Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie; Brief staatssecretaris ter aanbieding BNC-fiche over communitaire innovatiebeleid
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST135670
 2009-2010
 
 22 112
 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de
Europese Unie
 
 
 
 
 Nr. 
 939
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 9 oktober 2009
 
 Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij 4 fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen
(BNC):
 1. Mededeling inzake eCall (Kamerstuk 22 112, nr. 937);
 2. Beschikking betreffende toetreding EU tot COTIF (Kamerstuk 22 112,
nr. 938);
 3. Mededeling inzake het communautaire innovatiebeleid;
 4. Verordeningen en Raadsbesluit inzake Europees toezicht op het financieel
systeem (Kamerstuk 22 112, nr. 940).
 
 De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
 F. C. G. M. Timmermans
 
 Fiche: Mededeling inzake het communautaire innovatiebeleid
 1. Algemene gegevens
 
 Titel voorstel: Herziening van het communautaire
innovatiebeleid in een veranderende wereld
 
 
 Datum Commissiedocument: 2 september
2009
 
 
 Nr. Commissiedocument: COM(2009) 442
definitief
 
 
 Pre-lex http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=
198548
 
 
 
 Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment
Board: n.v.t.
 
 
 Behandelingstraject Raad: In de Raad voor
Concurrentievermogen van december worden raadsconclusies voorzien.
 
 
 Eerstverantwoordelijk ministerie: Ministerie
van Economische Zaken
 2. Essentie voorstel
 Deze mededeling geeft allereerst een overzicht van bestaand beleid. Dit
is gegroepeerd onder: betere randvoorwaarden; aanzwengeling van een frequentere
en snellere introductie van innovatieve producten en diensten op de markt;
tot stand gebrachte synergie; meer financiële steun voor onderzoek en
innovatie. De Commissie constateert in haar overzicht dat milieu gerelateerde
Europese instrumenten (zoals Emission Trading Scheme) in belangrijke mate
bijdragen aan innovatie in het algemeen, en innovatie voor milieudoelen (kortweg:
eco-innovatie) in het bijzonder.
 
 De mededeling doet verder verslag van de lessen en uitdagingen voor de
toekomst. De uitdaging is om de knelpunten in de randvoorwaarden voor ondernemers
weg te werken. De beschreven knelpunten zijn bekend: de interne markt, het
wettelijk kader voor bescherming intellectueel eigendom en de risicokapitaalmarkt
zijn nog onvolledig; normalisatieproces kan beter gesynchroniseerd met onderzoeksresultaten;
de kennisdriehoek bedrijfsleven, onderwijs en onderzoek moet worden versterkt;
en innovatiebevorderende infrastructuur ontbreekt. Een tweede uitdaging is
om de coördinatie op EU niveau en tussen EU en lidstaten (nationaal,
regionaal) te verbeteren, meer samenhang aan te brengen en procedures te vereenvoudigen.
 
 De Commissie concludeert dat innovatie terecht erkend is als motor voor
een welvarende toekomst en dat een sterk partnerschap nodig is om tot meer
gerichte en beter gecoördineerde maatregelen te komen. De Commissie is
van plan een Europese innovatiewet voor te stellen in het voorjaar van 2010
als onderdeel van de Europese hervormingsagenda en met duurzame ontwikkeling
als grondslag.
 
 Samen met deze mededeling is een vijftal stafdocumenten verschenen waarmee
de analyse van de Commissie wordt onderbouwd.
 3. Kondigt de Commissie acties, maatregelen of concrete
weten regelgeving aan voor de toekomst? Zo ja, hoe luidt dan het voorlopige
Nederlandse oordeel over bevoegdheidsvaststelling, subsidiariteit en proportionaliteit
en hoe schat Nederland de financiële gevolgen in?
 Ja, de Commissie kondigt aan in het voorjaar 2010 een «Europese
innovatiewet» (European Innovation Act) te zullen presenteren, met daarin
voorstellen om het innovatiebeleid te versterken. Verder bevat deze mededeling
een overzicht van bestaand beleid en zet de uitdagingen uiteen voor Europa
die de Commissie ziet. De aangekondigde «Innovation Act» zou net
als de «Small Business Act» een samenhangend beleidskader moeten
gaan bieden en zal maatregelen bevatten om het innovatievermogen van Europa
te versterken. De Commissie heeft aangegeven dat deze «Act» zelf
geen wetgevend karakter zal hebben. Wel kan het zijn dat de Commissie om bepaalde
knelpunten aan te pakken in de «Innovation Act» aankondigt dat
zij bestaande wetgeving wil aanpassen of nieuwe wetgeving wil introduceren.
Indien dit het geval is zal zij hiervoor afzonderlijke wetgevingsinstrumenten
(richtlijnen of verordeningen) presenteren.
 
 Nederland staat overigens negatief tegenover het gebruik van het woord «Act»
voor beleidsinitiatieven van de Europese Commissie. Dit zaait verwarring over
de status en de juridische werking van het voorstel van de Commissie. Dit
zal onder de aandacht van de Commissie worden gebracht.
 
 Bij het innovatiebeleid kent de Gemeenschap een met de lidstaten gedeelde
bevoegdheid.
 Subsidiariteit: positief. Nederland vindt het belangrijk dat Europa effectief
anticipeert op mondiale ontwikkelingen en is in beginsel voorstander van internationale
samenwerking op het gebied van wetenschap en technologie. Daarnaast erkent
Nederland de toegevoegde waarde van Europese programma’s voor kennis
en innovatie en bepleit dat, naast de nationale middelen die beschikbaar zijn,
het budget voor kennis en innovatie binnen het volgende financiële meerjarenkader
van de EU wordt geïntensiveerd.
 De proportionaliteit ten aanzien van de mededeling is positief, er kan
echter nog geen oordeel gevormd worden ten aanzien van de proportionaliteit
van de aangekondigde initiatieven zoals de Innovation Act.
 De Commissie doet in deze mededeling geen voorstel met financiële
gevolgen voor de Nederlandse begroting of het EU budget.
 4. Nederlandse positie over de mededeling
 Evenals de Commissie onderschrijft de Nederlandse overheid het belang
van kennis en innovatie voor het versterken van de concurrentiekracht en duurzame
welvaartsgroei. Het streven naar een «European Innovation Act»
dat de toekomstvisie voor innovatie vormt zou wat Nederland betreft dan ook
een goede aanvulling moeten vormen op de ERA-vision 2020 (de toekomstvisie
voor de Europese onderzoeksruimte), de EU-samenwerking op het terrein van
Onderwijs en Opleiding (het ET2020 werkprogramma van de Raad) en het pan-Europese
Bologna proces gericht op verdere invulling van de Europese Hoger Onderwijsruimte
(EHEA 2020) en bijdragen aan de opvolger van de Lissabonstrategie na 2010.
 
 Nederland vindt het belangrijk dat Europa effectief anticipeert op mondiale
ontwikkelingen en is in beginsel voorstander van internationale samenwerking
op het gebied van wetenschap en technologie. Wetenschappelijk onderzoek is
van nature internationaal van karakter. Kennis en innovatie spelen een belangrijke
rol bij het realiseren van duurzame welvaartsgroei en het vinden
van oplossingen voor grote, grensoverschrijdende, maatschappelijke uitdagingen.
Tegen deze achtergrond is het EU-kaderprogramma al opengesteld voor partners
uit derde landen en gelden gunstigere condities voor deelname vanuit ontwikkelingslanden.
Het is van belang dat dit niet blijft steken bij louter onderzoeksparticipatie,
maar dat daadwerkelijk meer toegang tot, en toepassing van, Europese kennis
in ontwikkelingslanden wordt bewerkstelligd, met name gericht op innovaties
die aan genoemde uitdagingen het hoofd kunnen bieden.
 
 Met betrekking tot concurrentiekracht moet wat Nederland betreft meer
nadruk worden gelegd op waardecreatie uit kennis. Hierop blijft de EU achter
bij andere landen/regio’s. Het is daarvoor allereerst van belang om
de randvoorwaarden op orde te brengen. Hierbij wordt o.a. gedacht aan verbetering
van de werking van de interne markt in de praktijk, beperking van de administratieve
lasten, verbetering van de risicokapitaalmarkt en beschikbaarheid kapitaalfinanciering
en een goede bescherming van intellectuele eigendomsrechten. Nederland onderschrijft
de noodzaak verbeteringen aan te brengen in het bestaande gefragmenteerde
stelsel van intellectueel eigendomsrechten, in het bijzonder door de introductie
van het Gemeenschapsoctrooi, gepaard met een Europees stelsel van octrooirechtspraak.
Nederland zal het belang van «dynamische normstelling» of «voortschrijdende
normstelling» voor innovatie in het algemeen
en eco-innovatie in het bijzonder benadrukken. Waar nieuwe regelgeving noodzakelijk
geacht wordt, mag deze innovatie niet in de weg staan maar moet bovendien
bijdragen aan het vinden van antwoorden op de grote maatschappelijke uitdagingen.
 
 Nederland onderschrijft het streven van de Europese Commissie om de doeltreffendheid
van de beschikbare middelen voor innovatie te vergroten. Hiervoor is het van belang om de overzichtelijkheid te verbeteren,
door stroomlijning en betere samenhang tussen instrumenten en van publieke
en private financieringsbronnen. Daardoor zal de kritische massa van programma’s
bestemd voor innovatie vergroten. Voor een grotere deelname van bedrijfsleven,
met name MKB, is het tevens is van belang de regels voor deelname te vereenvoudigen
en de administratieve lasten te reduceren. Dit kan door bijvoorbeeld meer
gebruikt te maken van een high-trust benadering, waarbij bedrijven deelnemen
op basis van vertrouwen en niet tot op detail worden gecontroleerd op voorwaarden.
De prikkel voor naleving zit in de sancties die worden opgelegd bij niet naleven
van de voorwaarden door de deelnemers. In dit streven is een goede coördinatie
binnen EU en tussen EU en lidstaten (nationaal, regionaal) cruciaal. Nederland
is benieuwd naar de plannen van de Commissie voor een «governance»
systeem om bijvoorbeeld de stapeling van regelingen tegen te gaan en zo te
leiden tot verbetering van de doeltreffendheid en participatie van innovatieprogramma’s.
 
 Nederland ziet net als de Commissie de noodzaak om de financieringsomgeving
rond innovatie te revitaliseren, en de belangrijke rol die EU-garantiemechanismen
daarbij kunnen spelen. Daarnaast erkent Nederland de toegevoegde waarde van
Europese programma’s voor kennis en innovatie en bepleit dat, naast
de nationale middelen die beschikbaar zijn, het aandeel in de EU-begroting
voor kennis en innovatie binnen het volgende financiële meerjarenkader
van de EU wordt geïntensiveerd.
 
 Met het «lead market initiatief» (LMI) geeft de Commissie
terecht aandacht aan de rol die vraagsturing heeft bij het uitlokken van innovatie
in de markt. Op dit moment wordt in de lidstaten ervaring opgedaan met maatregelen
ter stimulering van de vraag naar innovatie, zoals innovatiegericht inkopen.
Nederland draagt hier zelf actief aan bij door bijvoorbeeld innovatiegericht
overheidsinkopen te stimuleren. Een innovatieve aanbesteding is bijvoorbeeld
dijkstabiliteitsmonitoring vanuit de ruimte of een vernieuwend binnenvaartconcept
om steden op een schone manier te bevoorraden. Ook op het gebied van vraagsturing
is Nederland van mening dat met alle ten dienste staande middelen moet worden
ingezet op een versnelde introductie van nieuwe schone technologieën.
Het verwerken van milieukosten in de prijzen van producten en processen door
invoeren van positieve en/of negatieve prikkels, draagt in belangrijke mate
bij aan innovatie.
 
 Nederland wil ook aandacht vragen voor de bijdrage van de creatieve industrie
en de dienstensector aan de concurrentiekracht en het innovatief vermogen
van Nederland. De Nederlandse overheid ondersteunt initiatieven vanuit de
overtuiging dat de Nederlandse creatieve industrie en dienstensector zich
internationaal in de voorhoede bevinden, en dat hun creatief vermogen grote
kansen biedt voor innovatie. Belangrijk is te onderstrepen dat deze sectoren
andere karakteristieken kennen dan industriële innovatieprocessen (minder
tastbaar, meer gericht op netwerkvorming, nieuwe concepten, creativiteit,
dichter bij de markt, eenvoudiger te dupliceren, meer spelers, etc), maar
dat zij van waarde kan zijn voor andere traditionelere sectoren. Het kabinet
zet in op de intensivering van de uitwisseling van kennis en ervaring binnen
de Europese Unie.
 
 Nederland zet zich in om bovenstaande punten verwezenlijkt te zien in
de nieuwe Europese innovatiewet.
 
 
 
 SEC(2009)1194, SEC(2009)1195, SEC(2009)1196, SEC(2009)1197 en SEC(2009)1198.
 
 
 Onder «voortschrijdende normstelling» wordt verstaan het sturen
op innovatie door het tijdig of vroegtijdig stellen van scherpere normen voor
producten en processen die innovatie uitlokken, en waar door het vroegtijdig
aankondigen van die nieuwe normen een toekomstige markt wordt gecreëerd
die zekerheid biedt voor de innovatoren.
 
 
 In een recent onderzoek De Lissabon Strategie in Nederlandse Regio’s
en Gemeenten Hoe de Nederlandse regio’s en gemeenten hun arbeidsproductiviteit
en arbeidsparticipatie verhogen in de overgang naar een duurzame kenniseconomie
is aan de hand van 10 concrete cases gekeken naar succes en faalfactoren voor
innovatieprogramma’s in de regio. De geconstateerde succesfactoren komen
in hoge mate overeen met de analyse van de Commissie.