Evaluatie Staatsbosbeheer; Brief minister met reactie op de evaluatie van Staatsbosbeheer (kamerstuk 29659, nr. 37)
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136149
 2009-2010
 
 29 659
 Evaluatie Staatsbosbeheer
 
 
 
 
 Nr. 
 40
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 27 oktober 2009
 
 Conform artikel 32 van de Wet verzelfstandiging Staatsbosbeheer moet iedere
vier jaar een evaluatie van de doelmatigheid en doeltreffendheid van Staatsbosbeheer
plaatsvinden. De motie-Snijder c.s. vraagt mij om begin 2009 te komen met
een evaluatie van Staatsbosbeheer en deze de Kamer ter beschikking te stellen
(Tweede Kamer 2007–2008, 29 659, nr. 19).
 
 Naar aanleiding hiervan heb ik de commissie-d’Hondt ingesteld om
deze evaluatie uit te voeren. Per brief van 11 maart 2009 heb ik u geïnformeerd
over de instelling van en opdracht aan deze commissie (Tweede Kamer 2008–2009,
29 659 nr. 34).
 
 Op 10 september 2009 heeft de commissie mij het rapport «Ruimte
in het bos» aangeboden. Ik heb u dit dezelfde dag toegezonden (Tweede
Kamer 2008–2009, 29 659 nr. 37). Bij deze aanbieding heb ik
aangegeven binnen een maand u mijn reactie op de evaluatie toe te zenden.
 
 In deze brief ga ik in op de belangrijkste conclusies en aanbevelingen
van het evaluatierapport.
 
 Mijn opdracht aan de commissie betrof de volgende vragen:
 1. In welke mate heeft Staatsbosbeheer de afgelopen jaren doelmatig en
doeltreffend gefunctioneerd?
 2. Heeft de vermaatschappelijking van Staatsbosbeheer zich in een goede
richting ontwikkeld?
 3. Hoe functioneert de aansturingrelatie in relatie tot de uitvoering
van de primaire taken door Staatsbosbeheer? 
 Reactie
 Uit de evaluatie blijkt dat Staatsbosbeheer op de goede weg is. Het rapport
geeft aan dat Staatsbosbeheer in het maatschappelijk veld beschouwd wordt
als een gewaardeerde organisatie.
 
 Daarnaast geeft de evaluatie aan dat de verzelfstandiging van Staatsbosbeheer
ertoe heeft geleid dat de organisatie midden in de samenleving is komen te
staan. Staatsbosbeheer is in toenemende mate gericht op publieke dienstverlening.
Staatsbosbeheer ontwikkelt zich van een natuurbeheerder naar een publieke
groene dienst waarbij de samenhang van de mens met natuur steeds meer centraal
staat.
 
 Ik vind dit belangrijke constateringen, omdat Staatsbosbeheer naar mijn
mening als publieke organisatie bij uitstek een maatschappelijke functie heeft.
Ik ben het met de commissie eens dat Staatsbosbeheer op de goede weg is. Tegelijkertijd
stel ik samen met de commissie vast dat er ook nog een en ander te verbeteren
valt. Hier ga ik in deze brief verder op in.
 Doelmatigheid en doeltreffendheid bij Staatsbosbeheer
 Wat betreft de doelmatigheid en doeltreffendheid van Staatsbosbeheer oordeelt
de commissie dat Staatsbosbeheer in control is. Tegelijkertijd is zij bezorgd
over de financiële positie van Staatsbosbeheer. De balans- en liquiditeitspositie
van Staatsbosbeheer is niet goed en bovendien constateert de commissie een
toenemende kloof tussen de beheerskosten enerzijds en de huidige tegemoetkoming
anderzijds. Er zijn klachten over het onderhoud bij recreatieve voorzieningen
en gebouwen. Het beheer vindt in het algemeen wel bevredigend plaats. De commissie
concludeert dat Staatsbosbeheer een goede entree op de markt heeft gemaakt.
De eigen inkomsten zijn substantieel verhoogd.
 
 De commissie is van mening dat het legitiem is als een overheidsinstantie
commerciële activiteiten verricht, mits binnen duidelijke kaders. Dat
wil zeggen dat er sprake dient te zijn van marktconformiteit en dat oneerlijke
concurrentie voorkomen dient te worden. De commissie is echter ook van mening
dat het opereren op de markt van Staatsbosbeheer vraagt om een verheldering
van het kader waarbinnen hij opereert.
 Reactie:
 De financiële situatie van Staatsbosbeheer is een onderwerp dat ook
mijn aandacht heeft. Met de introductie van de index met het stelsel van standaardkostprijzen
voor natuur, landschap en recreatie is transparant geworden dat er een kloof
bestaat tussen de kosten van het beheer van de EHS en het hiervoor beschikbare
budget op mijn begroting. Zonder extra maatregelen zal komende jaren die kloof
alleen maar toenemen. Binnenkort verwacht ik de resultaten van het IBO-natuur.
Daarnaast is net de werkgroep Leefomgeving en Natuur in het kader van de heroverwegingen
van start gegaan. De uitkomsten zullen mede-bepalend zijn voor de financiering
van de natuur in Nederland, waaronder Staatsbosbeheer.
 
 Ik vind de constatering dat de eigen inkomsten substantieel zijn verhoogd
belangrijk, want dat was tenslotte één van de doelen van de
verzelfstandiging.
 
 Voor het opereren van overheidsorganisaties op de markt, waaronder Staatsbosbeheer,
beoogt het wetsvoorstel Markt en Overheid een kader te bieden. Dit wetsvoorstel
is momenteel in behandeling in de Eerste Kamer. Ik vind transparantie
van de marktactiviteiten van Staatsbosbeheer belangrijk.
 
 Hierbij denk ik aan de activiteiten van Staatsbosbeheer op de houtmarkt,
biomassa, bij de verhuur van recreatiewoningen en andere marktactiviteiten.
Daarom zal ik aan Staatsbosbeheer vragen de marktactiviteiten apart zichtbaar
te maken in zijn begroting en verantwoording. Dit werk ik samen met Staatsbosbeheer
uit in een nader afsprakendocument. Het is primair aan de Raad van Toezicht
om erop toe te zien dat Staatsbosbeheer binnen het wettelijk kader en de nadere
afspraken blijft handelen.
 Vermaatschappelijking
 Wat betreft de vermaatschappelijking luidt de algemene conclusie dat Staatsbosbeheer
veel moeite doet om vermaatschappelijking vorm te geven. Staatsbosbeheer is
hier voor een deel in geslaagd, maar de komende jaren ligt hier nog een grote
opgave.
 
 Het aantal bezoekers in de Staatsbosbeheerterreinen neemt sterk toe. Bovendien
heeft Staatsbosbeheer een voorhoederol op zich genomen als het gaat om het
betrekken van de jeugd bij de natuur. Ook heeft Staatsbosbeheer verreweg het
grootste deel van haar terreinen opengesteld.
 
 De commissie vindt het een opgave voor Staatsbosbeheer om een goed evenwicht
te vinden tussen biodiversiteit en maatschappelijke acceptatie. Als biodiversiteit
te technocratisch wordt benaderd, dan zal dat extra maatschappelijke weerstand
geven. De commissie geeft aan dat LNV te weinig sturing geeft aan vermaatschappelijking
in vergelijking met de sturing op ecologische doelen. Bij vermaatschappelijking
speelt communicatie een belangrijke rol. Er zijn tal van incidenten geweest
die te maken hadden met onhandige communicatie.
 
 Ten slotte vraagt de commissie ook aandacht voor de aanwezigheid van boswachters
in het veld. Boswachters zouden zichtbaarder moeten zijn in het veld.
 Reactie:
 Ik vind de ontwikkelingen op het gebied van vermaatschappelijking belangrijk
en zal daarom dit nauwgezet volgen. De incidenten van afgelopen tijd zijn
ook voor mij belangrijke signalen dat verbetering nodig blijft. Ik heb Staatsbosbeheer
gevraagd aan te geven op welke manier zij denkt dit soort incidenten te beperken.
 Ik zal goed de vinger aan de pols houden als het gaat om de maatschappelijke
focus van Staatsbosbeheer, onder andere door hier een helder kader voor te
schetsen in mijn opdracht aan Staatsbosbeheer. Inmiddels zijn op het gebied
van communicatie al enkele wijzigingen doorgevoerd binnen Staatsbosbeheer,
waaronder de aanstelling van een directeur communicatie.
 
 In «meer boswachters in het veld» kan ik mij vinden, omdat
zij het gezicht van Staatsbosbeheer bepalen en bijvoorbeeld uitleg kunnen
geven over de maatregelen die Staatsbosbeheer neemt. Ik heb Staatsbosbeheer
gevraagd om met voorstellen te komen hoe de aanwezigheid van boswachters in
het veld verbeterd kan worden.
 Aansturingsrelatie LNV – Staatsbosbeheer
 De derde vraag betreft de aansturingsrelatie LNV – Staatsbosbeheer.
De aansturing van Staatsbosbeheer wordt vormgegeven door de Wet verzelf-standiging Staatsbosbeheer. Aanvullend hierop heb ik op 28 mei
2009 met de directeur Staatsbosbeheer een sturingsarrangement ondertekend,
waarmee de aansturing van Staatsbosbeheer zoveel als mogelijk in lijn met
de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen plaatsvindt. De commissie constateert
dat dit nieuwe sturingsarrangement een verbetering is en er geen nieuwe fundamentele
herziening nodig is van de aansturingsrelatie. De commissie concludeert ook
dat de relatie de afgelopen jaren sterk is verbeterd.
 Positionering
 Ten slotte gaat de commissie in op de positie van Staatsbosbeheer. De
commissie is van mening dat er geen fundamentele wijziging nodig is in de
positie van Staatsbosbeheer. De commissie oordeelt tegelijk dat veel van de
problemen die afgelopen tijd hebben gespeeld te wijten zijn aan de onheldere
positie van Staatsbosbeheer. De commissie komt tot de aanbeveling van het
handhaven van de huidige positie met een sterkere rol voor de Raad van Toezicht.
 Reactie:
 Ik ben het met de commissie eens dat een fundamentele wijziging van de
positie van Staatsbosbeheer niet nodig is. Staatsbosbeheer is bij haar verzelfstandiging
bewust op een afstand van het kerndepartement geplaatst en ontwikkelt zich
sindsdien naar een organisatie die midden in de samenleving staat en dat vind
ik een goede en belangrijke ontwikkeling.
 
 Ik kan mij ook vinden in de adviezen van de commissie om die positie te
verhelderen. Deze helderheid ga ik bieden door meer sturing te geven op vermaatschappelijking
via mijn opdracht aan Staatsbosbeheer en de daarbij behorende verantwoording.
Hiermee verwacht ik dat Staatsbosbeheer zich verder in de gewenste maatschappelijke
richting zal ontwikkelen.
 
 Ook zal de positie van Staatsbosbeheer helderder worden met de nadere
afspraken over transparantie van de marktactiviteiten van Staatsbosbeheer.
Ik verwacht dat die helderheid eraan bijdraagt dat de burgers beter weten
wat zij van Staatsbosbeheer kunnen verwachten.
 
 Van de Raad van Toezicht van Staatsbosbeheer verwacht ik dat zij zorg
draagt voor het interne toezicht en borgt dat Staatsbosbeheer opereert binnen
de wettelijke kaders, afspraken en mijn opdracht. Om het toezicht van de Raad
van Toezicht te versterken heb ik met Staatsbosbeheer afgesproken dat de Raad
van Toezicht een toezichtskader opstelt, waarin de Raad aangeeft hoe de verantwoordelijkheid
als intern toezichtorgaan van Staatsbosbeheer wordt vorm gegeven.
 Perspectief
 Staatsbosbeheer is een organisatie die nu tien jaar op eigen benen staat.
In die tien jaar heeft Staatsbosbeheer zich ontwikkeld tot een publieke organisatie
die kan rekenen op een groot maatschappelijk draagvlak. Staatsbosbeheer is
overal in het land aanwezig en opereert in een maatschappelijk krachtenveld
van tegenstellingen. Dit leidt tot soms kritische vragen van burgers.
 Dit onderstreept dat Staatsbosbeheer op terreinen werkzaam is die mensen
raken en dat is goed.
 
 De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
 G. Verburg