Initiatiefwetsvoorstel Koser Kaya en Blok tot wijziging van de Pensioenwet (medezeggenschap pensioengerechtigden in pensioenfondsbesturen); Advies Raad van State en Reactie van de Indieners
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31537, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

27-03-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31537 nr. 4

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31537Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 47 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 537Voorstel van wet van de leden Koşer Kaya en Blok tot wijziging
van de Pensioenwet met betrekking tot de medezeggenschap van pensioengerechtigden
in pensioenfondsbesturennr. 4ADVIES RAAD VAN STATE EN REACTIE VAN DE INDIENERSHieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 2 september
2008 en de reactie van de indieners d.d. 19 maart 2009, aangeboden aan
de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Het advies van de Raad
van State is cursief afgedrukt.Bij brief van de Tweede Ondervoorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
van 21 juli 2008 heeft de Tweede Kamer bij de Raad van State ter overweging
aanhangig gemaakt het voorstel van wet van de leden Koşer Kaya en Blok
tot wijziging van de Pensioenwet met betrekking tot de medezeggenschap van
pensioengerechtigden in pensioenfondsbesturen, met memorie van toelichting.Het voorstel bevat wijzigingen van de Pensioenwet die tot doel hebben
de invloed van pensioengerechtigden op het bestuur van pensioenfondsen te
versterken. In het bestuur van de bedrijfstakpensioenfondsen zal niet meer
verplicht een gelijk aantal vertegenwoordigers van werkgevers- en werknemersverenigingen
zetelen, maar zullen vertegenwoordigers van werknemersverenigingen en pensioengerechtigden
gezamenlijk ten minste evenveel zetels kunnen hebben als de vertegenwoordigers
van de werkgeversverenigingen. Voorts zullen pensioengerechtigden in de besturen
van zowel de bedrijfstakpensioenfondsen als de ondernemingspensioenfondsen
worden vertegenwoordigd wanneer het fondsbestuur hiertoe op eigen initiatief
een besluit neemt of wanneer een meerderheid van de pensioengerechtigden die
zich hierover heeft uitgesproken daar voor is. Tevens zal de verdeling van
zetels tussen vertegenwoordigers van werknemersverenigingen of werknemers
en vertegenwoordigers van pensioengerechtigden in besturen van zowel bedrijfstakpensioenfondsen
als ondernemingspensioenfondsen plaatsvinden evenredig aan de aantallen deelnemers
en pensioengerechtigden binnen het fonds. Daarnaast wordt voorgesteld te bepalen
dat het pensioenfonds gehouden is om mee te werken aan de oprichting en instandhouding
van een vereniging van pensioengerechtigden. Tot slot wordt bepaald dat een
minderheid van ten minste 10% van de leden van een deelnemersraad het
recht krijgt beroep in te stellen bij de ondernemingskamer van het gerechtshof
te Amsterdam tegen een besluit van het pensioenfondsbestuur in aangelegenheden
waarover de deelnemersraad als geheel thans reeds een beroepsrecht heeft.De Raad maakt opmerkingen over de opportuniteit van het voorstel, de procedure
betreffende de keuze voor een vertegenwoordiging van pensioengerechtigden
in het pensioenfondsbestuur, het voorgestelde beroepsrecht van een minderheid
van de deelnemersraad bij de ondernemingskamer en de verplichting
mee te werken aan oprichting van een vereniging van pensioengerechtigden.De initiatiefnemers zijn de Raad van State erkentelijk voor het uitgebrachte
advies ten aanzien van het voorstel van wet tot wijziging van de Pensioenwet
met betrekking tot de medezeggenschap van pensioengerechtigden in pensioenfondsbesturen
(31 537). Het advies geeft hen aanleiding tot de hieronder weergegeven
reactie. Zij menen dat er alle reden is het wetsvoorstel in grote lijnen te
handhaven.1. Het voorstel bezien in relatie tot de aanstaande evaluatiesDe ontwikkeling van de wetgeving op het terrein van participatie van pensioengerechtigden
in het pensioenfonds, houdt nauw verband met de zelfregulering die op dit
terrein plaatsvindt. Dat geldt zowel voor de medezeggenschap als de waarborg
voor goed pensioenfondsbestuur.In 2002 stelde het Tweede Kamerlid Giskes een wet voor om onder meer de
medezeggenschap van pensioengerechtigden in het bestuur wettelijk te regelen.
In de memorie van toelichting bij het voorliggende voorstel van wet van de
leden Koşer Kaya en Blok wordt op diverse plaatsen aansluiting gezocht
bij het advies dat de Raad met betrekking tot het initiatiefvoorstel op 5 augustus
2002 uitbracht. Sindsdien heeft zich met betrekking tot de participatie van
pensioengerechtigden in de pensioenfondsen een aantal ontwikkelingen voorgedaan.
Zo is er in 2003 een nieuw Convenant gesloten en zijn in 2005 de Principes
voor goed pensioenfondsbestuur opgesteld. Beide stukken hebben ertoe geleid
dat in 2006 door de Regering nota’s van wijziging bij de Pensioenwet
zijn ingediend met betrekking tot de medezeggenschap van pensioengerechtigden én
ter waarborging van goed pensioenbestuur.1 De
Raad zal hierna onder a en b met name op die ontwikkelingen ingaan.1. Het voorstel bezien in relatie tot de aanstaande evaluatiesVanzelfsprekend is het oordeel van de Raad van State voor de initiatiefnemers
een belangrijke maatstaf voor hun wetsvoorstel. De Raad constateert terecht
dat in de memorie van toelichting van het huidige voorstel op diverse plaatsen
aansluiting is gezocht bij het advies dat de Raad op 5 augustus 2002
heeft uitgebracht over het initiatiefvoorstel van het Tweede Kamerlid Giskes.
In 2002 stelde mevrouw Giskes een wet voor waarin, naast andere onderwerpen,
eveneens de medezeggenschap van pensioengerechtigden in hun pensioenfondsbestuur
zou worden geregeld. Met een uitgebreide motivering gaf de Raad van State
toen als zijn oordeel dat er voldoende reden bestaat voor een wettelijke verplichting
tot een vertegenwoordiging van de pensioengerechtigden in het bestuur van
hun pensioenfonds (zie hoofdstuk 3 van de huidige Memorie van Toelichting).
Omdat het advies van 5 augustus 2002 ten principale het oordeel van de
Raad van State geeft over de wettelijke positie van de pensioengerechtigden
in de fondsbesturen, vormt dat advies mede de basis van het huidige wetsvoorstel.
Dat geldt zowel voor de strekking, als voor de rechtsgrond en de vormgeving.
In deze reactie zal dit eerste advies uit augustus 2002 verder aangeduid worden
als het basisadvies van de Raad. Het advies van 2 september 2008 is dus
feitelijk het tweede advies over deze materie, dat verder zal worden aangeduid
als het vervolgadvies van de Raad.a. Medezeggenschap en pensioengerechtigdenReeds onder de Pensioen- en spaarfondsenwet konden, indien de statuten
daarin voorzagen, in het bestuur van een bedrijfstakpensioenfonds ook anderen
dan werknemersvertegenwoordigers, zoals gepensioneerden of gewezen deelnemers,
worden opgenomen die dan worden toegerekend aan de werknemersvertegenwoordiging.2 Toen echter uit een evaluatie in 1996 bleek dat van de
destijds bestaande mogelijkheden tot medezeggenschap van gepensioneerden weinig
gebruik werd gemaakt, werd de roep om een dwingende wettelijke regeling luider.
Daarop hebben sociale partners overleg gevoerd met ouderenorganisaties over
de wijze waarop de medezeggenschap van gepensioneerden bij pensioenfondsen
kon worden verbeterd. Dit heeft geleid tot twee opeenvolgende convenanten
waarin door de Stichting van de Arbeid (STAR) en het Coördinatieorgaan
Samenwerkende Ouderenorganisaties (CSO) afspraken zijn gemaakt om te komen
tot een substantiële verbetering van de medezeggenschap van gepensioneerden
bij de uitvoering van hun pensioenregeling1. Ter ondersteuning van deze convenanten werden verschillende malen
wettelijke voorschriften aangepast.Naar aanleiding van een tussenevaluatie van het tweede medezeggenschapsconvenant
is in artikel 109 Pensioenwet voor de bedrijfstakpensioenfondsen de verplichting
opgenomen om een deelnemersraad in te stellen, waarin deelnemers en pensioengerechtigden
op basis van onderlinge getalsverhouding vertegenwoordigd zijn. Voor ondernemingspensioenfondsen
geldt op grond van artikel 100, eerste lid, een keuzerecht: of een vertegenwoordiging
van de pensioengerechtigden in het pensioenfondsbestuur of het instellen van
een deelnemersraad.2 De deelnemersraad heeft een
adviesrecht, met daarbij een beroepsmogelijkheid op de ondernemingskamer.3 De effectiviteit van de medezeggenschapsregeling zoals
die thans in de convenantsafspraken en wettelijke voorschriften is vastgelegd,
wordt in 2008 geëvalueerd om te bekijken of nadere maatregelen noodzakelijk
zijn.a. In het vervolgadvies wijst de Raad van State er op dat zich met
betrekking tot de participatie van pensioengerechtigden in de pensioenfondsen
na 2002 een aantal ontwikkelingen hebben voorgedaan. Het gaat de Raad hierbij
speciaal om het tweede medezeggenschapsconvenant dat in 2003 is gesloten tussen
STAR en CSO en om het opstellen in 2005 van de Principes voor goed pensioenfondsbestuur.
De strekking van het tweede convenant is in de Pensioenwet opgenomen. Voorts
zijn de Principes voor goed pensioenfondsbestuur wettelijk verankerd in de
Pensioenwet, de Wet verplichte beroepspensioenregeling en het Besluit uitvoering
Pensioenwet. De Raad wijst vervolgens nog op de evaluaties in 2008 van zowel
het tweede medezeggenschapsconvenant als van de implementatie van de principes
voor pensioenfondsbestuur. Hierbij zal ook de samenhang aan de orde komen
tussen beide onderwerpen, alsmede de samenloop van de deelnemersraad met het
nieuwe verantwoordingsorgaan, waarin ook pensioengerechtigden zijn vertegenwoordigd.
De Raad meent dat de informatie uit de desbetreffende evaluaties moet worden
meegewogen bij de belangenafweging die door de Staten-Generaal en de regering
moet worden gemaakt voordat eventueel tot nadere regulering kan worden besloten.
De Raad adviseert daarom de evaluatie van het tweede medezeggenschapsconvenant
en van de principes van goed pensioenfondsbestuur in 2008 alsook de standpunten
van alle betrokken partijen daarop af te wachten.De indieners waren in eerste instantie bereid om dit advies op te volgen.
De evaluaties zouden in het najaar van 2008 verschijnen. Momenteel zijn ze
er nog steeds niet. Door de kredietcrisis is evenwel een snelle parlementaire
behandeling van het wetsvoorstel uiterst urgent geworden. In de komende periode
worden bij vrijwel alle pensioenfondsen ingrijpende herstelplannen opgesteld
waarbij langdurige bevriezing van de opgebouwde pensioenaanspraken en ingegane
pensioenuitkeringen en zelfs afstempeling van pensioenaanspraken aan de orde
kan komen. De gepensioneerden lopen daarbij evenals de werknemers grote risico’s.
Het is daarom wenselijk dat de wetgever garandeert dat hun vertegenwoordigers,
hoe ook georganiseerd, volwaardig kunnen deelnemen in de besturen van hun
pensioenfondsen. Voor deze fondsen geldt meer dan ooit tevoren: «alle
hens aan dek». Dat wil zeggen dat bij het besturen van de fondsen ook
de denkkracht van alle gepensioneerdenorganisaties gemobiliseerd moet worden.
Bovendien moet een einde gemaakt worden aan de situatie waarin en groot deel
van de gepensioneerden zich niet vertegenwoordigd voelen. Dit zal tevens het
vertrouwen van hen in de fondsbesturen versterken. De indieners zullen daarom
de Tweede Kamer verzoeken de verdere behandeling van het wetsvoorstel zo snel
mogelijk ter hand te nemen. Direct na de publicatie van de evaluaties zullen
de initiatiefnemers hun commentaar geven op de voor hun voorstel relevante
onderdelen.b. Waarborg voor goed pensioenfondsbestuur en pensioengerechtigdenDaarnaast verdient de zelfregulering inzake pension fund governance de
aandacht. Vanaf 2003 zijn initiatieven gestart om het bestuur van pensioenfondsen
in overeenstemming te brengen met eisen van good governance. Het gaat hier
om eisen inzake zorgvuldig bestuur, intern toezicht, verantwoording, deskundigheid,
openheid en communicatie. Op verzoek van de minister heeft de STAR in overleg
met de pensioenfondsenkoepels, het Verbond van Verzekeraars en het CSO een
gezamenlijke set van principes voor goed pensioenfondsbestuur
vastgesteld.1 In deze principes is onder meer
geregeld dat een verantwoordingsorgaan wordt ingesteld, waarin de pensioengerechtigden
zijn vertegenwoordigd.Bij nota van wijziging is vervolgens artikel 33 in de Pensioenwet opgenomen.
Daarin is geregeld dat een pensioenuitvoerder de organisatie zo inricht dat
een goed bestuur is gewaarborgd, waardoor in ieder geval verantwoording wordt
afgelegd aan de aanspraak- en pensioengerechtigden en de werkgever; waarvoor
bij pensioenfondsen een verantwoordingsorgaan is ingesteld; en er intern toezicht
is.2 Vervolgens zijn de Principes voor goed pensioenfondsbestuur
van 16 december 2005 wettelijk verankerd in artikel 11 van het Besluit
uitvoering Pensioenwet en Wet verplichte beroepspensioenregeling. In artikel
219 van de Pensioenwet is bovendien geregeld dat het verantwoordingsorgaan
onder bepaalde voorwaarden een verzoek in het kader van het recht van enquête,
bedoeld in afdeling 2 van titel 8 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek, kan
indienen bij de ondernemingskamer van het gerechtshof te Amsterdam. Het trekt
de aandacht van de Raad dat aan de ontwikkelingen van goed pensioenfondsbestuur
als hiervoor beschreven, waaronder de participatie van pensioengerechtigden
in het verantwoordingsorgaan, in de toelichting op het initiatiefvoorstel
geen aandacht is besteed.In 2008 zullen evaluaties plaatsvinden van zowel het tweede convenant
medezeggenschap gepensioneerden als de implementatie van de principes voor
goed pensioenfondsbestuur. Ook de samenhang tussen beide onderwerpen zal nadrukkelijk
aan de orde komen, met name vanwege de samenloop van de deelnemersraad met
het verantwoordingsorgaan.3 De initiatiefnemers
menen evenwel dat door het aflopen van het tweede medezeggenschapsconvenant
de fase van zelfregulering in feite beëindigd is en dat het wenselijk
is dat de wetgever thans een eigen afweging maakt. Van de mogelijke gevolgen
van de samenloop van de deelnemersraad en het verantwoordingsorgaan zoals
hiervoor is weergegeven, wordt daarbij geabstraheerd. Gelet op het bovenstaande
is de Raad echter van oordeel dat de resultaten van de evaluaties in 2008
en de standpunten van betrokken partijen hierover moeten worden afgewacht,
alvorens de wetgever eventueel tot nadere regulering overgaat.4 Op het terrein van medezeggenschap van gepensioneerden in pensioenfondsen
is door de wetgever de afgelopen jaren steeds aangesloten bij de zelfregulering
van de STAR en het CSO. De initiatiefnemers achten de strekking van het tweede
medezeggenschapsconvenant die ook in de Pensioenwet is opgenomen, ontoereikend.
Vooralsnog is echter niet gebleken dat betrokken partijen de huidige situatie
bij voorbaat als eindstadium zien.5 De initiatiefnemers
geven voorts aan dat hun tot wet verheven voorstel na de evaluatie in werking
kan treden. De Raad meent daarentegen dat de informatie uit de desbetreffende
evaluaties moet worden meegenomen bij de belangenafweging die door de Staten-Generaal
en de regering in de wetgevingsprocedure moet worden gemaakt. Het thans voorgelegde
voorstel is beperkt tot de medezeggenschap van de gepensioneerden en tot stand
is gekomen zonder dat de resultaten van de evaluatie van medezeggenschap van
de gepensioneerden zijn afgewacht.De Raad adviseert daarom de evaluatie van het tweede medezeggenschapsconvenant
en van de principes van goed pensioenfondsbestuur in 2008 alsook de standpunten
van alle betrokken partijen daarop af te wachten.Onverlet het bovenstaande maakt de Raad de volgende opmerkingen over de
inhoud van de voorgestelde regeling.b. De Raad merkt in dit deel van het vervolgadvies nog op dat het
voorgelegde voorstel is beperkt tot de medezeggenschap van de pensioengerechtigden
en tot stand is gekomen zonder de resultaten van de evaluatie van het medezeggenschapsconvenant
af te wachten. Voorts trekt het de aandacht van de Raad dat aan de ontwikkelingen
van goed pensioenfondsbestuur, waaronder de participatie van pensioengerechtigden
in het verantwoordingsorgaan, in de toelichting op het initiatiefvoorstel
geen aandacht is besteed. Van de mogelijke gevolgen van de samenloop van de
deelnemersraad en het verantwoordingsorgaan wordt daarbij geabstraheerd.Deze waarnemingen van de Raad kloppen. De indieners menen hiervoor goede
gronden te hebben. Het tweede medezeggenschapsconvenant is (omdat het onvoldoende werd nageleefd) in de Pensioenwet opgenomen. Met name de
tweede indiener heeft er in december 2007 reeds tijdens de behandeling van
de zogenaamde Veegwet in de Tweede Kamer op gewezen dat hierdoor in feite
de fase van zelfregulering is beëindigd en dat hierdoor de wetgever verantwoordelijk
is geworden. Daardoor is volgens de indieners het moment gekomen dat de wetgever
een eigen onafhankelijke afweging moet maken voor de op dit gebied vereiste
wetgeving. Hierbij behoren onder meer de volgende aspecten zwaar te wegen:• De rechten op medebestuur van hun pensioenfondsen voor de werknemers
en de werkgevers zijn ook niet door zelfregulering ontstaan. Deze rechten
zijn door de wetgever op grond van een eigen afweging in de pensioenwetgeving
opgenomen. Het is dus logisch dat de wetgever thans eveneens voor de derde
groep, de pensioengerechtigden, zelf een soortgelijke afweging maakt. Dit
sluit nauw aan bij het hierboven genoemde oordeel van de Raad van State uit
het basisadvies dat er voldoende reden bestaat voor een wettelijke verplichting
tot de vertegenwoordiging van de pensioengerechtigden in het bestuur van hun
pensioenfonds.• Bij de toekenning van het recht op medebestuur gaat het om een
belangrijk democratisch recht waarbij in principe alle groepen pensioenverzekerden
gelijk behandeld behoren te worden. Dat betekent dat de pensioengerechtigden
ook een recht op vertegenwoordiging in de besturen toekomt evenals de werknemers
(gelijkheid voor de wet). Hierbij moet er tevens voor gezorgd worden dat er
geen rechtsongelijkheid tussen verschillende soorten pensioenfondsen blijft
bestaan. Dit vraagt een eigen nadere toetsing door de wetgever.De initiatiefnemers hebben geconstateerd dat door de opname van de strekking
van het tweede convenant in de Pensioenwet de pensioengerechtigden van een
groot deel van de ondernemingspensioenfondsen een mogelijkheid kregen om te
kiezen voor vertegenwoordiging in het fondsbestuur. Voor de pensioengerechtigden
van de bedrijfstakpensioenfondsen (ongeveer 70% van het totale aantal
pensioengerechtigden in ons land) kent de Pensioenwet een dergelijke mogelijkheid
echter niet. Hierbij komt dat het keuzerecht voor de pensioengerechtigden
bij ondernemingspensioenfondsen aan voorwaarden is gebonden waardoor het recht
op vertegenwoordiging in het fondsbestuur niet altijd kan worden gerealiseerd.
Deze feiten kunnen door de evaluatie van het tweede convenant niet worden
veranderd. Wetgeving is dus naar de mening van de indieners in ieder geval
vereist. Bovendien speelt dit onderwerp, zoals uit de bijlage bij de Memorie
van Toelichting blijkt, al zo lang.Bij de door de STAR in december 2005 samengestelde Principes voor goed
pensioenfondsbestuur gaat het naar de mening van de indieners in feite om
een nieuwe opzet van de organisatie van pensioenfondsen. Het betreft voornamelijk
de manier waarop de begrippen intern toezicht en verantwoording binnen de
pensioenfondsen vorm gegeven kunnen worden. Het gaat daarbij speciaal om de
functie, de bevoegdheden en de samenstelling van het toezichthoudend orgaan
alsmede van een verantwoordingsorgaan. Hierbij zijn de huidige wetgeving voor
deelnemersraden en het medezeggenschapsconvenant als middelen voor de medezeggenschap
van pensioengerechtigden als onveranderlijke gegevens aanvaard. Met betrekking
tot de bestuurssamenstelling is in de Principes voor goed pensioenfondsbestuur
uitgegaan van de bestaande wetgeving. Deze samenstelling wordt niet ter discussie
gesteld. Het aspect van de medezeggenschap is in de vastgestelde Principes
nog niet opgenomen. Dit vormt de verklaring waarom de ontwikkelingen met betrekking
tot «een goed pensioenfondsbestuur» nog niet in de toelichting
van het wetsvoorstel zijn vermeld.Tussen STAR en CSO is afgesproken dat na de evaluaties van de Principes
en het convenant in 2008 zal worden bezien hoe in de toekomst de medezeggenschapsfunctie
als een essentieel onderdeel van goed pensioenfondsbestuur in de Principes
kan worden geïncorporeerd. Dat de initiatiefnemers met de indiening van
het wetsvoorstel hierop niet hebben gewacht is een gevolg van hun opvatting
dat de pensioengerechtigden, als volwaardige verzekerden, allereerst een wettelijk
recht behoren te verkrijgen op deelname aan het pensioenfondsbestuur, het
centrum van de besluitvorming. Dat recht moet bestaan, onafhankelijk
van de wijze waarop intern toezicht, verantwoording en medezeggenschap verder
binnen de fondsen worden vormgegeven. Onafhankelijk dus ook van de wijze waarop
deelnemersraad en verantwoordingsorgaan zich zullen ontwikkelen. Anders gezegd:
de indieners vinden dat de Principes voor goed pensioenfondsbestuur, inclusief
de integratie van het medezeggenschapsaspect, zich in de komende jaren moeten
ontwikkelen binnen een kader waarin de pensioengerechtigden evenals de werknemers
en de werkgevers een wettelijke aanspraak kunnen maken op bestuursdeelname.
In deze opvatting weten de indieners zich gesteund door het basisadvies van
de Raad van State. Zij wijzen er dan ook op dat de Raad in het vervolgadvies
geen opmerkingen heeft over de aangegeven rechtsgrond voor de toekenning van
een recht op medebestuur aan de pensioengerechtigden (hoofdstuk 3 van de toelichting
op het wetsvoorstel).2. De procedure betreffende de keuze voor een vertegenwoordiging
van pensioengerechtigden in het pensioenfondsbestuur Het voorgestelde artikel 100, eerste lid, bepaalt dat in het bestuur van
een pensioenfonds de pensioengerechtigden vertegenwoordigd zijn wanneer: a.
het bestuur hiertoe op eigen initiatief besluit; of b. een meerderheid van
de responderende pensioengerechtigden hiervoor kiest bij een schriftelijke
raadpleging waarbij ten minste 10% van het aantal pensioengerechtigden
zijn voorkeur kenbaar heeft gemaakt. Artikel 100, derde lid bepaalt dat het
pensioenfonds eens in de vijf jaar de desbetreffende raadpleging herhaalt
indien dit wordt verzocht door ten minste 5% van de pensioengerechtigden.
Op grond van het voorgestelde artikel 110, eerste lid, wordt ook een ondernemingspensioenfonds
verplicht om een deelnemersraad in te stellen.De Raad merkt in dit verband het volgende op.2. De procedure betreffende de keuze voor een vertegenwoordiging
van pensioengerechtigden in het pensioenfondsbestuurIn de aanhef van onderdeel 2 van het vervolgadvies stelt de Raad van State
onder meer: «Op grond van het voorgestelde artikel 110, eerste lid,
wordt ook een ondernemingspensioenfonds verplicht om een deelnemersraad in
te stellen.» Deze passage wekt de indruk dat volgens het initiatiefvoorstel
wordt voorgeschreven dat alle ondernemingspensioenfondsen een deelnemersraad
moeten oprichten. Dit is onjuist. Het voorgestelde eerste lid van artikel
110 heeft dezelfde strekking als het huidige eerste lid van dat artikel in
de Pensioenwet. In dit lid vervalt alleen het huidige onderdeel c omdat hierin
een verwijzing voorkomt die niet meer van toepassing is. De rest van de tekst
van dit lid blijft ten opzichte van de Pensioenwet ongewijzigd: er kan een
deelnemersraad worden opgericht wanneer daartoe het initiatief wordt genomen
door het fondsbestuur of door 5% van de deelnemers, gewezen deelnemers
en pensioengerechtigden.a. Het eerder genoemde convenant gaat er van uit dat maatwerk een
belangrijke rol speelt bij medezeggenschap, ook dat aspect maakt onderdeel
uit van de evaluatie. De nu voorgestelde maatregel is echter generiek, en
omvat het ondernemingspensioenfonds en het bedrijfstakpensioenfonds. Daarmee
lijkt er van maatwerk nauwelijks meer sprake te zijn. Dit is met name van
belang voor de ondernemingspensioenfondsen, die tot op heden een specifiek
karakter hebben.Uit de toelichting blijkt niet waarom maatwerk voor ondernemingspensioenfondsen
niet wenselijk wordt geacht. De initiatiefnemers hebben bezwaar tegen de huidige
regeling, omdat pensioengerechtigden van die ondernemingspensioenfondsen niet
geheel vrij kunnen kiezen voor bestuursdeelname daar zij bij een dergelijke
keuze hun aanspraken op een deelnemersraad verliezen. In de toelichting wordt
echter geen aandacht besteed aan de vraag of het voor ondernemingspensioenfondsen
wel wenselijk is dat pensioengerechtigden zowel in het bestuur als in een
deelnemersraad vertegenwoordigd kunnen zijn, noch aan de vraag of een combinatie
van deze vormen van medezeggenschap van pensioengerechtigden, tezamen met
deelname in het verantwoordingsorgaan, niet aan goed pensioenbestuur in de
weg kan staan.De Raad adviseert de toelichting aan te vullen.a. De Raad van State memoreert in dit deel van het vervolgadvies
dat het convenant uitgaat van maatwerk bij de medezeggenschap. Dit wordt met
name van belang geacht voor de ondernemingspensioenfondsen. De voorgestelde
maatregel is echter generiek en omvat het ondernemingspensioenfonds en het
bedrijfstakpensioenfonds. Daarmee lijkt er van maatwerk nauwelijks meer sprake
te zijn. In de toelichting wordt geen aandacht besteed aan de vraag of het
voor ondernemingspensioenfondsen wel wenselijk is dat pensioengerechtigden
zowel in het bestuur als in een deelnemersraad vertegenwoordigd kunnen zijn,
noch aan de vraag of een combinatie van deze vormen van medezeggenschap van
pensioengerechtigden, tezamen met deelname in het verantwoordingsorgaan, niet
aan goed pensioenbestuur in de weg kan staan. De Raad adviseert de toelichting
aan te vullen.De initiatiefnemers geven hierop de volgende reactie. Zoals in de rechtsgrond
voor het wetsvoorstel (hoofdstuk 2, toelichting) is aangegeven kunnen de pensioengerechtigden
aanspraak maken op een recht op medebestuur van hun pensioenfonds: zij hebben
een groot financieel belang bij het bestuursbeleid; het pensioenfonds beheert
ook uitgesteld loon van de pensioengerechtigden; evenals de deelnemers zijn
zij volwaardig pensioenverzekerden waardoor zij het recht behoren te verkrijgen
op medebestuur van hun pensioenfonds (gelijkheid voor de wet); en door formele
vertegenwoordiging van hen in het fondsbestuur ontstaat een voor de pensioenverzekerden
werkelijk representatief bestuur. Het recht op medebestuur dient in beginsel
op een gelijke wijze te gelden voor alle gepensioneerden van de bedrijfstak-
en ondernemingspensioenfondsen. Generieke maatregelen zijn hiervoor het meest
efficiënt. Zo zijn de rechten voor bestuursdeelname van de werkgevers
en werknemers ook niet via maatwerk per fonds geregeld, maar zijn deze generiek
geregeld in de Pensioenwet. Binnen dit kader laat het wetsvoorstel evenwel
nog steeds ruimte voor maatwerk bij de uitwerking. Zo wordt voorgesteld bij
de pariteitsbepalingen van de besturen van de bedrijfstakfondsen, evenals
bij die van ondernemingspensioenfondsen thans, een vorm van regelend recht
in te voeren (artikel 99). Hierdoor kan afgeweken worden van de exacte pariteit
en kan per pensioenfonds rekening worden gehouden met de inzichten van de
betrokken partijen en het specifieke karakter en de risicoverdeling van de
pensioenregeling. Iets dergelijks kan eveneens plaatsvinden door de voorgestelde
invoering van regelend recht ten aanzien van de verdeelsleutel van de bestuurszetels
tussen de deelnemers en de pensioengerechtigden (artikel 101). Daardoor is
het bijvoorbeeld mogelijk het criterium van de onderlinge getalsverhoudingen
te vervangen door de toe te rekenen vermogens of door een verdeling met gelijke
aantallen. Artikel 101 biedt tevens, anders dan de Pensioenwet, de keuze uit
benoeming van bestuursleden via verkiezingen of via voordrachten van de belangenorganisaties.Staat drievoudige medezeggenschap van pensioengerechtigden in bestuur,
deelnemersraad en verantwoordingsorgaan een goed bestuur in de weg? Volgens
de opvatting van de indieners niet. Naar hun mening is het terecht dat de
pensioengerechtigden gelijkwaardig aan de werknemers vertegenwoordigd zijn,
zowel in het fondsbestuur, als in de deelnemersraad en het verantwoordingsorgaan.
Als volwaardige pensioenverzekerden en direct belanghebbenden hebben zij daar
recht op. Het draagt tevens bij aan de representativiteit van deze fondsorganen
en daarmee aan een goede bestuurskwaliteit. Er wordt wel eens verondersteld
dat de vertegenwoordigers van pensioengerechtigden in het algemeen meer op
hun eigen deelbelang zouden kunnen gaan letten dan de vertegenwoordigers van
de werknemers en werkgevers, die zouden opkomen voor een soort algemeen belang
van het pensioenfonds. Voor deze zienswijze bestaat geen goede grond. Niet
valt in te zien dat de vertegenwoordigers van de pensioengerechtigden in het
algemeen meer aan hun eigenbelang zouden denken dan de vertegenwoordigers
van de werknemers en werkgevers. Het gevaar bestaat even goed dat de vertegenwoordigers
van de werknemers en werkgevers hun deelbelang laten prevaleren bijvoorbeeld
als gevolg van bij de CAO gemaakte afspraken. In het basisadvies van de Raad
van State wordt objectief zeer genuanceerd de verhouding tussen de deelbelangen
van werkgevers, werknemers en pensioengerechtigden beschreven (zie hoofdstuk
3 van de toelichting van het huidige wetsvoorstel). Het vormt naar de mening
van de indieners juist een aansporing om de pensioengerechtigden
volwaardig in de genoemde fondsorganen op te nemen. Daardoor wordt het draagvlak
van het fonds zelfs vergroot. De vertegenwoordigers van de pensioengerechtigden
zijn overigens net als die van de werknemers en werkgevers gebonden aan de
wettelijk plicht van evenwichtige belangenbehartiging uit artikel 105, lid
2. Wanneer vertegenwoordigers van de pensioengerechtigden worden opgenomen
in bestuur, deelnemersraad en verantwoordingsorgaan is dat niets ongewoons.
Iets dergelijks komt ook voor bij de werknemersvertegenwoordigers. En niemand
vraagt of dat wel gewenst is en of dat een goed bestuur in de weg zou staan.
Door pensioengerechtigden op te nemen in de drie genoemde fondsorganen worden
ook de mogelijkheden vergroot om personen met voldoende pensioendeskundigheid
aan te trekken omdat die dan mede betrokken kunnen worden uit de kring van
de organisaties van pensioengerechtigden.b. Het instellen van een vertegenwoordiging indien 5% van
de belanghebbenden daartoe de wens kenbaar maakt, geldt thans alleen voor
het verzoek tot oprichting van een deelnemersraad bij een ondernemingpensioenfonds,
genoemd in artikel 110, eerste lid en onder b, van de Pensioenwet. Dit verzoek
moet worden gedaan door ten minste 5% van de deelnemers, gewezen deelnemers
en pensioengerechtigden. Deze 5% is dus anders samengesteld en vormt
een grotere groep dan die van de 5% pensioengerechtigden als bedoeld
in het voorgestelde artikel 100, eerste lid. Een voorstel tot instelling van
een deelnemersraad die adviesrechten uitoefent, heeft minder vergaande gevolgen
heeft voor de bestuursstructuur van het pensioenfonds dan een voorstel tot
vertegenwoordiging van gepensioneerden in het bestuur. Om vertegenwoordiging
in het bestuur af te dwingen, is naar het oordeel van de Raad dan ook een
breder draagvlak geboden. Als pensioengerechtigden er groot belang aan hechten
dat ook zij in het bestuur van het pensioenfonds vertegenwoordigd zijn, zoals
uit de toelichting bij het voorstel moet worden afgeleid, valt niet in te
zien waarom de regeling zoals deze nu in artikel 100, derde lid, voor de ondernemingspensioenfondsen
geldt, niet voor alle pensioenfondsen zou kunnen gelden.1 Alle pensioengerechtigden van een pensioenfonds zijn bekend –
zij krijgen immers een pensioenuitkering – en evenals op grond van het
huidige artikel 100, tweede lid, kunnen de fondsen de pensioengerechtigden
schriftelijk raadplegen. Uit de reactie op die raadpleging zal blijken of
een meerderheid van de pensioengerechtigden belang hecht aan vertegenwoordiging
in het bestuur. De Raad adviseert het voorstel aan te passen.b. Volgens het wetsvoorstel (artikel 100, eerste lid) geldt een minimum
respons van 10% voor de schriftelijke raadpleging over de vertegenwoordiging
van de pensioengerechtigden in het bestuur. Voor een recht op vertegenwoordiging
is een meerderheid daarvan (dus meer dan 5%) vereist. In het vervolgadvies
merkt de Raad van State hierover op dat het instellen van een vertegenwoordiging
indien 5% van de belanghebbenden daartoe een wens kenbaar maakt, thans
alleen geldt voor het verzoek tot oprichting van een deelnemersraad bij een
ondernemingspensioenfonds (artikel 110, eerste lid, PW). Een voorstel tot
instelling van een deelnemersraad die adviesrechten uitoefent, heeft minder
vergaande gevolgen voor de bestuursstructuur van het pensioenfonds dan een
voorstel tot vertegenwoordiging van pensioengerechtigden in het bestuur. Om
vertegenwoordiging in het bestuur af te dwingen, is naar het oordeel van de
Raad een breder draagvlak geboden. De Raad merkt op niet in te zien waarom
een regeling zoals deze nu in het huidige derde lid van artikel 100 van de
Pensioenwet geldt, niet voor alle pensioenfondsen zou kunnen gelden. De Raad
adviseert dit voorstel aan te passen.De indieners merken hierover op dat in het huidige derde lid van artikel
100 PW voor de raadpleging bij ondernemingspensioenfondsen een minimum respons
geldt van 50%. Dit percentage is in de praktijk zwaar en voor het verkrijgen
van een representatief beeld van de mening van de pensioengerechtigden onnodig
hoog. Essentieel is de meerderheid van de antwoorden. In de praktijk komt
het overigens meer voor dat een recht op participatie bestaat voor een groep
met een aantoonbare aanhang van minder dan 10%. Vele vakbonden nemen
deel aan het cao-overleg terwijl zij een lagere organisatiegraad hebben dan
10%. Op grond van dit derde lid van artikel 100 bezit het fondsbestuur
bovendien de bevoegdheid om van de wens van de meerderheid van de respondenten
af te wijken wegens «zwaarwegende redenen». Deze bevoegdheid
past niet meer bij dit wetsvoorstel omdat de pensioengerechtigden een wettelijk
recht verkrijgen op vertegenwoordiging in het fondsbestuur. Daartoe bestaan
zwaarwegende redenen die in de rechtsgrond voor het voorstel (zie hoofdstuk
2 van de memorie van toelichting) zijn aangegeven. Er mogen dan geen andere
redenen zijn om af te wijken van de door de meerderheid van de pensioengerechtigden
gemaakte keuze. Een fondsbestuur heeft ook niet de bevoegdheid om af te wijken
bij de wettelijke rechten van de werkgevers of werknemers op bestuursdeelname.3. Het beroepsrechtHet voorgestelde artikel 218 bepaalt dat een gedeelte van de deelnemersraad
dat ten minste 10% van de leden omvat bij de ondernemingskamer van
het gerechtshof te Amsterdam beroep kan instellen tegen een besluit betreffende
een aangelegenheid als bedoeld in artikel 111, tweede lid, indien a. de deelnemersraad
met betrekking tot dat besluit niet voorafgaand in de gelegenheid is gesteld
advies uit te brengen; b. dat besluit niet in overeenstemming is met het advies
van de deelnemersraad; c. feiten en omstandigheden bekend zijn geworden die,
waren zij aan de deelnemersraad bekend geweest ten tijde van het uitbrengen
van zijn advies, aanleiding zouden kunnen zijn geweest om dat advies niet
uit te brengen zoals het is uitgebracht; of d. dat besluit niet in overeenstemming
is met het eerder uitgebrachte advies van deze minderheid. In artikel 217
is thans het beroepsrecht van de deelnemersraad geregeld.De Raad is van oordeel dat, bijzondere beslissingen daargelaten1, een dergelijk beroepsrecht in principe aan de deelnemersraad
zelf toekomt en niet aan een minderheid van deze raad, laat staan een minderheid
van slechts 10%. Het is immers de deelnemersraad als geheel die het
adviesrecht in kwestie uitoefent, en niet een bepaalde minderheid daaruit,
zoals artikel 218, eerste lid, onder d, en de toelichting daarop ten onrechte
suggereren.De effectiviteit van de besluitvorming van het bestuur van het pensioenfonds
is in bijzonder mate in het geding, indien door een minderheid van tenminste
10% van de deelnemersraad2, beroep kan
worden ingesteld tegen een besluit van een bestuur waarin deze minderheid
mogelijk zelf ook is vertegenwoordigd. Hetzelfde geldt voor de besluitvorming
in de deelnemersraad, indien beroep kan worden ingesteld tegen een besluit
van het bestuur, waaromtrent de deelnemersraad heeft besloten daartegen geen
beroep aan te tekenen of waarover de deelnemersraad zelfs positief heeft geadviseerd.
Dit onderdeel van het voorstel contrasteert met die bepalingen van het voorstel
die juist ten doel hebben verschillende geledingen gezamenlijk voor de uitvoering
van de pensioenregelingen verantwoordelijk te maken. Dreigende beroepsprocedures
kunnen geledingen van deelnemers, gewezen deelnemers en gepensioneerden van
elkaar verwijderen. Ook kan de verhouding binnen het pensioenbestuur met de
werkgevers verstoord raken.De Raad adviseert het voorstel aan te passen.3. Het beroepsrechtDe indieners hebben kennis genomen van het vervolgadvies van de Raad van
State met betrekking tot dit onderdeel. Zij betreuren dat de Raad niet is
ingegaan op de argumenten van de indieners, met name op hun argument dat bescherming
van rechten van minderheden een essentieel onderdeel is van onze samenleving
en dat die bescherming alleen kan lopen via een onafhankelijke (rechterlijke)
instantie. Verder kunnen zij zich niet aan de indruk onttrekken dat het advies
van de Raad van State vooral een theoretische beschouwing is die ver af staat
van de dagelijkse praktijk.In zijn vervolgadvies geeft de Raad van State als oordeel dat een beroepsrecht
in principe aan de deelnemersraad zelf toekomt en niet aan een minderheid
van deze raad, laat staan een minderheid van slechts 10%. Volgens de
Raad zou namelijk de deelnemersraad als geheel het adviesrecht in kwestie
uitoefen en niet een bepaalde minderheid daaruit. De indieners zijn van mening
dat de Raad van State daarbij aan een aantal punten voorbij gaat. Allereerst
geeft artikel 113 Pensioenwet aan dat een minderheid uit de deelnemersraad
wel degelijk een advies kan uitbrengen. Bovendien heeft ook in de huidige
wet, zoals de Raad zelf aangeeft, een minderheid (i.c. een geleding) de mogelijkheid
in beroep te gaan tegen een besluit van het bestuur (artikel 218). Verder
gold tot 1 januari 2007 de Pensioen- en Spaarfondsenwet. Artikel 6d van
die wet bepaalde dat de deelnemersraad of een gedeelte van ten
minste 10% van de leden van de deelnemersraad een klacht kon indienen
bij de Pensioen-& Verzekeringskamer op grond van het oordeel dat het bevoegde
orgaan van het fonds bij een aangelegenheid als bedoeld in artikel 6b, eerste
lid, de belangen van belanghebbenden niet op evenwichtige wijze behartigt.
De PSW ging er dus van uit dat er een vorm van beroep dient te zijn voor minderheden
uit de deelnemersraad betreffende besluiten van het bestuur die de inhoud
en de uitvoering van de pensioenregeling bepalen. Dit klachtrecht is met de
inwerkingtreding van de Pensioenwet vervallen, waardoor de beroepsmogelijkheid
met betrekking tot het beleid en de besluiten van het fondsbestuur voor minderheden
niet meer bestaat. De indieners achten dit onjuist en in strijd met de alom
erkende noodzaak van de bescherming van rechten van minderheden. Uit het voorgaande
blijkt dat de wetgever erkent en erkende dat de meningen en de belangen van
verschillende groepen in een deelnemersraad sterk uiteen kunnen lopen, dat
minderheden een van de meerderheid afwijkend advies kunnen uitbrengen en dat
er in bepaalde gevallen een beroepsmogelijkheid voor die minderheid dient
te zijn. Zoals gezegd is de mogelijkheid van beroep tegen bestuursbesluiten,
middels het klachtrecht, voor minderheden van de deelnemersraad vervallen.
Het overgebleven beroepsrecht voor een minderheid conform artikel 218 is beperkt
tot alleen overdracht van verplichtingen van het Fonds en liquidatie. Er is
geen mogelijkheid meer van toetsing op evenwichtigheid van bestuursbesluiten
door een onafhankelijke instantie. Dit wetsvoorstel beoogt die tekortkoming
te herstellen.Nogmaals willen de indieners hier aangeven waarom het beroepsrecht voor
minderheden een noodzaak is om zeker te kunnen stellen dat bestuursbesluiten
evenwichtig zijn. Uitgangspunt hierbij is dat in het arbeidsvoorwaardenoverleg
afspraken worden gemaakt tussen werknemers(organisaties) en werkgevers(organisaties).
De pensioengerechtigden zijn daar niet bij betrokken. Veel afspraken over
arbeidsvoorwaarden hebben direct of indirect effect op pensioenen. Omdat een
pensioenfonds een onafhankelijke rechtspersoon is moet het bestuur van het
fonds de resultaten van het arbeidsvoorwaardenoverleg beoordelen en daarover
een besluit nemen. Werkgevers en werknemers hechten er groot belang aan dat
de gemaakte afspraken over de arbeidsvoorwaarden ook daadwerkelijk worden
uitgevoerd. Daarom hebben de werkgevers en de werknemers in het fondsbestuur
hetzelfde belang: goedkeuring van in het arbeidsvoorwaardenoverleg gemaakte
afspraken. Pensioengerechtigden in het fondsbestuur vormen altijd een minderheid
en kunnen dus goedkeuring door het bestuur van de pensioenaspecten van de
arbeidsvoorwaardelijke afspraken niet tegenhouden, ook niet als die (in hun
ogen) onevenwichtig zouden zijn. Ook hebben zij geen beroepsmogelijkheid.
Als daarna het bestuursbesluit voor advies in de deelnemersraad wordt besproken
ontstaat een soortgelijke situatie. Ook de actieven in de deelnemersraad wensen
dat de afgesloten arbeidsovereenkomst wordt uitgevoerd. Ook in de deelnemersraad
zullen over het algemeen de actieven in de meerderheid zijn en zal dus de
deelnemersraad een positief advies uitbrengen. Een beroepsprocedure als omschreven
in het voorgestelde artikel 218 is de enige mogelijkheid voor een minderheid
om een bestuursbesluit op evenwichtigheid te laten toetsen. Veelal betreft
zo’n minderheid de pensioengerechtigden, het zou echter ook een andere
groep verzekerden kunnen zijn.De Raad van State verbaast zich over het feit dat de minderheid van de
deelnemersraad die in het wetsvoorstel het beroepsrecht wordt gegeven slechts
10% is. De indieners wijzen er in de eerste plaats op dat dit percentage
ook in de PSW gebruikt werd voor het klachtrecht van een minderheid van de
raad bij de Pensioen- & Verzekeringskamer. Ook in artikel 100 van de Pensioenwet
wordt aan slechts 10% een recht gegeven, i.c. het recht voor pensioengerechtigden
om in een deelnemersraad of in het bestuur zitting te hebben indien hun aantal
ten minste 10% van de som van deelnemers en pensioengerechtigden van
het fonds bedraagt. Ook hier dus rechten vanaf 10%. Indieners
menen dat dit terecht is. Immers, als in een fonds de 10% wordt gehaald
en de pensioengerechtigden in een deelnemersraad zitting krijgen spreekt het
ook voor zich dat aan die groep pensioengerechtigden rechten worden verleend.
10% van de deelnemersraad kan soms slechts één raadslid
zijn. Toch is het verantwoord ook in dat geval een beroepsrecht toe te kennen
omdat dat raadslid een achterban vertegenwoordigt die in ieder geval groot
genoeg is om in de deelnemersraad zitting te hebben.De Raad van State meent dat de effectiviteit in geding is als door een
minderheid van 10% van de deelnemersraad beroep kan worden aangetekend
terwijl die zelfde minderheid ook in het bestuur zitting heeft. De indieners
zijn van mening dat het voor wat betreft de effectiviteit van de besluitvorming
niet uitmaakt of er wel of geen pensioengerechtigden in het bestuur zitting
hebben bij het eventueel instellen van beroep. Bovendien is het hebben van
bestuursleden namens de pensioengerechtigden geen enkele garantie dat de bestuursbesluiten
evenwichtig zullen zijn. Immers, in vrijwel alle gevallen zullen – ook
bij de voorstellen uit dit initiatiefvoorstel – de pensioengerechtigden
een minderheid van de bestuurszetels bezetten. Zelfs zwaarwegende besluiten
waarvoor een gekwalificeerde meerderheid is voorgeschreven kunnen nog zonder
instemming van de pensioengerechtigden worden genomen. Natuurlijk kunnen de
pensioengerechtigden in het bestuur middels discussie proberen invloed uit
te oefenen, maar er is geen enkele garantie dat met hun mening rekening zal
worden gehouden. Immers, zoals hiervoor reeds is weergegeven is het belang
van werknemers en werkgevers voor het goedkeuren van de overeengekomen arbeidsvoorwaarden
groot. Het is niet denkbeeldig dat vanwege dit grote belang de evenwichtigheid
soms uit het oog wordt verloren. Daarmee is niet gezegd dat een minderheid
van de deelnemersraad in beroep zal gaan. Veeleer is te verwachten dat het
bestuur teneinde een rechtszaak te voorkomen zeer serieus naar evenwichtige
belangenafweging zal gaan, zeker als het bestuur via een minderheidsadvies
op de onevenwichtigheid is gewezen. Er is slechts één alternatief
denkbaar voor het beroepsrecht van minderheden in de deelnemersraad en dat
is het beroeprecht geven aan bestuursleden.De indieners willen graag nog een opmerking maken ten aanzien van de effectiviteit.
Allereerst verwijzen ze naar het gedeelte over besluitvaardigheid op pagina
11 van de Memorie van Toelichting. Verder is naar hun inschatting niet te
verwachten dat er eindeloze hoeveelheden beroepsprocedures zullen volgen.
Zij baseren dat op een viertal overwegingen:• veel adviezen van een deelnemersraad zullen niet controversieel
zijn;• het bestaan van de mogelijkheid van een beroepsprocedure zal er
veelal toe leiden dat een compromis wordt overeengekomen;• ook al bestaat het recht op beroep, dan nog zal dat niet lichtvaardig
gehanteerd worden, enerzijds omdat men bij kleine geschillen de verhoudingen
niet op het spel wil zetten en anderzijds omdat het voeren van een procedure
een lastige en veel energie vergende aangelegenheid is;• na verloop van tijd zal jurisprudentie ontstaan, waardoor voor
alle partijen duidelijkheid komt over verschillende situaties; het bestuur
zowel als een minderheid van de deelnemersraad weten dan op voorhand wat van
hen verlangd wordt en/of een beroepsprocedure kansrijk is.De Raad van State spreekt ook over de effectiviteit van de besluitvorming
in de deelnemersraad indien de deelnemersraad heeft besloten geen beroep aan
te tekenen of zelfs positief heeft geadviseerd. Ook hier geldt dat de effectiviteit
niet in het geding is, maar de evenwichtigheid. Zoals hierboven reeds is aangegeven
zijn de werknemers in de deelnemersraad evenzeer gebaat bij het kunnen uitvoeren
van de afgesloten arbeidsovereenkomst als de werknemers en werkgever(s) in
het bestuur. Ook in de deelnemersraad met een meerderheid van actieven bestaat
dus een grote aandrang om een bestuursbesluit daarover van een positief advies
te voorzien, mogelijk met voorbijgaan aan de evenwichtigheid.Tot slot vindt de Raad van State ten aanzien van het beroepsrecht dat
dit voorstel contrasteert met die bepalingen van het voorstel die juist ten
doel hebben verschillende geledingen gezamenlijk voor de uitvoering van de
pensioenregelingen verantwoordelijk te maken. Dreigende beroepsprocedures
zouden geledingen van deelnemers, gewezen deelnemers en gepensioneerden van
elkaar kunnen verwijderen. Ook zou de verhouding binnen het pensioenbestuur
met de werkgevers verstoord kunnen raken. De indieners delen deze mening absoluut
niet. Het tegendeel is waar. Deze theoretische overwegingen staan
ver af van de dagelijkse praktijk. Allereerst heeft het wetsvoorstel de bedoeling
de pensioengerechtigden mede zeggenschap te geven en dus mede verantwoordelijk
te maken voor de uitvoering van de pensioenregeling; dat is niet hetzelfde
als gezamenlijk verantwoordelijk. (Dreigende) beroepsprocedures zorgen niet
voor het van elkaar verwijderen van geledingen. Integendeel! Die verwijdering
heeft plaats op het moment dat een meerderheid niet met een minderheid rekening
houdt. Die minderheid wordt dan heel boos omdat de minderheid meent in pensioenrechten
te zijn aangetast, hetgeen zorgt voor een jarenlange animositeit. De mogelijkheid
van de beroepsprocedure zorgt er juist voor dat geledingen wel met elkaar
rekening gaan houden; men wil immers een beroepsprocedure voorkomen en past
het voorstel daartoe aan. Resultaat: goede verstandhouding. Mutatis mutandis
geldt hetzelfde in het fondsbestuur.4. Gehoudenheid van een pensioenfonds mee te werken aan de oprichting
en instandhouding van een vereniging van pensioengerechtigdenIngevolge het voorgestelde artikel 109, achtste lid, en 110, zevende lid,
worden pensioenfondsen gehouden mee te werken aan de oprichting en instandhouding
van een vereniging van pensioengerechtigden. In de toelichting wordt vermeld
dat gebleken is dat aan een dergelijk artikel behoefte bestaat, omdat het
voor de initiatiefnemers tot oprichting van zo’n vereniging niet mogelijk
is om contacten te leggen met pensioengerechtigden. Dit argument is niet zonder
meer overtuigend. De Raad stelt vast dat het niet zozeer gaat over de gehoudenheid
van een pensioenfonds mee te werken aan de oprichting en instandhouding in
juridische zin, maar om desgevraagd informatie te verstrekken over pensioengerechtigden
ten einde het mogelijk te maken deze te benaderen voor het lidmaatschap van
de op te richten of de bestaande vereniging van pensioengerechtigden. De Raad
wijst er in de eerste plaats op het hier gaat om gegevensverstrekking in de
zin van de Wet bescherming persoonsgegevens. De Raad is er niet van overtuigd
dat de voorgestelde verplichting om deze gegevens te verstrekken noodzakelijk
en evenredig is, zodat niet aan de criteria van de Wbp wordt voldaan. In dit
verband is van belang dat initiatiefnemers het bestuur kunnen vragen om aan
de pensioengerechtigden informatie over de oprichting of het bestaan van een
dergelijke vereniging te verstrekken, samen met bijvoorbeeld de periodieke
informatieverstrekking op grond van de Pensioenwet aan de pensioengerechtigden
of bij de raadpleging als bedoeld in het voorgestelde artikel 100. Dan is
het aan de gepensioneerde om te laten weten of zij belangstelling hebben voor
oprichting van zo’n vereniging. Een vereniging kan bovendien zelf via
de media aandacht vestigen op haar oprichting of bestaan. Daarenboven bestaan
er al verenigingen voor ouderen, die samenwerken in het CSO, en de belangen
van de pensioengerechtigden behartigen. Uit de toelichting blijkt niet dat
aan het vorenstaande aandacht is besteed.De Raad adviseert om in de toelichting op het bovenstaande in te gaan
en zonodig de artikelen 109 en 110 op dit punt aan te passen.4. Gehoudenheid van een pensioenfonds mee te werken aan de oprichting
en instand-houding van een vereniging van pensioengerechtigdenDit vierde onderdeel van het vervolgadvies gaat over het voorgestelde
artikel 109, achtste lid, en 110, zevende lid, volgens welke pensioenfondsen
verplicht zouden worden mee te werken aan de oprichting en instandhouding
van een vereniging van pensioengerechtigden. De Raad stelt hierbij vast dat
het niet zozeer gaat om de verplichting van een pensioenfonds om in juridische
zin mee te werken aan de oprichting en instandhouding van een dergelijke vereniging,
maar om desgevraagd informatie te verstrekken over pensioengerechtigden teneinde
het mogelijk te maken deze te benaderen voor het lidmaatschap. De Raad wijst
er op dat het hier gaat om gegevensverstrekking in de zin van de Wet bescherming
persoonsgegevens. Daarbij is de Raad er niet van overtuigd dat de voorgestelde
verplichting om deze gegevens te verstrekken noodzakelijk en evenredig is,
zodat niet aan de criteria van de Wbp wordt voldaan. De initiatiefnemers kunnen
het fondsbestuur vragen om aan de pensioengerechtigden informatie te verstrekken
over de oprichting of het bestaan van een dergelijke vereniging, samen met
bijvoorbeeld de periodieke informatieverstrekking op grond van de Pensioenwet
aan de pensioengerechtigden of bij de raadpleging als bedoeld in het voorgestelde
artikel 100. De Raad adviseert om in de toelichting hierop in
te gaan en zo nodig de artikelen 109 en 110 op dit punt aan te passen.De indieners hebben begrip voor deze beschouwing van de Raad en zullen
daarom dit advies opvolgen. Zij zullen met een Nota van Wijziging komen waardoor
de verplichting voor de pensioenfondsen uit artikel 109, achtste lid, en artikel
110, zevende lid, zal worden beperkt. In de nieuwe tekst zal worden opgenomen
dat een bedrijfstakpensioenfonds respectievelijk een ondernemingspensioenfonds
gehouden is om op verzoek van pensioengerechtigden of een vereniging van pensioengerechtigden
mee te werken aan de verstrekking van informatie aan de pensioengerechtigden
van het fonds over het voornemen tot oprichting of over het bestaan van een
vereniging van pensioengerechtigden.De Raad merkt nog op dat er momenteel al verenigingen voor ouderen bestaan,
die samenwerken in CSO, en de belangen van pensioengerechtigden behartigen.
Uiteraard is dat de indieners bekend. Juist uit die kringen zijn de indieners
er op geattendeerd dat er duidelijk behoeft bestaat aan een verplichting voor
de pensioenfondsen om mee te werken aan de communicatie van deze verenigingen
met de pensioengerechtigden van hun pensioenfonds.De Vice-President van de Raad van State,Tjeenk WillinkDe indienersKoşer KayaBlokXNoot1Kamerstukken II 2005/06, 30 413, nrs. 14 en 25.XNoot2Thans artikel 99, tweede lid, Pensioenwet.XNoot1Convenanten van de STAR en het CSO van 1 juni 1998, nr. 2/98, en
28 februari 2003, nr. 2/03.XNoot2Artikel 100 Pensioenwet.XNoot3Artikelen 111 en 217 Pensioenwet.XNoot1Principes voor goed pensioenfondsbestuur (Pension Fund Governance), Stichting
van de Arbeid, 16 december 2005, nr. 10/05.XNoot2Kamerstukken II 2005/06, 30 413, nr. 25.XNoot3Kamerstukken II 2005/06, 30 413, nr. 14, blz. 5.XNoot4Zie aanwijzing 7, onderdeel c, alsmede aanwijzing 8 van de Aanwijzingen
voor de regelgeving.XNoot5Zie bijvoorbeeld de brief van de STAR en het CSO aan de minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid d.d. 22 mei 2006 betreffende het medezeggenschapsconvenant
en de Pensioenwet, waarin juist wordt gesteld dat het medezeggenschapsconvenant
geen eindsituatie beschrijft.XNoot1Artikel 100, derde lid, luidt als volgt: Het ondernemingspensioenfonds
volgt met betrekking tot de wijze waarop de medezeggenschap van pensioengerechtigden
vorm wordt gegeven de wens van de meerderheid van de responderende pensioengerechtigden,
mits ten minste de helft van het aantal pensioengerechtigden zijn voorkeur
kenbaar heeft gemaakt, tenzij er zwaarwegende redenen zijn om af te wijken
van de door de meerderheid van de pensioengerechtigden gemaakte keuze.XNoot1Zie art. 218 Pensioenwet. Een geleding mag alleen beroep instellen tegen
een besluit als bedoeld in artikel 111, tweede lid, onder f of g.XNoot2Het gaat, gezien het voorstel, ook niet per se om een bepaalde geleding.
Elke groep van 10% van de leden van de deelnemersraad kan dit recht
uitoefenen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31537-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl