Wijziging van het Wetboek van Strafvordering in verband met inbeslagneming en doorzoeking door de rechter-commissaris; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29252, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

23-10-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29252 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. De hoofdlijn van het wetsvoorstel3. Gevolgen voor het gerechtelijk vooronderzoek4. Financiële consequenties5. Artikelsgewijze toelichtingArtikel IArtikel IIOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29252Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 34 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 252Wijziging van het Wetboek van Strafvordering in verband met inbeslagneming
en doorzoeking door de rechter-commissarisnr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING1. InleidingDe bevoegdheid tot inbeslagneming en de dwangmiddelen ter inbeslagneming
worden de rechter-commissaris in het Wetboek van Strafvordering thans alleen
ter beschikking gesteld in het kader van het gerechtelijk vooronderzoek. Dat
komt voor de gevallen waarin de rechter-commissaris wordt ingeschakeld voor
het verrichten van een enkele onderzoekshandeling minder wenselijk voor. De
omstandigheid dat een gerechtelijk vooronderzoek dient te worden geopend heeft
namelijk een aantal consequenties. Zo moet de verdachte worden gehoord, althans
daartoe opgeroepen worden, voordat het gerechtelijk vooronderzoek wordt gesloten,
en moet het gerechtelijk vooronderzoek door de rechter-commissaris in beginsel
worden gesloten bij een afzonderlijke beschikking. Daarnaast heeft de instelling
van een gerechtelijk vooronderzoek tot gevolg dat het strafdossier onder de
rechter-commissaris berust; instelling en sluiting van een gerechtelijk vooronderzoek
nopen in beginsel dan ook tot verplaatsing van het dossier. Al deze consequenties
komen minder wenselijk voor in gevallen waarin de daadwerkelijke activiteiten
van de rechter-commissaris in het gerechtelijk vooronderzoek beperkt blijven
tot, bijvoorbeeld, een enkele doorzoeking.Voorgesteld wordt om deze reden, de onderhavige bevoegdheden van de rechter-commissaris
ook buiten het gerechtelijk vooronderzoek toepasbaar te maken. Daarmee wordt
mogelijk gemaakt dat, in de gevallen waarin er geen aanleiding is om de rechter-commissaris
meer intensief bij het onderzoek te betrekken, de doorzoeking buiten het kader
van een gerechtelijk onderzoek plaatsvindt. De formaliteiten die aan het instellen
en sluiten van een gerechtelijk vooronderzoek verbonden zijn, kunnen in dat
geval achterwege blijven. Tegelijkertijd blijft het mogelijk dat in de gevallen
waarin dat wel in de rede ligt, bijvoorbeeld omdat er reeds een gerechtelijk
vooronderzoek loopt, de doorzoeking in dat kader plaatsvindt.Het wetsvoorstel is in consultatie gegeven bij het Openbaar Ministerie
(OM), de Raad voor de Rechtspraak (RvdR), de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak
(NVvR) alsmede de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA). De Raad voor de Rechtspraak
is betrokken bij het door de NVvR uitgebrachte advies; zij heeft separaat
nog geen advies uitgebracht.1De NVvR kan instemmen met het concept-wetsvoorstel. De desbetreffende
bevoegdheden zullen, aldus de NVvR, worden uitgeoefend door dezelfde functionaris
als naar huidige recht het geval is. Aan de waarborg van een rechterlijke
beoordeling wordt dus niet getornd. In de mogelijkheden om deze bevoegdheden
in het kader van een gerechtelijk vooronderzoek uit te oefenen brengt het
voorstel evenmin verandering. De winst is voornamelijk dat een aantal administratieve
handelingen worden uitgespaard. Het horen van de verdachte kan in een andere
fase plaatsvinden.De NVvR stipt in haar advies de vraag aan of het wenselijk is, in dit
stadium het gerechtelijk vooronderzoek in het Wetboek van Strafvordering verder
te ontmantelen. Diverse bevoegdheden zijn, zo bevestigt de NVvR, bij eerdere
wetswijzigingen van het gerechtelijk vooronderzoek losgemaakt. De NVvR stelt
dat het onderhavige wetsvoorstel niet behoeft te prejudiciëren op de
uitkomsten van het onderzoek naar de wenselijkheid, de in het gerechtelijk
vooronderzoek blijvende bevoegdheden anders in te kaderen. In de discussie
over het horen van de verdachte, van getuigen en eventueel bedreigde getuigen
door de rechter-commissaris staat centraal de verhouding tussen het gerechtelijk
vooronderzoek en het onderzoek op de terechtzitting. In het onderhavige wetsvoorstel
is de relatie tussen het gerechtelijk vooronderzoek en het onderzoek ter terechtzitting
naar de mening van de NVvR – terecht – niet aan de orde.Het OM geeft aan zeer ingenomen te zijn met het onderhavige wetsvoorstel.
Door de bevoegdheden van de rechter-commissaris tot inbeslagneming, tot doorzoeking
en tot het bevelen van uitlevering ook buiten het gerechtelijk vooronderzoek
toepasbaar te maken, komen de formaliteiten die aan het instellen en sluiten
van een gerechtelijk vooronderzoek verbonden zijn, te vervallen. Voor de praktijk
betekent dit dat een aantal administratieve handelingen en verplaatsing van
dossiers achterwege kunnen blijven, waardoor een bijdrage wordt geleverd aan
de verhoging van de efficiency van het strafproces.Het OM meent wel dat een nadere principiële motivering van het onderhavige
wetsvoorstel in de memorie van toelichting gewenst is. Het markeert, in de
opvatting van het OM, een omslagpunt doordat de rechter-commissaris zelfstandig –
dus ook buiten het gerechtelijk vooronderzoek – tot inbeslagneming van
alle daarvoor vatbare voorwerpen bevoegd wordt. Hiermee krijgt de rechter-commissaris
een principieel andere positie in het door de officier van justitie geleide
opsporingsonderzoek. De bestaande afhankelijkheid tussen rechter-commissaris
en officier van justitie, waarbij de rechter-commissaris acteert op vordering
van de officier van justitie, wordt daarmee volgens het OM losgelaten. De
enkele constatering in de memorie van toelichting dat deze afhankelijkheid
onpraktisch is, kan in de opvatting van het OM niet als een voldoende dragend
argument worden beschouwd voor deze verandering.Met het OM kan worden ingestemd dat de toekenning van een zelfstandige
bevoegdheid tot inbeslagneming aan de rechter-commissaris buiten het gerechtelijk
vooronderzoek niet alleen kan worden gebaseerd op de vaststelling dat koppeling
van deze bevoegdheid aan een vordering van de officier van justitie onpraktisch
is. Dat is dan ook niet gebeurd: als tweede argument is aangevoerd dat de
kans dat de inbeslagnemingsbevoegdheid door de rechter-commissaris op een
wijze uitgeoefend wordt die niet in overeenstemming is met de wensen van de
officier van justitie die de rechter-commissaris inschakelt, als bijzonder
klein moet worden ingeschat. Met dat argument is verwezen naar de ratio voor
het stellen van de eis van een vordering van de officier van justitie: gewaarborgd
moet blijven dat deze de leiding over het opsporingsonderzoek behoudt. Daarop
wordt ook gedoeld met de verwijzing naar de bevoegdheid van de officier van
justitie om inbeslaggenomen voorwerpen terug te geven indien hij meent dat
het voortduren van het beslag niet in het belang van het onderzoek
is. Zoals in het navolgende nog zal worden toegelicht is de voorgestelde wijziging
van artikel 104 Sv, mede in het licht van het advies van het OM, nog meer
op deze ratio toegesneden.Het OM geeft aan, geen voorstander te zijn van de introductie van een
ambtshalve mogelijkheid tot inbeslagneming door de rechter-commissaris. De
rechter-commissaris zou dan kunnen interveniëren in een door de officier
van justitie geleid opsporingsonderzoek, hetgeen invloed zou kunnen hebben
op de wijze waarop het onderzoek wordt verricht en de daarin gemaakte tactische
en strategische keuzes. Het OM is voorts van oordeel dat indien toch wordt
vastgehouden aan de ambtshalve bevoegdheid van de rechter-commissaris tot
inbeslagneming buiten het gerechtelijk vooronderzoek, hieraan de voorwaarde
zou moeten worden verbonden dat hij hiertoe niet overgaat dan na «tussenkomst
van de officier van justitie» (vergelijk bijvoorbeeld artikel 177 Sv).
Dit betekent dat de officier van justitie op zijn minst op de hoogte moet
zijn van de voornemens van de rechter-commissaris.Het stellen van een dergelijke voorwaarde zou in de praktijk niet in vergaande
mate afwijken van een wettelijke bepaling waarin voor elke inbeslagneming
door de rechter-commissaris buiten het gerechtelijk vooronderzoek een vordering
door de officier van justitie wordt geëist. Telkenmale zou, voorafgaand
aan een dergelijke inbeslagneming, de officier van justitie moeten worden
geadieerd. Zeker nu deze zich bij een doorzoeking eenvoudig kan laten vervangen
door de hulpofficier van justitie, zou het stellen van een dergelijke voorwaarde
de voorgestelde wijziging in belangrijke mate van zijn zin beroven.Bedacht kan daarbij voorts worden dat de rechter-commissaris die in een
gerechtelijk vooronderzoek een woning doorzoekt, ook niet aan een specifieke
vordering van het OM strekkende tot inbeslagneming gebonden is. De wet laat
de rechter-commissaris bij het uitoefenen van zijn inbeslagnemingsbevoegdheid
volkomen vrij. Dat is ook verantwoord: het spreekt vanzelf dat de rechter-commissaris
het oordeel van de autoriteit die hem heeft ingeschakeld, en wiens vervolgingsbeslissing
hij voorbereidt, bij het hanteren van zijn inbeslagnemingsbevoegdheid zwaar
laat wegen. Tegelijkertijd is het ook wenselijk dat de wet inbeslagneming
door de rechter-commissaris bij verzet van de officier van justitie niet uitsluit,
bijvoorbeeld in het geval materiaal gevonden wordt dat de verdachte kan ontlasten.
Dat doorzoeking en dus ook inbeslagneming buiten het kader van een gerechtelijk
vooronderzoek mogelijk wordt gemaakt, kan geen aanleiding zijn om deze verdeling
van bevoegdheden die in de praktijk zijn waarde heeft bewezen, anders in te
kaderen.Wel heeft het verzoek van het OM ertoe geleid dat de toepassing van artikel
104 Sv is beperkt tot de gevallen waarin de rechter-commissaris enig onderzoek
in de zaak verricht. Deze formulering is ontleend aan artikel 268 Sv. Deze
beperking brengt met zich mee dat de rechter-commissaris die op grond van
een vordering van de officier van justitie buiten een gerechtelijk vooronderzoek
een woning doorzoekt (het voorgestelde artikel 110 Sv) tot inbeslagneming
kan overgaan. Hetzelfde geldt voor de rechter-commissaris die onderzoek verricht
op grond van artikel 105 of 125i Sv. Tenslotte kan ook de rechter-commissaris
die op grond van artikel 36a of 241a Sv enig onderzoek in de zaak verricht
tot inbeslagneming overgaan. Voor inbeslagneming door een rechter-commissaris
die niet op een in de wet voorziene wijze geroepen is tot enig onderzoek in
de betreffende strafzaak, biedt de voorgestelde bepaling echter geen ruimte.In dit verband zij nog aangestipt dat de inbeslagnemingsbevoegdheid niet
de enige bevoegdheid is die de rechter-commissaris los van een gerechtelijk
vooronderzoek kan uitoefenen. Gewezen kan worden op artikel 178 Sv: «Indien
bij afwezigheid van den officier van justitie gedurende het onderzoek
eenig strafbaar feit wordt begaan, doet de rechter-commissaris daarvan een
proces-verbaal opmaken en dat toekomen aan het bevoegde openbaar ministerie.
Hij kan tevens, in de gevallen en op de gronden in de artikelen 67 en 67a
vermeld, ambtshalve een bevel van bewaring tegen den verdachte uitvaardigen.
De bepalingen van de tweede afdeeling van den Vierden Titel van het Eerste
Boek zijn dan van toepassing.» Als een bevel tot bewaring bij afwezigheid
van de officier van justitie zelfs mogelijk is, ligt een bevoegdheid tot inbeslagneming,
geclausuleerd als voorgesteld, zeker voor de hand. Bedacht kan daarbij nog
worden dat inbeslagnemingsbevoegdheden op ruime schaal aan gewone en buitengewone
opsporingsambtenaren zijn verstrekt.Het OM stelt voorts vast dat door de loskoppeling van de bevoegdheden
van de rechter-commissaris van het gerechtelijk vooronderzoek ook het kader
van de vordering van het gerechtelijk vooronderzoek wordt losgelaten. De verplichting
voor de rechter-commissaris om het onderzoek te beperken tot het in de vordering
omschreven feit komt feitelijk te vervallen, hetgeen de waarborgfunctie van
het gerechtelijk vooronderzoek vermindert. Ook aan dit aspect van de voorgestelde
wijziging zou de memorie van toelichting enige aandacht dienen te besteden,
zo meent het OM.Artikel 181, tweede lid, Sv bepaalt dat de officier van justitie in de
vordering gerechtelijk vooronderzoek het strafbare feit zo nauwkeurig mogelijk
omschrijft. Ingevolge artikel 182 Sv dient hij een nadere vordering in, zodra
het gerechtelijk vooronderzoek tot andere strafbare feiten moet worden uitgebreid.
In het systeem van het oorspronkelijke wetboek was hierin een wezenlijk structuurelement
van de inrichting van het vooronderzoek gelegen. Aan de hand van de vordering
kon bijvoorbeeld onder meer worden bepaald, terzake van welke feiten de rechter-commissaris
het vooronderzoek «leidde». Dat aspect is in de loop der jaren
evenwel sterk afgezwakt. Dat blijkt met name uit artikel 177a Sv: In geval
ter zake van een feit waarop een gerechtelijk vooronderzoek betrekking heeft,
opsporing geschiedt, draagt de officier van justitie zorg dat de rechter-commissaris
hieromtrent ten spoedigste wordt ingelicht en aan deze de desbetreffende processtukken
worden toegezonden. Het opsporingsonderzoek kan derhalve doorlopen naast het
gerechtelijk vooronderzoek. De waarborg dat het vooronderzoek bij een in de
vordering gerechtelijk vooronderzoek omschreven feit door de rechter-commissaris
plaatsvindt, is materieel derhalve al grotendeels vervallen. En de daarmee
samenhangende functie van de vordering als afgrenzing van competenties van
officier van justitie en rechter-commissaris is in dezelfde mate geërodeerd.
Een systeem waarbij, zoals in dit wetsvoorstel opgenomen, per door de rechter-commissaris
uit te oefenen bevoegdheid een vordering kan worden gedaan, betekent in beide
opzichten dan ook geen grote verandering.Het College adviseert tenslotte een overgangsbepaling op te nemen, in
verband met de al lopende gerechtelijke vooronderzoeken. De aandacht verdient
evenwel dat dit wetsvoorstel in geen enkel opzicht de mogelijkheden verkort
om de onderhavige bevoegdhden in het kader van een gerechtelijk vooronderzoek
te blijven aanwenden. Het beperkt bestaande mogelijkheden niet, doch voegt
nieuwe toe. Een overgangsbepaling komt in dat licht niet noodzakelijk voor.De NOvA bespreekt het in consultatie gegeven concept-wetsvoorstel in een
advies dat tevens betrekking heeft op drie andere concept-wetsvoorstellen
die tegelijkertijd in consultatie zijn gegeven. In dat advies wordt opgemerkt
dat de NOvA begrip heeft voor de wens om op onderdelen de wet aan te passen
om het veiligheidsbeleid van het kabinet uit te voeren, maar tevens voorziet
dat op deze wijze een integrale en samenhangende wijziging van het Wetboek
van Strafvordering niet tot stand komt. Voorts zou door deze incidentele veranderingen
de systematiek van het Wetboek van Strafvordering onder druk komen
te staan, waarmee het evenwicht in de strafrechtspleging en de positie van
de verdediging in het geding zouden zijn. De NOvA signaleert echter ook dat
de wetsvoorstellen mogelijk extra zittingscapaciteit opleveren, waardoor zaken
sneller kunnen worden afgedaan. Dat wordt als een positief effect van de wetsvoorstellen
beschouwd.Vooropgesteld zij dat de vier wetsvoorstellen waar het onderhavige deel
van uitmaakt geen integrale wijziging van het Wetboek van Strafvordering behelzen.
Zij passen dat wetboek op onderdelen aan. Daarmee is echter niet gezegd dat
zij geen verbetering van dat wetboek zouden opleveren. Naar het oordeel van
het kabinet vereenvoudigen en verbeteren de onderhavige wetsvoorstellen de
structuur van het Wetboek van Strafvordering op een aantal punten. Gememoreerd
kan worden dat het gros van de voorstellen is ontleend aan de resultaten van
het onderzoeksproject Strafvordering 2001, dat een richtinggevend kader heeft
opgeleverd voor het verbeteren van het strafprocesrecht in de komende jaren.
Daarbij is het verbeteren van de efficiency van het strafproces ook vanuit
het evenwicht in de strafrechtspleging en de positie van de verdachte van
groot belang. De NOvA vestigt zelf terecht de aandacht op het effect dat deze
wetsvoorstellen op de doorlooptijden kunnen hebben. Voorts dragen de wetsvoorstellen
eraan bij dat meer strafzaken kunnen worden afgedaan; ook dat kan positief
gewaardeerd worden. Hetzelfde geldt voor de omstandigheid dat er naarmate
minder tijd verloren gaat met activiteiten die niet of onvoldoende substantieel
aan de kwaliteit van de rechtspleging bijdragen, meer tijd kan overblijven
voor activiteiten die dat wel doen.De NOvA meent dat in het bijzonder aan het onderhavige wetsvoorstel risico's
zijn verbonden in verband met de systematiek van het Wetboek van Strafvordering,
het evenwicht in de strafrechtspleging en de positie van de verdediging. Zij
is van oordeel dat de rol van de rechter-commissaris in het strafproces in
één wetsvoorstel zou moeten worden herzien, zodanig dat recht
wordt gedaan aan de rechtsbeschermende betekenis van het gerechtelijk vooronderzoek.
De NOvA acht het raadzaam om tot dat moment de doorzoekingsbevoegdheid binnen
het kader van het gerechtelijk vooronderzoek te handhaven.In het voorgaande is aangegeven waarom in dit wetsvoorstel een andere
keuze is gemaakt. De inkadering van de bevoegdheid tot doorzoeking door de
rechter-commissaris in het gerechtelijk vooronderzoek wordt in het geval diens
bemoeienis met de zaak zich daartoe beperkt vooral als een bron van betrekkelijk
zinledige administratieve handelingen ervaren, niet als een wezenlijke waarborg.
Betrekkelijk helder is daarbij dat, op welke wijze de positie van het gerechtelijk
vooronderzoek op de wat langere termijn ook aangepast zal worden, het elimineren
van zinledige administratieve handelingen die met het openen van een gerechtelijk
vooronderzoek samenhangen daarbij een belangrijk aspect zal vormen. Betwijfeld
behoeft dan ook niet te worden dat dit wetsvoorstel zich in dezelfde richting
beweegt als het voor te bereiden bredere wetsvoorstel. Tenslotte zij aangestipt
dat één van de waarborgen die in het gerechtelijk vooronderzoek
thans bestaan, een systeem van voortgangscontrole, in het wetsvoorstel inzake
de voorlopige hechtenis voor het opsporingsonderzoek door middel van een aanpassing
van artikel 180 Sv wordt ingevoerd.De adviescommissie van de NOvA merkt op dat het bij de doorzoeking van
met name woningen gaat om een vergaande inbreuk op de burgerrechten van de
verdachte (en eventueel andere burgers) en dat daar een aanmerkelijke mate
van rechtsbescherming bij hoort. Die kan worden verkregen door een gerechtelijk
vooronderzoek waarbinnen de verdachte en zijn raadsman de mogelijkheid hebben
om het onderzoek te sturen in een andere richting dan die waarin het Openbaar
Ministerie koerst. Dat wordt ten aanzien van de doorzoeking om tenminste twee
redenen van belang geacht. In de eerste plaats kan de aanwezigheid van een
gerechtelijk vooronderzoek met de mogelijkheden die de verdachte
en zijn raadsman daarin hebben bijdragen tot een restrictief gebruik van de
mogelijkheid tot doorzoeking. In de tweede plaats kan via het gerechtelijk
vooronderzoek mede op geleide van hetgeen bij de doorzoeking is aangetroffen
eerder en wel door een onafhankelijke derde, de rechter-commissaris, het onderzoek
in een andere richting worden gedirigeerd.Ingevolge artikel 99a Sv is de verdachte bevoegd zich tijdens het doorzoeken
van plaatsen door zijn raadsman te doen bijstaan, zonder dat de doorzoeking
daardoor mag worden opgehouden. In artikel 110 Sv is dat artikel van overeenkomstige
toepassing verklaard. Daarmee is gegeven dat het mogelijk maken van doorzoeking
door de rechter-commissaris buiten het gerechtelijk vooronderzoek geen wijziging
brengt in het recht van de raadsman om de verdachte tijdens de doorzoeking
bij te staan. Van belang is voorts dat het onderhavige wetsvoorstel bezien
dient te worden tegen de achtergrond van een rechtspraktijk waarin betrekkelijk
veel gerechtelijke vooronderzoeken enkel met het oog op een doorzoeking door
de rechter-commissaris plaatsvinden. Voor het enkele geval waarin bijsturing
van het onderzoek door de raadsman een optie is, kan tenslotte worden gememoreerd
dat de verdachte jegens wie door of vanwege de Staat een handeling is verricht
waaraan hij in redelijkheid de verwachting kan ontlenen dat tegen hem ter
zake van een bepaald feit in Nederland een vervolging zal worden ingesteld,
op grond van artikel 36a Sv de rechter-commissaris kan verzoeken enig onderzoek
in te stellen.In het navolgende zullen de voorgestelde aanpassingen nader worden toegelicht.
Daarbij zullen ook de resterende opmerkingen uit de adviezen worden besproken.2. De hoofdlijn van het wetsvoorstelIn het kader van de inbeslagneming zijn aan de rechter-commissaris een
aantal bevoegdheden verleend. Van het grootste belang voor de praktijk zijn
de inbeslagneming (artikel 104 Sv), het bevel tot uitlevering van voor inbeslagneming
vatbare voorwerpen (artikel 105 Sv), alsmede de doorzoeking van alle plaatsen
(artikel 110 Sv). Artikel 114 Sv bevat voorschriften omtrent de inbeslagneming,
opening en kennisneming van poststukken. De bevoegdheden van de artikelen
108 en 109 Sv zijn aan artikel 105 Sv gekoppeld. De bepaling van artikel 125i
Sv, tenslotte, ziet op onderzoek van gegevens in geautomatiseerde werken,
en is aan de bevoegdheden tot het bevelen van uitlevering en doorzoeking verwant.Kern van dit wetsvoorstel is, dat de bevoegdheden tot doorzoeking en tot
het bevelen van uitlevering ook buiten het gerechtelijk vooronderzoek toepasbaar
worden gemaakt. Daartoe wordt in de eerste plaats voorgesteld het opschrift
van deze paragraaf aldus te wijzigen dat de woorden «tijdens het gerechtelijk
vooronderzoek» vervallen. Vervolgens wordt voorgesteld in de artikelen
105 en 110 Sv de woorden «ambtshalve of op de vordering van de officier
van justitie» te vervangen door: op vordering van de officier van justitie
en in het gerechtelijk vooronderzoek tevens ambtshalve. Het resultaat van
deze wijzigingen is dat de onderhavige bevoegdheden buiten het gerechtelijk
vooronderzoek op vordering van de officier van justitie kunnen worden toegepast,
terwijl tegelijkertijd de mogelijkheden om deze bevoegdheden binnen het gerechtelijk
vooronderzoek toe te passen, ambtshalve of op vordering van de officier van
justitie, onverkort blijven bestaan.Toepassing van deze bevoegdheden buiten het gerechtelijk vooronderzoek
is derhalve beperkt tot het geval waarin de officier van justitie een vordering
daartoe aan de rechter-commissaris richt. Daarmee wordt bereikt, dat geen
onduidelijkheid bestaat over de vraag wie het in het opsporingsonderzoek
voor het zeggen heeft. Dat is en blijft de officier van justitie. Mogelijk
wordt slechts gemaakt dat de rechter-commissaris in het kader van dat opsporingsonderzoek
door de officier van justitie kan worden benaderd met het oog op de aan hem
toebedeelde bevoegdheden tot doorzoeking en het bevelen van uitlevering. Daarmee
wordt aangesloten bij constructies die ook thans reeds, bij andere bevoegdheden,
bestaan. Zo kan de officier van justitie de rechter-commissaris benaderen
met de vordering een bevel tot bewaring van de verdachte te verlenen (artikel
64 Sv), en kan hij van de rechter-commissaris vorderen dat deze machtigt tot
het opnemen van telecommunicatie met een technisch hulpmiddel (artikel 126m
Sv).Iets anders van opzet is de voorgestelde wijziging van artikel 104 Sv,
inzake de inbeslagneming. Het eerste lid van dat artikel luidt thans: «De
rechter-commissaris is tijdens het gerechtelijk vooronderzoek tot inbeslagneming
van alle daarvoor vatbare voorwerpen bevoegd.» Voorgesteld wordt, deze
zin aldus te wijzigen, dat de woorden «in het gerechtelijk vooronderzoek»
vervallen. Inbeslagneming buiten een gerechtelijk vooronderzoek is vervolgens,
mede naar aanleiding van het advies van het OM, beperkt tot de rechter-commissaris
die enig onderzoek in de zaak verricht. De toepassing van deze bevoegdheid
buiten het gerechtelijk vooronderzoek wordt daarmee niet expliciet van een
vordering van de officier van justitie afhankelijk gemaakt. Daarmee borduurt
de voorgestelde wijziging voort op een verschil in opzet dat ook thans reeds
tussen artikel 104 Sv enerzijds en de artikelen 105 en 110 Sv anderzijds bestaat.
Een vordering van de officier van justitie is in de beide laatste artikelen
wel expliciet mogelijk gemaakt, in het eerste niet. Tegelijkertijd wordt in
het voorgestelde art. 104 Sv wel een verband gelegd met de vorderingen van
het openbaar ministerie alsmede verzoeken van de verdachte die aan het «onderzoek
in de zaak» door de rechter-commissaris ten grondslag liggen. Zo wordt
voorkomen dat de rechter-commissaris los van een dergelijke grondslag kan
optreden.Een belangrijke reden om het hanteren van de inbeslagnemingsbevoegdheid
door de rechter-commissaris buiten het kader van het gerechtelijk vooronderzoek
niet van een vordering van de officier van justitie afhankelijk te maken,
is dat zulks onpraktisch zou zijn. Het resultaat zou zijn dat, in het geval
tijdens een doorzoeking voorwerpen worden aangetroffen die voor inbeslagneming
vatbaar zijn, door de officier van justitie telkens een vordering zou moeten
worden gedaan om daadwerkelijk de inbeslagneming te bereiken. Dat zou met
name ook lastig zijn in de gevallen waarin de officier van justitie verhinderd
is en zich laat vervangen (artikel 110, tweede lid, Sv), een regelmatig voorkomend
verschijnsel. De practische voordelen die met dit wetsvoorstel bereikt kunnen
worden, zouden dan in belangrijke mate verloren gaan. Daar komt bij dat de
kans dat de inbeslagnemingsbevoegdheid, een binnen het scala van strafvorderlijke
bevoegdheden niet zeer verstrekkende bevoegdheid die bijvoorbeeld ook in ruime
mate aan opsporingsambtenaren is verstrekt, bij de voorgestelde inkadering
door de rechter-commissaris op een wijze gehanteerd wordt die niet in overeenstemming
is met de wensen van de officier van justitie die hem in het onderzoek heeft
ingeschakeld, als bijzonder klein moet worden ingeschat. In het enkele geval
waarin deze kans zich desalniettemin zou verwerkelijken, heeft het openbaar
ministerie bovendien de bevoegdheid om de inbeslaggenomen voorwerpen terug
te geven zodra het voortduren van het beslag niet meer in het belang van de
strafvordering is (artikel 116, eerste lid, Sv).Artikel 114 Sv bestaat uit twee artikelleden. Het eerste lid luidt: «De
artikelen 100–102 vinden ten aanzien van de rechter-commissaris overeenkomstige
toepassing.» Deze artikelen bevatten, kort gezegd, voorschriften omtrent de inbeslagneming, opening en kennisneming van poststukken
tijdens het opsporingsonderzoek. Artikel 100, eerste lid, Sv verklaart de
officier van justitie bevoegd om in nader omschreven gevallen «ter inbeslagneming
de uitlevering tegen ontvangstbewijs» te bevelen van pakketten, brieven,
stukken etc. die aan een «instelling van vervoer» zijn toevertrouwd.
Het tweede lid bepaalt dat ieder die ten behoeve van dat vervoer zodanige
zaken onder zich heeft of krijgt, dienaangaande aan de officier van justitie
of de hulpofficier van justitie de door deze gewenste inlichtingen geeft.
Artikel 101, eerste lid, Sv bepaalt dat stukken waarvan de inbeslagneming
niet wordt gehandhaafd, worden teruggegeven aan de vervoerder. Tot kennisneming
van zaken wordt, voor zover deze gesloten zijn, ingevolge het tweede lid niet
overgegaan dan na machtiging door de rechter-commissaris. Artikel 102 Sv bepaalt
dat de officier van justitie de zaken die na opening van belang blijken voor
het onderzoek bij de processtukken voegt.Deze artikelen geven een adequate regeling voor het gewone opsporingsonderzoek.
In aanvullende bevoegdheden van de rechter-commissaris voor die situatie behoeft
dan ook niet te worden voorzien. Voorgesteld wordt daarom de beperking van
artikel 114, eerste lid, Sv, die thans uit het opschrift van de onderhavige
paragraaf in het Wetboek voortvloeit, te handhaven door de toepasselijkheid
expliciet aan het gerechtelijk vooronderzoek te binden.Het tweede lid van artikel 114 Sv geeft aan in welke gevallen de rechter-commissaris
bevoegd is om te bepalen dat van de inhoud van inbeslaggenomen gesloten pakketten,
brieven etc. wordt kennisgenomen. Dit voorschrift is zowel in verband met
de machtiging van artikel 101, tweede lid, Sv als in verband met de toepassing
van artikel 114, eerste lid, Sv van belang. De aanpassing van het opschrift
van de derde paragraaf verduidelijkt deze dubbele betekenis van artikel 114,
tweede lid, Sv, doordat de koppeling aan inbeslagneming door de rechter-commissaris
tijdens het gerechtelijk vooronderzoek vervalt. De machtiging kan ook buiten
het gerechtelijk vooronderzoek worden verleend, en artikel 114, tweede lid,
Sv is ook dan van toepassing.De NVvR meent dat de voorgestelde wijziging van artikel 114 Sv «hoewel
niet onjuist, weinig helder is verwoord». Met de NVvR kan worden ingestemd
dat de constructie waarbij in het eerste lid een bevoegdheid is opgenomen
die uitsluitend tijdens het gerechtelijk vooronderzoek kan worden toegepast,
en in het tweede lid een bevoegdheid die zowel binnen als buiten het gerechtelijk
vooronderzoek geldt, geen schoonheidsprijs verdient. Die constructie is evenwel
niet het gevolg van dit wetsvoorstel; zij bestaat thans reeds. De verdienste
van dit wetsvoorstel is daarbij, dat zij deze constructie inzichtelijker maakt.
De toepassing van de bevoegdheid van het eerste lid wordt in dat lid zelf
tot het gerechtelijk vooronderzoek beperkt (en niet in het opschrift); dat
de bevoegdheid van het tweede lid ook buiten het gerechtelijk vooronderzoek
van belang is kan voortaan ook uit het artikellid zelf worden afgeleid. Voor
een ingrijpende aanpassing van de wettelijke vormgeving van deze regeling,
die een gevoelige materie betreft, biedt dit wetsvoorstel niet het juiste
kader.Artikel 125i Sv, tenslotte, maakt deel uit van de bepalingen inzake
het onderzoek van gegevens in geautomatiseerde werken. De meeste bepalingen
van deze titel behoeven geen wijziging met het oog op de aanpassingen die
in het voorgaande zijn voorgesteld. Artikel 125j Sv, bijvoorbeeld, biedt de
mogelijkheid om tijdens een doorzoeking onderzoek te doen in een elders aanwezig
geautomatiseerd werk. Deze mogelijkheid komt, als dit wetsvoorstel kracht
van wet krijgt en in werking treedt, ook ter beschikking als de doorzoeking
buiten het gerechtelijk vooronderzoek plaatsvindt. Artikel 125j
Sv behoeft daar evenwel niet voor gewijzigd te worden. Hetzelfde geldt, mutatis
mutandis, voor de artikelen 125k-125n Sv.Bij artikel 125i, eerste lid, Sv, wordt wel een wijziging voorgesteld,
daar dit artikel de daar omschreven bevoegdheid koppelt aan het gerechtelijk
vooronderzoek. De voorgestelde wijziging maakt de bevoegdheid om de daar omschreven
bevelen te geven, bij een vordering van de officier van justitie, ook beschikbaar
buiten het gerechtelijk vooronderzoek. Daarmee ligt deze wijziging in dezelfde
lijn als de wijzigingen voorgesteld bij de artikelen 105 en 110 Sv.3. Gevolgen voor het gerechtelijk vooronderzoekDe aanpassingen die in het onderhavige wetsvoorstel worden voorgesteld,
impliceren een volgende stap in een ontwikkeling waarbij de rechter-commissaris
in toenemende mate onafhankelijk van een gerechtelijk vooronderzoek functioneert.
Niet alleen de bewaring en de toetsing van de inverzekeringstelling, maar
ook de machtiging tot het opnemen van vertrouwelijke communicatie met een
technisch hulpmiddel alsmede de machtiging tot het onderzoek van telecommunicatie
zijn reeds buiten het kader van het gerechtelijk vooronderzoek geplaatst.
Indien het onderhavige wetsvoorstel kracht van wet krijgt en in werking treedt,
zal dit ook gelden voor de bevoegdheden tot inbeslagneming, het bevelen van
uitlevering en doorzoeking.Daarmee rijst de vraag of er, in het geval dit wetsvoorstel kracht van
wet krijgt en in werking treedt, een toereikende rechtvaardiging is om de
resterende bevoegdheden die de rechter-commissaris uitsluitend in het kader
van het gerechtelijk vooronderzoek ter beschikking staan, wel aan het kader
van het gerechtelijk vooronderzoek te blijven binden. Practisch van belang
zijn daarbij vooral de bepalingen inzake het verhoor van de verdachte en getuigen,
waaronder bedreigde getuigen. In het kader van het onderzoeksproject Strafvordering
2001 is deze vraag negatief beantwoord (het Vooronderzoek in Strafzaken, red.
M.S. Groenhuijsen en G. Knigge, p. 45 e.v). De komende tijd zal bezien worden
of er reden is de bevoegdheden die, in het geval dit wetsvoorstel kracht van
wet krijgt en in werking treedt, in het gerechtelijk vooronderzoek overblijven,
op een andere wijze in te kaderen.Het belang van de rechter-commissaris, als toetsende instantie en als
verrichter van onderzoekshandelingen zoals verhoren en doorzoekingen, staat
bij dit onderzoek niet ter discussie. Bezien wordt vooral of het exclusief
inkaderen van onderzoekshandelingen die de rechter-commissaris zelfstandig
verricht in het gerechtelijk vooronderzoek nog langer functioneel is. Van
een gerechtelijk vooronderzoek in de klassieke zin, waarbij de rechter-commissaris
het vooronderzoek daadwerkelijk leidt, is thans immers zelden sprake meer.4. Financiële consequentiesHet wetsvoorstel leidt tot werklastverlichting voor het openbaar ministerie
en de rechterlijke macht, doordat een aantal administratieve handelingen die
verband houden met het instellen van een gerechtelijk vooronderzoek, achterwege
blijven. De daardoor beschikbaar komende tijd kan worden benut voor de snellere
afhandeling van strafzaken alsmede het afhandelen van meer strafzaken.5. Artikelsgewijze toelichtingArtikel IDe verschillende onderdelen van Artikel I zijn in paragraaf 2 reeds
toegelicht.Artikel IIHet ligt in de bedoeling het onderhavige wetsvoorstel, indien het kracht
van wet krijgt, zo spoedig mogelijk in werking te laten treden.De Minister van Justitie,J. P. H. DonnerXNoot1De uitgebrachte adviezen zijn ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt
Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29252-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl