en spreker bij een bijeenkomst over corporate culture en ondernemerschap na de financiële
en economische crisis. Minister Verhagen organiseerde samen met Secretary of State Clinton en de Braziliaanse minister van Buitenlandse
Zaken Amorim een bijeenkomst over geweld tegen meisjes. Daarnaast was hij
medegastheer en spreker op een bijeenkomst over Responsibility
to Protect, hield hij een toespraak tijdens de Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty-conferentie, en sprak hij tijdens
een side eventover klimaatverandering en veiligheid.
Minster Verhagen en minister Koenders namen beiden deel aan een bijeenkomst
in het kader van het zestigjarig bestaan van UNRWA. Minister Koenders werd
benoemd tot emeritus lid van de Stiglitz Commissie. Tevens organiseerde hij
een bijeenkomst voor donoren en VN-vertegenwoordigers over hulp aan Soedan.
 
 Prinses Máxima werd tijdens de ministeriële week door de Secretaris-generaal
benoemd tot Special Advocate for Inclusive Finance for
Development. Daarnaast hield ze een toespraak tijdens het finance dinner van het Clinton Global
Initiative.
 Ontwapening en non-proliferatie – Eerste Commissie
 De Eerste Commissie nam 54 resoluties en besluiten aan op het gebied van
ontwapening, non-proliferatie, wapenbeheersing en internationale veiligheid.
 
 Er was sprake van een nieuw momentum op het terrein van non-proliferatie
en nucleaire ontwapening. Dit was deels toe te schrijven aan de Praag-speech
van de Amerikaanse president Obama, waarin hij de Amerikaanse visie van een
kernwapenvrije wereld uiteenzette. Ook andere positieve ontwikkelingen, zoals
de onderhandelingen tussen de Verenigde Staten (VS) en de Russische Federatie
(RF) over een opvolger van het Start-verdrag en de speciale zitting van de
Veiligheidsraad over ontwapening en de daarin aangenomen resolutie 1887, droegen
bij aan een positieve sfeer. Dit momentum vertaalde zich in een voorzichtige
verschuiving van de houding van de VS. Hoewel het stemgedrag van India, Pakistan,
China, Israël en de RF grotendeels ongewijzigd bleef, leek er in het
algemeen meer bereidheid en ruimte tot flexibiliteit. In 2008 werd nog gestemd
over het merendeel van besluiten en resoluties; dit jaar werd bijna tweederde
zonder stemming aangenomen.
 
 De discussie in de Eerste Commissie spitste zich vooral toe op de resoluties
over een kernsplijtstofstopverdrag (FMCT) en een wapenhandelsverdrag (ATT).
De eerste werd na langdurige onderhandelingen met consensus aangenomen en
de tweede kreeg een ruime meerderheid van stemmen. Met de aanname van de ATT-resolutie
is besloten in 2012 een VN-conventie bijeen te roepen om over een wapenhandelsverdrag
te onderhandelen. Steun van de VS was mogelijk doordat het principe van consensus-besluitvorming
tijdens de conferentie in 2012 in de resolutie werd opgenomen. Strikte toepassing
van de consensusregel tijdens de conferentie kan het echter moeilijker maken
een sterk verdrag te realiseren. Nederland heeft zich tijdens de onderhandelingen
over deze resolutie steeds uitgesproken voor een sterk en robuust verdrag
en onderkent eveneens de noodzaak van de betrokkenheid van de VS bij dit proces.
 
 De Australische resolutie over een verbod op kernproeven werd met een
meerderheid van stemmen aangenomen en kon, nadat vorig jaar de VS nog tegen
had gestemd, dit jaar zelfs rekenen op co-sponsorschap van alle permanente
leden van de Veiligheidsraad. Alleen Noord-Korea stemde tegen.
 
 Nederland diende in de Eerste Commissie twee resoluties in: de resolutie Transparency in Armaments (TiA) over het VN-wapenregister,
waarin gegevens worden uitgewisseld over wapenexport en regelgeving, en de
resolutie National Legislation on Transfer of Arms. De
laatste resolutie moedigt lidstaten aan informatie met betrekking tot nationale
wet- en regelgeving op het gebied van overdracht van wapens, militaire goederen, dual-use goederen en technologie aan het VN-secretariaat
(UN-ODA) te verstrekken. De TiA-resolutie werd met 150 voorstemmen aangenomen
en kon rekenen op een recordaantal co-sponsors (103). De tweede resolutie
werd met consensus aangenomen.
 
 Nederland was dit jaar mede-organisator van twee side-events: de presentatie van een Oxfam-rapport over het ATT en ontwikkeling,
en een bijeenkomst over kindsoldaten, met als onderdeel de vertoning van de
film «Silent Army» (in Nederland bekend
als «Wit Licht») van regisseur Jean van de Velde.
 Economische ontwikkeling – Tweede Commissie
 De Tweede Commissie nam 42 resoluties aan op het terrein van onder andere
duurzame ontwikkeling, macro-economie, ontwikkelingssamenwerking en armoedebestrijding.
De Commissiewerkzaamheden verliepen moeizamer dan voorgaande jaren. Ontwerpresoluties
die traditiegetrouw bijna allemaal van de G77 afkomstig zijn werden dit jaar
laat ingediend, mede door een stroever afstemmingsproces binnen de G77. De
spanningen binnen de G77 lijken deels te maken te hebben met de grotere rol
van de G20 op het internationale toneel, en ten dele met de verschillende
belangen van landen binnen de G77. De EU uitte in een eindverklaring haar
onvrede over het verloop van deze Commissie en benadrukte dat een verbetering
van werkmethoden noodzakelijk is. De EU wil hierover begin 2010 overleg voeren
met de overige VN-leden.
 
 In de debatten in de Tweede Commissie stond net als vorig jaar de financiële
en economische crisis en de gevolgen daarvan voor ontwikkelingslanden centraal.
De meningsverschillen hierover kwamen aan het licht in de onderhandelingen
over de macro-economische onderwerpen zoals de namens de G77 door Soedan geïntroduceerde
resolutie over het internationale financiële systeem. In de oorspronkelijke
tekst had de G77 alle punten opgenomen die men in juni 2009 tijdens de VN-conferentie
over de financiële en economische crisis niet had binnengehaald. Het
matigen van deze voorstellen door de EU, de VS en andere gelijkgezinde
landen kostte vervolgens veel inspanning.
 
 De voornaamste nieuwe resolutie was een initiatief van Zwitserland en
Guatemala, Legal Empowerment of the Poor (LEP).
Nederland ondersteunde actief het EU-voorzitterschap in de onderhandelingen
over deze resolutie. De resolutie richtte zich op vier elementen die meer
aandacht zouden moeten krijgen in beleid ter bestrijding van armoede, namelijk rule of law, gender equality, toegang van het arme deel
van de bevolking tot het rechtssysteem (landrechten, arbeidsrecht) en mensenrechten
in het algemeen. De resolutie werd gesteund door een brede, regio-overstijgende
groep waaronder een andere Latijns-Amerikaanse landen, Indonesië, Zuid-Korea
en EU-landen waaronder Nederland. De resolutie ondervond veel tegenstand van
o.a. China, Rusland, Cuba, Venezuela, Nicaragua en Bolivia. Deze landen stelden
dat Legal Empowerment of the Poor een eenzijdige
benadering opdringt en te weinig nadruk legt op het belang van het nakomen
door donoren van hun financiële toezeggingen op ontwikkelingsterrein
teneinde armoede te bestrijden. Uiteindelijk werd de resolutie, weliswaar
in afgezwakte vorm, met consensus aangenomen.
 
 Een ander concept dat dit jaar nadrukkelijker aan de orde kwam was «sociale
bescherming». In de discussie over armoedebestrijding en globalisering
werd veelvuldig benadrukt, o.a. door Brazilië, dat het belangrijk is
dat landen een systeem van sociale voorzieningen opzetten. Dit is niet alleen
van belang voor armoedebestrijding, maar het stimuleert tevens de binnenlandse
vraag en draagt daarmee bij aan nationale economische ontwikkeling. Wel werd
erkend dat het basisniveau dat moet worden gehanteerd per land verschilt.
 
 Voorts liepen twee onderhandelingsprocessen in de Algemene Vergadering
parallel aan de Tweede Commissie. Ten eerste werd onder leiding van Denemarken
en Senegal onderhandeld over de resolutie inzake de opzet van de High Level Plenary Meeting in 2010 over de Millennium
Development Goals (MDGs). Het behalen van de MDGs is vanwege de gevolgen
van de financiële en economische crisis een extra zware opgave. De uitkomst
van de onderhandelingen over de modaliteiten is een driedaagse top. Nederland
had ingezet op een kortere Top, maar is tevreden met de beslissing ten aanzien
van brede deelname door o.a. NGO’s, private sector en andere civil society organisaties. Daarnaast ziet Nederland mogelijkheden
om Nederlandse prioriteiten als innovatieve partnerschappen en mensenrechten,
met name het non-discriminatie beginsel, onder de aandacht te brengen tijdens
deze top.
 
 Ten tweede is in een kort tijdbestek overeenstemming bereikt over het outcome document van de High Level VN-conferentie over Zuid-Zuid samenwerking, die op 3 en 4 december
2009 in Nairobi werd gehouden. Belangrijke punten voor de EU en Nederland
die zijn opgenomen in het uiteindelijke outcome
document zijn de notie dat de primaire verantwoordelijkheid voor het eigen
ontwikkelingsproces bij landen zelf ligt, de verwijzingen naar de aid effectiveness agenda en het belang van monitoring
en evaluatie van Zuid-Zuid samenwerking.
 Mensenrechten en humanitaire zaken – Derde Commissie
 De Derde Commissie nam in totaal 61 resoluties en besluiten aan. Dit jaar
werden meer resoluties met consensus aangenomen dan vorig jaar, wat vooral
te danken was aan een constructievere Amerikaanse opstelling. Ondanks de soms
moeilijke onderhandelingen, waren de inspanningen van Nederland en de EU over
het algemeen succesvol. Namens ruim negentig landen dienden Nederland en Frankrijk
met succes een resolutie in over geweld tegen vrouwen. De resolutie
richt zich op de inspanningen van de VN om geweld tegen vrouwen effectiever
te bestrijden. Voorts diende de EU, samen met de landen in Latijns-Amerika
en uit het Caraïbisch gebied, wederom een resolutie in over de rechten
van het kind. Dankzij Nederland bevatte de resolutie onder meer een oproep
aan landen om per 2016 de ergste vormen van kinderarbeid af te schaffen en
vooruitgang ter zake te monitoren.
 
 De EU toonde zich dit jaar assertief in zijn pogingen zorgelijke ontwikkelingen
op gebied van de mensenrechtenresoluties aan de orde te stellen of tegen te
houden. Zo heeft de EU, door stemming aan te vragen en vervolgens tegen te
stemmen, duidelijk stelling genomen tegen de door Cuba ingediende resolutie
over «mensenrechten en culturele diversiteit.» Deze resolutie
kan namelijk een aantasting van het respect voor de universaliteit van de
rechten van de mens betekenen door ruimte te bieden aan cultureel relativisme.
Een ander zorgpunt blijft de voortschrijdende aantasting van de onafhankelijkheid
van de speciale vertegenwoordigers en rapporteurs van de VN voor thematische
mensenrechten of landenspecifieke mensenrechtensituties en de Verdragscomités
van de VN.
 
 Met name door toedoen van Egypte werd in verschillende resoluties –
soms met succes – een aantal impliciete verwijzingen naar LGBT-rechten
aangevochten. Mede daarom was het goed dat een aantal landen, waaronder Nederland,
in december 2009 een side event organiseerde,
waar discriminatie verband houdende met sexuele geaardheid aan de orde werd
gesteld en waar de Heilige Stoel verklaarde tegenstander te zijn van discriminatie
tegen homoseksuelen.
 
 Dit jaar zijn wederom resoluties aangenomen inzake de mensenrechtensituaties
in Iran en (op EU-initiatief) Myanmar en Noord-Korea. Een opvallende, positieve
ontwikkeling was dat dit jaar werd afgezien van no-action
motions inzake de landenspecifieke resoluties, waardoor de praktijk
dat de AVVN zich met landenspecifieke mensenrechtensituaties bezig houdt,
is versterkt.
 
 Voorts was er deze AVVN ook weer veel aandacht voor religie. De door de
EU ingediende resolutie over de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging
werd met consensus aangenomen. Daar staat helaas tegenover dat dit jaar wederom
een door Maleisië namens de landen van de Organisation
of the Islamic Conference ingediende resolutie over godsdienstlastering
is aangenomen, waarmee de indruk wordt versterkt dat niet alleen individuen,
maar ook religies aanspraak kunnen maken op mensenrechtenbescherming. De EU
stemde in met de Pakistaans-Filipijnse resolutie over interreligieuze en interculturele
dialoog, maar tekende daarbij aan dat interreligieuze dialoog geen zaak van
staten is maar van het maatschappelijk middenveld en individuen, en dat ze
slechts een onderdeel is van een veel bredere interculturele en maatschappelijke
dialoog, daar religie en geloof niet de enige bron zijn van identiteit.
 
 De uitkomst van de resolutie over racisme was teleurstellend. De meeste
EU-lidstaten onthielden zich van stemming terwijl Nederland, Denemarken, Duitsland,
Tsjechië, Polen, Roemenië en Italië tegen stemden. De verwijzingen
naar het slotdocument van de Durban Review Conference
vormden een belangrijke overweging voor de tegenstem. Daarnaast besloot de
Derde Commissie om het slotdocument van de Durban Review
Conference te bekrachtigen. Nederland stemde tegen dat besluit, samen
met de VS, Canada, Israël en Australië. Een aantal andere EU-lidstaten,
waaronder Italië, onthield zich van stemming.
 
 De wens van veel ontwikkelingslanden en Belarus – de indiener van
de resolutie – om in de AVVN een wereldwijd actieplan tegen mensenhandel
tot stand te brengen, stuitte op verzet van met name de VS en Noorwegen. Zij
zagen hierin een duplicering van het bestaande VN-protocol tegen mensenhandel.
De voorstanders van een mondiaal actieplan betoogden dat het er om ging aspecten
mee nemen die slechts in beperkte mate in het protocol aan de orde komen.
In de EU waren de posities verdeeld. Frankrijk en het VK zagen weinig toegevoegde
waarde in een dergelijke tijdrovende exercitie. Portugal, Oostenrijk en Nederland
toonden zich bereid de dialoog aan te gaan. Uiteindelijk werd als compromis
een resolutie aangenomen die de rol van Portugal en Kaapverdië als co-facilitatoren
voor een consultatieproces over de totstandkoming van een mondiaal actieplan
onderstreept.
 
 Bij de jaarlijkse resolutie over drugs was de inzet van de EU gericht
op een korte, procedurele resolutie ter bevestiging van het resultaat van
de 52e zitting van de Commission on Narcotic Drugs.
De EU kon echter onvoldoende weerstand bieden aan landen die allerlei ontwikkelingen
bij de bestrijding van de drugshandel een plaats wilden geven in de resolutie.
De EU legde een verklaring af waarin teleurstelling werd uitgesproken over
de onevenwichtige resolutie.
 
 Nederland ondertekende tijdens deze AVVN het protocol inzake het individuele
klachtrecht bij het Internationale Verdrag inzake Economische, Sociale en
Culturele Rechten, en deponeerde de akte van bekrachtiging bij het eerste
protocol bij het Kinderrechtenverdrag (betrokkenheid van kinderen bij gewapend
conflict).
 
 De Derde Commissie nam tevens vier humanitaire resoluties aan: twee over
de United Nations High Commissioner for Refugees
(UNHCR), een over hulp aan vluchtelingen en ontheemden in Afrika en een over
vluchtelingen in het algemeen. Daarnaast werden ook in de plenaire Algemene
Vergadering onderhandeld over een aantal andere humanitaire resoluties, die
met consensus werden aangenomen. De belangrijkste was de zogenaamde omnibusresolutie,
ingediend door Zweden, waarin werd gepleit voor verbetering van de coördinatie
van humanitaire hulp door de VN. Positief was dat de resolutie dit jaar breed
draagvlak kreeg, ook onder G77-landen, en nieuwe verwijzingen bevatte naar
ontheemden en het genderperspectief. De EU diende daarnaast een resolutie
in over veiligheid van VN-personeel en ander humanitair personeel, waarin
werd gepleit voor versterking van het Department for Safety
and Security en zorg werd uitgesproken over aanslagen tegen humanitair
personeel.
 
 Voor een uitgebreide beschrijving van de resultaten behaald in de Derde
Commissie, zie de Kamerbrief inzake resultaten Derde Commissie van de Algemene
Vergadering, Kamerstuk 2009–2010, 21 650, nr. 82.
 Speciale politieke en dekolonisatiezaken – Vierde
Commissie
 In het brede palet van onderwerpen dat jaarlijks in de Vierde Commissie
wordt behandeld, vormt het Midden-Oosten-segment het meest politieke en controversiële
onderdeel. De negen Vierde Commissie-resoluties krijgen traditioneel een tegenstem
van Israël, regelmatig in gezelschap van de VS en enkele kleine eilandstaten.
De EU stemde afgelopen jaren als geheel voor het merendeel van de resoluties
en onthield zich op Work of the Special Committee to Investigate
Israeli Practices. De door de Palestijnen ingediende amendementen
op de Midden-Oostenresoluties in de Vierde Commissie leidden tot stevige onderhandelingen
tussen de VN-lidstaten. De Nederlandse inzet verliep via de EU en was gericht
op het de-politiseren en meer in evenwicht brengen van de resolutieteksten. Behalve de eerder genoemde EU-onthouding legde de EU ook verschillende
malen een stemverklaring af waarin de EU haar zorgen ten aanzien van soms
onnodig politiserend en/of emotionerend taalgebruik uitte. Dat de EU, net
als vorig jaar, ook deze sessie gedurende de onderhandelingen over de Midden-Oostenresoluties
in de Vierde Commissie gezamenlijk bleef opereren stemt positief. Tijdens
het debat werd vertrekkend Commissioner-General
Karen Koning AbuZayd van UNRWA alom geprezen voor haar inzet.
 
 Veel aandacht ging voorts uit naar de resolutie over het Goldstone-rapport
die op 5 november 2009 werd aangenomen in een plenaire sessie van de
AVVN. Een uitgebreide beschrijving van de onderhandelingen en de Nederlandse
positiebepaling terzake is opgenomen in de Kamerbrief inzake de actuele situatie
in het Midden-Oosten, Kamerstuk 2009–2010, 23 432, nr. 316.
Tijdens de jaarlijks terugkerende behandeling van zeven MO-resoluties in de
plenaire AVVN werd over zes resoluties gestemd. Alleen de door de EU ingediende
resolutie over hulp aan de Palestijnen kon met consensus worden aangenomen.
Met uitzondering van de resolutie over de Syrische Golan, waarbij Cyprus als
enige EU-lidstaat voorstemde, opereerde de EU gezamenlijk. Ook de MO-resoluties
in de Tweede en Derde Commissie werden, net als vorig jaar, aangenomen.
 
 Waar de EU in 2008 verdeeld stemde op een Brits wijzigingsvoorstel inzake
de resolutie over ondermeer de Falkland-eilanden, verliep het dekolonisatiesegment
in de Vierde Commissie dit jaar relatief rustig. In totaal werden tien resoluties
en een besluit aangenomen. Net als in 2007 en 2008 werd ook dit jaar een consensusresolutie
aangenomen over de kwestie Westelijke Sahara, waarbij opviel dat de sfeer
tussen de beide partijen minder gepolariseerd was dan voorgaande jaren. Naar
het schijnt wilden de partijen de inspanningen van Speciale Gezant Christopher
Ross niet in gevaar brengen. De EU-verklaring terzake riep onder andere de
partijen op met UNHCR samen te werken.
 
 De Vierde Commissie debatteerde ook over het New Horizon
Initiative, waarin het VN Department of Peacekeeping
Operations en het VN Department of Field Support voorstellen doen om VN-vredeshandhaving te moderniseren, opdat deze
beter aansluit op de hedendaagse eisen. De EU ondersteunde de belangrijkste
aanbevelingen van New Horizon. Gedurende het debat
gingen delegaties in op onderwerpen als de noodzaak van betere communicatie
met troepenleverende landen, de noodzaak van duidelijke en realistische mandaten,
voldoende middelen voor vredesmissies, coördinatie en synchronisatie
van peacekeeping- en peacebuilding-activiteiten, robuuste vredeshandhaving en bescherming van de burgerbevolking.
In het voorjaar zal de vergadering van de speciale commissie voor vredeshandhaving
(de zgn. C-34) voor een belangrijk deel in het teken staan van de onderwerpen
uit New Horizon.
 
 De tweejaarlijkse resolutie over ontmijning werd met consensus aangenomen
na een onderhandelingstraject onder leiding van het EU-voorzitterschap. Nieuwe
teksten in de resolutie betreffen ondermeer het belang van gender mainstreaming in het kader van ontmijningsactiviteiten. Een
ander nieuw element is de verwijzing naar het verdrag inzake de rechten van
gehandicapten. Ook is de expliciete vermelding van de UN Mine Action Service (UNMAS) toegevoegd.
 Financieel-administratieve zaken – Vijfde Commissie
 De onderhandelingen in de Vijfde Commissie verliepen wederom stroef. De
reden hiervoor is dat de resoluties in de Vijfde Commissie bindend zijn en
vaak aanzienlijke financiële consequenties hebben voor lidstaten. In tegenstelling tot andere Commissies wordt derhalve in de Vijfde Commissie
tot het uiterste gegaan om consensus te bereiken. Hoewel de ontwikkelingslanden
hun numerieke overwicht zouden kunnen aanwenden om besluiten in de Vijfde
Commissie te forceren zien ze hier in de regel van af omdat dit ertoe zou
kunnen leiden dat de Westerse landen, die meer dan viervijfde van de kosten
op zich nemen, zich distantiëren van besluiten waar ze zelf niet achter
staan. Dit zou het functioneren van de VN nagenoeg onmogelijk maken. De Vijfde
Commissie kent daardoor een fragiel evenwicht tussen enerzijds de ontwikkelingslanden,
die een numerieke meerderheid in de VN vormen, en anderzijds het Westen, dat
het merendeel van de kosten voor zijn rekening neemt.
 
 In deze sessie moest de Vijfde Commissie nieuwe contributieschalen vaststellen
voor zowel de reguliere begroting als voor de VN-vredesmissies. De contributieschaal
voor VN-vredesmissies verschilt van de reguliere schaal doordat de permanente
leden van de Veiligheidsraad, indachtig hun speciale verantwoordelijkheid
voor internationale vrede en veiligheid, een additionele bijdrage betalen
die wordt aangewend om een korting te geven aan ontwikkelingslanden. Aangezien
kleine wijzigingen in de methodologie kunnen leiden tot grote veranderingen
van de bijdragen per lidstaat, waren de onderhandelingen over deze twee agendapunten
zeer beladen en stonden de verschillende regionale groepen vaak lijnrecht
tegenover elkaar. Aangezien enerzijds de VS een maximum van zijn bijdrage
heeft afgedongen (22% voor de reguliere schaal en 25% voor de
vredesmissieschaal) en anderzijds onwikkelingslanden een grote korting krijgen,
wat afhankelijk is van het inkomen per hoofd van de bevolking en buitenlandse
schuldenlast (in absolute termen profiteren China, India, Brazilië en
Rusland verreweg het meeste van deze kortingen), betaalt de EU een disproportioneel
hoog aandeel van de kosten. Hoewel het Europese aandeel van de wereldeconomie
slechts 30% is betaalt de EU 40% van de kosten van de VN. Ondanks
een EU-inzet op een meer evenredige verdeling van de kosten, bleek het niet
mogelijk om overeenstemming te bereiken met andere spelers over aanpassingen
van de methodologieën van de contributieschalen voor de reguliere begroting
en voor VN-vredesmissies. Wel blijft deze kwestie op de agenda van de Vijfde
Commissie. Vanwege de economische ontwikkelingen van de afgelopen jaren zal
het Nederlandse aandeel in de bijdragen bij een ongewijzigde methodologie
licht dalen. Vanaf 2010 zakt het Nederlandse percentage in beide schalen
van 1,873% naar 1,855%.
 
 Dit jaar nam de Vijfde Commissie eveneens een nieuwe tweejaarlijkse begroting
van het VN-Secretariaat voor 2010–2011 aan. De uiteindelijke begroting
komt neer op USD 5,16 miljard, een stijging van 7% ten opzichte van
de vorige tweejaarlijkse begroting. Dit is vooral toe te schrijven aan de
vertraagde impact van recente besluiten tot versterking van verschillende
onderdelen van het VN-secretariaat en de waardedaling van de Amerikaanse dollar.
Vermeldenswaard is voorts dat de Vijfde Commissie elf extra internationale
staffuncties toekende aan UNRWA, de VN-organisatie voor Palestijnse vluchtelingen.
Ten slotte werd ook ingestemd met een aanzienlijke versterking van het Department for Safety and Security vanwege het toegenomen
dreigingsniveau waarmee de VN zich geconfronteerd ziet.
 
 De Vijfde Commissie stemde in met een aanzienlijke versterking van enkele
speciale politieke missies (SPMs), waaronder de VN-missie in Afghanistan UNAMA.
Onder grote tijdsdruk bereikte men ook akkoord op de begrotingen van het Joegoslavië-tribunaal
(ICTY) en het Rwanda-tribunaal (ICTR) en op de begroting van UNSOA, de logistieke
ondersteuning van de Afrikaanse Unie-missie in Somalië (AMISOM). Ook
bereikte de Vijfde Commissie overeenstemming inzake de voortgangsrapportage over het Capital Master Plan, de verbouwing
van het VN-hoofdkwartier dat inmiddels vaart heeft gekregen.
 
 Doordat de onderhandelingen over de begroting en beide contributieschalen
samen kwamen tijdens deze sessie was de agenda van de Vijfde Commissie nog
voller dan normaal. Verschillende onderwerpen, waaronder het VN-aanbestedingenbeleid,
zijn daarom doorgeschoven naar de maartsessie van de Vijfde Commissie. In
de meisessie zal de Vijfde Commissie zich buigen over de begrotingen van de
VN-vredesmissies.
 Juridische Zaken – Zesde Commissie
 Het feit dat de Zesde Commissie 15 resoluties en 2 beslissingen met consensus
aannam, kan niet verhullen dat op de meeste onderwerpen de meningen verdeeld
waren. Tijdens de deze AVVN voortgezette onderhandelingen over een alomvattend
VN-verdrag inzake internationaal terrorisme bleek bijvoorbeeld dat de standpunten
van de VN-lidstaten nog immer uiteen lopen, in het bijzonder met betrekking
tot de reikwijdte van het verdrag. De vraag of geweld dat door staten wordt
toegepast onder het begrip terrorisme kan vallen, blijft een bron van verdeeldheid.
De volgende sessie van het ad-hoc comité van de AVVN zal in april 2010
plaatsvinden.
 
 Daarnaast behandelde de Zesde Commissie het rapport van de VN-Commissie
voor Internationaal Recht. Onderwerpen die daarbij aan de orde kwamen zijn
onder meer voorbehouden bij verdragen, aansprakelijkheid van internationale
organisaties en de bescherming van personen bij rampen. Nederland en diverse
andere landen maakten kritische opmerkingen over het functioneren van de VN-Commissie
voor Internationaal Recht.
 
 De Zesde Commissie nam gedurende deze zitting de reglementen voor de interne
VN tribunalen (UN Dispute Tribunal en UN Appeals Tribunal) aan. Het bleek echter niet mogelijk om overeenstemming
te bereiken over de status van niet-VN personeel in dit nieuwe interne rechtssysteem.
Inzake universele jurisdictie is vermeldenswaard dat een door de AU gepolitiseerd
debat, waarvoor van tevoren werd gevreesd, is uitgebleven.
 
 Van speciaal belang voor Nederland was voorts de resolutie over het Internationaal
Strafhof in de plenaire AVVN. Deze door Nederland getrokken resolutie telde
dit jaar 99 co-sponsoren, waaronder enkele landen die nog geen partij zijn
bij het Statuut van Rome. Ondanks het feit dat de aanklacht tegen de Soedanese
president Bashir het afgelopen jaar veel stof heeft doen opwaaien, werd de
resolutie met consensus aangenomen. Vermeldenswaard is dat de VS dit jaar
weliswaar wederom een verklaring gaf, maar dat deze zeer mild van toon was.
Dit kan worden gezien als een duidelijk signaal van de positievere houding
van de VS richting het Strafhof. Nederland is tevreden met het bereikte resultaat.
  DE ROL VAN DE VERENIGDE NATIES EN IN HET BIJZONDER
DE ALGEMENE VERGADERING IN HET MULTILATERALE SYSTEEM
 De VN in het multilaterale systeem
 De 64e zitting van de AVVN vond plaats in een tijdsgewricht waarin door
verschillende internationale crises opnieuw wordt nagedacht over de architectuur
van het multilaterale stelsel. Ruim 60 jaar na de oprichting is het stelsel
in grote lijnen intact gebleven. Monetaire en financiële taken werden
toegekend aan de Bretton Woods instellingen en handelskwesties aan
de GATT (later WTO). De Verenigde Naties kregen een centrale rol op het terrein
van vrede en veiligheid, internationaal recht en sociaal-economische ontwikkeling.
Direct na de oprichting zorgde de Koude Oorlog voor een cultuur van confrontatie
en stagnatie, maar na de implosie van het communisme bloeide de VN weer op.
De resultaten waren indrukwekkend: grote VN-conferenties wisten de internationale
agenda opnieuw te definiëren op tal van terreinen (milieu, sociale ontwikkeling,
de positie van de vrouw, MDG’s, etc.) en ondanks een terugval midden
jaren ’90 nam het aantal VN-vredesmissies en blauwhelmen stormachtig
toe. Sinds de Koude Oorlog is bovendien het gebruik van het veto in de Veiligheidsraad
sterk afgenomen en werd er overeenstemming bereikt over de oprichting van
tribunalen en van het Internationaal Strafhof.
 
 Toch lijkt de plaats van de VN in het multilaterale systeem aan erosie
onderhevig. Doordat de VN een zo goed als universeel lidmaatschap kent en
in veel organen opereert op basis van gelijkheid tussen landen (one country one vote) is besluitvorming lastig. Gedurende de afgelopen
tien jaar zijn de verhoudingen in de VN sterk gepolitiseerd. Steeds nadrukkelijker
tekent zich de tegenstelling af tussen het Westen, dat geacht wordt de kosten
van de VN op te hoesten, en de ontwikkelingslanden, die op basis van hun numerieke
meerderheid besluiten naar hun hand willen zetten. Hoe meer Westerse landen
van mening waren dat ze betaalden voor andermans prioriteiten, hoe minder
aantrekkelijk de VN werd voor hen als forum om zaken te doen. Vooral de VS
wendde zich tot het aantreden van president Obama steeds meer af van de VN.
Andere, meer besloten, fora als de G8 en de G20 boden alternatieven voor Westerse
landen. De Wereldbank, die opereert op basis van het economisch gewicht in
de wereld waardoor Westerse landen daar wel de overhand hebben, werd in staat
gesteld om zijn activiteiten op het gebied van ontwikkelingssamenwerking fors
uit te breiden en in wezen te concurreren met de VN. De explosieve groei van
internationale NGO’s droeg bij aan de grotere heterogeniteit van het
internationale speelveld. Steeds vaker wordt er samengewerkt tussen gelijkgezinde
landen en NGO’s en worden, buiten het VN-syteem om, partnerschappen
afgesloten om gemeenschappelijke doelstellingen na te streven. De centrale
rol van de VN staat verder onder druk door de opkomst van regionale organisaties
als de EU en de AU. Bovendien kan gesteld worden dat de VN, vanwege haar stroperige
onderhandelingen en trage besluitvorming, minder geschikt is om de zich snel
opvolgende mondiale uitdagingen het hoofd te bieden.
 
 Het is overigens wel van belang om onderscheid te maken tussen de VN als
platform (convening power), morele autoriteit
en leverancier van goederen en diensten. De functie van de VN als platform
voor zijn lidstaten staat onder druk. Dit bleek tijdens de recente klimaatbijeenkomst
in Kopenhagen, maar bijvoorbeeld ook op het hoogtepunt van de financieel-economische
crisis. Andere fora, andere duwers zijn dan nodig. De VN kan overeenkomsten,
als ze eenmaal gesloten zijn in kleiner verband, wel legitimeren door er zijn
stempel op te zetten. De functie van de VN als morele autoriteit en normsteller
in de wereld staat derhalve nog volop overeind. Dit geldt ook voor de functie
die de VN heeft als leverancier van diensten (zoals de VN fondsen en programma’s,
noodhulp).
 
 Ook is de plaats van de VN binnen het multilaterale stelstel anders naar
gelang het beleidsterrein. Op het gebied van vrede en veiligheid neemt de
VN, middels de VN-Veiligheidsraad, nog altijd een centrale positie in. De
Raad heeft bijvoorbeeld een unieke rol als orgaan dat vredesmissies kan mandateren
en sancties kan instellen. Het feit dat de Veiligheidsraad soms niet in staat
blijkt om besluiten te nemen is overigens niet zozeer te wijten aan de VN
maar veel meer een gevolg van de machtsverhoudingen tussen (met
name de permanente) leden van de Veiligheidsraad. Terecht is er veel kritiek
op de samenstelling van de Raad, die de mondiale verhoudingen van na de Tweede
Wereldoorlog weerspiegelt en aangepast dient te worden aan de moderne tijd.
Hervorming van de Veiligheidsraad blijft echter een moeizame zaak vanwege
een wirwar van conflicterende belangen. Indien hervormingen van de Veiligheidsraad
uitblijven is het niet ondenkbaar dat de rol van de Veiligheidsraad als centrale
speler op het terrein van vrede en veiligheid steeds meer onder druk komt
te staan.
 Ten aanzien van vredeshandhaving is de vraag naar diensten van de VN groter
dan ooit. Meer dan 110 000 man militair, politieel en civiel personeel
is momenteel betrokken bij 17 VN-operaties. Dit zijn aanzienlijk hogere aantallen
dan tien jaar geleden. Tegelijkertijd is de heterogeniteit in vredeshandhaving
toegenomen. Naast de traditionele VN-operaties is er steeds meer sprake van
VN-gemandateerde operaties uitgevoerd door regionale organisaties (zoals de
AU, NAVO en ECOWAS) en afzonderlijke landen die als lead
nation optreden. Ook is steeds meer sprake van vredesopbouw, hetgeen
ook blijkt uit het rapport van de SGVN over dit thema en het werk van de Peacebuilding Commission.
 
 De bevordering van de mensenrechten behoort tot de grootste successen
van de VN. Met als basis de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens
en het Internationale Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten en
het Internationaal Verdrag inzake Economische, Sociale en Culturele Rechten
is de centrale, normstellende, rol van de VN in de mondiale architectuur onbetwist.
De opkomst van regionale instellingen doet hier niets aan af. Deze indrukwekkende
mijlpalen ten aanzien van het formuleren van normen en de instelling van instrumenten
als een Hoge Commissaris voor mensenrechten in 1993 laten onverlet dat het
afdwingen van de gestelde normen in VN-verband moeizaam verloopt. Het vervangen
van de sterk gepolitiseerde Mensenrechtencommissie door een Mensenrechtenraad
(MRR) onder de Algemene Vergadering lijkt minder opgeleverd te hebben dan
gehoopt. Zo besteedt ook de MRR onevenredig veel aandacht aan het Midden-Oosten
en Israel bashing, terwijl in andere gevallen
nationale soevereiniteit en vrees om andere landen te bruuskeren leidend lijken
te zijn. De evaluatie van de MRR, die in 2010 van start gaat, zal een gelegenheid
geven om te streven naar vergroting van de effectiviteit.
 
 De ontwikkelingen op het terrein van het internationaal strafrecht zijn
indrukwekkend. De VN heeft hierbij een belangrijke rol gespeeld. De onderhandelingen
over de oprichting van een Internationaal Strafhof vonden onder auspiciën
van de VN plaats. Opmerkelijk hierbij was ten eerste de stuwende kracht van
buiten het intergouvernementele domein van de internationale civil society en ten tweede de politieke steun van landen door de
traditionele blokken heen. Dit laatste blijkt ook het geval te zijn bij de
bevordering van het beginsel Responsibility to Protect. De intensiteit van de herinnering aan de genocide in Rwanda en
de misdaden begaan door militaire dictaturen in Latijns-Amerika blijken voor
sommige landen in dit geval zwaarder te wegen dan de traditionele groepssolidariteit.
 
 Op sociaaleconomisch terrein is de rol van VN-organisaties nog steeds
aanzienlijk. Op het terrein van ontwikkelingssamenwerking bezitten organisaties
als UNDP, UNICEF, UNFPA/UNFPA, UNHCR en WFP veel kennis en ontplooien zij
activiteiten, ook in landen waar vrijwel geen bilaterale donoren actief zijn.
Voorts is op het gebied van normstelling en kennisvergaring de VN niet weg
te denken, zoals blijkt uit de centrale rol die MDG’s hebben en het
aanzien van bijv. UNDP’s Human Development Report. Ook op andere sociaal-economische terreinen behalve ontwikkelingssamenwerking
is de VN prominent. De WHO is ’s werelds hoogste autoriteit op gezondheidsgebied en dankzij de International Health
Regulations kan in geval van een epidemie onmiddellijk worden ingegrepen.
Even gezaghebbend zijn bijvoorbeeld ook de ICAO (burgerluchtvaart), IMO (scheepvaart)
en WIPO (intellectueel eigendom).
 
 Desondanks is de afgelopen decennia het zwaartepunt voor wat betreft ontwikkeling
steeds meer komen te liggen bij de Bretton Woods-instellingen. Hoewel door
maar weinigen voorspeld kon met name de Wereldbank, door zijn systeem van
gewogen stemmen waardoor Westerse landen de overhand hebben, uitgroeien van
een meer traditionele bank tot verreweg de grootste speler op ontwikkelingsterrein
met een brede kennisbasis. Behalve Westerse dominantie in de beheersstructuren
leveren ook de werkmethoden de Bretton Woods-instellingen een reputatie van
doeltreffendheid op in relatie tot de VN. De beslissing van enkele jaren geleden
om IDA, het zachte leningenloket van de Bank, ook giften te laten verstrekken
heeft een einde gemaakt aan het onderscheid leningen-giften voor wat betreft
de Wereldbank en de VN. De niche van de VN lijkt te liggen bij de minst ontwikkelde
landen en fragiele staten, die vooral behoefte hebben aan een hulpinstrumentarium
op het snijvlak van ontwikkelingssamenwerking, vredesopbouw en versterking
van de institutionele capaciteit.
 Ook de rol van de VN op macro-economisch terrein buiten het ontwikkelingsdomein
is verminderd. Op handelsgebied is het WTO bijvoorbeeld de centrale organisatie
en speelt UNCTAD slechts een beperkte rol. Ook bleek tijdens de financieel-economische
crisis duidelijk dat andere instanties en fora het initiatief hadden en de
rol van de VN bescheiden was.
 
 Afsluitend kan gesteld worden dat de relatie met de VS van groot belang
zal zijn voor de toekomst van de VN. Met de verkiezing van president Obama
kiest de VS voor een nieuwe meer engagerende benadering van de VN. Deze in
potentie majeure beleidswijziging is zichtbaar in o.a. de betaling van veel
achterstallige VN-contributies en de omarming van de MDGs. Het nieuwe Amerikaanse
beleid legt nadruk op de voordelen van multilateralisme, coalitievorming en
het investeren in relaties (ook met VN-lidstaten waarmee het van inzicht verschilt).
De nieuwe houding betekent niet dat de VS de kritiekpunten uit het verleden
bagatelliseert, maar dat het deze op een constructieve manier tegemoet treedt.
Desalniettemin zal de VS ook in de toekomst blijven zoeken naar het meest
effectieve forum voor het behartigen van zijn belangen. En dit zal niet automatisch
de VN zijn.
 AVVN
 De AVVN is een van de hoofdorganen van de VN. In de AVVN kan alles aan
de orde worden gesteld: van klimaat tot ontwapening, van Zuid-Zuid-samenwerking
tot de bezette Palestijnse gebieden, van mensenhandel tot de rechten van het
kind. Ieder land, ongeacht omvang of rijkdom is gelijk. Hoewel kritiek op
deze alomvattende opzet begrijpelijk is moet het wel in samenhang gezien worden
met de Veiligheidsraad. De ontwerpers van het VN-handvest hebben namelijk
nadrukkelijk getracht een systeem te creëren waarin enerzijds een klein
en efficiënt orgaan is opgenomen waarin de grootmachten op relatief daadkrachtige
wijze bindende besluiten kunnen nemen en anderzijds de grote, heterogene Algemene
Vergadering waarin iedere lidstaat de kans krijgt zijn mening te ventileren.
Dat dit evenwicht al ruim 60 jaar stand houdt geeft aan hoe ingenieus het
Handvest in elkaar zit.
 
 De AVVN is het meest zichtbaar tijdens de ministeriële week. Afgelopen
september kwamen er meer dan honderd staatshoofden, vicepresidenten en regeringsleiders
op dit evenement af. Juist de brede agenda van de AVVN en het
feit dat de VN van alle landen samen is bezorgen de VN deze unieke convening power. Gedurende deze week vinden in de marge
van de formele vergaderingen talloze bijeenkomsten en bilaterale gesprekken
plaats.
 
 Hoewel de resoluties van de AVVN – in tegenstelling tot de resoluties
van VNVR – juridisch niet bindend zijn, gaat er wel gezag van uit. Standpunten
die in deze resoluties zijn vastgelegd, worden vaak als wereldwijd geldende
normen gezien. Dergelijke resoluties leiden soms tot de totstandkoming van
wereldwijde verdragen, zoals de VN Conventie tegen Corruptie, de VN Conventie
tegen Georganiseerde Criminaliteit en het VN Verdrag inzake de Rechten van
Personen met een Handicap. Andere resoluties leidden tot de oprichting van
nieuwe organen zoals de Peacebuilding Commission
en de Mensenrechtenraad. Resoluties vergroten voorts (morele) druk op regeringen
om maatregelen te nemen om beleid, wetgeving en praktijk in lijn te brengen
met normen die wereldwijd zijn aanvaard. De resoluties kunnen in dit kader
een belangrijke steun in de rug vormen voor bijvoorbeeld lokale maatschappelijke
organisaties.
 
 Hoewel van een resolutie de meeste kracht uitgaat indien deze met consensus
is aangenomen kunnen ook resoluties waarover gestemd wordt waardevol zijn.
De stemverhoudingen geven dan de temperatuur aan en een groeiend aantal voorstemmen
kan een bepaald politiek proces versnellen. Zo ontmoette de Nederlandse resolutie
tegen eerwraak aanvankelijk veel weerstand, maar bleek deze bij een volgende
AVVN alsnog consensus haalbaar. Daardoor kunnen acties tegen deze praktijk
op een breder draagvlak rekenen. Hopelijk krijgt de EU-resolutie tegen de
doodstraf, die in de 62e en 63e AVVN in stemming werd gebracht, hetzelfde
verloop.
 
 Vanwege de brede agenda die uitwaaiert over zes commissies en per onderwerp
meestal pas na wekenlang onderhandelen tot resultaat leidt, onttrekken veel
zaken zich aan het oog van het publiek. Waar elders internationale NGO’s
steeds meer invloed krijgen, is de AVVN het domein van regeringsdelegaties
en in de praktijk van de permanente vertegenwoordigingen in New York. Lang
niet alle resoluties zijn even relevant, gemeten in de mate waarin al of niet
een verandering in praktische situaties wordt teweeggebracht. Veel resoluties
keren jaar in jaar uit terug op de agenda van de AVVN, met als belangrijkste
verdienste dat hiermee over soms gevoelige onderwerpen een internationale
dialoog gaande wordt gehouden. De afgelopen jaren is het aantal resoluties
in de AVVN sterk verminderd: van 512 resoluties tijdens de 56e AVVN tot 311
resoluties tijdens de vorige AVVN.
 
 In 2007 is een werkgroep ingesteld ter revitalisering van de AVVN. De
werkgroep wil dat de lidstaten de agenda inkorten, het aantal resoluties beperken,
de resoluties actiegerichter maken en meer aandacht besteden aan de uitvoering
van aangenomen resoluties. Veel tastbare resultaten heeft deze werkgroep nog
niet opgeleverd. Er is weerstand bij zowel ontwikkelingslanden als bij de
permanente leden van de VNVR. De ontwikkelingslanden beschouwen de AVVN vanwege
het universele lidmaatschap en hun getalsmatige meerderheid als het belangrijkste
orgaan van de VN en zijn bezorgd dat achter het streven naar revitalisering
van de AVVN door Westerse landen een andere agenda schuilgaat die louter erop
gericht is om de kosten te drukken en de rol van de AVVN uit te kleden. De
P5-landen op hun beurt willen voorkomen dat de ontwikkelingslanden de AVVN
in toenemende mate gaat gebruiken voor onderwerpen op het gebied van internationale
vrede en veiligheid.
 
 Hoewel de VN en de AVVN kritiek ontmoeten – waar de lidstaten als
actoren zelf grotendeels debet aan zijn – kan toch worden geconstateerd
dat in VN-kader de afgelopen decennia het nodige is bereikt. Als enige internationale
organisatie met universeel lidmaatschap heeft de VN een unieke mondiale legitimiteit.
In toenemende mate wordt erkend dat mondiale problemen alleen gezamenlijk
effectief kunnen worden aangepakt. Op voorwaarde dat zowel lidstaten als de
organisatie zelf zich blijven committeren aan het daadkrachtiger en besluitvaardiger
maken van de VN en de daarbij behorende organen en organisaties zal Nederland
hierin blijven investeren.