Goedkeuring van het Europees Sociaal Handvest (herzien) en het Aanvullend Protocol mbt systeem collectieve klachten; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29941, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

05-01-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29941 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamHOOFDSTUK 1. ALGEMEENHOOFDSTUK 2. DE BEPALINGEN VAN DEEL II VAN HET HERZIENE
HANDVESTArtikel 1 (recht op arbeid)Artikel 2 (recht op billijke arbeidsvoorwaarden)Artikel 3 (recht op veilige en gezonde arbeidsomstandigheden)Artikel 4 (recht op billijke beloning)Artikel 5 (recht op vrijheid van organisatie)Artikel 6 (recht op collectief onderhandelen)Artikel 7 (recht van kinderen en jeugdige personen op
bescherming)Artikel 8 (recht van vrouwelijke werknemers op bescherming
van het moederschap)Artikel 9 (recht op beroepskeuzevoorlichting)Artikel 10 (recht op vakopleiding)Artikel 11 (recht op bescherming van de gezondheid)Artikel 12 (recht op sociale zekerheid)Artikel 13 (recht op sociale en geneeskundige bijstand)Artikel 14 ( recht op het gebruik van diensten voor sociale
zorg)Artikel 15 (recht van personen met een handicap op onafhankelijkheid,
sociale integratie en deelname aan het gemeenschapsleven)Artikel 16 (recht van het gezin op sociale, wettelijke
en economische bescherming)Artikel 17 (recht van kinderen en jongeren op sociale,
juridische en economische bescherming)Artikel 18 (recht op het uitoefenen van een op winst gerichte
bezigheid op het grondgebied van andere verdragspartijen)Artikel 19 (recht van migrerende werknemers en hun gezinnen
op bescherming en bijstand)Artikel 20 (recht op gelijke kansen en gelijke behandeling
van mannen en vrouwen bij arbeid en beroep)Artikel 21 (recht op informatie en overleg)Artikel 22 (recht op deelname aan de vaststelling en verbetering
van arbeidsomstandigheden en werkomgeving)Artikel 23 (recht van ouderen op sociale bescherming)Artikel 24 (recht op ontslagbescherming)Artikel 25 (recht van werknemers op bescherming van hun
aanspraken in geval van insolventie van hun werkgever)Artikel 26 (recht op waardigheid op het werk)Artikel 27 (recht op gelijke kansen voor en gelijke behandeling
van werknemers met gezinsverantwoordelijkheden)Artikel 28 (recht van werknemersvertegenwoordigers op
bescherming in de onderneming en op verlening van passende voorzieningen)Artikel 29 (recht op informatie en overleg bij collectief
ontslag)Artikel 30 (recht op bescherming tegen armoede en sociale
uitsluiting)Artikel 31 (recht op huisvesting)HOOFDSTUK 3. HET COLLECTIEVE KLACHTENPROTOCOLArtikel 1Artikel 2Artikel 3Artikelen 4 en 5Artikel 6Artikel 7Artikel 8Artikel 9Artikel 10HOOFDSTUK 4. KONINKRIJKSPOSITIEOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29941Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 122 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 941Goedkeuring van het op 3 mei 1996 te Straatsburg tot stand gekomen
Europees Sociaal Handvest (herzien), met Bijlage, en van het op 9 november
1995 te Straatsburg tot stand gekomen Aanvullend Protocol bij het Europees
Sociaal Handvest betreffende een systeem voor collectieve klachten (Trb. 2004,
13 en Trb. 2004, 14)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGHOOFDSTUK 1. ALGEMEENHet op 18 oktober 1961 te Turijn tot stand gekomen en op 26 februari
1965 in werking getreden Europees Sociaal Handvest (Trb. 1962, 3; hierna ESH)
werd door het Koninkrijk der Nederlanden bekrachtigd op 22 april 1980.
Op 5 mei 1988 kwam te Straatsburg het Aanvullend Protocol bij het Handvest
(Trb. 1990, 98; hierna: Aanvullend Protocol) tot stand, dat op 4 september
1992 in werking trad. Dit Aanvullend Protocol is door het Koninkrijk voor
Nederland en Aruba bekrachtigd op 5 augustus 1992. Deze bekrachtiging
was de derde van de drie voor inwerkingtreding benodigde bekrachtigingen.
De bekrachtiging voor de Nederlandse Antillen vond plaats op 12 oktober
1992.Na het op 4 november 1950 te Rome totstandgekomen Europees Verdrag
tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden (Trb.
1951, 154; EVRM), wordt het ESH beschouwd als het belangrijkste Europese mensenrechtenverdrag.
Blijkens de preambule van het ESH is het uitdrukkelijk bedoeld als aanvulling
op het EVRM. Het heeft – zeker tot begin jaren negentig van de afgelopen
eeuw – echter nooit in dezelfde mate invloed uit kunnen oefenen als
het EVRM, wat geweten werd aan problemen bij de interpretatie en de toepassing
van het Handvest ten gevolge van een weinig effectief toezichtmechanisme.
Om die reden stelde het Comité van Ministers van de Raad van Europa –
naar aanleiding van een informele ministerconferentie inzake mensenrechten
in november 1990 – in december van dat jaar een ad hoc voorbereidend comité (het Comité inzake het
Handvest) in, dat bestond uit deskundigen uit de lidstaten en vertegenwoordigers
van de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa, de Internationale
Arbeidsorganisatie en de Europese organisaties van vakverenigingen (ETUC,
European Trade Union Confederation) en werkgevers (UNICE, Union of Industrial
and Employers' Confederations of Europe). Dit comité moest voorstellen
voorbereiden ter verbetering van de effectiviteit van het Handvest en in het
bijzonder van de werking van het daarin voorziene toezichtmechanisme. Het
Comité van deskundigen (inmiddels Europees Comité voor Sociale
Rechten genaamd), het onafhankelijke toezichthoudende comité
van het Handvest, werd door het voorbereidend comité in zijn werkzaamheden
betrokken.In het kader van de verbetering van de effectiviteit en het toezichtmechanisme
van het Handvest kwam reeds op 21 oktober 1991 te Turijn het Protocol
tot wijziging van het Europees Sociaal Handvest (Trb. 1992, 7) tot stand,
waarbij het toezichtmechanisme werd herzien. Het Koninkrijk der Nederlanden
heeft dit protocol op 1 juni 1993 bekrachtigd. Het wijzigingsprotocol,
dat door alle staten die partij zijn bij het ESH, dient te worden aanvaard,
is nog niet in werking getreden. In de praktijk wordt het echter al grotendeels
toegepast door de toezichthoudende organen van het ESH.Het voorbereidend comité heeft nadien nog de tekst opgesteld voor
een protocol bij het ESH dat voorziet in een collectief klachtrecht. Dit op
9 november 1995 te Straatsburg tot stand gekomen Aanvullend Protocol
bij het Europees Sociaal Handvest betreffende een systeem voor collectiever
klachten (hierna het Collectieve Klachtenprotocol), is in werking getreden
op 1 juli 1998, doch nog niet voor het Koninkrijk bekrachtigd. Op de
inhoud van dit Collectieve Klachtenprotocol wordt verder ingegaan in hoofdstuk
3 van deze memorie van toelichting.Het voorbereidend comité is zich eveneens gaan bezighouden met
de materiële inhoud van het ESH. Nadat het, onder andere het Europees
Comité voor Sociale Rechten, de Parlementaire Vergadering van de Raad
van Europa, werknemers- en werkgeversorganisaties en verscheidene andere niet-gouvernementele
organisaties had geraadpleegd, besloot het voorbereidend comité tot
de opstelling van een aantal criteria die zouden moeten worden gehanteerd
bij de wijziging van de materiële inhoud van het ESH. De belangrijkste
criteria waren: de noodzaak tot het in aanmerking nemen van de belangrijkste
veranderingen in de ontwikkeling van sociale rechten, de inhoud van andere
internationale instrumenten en de wens thema's te behandelen die niet door
deze andere internationale instrumenten werden bestreken. Daarna kwam een
langdurig onderhandelingsproces op gang tussen de betrokken regeringsdelegaties,
dat uiteindelijk in april 1996 resulteerde in overeenstemming over de tekst
van het herziene Handvest. Het herziene Handvest werd op 3 mei 1996 opengesteld
voor ondertekening en trad op 1 juli 1999 in werking. Tot op heden werd
dit verdrag bekrachtigd door Albanië, Andorra, Armenië, Azerbeidzjan,
België, Bulgarije, Cyprus, Estland, Finland, Frankrijk, Ierland, Italië,
Litouwen, Moldavië, Noorwegen, Portugal, Roemenië, Slovenië
en Zweden.Het herziene Handvest vormt een codificatie van de in de lidstaten van
de Raad van Europa levende gedachten op sociaal terrein en beoogt aldus een
leidraad te zijn voor het nationaal sociaal beleid van elk van deze lidstaten
en een gemeenschappelijke basis voor de ontwikkelingen in Europa op sociaal
gebied. Anders dan de verdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO)
beperkt het herziene Handvest zich daarbij niet tot een specifiek aspect van
dit sociale beleid, maar omvat het alle meest relevant geachte aspecten daarvan.
Zoals hiervoor opgemerkt, kan het verdrag in zekere zin als complement worden
gezien op het eveneens in het kader van de Raad van Europa tot stand gekomen
EVRM. Waar laatstgenoemd verdrag in de eerste plaats ziet op bescherming van
de burger tegen ontoelaatbaar te achten inbreuken van de overheid op de individuele
levenssfeer, vraagt het Handvest van diezelfde overheid activiteiten te ontplooien
welke noodzakelijk zijn om de levensstandaard en het sociaal-cultureel welzijn
van de bevolking op een (Europees) basisniveau te brengen en verder te verbeteren.Op sociaal gebied zijn in het kader van de Raad van Europa voorts onder
meer tot stand gekomen de Europese Code inzake sociale zekerheid (Straatsburg,
16 april 1964; Trb. 1965, 47) (van welk verdrag inmiddels eveneens een
herziene versie tot stand is gebracht, te weten de op 6 november 1990
te Rome tot stand gekomen Europese Code inzake sociale zekerheid (herzien)
(Trb. 1993, 123)) en het op 11 december 1953 te Rome tot stand gekomen
Europees Verdrag inzake sociale en medische bijstand (Trb. 1954, 100), die
een uitwerking bevatten van onderdelen van het sociaal beleid en die, middels
een tweetal verwijzingen in het herziene Handvest, daarin zijn geïntegreerd.Een aantal bepalingen van het herziene Handvest zijn dusdanig algemeen
geformuleerd, dat deze in hoofdzaak een programmatisch karakter hebben, waarbij
zij aan de verdragsluitende staten een zeer grote beleidsvrijheid laten met
betrekking tot de uitwerking in wetgeving en beleid. Nochtans is ook de vastlegging
van deze beginselen positief te waarderen, aangezien deze, onder meer in de
gedachtewisseling tussen de Europese staten in het kader van de toezichtprocedure
(hierop wordt hierna naar aanleiding van deel IV van het herziene Handvest
ingegaan), een basis vormen om tot een gemeenschappelijke visie te komen over
concretisering van deze beginselen.Het voorliggende herziene Handvest bestaat uit zes delen en een Bijlage.Deel I somt een aantal beleidsdoelstellingen
op dat door de verdragsluitende partijen dient te worden nagestreefd.Deel II bevat de materiële verplichtingen
die de verdragsluitende partijen bij bekrachtiging op zich kunnen nemen; deze
corresponderen met de in deel I vervatte beleidsdoelstellingen. Op deze artikelen
zal in hoofdstuk 2 van deze memorie van toelichting nader worden ingegaan.Deel III bevat minimumvereisten waaraan moet
worden voldaan om tot bekrachtiging van het herziene Handvest over te kunnen
gaan. De beleidsdoelstellingen, neergelegd in deel I van het herziene Handvest,
alsmede een aantal kernartikelen van deel II, dienen in ieder geval te worden
onderschreven. Van de overige artikelen van deel II dient een zodanig aantal
te worden onderschreven, dat in totaal ten minste 16 verdragsartikelen of 63
artikelleden van deel II bij de bekrachtiging zijn betrokken.Voorts bevat deel III een bepaling waarin een bijzondere eis wordt gesteld
aan bekrachtiging van het herziene Handvest door staten zoals het Koninkrijk,
die het ESH en eventueel het Aanvullend Protocol, reeds hebben bekrachtigd.
In een dergelijk geval dienen in ieder geval de verplichtingen die op de desbetreffende
staat rusten uit hoofde van de bekrachtiging van het ESH en Aanvullend Protocol
te worden gecontinueerd, door aanvaarding van de overeenkomstige verplichtingen
van het herziene Handvest. Anders gezegd: bekrachtiging van het herziene Handvest
mag niet worden aangegrepen om van verplichtingen af te komen welke thans
reeds gelden uit hoofde van het ESH en Aanvullend Protocol. Nederland is thans
gebonden aan alle artikelen van deel II van het ESH, met een voorbehoud ten
aanzien van artikel 6, vierde lid (recht op collectieve actie) en aan de artikelen
1 tot en met 3 van deel II van het Aanvullend Protocol.Middels een op grond van artikel 34 van het ESH afgelegde verklaring zijn
de Nederlandse Antillen en Aruba gebonden aan de artikelen 1, 5, 6 en 16 van
het ESH (Trb. 1980, 65). Hetzelfde geldt voor artikel 1 van deel II van het
Aanvullend Protocol, waarvoor door genoemde landen op 5 augustus respectievelijk
12 oktober 1992 een verklaring is afgelegd (zie Trb. 1992, 158).Met betrekking tot het herziene Handvest zal Nederland zich op grond van
het voorliggende wetsvoorstel gebonden achten aan alle bepalingen ervan,
met dien verstande dat wat betreft het recht op collectieve actie, bedoeld
in artikel 6, vierde lid, en het recht op kosteloos onderwijs, bedoeld in
artikel 17, tweede lid, van het herziene Handvest, een voorbehoud wordt gemaakt,
in die zin dat het recht op collectieve actie niet geldt voor het defensiepersoneel
onderscheidenlijk dat het recht op kosteloos onderwijs slechts wordt onderschreven
voor zover het onderwijs aan personen, jonger dan 16 jaar betreft (artikelen
1, 3 en 4 van het wetsvoorstel).Wat betreft de medegelding van het herziene Handvest voor de Nederlandse
Antillen en Aruba, wordt ingegaan in hoofdstuk 4 van deze memorie van toelichting.Indien aan voornoemde bekrachtigingsvoorwaarden is voldaan en wordt bekrachtigd,
vervalt de gebondenheid aan het ESH en treedt de gebondenheid aan de aanvaarde
onderdelen van het herziene Handvest daarvoor in de plaats.Tot slot bevat deel III een bepaling welke ertoe verplicht een arbeidsinspectie
in stand te houden. Hieraan wordt in Nederland voldaan; de wettelijke basis
voor deze dienst is terug te vinden in de Arbeidsomstandighedenwet 1998. Een
gelijke en meer uitgewerkte, verplichting op dit gebied is opgenomen in het
op 11 juli 1947 te Genève tot stand gekomen Verdrag betreffende
de arbeidsinspectie in industrie en handel, 1947 (ILO-Verdrag nr. 81; Trb.
1951, 140), dat voor het gehele Koninkrijk in werking is getreden.Deel IV bevat bepalingen ter zake van het
toezicht op de naleving van de bepalingen van deel II van het Handvest. Blijkens
de Bijlage bij het herziene Handvest bevat het Handvest verplichtingen van
internationale aard, waarvan de naleving uitsluitend is onderworpen aan de
toezichtprocedure, als geregeld in het verdrag. Gelet op deze duidelijke bepaling,
op de bewoordingen van de verdragsartikelen en op hun inhoud gaan de ondergetekenden
er van uit dat de verdragsbepalingen zich in het algemeen niet lenen voor
rechtstreekse werking in de Nederlandse rechtsorde. Indien niet vaststaat
dat hetgeen in die bepalingen is neergelegd in Nederland wordt gerealiseerd,
zullen zij hun vertaling moeten krijgen in daden van wetgeving en bestuur.
De toezichtprocedure, als neergelegd in het verdrag, richt zich daar ook op.De regeling van deze toezichtprocedure in het herziene Handvest kon betrekkelijk
kort zijn, doordat deze de toezichtprocedure zoals reeds geregeld in het ESH,
zonder wijziging van toepassing verklaart.Deze procedure houdt in, dat een verdragsstaat periodiek een rapport opstelt
over de toepassing van de aanvaarde onderdelen van het herziene Handvest in
het desbetreffende land, volgens een systeem dat is vastgesteld door het Comité
van Ministers van de Raad van Europa. Afschriften van deze rapporten worden
door de betrokken staat toegezonden aan de in het desbetreffende land werkzame
organisaties van werkgevers en werknemers welke zijn aangesloten bij de internationale
organisaties van werkgevers en werknemers die gerechtigd zijn om deel te nemen
aan de zittingen van het hierna te noemen Regeringscomité. In Nederland
zijn dit thans de Federatie Nederlandse Vakbeweging (FNV), het Christelijk
Nationaal Vakverbond (CNV), de Vakcentrale voor middengroepen en hoger personeel
(MHP) en de Raad van de Centrale Ondernemingsorganisaties (RCO). Deze organisaties
kunnen het landenrapport van commentaar voorzien dat tezamen met het rapport
aan de Raad van Europa wordt toegezonden. De ingezonden rapporten worden bij
de Raad van Europa in eerste aanleg onderzocht door het eerdergenoemde, onafhankelijke
Europees Comité voor Sociale Rechten (ECSR), dat zijn bevindingen,
of de staat ten volle voldoet aan de op hem rustende verdragsverplichtingen,
dan wel de te dien aanzien levende vragen, neerlegt in zogenaamde«conclusies».
Deze conclusies – die openbaar worden gemaakt – worden onderzocht
door een Regeringscomité, bestaande uit, onder meer, ambtelijke vertegenwoordigers
van de staten die het herziene Handvest hebben bekrachtigd. Zonder stemrecht
kan ook aan de besprekingen worden deelgenomen door vertegenwoordigers van
internationale (koepel)organisaties van werkgevers en werknemers (in de praktijk
zijn dit de Europese federatie van werkgeversorganisaties (UNICE) en de internationale
organisatie van werkgevers (IOE) respectievelijk het Europees Verbond van
Vakverenigingen (ETUC)). Hetzelfde geldt voor regeringsvertegenwoordigers
van lidstaten van de Raad van Europa die het ESH of het herziene Handvest
wel ondertekend, maar nog niet bekrachtigd hebben. Indien dit Regeringscomité,
op basis van het ter tafel liggend materiaal, tot het oordeel komt dat door
een staat additionele maatregelen moeten worden genomen om zeker te stellen
dat de verdrags-normen in het desbetreffende land ten volle worden nageleefd,
stelt het een daartoe strekkende conceptaanbeveling op. Besluitvorming over
een dergelijke aanbeveling geschiedt door het Comité van Ministers
van de Raad van Europa.Daarnaast hebben verdragsstaten de mogelijkheid om, door het afleggen
van een verklaring als bedoeld in artikel D van deel IV van het herziene Handvest,
de collectieve klachtprocedure, als neergelegd in het Collectieve Klachtenprotocol
van 1995, van toepassing te doen zijn. Voorgesteld wordt deze klachtprocedure
ook ten aanzien van Nederland open te doen stellen (artikel 2 van het wetsvoorstel).
Op deze klachtprocedure wordt in hoofdstuk 3 van deze memorie nader ingegaan.Deel V van het herziene Handvest bevat een
aantal algemene bepalingen. De belangrijkste hiervan zijn:• Een discriminatieverbod van algemeen karakter ten aanzien van de
realisatie van de in het herziene Handvest vastgelegde rechten (artikel E).
Vanwege de beperking van het discriminatieverbod tot de in het verdrag opgenomen
rechten, gaat het hier om een zogenaamd niet-autonoom of niet-zelfstandig
discriminatieverbod. De bepaling bevat een niet-limitatieve opsomming van
non-discriminatiegronden. De bepaling is nieuw ten opzichte van het ESH en
weerspiegelt de reeds in de loop der jaren ontstane praktijk van de toezichtorganen
om te toetsen aan het discriminatieverbod. Het «toelichtende rapport»
vermeldt hierbij dat artikel E niet zodanig mag worden uitgelegd, dat daardoor
de personele werkingssfeer van het herziene Handvest zou worden uitgebreid.
Zo omvat bijvoorbeeld de werkingssfeer van het herziene Handvest slechts vreemdelingen,
voorzover deze een legale status hebben.• Een artikel F (gelijk aan artikel 30 van het ESH) dat de mogelijkheid
bevat om onder bepaalde voorwaarden in geval van oorlog of andere noodtoestand
maatregelen te nemen die in strijd zijn met de uit het herziene Handvest voortvloeiende
verplichtingen.• Een artikel G (gelijk aan artikel 31 van het ESH) dat mogelijk
maakt dat – naast de restricties die reeds bij de afzonderlijke verdragsverplichtingen
zijn opgenomen – beperkingen op de in het herziene Handvest neergelegde
rechten worden aangebracht, mits wettelijk geregeld en noodzakelijk voor de
bescherming van de rechten en vrijheden van derden of de bescherming van het
algemeen belang, de nationale veiligheid, de volksgezondheid of de goede zeden.• Een artikel H (gelijk aan artikel 32 van het ESH), dat buiten twijfel
stelt dat het herziene Handvest in genen dele verhindert dat een staat verdergaande
maatregelen van sociale bescherming in stand houdt of tot stand brengt dan
waartoe het herziene Handvest verplicht. • Een artikel I, dat bepaalt dat een aantal verdragsbepalingen op
het gebied van de arbeidsbescherming – te weten, (onderdelen van) de
artikelen 2 (billijke arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden), 7 (bescherming
van jeugdigen), 10 (recht op vakopleiding), 21 (recht op informatie en raadpleging)
of 22 (recht op medezeggenschap binnen de onderneming) van deel II van
het herziene Handvest – geacht kunnen worden effectief te zijn nageleefd
zolang zij worden toegepast op de grote meerderheid van de betrokken werknemers.
Mogelijk is derhalve dat bij de implementatie van deze verdragsbepalingen
een beperkt deel van de beroepsbevolking van de genomen maatregelen wordt
uitgezonderd.Deel VI van het herziene Handvest bevat de
gebruikelijke bepalingen van formele aard inzake ondertekening, bekrachtiging,
inwerkingtreding en opzegging. Artikel L biedt de mogelijkheid om onderdelen
van het verdrag ook te laten gelden voor buiten Europa gelegen gebiedsdelen.
De minimumvoorwaarden voor bekrachtiging zoals opgenomen in deel II van het
herziene Handvest, gelden niet ten aanzien van deze overzeese gebiedsdelen.De Bijlage bij het herziene Handvest bevat
nog enige voor de uitleg van het herziene Handvest van belang zijnde bepalingen.
De Bijlage maakt een integrerend deel van het herziene Handvest uit en is
derhalve ook juridisch bindend voor de verdragsstaten. Eventuele toekomstige
wijzigingen van de bijlage zullen, net als eventuele toekomstige wijzigingen
van het Handvest zelf, parlementaire goedkeuring behoeven alvorens deze voor
Nederland bindende kracht kunnen verkrijgen. Voorzover deze bepalingen op
de afzonderlijke artikelen van deel II betrekking hebben, wordt hierop waar
nodig in hoofdstuk 2 van deze memorie ingegaan. Voorts wordt in de Bijlage
nader bepaald in hoeverre de door het verdrag voorgeschreven maatregelen van
sociale aard mede aan vreemdelingen ten goede dienen te komen. Dit is slechts
het geval ten aanzien van vreemdelingen die rechtmatig ingezetene («lawfully
resident») van het land zijn, dan wel rechtmatig in het land werkzaam
zijn. Vluchtelingen, in de zin van het op 28 juli 1951 te Genève
tot stand gekomen Verdrag betreffende de status van vluchtelingen en staatlozen
(Trb. 1951, 131) en in de zin van het op 28 september 1954 te New York
tot stand gekomen Verdrag betreffende de status van staatlozen (Trb. 1955,
42), genieten reeds bescherming in geval van rechtmatig verblijf hier te lande
(«lawfully staying in its territory»). Uiteraard staat het de
verdragsstaten vrij ook andere categorieën vreemdelingen in de sociale
bescherming te betrekken. Hieromtrent zij opgemerkt dat in Nederland uitgangspunt
is, dat de maatregelen inzake arbeidsomstandigheden, arbeidsvoorwaarden en
ontslagbescherming op alle werknemers van toepassing zijn, zonder onderscheid
naar nationaliteit of verblijfsstatus. De overheidsmaatregelen inzake werkgelegenheid,
wettelijke sociale zekerheid of sociale bijstand richten zich in principe
slechts tot vreemdelingen die hier te lande verblijven met een EU-verblijfsrecht
of een verblijfsvergunning op grond van de Vreemdelingenwet 2000, onverminderd
de bijzondere voorzieningen die zijn getroffen ten aanzien van vreemdelingen
die nog in procedures terzake van hun verblijfsstatus verwikkeld zijn.Gelijktijdig met de vaststelling van de tekst van het herziene Handvest
is een zogenoemd toelichtend rapport vastgesteld, waarin een toelichting op
de nieuwe onderdelen van het herziene Handvest is opgenomen. Dit toelichtende
rapport is als bijlage 1 bij deze memorie van toelichting opgenomen.HOOFDSTUK 2. DE BEPALINGEN VAN DEEL II VAN HET HERZIENE
HANDVESTIn dit hoofdstuk wordt op de onderscheiden artikelen van deel II van het
herziene Handvest ingegaan. Een deel van de artikelen uit deel II van het
ESH van 1961 is ongewijzigd overgenomen. Het gaat hierbij om de artikelen
1, 4, 5, 6, 9, 13, 14, 16 en 18 van het herziene Handvest. De overige van
de eerste negentien artikelen van deel II van het herziene Handvest zijn ten
opzichte van het ESH gewijzigd, ofwel door wijziging van de formulering, ofwel
door toevoeging van woorden, zinsneden of nieuwe leden. Een aantal artikelen –
zoals de artikelen 8, 15 en 17 – is zelfs vrij ingrijpend herschreven.
Voorts stemmen de artikelen 20 tot en met 23 van het herziene Handvest overeen
met de artikelen uit deel II van het Aanvullend Protocol uit 1988, al dan
niet in gewijzigde formulering. Het toelichtende rapport bij het Aanvullend
Protocol van 1988 blijft relevant. De artikelen 24 tot en met 31 zijn nieuwe
artikelen ten opzichte van het ESH en het Aanvullend Protocol daarbij.In de navolgende toelichting wordt meer in detail per artikel aangegeven
waar verschillen optreden ten opzichte van het ESH. Na een korte weergave
van de strekking van het desbetreffende artikel uit het herziene Handvest,
waarbij waar nodig ook elementen uit het toelichtende rapport naar voren worden
gehaald, wordt kort weergegeven welke voorzieningen in Nederland zijn getroffen
die rechtvaardigen dat het desbetreffende artikel in de goedkeuring kan worden
betrokken. Kort samengevat is de uitkomst dat in Nederland de situatie zodanig
is, dat alle artikelen van deel II in de goedkeuring kunnen worden betrokken,
met een voorbehoud ten aanzien van artikel 6, vierde lid (recht op collectieve
actie in geval van belangengeschillen), artikel 17, tweede lid (kosteloos
primair en secundair onderwijs voor personen, jonger dan 18 jaar) en artikel
19, twaalfde lid (onderwijs in de moedertaal van migrerende werknemers). Hiermee
wordt voldaan aan de voorwaarden voor bekrachtiging zoals deze in deel III
van het herziene Handvest zijn neergelegd.Artikel 1 (recht op arbeid)Dit artikel bevat vier onderdelen: 1. De verdragspartijen komen overeen
te streven naar een zo hoog en stabiel mogelijk niveau van werkgelegenheid,
met als doel het bereiken van volledige werkgelegenheid, met inachtneming
van een aantal randvoorwaarden. 2. Werknemers dienen het recht te hebben om
een inkomen te verwerven door middel van vrijelijk gekozen werkzaamheden.
3. Er dienen kosteloze voorzieningen beschikbaar te zijn op het punt van de
arbeidsbemiddeling en 4. Er dient voorzien te worden in passende voorzieningen
ten behoeve van beroepskeuze, vakopleiding en reïntegratie.Dit artikel is ongewijzigd.Eerste lid. Een stabiel en hoog peil van de
werkgelegenheid is sinds oudsher een hoofddoelstelling van het regeringsbeleid
zoals ook in artikel 19, eerste lid, van de Grondwet is vastgelegd.Tweede lid. Het accent ligt hier op een verbod
van gedwongen arbeid; een dergelijk verbod vloeit eveneens voort uit artikel
19, derde lid, van de Grondwet. In de verdragspraktijk wordt in relatie tot
dit artikel tevens aandacht besteed aan het feit dat de toegang tot de arbeid
niet op discriminatoire gronden mag worden beperkt.Derde lid. Het recht van een werkzoekende
op kosteloze arbeidsbemiddeling door het orgaan van de openbare arbeidsbemiddeling
was geregeld in de Arbeidsvoorzieningswet 1996, die op dit punt
per 1 januari 2002 is opgevolgd door de Wet structuur uitvoeringsorganisatie
werk en inkomen (SUWI-wet). Aanvullend hierop werkt de particuliere arbeidsbemiddeling
zoals nader geregeld in de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs.
Krachtens artikel 3, tweede lid, van die wet mogen ook de particuliere bemiddelaars
voor hun activiteiten geen vergoeding vragen van de werkzoekenden.Vierde lid. De bevordering van vakopleiding
en reïntegratiemaatregelen vindt onder meer plaats door de toepassing
van de Wet educatie en beroepsonderwijs, de Wet op het hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek, de SUWI-wet en de Wet op de (re)integratie arbeidsgehandicapten.
Met betrekking tot de reïntegratie van gehandicapten is de op 3 april
2003 tot stand gekomen Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische
ziekte mede van belang. Daarnaast bevatten vele collectieve arbeidsovereenkomsten
voorzieningen met het oog op vakopleiding en reïntegratie, veelal door
inschakeling en financiering van voor onderdelen van het bedrijfsleven werkzame
Opleidings- en Ontwikkelingsfondsen (O&O-fondsen).Artikel 2 (recht op billijke arbeidsvoorwaarden)Dit artikel werkt het recht op billijke arbeidsvoorwaarden uit. Aanvaarding
van het artikel verplicht de verdragspartijen ertoe te streven aan werknemers
verscheidene rechten te verzekeren zoals 1. een redelijke arbeidstijd, welke
geleidelijk dient te worden verminderd, 2. verlof met behoud van loon op algemene
feestdagen, 3. een minimumvakantie van vier weken, 4. bescherming tegen gevaarlijk
werk dan wel extra betaalde vakantie of vermindering van werktijd voor werknemers
in gevaarlijke of ongezonde beroepen, 5. een wekelijkse rusttijd, 6. adequate
informatie aan werknemers over de essentiële aspecten van hun arbeidsovereenkomst
of arbeidsverhouding en 7. adequate regulering van nachtarbeid.Het derde en vierde lid zijn geamendeerd, het zesde en zevende lid zijn
nieuw, de overige artikelleden zijn ongewijzigd.Eerste lid. Een redelijke dagelijkse en wekelijkse
arbeidsduur is in Nederland verzekerd krachtens de Arbeidstijdenwet (ATW),
waarin de maxima zijn bepaald. Binnen deze marge wordt de wekelijkse en jaarlijkse
arbeidsduur geregeld in de collectieve arbeidsovereenkomsten. Bij de wijziging
van deze overeenkomsten is de gemiddelde arbeidsduur nog verder afgenomen,
met inachtneming van de algemene doelstellingen van het sociaal-economisch
beleid alsmede andere gewenste ontwikkelingen op sociaal gebied, waaronder
de groei van de productiviteit.Tweede lid. In Nederland bestaat geen specifieke
wettelijke regeling met betrekking tot loon tijdens feestdagen, maar aangezien
in de overgrote meerderheid van de gevallen de lonen zijn vastgesteld per
week of per maand, is de doorbetaling van loon tijdens feestdagen waarop niet
gewerkt wordt, gegarandeerd. In de collectieve arbeidsovereenkomsten wordt
het recht geregeld op verlof met behoud van loon op algemene feestdagen.Derde lid. Het recht op jaarlijks verlof is
in het herziene Handvest verruimd van twee naar vier weken. In het Burgerlijk
Wetboek (BW) is geregeld dat werknemers per jaar recht hebben op verlof van
vier keer de overeengekomen arbeidsduur per week (artikel 7:634 BW).Vierde lid. Dit artikellid is geamendeerd
om uitdrukking te geven aan het hedendaagse streven naar het uitbannen van
risico's waaraan werkenden zijn blootgesteld. De bedoeling van
deze bepaling is dat extra betaald verlof of een reductie van het aantal gewerkte
uren alleen toegekend wordt indien gebleken is dat risico's voor werkenden
niet of onvoldoende verminderd kunnen worden in gevaarlijke of ongezonde beroepen.
Deze bepaling dient opgevat te worden als een aanvulling op het geamendeerde
artikel 3, dat de nadruk legt op preventie van ongelukken op het werk.In Nederland is de aanpak van risico's op het werk neergelegd in de Arbeidsomstandighedenwet
1998 (Arbowet 1998) en de daarop gebaseerde regelingen. De blootstelling aan
stoffen is geregeld in het Arbeidsomstandighedenbesluit (Arbobesluit). Dit
besluit schrijft voor dat de blootstelling aan stoffen doeltreffend beheerst
dient te worden, wat inhoudt dat geen gezondheidsschade mag optreden. Richtinggevend
hierbij zijn de zogenoemde MAC-waarden, de Maximaal Aanvaardbare Concentraties
voor stoffen in de lucht op de werkplek. Deze zijn gedefinieerd als 8-uurs-tijdgewogen
gemiddelde concentraties. Dit impliceert dat overschrijding gedurende delen
van de werkdag is toegestaan, mits gecompenseerd door onderschrijding of door
niet-blootstelling gedurende andere delen van de dag.Daarnaast kan er op worden gewezen dat in het Arbobesluit is bepaald,
dat de arbeidsplaats veilig moet zijn (ingericht) en dat gebruik dient te
worden gemaakt van veilige arbeidsmiddelen. Indien deze voorschriften op het
terrein van arbeidsomstandigheden worden nageleefd, zijn de risico's voor
werkenden beheersbaar, zodat de compenserende maatregelen, bedoeld in dit
artikellid, niet in beeld behoeven te komen.Vijfde lid. De wekelijkse rustdag is in Nederland
geregeld in de ATW en de op die wet gebaseerde besluiten.Zesde lid. In beginsel heeft deze bepaling
betrekking op alle werknemers, maar de Bijlage stelt dat twee uitzonderingen
gemaakt kunnen worden. De verdragspartijen kunnen vaststellen dat de bepaling
niet geldt voor werknemers met een arbeidsovereenkomst voor een zeer korte
periode of in gevallen waarin de overeenkomst of de arbeidsrelatie van vrijblijvende
of specifieke aard is, wat echter gebaseerd dient te zijn op objectieve gronden.Deze bepaling sluit nauw aan bij artikel 2 van Richtlijn 91/533/EEG van
14 oktober 1991 betreffende de verplichting van de werkgever de werknemer
te informeren over de voorwaarden die op zijn arbeidsovereenkomst of -verhouding
van toepassing zijn (PbEG L 288). Het BW schrijft voor, dat de werkgever binnen
een maand na aanvang van de werkzaamheden een schriftelijke opgave verstrekt
van de meest voorname aspecten van de arbeidsrelatie zoals naam en woonplaats
van de partijen, plaats(en) waar de arbeid wordt verricht, functie van de
werknemer, tijdstip van indiensttreding, duur van de overeenkomst en arbeidsduur
(artikel 7:655 BW).Zevende lid. De algemene erkenning van het
feit dat nachtarbeid een speciale belasting vormt voor werknemers, zowel mannen
als vrouwen, heeft geleid tot opname van dit nieuwe artikellid. Voorts is
van belang dat artikel 8, vierde lid, van het ESH stelt dat het inschakelen
van vrouwelijke werknemers in het algemeen voor nachtarbeid in industriële
beroepen gereguleerd dient te worden, terwijl het corresponderende artikel
in het herziene Handvest vrouwen alleen beschermt met betrekking tot de biologische
aspecten van moederschap (zwangerschap, bevalling en zogen). De bescherming
die artikel 8, vierde lid, van het ESH vrouwen bood voor het overige, wordt
in het herziene Handvest dus onder artikel 2, zevende lid gebracht, op gelijke
voet met mannen, conform het beginsel van gelijke behandeling. Opgemerkt wordt
echter dat het nieuwe artikellid niet vereist dat dienaangaande
regelingen getroffen worden. Ook wordt nachtarbeid niet gedefinieerd; nationale
regelgeving of praktijk dienen hierin te voorzien.In Nederland is nachtarbeid geregeld in de ATW, die mede voorziet in compensatie.Artikel 3 (recht op veilige en gezonde arbeidsomstandigheden)Om het recht op veilige en gezonde arbeidsomstandigheden effectief geldend
te kunnen maken, komen verdragspartijen overeen om, in overleg met werkgevers-
en werknemersorganisaties, 1. een samenhangend beleid te formuleren, implementeren
en evalueren over veiligheid en gezondheid bij de arbeid en over arbeidsomstandigheden,
2. om dienaangaande regelingen te maken, 3. om op de naleving van deze regelingen
toe te zien, en 4. om te voorzien in de voortgaande ontwikkeling van arbeidsgezondheidsdiensten
voor alle werknemers.Dit artikel bevat twee nieuwe leden (eerste en vierde lid) en twee leden
(tweede en derde lid) die corresponderen met artikel 3, eerste en tweede lid,
van het ESH.Het vereiste van overleg met werkgevers- en werknemersorganisaties, opgenomen
in artikel 3, derde lid, van het ESH, is nu onderdeel van de aanhef van artikel
3 van het herziene Handvest en heeft dus betrekking op de vier leden van artikel
3.Aan de verplichting tot het periodiek in overleg met werkgevers- en werknemersorganisaties
formuleren van het nationale arbeidsomstandighedenbeleid, wordt onder meer
voldaan door het systematisch betrekken van sociale partners bij het tot stand
brengen van belangrijke nieuwe arbeidsomstandighedenregelgeving via adviesaanvragen
terzake aan de Sociaal Economische Raad. Ten behoeve van het overleg met de
sociale partners over de uitvoering van deze regelgeving kent de Arbeidsinspectie
bedrijfstakcoördinatoren. Daarnaast worden sociale partners via een veelheid
van andere gremia zoals bijvoorbeeld via vertegenwoordiging in de ondernemingsraden,
het arboplatform en de branchebegeleidingscommissie uit hoofde van de zogenoemde
arboconvenanten, betrokken bij het (verder) ontwikkelen van het arbeidsomstandighedenbeleid.Eerste lid. Dit artikellid verplicht verdragspartijen
tot het formuleren, implementeren en periodiek evalueren van een samenhangend
nationaal beleid met betrekking tot veiligheid en gezondheid bij de arbeid
en tot arbeidsomstandigheden. Het doel van dit beleid dient nadrukkelijk te
zijn het verbeteren van veiligheid en gezondheid en het voorkomen van ongelukken
en gezondheidsschade, onder meer door het tot een minimum reduceren van risico's.Tweede lid. De Arbowet 1998 en het daarop
gebaseerde Arbobesluit en de Arbeidsomstandighedenregeling (Arboregeling)
zijn de belangrijkste Nederlandse rechtsbronnen voor de hier bedoelde voorschriften.Derde lid. De belangrijkste, met het toezicht
op de naleving van arbeidsomstandighedenregelgeving belaste, instantie is
de Arbeidsinspectie.Vierde lid. Deze bepaling stelt dat verdragspartijen
de voortgaande ontwikkeling zullen bevorderen van arbeidsgezondheidsdiensten
met voornamelijk preventieve en adviserende taken.In de Bijlage wordt gesteld dat met betrekking tot deze bepaling de functie
en organisatie van en de te stellen voorwaarden aan de arbeidsgezondheidsdiensten,
bepaald zullen worden door nationale wetten of regelingen, collectieve overeenkomsten
of andere middelen die geschikt zijn in de nationale omstandigheden.Op grond van artikel 14 van de Arbowet 1998 is in beginsel iedere werkgever
verplicht zich bij de uitvoering van ten minste een deel van zijn verplichtingen
uit hoofde van die wet te laten bijstaan door een gecertificeerde, multidisciplinaire
arbodienst, waarin in elk geval arbeidsgezondheidskundige expertise een plaats
moet hebben.Artikel 4 (recht op billijke beloning)Dit artikel handelt over de verplichting van verdragspartijen om aan de
werknemer te verzekeren 1. een recht op een redelijke beloning, door het garanderen
van minimaal het minimumloon, 2. overwerkvergoeding, 3. gelijke betaling aan
mannen en vrouwen voor werk van gelijke waarde, 4. een redelijke opzegtermijn
en 5. deregulering van looninhoudingen.Dit artikel is ongewijzigd.Eerste lid. Het recht op billijke beloning
is als zodanig niet wettelijk vastgelegd, maar de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag
stelt eisen waar minimaal aan voldaan dient te zijn. Voor het overige wordt
de beloning van werknemers vastgesteld in onderhandelingen tussen werkgevers
en werknemers.Tweede lid. Dit recht wordt niet wettelijk
geregeld. Alle collectieve arbeidsovereenkomsten bevatten echter bepalingen
over vergoedingen voor overwerk.Derde lid. Vergelijkbare verplichtingen vloeien
voor Nederland voort uit de EG-richtlijnen inzake gelijke behandeling van
mannen en vrouwen bij de arbeid alsmede uit het op 29 juni te Genève
tot stand gekomen Verdrag betreffende gelijke beloning, 1951 (ILO-Verdrag
nr. 100; Trb. 1952, 45). Mede ter implementatie hiervan is in het BW geregeld
dat de werkgever bij de arbeidsvoorwaarden geen onderscheid mag maken tussen
mannen en vrouwen (artikel 7:646 BW). De Wet gelijke behandeling mannen en
vrouwen bevat terzake aanvullende bepalingen. Mannen en vrouwen die gelijkwaardig
werk verrichten moeten voor dat werk gelijk worden beloond.Vierde lid. Dit artikellid voorziet in een
recht van werknemers op een redelijke opzegtermijn bij beëindiging van
de dienstbetrekking. Volgens de Bijlage staat deze bepaling niet in de weg
aan ontslag op staande voet bij «any serious offence».In het BW is de opzegtermijn bij ontslag geregeld (artikel 7:672 BW).De door de werkgever in acht te nemen opzegtermijn bedraagt één
maand gedurende de eerste vijf jaar van de dienstbetrekking. Voor elke volgende
periode van vijf jaar komt er één maand bij, tot de maximale
opzegtermijn van vier maanden is bereikt. Voor de werknemer geldt een opzegtermijn
van één maand. Enige afwijkingen bij schriftelijke overeenkomst
of CAO zijn mogelijk.Vijfde lid. In het BW wordt uitvoerig en limitatief
geregeld welke inhoudingen op lonen geoorloofd zijn (artikelen 7:631 en 7:632
BW).Artikel 5 (recht op vrijheid van organisatie)Dit artikel bepaalt dat de verdragsluitende partijen verzekeren, dat de
nationale wetgeving de vrijheid van werkgevers en werknemers om zich te organiseren
niet zal beperken, terwijl deze wetgeving evenmin zo zal worden toegepast,
dat deze vrijheid wordt beperkt. Met betrekking tot de leden van de politie
en de gewapende macht zullen de nationale wetten of regelingen bepalen in
welke mate deze vrijheid zal gelden.Dit artikel is ongewijzigd.In Nederland is de vrijheid van vereniging constitutioneel gewaarborgd;
artikel 8 van de Grondwet erkent deze vrijheid in algemene zin, behoudens
wettelijke regeling in het belang van de openbare orde. Verder heeft Nederland
de verdragen van de ILO bekrachtigd die op deze materie betrekking hebben,
te weten, het op 9 juli 1948 te San Francisco tot stand gekomen Verdrag
betreffende de vrijheid tot het oprichten van vakverenigingen en de bescherming
van het vakverenigingsrecht, 1948 (ILO-Verdrag nr. 87; Stb. J 538) en het
op 1 juli 1949 te Genève tot stand gekomen Verdrag betreffende
het recht zich te organiseren en collectief et onderhandelen, 1949 (ILO-Verdrag
nr. 98; Trb. 1972, 105 met gewijzigde tekst).Artikel 6 (recht op collectief onderhandelen)Dit artikel verplicht de verdragsstaten ertoe 1. overleg tussen werknemers
en werkgevers te bevorderen, 2. waar nodig onderhandelingen tussen werknemers
of werknemersorganisaties en werkgeversorganisaties ter bepaling van de arbeidsvoorwaarden
en omstandigheden te bevorderen, 3. conciliatie- en arbitrageprocedures in
geval van arbeidsgeschillen te bevorderen en 4. het recht op collectieve actie
van werkgevers en werknemers, waaronder het stakingsrecht, te erkennen.Dit artikel is ongewijzigd.Eerste lid. De arbeidsvoorwaarden worden in
Nederland in beginsel vastgesteld in het kader van collectief onderhandelen
tussen werkgevers of werkgeversorganisaties en werknemersorganisaties. Daartoe
is reeds in 1927 de Wet op de collectieve arbeidsovereenkomst tot stand gebracht,
waarin de rechtsgevolgen van de collectieve arbeidsovereenkomst, ook jegens
de ongeorganiseerde werknemers, duidelijk zijn geregeld. Als ondersteuning
voor dit arbeidsvoorwaardenoverleg dient voorts de in 1937 tot stand gekomen
Wet inzake het algemeen verbindend verklaren en onverbindend verklaren van
bepalingen van collectieve arbeidsovereenkomsten. Op grond van deze wet kan
bij ministerieel besluit aan CAO-bepalingen die op zichzelf al gelding hebben
voor de meerderheid der ondernemingen binnen een bedrijfstak, een algemene
gelding binnen die bedrijfstak worden verleend.Ingrijpen in de onderhandelingsvrijheid van sociale partners en de resultaten
daarvan is in Nederland slechts in uitzonderlijke situaties mogelijk, overeenkomstig
de verplichtingen die Nederland terzake op zich heeft genomen door de bekrachtiging
van de eerdergenoemde ILO-Verdragen nrs. 87 en 98. Artikel 10 van de Wet op
de loonvorming bevat daartoe een beperkte basis.Tweede lid. De bestaande standaard van overleg
heeft geleid tot de vorming van velerlei instituties, waardoor de totstandkoming
van collectieve arbeidsovereenkomsten gegarandeerd is. Om die reden zijn bijzondere
voorzieningen om vrijwillige onderhandelingen te bevorderen niet nodig.Derde lid. De instituties als bedoeld bij
het tweede lid spelen ook een rol bij het voorkomen en oplossen van arbeidsgeschillen.
Verder bevatten vele collectieve arbeidsovereenkomsten bepalingen met betrekking
tot de oplossing van arbeidsgeschillen.Vierde lid. Het stakingsrecht is in Nederland
niet wettelijk geregeld, maar wordt krachtens constante jurisprudentie erkend.
Thans geldt evenwel nog een voorbehoud bij het vierde lid wat betreft de in
overheidsdienst zijnde werknemers. De achtergrond hiervan is, dat het toenmalige
kabinet het wenselijk achtte eerst tot erkenning van het recht op collectieve
actie van het overheidspersoneel over te gaan, nadat terzake een wettelijke
regeling tot stand zou zijn gekomen.In de loop der jaren zijn vervolgens diverse pogingen ondernomen om een
wetsvoorstel in te dienen, doch deze pogingen hebben geen succes gehad. Intussen
hebben zich in die jaren wel collectieve acties van overheidspersoneel voorgedaan.
In de praktijk én in de jurisprudentie is het recht op het voeren van
collectieve acties door overheidspersoneel niet ontkend. Het voorbehoud bij
artikel 6, vierde lid, heeft in de Nederlandse praktijk dan ook geen betekenis
meer.Het ontbreken van een wettelijke regeling heeft in Nederland met zich
meegebracht dat collectieve acties van overheidspersoneel – evenals
in de marktsector het geval is – alleen kunnen worden tegengegaan door
aan de rechter in kort geding te vragen voorgenomen of reeds aangevangen acties
onrechtmatig te verklaren en te verbieden op grond van artikel 6:162 BW. De
rechter beoordeelt dan onder meer of de acties toelaatbaar zijn in het licht
van artikel 6 juncto artikel 31 van het ESH (art. G van het herziene Handvest).
De rechter toetst of het gevraagde verbod noodzakelijk is in een democratische
samenleving voor de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen, de
openbare orde, de nationale veiligheid, de volksgezondheid of de goede zeden.
Daarmee geeft de rechter een op de concrete situatie toegesneden toepassing
van het stakingsrecht en zijn beperkingmogelijkheden.De aan het voorbehoud ten grondslag liggende vrees, dat eventuele uitoefening
van het stakingsrecht door het overheidspersoneel voor de samenleving onaanvaardbare
gevolgen zou hebben, is achteraf bezien – mede door de jurisprudentie
terzake – in de Nederlandse situatie niet bewaarheid geworden. Gelet
hierop wordt dan ook niet opnieuw een voorbehoud ten aanzien van het geheel
van de in overheidsdienst zijnde werknemers voorgesteld. De regering gaat
er daarbij vanuit dat in de benadering door de rechter van collectieve acties
van de verschillende categorieën overheidspersoneel geen wijziging komt.
Gezien de specifieke positie van de defensie-organisatie stelt de regering
wel een voorbehoud voor ten aanzien van defensiepersoneel. Dit (tijdelijk)
voorbehoud zal moeten gelden tot een wet collectieve acties defensiepersoneel
tot stand is gekomen. Het intrekken van het voorbehoud zal dan uiteraard eerst
aan het parlement ter goedkeuring worden voorgelegd.Artikel 7 (recht van kinderen en jeugdige personen op
bescherming)De verdragspartijen komen overeen de bescherming van kinderen en jeugdige
personen te waarborgen door 1. een minimumleeftijd voor arbeid vast te stellen
van 15 jaar, met de mogelijkheid tot het maken van beperkte uitzonderingen,
2. het vaststellen van een minimumleeftijd van 18 jaar voor nader door de
wetgeving te bepalen vormen van gevaarlijk of ongezond werk, 3. het beschermen
van een effectief gebruik van de leerplicht, 4. een beperking van de werktijden
voor kinderen, jonger dan 18 jaar, 5. het erkennen van het recht op een eerlijk
loon of andere passende tegemoetkomingen, 6. het beschouwen van beroepsopleiding
tijdens werkuren als werk, 7. het garanderen van minimaal vier weken betaalde vakantie per jaar, 8. het verbieden van nachtarbeid, 9. het voorzien
in regelmatige medische controle in bepaalde beroepen en 10. het verzekeren
van speciale bescherming tegen lichamelijke en morele gevaren, vooral die
in samenhang met hun arbeid.Het tweede, vierde en zevende lid zijn gewijzigd, de overige artikelleden
niet.Eerste lid. In Nederland is de minimumleeftijd
van 16 jaar voor toelating tot de arbeid, behoudens uitzonderingen, vastgelegd
in de ATW (artikelen 1:2, 3:2 en 3.3 ATW).Tweede lid. In het ESH wordt geen minimumleeftijd
vastgesteld voor de toelating tot bepaalde beroepen, die als gevaarlijk of
ongezond gelden. In het herziene Handvest is deze leeftijdsgrens bepaald op
18 jaar, naar aanleiding van Richtlijn 94/33 van de Raad van de Europese Unie
van 22 juni 1994 betreffende de bescherming van jongeren op het werk
(PbEG L 216). Deze leeftijdsgrens van 18 jaar komt ook voor in het op 17 juni
1999 te Genève tot stand gekomen Verdrag betreffende het verbod op
en de onmiddellijke actie voor de uitbanning van de ergste vormen van kinderarbeid,
1999 (ILO-Verdrag nr. 182; Trb. 1999, 177).In Nederland is deze materie in algemene zin geregeld in de ATW (artikel
3:5, eerste en tweede lid, ATW) en meer specifiek in de Arbowet 1998 en het
daarop gebaseerde Arbobesluit. Zie verder de toelichting bij het tiende lid.Derde lid. De in de ATW toegestane uitzonderingen
op het arbeidsverbod voor kinderen jonger dan 16 jaar, laten de leerplicht
onaangetast (artikelen 3:2 en 3:3 ATW). Ten aanzien van werknemers van 16
en 17 jaar is uitdrukkelijk bepaald, dat de arbeid zodanig dient te worden
ingericht, dat de betrokken werknemer in staat is volgens de voor hem geldende
wetgeving onderwijs te volgen (artikel 4:4 ATW).Vierde lid. De leeftijdsgrens met betrekking
tot de verplichte regulering van de arbeidsduur voor jeugdigen is in het herziene
Handvest verhoogd van 16 naar 18 jaar. In Nederland is de regeling van de
arbeidsduur neergelegd in de ATW, waarbij een bijzonder regime geldt, al naar
gelang een persoon jonger is dan 16 jaar, 16 of 17 jaar is of 18
jaar of ouder is. Door deze regeling wordt in de bijzondere bescherming voorzien
waarom dit lid vraagt.Vijfde lid. Het voor jeugdigen geldende minimumloon
is vastgelegd in een algemene maatregel van bestuur op grond van artikel 7
van de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag.Zesde lid. Dit recht is neergelegd in de ATW
(artikel 4:4, tweede lid, ATW).Zevende lid. De duur van de jaarlijkse betaalde
vakantie is verhoogd van drie naar vier weken. In Nederland geldt in het algemeen
dat de werknemer over ieder jaar dat er voor de volledige arbeidsduur recht
op loon bestond, aanspraak kan maken op vakantie van minimaal vier maal de
overeengekomen arbeidsduur per week (artikel 7:634 BW).Achtste lid. In de ATW is nachtarbeid voor
personen jonger dan 18 jaar niet toegestaan (artikel 5:5 ATW).Negende lid. Er is geen Nederlandse regelgeving
die specifiek voor personen jonger dan 18 jaar, werkzaam in bepaalde beroepen,
(periodieke) medische keuringen voorschrijft. Wel schrijft artikel 18 van
de Arbowet 1998 werkgevers voor, alle werknemers periodiek in
de gelegenheid te stellen een onderzoek te ondergaan, dat erop gericht is
de risico's die de arbeid voor de gezondheid van de werknemers met zich brengt
zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken. In aanvulling daarop moeten op
grond van artikel 1.38 Arbobesluit jeugdige werknemers voorts in de gelegenheid
worden gesteld een arbeidsgezondheidskundig onderzoek te ondergaan, zodra
uit de inventarisatie en evaluatie van de risico's die de arbeid voor de werknemers
met zich brengt blijkt, dat jeugdige werknemers arbeid moeten verrichten waaraan
specifieke gevaren zijn verbonden, bijvoorbeeld in verband met het feit dat
zij geestelijk en lichamelijk niet volgroeid zijn.Tiende lid. De wet- en regelgeving ten aanzien
van arbeid door personen jonger dan 18 jaar is zodanig vormgegeven, dat te
allen tijde geldt dat de veiligheid van het kind niet in gevaar mag komen
en dat de arbeid geen nadelige invloed mag uitoefenen op de lichamelijke of
geestelijke ontwikkeling van het kind.Naast de algemene bepalingen uit de Arbowet 1998 zoals de algemene zorg
voor veilig en gezond werken, de verplichting tot het maken van een risico-inventarisatie
en -evaluatie en de verplichting tot het geven van voorlichting en onderricht,
kent het Arbobesluit een aantal absolute verboden ten aanzien van werkzaamheden
door personen jonger dan 18 jaar. Voorts mogen bepaalde werkzaamheden waaraan
een verhoogd risico is verbonden door 16- en 17-jarigen uitsluitend onder
deskundig toezicht worden verricht. Wanneer het deskundig toezicht niet zodanig
kan worden georganiseerd dat gevaren worden voorkomen, dan mogen deze werkzaamheden
niet worden verricht door deze werknemers. Deze werkzaamheden zijn voor personen
jonger dan 16 jaar verboden (art.1.37 Arbeidsomstandighedenbesluit). In het
kader van de risico-inventarisatie en -evaluatie zijn in het Arbobesluit specifieke
aandachtspunten opgenomen voor werkgevers die permanent of incidenteel jeugdigen
in dienst hebben.Ter bestrijding van commerciële seksuele exploitatie van jeugdigen,
inclusief het gebruik, de bemiddeling of de aanbieding van een jeugdige jonger
dan 18 jaar voor prostitutie, voor de productie van pornografie of voor pornografische
voorstellingen alsmede van de bestrijding van seksueel geweld tegen jeugdigen,
heeft op 13 juli 2002 een partiële wijziging van de zedelijkheidswetgeving
plaatsgevonden, waarbij onder meer in artikel 240b van het Wetboek van Strafrecht
de leeftijdsgrens terzake tot 18 jaar is verhoogd, en in artikel 250a uitbating
van minderjarigen voor pornografische optredens strafbaar is gesteld. Deze
wetswijziging strekt mede ter uitvoering van het in de toelichting bij het
tweede lid al genoemde ILO-Verdrag nr. 182 betreffende de uitbanning van de
ergste vormen van kinderarbeid.Artikel 8 (recht van vrouwelijke werknemers op bescherming
van het moederschap)Artikel 8 van het herziene Handvest ziet op de bescherming van werkende
vrouwen in het geval van moederschap en is daarmee beperkter dan artikel 8
van het ESH, dat betrekking heeft op de bescherming van alle werkende vrouwen.
Deze wijziging heeft plaatsgevonden om het beginsel van gelijkheid tussen
mannen en vrouwen recht te doen.Het artikel voorziet in 1. een recht op betaald verlof of sociale voorzieningen
ten behoeve van een zwangerschaps- en bevallingsverlof, 2. een ontslagverbod,
3. een zoogrecht, 4. een verplichting tot regulering van de arbeidstijden
van zwangere vrouwen, recent bevallen vrouwen en vrouwen tijdens
de lactatie en 5. een verbod op zwaar, ongezond en gevaarlijk werk voor deze
vrouwen.Het eerste, tweede en vierde lid zijn gewijzigd, waarbij lid 4a van het
ESH geamendeerd is tot lid 4 van het herziene Handvest en lid 4b van het ESH
tot lid 5 van het herziene Handvest; het derde lid is ongewijzigd.Eerste lid. De duur van het zwangerschaps-
en bevallingsverlof is verlengd van ten minste 12 naar ten minste 14 weken.
In Nederland heeft een werkende zwangere vrouw recht op een uitkering van
16 weken in verband met de zwangerschap en bevalling. Het recht op zwangerschaps-
en bevallingsverlof en het recht op uitkering zijn sinds 1 december 2001
geregeld in de Wet arbeid en zorg.Tweede lid. De periode waarin een zwangere
werknemer beschermd wordt tegen ontslag is uitgebreid in vergelijking met
de periode zoals vermeld in het ESH. De periode begint te lopen op het moment
dat een vrouw haar werkgever op de hoogte stelt van haar zwangerschap en duurt
tot het eind van het bevallingsverlof. De werkgever mag geen aanzegging van
ontslag doen op een zodanig moment dat de opzeggingstermijn tijdens het bevallingsverlof
afloopt. Dit is in Nederland geregeld door de bepalingen ten aanzien van de
opzegverboden in het BW. In Nederland genieten vrouwen ontslagbescherming
gedurende de zwangerschap en gedurende zes weken na afloop van het (eventueel
verlengd) zwangerschaps- en bevallingsverlof (artikel 7:670, tweede lid, BW).In de Bijlage wordt aangegeven dat het geen absoluut ontslagverbod betreft.
Uitzonderingen die genoemd worden stemmen overeen met de «jurisprudentie»
van het Europees Comité voor Sociale Rechten en hebben onder meer betrekking
op ernstig wangedrag, het beëindigen van de werkzaamheden van de onderneming
en het van rechtswege eindigen van de arbeidsovereenkomst.Derde lid. Met betrekking tot het zoogrecht
zijn in de ATW uitgebreide beschermende bepalingen opgenomen (artikel 4.8
ATW).Vierde lid. Dit artikellid bevat de wijziging
van artikel 8, lid 4a-oud. De gedachte achter deze bepaling is ontleend aan
het op 26 juni 1990 te Genève tot stand gekomen Verdrag betreffende
nachtarbeid (ILO-Verdrag nr. 171; Trb. 1990, 154) en aan Richtlijn 92/85/EEG
van de Raad van de Europese Gemeenschappen van 19 oktober 1992 betreffende
maatregelen ter bevordering van de verbetering van de veiligheid en de gezondheid
van werkneemsters tijdens de zwangerschap, na de bevalling en tijdens de lactatie
(PbEG L 348). Deze gedachte houdt in dat regulering van de nachtarbeid van
vrouwen alleen nodig is bij jong moederschap. Om die reden is dit artikel
beperkter van aard dan artikel 8, lid 4a-oud, dat betrekking heeft op regulering
van nachtarbeid voor vrouwen in het algemeen, maar tegelijkertijd ook met
een groter bereik omdat het niet langer beperkt is tot de nachtarbeid van
vrouwen in industriële beroepen. Artikel 2, zevende lid, van het herziene
Handvest biedt bescherming aan zowel mannen als vrouwen die nachtarbeid verrichten.De definitie van de vrouwelijke werknemers waar deze bepaling betrekking
op heeft, is gebaseerd op eerdergenoemde Richtlijn 92/85/EEG. De in het vierde
lid van dit artikel gehanteerde aanduiding «zwangere vrouwen»,
heeft in dit verband de betekenis van zwangere werknemers die hun werkgever
op de hoogte stellen van hun toestand, in overeenstemming met nationale regelgeving
en/of praktijk. Met «vrouwen die recent bevallen zijn» wordt bedoeld
werknemers die recent bevallen zijn volgens de definities van de nationale
wetgeving en/of praktijk en hun werkgever van dit feit op de
hoogte stellen overeenkomstig die wetgeving en/of praktijk. Tenslotte «vrouwen
die hun zuigelingen zogen» heeft betrekking op werknemers die borstvoeding
geven volgens de definities van nationale wetgeving en/of praktijk en hun
werkgever hier van op de hoogte stellen overeenkomstig die wetgeving en/of
praktijk.Met betrekking tot nachtarbeid van zwangeren, pas bevallen vrouwen en
vrouwen tijdens de lactatie bevat de ATW beschermende bepalingen (artikelen
4:5 en 4:7 ATW).Vijfde lid. Dit artikellid bevat de wijziging
van artikel 8, lid 4b, van het ESH. Het bevat een beperking van het arbeidsverbod
voor vrouwen in ondergrondse mijnen en in alle overige werk dat ongeschikt
is vanwege de gevaarlijke, ongezonde of zware aard van dat werk. Dit arbeidsverbod
dient alleen op vrouwen toegepast te worden in geval van jong moederschap
zoals gedefinieerd in het voorgaande artikellid. Het onderhavige artikellid
eist van de verdragsluitende partijen passende maatregelen om het recht op
arbeid van de betreffende vrouwen te beschermen. Aan deze eis kan tegemoet
gekomen worden door deze vrouwen de mogelijkheid te bieden van overplaatsing
naar geschikte arbeid. Als een dergelijke overplaatsing niet mogelijk is dient
hen verlof toegestaan te worden, inclusief loondoorbetaling of een andere
adequate tegemoetkoming en zonder verlies van status, senioriteit of toegang
tot promoties.Op grond van artikel 3, eerste lid, onder a, van de Arbowet 1998 dient
de werkgever in het algemeen de arbeid zodanig te organiseren dat daarvan
geen nadelige invloed uitgaat op de veiligheid en de gezondheid van werknemers.
In artikel 5, eerste lid, van de Arbowet 1998 is de verplichting opgenomen
tot het opstellen van een risico-inventarisatie en -evaluatie, waarbij rekening
dient te worden gehouden met bijzondere categorieën van werknemers. Bij
zwangere werknemers en werknemers tijdens de lactatie dient bijzondere aandacht
te worden besteed aan de niet-limitatieve lijst opgenomen in bijlage 1 bij
de EG-richtlijn terzake.In het Arbobesluit worden voorts nadere regels gesteld aan de arbeid van
zwangeren als kwetsbare groep. Artikel 1.42 van dit besluit bepaalt bijvoorbeeld
dat de werkgever de arbeid van een zwangere werknemer en een werknemer tijdens
de lactatie zodanig organiseert, alsook de arbeidsplaats zodanig inricht,
een zodanige werk- en productiemethode toepast en zodanige arbeidsmiddelen
gebruikt, dat de arbeid voor die werknemer geen gevaren met zich mee kan brengen
voor haar veiligheid en gezondheid en geen terugslag kan veroorzaken op de
zwangerschap of lactatie. Als het voorgaande niet mogelijk is, dan zal de
werkgever de arbeid of de arbeids- en rusttijden tijdelijk dienen aan te passen.
Als dat niet mogelijk is, dan zal er tijdelijk andere arbeid moeten worden
aangeboden of in het uiterste geval dient de werkgever de werknemer tijdelijk
vrij te stellen van het verrichten van arbeid.Op grond van artikel 3.48 van het Arbobesluit is voor zwangere werknemers
en werknemers tijdens de lactatie voorgeschreven dat werkgevers een besloten
rustruimte beschikbaar moeten stellen. Voorts gelden op grond van het Arbobesluit
een aantal specifieke arbeidsverboden. Op grond van artikel 4.108 van dit
besluit is het een zwangere werknemer en een werknemer tijdens de lactatie
verboden te werken met lood en loodwit. Op grond van de artikelen 4.109, 6.29
en 6.29a van voornoemd besluit is het de zwangere werknemer voorts verboden
respectievelijk te werken met een aantal biologische agentia, om duikarbeid,
caissonarbeid en overige arbeid onder overdruk, alsmede arbeid in ondergrondse
winningsindustrieën te verrichten.Artikel 9 (recht op beroepskeuzevoorlichting)De verdragsluitende partijen komen overeen om, waar nodig, te voorzien
in of te bevorderen dat voorzien wordt in ondersteuning van allen, inclusief
gehandicapten, bij het kiezen van of ontwikkeling in een beroep. Hierbij dient
rekening gehouden te worden met de kenmerken van het individu en zijn of haar
relatie tot beroepsmogelijkheden. Deze ondersteuning dient gratis beschikbaar
te zijn, zowel voor jongeren, inclusief schoolkinderen, als voor volwassenen.Dit artikel is ongewijzigd.In Nederland is de Arbeidsvoorzieningsorganisatie per 1 januari 2002 vervangen
door de Centrale Organisatie Werk en Inkomen (CWI). Deze blijft, waar nodig,
voorzien in kosteloze beroepskeuzevoorlichting, als onderdeel van de openbare
arbeidsbemiddeling.Artikel 10 (recht op vakopleiding)De verdragsluitende partijen komen overeen om, waar nodig, te voorzien
in of te bevorderen dat voorzien wordt in technische en vakopleiding van allen,
inclusief gehandicapten, in overleg met werkgevers- en werknemersorganisaties.
Verder dienen partijen faciliteiten te bieden voor toegang tot hoger technisch
en universitair onderwijs, uitsluitend gebaseerd op persoonlijke geschiktheid
(eerste lid). Voorts dient voorzien te worden 2. in een stelsel van leerlingwezen
en andere systematische trainingsmogelijkheden voor jongeren, 3. in passende
mogelijkheden voor scholing en omscholing van volwassenen, en 4. in speciale
maatregelen voor omscholing en reïntegratie van langdurig werklozen.
Op grond van het vijfde lid dient optimaal gebruik van deze voorzieningen
te worden bevorderd door passende maatregelen zoals het verlagen of afschaffen
van kosten, het toekennen van financiële ondersteuning, het als werktijd
beschouwen van tijdens een aanstelling gevolgde aanvullende training door
een werknemer op verzoek van de werkgever en het verzekeren van de doelmatigheid
van de vakopleiding van jongeren en van hun bescherming in het algemeen, door
passend toezicht, in overleg met werkgevers- en werknemersorganisaties.Het vierde lid (nieuw) is toegevoegd; het oorspronkelijke vierde lid is
vernummerd tot vijfde lid. De overige leden zijn ongewijzigd.Eerste lid. In Nederland bestaan uitgebreide
wettelijke voorzieningen om beroepsonderwijs en -training te bevorderen. Krachtens
de onderwijswetgeving – in het bijzonder de Wet op het hoger onderwijs
en wetenschappelijk onderzoek – wordt hierin voorzien via openbaar onderwijs
en via bekostiging van overheidswege van door particulieren in stand gehouden
onderwijsinstellingen. Voorts is de Wet educatie en beroepsonderwijs in deze
van belang. De toegankelijkheid van opleidingsvoorzieningen voor gehandicapten
wordt bevorderd door de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische
ziekte. Op grond van deze regeling is een onderwijsinstelling in het kader
van het beroepsonderwijs gehouden doeltreffende aanpassingen te treffen ten
behoeve van een leerling met een handicap, voorzover nodig om ongerechtvaardigd
onderscheid te voorkomen.Tweede lid. De vakopleiding en -training van
jongeren wordt in Nederland eveneens ondersteund door wettelijke voorzieningen,
neergelegd in de Wet educatie en beroepsonderwijs.Derde lid. In Nederland wordt aan deze bepaling
voldaan door onder meer de opname van scholingsbepalingen in CAO's alsook
van CAO-bepalingen welke betrekking hebben op de financiering van O&O-fondsen,
alsmede door het algemeen verbindend verklaren van genoemde bepalingen.Vierde lid. Dit lid is toegevoegd vanwege
de noodzaak om «speciale» maatregelen te treffen voor de her-,
om- of bijscholing van langdurig werklozen, omdat hun mogelijkheden voor herintrede
op de arbeidsmarkt beperkt zijn.In Nederland wordt hier speciale aandacht aan besteed: in de nieuwe SUWI-wet
ligt binnen de wetgeving op het terrein van de sociale verzekeringen de nadruk
op reïntegratie van langdurig werklozen en arbeidsongeschikten.Vijfde lid. Aan de onderdelen a en b, van
dit lid wordt tegemoet gekomen door het feit dat de scholingsvoorzieningen
krachtens de SUWI-wet collectief gefinancierd worden. Met betrekking tot onderdeel
c geldt, dat het volgen van opleidingen tijdens werktijd veelal als werktijd
wordt beschouwd, op basis van bepalingen in CAO's. De overheid biedt hier
ondersteuning door dergelijke bepalingen algemeen verbindend te verklaren.
Aan onderdeel d wordt voldaan door middel van de wetgeving als vermeld bij
het tweede lid van dit artikel. Artikel 11 (recht op bescherming van de gezondheid)De verdragspartijen komen overeen dat zij de uitoefening van dit recht
zullen verzekeren, rechtstreeks dan wel in samenwerking met publieke of private
organisaties, door het treffen van passende maatregelen. Deze dienen er onder
andere op gericht te zijn 1. om de oorzaken van slechte gezondheid zo veel
mogelijk te elimineren, 2. om te voorzien in adviserende en educatieve faciliteiten
ter bevordering van de gezondheid en ter ondersteuning van individuele verantwoordelijkheid
met betrekking tot gezondheid en 3. om epidemische, endemische en andere ziekten
zowel als ongelukken zo veel mogelijk te voorkomen.Het eerste en tweede lid zijn ongewijzigd. Het derde lid is overeenkomstig
het ESH, met als toevoeging «ongelukken». Van de verdragspartijen
wordt in deze verwacht dat zij een beleid voeren ter preventie van ongelukken,
maar zij zijn vrij om over de eigen te treffen maatregelen te besluiten.Preventieve gezondheidszorg in brede zin, inclusief gezondheidsbescherming,
is een belangrijk onderdeel van het Nederlandse beleid. Voorbeelden van wettelijke
regelingen in dit vlak zijn de Wet Collectieve preventie, de Wet bevolkingsonderzoek
en de Wet kwaliteit zorginstellingen. In het kader van laatstgenoemde wet
wordt veel aandacht gericht op het voorkomen van (bijna-)ongevallen in gezondheidsinstellingen.
Vaccinatieprogramma's worden zonder kosten aan (groepen van) de bevolking
aangeboden. Voorts worden veel activiteiten ontplooid op het terrein van voeding,
het voorkomen van ongevallen thuis, op het werk en in het verkeer.Artikel 12 (recht op sociale zekerheid)De verdragspartijen nemen op zich 1. te voorzien in de oprichting of handhaving
van een systeem van sociale zekerheid, 2. dat een bevredigend niveau dient
te hebben, dat minstens gelijk dient te zijn aan het niveau dat noodzakelijk
is voor de bekrachtiging van de Europese Code inzake sociale zekerheid, 3.
waarbij gestreefd dient te worden naar voortdurende verhoging
van het niveau van sociale zekerheid en 4. door het sluiten van bilaterale
en multilaterale overeenkomsten en door andere middelen dient te worden voorzien
in gelijke behandeling van de eigen burgers en die van andere verdragspartijen
met betrekking tot de sociale zekerheid en in een regeling met betrekking
tot de samentelling van verzekeringstijdvakken.Het tweede lid van dit artikel is gewijzigd, de overige leden zijn ongewijzigd.Eerste en tweede lid. Dit lid verplicht ertoe
een stelsel van sociale zekerheid in stand te houden op een bevredigend niveau,
dat op grond van het tweede lid voldoet aan een bevredigend niveau dat ten
minste gelijk is aan het niveau dat vereist is voor de bekrachtiging van de
Europese Code inzake sociale zekerheid (hierna: Europese Code). Genoemd verdrag
bevat normen voor de via de socialezekerheidswetgeving te dekken risico's,
de omvang van de daarbij te beschermen groep, de duur en de hoogte van de
uitkeringen en de voorwaarden die daarbij mogen worden gesteld. De in het
tweede lid vervatte norm komt erop neer, dat een lidstaat de in de Europese
Code opgenomen delen I, de relevante bepalingen van de delen XI en XII, deel
XIII, alsmede ten minste zes van de in de Europese Code genoemde negen takken
van de sociale verzekering moet toepassen (artikel 2, eerste lid, van de Europese
Code). Nederland past de hiervoor genoemde delen en bepalingen toe en voldoet
daarmee aan deze norm. Met betrekking tot het toepassen van ten minste zes
van de genoemde negen takken van de sociale verzekering wordt nog opgemerkt,
dat op grond van artikel 2, eerste lid, onderdeel b, van de Europese Code,
de toepassing van deel II (Geneeskundige zorg) en deel V (Ouderdomsuitkeringen)
van de Europese Code gelijk staat aan het toepassen van vijf takken van de
sociale verzekering. Deel II telt namelijk voor twee delen en deel V telt
voor drie delen. Nederland past zowel de delen II en V als deel VIII (Uitkeringen
en verstrekkingen bij moederschap) toe en voldoet daarmee reeds aan het voor
bekrachtiging van de Europese Code voorgeschreven minimumniveau van ten minste
zes van de genoemde negen takken van de sociale verzekering. Nederland heeft
de Europese Code bekrachtigd en voldoet derhalve aan de in artikel 12, tweede
lid, van het herziene Handvest vervatte norm.Artikel 12, eerste en tweede lid, van het ESH bevat gelijke bepalingen,
die evenwel niet verwijzen naar de Europese Code inzake sociale zekerheid,
maar naar het op 28 juni 1952 te Genève tot stand gekomen Verdrag
betreffende de sociale zekerheid (minimumnormen), 1952 (ILO-Verdrag nr. 102;
Trb. 1953, 69). De Europese Code inzake sociale zekerheid is qua opzet, grotendeels
gelijk aan ILO-Verdrag nr. 102, doch bevat op enkele onderdelen strengere
normen.Derde lid. Op grond van dit lid dient te worden
gestreefd naar een verdere verbetering van het niveau van de sociale zekerheid.
Blijkens het toelichtende rapport bij het herziene Handvest zou het niveau
zoals vastgelegd in de Europese Code inzake sociale zekerheid (herzien) hierbij
als ijkpunt kunnen dienen. Het Nederlandse stelsel voldoet op veel onderdelen
aan de strengere normen van de Europese Code inzake sociale zekerheid (herzien);
een procedure tot goedkeuring van de meeste onderdelen van deze herziene Code
is inmiddels ter hand genomen.Vierde lid. Dit lid heeft betrekking op migratie
tussen verdragspartijen.Een groot deel van de staten dat deel uitmaakt van de Raad van Europa,
werkt reeds samen binnen de Europese Unie. In dit verband zijn zij gebonden
aan Verordening (EEG) nr. 1408/71 van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 14 juni 1971 betreffende de toepassing van de sociale zekerheidsregelingen
op werknemers en zelfstandigen, alsmede op hun gezinsleden, die
zich binnen de Gemeenschap verplaatsen (PbEG L 149). Voorzover lidstaten van
de Raad van Europa geen deel uitmaken van de Europese Unie zijn enkele in
het kader van de Raad van Europa tot stand gekomen coördinatieverdragen
op het gebied van de sociale zekerheid nog van belang (de Europese Interimovereenkomsten
uit 1953 en het Europees Verdrag inzake sociale zekerheid (Trb. 1976, 158),
alsmede enkele door de EU afgesloten Associatieovereenkomsten), of worden
door Nederland bilaterale verdragen gesloten met deze staten.Artikel 13 (recht op sociale en geneeskundige bijstand)De verdragspartijen komen overeen 1. voldoende bijstand te bieden aan
eenieder die onvoldoende inkomen heeft en daar ook niet op enigerlei wijze
in kan voorzien. In geval van ziekte wordt de noodzakelijke zorg geboden.
2. Deze bijstand mag niet leiden tot enige beperking van de sociale of politieke
rechten van betrokkene. 3. Door passende publieke of private instellingen
zal een ieder die adviezen en persoonlijke hulp moeten kunnen verkrijgen die
nodig zijn om persoonlijke behoeftigheid of die van het gezin te voorkomen,
bestrijden of verlichten. 4. De voorzieningen als bedoeld in het vorenstaande
dienen zonder onderscheid te worden toegepast op de eigen onderdanen en op
die van andere verdragspartijen, voorzover deze zich legaal op het grondgebied
van de betreffende staat bevinden, in overeenstemming met de verplichtingen
van verdragspartijen onder het eerdergenoemde Europese Verdrag betreffende
sociale en medische bijstand, tot stand gekomen te Parijs op 11 december
1953.Dit artikel is ongewijzigd.Eerste lid. De algemene waarborg inzake voldoende
sociale bijstand is in Nederland verankerd in de Wet werk en bijstand (WWB),
die de overheid verplicht tot bijstandsverlening aan personen die niet beschikken
over voldoende middelen om te voorzien in de noodzakelijke kosten van het
bestaan (artikel 7, eerste lid, onderdeel b, WWB). De kring van rechthebbenden
bij deze wet is met betrekking tot Nederlanders uitgewerkt in artikel 11,
eerste lid, en met betrekking tot aan Nederlanders gelijkgestelde vreemdelingen,
in artikel 11, tweede en derde lid, WWB.Een bijstandsgerechtigde is verzekerd voor medische kosten op grond van
de Ziekenfondswet en de Algemene wet bijzondere ziektekosten. Daarnaast kan
bijstand worden verstrekt voor uit bijzondere omstandigheden voortvloeiende,
noodzakelijke bestaanskosten waarin de algemene bijstand niet voorziet en
die de aanwezige draagkracht te boven gaan, zoals kosten van medische of maatschappelijke
dienstverlening, in de vorm van bijzondere bijstand (artikel 35 WWB).Tweede lid. Het recht op bijstand van overheidswege
is in artikel 20 van de Grondwet gewaarborgd en leidt niet tot beperking van
andere sociale of politieke rechten.Derde lid. In artikel 7, eerste lid, onderdeel
a, WWB is geregeld, dat het college burgemeester en wethouders – naast
het verlenen van bijstand als bedoeld in artikel 7, eerste lid, onderdeel
b, WWB – voorts verantwoordelijk is voor het ondersteunen van onder
meer bijstandsgerechtigden bij arbeidsinschakeling en, indien het college
daarbij het aanbieden van een voorziening, met inbegrip van sociale activering,
noodzakelijk acht, voor het bepalen en het aanbieden van een dergelijke voorziening.Vierde lid. Voor de bovengenoemde ondersteuning
en zonodige aanbieding van voorzieningen op grond van de WWB, komen ook niet-Nederlanders in aanmerking die aan de voorwaarden voor gelijkstelling
met Nederlanders voldoen (artikel 11, tweede en derde lid, WWB juncto het
Besluit gelijkstelling vreemdelingen WWB, IOAW, IOAZ, Wvg en WIK). Dit betreft
niet-Nederlanders die in het bezit zijn van een verblijfsvergunning of een
verblijfsrecht op grond van het EG-recht of die, onder bepaalde voorwaarden,
in Nederland verblijven in afwachting van een beslissing met betrekking tot
voortgezet verblijf. Voor vreemdelingen die niet onder deze bepalingen vallen
bestaan er voor een aantal specifieke situaties voorzieningen op grond van
regelingen van het Ministerie van Justitie.Artikel 14 ( recht op het gebruik van diensten voor sociale
zorg)De verdragspartijen komen overeen 1. om te voorzien in of ondersteuning
te bieden aan instellingen die, door het gebruik van methoden van maatschappelijk
werk, kunnen bijdragen aan het welzijn en de ontwikkeling van zowel individuen
als groepen binnen de gemeenschap en aan hun aanpassing aan de sociale omgeving
en 2. de deelname aan te moedigen van individuen en vrijwillige of andere
organisaties aan het opzetten en onderhouden van bedoelde dienstverlening.Dit artikel is ongewijzigd.In deze materie wordt voorzien door de bekostigings- en andere maatregelen
die worden getroffen op grond van de Welzijnswet 1994. In de gehandicaptenzorg
is onder meer een belangrijke rol weggelegd voor Sociaal Pedagogische Diensten
om mensen met een handicap te ondersteunen bij hun participatie in het maatschappelijk
leven. Deze diensten worden op grond van de Algemene wet bijzondere ziektekosten
gefinancierd.Artikel 15 (recht van personen met een handicap op onafhankelijkheid,
sociale integratie en deelname aan het gemeenschapsleven)Ongeacht leeftijd en aard en oorzaak van hun handicaps wordt door verdragspartijen
aan personen met een handicap de effectieve uitoefening verzekerd van het
recht op onafhankelijkheid, sociale integratie en deelname aan het gemeenschapsleven,
met name door 1. het nemen van de noodzakelijke maatregelen om te voorzien
in voorlichting, onderwijs en vakopleiding voor gehandicapten, waar mogelijk
binnen algemene structuren en waar nodig door gespecialiseerde publieke of
private instellingen, 2. de toegang van gehandicapten tot werkgelegenheid
te faciliteren, door alle maatregelen te nemen die werkgevers kunnen stimuleren
om gehandicapten in dienst te nemen en houden in de reguliere arbeidsomgeving
en om de arbeidsomstandigheden aan te passen aan de gehandicapte. Waar dit
niet mogelijk is vanwege de handicap dient voorzien te worden in werkgelegenheid
die aangepast is aan de mate van arbeidsongeschiktheid. In bepaalde gevallen
kan dit betekenen dat gespecialiseerde diensten voor plaatsing en ondersteuning
nodig zijn, 3. maatregelen te treffen, met inbegrip van technische hulpmiddelen
die bijdragen aan het wegnemen van obstakels in communicatie en mobiliteit
en die de toegang mogelijk maken tot vervoer, huisvesting, culturele activiteiten
en vrijetijdsbesteding.Artikel 15 is gewijzigd.De bescherming van gehandicapten zoals verwoord in dit artikel betekent
een uitbreiding in vergelijking met artikel 15 van het ESH, nu deze bescherming
niet langer alleen betrekking heeft op revalidatie met betrekking
tot een beroep. In de nieuwe tekst is sprake van het recht van personen met
handicaps op onafhankelijke sociale integratie, persoonlijke autonomie en
deelname aan het gemeenschapsleven in het algemeen, met als randvoorwaarde
toegankelijkheid van de openbare ruimte alsook van de goederen en diensten.
De woorden «effectieve uitoefening van het recht op onafhankelijkheid»,
die opgenomen zijn in de inleidende zin van het artikel, impliceren onder
meer dat gehandicapte personen recht behoren te hebben op een onafhankelijk
bestaan.De verdragspartijen zijn door dit artikel gehouden te streven naar de
ontwikkeling van samenhangend beleid voor personen met een handicap. Het artikel
is gebaseerd op de moderne benadering van de bescherming van gehandicapten,
bijvoorbeeld door de eis dat voorlichting, onderwijs en vakopleiding zo veel
mogelijk beschikbaar dienen te zijn binnen reguliere instellingen, in plaats
van in gespecialiseerde instituten, een benadering die correspondeert met
die van Aanbeveling No. R (92) 6 van het Comité van Ministers van de
Raad van Europa. Het artikel voorziet niet alleen in de mogelijkheid, maar
verplicht de verdragspartijen tot op grote hoogte om positieve maatregelen
te nemen ten behoeve van de gehandicapten. Deze verplichtingen omvatten 1.
het bieden van begeleiding en beroepsopleiding, 2. bevordering van deelname
aan het normale arbeidsproces en, waar dit niet mogelijk is, door het bieden
van beschermde werkgelegenheid en 3. het bevorderen van de integratie in de
samenleving.Eerste lid. In de voorzieningen waarom dit
lid vraagt wordt in Nederland voorzien via de algemene onderwijswetgeving,
de wetgeving en bekostiging met betrekking tot het speciaal onderwijs, alsmede
de Wet op de expertisecentra. De in de toelichting bij artikel 10, eerste
lid, reeds genoemde Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische
ziekte biedt bescherming tegen ongerechtvaardigd onderscheid op grond van
handicap of chronische ziekte op het terrein van het beroepsonderwijs. Afhankelijk
van de omstandigheden vloeit uit dit verbod een plicht tot het treffen van
doeltreffende aanpassingsmaatregelen voort.Tweede lid. Om te voorzien in de voor de deelname
aan het arbeidsproces noodzakelijke voorzieningen is in Nederland de Wet op
de (re)integratie arbeidsgehandicapten tot stand gekomen. De Wet sociale werkvoorziening
speelt in deze eveneens een rol. Voor diegenen die een grote afstand tot de
arbeidsmarkt hebben en/of in een sociaal isolement verkeren is het mogelijk
om deel te nemen aan activiteiten in het kader van sociale activering, waartoe
in de socialezekerheidswetgeving bepalingen zijn opgenomen. Ook in relatie
tot dit artikelonderdeel is de Wet gelijke behandeling op grond van handicap
of chronische ziekte van belang, dat ongerechtvaardigd onderscheid op het
terrein van werving, selectie, arbeidsvoorwaarden en ontslag verbiedt. De
Wet op de medische keuringen bevat een bescherming tegen onnodige vragen naar
de gezondheidssituatie en keuringen bij aanstelling in de arbeid of bij het
afsluiten van verzekeringen.Derde lid. Ouderen en gehandicapten die beperkt
zijn in hun bewegingsvrijheid kunnen met enige ondersteuning nog zelfstandig
functioneren. Om maatschappelijk isolement te voorkomen en de zelfstandigheid
te bevorderen heeft de overheid onder meer de Wet voorzieningen gehandicapten
(Wvg) tot stand gebracht. Deze trad in 1994 in werking. Daarmee werd het grote
aantal regelingen en loketten voor gehandicapten en ouderen verminderd en
kunnen ook 65-plussers een beroep op deze voorzieningen doen. Het gaat daarbij
om rolstoelen, woonen vervoersvoorzieningen. Gemeenten voeren de wet uit,
waartoe via het gemeentefonds middelen ter beschikking zijn gesteld. Naast
de voorziening in vervoer binnen de gemeenten bestaat sinds 1999
de voorziening van het bovenregionaal vervoer voor gehandicapten. Het bovenregionaal
vervoer maakt geen deel uit van de Wvg, maar is geregeld in een contract dat
wordt uitgevoerd door een zogenaamde ketenmanager.Artikel 16 (recht van het gezin op sociale, wettelijke
en economische bescherming)Teneinde de noodzakelijke voorwaarden te scheppen voor de volledige ontplooiing
van het gezin als fundamentele maatschappelijke eenheid, dienen de verdragsstaten
beschermende maatregelen te nemen op economisch, juridisch en sociaal gebied,
door onder meer sociale en gezinsuitkeringen, fiscale voorzieningen, het verschaffen
van gezinshuisvesting, het doen van uitkeringen bij huwelijk en door andere
passende middelen.De tekst van het artikel zelf is niet gewijzigd, maar aangezien de bescherming
van «moeders» door artikel 17 van het ESH niet gehandhaafd is
in de nieuwe versie van artikel 17 in het herziene Handvest, heeft artikel
16 van het herziene Handvest nu mede betrekking op deze groep. De «moeders»
zoals bedoeld, kunnen – zoals ook aangestipt in de Bijlage bij het herziene
Handvest – alleenstaande ouders zijn, maar kunnen ook deel uitmaken
van een paar. De bescherming heeft specifiek betrekking op vrouwen die niet
vallen onder artikel 8 van het herziene Handvest en/of onder welke regeling
van sociale zekerheid dan ook, die voorziet in de noodzakelijke financiële
ondersteuning gedurende een redelijke periode voor en na de bevalling, alsmede
in passende medische zorg tijdens de bevalling.In het kader van dit artikel zijn de volgende WWB-gerelateerde regelingen
en voorzieningen relevant. Gezinnen die niet beschikken over de middelen om
te voorzien in de noodzakelijke kosten van het bestaan, hebben recht op een
uitkering op grond van de WWB. Ten aanzien van ouders met de zorg voor kinderen
dient bij de invulling van de in de WWB opgenomen arbeidsverplichting, rekening
te worden gehouden met een verantwoorde invulling van de combinatie werk en
zorg. Indien een dergelijke verantwoorde invulling niet mogelijk blijkt, kan
in individuele gevallen tijdelijk ontheffing worden verleend van de arbeidsverplichting.
In geval de tijdelijke ontheffing een alleenstaande ouder betreft, dient in
het bijzonder een afweging te worden gemaakt tussen het belang van arbeidsinschakeling
en de invulling die de ouder wenst te geven aan de zorgplicht (artikel 9,
tweede lid, WWB). Minderjarige alleenstaande ouders (tienermoeders) kunnen
bijstand ontvangen ten behoeve van de kosten van de verzorging van hun kind
(artikel 16 en 18, eerste en vierde lid, WWB).Sinds 1996 kunnen alleenstaande ouders die vanuit de bijstand gaan werken
of scholing gaan volgen, gebruikmaken van de Regeling kinderopvang en buitenschoolse
opvang alleenstaande ouders (KOA-regeling). Uit de KOA-regeling worden de
kosten van kinderopvang gesubsidieerd. Vanaf 2000 is de KOA-regeling
toegankelijk geworden voor twee nieuwe doelgroepen: minderjarige alleenstaande
ouders (tienermoeders) en alleenstaande ouders die deelnemen aan activiteiten
in het kader van sociale activering.De KOA-regeling zal worden geïntegreerd in de in voorbereiding zijnde
Wet basisvoorziening kinderopvang, die een toekomstbestendig kader zal bieden
voor opvang van kinderen tot en met 12 jaar. In die wet zullen de structuur
van de kinderopvang, de verantwoordelijkheidsverdeling, de kwaliteit en het
toezicht daarop, alsmede de financiering van kinderopvang worden geregeld.
De wet zal naar verwachting in 2005 in werking treden.Verder zijn dit kader van belang de Algemene kinderbijslagwet, diverse
regelingen voor zorgverlof, calamiteitenverlof en deeltijdwerk, de faciliteiten
voor kinderopvang in het algemeen en verschillende maatregelen in de fiscale
sfeer, met name heffingskortingen. Het volkshuisvestingsbeleid houdt rekening
met de samenstelling van het huishouden.Artikel 17 (recht van kinderen en jongeren op sociale,
juridische en economische bescherming)De verdragspartijen nemen de verplichting op zich om, rechtstreeks dan
wel in samenwerking met publieke of private organisaties, alle passende en
noodzakelijke maatregelen te nemen 1. teneinde te verzekeren dat kinderen
en jongeren, met inachtneming van de rechten en verplichtingen van hun ouders,
de zorg, ondersteuning, onderwijs en training krijgen die ze nodig hebben,
in het bijzonder door het opzetten en onderhouden van voldoende daarop gerichte
en passende instellingen, 2. teneinde kinderen en jongeren te beschermen tegen
verwaarlozing, geweld of uitbuiting en 3. teneinde te voorzien in een bijzondere
bescherming voor kinderen en jongeren die tijdelijk of definitief verstoken
zijn van ondersteuning door hun gezin.Voorts dient er gratis basis- en voortgezet onderwijs beschikbaar te zijn
voor kinderen en jongeren en op hun aanwezigheid dient toegezien te worden.Artikel 17 is herzien.De algemene bescherming van kinderen is in het ESH opgenomen in artikel
7 en heeft nagenoeg exclusief betrekking op de bescherming van kinderen bij
de arbeid. Artikel 17 van het herziene Handvest biedt bescherming aan kinderen
en jongeren buiten de context van de arbeid en houdt rekening met de speciale
behoeften die voortkomen uit hun kwetsbaarheid. Deze bepaling beschermt kinderen,
ongeacht hun juridische status en de burgerlijke staat van hun ouders. In
overeenstemming met de conclusies van het Europees Comité voor Sociale
Rechten, die inhouden dat bepaalde rechten zoals het recht op erfenis mede
vallen onder artikel 17, is het woord «wettelijk» toegevoegd aan
de kop van het artikel.De Bijlage bij artikel 17 bepaalt het bereik van het artikel: het heeft
betrekking op alle personen jonger dan 18 jaar, tenzij onder de vigerende
wetgeving de meerderjarigheid eerder bereikt wordt. Het artikel heeft betrekking
op deze kinderen zonder afbreuk te doen aan de andere specifieke bepalingen
van het herziene Handvest, met name artikel 7.Eerste lid. Onder «ouders» dient
mede verstaan te worden voogden.In Nederland zijn de regels op het terrein van jeugdbescherming vervat
in Boek 1 BW en de huidige Wet op de jeugdhulpverlening, die binnenkort zal
worden vervangen door de Wet op de jeugdzorg. Voorts is (bij wijze van uitzondering)
bijstandsverlening aan een niet meer in het gezin van zijn ouders opgenomen
jongere mogelijk op grond van de Wet Werk en Bijstand. In de bescherming van
jongeren tegen geweld en exploitatie wordt voorts voorzien door diverse strafrechtelijk
en bestuursrechtelijk gesanctioneerde regelingen; zie ook de toelichting bij
artikel 7, tiende lid.Tweede lid. Hoewel deze bepaling kinderen
en jongeren het recht geeft op toegang tot gratis basis- en voortgezet onderwijs
betekent dat niet dat zij dit recht kunnen uitoefenen in bijvoorbeeld een
(niet door de overheid bekostigde) instelling die onderwijs verstrekt.Uit de Bijlage vloeit voort dat dit artikellid geen verplichting inhoudt
tot het voorzien in verplicht onderwijs tot de leeftijd van 18 jaar. De reden
voor het niet vermelden van verplicht onderwijs in het artikellid zelf is
het gegeven dat in sommige verdragsstaten alleen basisonderwijs
verplicht is en in andere ook het voortgezet onderwijs.De verplichting om deel te nemen aan het onderwijs wordt geregeld in de
Leerplichtwet 1969. Voor het onderwijs gedurende de leeftijd waarop een kind
volledig leerplichtig is wordt geen schoolgeld (in Nederland «lesgeld»
geheten) in rekening gebracht aan de jongere en/of zijn ouders. Krachtens
de Les- en cursusgeldwet is dit lesgeld echter wel verschuldigd met betrekking
tot jongeren die, op de eerste dag van het schooljaar, de leeftijd van 16
jaar hebben bereikt. Het Nederlandse systeem voorziet overigens in de mogelijkheid
dat (kinderen van) minder draagkrachtige ouders aanspraak kunnen maken op
lesgeldcompensatie op grond van de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
schoolkosten. Hoe groter de draagkracht, hoe geringer de lesgeldcompensatie,
tot het punt waarop geen compensatie meer wordt geboden. De toegankelijkheid
en de beschikbaarheid van het (partieel) leerplichtig onderwijs blijven aldus
gewaarborgd. Er bestaan geen voornemens de wetgeving op dit punt aan te passen.
In verband hiermee wenst Nederland bij dit artikel het volgende voorbehoud
te maken: Nederland kan deze bepaling slechts aanvaarden voorzover het betreft
onderwijs aan jongeren, die op de eerste dag van het schooljaar nog niet de
leeftijd van 16 jaar hebben bereikt. Hiermee wordt de verplichting welke voortvloeit
uit artikel 17 van het ESH gecontinueerd.Artikel 18 (recht op het uitoefenen van een op winst gerichte
bezigheid op het grondgebied van andere verdragspartijen)Om de effectieve uitoefening van dit recht te verzekeren komen de verdragspartijen
overeen 1. de bestaande regelingen soepel toe te passen, 2. de bestaande formaliteiten
te vereenvoudigen en administratieve kosten voor buitenlandse werknemers en
hun werkgevers te verminderen of af te schaffen, 3. de regelingen met betrekking
tot de arbeid van buitenlandse werknemers verder te versoepelen, individueel
of collectief. De verdragspartijen erkennen voorts in het vierde lid het recht
van de eigen onderdanen om het land te verlaten om arbeid te gaan verrichten
op het grondgebied van een andere verdragspartij.Artikel 18 is niet gewijzigd.Dit artikel heeft uitsluitend betrekking op vreemdelingen die tot Nederland
worden toegelaten voor het verrichten van arbeid. Hun arbeidsmogelijkheden
hier te lande worden bepaald door de Wet arbeid vreemdelingen (Wav). Met betrekking
tot de eerste drie jaar van rechtmatig verblijf is een tewerkstellingsvergunning
vereist; voor de afgifte van deze vergunning worden geen kosten in rekening
gebracht. Op een aantal punten is de Wav restrictiever geworden, bijvoorbeeld
door de invoering van de niet-verlengbare tewerkstellingsvergunning. Daartegenover
staat een aantal versoepelingen zoals de mogelijkheid van het vervallen van
de verplichte vacaturemelding bij de Centrale organisatie Werk en Inkomen
op grond van de krappe arbeidsmarkt, een soepeler regeling voor wetenschappelijk
personeel en de voorgenomen versoepeling van de toelatingsprocedure ten aanzien
van de zgn, kenniswerkers. Met betrekking tot de landen die partij zijn bij
het ESH is het daarnaast relevant dat de toetreding van de 10 nieuwe lid-staten
tot de EU, per 1 mei 2004, voor die landen tot een versoepeling van regels
inzake toetreding tot de arbeidsmarkt aanleiding heeft gegeven, op termijn
uitlopende op vrij werknemersverkeer.EU-burgers en de overige onderdanen van landen die onderdeel uitmaken
van de Europese Economische Ruimte hebben op gelijke voet als Nederlanders
toegang tot de in Nederland beschikbare werkgelegenheid, overeenkomstig hetgeen
daaromtrent is bepaald in Verordening (EEG) nr. 1612/68 van de
Raad van de Europese Gemeenschappen van 15 oktober 1968 betreffende het
vrije verkeer van werknemers binnen de Gemeenschap (PbEG L 257). Overigens
is binnen de Europese Unie een richtlijnvoorstel in behandeling dat betrekking
heeft op toelating van niet-EU-burgers voor het verrichten van arbeid. Te
verwachten valt dat indien de bedoelde richtlijn tot stand komt de Wav zal
worden herzien.In relatie tot het vierde lid kan worden opgemerkt dat de Nederlandse
wetgeving geen belemmeringen bevat om het land te verlaten teneinde elders
arbeid te gaan verrichten.Artikel 19 (recht van migrerende werknemers en hun gezinnen
op bescherming en bijstand)In dit verdragsartikel zijn diverse rechten vastgelegd welke zich in het
bijzonder richten op vreemdelingen die tot het land worden toegelaten met
het oog op het verrichten van arbeid als werknemer of zelfstandige en hun
gezinsleden.De bepaling is identiek aan artikel 19 van het ESH, met dien verstande
dat het elfde en twaalfde lid nieuw zijn.Eerste tot en met derde lid. Deze artikelleden
vragen om passende en gratis voorzieningen ter ondersteuning van migrerende
werknemers, met name met betrekking tot voorlichting en om passende maatregelen
betreffende opvang gedurende de reis en bij aankomst, waartoe zo nodig samenwerking
tussen de diensten in emigratie- en immigratieland dient te worden bevorderd.Aangezien reeds enige decennia geen systematische werving van buitenlandse
werknemers meer plaatsvindt om binnenlandse personeelstekorten op te vullen,
zijn de daarmee samenhangende structurele voorzieningen (aanwerving en begeleiding
van de migrant via van overheidswege in stand gehouden wervingskantoren in
het buitenland) reeds geruime tijd geleden opgeheven. Voorlichting kan, waar
nodig, worden verkregen bij de Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland,
terwijl de verbeterde reismogelijkheden opvang gedurende de reis onnodig maken.
Via de toepassing van de Wet inburgering nieuwkomers wordt de migrerende werknemer,
voor zover deze niet voor een tijdelijk doel in Nederland verblijft, bekend
gemaakt met de onderdelen van het Nederlandse bestel waar hij zo nodig een
beroep op kan doen.Vierde en vijfde lid. De door het vierde lid
geëiste gelijke behandeling op het punt van arbeidsvoorwaarden, vakbondsrechten
en huisvesting is vastgelegd in de Algemene wet gelijke behandeling. Op rechtmatig
in Nederland werkzame buitenlandse werknemers zijn, overeenkomstig het vijfde
lid, dezelfde regels inzake loonbelasting en premieheffing sociale verzekeringen
van toepassing, als op Nederlanders.Zesde lid. Alleen de Bijlage bij dit lid,
dat de definitie bevat van de term «family of a foreign worker»,
is geamendeerd. Deze definitie heeft in het ESH uitsluitend betrekking op
de echtgenote van de migrerende werknemer en heeft nu betrekking op de partner,
ongeacht sekse. Daarenboven worden in de Bijlage ook ongetrouwde kinderen
beschouwd als deel van de «family», voorzover zij volgens de regels
van de ontvangende staat minderjarig zijn en afhankelijk van de migrerende
werknemer. De woorden «at least» zijn gehandhaafd om aan te geven
dat het staten vrij staat te besluiten het begrip «family of a foreign
worker» uit te breiden.Het Nederlandse beleid inzake gezinshereniging, dat daartoe voldoende
mogelijkheden biedt, is vastgelegd in het op de Vreemdelingenwet 2000 gebaseerde
Vreemdelingenbesluit 2000 en de Vreemdelingencirculaire.Zevende lid. De rechterlijke procedures waar
dit artikellid op doelt staan gelijkelijk open voor Nederlanders en rechtmatig
in het land verblijvende buitenlandse werknemers.Achtste lid. Dit lid betreft de positie van
vreemdelingen die rechtmatig in het land woonachtig zijn en bepaalt dienaangaande
dat uitzetting slechts is toegestaan indien deze een gevaar opleveren voor
de nationale veiligheid, of inbreuk maken op het algemeen belang of de goede
zeden. Via het stelsel van de nieuwe Vreemdelingenwet 2000 wordt aan deze
eis van het herziene Handvest voldaan.Negende lid. De Nederlandse wetgeving bevat
geen belemmeringen om verdiensten en spaargelden naar het buitenland over
te maken.Tiende lid. De hiervoor besproken rechten
komen ook aan zelfstandigen toe die tot Nederland zijn toegelaten.Elfde lid. Dit nieuwe artikellid is opgenomen
vanwege het belang dat gehecht wordt aan de bescherming van de gezondheid
en veiligheid bij de arbeid van migrerende werknemers en voor het garanderen
van hun rechten met betrekking tot andere arbeidsgerelateerde aspecten, net
als met betrekking tot het faciliteren van hun integratie en die van hun gezinnen.Door de toepassing van de Wet inburgering nieuwkomers wordt bevorderd
dat aan migrerende werknemers, voor zover deze niet voor een tijdelijk doel
in Nederland verblijven, Nederlandse taalcursussen worden aangeboden.Twaalfde lid. Vanuit het integratieperspectief
is het kabinet van mening, dat de inzet van alle betrokkenen nodig is om te
mobiliseren wat de samenleving bindt, met behoud van pluriformiteit op basis
van wederzijdse afhankelijkheid, én met respect voor de fundamentele
waarden die de Nederlandse samenleving kenmerken. De basis daartoe wordt gevormd
door het beheersen van de Nederlandse taal. Dit uitgangspunt heeft geleid
tot de Wet van 24 mei 2004 tot wijziging van de Wet op het primair onderwijs,
de Wet op de expertisecentra en de Wet op het voortgezet onderwijs, onder
meer in verband met de beëindiging van de bekostiging van het onderwijs
in allochtone levende talen (Stb. 2004, 253). Als gevolg daarvan zijn per
1 augustus 2004, binnen het door de overheid bekostigde onderwijs, zowel
de cultuureducatie- als de taalondersteuningscomponent van het onderwijs in
allochtone levende talen vervallen.Een bepaling als artikel 19, twaalfde lid, die de verdragsstaten aanspoort
onderwijs in de taal van het land van oorsprong van de kinderen van migrerende
werknemers te faciliteren en te bevorderen om hun eventuele reïntegratie
in het land van oorsprong te vergemakkelijken, past niet in dit beleid. Om
die reden wordt een voorbehoud bij dit artikel wenselijk geacht. Overigens
blijft de mogelijkheid van het tijdelijk mede als voertaal gebruiken van de
taal van het land van oorsprong voor de opvang in en de aansluiting bij het
Nederlandse onderwijs van leerlingen met een niet-Nederlandse culturele achtergrond
binnen de huidige bekostigingsstructuur bestaan (artikel 9, achtste lid, van
de Wet op het primair onderwijs).Artikel 20 (recht op gelijke kansen en gelijke behandeling
van mannen en vrouwen bij arbeid en beroep)Deze verdragsbepaling bevat de verplichting mannen en vrouwen gelijk te
behandelen op het punt van aanname en ontslag, herplaatsing, beroepsopleiding
en herscholing, arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden en promotie.Deze bepaling is identiek aan artikel 1, eerste lid, van het voor Nederland
in 1992 bekrachtigde Aanvullend Protocol bij het ESH (Kamerstukken II 1991/1992,
nr. 22 575(R1429)). Het enige verschil is, dat in artikel 20 van het
herziene Handvest wordt gesproken van «occupational reintegration»
terwijl in artikel 1, eerste lid, Aanvullend Protocol wordt gesproken van
«occupational resettlement». Beide termen hebben dezelfde betekenis.Het in artikel 1 van het Aanvullend Protocol opgenomen tweede, derde en
vierde lid, zijn verplaatst naar de Bijlage. Hierin is vastgelegd dat de bijzondere
zwangerschaps- en bevallingsbescherming met de verplichting tot gelijke behandeling
verenigbaar moet worden geacht, dat deze zich evenmin verzet tegen maatregelen
die erop gericht zijn in de praktijk bestaande ongelijkheden te bestrijden
en dat het artikel zich er niet tegen verzet bij de vacaturevervulling een
voorkeur uit te spreken voor mannen of vrouwen, indien de aard van de te vervullen
functie zulks vereist. Hierbij wordt thans uitdrukkelijk bepaald dat niet
van de verdragsstaten wordt geëist lijsten in de wetgeving op te nemen
van gevallen waarin een dergelijke voorkeur toelaatbaar kan worden geacht.Deze materie is in Nederland afdoende geregeld in de Wet gelijke behandeling
mannen en vrouwen, de Algemene wet gelijke behandeling en de artikelen 7:647
en 7:648 BW.Artikel 21 (recht op informatie en overleg)Ook dit artikel is afkomstig uit het voor Nederland in 1992 bekrachtigde
Aanvullend Protocol bij het ESH. Ook hier blijft het toelichtende rapport
van 1988 bij dat protocol relevant. Het tweede lid van artikel 2 van het protocol
is verplaatst naar de Bijlage bij het herziene Handvest. Deze verandering
heeft geen gevolgen voor aard en bereik van de juridische verplichtingen die
worden aangegaan.Het verdragsartikel verplicht de verdragsluitende partijen ertoe om maatregelen
te nemen op grond waarvan werknemers of hun vertegenwoordigers regelmatig
of tijdig geïnformeerd worden over de economische en financiële
situatie waarin het bedrijf verkeert waarin zij werkzaam zijn, alsmede geraadpleegd
worden over voorgenomen bedrijfsbeslissingen die de belangen van de werknemers
wezenlijk raken. Blijkens de Bijlage bij het herziene Handvest heeft het artikel
slechts de informatie en consultatie binnen ondernemingen op het oog, gedefinieerd
als «een geheel van materiële en immateriële bestanddelen,
met of zonder rechtspersoonlijkheid, bestemd voor het produceren van goederen
of het leveren van diensten, met winstoogmerk en met de bevoegdheid het eigen
marktbeleid te bepalen». Het artikel noopt derhalve niet tot het treffen
van analoge maatregelen ten aanzien van de overheid en overheidsinstellingen,
doch het staat de verdragsluitende partijen uiteraard vrij zulks wel te doen.Deze materie is in Nederland afdoende geregeld in de Wet op de ondernemingsraden,
die uitgebreide voorzieningen bevat met betrekking tot de medezeggenschap
van werknemers en die zowel op ondernemingen als op arbeidsorganisaties in
de overheidssector van toepassing is. Men zie in het bijzonder de artikelen
23, 25, 31, 31a en 35b van die wet.Artikel 22 (recht op deelname aan de vaststelling en verbetering
van arbeidsomstandigheden en werkomgeving)Dit artikel is eveneens afkomstig uit het Aanvullend Protocol. Ook hier
blijft het bij dat protocol behorende toelichtende rapport relevant. Het tweede
lid van artikel 3 van het protocol is verplaatst naar de Bijlage bij het herziene
Handvest.Ingevolge dit artikel zijn de verdragsstaten verplicht maatregelen te
nemen of te bevorderen die het de werknemer mogelijk maken in de onderneming
bij te dragen aan de vaststelling en verbetering van de arbeidsomstandigheden
en de werkomgeving. De bij artikel 21 vermelde beperkte definitie van het
begrip «onderneming» geldt ook hier.Ook deze materie is in de eerste plaats geregeld in de Wet op de ondernemingsraden.
Men zie in het bijzonder de artikelen 20 en 27 van die wet. Daarnaast bevat
de Arbowet 1998 voorschriften op dit vlak. Men zie in het bijzonder de artikelen
5, vijfde lid en 12, eerste lid, van die wet. Beide regelingen zijn zowel
op de private sector als op de overheidssector van toepassing.Artikel 23 (recht van ouderen op sociale bescherming)Ook dit artikel is afkomstig uit het Aanvullend Protocol.Het artikel houdt in dat de verdragsluitende partijen passende maatregelen
zullen nemen a. om ouderen in staat te stellen zo lang mogelijk een volwaardig
lid van de maatschappij te blijven en deel te nemen aan het openbare, sociale
en culturele leven en hen de in verband hiermee noodzakelijke informatie te
verschaffen, b. om ouderen in staat stellen zo lang mogelijk zelfstandig in
hun eigen woonomgeving te blijven wonen, door middel van aanbod van aangepaste
woningen of voorzieningen tot aanpassing van de woning en door gezondheidsvoorzieningen
en c. om, indien een oudere in een verzorgingshuis dient te worden opgenomen,
deze voldoende te ondersteunen, zijn privacy te respecteren en medezeggenschap
te geven over zijn woonomgeving.In onderdeel a wordt in Nederland onder meer
voorzien door de regelingen die de oudere inkomenszekerheid bieden zoals de
Algemene Ouderdomswet, de Wet Werk en Bijstand en de wetgeving inzake de aanvullende
pensioenen, in combinatie met de instandhouding van voorzieningen welke zich
mede of in het bijzonder richten op de participatie van ouderen in het sociaal-culturele
leven.Onderdeel b wordt in Nederland onder meer
gerealiseerd via het volkshuisvestingsbeleid, de ondersteuning op grond van
de Wvg van woningaanpassing in verband met optredende gebreken alsmede door
het volksgezondheidsbeleid, bekostigd op grond van de Ziekenfondswet en de
Algemene wet bijzondere ziektekosten.In de materie van onderdeel c wordt voorzien
door de regelingen inzake verzorgings- en verpleeghuizen zoals neergelegd
in de Algemene wet bijzondere ziektekosten, de Welzijnswet 1994, de Wet medezeggenschap
cliënten zorginstellingen en de Wet klachtrecht cliënten zorgsector.Artikel 24 (recht op ontslagbescherming)Dit is een nieuwe bepaling, geïnspireerd door het op 22 juni
1982 te Genève tot stand gekomen Verdrag betreffende de beëindiging
van het dienstverband op initiatief van de werkgever, 1982 (ILO-Verdrag nr.
158; Trb. 1984, 17), dat (nog) niet voor het Koninkrijk ter parlementaire
goedkeuring is ingediend. Op grond van deze bepaling dient ontslag gemotiveerd
te zijn op grond van de eigenschappen of het gedrag van de werknemer dan wel
op grond van de situatie waarin de onderneming verkeert en dient de werknemer
een passende compensatie of andere passende ondersteuning te worden geboden
indien niet aan deze eis wordt voldaan. Met het oog hierop dient tegen het
ontslag beroep open te staan op een onpartijdige instantie. Met betrekking
tot de aard van deze onpartijdige instantie wordt verwezen naar artikel 8
van vorengenoemd ILO-Verdrag.Volgens de Bijlage wordt met de termen «termination of employment»
en «terminated» ontslag op initiatief van de werkgever bedoeld.
Bepaalde personen kunnen van de reikwijdte van de bepaling worden uitgesloten,
te weten, personen met een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd, personen
die in een proeftijd werkzaam zijn (welke proeftijd vooraf moet zijn vastgesteld
en niet onredelijk lang mag zijn) en zogenoemde flexwerkers.Verder wordt in de Bijlage een niet-limitatieve lijst van ongeldige redenen
voor ontslag opgesomd zoals ontslag wegens vakbondslidmaatschap of optreden
als personeelsvertegenwoordiger, ontslag dat in relatie staat met klachten
bij rechterlijke of administratieve instanties over handelen van de werkgever,
discriminatoir ontslag, ontslag in verband met het opnemen van zwangerschaps-
of ouderschapsverlof of ontslag in geval van ziekte van tijdelijke aard.De compensatie in geval van onregelmatig ontslag kan, blijkens de Bijlage,
worden bepaald door wettelijk voorschrift, door bepalingen in collectieve
arbeidsovereenkomsten of via andere passende middelen.Het Nederlandse ontslagstelsel voldoet aan deze vereisten.In Nederland kunnen werkgevers langs twee wegen het initiatief nemen tot
de eenzijdige beëindiging van een arbeidsovereenkomst: ontslagprocedure
via de kantonrechter of opzegging. Voor het opzeggen van de arbeidsovereenkomst
heeft de werkgever (sinds de inwerkingtreding van de SUWI-wetgeving) toestemming
nodig van de Centrale organisatie Werk en Inkomen (voorheen van de Regionaal
directeur voor de Arbeidsvoorziening) die het ontslag toetst op redelijkheid.
Voor ongemotiveerd ontslag wordt geen toestemming gegeven. Ontbreekt de toestemming
dan is de opzegging vernietigbaar. Indien de werkgever, al dan niet met inachtneming
van de voor opzegging geldende bepalingen, kennelijk onredelijk opzegt, kan
de werknemer tevens overeenkomstig artikel 7:681 BW een kennelijk onredelijk
ontslagprocedure starten bij de kantonrechter. In het kader van deze procedure
kan de rechter een schadevergoeding toekennen aan de gedupeerde werknemer.
Opzegging zonder opgave van redenen of onder opgave van een voorgewende of
valse reden wordt op grond van het tweede lid van voornoemd artikel zonder
meer als kennelijk onredelijk bestempeld. Daarnaast zijn in artikel 7:670
BW nog een aantal opzegverboden opgenomen (ziekte, zwangerschap, dienstplicht,
OR-lidmaatschap, lidmaatschap vakbond, bijwonen vertegenwoordigend overleg,
geldend maken van recht op ouderschapsverlof). In de gelijkebehandelingswetgeving
(Algemene wet gelijke behandeling, Wet gelijke behandeling mannen en vrouwen)
is vastgelegd dat ontslag in strijd met het verbod op onderscheid vernietigbaar
is (artikel 7:647 BW).Daarnaast kan de werkgever op grond van artikel 7:685 BW, de kantonrechter
verzoeken om de arbeidsovereenkomst te ontbinden wegens gewichtige reden.
De kantonrechter kan een dergelijk verzoek slechts inwilligen indien hij er
zich van heeft vergewist, of het verzoek verband houdt met een opzegverbod
of enig ander verbod tot opzegging van de arbeidsovereenkomst. De kantonrechter
kan het verzoek afwijzen. Indien de kantonrechter het verzoek inwilligt wegens
verandering in de omstandigheden, kan hij, zo hem dat met het oog op de omstandigheden
billijk voorkomt, een vergoeding toekennnen aan de werknemer.Artikel 25 (recht van werknemers op bescherming van hun
aanspraken in geval van insolventie van hun werkgever)De verdragspartijen komen overeen dat de aanspraken van werknemers, die
voortkomen uit arbeidsovereenkomsten of -relaties, gegarandeerd worden door
een garantie-instituut of door enige andere effectieve vorm van bescherming.Deze bepaling is gebaseerd op het op 23 juni 1992 te Genève
tot stand gekomen Verdrag betreffende de bescherming van werknemersvorderingen
(insolventie van de werkgever), 1992 (ILO-Verdrag nr. 173; Trb. 1994, 2) en
op Richtlijn 80/987/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen van 20 oktober
1980 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der Lid-Staten
inzake de bescherming van de werknemers bij insolventie van de werkgever (PbEG
L 283) en Richtlijn 2002/74/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 september
2002 tot wijziging van Richtlijn 80/987/EEG (PbEG L 270).De bepaling voorziet niet alleen in de mogelijkheid van een garantie-instituut,
maar ook van enige andere vorm van bescherming. De mogelijkheid van een combinatie
van bestaande voorrechten en een organisatie die de betaling van salarissen
garandeert wordt niet uitgesloten door deze bepaling.De Bijlage schrijft ten aanzien van het eerste lid van artikel 25 voor
dat bepaalde categorieën van werknemers uitgesloten mogen worden vanwege
de bijzondere aard van hun arbeidsrelatie. De betreffende werknemers zijn
voornamelijk werknemers in overheidsdienst en leidinggevenden in kleine ondernemingen.De Bijlage vermeldt met betrekking tot het tweede lid, dat de term «insolvency»
bepaald dient te worden door nationale regelgeving en praktijk. Aangenomen
wordt dat de term mede betrekking heeft op situaties waarin procedures gaande
zijn met betrekking tot de tegoeden van een werkgever, met als doel collectieve
genoegdoening van zijn schuldeisers. De term kan ook betrekking hebben op
andere situaties waarin aan de aanspraken van werknemers niet tegemoet gekomen
kan worden vanwege de financiële situatie van de werkgever, bijvoorbeeld
in gevallen waarin de omvang van de tegoeden van de werkgever onvoldoende
geacht wordt om bovenbedoelde procedures te beginnen.Terzake van het derde lid beschrijft de Bijlage de minimale voorwaarden
waaraan aanspraken moeten voldoen om bescherming te genieten. De «other
types of paid absence», vermeld in onderdeel c van dit lid hebben dezelfde
betekenis als in ILO-Verdrag nr. 173.Ten slotte bepaalt de Bijlage met betrekking tot het vierde lid dat nationale
regelgeving de bescherming van de aanspraken van werknemers mag beperken tot
een voorgeschreven bedrag, dat niettemin van een sociaal aanvaardbaar niveau
dient te zijn.In Nederland wordt aan deze vereisten voldaan door bepalingen in Hoofdstuk
IV van de Werkloosheidswet.Artikel 26 (recht op waardigheid op het werk)Dit nieuwe verdragsartikel verplicht de verdragsluitende partijen tot
het bevorderen van het bewustzijn en het verstrekken van informatie over het
voorkomen van seksuele en andere intimidatie op de werkplek, verplicht tot
alle passende maatregelen om deze te voorkomen en de werknemer ertegen
te beschermen. Uit de Bijlage vloeit voort dat de verdragspartijen niet verplicht
zijn tot wetgeving over te gaan.Het eerste lid ziet op ongewenst seksueel gedrag, dat gedefinieerd kan
worden als ongewenst gedrag van seksuele aard, of ander gedrag gebaseerd op
sekse dat een negatieve invloed heeft op de waardigheid van werknemers, inclusief
het gedrag van superieuren en collega's.Het tweede lid ziet op andere, niet-seksuele gedragingen die het recht
op «dignity at work» betreffen zoals victimisatie, te omschrijven
als pesten. De definitie staat in het artikel zelf. Een voorbeeld is het een
werknemer om redenen van vijandigheid van de zijde van zijn werkgever of collega's
systematisch uitsluiten van discussies die de organisatie betreffen en waaraan
collega's zijn uitgenodigd om deel te nemen. Een ander voorbeeld is het, om
dezelfde redenen, niet aan een werknemer aanbieden van een werkruimte of taken
die overeenstemmen met zijn rang en functie.In Nederland zijn en worden terzake – naast voorlichtende activiteiten –
diverse wetgevende activiteiten ondernomen.Artikel 4, tweede lid, van de Arbowet 1998 verplicht de werkgever tot
het voeren van een beleid met betrekking tot het beschermen van werknemers
tegen seksuele intimidatie en agressie en geweld binnen het kader van het
algemene arbeidsomstandighedenbeleid. In artikel 1, derde lid, onder e en
f, van de Arbowet 1998 worden seksuele intimidatie respectievelijk agressie
en geweld zó ruim omschreven, dat de in het eerste en tweede lid van
artikel 26 van het herziene Handvest bedoelde situaties daardoor geheel worden
afgedekt.Ook het BW biedt de werknemer mogelijkheden om op te treden tegen intimidatie,
door middel van een actie ter naleving van het «goed werkgeverschap».
Ten slotte wordt er op gewezen dat de sociale partners in diverse branches
CAO-afspraken hebben gemaakt over voorkomen van seksuele intimidatie en agressie
en geweld op de werkvloer.Ter implementatie van Richtlijn 2000/78/EG van de Raad van 27 november
2000 tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in arbeid
en beroep (PbEG L180/22), Richtlijn 2000/43/EG van de Raad van 29 juni
2000 houdende toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van personen
ongeacht ras of etnische afstamming (PbEG L 303/16) en Richtlijn 2002/73/EG
van het Europees Parlement en de Raad van 23 september 2002 tot wijziging
van Richtlijn 76/207/EEG van de Raad van 9 februari 1976 betreffende
de tenuitvoerlegging van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en
vrouwen ten aanzien van de toegang tot het arbeidsproces, de beroepsopleiding
en de promotiekansen en ten aanzien van de arbeidsvoorwaarden (PbEG L 039),
zijn respectievelijk zullen in de anti-discriminatiewetgeving bepalingen worden
opgenomen die intimidatie verbieden, die verband houdt met de in die wetten
opgenomen en op te nemen non-discriminatiegronden (godsdienst, levensovertuiging,
politieke gezindheid, ras, geslacht, nationaliteit, seksuele geaardheid of
burgerlijke staat, leeftijd en handicap of chronische ziekte).Artikel 27 (recht op gelijke kansen voor en gelijke behandeling
van werknemers met gezinsverantwoordelijkheden)Het eerste lid, onderdeel a, verplicht de verdragsluitende partijen om
maatregelen te nemen, waardoor werknemers met gezinsverantwoordelijkheden
in staat worden gesteld deel te blijven nemen aan het arbeidsproces. Voorts
dienen maatregelen, onder meer op het vlak van de beroepsopleiding, te worden
getroffen om herintreding in het arbeidsproces mogelijk te maken na een periode
die aan zorgtaken is besteed. Het eerste lid, onderdeel b, verplicht de verdragsluitende
partijen ertoe rekening te houden met werknemers met gezinsverantwoordelijkheden
in het kader van de arbeidsvoorwaarden en de sociale zekerheid.
Het eerste lid, onderdeel c, bevat een verplichting voor de verdragsluitende
partijen om te bevorderen dat er voldoende kinderopvangmogelijkheden beschikbaar
zijn.Het tweede lid verplicht de verdragsluitende partijen ertoe een vorm van
ouderschapsverlof in het leven te roepen, onder voorwaarden die worden bepaald
door de nationale wetgeving, collectieve arbeidsovereenkomsten of nationale
praktijken.Op grond van het derde lid dienen de verdragsluitende partijen te verzekeren
dat gezinsverantwoordelijkheden als zodanig niet zullen worden aanvaard als
ontslaggrond.Dit is een nieuw artikel, geïnspireerd door het op 25 juni 1981
te Genève tot stand gekomen Verdrag en de Aanbeveling betreffende werknemers
met gezinsverantwoordelijkheid, 1981 (ILO-Verdrag nr. 156; Trb. 1981, 244)
en ILO-Aanbeveling nr. 165).De Bijlage geeft een definitie van mannelijke en vrouwelijke werknemers
met gezinsverantwoordelijkheden. Deze definitie verwijst naar nationale wetgeving
voor een definitie van de begrippen «dependent children» en «other
members of their immediate family who clearly need their care and support».
Het begrip «appropriate» in dit artikel dient opgevat te worden
als passend bij nationale omstandigheden en mogelijkheden.Eerste lid, onderdeel a. Dit is onderdeel
van het kabinetsbeleid. In Nederland wordt gestreefd naar bevordering van
de arbeidsparticipatie van vrouwen en het vergroten van het aandeel van mannen
in de onbetaalde zorg. Nederland beoogt het combineren van arbeid en zorg
te bevorderen langs vier lijnen:• Het mogelijk maken van een structurele aanpassing van arbeidsduur
aan zorgtaken via een geclausuleerd recht van de werknemer en de ambtenaar
om meer of minder te gaan werken. Dit recht is vastgelegd in de Wet aanpassing
arbeidsduur, die sinds 1 juli 2000 van kracht is.• Het (verder) ontwikkelen van verlofregelingen. Daardoor krijgen
werknemers de gelegenheid om wanneer dat noodzakelijk is, dan wel de helper
of hulpbehoevende daaraan hecht, zelf bepaalde zorgtaken te verrichten. Door
de Wet arbeid en zorg wordt een aantal nieuwe verlofregelingen (zoals kortdurend
zorgverlof, adoptieverlof en kraamverlof) gecreëerd en worden verschillende
bestaande verlofregelingen gebundeld.• Het stimuleren van experimenten met een andere ordening van tijd
en ruimte, waardoor het combineren van arbeid en zorg gemakkelijker wordt.
Deze beleidslijn heeft in 1999 gestalte gekregen in de Stimuleringsmaatregel
Dagindeling. Binnen dit kader is door het kabinet voor een periode van drie
jaar in totaal ruim € 25 miljoen ter beschikking gesteld voor experimenten.• Het creëren en bevorderen van voorzieningen en persoonlijke
dienstverlening waardoor (een deel van de) zorgtaken kan worden uitbesteed.
In de lopende kabinetsperiode wordt een forse uitbreiding van het aantal kindplaatsen
beoogd (tot 160 000 plaatsen eind 2002). Met de eerdergenoemde, in voorbereiding
zijnde, Wet basisvoorziening kinderopvang zal de kinderopvang een eigen wettelijk
kader krijgen en worden voorzien in een nieuwe financieringsstructuur waarbij
niet langer het aanbod maar de vraag naar kinderopvang centraal staat.Met betrekking tot de maatregelen ter bevordering van herintreding van
vrouwen kan het volgende worden opgemerkt. Het kabinet heeft zich ten doel
gesteld de arbeidsparticipatie van vrouwen van 51% in 1999 te laten toenemen
tot 65% in 2010. Om dit te bereiken is een aantal maatregelen nodig. Uitgangspunt
is de sluitende aanpak die ook voor niet-uitkeringsgerechtigden geldt, waaronder
veel herintredende vrouwen. Fiscale maatregelen kunnen daarnaast een stimulans vormen voor herintredende
vrouwen om de stap te zetten naar werk. Langs de weg van arbeidskorting, de
individuele heffingskorting en lagere belastingtarieven kan de stap naar werk
financieel interessanter worden gemaakt.Ook scholing is van essentieel belang om een goede positie op de arbeidsmarkt
te verwerven en te behouden. Een nieuw beleidsinstrument gericht op het opfrissen
van kennis is de verruimde scholingsaftrek voor scholingskosten van werknemers
die nog geen startkwalificatie hebben behaald. Ook het beleid gericht op erkenning
van Elders Verworven Competenties (EVC) kan van grote waarde zijn voor herintreedsters.Ten slotte financiert het kabinet een aantal bijzondere projecten gericht
op het werven, motiveren en stimuleren van herintredende vrouwen om zich aan
te melden op de arbeidsmarkt. Succesvolle projecten zullen worden verspreid
en eventuele gebleken belemmeringen in beleid of wet- en regelgeving zullen
worden weggenomen.Eerste lid, onderdeel b. In dit verband kan
worden gewezen op de regeling in de Wet aanpassing arbeidsduur, op grond waarvan
een werkgever in beginsel moet accepteren dat de werknemer minder uren gaat
werken – al dan niet in verband met gezinsverantwoordelijkheden –
op de verlofregelingen en op de regeling van het verzorgingsforfait die onderdeel
uitmaakt van de in de werknemersverzekeringen opgenomen regeling van de referte-eisen.Eerste lid, onderdeel c. Ook dit is onderdeel
van het kabinetsbeleid. Het kabinet heeft maatregelen getroffen voor een sterke
uitbreiding van de kinderopvang. In de komende Wet basisvoorziening kinderopvang
zal ruimte geboden worden aan kinderopvang als marktsector. Voor kinderopvang
die aan wettelijke kwaliteitseisen voldoet, zullen ouders een inkomensafhankelijke
overheidsbijdrage ontvangen.Tweede lid. In Nederland bestaat krachtens
de Wet op het ouderschapsverlof sinds 1 januari 1991, voor werknemers
en ambtenaren met een kind tot 8 jaar, een wettelijk recht op onbetaald ouderschapsverlof.
De omvang van het verlof is afhankelijk van de omvang van het dienstverband.
Verlof kan gedurende een aaneengesloten periode van maximaal 6 maanden opgenomen
worden, voor ten hoogste de helft van de arbeidsduur per week. De aanspraken
op ouderschapsverlof bij onder meer de geboorte van een meerling zijn uitgebreider.Eveneens is een wijziging van de belastingwetgeving in werking getreden
die voorziet in een fiscale afdrachtvermindering voor werkgevers ter bevordering
van CAO-afspraken tussen werkgevers en werknemers over (gedeeltelijke) loondoorbetaling
tijdens ouderschapsverlof.In de Wet arbeid en zorg wordt mogelijk gemaakt dat het verlof mag worden
opgedeeld in ten hoogste drie perioden van ten minste een maand. Dat betekent
dat ouders het verlof flexibeler kunnen opnemen. De werkgever kan zich tegen
het splitsen van het verlof verzetten op grond van een zwaarwegend bedrijfs-
of dienstbelang.Derde lid. Het BW kent geen ontslagverbod
zoals hier wordt bedoeld, doch uit het in Nederland geldende systeem van ontslagrecht
vloeit voort dat een ontslag, uitsluitend op genoemde grond, niet tot de mogelijkheden
behoort. Voor een dergelijk ontslag zal geen ontslagvergunning worden verleend
en evenmin zal de rechter deze grond aanvaarden als een gewichtige reden voor
ontbinding van de arbeidsovereenkomst.Overigens kent het BW wel meer toegespitste opzegverboden die in relatie
staan tot gezinsverantwoordelijkheden, te weten de verboden van ontslag gedurende
zwangerschap en in verband met het opnemen van ouderschapsverlof .Met betrekking tot het ambtenarenrecht vloeit een dergelijk ontslagverbod
voort uit het gesloten systeem van ontslaggronden.Artikel 28 (recht van werknemersvertegenwoordigers op
bescherming in de onderneming en op verlening van passende voorzieningen)Ten behoeve van de bescherming van het recht van de vertegenwoordigers
van werknemers op het uitvoeren van hun taken in die hoedanigheid, dient door
de verdragsstaten te worden verzekerd a. dat deze vertegenwoordigers bij het
uitvoeren van bedoelde taken beschermd zijn tegen voor hen nadelige handelingen,
inclusief ontslag, gebaseerd op hun status of activiteiten als vertegenwoordiger
van de werknemers en b. dat deze vertegenwoordigers de beschikking krijgen
over die faciliteiten welke geschikt zijn om hen in staat te stellen hun taken
snel en doelmatig uit te voeren, rekening houdende met het systeem van arbeidsverhoudingen
in een land en de behoeften, omvang en mogelijkheden van de betreffende onderneming.Dit artikel van het herziene Handvest heeft tot doel bescherming te bieden
aan de personeelsvertegenwoordigers binnen de onderneming. Artikel 5 heeft
geen betrekking op deze groep, tenzij de vertegenwoordiger een vakbondsvertegenwoordiger
is.Het artikel is gebaseerd op het op 23 juni 1971 te Genève
tot stand gekomen Verdrag betreffende de vertegenwoordigers van de werknemers,
1971 (ILO-Verdrag nr. 135; Trb. 1971, 207).De Bijlage bevat een definitie van het begrip «workers' representatives»,
namelijk personen die als zodanig erkend worden door nationale regelgeving
of praktijk. Deze definitie is eveneens in de Bijlage opgenomen met het oog
op de toepassing van de artikelen 21 en 22. Blijkens de toelichtende nota
gaat het hier om door wetgeving of gebruik aangewezen gekozen werknemersvertegenwoordigers
alsmede om afgevaardigden van vakbonden.Onderdeel b, dat correspondeert met artikel 2 van ILO-Verdrag nr. 135,
stelt dat vertegenwoordigers van werknemers de beschikking dienen te hebben
over de benodigde faciliteiten, maar dat beperkingen mogelijk zijn op grond
van de in het artikel zelf aangegeven feitelijkheden. Voorbeelden van bedoelde
faciliteiten zijn te vinden in de Aanbeveling betreffende de vertegenwoordigers
van de werknemers, 1971 (ILO-Aanbeveling nr. 143).In de Nederlandse situatie dient in de eerste plaats gedacht te worden
aan de positie van de werknemersvertegenwoordigers in de personeelsvertegenwoordiging
dan wel de ondernemingsraden, als geregeld in de Wet op de ondernemingsraden.
Hun bescherming is vastgelegd in artikel 7:670, vierde lid BW. Daarnaast wordt
gewezen op artikel 7:670a BW, waarin is geregeld, dat ontslag ten aanzien
van (kandidaat)leden van de (centrale of groeps)ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging,
deskundige werknemers als bedoeld in artikel 14, eerste lid, van de Arbowet
1998, en privacyfunctionarissen, slechts met toestemming van de kantonrechter
kan geschieden.Artikel 29 (recht op informatie en overleg bij collectief
ontslag)De verdragspartijen komen overeen dat zij zullen verzekeren dat werkgevers
de vertegenwoordigers van werknemers zullen informeren en consulteren, in
een zo vroeg mogelijk stadium voorafgaand aan collectieve ontslagen, over
methoden en mogelijkheden om dergelijke ontslagen te voorkomen, te beperken
en de gevolgen ervan te verzachten. Zij kunnen dit laatste bijvoorbeeld doen
door flankerende sociale maatregelen met als doel vooral het
ondersteunen van tewerkstelling of bijscholing van de betreffende werknemers.Bij het opstellen van dit artikel is aandacht besteed aan Richtlijn 92/56/EG
van de Raad van 24 juni 1992 tot wijziging van Richtlijn 75/129/EEG betreffende
de aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten inzake collectief ontslag
(PbEG L 245), alsmede aan het in de toelichting bij artikel 24 reeds genoemde
Verdrag betreffende de beëindiging van het dienstverband, 1982 (ILO-Verdrag
nr. 158).Aangenomen wordt dat de verantwoordelijkheid voor sociale maatregelen
niet uitsluitend berust bij de werkgever.Deze materie is in Nederland afdoende geregeld in de Wet melding collectief
ontslag.Artikel 30 (recht op bescherming tegen armoede en sociale
uitsluiting)Op grond van dit artikel dienen de verdragspartijen, in het kader van
een meeromvattende aanpak a. maatregelen te treffen om sociale uitsluiting
en armoede te bestrijden, in het bijzonder maatregelen op het gebied van werkgelegenheid,
huisvesting, training, onderwijs, cultuur en sociale en medische zorg en b.
deze maatregelen op basis van evaluatie waar nodig aan te passen.Blijkens het toelichtende rapport heeft dit artikel zowel betrekking op
personen die reeds langere tijd in de genoemde gedepriveerde omstandigheden
verkeren, als op personen waarbij dit nog slechts tijdelijk het geval is.
Het doen van uitkeringen in de geschetste situaties wordt niet bestreken door
dit artikel, maar door artikel 13 van het herziene Handvest. Het gaat in dit
artikel in de eerste plaats om de begeleidende maatregelen die genomen moeten
worden om er voor te zorgen dat de bedoelde personen weer worden geïntegreerd
in de samenleving.Onderdeel a. Sinds de intensivering van het
armoedebeleid in 1995 zijn nationale en lokale overheden vrijwel permanent
met elkaar in gesprek over de aanpak van diverse dimensies van armoede en
sociale uitsluiting. Over de voortgang van diverse ingezette acties en maatregelen
is na de eerste nota «De andere kant van Nederland» (1995) jaarlijks
een «Voortgangsrapportage» uitgebracht door een interdepartementale
werkgroep. In 2001 is voor de eerste keer het Nationale actieplan (NAP) ter
bestrijding van armoede en sociale uitsluiting gepresenteerd, waarin een groot
aantal streefdoelen is opgenomen. Het actieplan is de Nederlandse invulling
van Europese afspraken gemaakt tijdens de EU-top in Lissabon in 2000.De Nederlandse strategie ter bestrijding van armoede en sociale uitsluiting
berust op vier pijlers:1. Het bevorderen van de maatschappelijke participatie in de vorm van
betaald werk of, bij een grote afstand tot de arbeidsmarkt, door middel van
sociale activering;2. het garanderen van inkomenszekerheid voor mensen die niet in staat
zijn zelfstandig in hun onderhoud te voorzien;3. het bevorderen van de toegankelijkheid van voorzieningen op het gebied
van huisvesting, onderwijs, zorg, ICT, openbaar vervoer, rechtsbijstand, integratie
en maatschappelijke opvang, en4. het stimuleren van een actieve inbreng van en een nauwe samenwerking
tussen alle betrokkenen bij de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting.Onderdeel b. In 2001 heeft het toenmalige
kabinet het overleg met diverse betrokkenen geïntensiveerd met het oog
op optimale realisatie van de streefdoelen. In het volgende NAP
(2003) zal verslag worden gedaan van de ervaringen die hierbij zijn opgedaan.Artikel 31 (recht op huisvesting)De verdragspartijen zullen maatregelen treffen om te bevorderen 1. dat
voldoende huisvesting van een acceptabel niveau beschikbaar is, 2. dat dak-
en thuisloosheid wordt voorkomen en verminderd met als doel dit verschijnsel
geleidelijk te elimineren en 3. dat de prijs van huisvesting betaalbaar is
voor hen die niet over behoorlijke inkomsten beschikken.Eerste lid. In Nederland is in artikel 22,
tweede lid, van de Grondwet neergelegd dat bevordering van voldoende woongelegenheid
voorwerp van zorg van de overheid is. Blijkens het toelichtende rapport wordt
met «voldoende huisvesting van een acceptabel niveau» bedoeld
acceptabel met betrekking tot eisen uit het oogpunt van gezondheid. De minimale
kwaliteitseisen met betrekking tot de woningen, waaronder die ten behoeve
van gezondheid, zijn vastgelegd bij en krachtens de Woningwet.Tweede lid. De bestrijding van dak- en thuisloosheid
vindt onder meer plaats door de begeleiding die wordt gegeven aan personen
aan wie bijstand wordt verleend op grond van de Wet Werk en Bijstand.Derde lid. Hierin wordt voorzien door de toepassing
van de Huursubsidiewet en de Abw.HOOFDSTUK 3. HET COLLECTIEVE KLACHTENPROTOCOLZoals in hoofdstuk 1 van deze memorie van toelichting al werd aangegeven,
is op 9 november 1995 het Aanvullend Protocol bij het Europees Sociaal
Handvest betreffende een systeem voor collectieve klachten – het Collectieve
Klachtenprotocol – tot stand gekomen. Op grond van artikel D, tweede
lid, van het herziene ESH bestaat de mogelijkheid dat een staat die nog geen
partij is bij het Collectieve Klachtenprotocol, een verklaring aflegt waarin
het toezichtmechanisme als voorzien in het Collectieve Klachtenprotocol aanvaard
wordt met betrekking tot het toezicht op de naleving van zijn verplichtingen
op grond van het herziene Handvest. Voorgesteld wordt bekrachtiging van dit
Aanvullend Klachtenprotocol voor Nederland goed te keuren (artikel 2 van het
wetsvoorstel). Tot en met oktober 2004 hebben België, Bulgarije, Cyprus,
Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Kroatië, Noorwegen,
Portugal, Slovenië en Zweden zich aan het Collectieve Klachtenprotocol
gebonden.De in het Collectieve Klachtenprotocol voorziene procedure vertoont enige
overeenkomsten met de procedure die is voorzien in de artikelen 24 en 25 van
het op 28 juni 1919 te Versailles tot stand gekomen Statuut van de ILO
(zie Trb. 1975, 102 voor de tekst zoals gewijzigd tot en met de wijziging
van 22 juni 1972). Op grond van deze bepalingen – waaraan ons land
door middel van zijn lidmaatschap van deze internationale organisatie is gebonden –
kunnen organisaties van werkgevers en werknemers een bezwaarschrift indienen
bij het Internationaal Arbeidsbureau, inhoudende dat de lidstaat waartegen
de klacht is gericht, heeft verzuimd een verdrag waaraan het is gebonden,
op effectieve wijze op zijn grondgebied op enigerlei wijze na te leven.Ook het Collectieve Klachtenprotocol geeft aan de daarin aangewezen internationale
en nationale organisaties van werknemers en van werkgevers de bevoegdheid
een klacht in te dienen over een vermeende schending van het herziene Handvest.
Gelijke bevoegdheid komt ingevolge het Klachtenprotocol toe aan
bepaalde andere internationale niet-gouvernementele organisaties, die een
raadgevende status bij de Raad van Europa bezitten en kan op basis van het
Klachtenprotocol worden verleend aan andere nationale niet-gouvernementele
organisaties. In de hierna volgende toelichting op de artikelen 1 en 2 van
het Collectieve Klachtenprotocol wordt hierop nader ingegaan.Gelijktijdig met de vaststelling van het Collectieve Klachtenprotocol
is ook een zogenoemd toelichtend rapport met betrekking tot dit protocol vastgesteld,
dat als bijlage 2 bij deze memorie van toelichting is gevoegd.Naar aanleiding van de verschillende artikelen van het Collectieve Klachtenprotocol
kan het volgende worden opgemerkt:Artikel 1Dit artikel bepaalt dat een klacht kan worden ingediend door:a. de internationale organisaties van werkgevers en van werknemers die
thans reeds een rol spelen in het kader van de hiervoor in hoofdstuk 1 van
deze memorie beschreven internationale toezichtprocedure met betrekking tot
het herziene Handvest,b. andere internationale niet-gouvernementele organisaties die bij de
Raad van Europa een raadgevende status bezitten enc. de representatieve nationale organisaties van werknemers en van werkgevers.De reden waarom aan de onder b genoemde organisaties het klachtrecht wordt
toegekend, is gelegen in het feit dat verschillende bepalingen in het herziene
Handvest niet uitsluitend betrekking hebben op het terrein van de arbeid en
daarmee niet altijd vallen binnen het directe werkterrein van de sociale partners.
Deze organisaties dienen een raadgevende status bij de Raad van Europa te
bezitten en voor te komen op een voor dit doel door het Regeringscomité
van het herziene Handvest opgestelde lijst. De procedure die gevolgd dient
te worden om op de lijst te worden geplaatst, is vastgelegd in een Besluit
van het Comité van Ministers van de Raad van Europa van 22 juni
1995. Hiertoe dienen de desbetreffende internationale organisaties een verzoek
in te dienen bij de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa. De daarbij
te verstrekken informatie dient met name om vast te stellen of de desbetreffende
organisatie aan basisvereisten van deskundigheid en betrouwbaarheid voldoet.
Het gaat er hierbij onder meer om of de desbetreffende organisatie toegang
heeft tot gezaghebbende informatiebronnen, in staat is de noodzakelijke onderzoeken
(«verifications») uit te voeren en in staat is adequaat rechtskundig
advies te verkrijgen. De aanmelding wordt, vergezeld van een advies, door
de Secretaris-Generaal voorgelegd aan het Regeringscomité. Het Regeringscomité
kan bij meerderheid van stemmen de aanmelding verwerpen; indien de aanmelding
wordt geaccepteerd, wordt de betrokken organisatie voor een periode van vier
jaar op de lijst geplaatst; verlenging van deze periode is mogelijk op basis
van een aanvraag, waarvoor dezelfde procedure geldt.Plaatsing op de lijst impliceert overigens niet dat het Europees Comité
voor Sociale Rechten (ECSR) bij de toetsing van de ontvankelijkheid van een
klacht ontheven is van de verplichting om vast te stellen of voldaan is aan
de voorwaarde die is neergelegd in artikel 3.De onder c genoemde nationale organisaties van werknemers en van werknemers
dienen te vallen onder de rechtsmacht van de staat waartegen zij een klacht
hebben ingediend. De representativiteit wordt door het ECSR per klacht vastgesteld
bij zijn beoordeling of een klacht ontvankelijk dient te worden verklaard,
mede in het licht van de informatie en opmerkingen die in het
kader van de klachtenprocedure worden verkregen van de verdragsstaat en de
desbetreffende organisatie. Bij het ontbreken van criteria op nationaal niveau
zal de representativiteit van een organisatie worden beoordeeld aan de hand
van factoren zoals het aantal leden van de organisatie en diens daadwerkelijke
rol in de nationale onderhandelingen.Artikel 2Deze bepaling voorziet in een mogelijkheid voor Verdragspartijen om –
door middel van het afleggen van een verklaring – het collectieve klachtrecht
ook toe te kennen aan andere, representatieve en binnen hun rechtsgebied vallende,
nationale niet-gouvernementele organisaties (NGO's). De verklaring kan voor
een bepaald tijdvak worden afgelegd. Anders dan voor de in artikel 1 bedoelde
organisaties is het klachtrecht voor nationale «NGO's anders dan de
sociale partners» derhalve facultatief. Voorts gaat het hier –
blijkens de toelichtende nota bij het Collectieve Klachtenprotocol –
om een klachtrecht voor alle nationale niet-gouvernementele
organisaties. Het is hier niet mogelijk om de toekenning van het klachtrecht
te beperken tot de op een – nader op te stellen nationale – lijst
voorkomende niet-gouvernementele organisaties.Van deze, door artikel 2 geboden, mogelijkheid om het klachtrecht uit
te breiden heeft slechts één lidstaat van de Raad van Europa
(Finland) gebruik gemaakt. Voor Nederland wordt de regeling van het klachtrecht,
als vervat in artikel 1 van het Klachtenprotocol, voldoende geacht. Hierbij
is punt van overweging geweest, dat de Raad van Europa een afdoende procedure
kent voor niet-gouvernementele organisaties die internationaal werkzaam zijn
om te worden toegevoegd tot de lijst van geaccrediteerde niet-gouvernementele
organisaties; niet-gouvernementele organisaties die uitsluitend nationaal
werkzaam zijn zich kunnen zich aansluiten bij koepelorganisaties die bij de
Raad van Europa zijn geaccrediteerd, waardoor een bundeling van inbreng wordt
gerealiseerd. Een verdergaande rechtstreekse toelating van nationale organisaties
tot de klachtprocedure zou het risico van overmatige belasting van de klachtenprocedure
met zich mee brengen.Artikel 3De tot het indienen van een klacht bevoegde organisaties kunnen alleen
klachten indienen over zaken, waarvoor zij algemeen erkend worden bijzondere
bekwaamheden te bezitten. Of dit het geval is wordt – per klacht –
beoordeeld door het ECSR, in het kader van de beoordeling van de ontvankelijkheid
van de klacht.Artikelen 4 en 5Een klacht kan uitsluitend schriftelijk worden ingediend en dient aan
te geven welk onderdeel van het herziene Handvest naar het oordeel van de
klagende organisatie door de staat onvoldoende wordt nageleefd. Een klacht
dient te worden gericht aan de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa.
Deze stelt de betrokken staat van de ontvangst van de klacht op de hoogte
en geeft de klacht onmiddellijk in handen van het ECSR.Artikel 6Na ontvangst van een klacht beoordeelt het ECSR allereerst de ontvankelijkheid
daarvan, op basis van de criteria zoals neergelegd in de artikelen 1 tot en
met 5 van het Klachtenprotocol. Het ECSR kan zo nodig de voorwaarden voor
ontvankelijkheid nader regelen in zijn procesreglement, rekening houdend met
wat tijdens de onderhandelingen in het – in hoofdstuk 1
van deze memorie van toelichting genoemde – ad hoc voorbereidende comité
is besproken, te weten,1) dat een klacht ontvankelijk kan worden verklaard zelfs als een soortgelijke
klacht reeds is voorgelegd aan een ander nationaal of internationaal orgaan;2) het feit dat de materie van een klacht reeds onderzocht is in het kader
van de «normale» rapportageprocedure op zichzelf niet een belemmering
betekent voor de ontvankelijkheid van de klacht; het ECSR heeft terzake een
voldoende beoordelingsmarge; en3) dat klachten, gezien hun «collectieve» karakter, alleen
kwesties kunnen betreffen betreffende de niet-naleving van een staat van een
verdragsbepaling in de wetgeving of praktijk; over individuele situaties kan
geen klacht worden ingediend.Een beslissing over deze ontvankelijkheid kan eerst worden genomen nadat
de desbetreffende verdragsstaat in de gelegenheid is geweest zijn standpunt
hieromtrent kenbaar te maken. Zo nodig kan het ECSR aan de klager aanvullende
informatie vragen, indien dit nodig is om tot een oordeel te kunnen komen.
Een verplichting daartoe is niet aanwezig; indien een klacht kennelijk niet
ontvankelijk is, zal deze aanvullende informatie uiteraard niet nodig zijn.Artikel 7Dit artikel bepaalt de procedure voor de behandeling van een klacht nadat
de ontvankelijkheid is vastgesteld. De procedure is gebaseerd op het principe
van hoor en wederhoor. Tevens is voorzien in de mogelijkheid van een hoorzitting.
Volgens het toelichtend rapport kunnen de partijen in een procedure om een
dergelijke hoorzitting verzoeken.Artikel 8De bevindingen van het ECSR worden neergelegd in een rapport, dat aan
het Comité van Ministers van de Raad van Europa wordt gezonden. De
in de procedure betrokken partijen krijgen eveneens een exemplaar van het
rapport alsmede de overige verdragsstaten. Het rapport wordt ook gezonden
aan de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa en openbaar gemaakt;
dit vindt plaats tegelijk met een door het Comité van Ministers –
op basis van het rapport – aan te nemen resolutie (zie artikel 9). Bij
gebreke van een resolutie vindt openbaarmaking plaats uiterlijk vier maanden
na toezending van het rapport aan het Comité van Ministers. Het toelichtend
rapport benadrukt ten aanzien van de openbaarmaking, dat het rapport van het
ECSR in eerste instantie vertrouwelijk is, evenals het geheel van de klachtenprocedure
(zie, mutatis mutandis, artikel 31, tweede lid
van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de
fundamentele vrijheden zoals dit gold tot aan de inwerkingtreding op 1 november
1998 van het Elfde Protocol betreffende herstructurering van het bij dat Verdrag
ingestelde controlemechanisme). Dit vertrouwelijkheidbeginsel is reeds vastgelegd
in het procesreglement van het ECSR. Dit betekent niet, aldus het toelichtend
rapport, een totaal gebrek aan informatieverstrekking; overeenkomstig de procedure
op grond van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, worden wel
openbaar gemaakt het feit dat een bepaalde organisatie een klacht heeft ingediend
tegen een bepaalde verdragsstaat, de gronden voor de klacht en de beslissing
ten aanzien van de ontvankelijkheid.Artikel 9Het Comité van Ministers kan op basis van het rapport van het ECSR
met meerderheid van stemmen besluiten een resolutie aan te nemen. Indien de
conclusie van het ECSR luidt dat de betrokken verdragsstaat het herziene Handvest
niet op bevredigende wijze heeft nageleefd, neemt het Comité van Ministers
een aanbeveling aan, gericht aan deze verdragsstaat. Deze verdragsstaat kan
verzoeken, indien het rapport nieuwe vragen oproept, dat het Regeringscomité
geraadpleegd wordt. Dit houdt in, dat in dat geval het Comité van Ministers
de besluitvorming aanhoudt tot na ontvangst van het advies van het Regeringscomité.Het Comité van Ministers kan de juridische beoordeling door het
ECSR niet herzien, doch baseert zijn besluit (resolutie of aanbeveling) op
sociale en economische beleidsoverwegingen. Besluitvorming vindt plaats met
een tweederde meerderheid van de verdragsstaten; alleen stemgerechtigd zijn
de staten die partij zijn bij het ESH of het herziene Handvest.Ook resoluties en aanbevelingen van het Comité van Ministers op
grond van het Collectieve Klachtenprotocol zijn juridisch niet bindend. Artikel 10Dit artikel bepaalt dat de betrokken verdragsstaat in het kader van de
normale toezichtprocedure (dat wil zeggen in de eerste rapportage volgend
op de aanbeveling, op basis van artikel C van het herziene Handvest in verband
met artikel 21 van het ESH) bericht over de genomen maatregelen ter voldoening
aan de aan hem gerichte aanbeveling.HOOFDSTUK 4. KONINKRIJKSPOSITIEDe regering van de Nederlandse Antillen acht het vooralsnog niet wenselijk
dat het herziene Handvest mede voor haar land zal gelden. Zij heeft aangegeven
grote waarde te hechten aan de inhoud van vele van de bepalingen van het herziene
Handvest, maar kan op dit moment de consequenties van die medegelding onvoldoende
overzien en wenst daarom een grondige studie naar deze consequenties uit te
voeren. Indien vervolgens, op basis van de uitkomsten van deze studie, wordt
besloten tot medegelding voor de Nederlandse Antillen, zullen deze medegelding
en de binding aan de specifieke artikelen van het herziene Handvest ter parlementaire
goedkeuring worden voorgelegd. De regering van de Nederlandse Antillen acht
medegelding van het Collectieve Klachtenprotocol op dit moment evenmin wenselijk.De regering van Aruba acht het eveneens vooralsnog niet wenselijk dat
het herziene Handvest en het Collectieve Klachtenprotocol mede voor haar land
zullen gelden.Bij de bekrachtiging van het herziene Handvest voor Nederland zullen,
op grond van de in hoofdstuk 1 van deze memorie van toelichting genoemde verklaringen
die door deze landen met betrekking tot de binding aan het ESH en het Aanvullend
Protocol zijn afgelegd, de artikelen 1, 5, 6 en 16 van het ESH en artikel
1 van deel II van het Aanvullend Protocol, dus van kracht blijven voor de
Nederlandse Antillen en Aruba.Ondergetekenden achten het vanuit de verantwoordelijkheid van de regering
van Nederland binnen het verband van het Koninkrijk als geheel, mede gelet
op artikel 43 van het Statuut voor het Koninkrijk, in het algemeen onwenselijk
als er bij mensenrechtenverdragen sprake is van differentiatie tussen het
landen van het Koninkrijk. In dat verband kan met instemming worden vastgesteld
dat als regel door de Nederlandse Antillen en Aruba medegelding wordt gevraagd
voor deze categorie van verdragen. Er bestaat in het onderhavige
geval evenwel begrip voor de situatie dat de Nederlandse Antillen en Aruba
medegelding van het herziene Handvest pas in aanmerking wensen te nemen als
de consequenties daarvan nader in beeld zijn.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,A. J. de GeusDe Minister van Buitenlandse Zaken,B. R. BotDe Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,J. W. RemkesDe Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M. J. A. van der HoevenDe Minister van Defensie,H. G. J. Kamp 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29941-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl