Jaarverslag en slotwet ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid 2007; Rapport Bij het Jaarverslag 2007 van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (Xv)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31444-XV, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

21-05-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31444-XV nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudDEEL I: SAMENVATTING EN BESTUURLIJKE REACTIE1 SAMENVATTINGJaarverslag 2007 voldoetBedrijfsvoering vertoonde tekortkomingenFinancieel beheer in 2007 nog ontoereikendContractbeheer, inclusief Europees aanbesteden sinds 2001
niet op ordeArbeidsinspectie: niet tijdig beslissen bij bestuurlijke
boetesDe invoering van single information single auditBeleidsinformatie: wel aanwezig, maar moeilijk te interpreteren2 REACTIE MINISTER EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMERReactie ministerContractbeheer, inclusief Europees aanbestedenHet financieel administratiesysteemFinanciële administratie bij het Agentschap SZWSubsidiebeheerBestuurlijke boetes Wet arbeid vreemdelingen (WAV)Sisa-verantwoordingenOverige bedrijfsvoeringsonderwerpenBeleidsinformatieNawoord Algemene RekenkamerAudit Actielijst 2008 van het Ministerie van SZWDEEL II: ONDERZOEKSBEVINDINGEN EN OORDELEN1 INLEIDING1.1 Over het Ministerie van SZW1.2 Over dit onderzoek2 JAARVERSLAG2.1 Oordeel over de financiële informatieOordeelNaleving Europese aanbestedingsregels2.2 Oordeel over de saldibalans en toelichtingOordeelGeen overschrijdingen, wel fouten2.3 Oordeel over de informatie over de bedrijfsvoeringOordeel over de informatie over de bedrijfsvoering2.4 Oordeel over de informatie over het gevoerde
beleidOordeel3 BEDRIJFSVOERING3.1 Oordeel over het financieel beheer en materieelbeheerOordeel3.1.1 Contractbeheer, inclusief Europese aanbestedingen3.1.2 Gevolgen implementatie nieuw financieel administratiesysteem
HermesToezegging: opschonen oude Bias administratie vóór
overgang naar HermesToezegging: verbetering financieel beheerKwaliteit financieel beheer 2007Verantwoording en aanbevelingen3.1.3 Financiële administratie bij het Agentschap
SZW3.1.4 SubsidiebeheerDe tekortkomingen in het subsidiebeheer3.2 Overige bedrijfsvoering3.2.1 Bestuurlijke boetes Wet arbeid vreemdelingen3.3 Ontwikkeling in de bedrijfsvoering4 INFORMATIE OVER BELEID NADER BESCHOUWD4.1 Beschikbaarheid van de beleidsinformatieNieuwe indeling Begroting 20084.2 Bruikbaarheid van de beleidsinformatie4.2.1 Informatie artikel 23 Re-integratieWelke informatie verstrekt het ministerie over de resultaten
van de bestedingen?Groot verschil tussen UWV en gemeenten bij outcome-indicatorCijfers in andere tabel jaarverslag: re-integratie minder
succesvolBeleidsdoorlichting: re-integratie klein positief effectOok verschil in budget tussen UWV en gemeentenVerschillen in (omvang van) doelgroepen tussen gemeenten
en UWVAndere doelgroep: andere instrumenten en dus een hoger
budget?Conclusie bruikbaarheid beleidsinformatie artikel 23 Re-integratie4.2.2 Informatie artikel 30 Inkomensbescherming met
activering4.2.3 Informatie artikel 98 Algemeen4.3 Informatie over ICT-projecten in het jaarverslagPolisadministratieSVB tienDigitaal Klantdossier (DKD)HermesBIJLAGE 1OVERZICHT FOUTEN EN ONZEKERHEDEN IN DE FINANCIËLE
INFORMATIE IN HET JAARVERSLAG 2007 VAN HET MINISTERIE VAN SZWA. Verplichtingen (€ x 1000)Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie
overschrijdenB/C. Uitgaven + ontvangsten (€ x 1000)B. Uitgaven (€ x 1000)Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie
overschrijdenC. Ontvangsten (€ x 1000)Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie
overschrijdenD. Baten-lastendiensten (€ x 1000)E. Saldibalans (€ x 1000)F. Afgerekende voorschotten (€ x 1000)BIJLAGE 2GEBRUIKTE AFKORTINGENBIJLAGE 3VERKLARENDE WOORDENLIJSTAccountantsrapport/auditrapportAccountantsverklaringApparaatsuitgavenArtikelsgewijze oordeelsvormingAutoriserenBalanspostBatenBaten-lastendienstBaten-lastenstelselBedrijfsvoeringBedrijfsvoeringsparagraaf/bedrijfsvoeringsinformatieBegrotingshoofdstukBegrotingsartikel/BeleidsartikelBeleidsinformatieBestuurskostenBezwaarBezwaaronderzoekBudgetrechtComply or explainComptabiliteitswet 2001ControleerbaarControletorenDechargeDepartementale auditdienst (DAD)Deugdelijke/ondeugdelijke weergaveEuropese aanbestedingsregelsFinancieel beheerFinanciële informatieFinancieel jaarverslag en saldibalans van het RijkFoutenGetrouwbeeldverklaringIndemniteitswetJaarverslagKapitaaluitgaven/kapitaalontvangstenKasstelselLastenM&O-beleidMaterieelbeheerNiet-financiële informatieOnvolkomenheid/ernstige onvolkomenheidOnzeker (onzekerheden)OrdelijkOperationele doelstellingOverdrachtsuitgavenPlanning- & controlcyclusPotentieel bezwaargevalPrestatiegegevensProgramma-uitgavenRechtmatigheidReviewRisicoanalysesSaldibalansSingle information single audit (sisa)Specifieke uitkeringSlotwet/slotwetmutatiesTaakstellingTolerantiegrenzenVerslaggevingseisenVerantwoordingsdagVerantwoordingsstaatVerplichtingVoorschotLITERATUUR
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31444-XVToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 555 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 444 XVJaarverslag en slotwet Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
2007nr. 2RAPPORT BIJ HET JAARVERSLAG 2007 VAN HET MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN
EN WERKGELEGENHEID (XV)Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal’s-Gravenhage, 21 mei 2008Hierbij bieden wij u aan het op 9 mei 2008 door ons vastgestelde «Rapport
bij het Jaarverslag 2007 van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(XV)».Algemene Rekenkamerdrs. Saskia J. Stuiveling,presidentJhr. mr. W.M. de Brauw,secretarisInhoudDeel I: Samenvatting
en bestuurlijke reactie5   1Samenvatting7   2Reactie minister en nawoord Algemene Rekenkamer12    Audit Actielijst 2008 van het Ministerie van SZW17   Deel
II: Onderzoeksbevindingen en oordelen19   1Inleiding211.1Over het Ministerie van SZW21 1.2Over dit onderzoek24   2Jaarverslag262.1Oordeel over de financiële
informatie26 2.2Oordeel over de saldibalans en
toelichting27 2.3Oordeel over de informatie over
de bedrijfsvoering27 2.4Oordeel over de informatie over
het gevoerde beleid28    3Bedrijfsvoering293.1Oordeel over het financieel beheer
en materieelbeheer293.1.1Contractbeheer, inclusief Europese
aanbestedingen293.1.2Gevolgen implementatie nieuw
financieel administratiesysteem Hermes31 3.1.3Financiële administratie
bij het Agentschap SZW323.1.4Subsidiebeheer33 3.2Overige bedrijfsvoering34 3.2.1Bestuurlijke boetes Wet arbeid
vreemdelingen34 3.3Ontwikkeling in de bedrijfsvoering35   4Informatie over beleid nader beschouwd394.1Beschikbaarheid van de beleidsinformatie394.2Bruikbaarheid van de beleidsinformatie424.2.1Informatie artikel 23 Re-integratie424.2.2Informatie artikel 30 Inkomensbescherming
met activering47 4.2.3Informatie artikel 98 Algemeen484.3Informatie over ICT-projecten in
het jaarverslag49   Bijlage 1Overzicht fouten en onzekerheden in de financiële informatie
in het Jaarverslag 2007 van het Ministerie van SZW50   Bijlage 2Gebruikte afkortingen58   Bijlage 3Verklarende woordenlijst59    Literatuur68DEEL I: SAMENVATTING EN BESTUURLIJKE REACTIE1 SAMENVATTINGHet Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) draagt verantwoordelijkheid
voor het stimuleren van de werkgelegenheid, moderne arbeidsrelaties en een
activerende sociale zekerheid. De uitgaven van het ministerie in 2007 bedroegen € 27
miljard. De verplichtingen bedroegen € 26,7 miljard en de ontvangsten € 825,5
miljoen.De taken van het Ministerie van SZW liggen op de volgende gebieden:• werkgelegenheid en arbeidsmarkt;• sociale zekerheid;• inkomens;• arbeidsverhoudingen;• arbeidsomstandigheden.Het Ministerie van SZW werkt bij deze taken samen met werkgevers- en werknemersorganisaties,
adviesorganen, andere departementen, uitvoeringsorganisaties en decentrale
overheden (voornamelijk gemeenten). Voor het succes van het ontwikkelde beleid
is het ministerie voor een belangrijk deel afhankelijk van prestaties van
derden zoals gemeenten en de zelfstandige bestuursorganen Uitvoeringsinstituut
Werknemersverzekeringen (UWV), Centrale Organisatie voor Werk en Inkomen (CWI)
en Sociale Verzekeringsbank (SVB). Ruim 95% van de begroting van het
Ministerie van SZW gaat dan ook in de vorm van specifieke uitkeringen en rijksbijdragen
naar gemeenten, UWV en SVB.In onderstaand overzicht vatten wij onze oordelen over het Jaarverslag
2007 en de bedrijfsvoering van het Ministerie van SZW samen. We verwijzen
daarbij naar de plaats in deel II van dit rapport waar we dieper ingaan op
onze oordelen en de achterliggende bevindingen presenteren.Oordelen over het jaarverslag en de bedrijfsvoering
van het Ministerie van SZW  OordeelMeer informatie in deel II JaarverslagFinanciële informatieVoldoet§ 2.1 SaldibalansVoldoet§ 2.2  Informatie
over bedrijfsvoeringVoldoet§ 2.3  Informatie over beleidVoldoet§ 2.4BedrijfsvoeringFinancieel beheer
en materieelbeheerVoldoet met uitzondering
van vijf onvolkomenheden:• Contractbeheer,
inclusief Europese aanbestedingen;• Financiële
administratie (Hermes);• Bestuurlijke
boetes WAV;• Financiële
administratie Agentschap SZW;• Subsidiebeheer.§ 3.1In deze samenvatting gaan wij in op onze belangrijkste conclusies over
de financiële informatie, de bedrijfsvoering en de beleidsinformatie
van het Ministerie van SZW.Achter in deel I hebben wij een lijst opgenomen met punten waarvan wij
vinden dat de minister ze met voorrang moet oppakken, de zogenoemde Audit
Actielijst (AAL).Jaarverslag 2007 voldoetDe fouten en onzekerheden die wij aantroffen, overschrijden de tolerantiegrenzen
van de artikelen niet. Het Ministerie van SZW verantwoordt op zes van de zeventien
artikelen vooral grote bedragen zoals rijksbijdragen en specifieke uitkeringen
(meer dan € 1 miljard per artikel). De rijksbijdragen en specifieke
uitkeringen zijn rechtmatig tot stand gekomen en in het jaarverslag juist
weergegeven.Knelpunten in het contractbeheer of in het subsidiebeheer leiden niet
tot een overschrijding van de tolerantiegrens op de artikelen. Dit komt onder
andere door de relatief lage bedragen van dergelijke
fouten in vergelijking met de rijksbijdragen en specifieke uitkeringen. Een
voorbeeld hiervan zijn de fouten door het niet naleven van Europese aanbestedingsregels
voor bijna € 6,5 miljoen.Het Ministerie van SZW was ook in 2007 sterk afhankelijk van de controles
van de auditdienst SZW om een juiste en betrouwbare jaarrekening op te leveren.
De auditdienst heeft in 2007 tussentijdse controles uitgevoerd, waaruit relatief
veel fouten naar voren kwamen. Het ging hierbij vooral om corrigeerbare fouten
in de stand van de voorschotten op de saldibalans. Hieruit concluderen we
dat het Ministerie van SZW de interne controle op en de rol van de concerncontroller
bij de financiële administratie kan verbeteren. Het ministerie is er
in 2007 wel in geslaagd om de meeste opgespoorde fouten op tijd te corrigeren,
waardoor het gepubliceerde jaarverslag voldoet aan de voorschriften.Invoering nieuw financieel administratiesysteem
Hermes De problemen met de invoering
van het nieuwe administratiesysteem Hermes leidden in 2007 – in tegenstelling
tot 2006 – niet tot overschrijdingen van de tolerantiegrenzen. Het ministerie
heeft geleerd van de fouten in 2006. Het heeft namelijk tussentijdse controles
uitgevoerd en vervolgens veel gevonden fouten gecorrigeerd. Alle onzekerheden over de juistheid van de cijfers, die na de correcties
overbleven, komen door de implementatie van het nieuwe systeem (vooral door
conversieverschil- len). Het gaat hierbij om onzekerheden van € 16,3
miljoen aan voorschotten en € 9,2 miljoen aan verplichtingen. Een deel van de fouten in de cijfers, dat na de correcties
overbleef, is ook terug te voeren op deze invoering. Het nieuwe systeem biedt
wel mogelijkheden om in de toekomst minder fouten te maken in de financiële
administratie, zeker nu veel «oude» fouten hersteld zijn. In paragraaf 3.1.2
van deel II gaan we verder in op de onvolkomenheid Gevolgen implementatie
nieuw financieel administra- tiesysteem Hermes.Bedrijfsvoering vertoonde tekortkomingenWe beschreven al dat het Ministerie van SZW afhankelijk van derden is
bij het bereiken van de beleidsprestaties. De aansturing binnen het departement
is vooral gericht op het realiseren van politieke ambities en het motiveren
van derden om deze ambities te bereiken. De invoering van de Regeling single
information single audit (sisa) maakt deel uit van de hierbij beoogde administratieve
lastenvermindering tussen Rijk en lagere overheden. Deze rijksbrede ontwikkeling
raakt het Ministerie van SZW sterk, omdat ongeveer 30% van de begroting
bestemd is voor gemeenten, bijvoorbeeld voor de uitvoering van de Wet werk
en bijstand (WWB).Uit onze bevindingen blijkt dat het departement in de dagelijkse uitvoering
minder prioriteit geeft aan de interne bedrijfsvoering, zoals de financiële
administratie bij het Agentschap SZW, het naleven van de regels voor contractbeheer,
subsidiebeheer, informatiebeveiliging en materieelbeheer. Het Ministerie van
SZW heeft ook moeite met het naleven van de wettelijke termijnen voor het
nemen van bestuursrechterlijke beslissingen. We zien deze tekortkoming
zowel in het subsidiebeheer (inclusief ESF-subsidies) als bij het opleggen
van bestuurlijke boetes en het afhandelen van bezwaarschriften bij de Wet
arbeid vreemdelingen (WAV). Volgens de nieuwe Wet dwangsom en beroep bij niet
tijdig beslissen kunnen burgers per 1 januari 2009 een dwangsom eisen,
wanneer bestuursorganen te laat beslissen op hun bezwaarschriften (BZK, 2008b).
Als het ministerie er niet in slaagt de bezwaarschriften sneller af te handelen,
kan dit een kostenpost voor het ministerie worden.De aansturing van de invoering van het nieuwe systeem voor de financiële
administratie Hermes had in 2007 voldoende prioriteit. Het ministerie heeft
geleerd van de problemen in 2006. De aansturing op de naleving van Europese
regels bij de aanbesteding van contracten had ook zichtbaar prioriteit. Het
ministerie had echter toch onvolkomenheden op beide onderwerpen.Financieel beheer in 2007 nog ontoereikendHet ministerie had, zoals is beschreven in de bedrijfsvoeringsparagraaf,
in 2007 nog veel last van de tweede fase van de implementatie van het nieuwe
systeem Hermes. Het ministerie legde gedurende 2007 terecht de prioriteit
bij het op orde krijgen van de financiële administratie en heeft hiermee
onder andere bereikt dat het jaarverslag voldoet aan de eisen van de Comptabiliteitswet
2001. Hierdoor werden andere processen tijdelijk minder prioriteit gegeven.
We constateren daardoor nog teveel tekortkomingen in de administratie van
voorschotten, de naleving van betalingstermijnen, in de kwaliteit van de financiële
managementinformatie en in de naleving van termijnen voor het opleggen van
aanmaningen en dwangbevelen bij openstaande vorderingen. Overigens had de
minister vorig jaar al voorzien dat in 2007 nog veel energie in het verbeteren
van de financiële administratie zou moeten worden gestoken en gaf daarom
in zijn reactie op het rapport bij het jaarverslag 2006 aan dat het financieel
beheer pas in 2008 weer op het niveau van eind 2005 kan worden gebracht.Contractbeheer, inclusief Europees aanbesteden sinds 2001
niet op ordeWij beoordelen het contractbeheer al sinds 2001 als een onvolkomenheid.
De opvolgende ministers hebben de noodzaak voor verbetering onderschreven
en hebben maatregelen genomen om het contractbeheer te verbeteren. Deze maatregelen
hebben echter nog onvoldoende gewerkt om fouten te voorkomen. Wel wijkt het
ministerie nu in sommige gevallen om continuïteitsredenen bewust af van
Europese aanbestedingsregels, terwijl dat eerder vaker door onoplettendheid
gebeurde. Het ministerie moet uiterst terughoudend zijn met het afwijken van
regelgeving: de overheid heeft immers een voorbeeldfunctie.Arbeidsinspectie: niet tijdig beslissen bij bestuurlijke
boetesDe Arbeidsinspectie voerde in 2007 ongeveer 11 500 inspecties WAV/Wet
minimumloon uit. De Arbeidsinspectie legde hierbij circa 3000 keer een WAV-boete
op aan werkgevers. Het gemiddelde boetebedrag was € 16 500.
De Arbeidsinspectie besloot in slechts 29% van alle gevallen binnen
de wettelijke termijn van dertien weken om wel of geen bestuurlijke boete
op te leggen. De helft van alle beboete werkgevers tekende vervolgens bezwaar
aan. De Arbeidsinspectie handelde slechts 22% van de bezwaarschriften
af binnen de termijn van (maximaal) tien weken die in de Algemene wet bestuursrecht
is vastgelegd. Wij vinden dat deze trage afhandeling niet getuigd van «goed
openbaar bestuur» en ook niet past binnen het lik-op-stukbeleid bij
de bestrijding van arbeidsmarktfraude. Wij verwachten niet, in
tegenstelling tot de minister in de bedrijfsvoeringsparagraaf, dat het aantal
opgelegde boetes en bezwaarschriften zal dalen. De minister gaat op verzoek
van de Tweede Kamer de inspectiecapaciteit namelijk nog verder uitbreiden,
waardoor de bestuurlijke «backoffice» eerder meer dan minder belast
zal worden.De invoering van single information single auditDe Algemene Rekenkamer constateerde in het rapport bij het jaarverslag
2006 dat de minister van SZW vanaf 2006 wellicht onvoldoende informatie kreeg om adequaat toezicht te kunnen houden
op de rechtmatigheid van de bestedingen van de WWB. Dit kon een gevolg zijn
van de manier waarop de Regeling single information single audit (sisa) werd
ingevoerd. De staatssecretaris van SZW heeft de Algemene Rekenkamer begin
2008 geïnformeerd over het toezicht van de Inspectie Werk en Inkomen
(IWI) op de rechtmatige uitvoering en besteding van het inkomensdeel van de
WWB. Wij zijn het met de staatssecretaris eens dat de manier waarop IWI nu
toezicht houdt op de rechtmatigheid van de WWB aansluit bij de eisen van de
WWB (onder andere artikel 76 van de WWB) en de Comptabiliteitswet 2001. Ons
verschil van inzicht is daarmee opgelost. Wij gaan ervan uit dat IWI de komende
jaren op dezelfde manier toezicht zal houden, zodat de minister voldoende informatie krijgt.Deze verbetering betekent echter niet dat er geen problemen meer zijn
na de invoering van sisa bij het Ministerie van SZW. Uit een recent onderzoek
van de auditdiensten van de ministeries bleek namelijk dat de nieuwe accountantscontrole
van specifieke uitkeringen bij gemeenten tekortkomingen vertoonde. Het Ministerie
van SZW krijgt weliswaar voldoende informatie,
maar de kwaliteit van deze informatie is deels nog onvoldoende. Het ministerie kan hierdoor nog niet volledig steunen op de accountantscontrole
bij gemeenten, die wel een belangrijke basis voor sisa vormt. Deze ontwikkeling
heeft geen consequenties voor het Jaarverslag 2007, maar mogelijk wel voor
het Jaarverslag 2008. Het ministerie stelt namelijk in 2008 vast op welke
bedragen de gemeenten in 2006 recht hadden. Hierbij steunt het ministerie
op de lokale accountantscontrole.Het volledige overzicht van de onvolkomenheden en bijbehorende aanbevelingen
staat in de Audit Actielijst 2008. De achtergronden van bovenstaande bevindingen
staan in hoofdstuk 3 van deel II van dit rapport beschreven.Beleidsinformatie: wel aanwezig, maar moeilijk te interpreterenHet Ministerie van SZW is afhankelijk van derden bij het bereiken van
de beleidsprestaties: de niet-financiële beleidsinformatie in het Jaarverslag
2007 gaat voor een groot deel over prestaties en effecten van derden. Het
Jaarverslag 2007 bevat meer beleidsinformatie over het bereiken van doelstellingen
dan het Jaarverslag 2006. Wij zijn nagegaan of de Tweede Kamer kan beoordelen
in hoeverre de minister zijn beleidsdoelen en -prestaties heeft gerealiseerd
met behulp van de daarvoor op artikel 23 Re-integratie verantwoorde uitgaven
van € 1,7 miljard. Artikel 23 heeft de volgende algemene doelstelling: «Bevorderen
van de uitstroom naar regulier werk van die uitkeringsgerechtigden en werklozen
die dat niet op eigen kracht kunnen.» Het ministerie stelt hiervoor
onder andere € 1,6 miljard ter beschikking aan gemeenten en € 374
miljoen aan UWV. Dit laatste budget wordt voor een deel gefinancierd uit de
premiefondsen.Het Ministerie van SZW onderbouwt de hoogte van de re-integratiebudgetten
niet volgens de systematiek «van beleidsbegroting tot beleidsverantwoording»
(VBTB-systematiek). In de begroting die de Tweede Kamer heeft goedgekeurd,
legt het ministerie namelijk geen relatie tussen de doelstelling (wat willen
we bereiken?), de beoogde prestaties (wat gaan we daarvoor doen?) en het daarvoor
benodigde budget (wat mag dat kosten?). De informatie biedt de Tweede Kamer
daardoor weinig inzicht in de onderbouwing van het budget voor gemeenten en
het budget voor UWV. Gemeenten krijgen een ruim viermaal groter budget dan
UWV. Uit dit beperkte inzicht is niet af te leiden dat het doel en de activiteiten
van beide uitvoerders zodanig verschillen dat het verschil in budget wordt
verklaard. De gemeenten hebben een grotere doelgroep voor re-integratie dan
UWV, maar dit verschil in doelgroep is veel kleiner dan het verschil in budget.
Het Ministerie van SZW geeft aan dat het de VBTB-systematiek niet goed kan
toepassen, omdat de sturingsfilosofie van het ministerie voor gemeenten en
UWV daarvoor niet geschikt is.Artikel 23 bevat slechts één «outcome-indicator»
die het resultaat van gemeenten en UWV als één cijfer presenteert.
Dit is het percentage personen dat uitstroomt naar regulier werk na het volgen
van een traject: 50% in het eerste halfjaar van 2007. De – in
het jaarverslag niet weergegeven – uitgesplitste informatie laat echter
zien dat de score op deze indicator bij beide doelgroepen van UWV (werklozen
en arbeidsgehandicapten, respectievelijk 67% en 51%) veel hoger
is dan bij de WWB-doelgroep van gemeenten (19%). Bovendien gaat het
bij deze percentages om alle uitstroom naar werk
na een traject. Uit een nadere analyse blijkt dat een aanzienlijk deel van
de doelgroep geen duurzaam werk heeft gevonden.Wij concluderen dat de Tweede Kamer op basis van artikel 23 Re-integratie
in de begroting en het Jaarverslag 2007 niet kan beoordelen of de budgetten
voor UWV en gemeenten doelmatig gebudgetteerd en gerealiseerd worden. Ook
roept deze informatie vragen op over het verschil in omvang van de budgetten
voor UWV en voor gemeenten in relatie tot de prestaties die zij met deze budgetten
leveren.In hoofdstuk 4 van deel II gaan we in op de beschikbare informatie en
de conclusies die daaruit getrokken kunnen worden. We betrekken hierbij ook
de beleidsdoorlichting op artikel 23 en op artikel 30 (Werkt de WWB?), en
het standpunt van het kabinet op beide doorlichtingen.2 REACTIE MINISTER EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMERReactie ministerDe minister van SZW heeft op 23 april 2008 op ons rapport gereageerd.
Hierna volgt een samenvatting van zijn reactie. De volledige reactie is te
vinden op www.rekenkamer.nl.De minister geeft in zijn reactie aan dat hij zich op hoofdlijnen kan
vinden in onze conclusies en aanbevelingen en gaat nader in op de volgende
onderdelen:• contractbeheer, inclusief Europees aanbesteden;• het financieel administratiesysteem;• financiële administratie bij het Agentschap SZW;• subsidiebeheer;• bestuurlijke boetes Wet arbeid vreemdelingen (WAV);• sisa-verantwoordingen;• overige bedrijfsvoeringsonderwerpen;• beleidsinformatie.Contractbeheer, inclusief Europees aanbestedenDe minister zal in 2008 de informatievoorziening rond het instrument raamcontracten
verbeteren. Verder heeft hij eind 2007 maatregelen getroffen om de dreigende
overschrijding van aanbestedingsdrempels tijdig te traceren. Vanaf dat moment
is het verplicht om inkoopdeskundigen te betrekken bij verlengingen en vervolgopdrachten
die samen met oorspronkelijke opdrachten een totaal van € 50 000
overstijgen. De minister heeft deze financiële grens gekozen om te waarborgen
dat er bij contractverlengingen en vervolgopdrachten voldoende tijd is om
aan Europese aanbestedingsverplichtingen te voldoen, met inachtneming van
continuïteit in de bedrijfsvoering. De minister geeft aan dat hij terughoudend
is met het bewust afwijken van Europese aanbestedingsverplichtingen en in
een voorkomend geval de argumenten daartoe vastlegt. De minister geeft ook
aan dat het ministerie contracten vanaf 2008 in een gemoderniseerd contractregistratiesysteem
registreert.Het financieel administratiesysteemDe minister geeft aan dat hij het financieel beheer in 2008 verder zal
verbeteren. Met de verbeteracties voor 2008 zullen de voorschottenadministratie,
het vorderingenbeheer en het beheer van autorisaties verbeteren ten opzichte
van 2006 en 2007. Ook het betalingenbeheer (tijdigheid van het betalen van
facturen en declaraties) zal flink verbeteren. Voor de interne controlefunctie
zal de minister in 2008 enerzijds de interne controle binnen de processen
van de financiële administratie optimaliseren en controleerbaar uitvoeren.
Anderzijds zal de concerncontroller extra aandacht besteden aan het periodiek
toetsen van het budgetverbruik en het beoordelen van posten die deel uitmaken
van de saldibalans. De concerncontroller zal ook de voortgang van de genoemde
verbeteracties volgen. De minister verwacht in 2008 minder correctieboekingen
dan in 2007.Financiële administratie bij het Agentschap SZWDe minister geeft aan de financiële administratie bij het Agentschap
SZW verder te verbeteren. Hij zorgt ervoor dat het beheer van de financiële
processen op structurele wijze wordt geborgd in de organisatie. De minister
geeft aan reeds voldaan te hebben aan de aanbeveling om op korte
termijn de financiële administratie van het Agentschap SZW te actualiseren.
De auditdienst heeft vastgesteld dat het Agentschap SZW de hiervoor benodigde
correcties juist heeft verwerkt.SubsidiebeheerDe minister kent aan het Subsidie Expertise Centrum (SEC) een sleutelrol
toe bij het verder verbeteren van het subsidiebeheer. Het SEC zal in de tweede
helft van 2008 operationeel zijn. Het ministerie zal het SEC betrekken bij
het subsidiebeheer in de fase van de subsidievoorbereiding. In die voorbereidende
fase kan het ministerie dan ook meer dan voorheen aandacht schenken aan het
reviewbeleid en aan maatregelen om misbruik en oneigenlijk gebruik te voorkomen.
Het SEC zal zich ook buigen over wijzigingen van bestaande subsidieregelingen,
over individuele subsidies die niet zijn gebaseerd op een specifieke subsidieregeling
en over vraagstukken over de uitvoering van bestaande subsidies.Bestuurlijke boetes Wet arbeid vreemdelingen (WAV)De minister wil ervoor zorgen dat het ministerie de achterstanden in bezwaarschriften
nog in 2008 wegwerkt. Het project uit 2007 wordt daarom gedurende heel 2008
gecontinueerd. De minister verwacht de achterstand vóór eind
2008 te hebben ingelopen. De minister deelt nu onze verwachting dat de instroom
van het aantal boetezaken niet zal dalen in 2008. Half maart 2008 heeft het
ministerie een onderzoek afgerond naar het effect dat het afschaffen van de
tewerkstellingsvergunning voor werknemers van de MOE-landen heeft gehad op
de instroom van bezwaarschriften. Uit dit onderzoek blijkt dat het aantal
betrokken illegaal tewerkgestelden per boeterapport weliswaar substantieel
is gedaald, maar het aantal beboete werkgevers nagenoeg gelijk is gebleven.De minister volgt onze aanbeveling op om zowel het tijdig opleggen van
boetes als het tijdig afhandelen van bezwaarschriften in 2008 flink te verbeteren
en in 2009 op orde te hebben. Zo heeft het ministerie eind maart 2008 besloten
de capaciteit voor de afhandeling van bezwaarschriften structureel uit te
breiden met 15 fte. Deze capaciteitsberekening houdt rekening met extra te
generen inspecties en boetes vanuit de invulling van het amendement-Spekman
op de Begroting 2008. Het ministerie heeft tijdelijk extra capaciteit ingezet
om achterstanden in het opleggen van boetes weg te werken. De capaciteit wordt
bovendien structureel uitgebreid met 2 fte.Sisa-verantwoordingenDe minister vindt dat bevindingen uit onderzoeken (reviews) van de auditdienst
en/of IWI geen wettelijke grondslag vormen om (een deel van) de uitkering
WWB-werkdeel en/of IOAW, IOAZ en Bbz 2004 (IIB) terug te vorderen. In tegenstelling
tot onder de «oude» wetgeving (ABW) moet de minister van SZW zich
onder de WWB en IIB bij het vaststellen uitsluitend baseren op de bijlagen
die gemeenten bij de Jaarrekening en bijbehorende accountantsverklaringen
ingediend hebben (sisa-principe). De minister vindt de bevindingen uit de
reviews wel van belang om de kwaliteit van de accountantswerkzaamheden (blijvend)
te waarborgen en de werking van het systeem van verantwoording en de controle
daarop verder te optimaliseren. De minister geeft aan dat het ministerie hiertoe
de bijbehorende stappen onderneemt (bevindingen bespreken en afspraken maken
met betreffende accountantskantoren).Voor het verantwoordingsjaar 2006 is de minister van mening dat hij, gegeven
de van toepassing zijnde wet- en regelgeving, niet anders kan dan uitgaan
van de verantwoordingsinformatie van de gemeente en de daarbij
afgegeven accountantsverklaringen. Indien daarin geen tekortkomingen worden
aangegeven, zijn de uitgaven in zijn ogen als rechtmatig aan te merken.Overige bedrijfsvoeringsonderwerpenOm het materieelbeheer bij het Ministerie van SZW verder te verbeteren
heeft de minister een aantal verbeteracties in gang gezet. Zo heeft het ministerie
het Informatiebeveiligingsbeleid en de Baseline informatiebeveiliging in 2007
herzien. Het ministerie heeft inmiddels een goede basis gelegd om de uitvoering
van het VIR, waar nodig, te verbeteren. Ook zal het ministerie in 2008 aandacht
besteden aan het bevorderen van het informatiebeveiligingsbewustzijn van medewerkers.BeleidsinformatieDe minister geeft aan dat op dit moment voor alle majeure wetten van SZW
de belangrijkste verplichtingen worden geïdentificeerd die burgers en
bedrijven moeten naleven. Vervolgens gaat het ministerie na in welke mate
deze werkelijk worden nageleefd. Hierbij maakt het ministerie zo veel mogelijk
gebruik van gegevens die beschikbaar zijn bij de uitvoerende en toezichthoudende
diensten. De minister tracht zo de eerdere methodologische problemen te ondervangen.
De minister verwacht in de begroting van 2009 nalevingsindicatoren te kunnen
opnemen voor bijvoorbeeld de Anw, WAO, WW, TW en de AOW. In de Integrale rapportage handhaving 2007 zal de minister eind augustus
2008 rapporteren over de voortgang van deze operatie.De minister heeft in de Begroting 2008 als kengetal «de ontwikkeling
van loonkosten per eenheid productie voor de euroconcurrenten» opgenomen.
De minister zal de overige suggesties van de Algemene Rekenkamer in overweging
nemen en/of meenemen in de beleidsdoorlichting van artikel 43 (voorheen artikel
27).Naar aanleiding van het overleg met de Tweede Kamer over de kabinetsreactie
op de beleidsdoorlichting van artikel 23, heeft de minister reeds toegezegd
om de kengetallen en prestatie-indicatoren beter aan te laten sluiten bij
de gestelde doelen in de Begroting 2009. De minister wil ook nagaan hoe dit
in het jaarverslag over 2008 al beter kan. De minister wijst erop dat relevante
gegevens van gemeenten niet tijdig genoeg beschikbaar zijn voor presentatie
in het jaarverslag. Deze gegevens vinden daarom hun plek in de Kwartaalberichten arbeidsmarkt, de Kwartaalrapportages
UWV en de kwantitatieve analyses over de WWB.De minister bevestigt de verschillen in de omvang van de budgetten tussen
UWV en gemeenten. Deze vloeien deels voort uit verschillen in de bestuurlijke
verhoudingen met UWV en gemeenten. Het verschil vloeit daarnaast voort uit
verschillen in de taakontwikkeling en -verantwoordelijkheden. Gemeenten dragen
een belangrijk deel van het financiële risico: door het W-deel van de
WWB in te zetten, zijn middelen beschikbaar om het financiële risico
op het I-deel te beperken. Gemeenten hebben daarbij zelf de verantwoordelijkheid
voor de inzet van de re-integratiemiddelen en leggen daarover verantwoording
af aan hun eigen gemeenteraad. Deze benadering, met als doelstelling meer
mensen uit de bijstand, heeft het ministerie met de invoering van de WWB in
2004 doelbewust gekozen. De Tweede Kamer heeft hiermee ingestemd.De minister mist de volgende nuanceringen in de conclusies van de Algemene
Rekenkamer. Het re-integratiebudget van gemeenten (W-deel WWB) is vanaf 2002
opgebouwd uit de regelingen die in 2002 nog bestonden. Vanaf 2003 zijn
deze regelingen samengevoegd en is een bedrag van € 650 miljoen
bezuinigd. In de bestuurlijke afspraken voor de periode 2008–2011 met
gemeenten zijn prestaties overeengekomen op het gebied van volumedaling en
het aan het werk helpen van niet-uitkeringsgerechtigden. Daarvoor moet kunnen
worden beschikt over het W-deel. Op dat budget is € 300 miljoen
bezuinigd. Het benodigde bedrag voor re-integratie kan bovendien per uitkeringsgerechtigde
sterk verschillen. De verdeling van deze groepen over de regelingen van het
UWV en gemeenten zijn niet aan elkaar gelijk. De minister vindt daarom dat
een globale vergelijking van de middelen per uitkeringsgerechtigde tussen
UWV- en gemeentedomein niet veel zegt.De minister gaat in op de reden dat de outcome-indicator voor 2007 bij
artikel 30 ontbreekt in het jaarverslag. Het onderzoek hiernaar is in 2007
afgerond en heeft betrekking op de jaren tot en met 2006. Het betreft een
eenmalig onderzoek, zodat er op dit moment voor 2007 geen gegevens beschikbaar
zijn.Nawoord Algemene RekenkamerWij zijn blij dat de minister van SZW zich op hoofdlijnen kan vinden in
onze conclusies en aanbevelingen en op de meeste onderdelen ook concrete toezeggingen
doet om de geconstateerde problemen aan te pakken. De minister onderschrijft
dat de onvolkomenheden die wij noemen, in 2008 verbetering behoeven. De minister
vertaalt daarom alle aanbevelingen voor de onvolkomenheden in de bedrijfsvoering
naar concrete maatregelen om verbetering in 2008 te realiseren. De meeste
maatregelen scheppen die verwachting ook. De minister doet bijvoorbeeld concrete
toezeggingen over contractbeheer, waarmee het ministerie op tijd wil toetsen
of de regels voor Europees aanbesteden aan de orde zijn. De minister treft
nu ook duidelijke maatregelen om (de interne controle op) het financieel beheer
te verbeteren. De minister doet daarnaast toezeggingen om de financiële
administratie bij het Agentschap SZW en het subsidiebeheer te verbeteren.
Of deze maatregelen (en alle andere genoemde maatregelen) daadwerkelijk tot
verbeteringen leiden in 2008, zullen we uiteraard nagaan.We waarderen dat de minister nader onderzoek heeft gedaan naar de te verwachten
aantallen boetes bij overtredingen van de Wet arbeid vreemdelingen. De minister
heeft vervolgens zijn beeld, zoals beschreven in de bedrijfsvoeringsparagraaf,
alsnog bijgesteld en besloten de «backoffice» van de Arbeidsinspectie
structureel uit te breiden. Hoewel de minister niet expliciet toezegt wanneer
hij aan de wettelijke termijnen zal voldoen, concluderen wij wel dat de minister
de ambitie die wij voorgesteld hebben, wil realiseren (flinke verbetering
in 2008, op orde in 2009). Ook dit zullen we het komende jaar nagaan.De minister is van mening specifieke uitkeringen rechtmatig vast te kunnen
stellen ondanks tekortkomingen in de onderliggende accountantscontrole en
zonder aanvullende zekerheid over de rechtmatigheid van de bestedingen door
gemeenten. De minister zegt niet anders te kunnen onder de huidige wet- en
regelgeving van deze specifieke uitkeringen. Wij waarderen dat er verbetermaatregelen
zijn getroffen voor de toekomstige accountantscontrole bij gemeenten. Wij
zullen deze verbetermaatregelen beoordelen en vervolgens nagaan
of het ministerie risico’s loopt met de rechtmatige besteding door de
gemeenten bij wie de accountantscontrole over 2006 ontoereikend was. We bespreken
met het ministerie of aanvullende maatregelen volgens ons nodig zijn.De minister geeft aan hoe hij de toezeggingen die hij eerder gedaan heeft,
wil nakomen over de verantwoording over relatieve effecten van inspanningen
en prestaties van fraudebestrijding. Hij gaat niet in op de gevolgen van de
structurele onderuitputting van het budget om de prestaties op dit terrein
te handhaven. Om die reden bestaat onze zorg nog steeds of de minister voldoende
vooruitgang boekt in de handhaving en fraudebestrijding; wij zullen dit blijven
volgen.De minister gaat in op onze analyse en conclusies over de verantwoording
over de besteding van budgetten voor re-integratie op artikel 23 in het jaarverslag.
We waarderen dat de minister al heeft toegezegd aan de Tweede Kamer dat hij
de kengetallen en prestatie-indicatoren beter aan zal laten sluiten op de
gestelde doelen in de Begroting 2009 en dat hij toezegt na te gaan of het
Jaarverslag 2008 op dit punt ook verbeterd kan worden. De minister herhaalt
in zijn reactie de eerder aan ons gegeven onderbouwing voor de verschillen
in budgetten tussen UWV en gemeenten. Onze conclusies veranderen hierdoor
niet.Audit Actielijst 2008 van het Ministerie van SZWDe Audit Actielijst (AAL) laat zien op welke punten de Algemene Rekenkamer
vindt dat het ministerie actie moet ondernemen. De lijst meldt ook welke maatregelen
de minister heeft aangekondigd om de onvolkomenheden die wij hebben geconstateerd
op te lossen.1Eerste jaar constate- ring en artikelStand van zaken en conclusieAanbevelingToezegging ministerMeer informatie in deel
IIFinancieel beheer: contractbeheer, inclusief Europees aanbesteden2001Artikel
98Getroffen maatregelen
hebben nog onvoldoende gewerkt. Met als gevolg onrechtmatigheden door onterecht
niet Europees aanbestede con- tractverlengingen of niet gebruiken van bestaande
raamcontracten. Ook con- tractregistratiesysteem functioneert nog niet naar
behoren. Pas instrument «raamcontrac-
ten» zorgvuldiger toe. Laat contractregistratiesysteem in 2008 goed
werken, zodat (top)management bij beslissingen tot contractverlenging weet
dat drempelbedrag wordt overschreden. Weeg tijdig en zorgvuldig af of Europese
aanbesteding nood- zakelijk is of kan worden. Ga terughoudend om met afwijken
van de regelgeving. Leg bij afwijking argumenten hiervoor altijd vast.De minister onderschrijft de aanbeveling
en informeert het ministerie aanvullend over het instrument «raamcontracten».  
De minister geeft aan dat het ministerie in 2008 contracten in een gemoderniseerd
con- tractregistratiesysteem regis- treert.   De minister heeft het ministe-
rie verplicht om inkoopdes- kundigen te betrekken bij ver- lengingen en vervolgopdrach-
ten die samen met oorspronkelijke opdrachten een totaal van €  50 000
overstijgen.   De minister onderschrijft onze aanbeveling om terughoudend
te zijn in het bewust afwijken van Europese aanbe- stedingsverplichtingen
en in voorkomende gevallen de argumenten daartoe vast te leggen. § 3.1.1Financieel beheer: gevolgen implementatie nieuw financieel administratiesysteem
Hermes2006Alle
artikelen Ondanks getroffen
maatregelen is het financieel beheer in 2007 nog ontoereikend. Dit geldt voor
betalingen- en verplichtingenbeheer, voor- schottenadministratie, vorde- ringenbeheer
en manage- mentinformatie. Kom toezegging
van vorig jaar na om financieel beheer verder te verbeteren in 2008 tot niveau
eind 2005. Verbeter daarnaast op korte termijn de interne controlefunctie
en de rol van concerncontrol, zodat in 2008 veel minder correctieboekingen
dan in 2007 nodig zullen zijn.De minister zegt toe de voor- schottenadministratie, het vorderingenbeheer,
autorisa- tiebeheer en betalingenbeheer te verbeteren ten opzichte van 2006
en 2007.   De minister gaat de interne controle binnen de processen van
de financiële administratie optimaliseren en controleerbaar uitvoeren.
De concerncontroller zal extra aandacht besteden aan het periodiek toetsen
van het budgetver- bruik en het beoordelen van posten die onderdeel uitma-
ken van de saldibalans. De concerncontroller zal structu- reel de voortgang
van de verbeteracties volgen. § 3.1.2 Financieel beheer Agentschap: financiële administratie Agentschap
SZW2006Artikelen
n.v.t. Implementatie verbeterplan
onvoldoende gerealiseerd. Daardoor onvoldoende ver- betering financiële
administratie.Actualiseer op korte
termijn financiële administratie van het Agentschap SZW naar eindstanden
die de auditdienst heeft goedgekeurd. Zorg daarnaast dat eind 2008, na uitvoering
van het verbeterplan, het beheer van financiële processen structureel
wordt gewaarborgd in organisatie.De minister geeft aan dat de eindstanden inmiddels geac- tualiseerd zijn.
De minister zegt toe de imple- mentatie van het verbeterplan voort te zetten
en verwacht daardoor het beheer van de financiële processen op struc-
turele wijze te borgen in de organisatie. § 3.1.3Financieel beheer: subsidiebeheer2005Artikelen
22, 23, 26, 27, 29, 30, 33, 97, 98Tekortkomingen geconstateerd in de dossiervorming, tijdigheid vaststellingen,
reviewbeleid en beleid om misbruik en oneigenlijk gebruik te voorkomen. Verbeter het subsidiebeheer op de genoemde
onderdelen.De minister verwacht in
2008 verbetering van het subsidiebeheer door de oprichting van het Subsidie
Expertise Centrum.§ 3.1.4Bedrijfsvoering Arbeidsinspectie: bestuurlijke boetes WAV2006Artikel
22Achterstand bezwaarschriften niet weggewerkt,
besluit oplegging boete en afhandeling bezwaarschrift niet binnen wettelijke
termijn, tijdigheid invorderingsacties openstaande boetes van vóór
2007 onvoldoende. Geef aan hoe de
achterstand bezwaarschriften eind 2008 kan zijn weggewerkt. Zorg dat het tijdig
opleggen van boetes en het tijdig afhan- delen van bezwaarschriften in 2008
flink verbetert en in 2009 volledig binnen wettelijke termijnen plaatsvindt.De minister zegt toe voor geheel
2008 extra tijdelijke capaciteit in te zetten en verwacht dat de achterstand
eind 2008 is ingelopen.   De minister zegt toe de capaci- teit voor het
afhandelen van bezwaarschriften en het opleg- gen van boetes structureel uit
te breiden met 15 fte respec- tievelijk 2 fte. Hierdoor ver- wacht de minister
de wette- lijke termijn van afhandeling te kunnen halen na het weg- werken
van de achterstanden in 2008. § 3.2.1DEEL II: ONDERZOEKSBEVINDINGEN EN OORDELEN1 INLEIDINGIn dit deel van het rapport vindt u de oordelen en de belangrijkste bevindingen
van ons rechtmatigheidsonderzoek bij het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(SZW). Een samenvatting en de bestuurlijke reactie op ons rapport is opgenomen
in deel I.Hieronder geven we eerst een beschrijving van het ministerie. Ook gaan
we in op onze onderzoeksaanpak en wijze van rapporteren. In hoofdstuk 2 presenteren
wij vervolgens onze oordelen over het Jaarverslag 2007 van het Ministerie
van SZW. In hoofdstuk 3 gaan wij in op de bedrijfsvoering van het ministerie.
Ten slotte gaan we in hoofdstuk 4 nader in op de beleidsinformatie in begroting
en jaarverslag.1.1 Over het Ministerie van SZWWij rapporteren per begrotingshoofdstuk over de resultaten van ons onderzoek.
In totaal zijn er 26 begrotingshoofdstukken. Dit rapport gaat over begrotingshoofdstuk
XV: het Ministerie van SZW.Het Ministerie van SZW draagt verantwoordelijkheid voor het stimuleren
van de werkgelegenheid, moderne arbeidsrelaties en een activerende sociale
zekerheid.De taken van het Ministerie van SZW liggen op de volgende gebieden:• werkgelegenheid en arbeidsmarkt;• sociale zekerheid;• inkomens;• arbeidsverhoudingen;• arbeidsomstandigheden.De kerntaak van het ministerie is beleid ontwikkelen op het terrein van
werk en inkomen. Het ministerie werkt daarvoor samen met werkgevers- en werknemersorganisaties,
adviesorganen, andere departementen, uitvoeringsorganisaties en decentrale
overheden (voornamelijk gemeenten). Voor het succes van het ontwikkelde beleid
is het ministerie afhankelijk van prestaties van derden zoals gemeenten, zelfstandige
bestuursorganen (zbo’s) als het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen
(UWV), de Centrale Organisatie voor Werk en Inkomen (CWI) en de Sociale Verzekeringsbank
(SVB), en gesubsidieerde organisaties. Ruim 95% van de begroting van
het Ministerie van SZW gaat dan ook in de vorm van specifieke uitkeringen,
subsidies en rijksbijdragen naar derden.Omdat de minister bij de uitvoering van het beleid afhankelijk is van
derden, moet hij deze goed aansturen. Ook moet hij adequaat toezicht houden
op de besteding van het overgedragen geld. De minister heeft om te beginnen
draagvlak en inzet van de betrokken organisaties nodig om zijn beoogde beleidsprestaties
te bereiken. Verder moet het ministerie een informatiestroom organiseren over
hoe het geld wordt gebruikt en welke prestaties geleverd worden. Wij noemen
dit een «sluitende keten van verantwoording en toezicht».De toezichthouder Inspectie Werk en Inkomen (IWI) en externe accountants
ondersteunen de minister bij het toezicht en de controle op het overgedragen
geld. Omdat derden het grootste deel van het begrotingsgeld uitgeven, controleren
wij vooral of de minister goed toezicht houdt op de besteding door derden.Vanaf 2006 heeft de rijksoverheid de Regeling single information
single audit (sisa) ingevoerd (BZK, 2006). Dit betekent dat gemeenten niet
meer voor iedere uitkering apart verantwoording hoeven af te
leggen. De controleprotocollen per specifieke uitkering zijn daarmee vervallen;
de controle van de gemeentelijke jaarrekening moet volstaan. Daardoor is er
nu een minder intensief systeem van verantwoording en controle. De ministers
moeten zich jaarlijks wel tegenover de Staten-Generaal op artikelniveau kunnen
verantwoorden over de rechtmatige besteding van het geld dat zij beheren.
Dit betekent dat de minister, ook met sisa, redelijke zekerheid moet hebben
dat de bestedingen voor de afzonderlijke begrotingsartikelen rechtmatig waren.
sisa heeft dus grote gevolgen voor het beheer van specifieke uitkeringen bij
het Ministerie van SZW, zoals de Wet werk en bijstand (WWB) en de Wet sociale
werkvoorziening (WSW).In onderstaand overzicht geven wij een beschrijving van het Ministerie
van SZW aan de hand van een aantal kengetallen.Overzicht
1 Het Ministerie van SZW in kengetallen 20071Totaal verplichtingen€ 26,7 miljardTotaal uitgaven€ 27,0 miljard Totaal ontvangsten€ 825,5 miljoen Boekingen buiten begrotingsverband€ 327,8 miljoen – waarvan ESF€ 316,9 miljoen Transactie-uitgaven€ 278,2 miljoen– waarvan personeelsuitgaven€ 190,1 miljoenOverdrachtsuitgaven€ 26,7 miljard – waarvan subsidies0,2% – waarvan specifieke uitkeringen29,4%– overdrachten70,4% Aantal begrotingsartikelen182– waarvan beleidsartikel (met operationele
doelstellingen)15 (32)3– waarvan niet-beleidsartikel3 – Aantal personen werkzaam
(in fte)42 750Baten-lastendiensten2 (Agentschap SZW en IWI) – bijdrage van moederdepartement€ 14,1 miljoen/€ 25,3
miljoen– programma-uitgaven€ 14,1 miljoen/n.v.t.– eigen vermogen€ 1,0 miljoen/€ 3,0
miljoenAantal DG’s3 DG’s, 1 IG, 1 SG, 1 PSGBegrotingsfondsAOW-spaarfonds € 3,0 miljard Rechtspersonen met wettelijke taak6 – waarvan begrotingsgefinancierd6 Kunstenaars&CO: € 2,0 miljoen
Raad voor Werk en Inkomen € 9,0 miljoen Centrale organisatie voor
Werk en Inkomen: € 380,5 miljoen Inlichtingenbureau: € 6,8
miljoen Uitvoeringsinstituut Werknemersverzeke- ringen: € 1,7 miljard
Sociale Verzekeringsbank: € 204 miljoen Totaal: € 2,3
miljard – waarvan heffinggefinancierd0– waarvan premiegefinancierd2 Uitvoeringsinstituut
Werknemersverzekeringen, Sociale Verzekeringsbank: totaal € 43,1
miljard Recent onderzoek van de Algemene Rekenkamer
op het terrein van het Ministerie van SZWStaat van de beleidsinformatie (2008) Ketenbesef op de werkvloer (2008) EU-trendrapport 2003–2008 Lessen uit ICT-projecten bij de overheid; deel A (2007) Terugblik fraudebestrijding:
stand van zaken 2004 (2007) Terugblik premie-inning
werknemersverzekeringen (2007) Terugblik sociale
werkvoorziening (2007) Werklozen zonder startkwalificatie (2006) Verantwoording en toezicht bij rechtspersonen
met een wettelijke taak, deel 5 (2006) Premie-inning
werknemersverzekeringen (2005) Verantwoording
en toezicht bij rechtspersonen met een wettelijke taak, deel 4 (2005) Fraudebestrijding: stand van zaken 2004 (2004) Bemiddeling en re-integratie van werklozen (2004) Alleenstaande ouders in de bijstand (2003) Grootschalige ICT-projecten5Walvis/SUB: € 360,56 miljoen
(UWV en Belastingdienst) Digitaal Verzekeringsbericht: € 20,6 miljoen
(UWV) Killen en Migreren: € >11 miljoen (UWV) Vernieuwing: € 260
miljoen (UWV) USMF: € 31,1 miljoen (UWV) Wet Werk en Inkomen naar
Arbeidsvermogen: € 127 miljoen (UWV) Digitaal Klantdossier: € 59,1
miljoen (CWI) SVB Tien: € 92 miljoen (SVB)1 Gebaseerd op: SZW, 2008d.2 Een begrotingsartikel (artikel 35) is naar het Ministerie
van OCW overgegaan.3 Drie operationele doelstellingen zijn naar het Ministerie
van OCW overgegaan (25.2, 35.1 en 35.2).4 Gebaseerd op: BZK, 2008c.5 Gebaseerd op: BZK, 2008a en BZK, 2008b.6 De € 360,5 miljoen is alleen het budget voor
UWV; het budget van de Belastingdienst is niet meegerekend.1.2 Over dit onderzoekMinisters verantwoorden zich in hun jaarverslagen over de verplichtingen,
uitgaven en ontvangsten van het ministerie (financiële informatie), over
de manier waarop het ministerie heeft gefunctioneerd (informatie over de bedrijfsvoering)
en over de vraag of de doelen en prestaties die in de begroting van het ministerie
waren afgesproken, ook zijn gerealiseerd (informatie over het beleid).De Algemene Rekenkamer doet jaarlijks rechtmatigheidsonderzoek bij de
rijksoverheid. Dit doen wij door na te gaan of de jaarverslagen van de ministers
voldoen aan de eisen die de Comptabiliteitswet 2001 (CW 2001) stelt: is de
financiële informatie, de informatie over bedrijfsvoering en de informatie
over beleid tot stand gekomen volgens de daarvoor geldende regels en goed
weergegeven?Daarnaast onderzoeken we ook de bedrijfsvoering zelf. Hiervoor gaan we
onder andere na of het financieel beheer en materieelbeheer voldoen aan de
eisen die de CW 2001 stelt.Op basis van een risicoanalyse hebben we een programma opgesteld voor
het rechtmatigheidsonderzoek 2007 bij het Ministerie van SZW. Op grond van
dit programma hebben we dit jaar onder meer aandacht besteed aan de volgende
onderwerpen:• de betrouwbaarheid van de financiële administratie (Hermes);• de gevolgen van de implementatie van Hermes voor het financieel
beheer in 2007 bij het ministerie;• het opleggen en innen van boetes volgens de Wet arbeid vreemdelingen
(WAV);• het toezicht van IWI op de rechtmatige uitvoering van de WWB;• het onderzoek naar de beleidsinformatie, waaronder een verdiepend
onderzoek bij artikel 23 Re-integratie;• de gevolgen van de invoering van sisa;• het financieel beheer van het Agentschap SZW;• de polisadministratie van UWV;• het contractbeheer, inclusief de naleving van Europese aanbestedingsregels;• het subsidiebeheer, waaronder de tijdigheid van vaststellingen;• de werking van de planning-en-controlcyclus (P&C-cyclus).In onze rapporten bij de jaarverslagen melden we zowel de fouten en onzekerheden
in de financiële informatie die de kwantitatieve
tolerantiegrenzen overschrijden als de fouten en onzekerheden in de financiële
informatie die de kwalitatieve tolerantiegrenzen
overschrijden. Daarnaast vermelden we de onvolkomenheden die wij constateren
in de bedrijfsvoering. Onder «fouten» verstaan we financiële
informatie die niet rechtmatig tot stand gekomen
is (het begrotingsgeld is niet volgens de regels uitgegeven) of die niet deugdelijk is weergegeven (er is geen goede verantwoording
afgelegd in het jaarverslag). Van «onzekerheden» spreken we wanneer
we door onvolkomenheden in het financieel beheer niet kunnen vaststellen of
er al dan niet sprake is van fouten.Op www.rekenkamer.nl kunt u meer lezen over hoe onze rapporten bij de
jaarverslagen tot stand komen.2 JAARVERSLAGDe Algemene Rekenkamer heeft het Jaarverslag 2007 van het Ministerie van
SZW beoordeeld. Wij hebben onderzocht of de minister het begrotingsgeld volgens
de regels heeft uitgegeven en ontvangen en of hij daarover in het jaarverslag
goed verantwoording heeft afgelegd.Verder hebben we onderzocht of de informatie in het jaarverslag over de bedrijfsvoering en over het gevoerde beleid, deugdelijk tot stand is gekomen en voldoet aan de daaraan
te stellen kwaliteitsnormen.In dit hoofdstuk lichten wij ons oordeel over het jaarverslag toe. Dit
oordeel bestaat uit deeloordelen over:• de financiële informatie (§ 2.1);• de departementale saldibalans (§ 2.2);• de informatie over de bedrijfsvoering (§ 2.3);• de informatie over het gevoerde beleid (§ 2.4).2.1 Oordeel over de financiële informatieDe financiële informatie in het jaarverslag bestaat uit de volgende
onderdelen:• de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten in de verantwoordingsstaat
en de toelichting daarbij;• de baten, lasten, kapitaaluitgaven, kapitaalontvangsten en balansposten
in de samenvattende verantwoordingsstaat van de baten-lastendiensten en de
toelichting daarbij.De financiële informatie dient op grond van de CW 2001:• rechtmatig tot stand te zijn gekomen;• deugdelijk te zijn weergegeven;• te voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.OordeelDe financiële informatie in het Jaarverslag 2007 van het Ministerie
van SZW voldoet aan de eisen die de CW 2001 stelt. Dit betekent dat wij geen
belangrijke fouten en onzekerheden in de rechtmatigheid en de deugdelijke
weergave hebben geconstateerd die de kwantitatieve tolerantiegrenzen overschrijden.In het RJV 2006 rapporteerden wij bij 5 artikelen een overschrijding van
de kwantitatieve toleranties, nu bij geen enkel artikel. Dit is onder andere
het gevolg van het experiment met de verruimde tolerantiegrenzen (zie hiervoor
het rapport Rijk Verantwoord).In bijlage 1 van dit deel van het rapport staat een overzicht van alle
fouten en onzekerheden.Het bedrag aan verplichtingen en uitgaven omvat in totaal € 93,8
miljoen, respectievelijk € 12,6 miljoen aan overschrijdingen op
de begrotingsartikelen. Gaan de Staten-Generaal niet akkoord met de hiermee
samenhangende slotwetmutaties, dan moeten wij ons oordeel over de financiële
informatie mogelijk herzien.Naleving Europese aanbestedingsregelsDe Tweede Kamer heeft de afgelopen jaren geïnformeerd naar het naleven
van de Europese aanbestedingsregels door de ministeries. Wij constateren dat
bij het Ministerie van SZW in 33 gevallen met een totaalbedrag
van bijna € 6,5 miljoen deze regels niet nageleefd zijn en dat voor
een totaalbedrag van € 0,3 miljoen er geen zekerheid bestaat over
de naleving van de Europese aanbestedingsregels. De meerderheid van deze gevallen
betreft het aangaan of verlengen van ICT-contracten en contracten voor de
inhuur van personeel.2.2 Oordeel over de saldibalans en toelichtingDe saldibalans is een overzicht van de posten die aan het eind van het
jaar nog openstaan en die naar het volgende jaar moeten worden meegenomen.
Bij de saldibalans hoort een toelichting waarin nadere informatie wordt verstrekt
over de afzonderlijke posten op deze balans.De informatie in de saldibalans dient op grond van de CW 2001:• rechtmatig tot stand te zijn gekomen;• deugdelijk te zijn weergegeven;• te voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.OordeelDe informatie in de saldibalans in het Jaarverslag 2007 van het Ministerie
van SZW voldoet aan de eisen die de CW 2001 stelt. Dit betekent dat wij geen
belangrijke fouten en onzekerheden in de rechtmatigheid en de deugdelijke
weergave hebben geconstateerd die de kwantitatieve tolerantiegrenzen overschrijden.In 2007 heeft het Ministerie van SZW voor een bedrag van € 11,3
miljard aan openstaande voorschotten afgerekend. Wij hebben vastgesteld dat
de onderzochte afrekeningen voldoen aan de daaraan te stellen eisen.In bijlage 1 van dit deel van het rapport staat een overzicht van alle
fouten en onzekerheden.Geen overschrijdingen, wel foutenEr zijn geen kwantitatieve overschrijdingen van de tolerantiegrenzen.
We zien echter wel problemen in de kwaliteit van de financiële administratie.
Wij constateren bijvoorbeeld dat het Ministerie van SZW op basis van de bevindingen
van de auditdienst SZW in totaal 44 correcties uitvoerde in de conceptjaarrekening.
De gecorrigeerde fouten zijn vooral fouten in de voorschottenstand met een
totale absolute waarde van circa € 802 miljoen.Het financieel beheer heeft in 2006 en 2007 onder druk gestaan door het
invoeren van een nieuw systeem voor de financiële administratie Hermes
(zie paragraaf 3.1.2). Ook in de saldibalans in het Jaarverslag 2007
heeft dit tot fouten en onzekerheden geleid. De onzekerheid in de voorschottenstand
van € 16,3 miljoen (genoemd in bijlage 1, deel E) is bijvoorbeeld
het gevolg van een aansluitingsverschil tussen de eindbalans 2006 en beginbalans
2007. Ook de onzekerheid van € 9,2 miljoen in de verplichtingenstand
is volledig te wijten aan een conversieverschil van de «oude»
naar de «nieuwe» administratie.2.3 Oordeel over de informatie over de bedrijfsvoeringIn de bedrijfsvoeringsparagraaf van het jaarverslag van een ministerie
verantwoordt de minister zich over de rechtmatigheid van de begrotingsuitvoering
(of het begrotingsgeld volgens de regels is uitgegeven), over de totstandkoming
van de beleidsinformatie, over het gevoerde financieel beheer
en materieelbeheer en over de overige aspecten van de bedrijfsvoering.De informatie over de bedrijfsvoering dient op grond van de CW 2001:• op deugdelijke wijze tot stand te zijn gekomen;• te voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.Deze twee aspecten betrekken wij in ons oordeel over de informatie over
de bedrijfsvoering. We zeggen daarmee niets over de kwaliteit van de informatie
zelf.Om tot een oordeel te komen over de deugdelijke wijze van totstandkoming
hebben wij de volgende aspecten ervan onderzocht:• Beschikt de minister over een procedure voor de totstandkoming
van de bedrijfsvoeringsparagraaf waarin de bevoegdheden en verantwoordelijkheden
van alle actoren zijn vastgelegd?• Heeft de minister vooraf criteria geformuleerd voor wat moet worden
aangemerkt als opmerkelijke zaken en tekortkomingen in de bedrijfsvoering?• Is het verloop van het totstandkomingsproces controleerbaar en
is het afwegingsproces daarbij transparant vastgelegd?Oordeel over de informatie over de bedrijfsvoeringDe informatie over de bedrijfsvoering in het Jaarverslag 2007 van het
Ministerie van SZW is op deugdelijke wijze tot stand gekomen en voldoet aan
de verslaggevingsvoorschriften.De resultaten van ons onderzoek naar de bedrijfsvoering zelf staan in
hoofdstuk 3. We vergelijken deze resultaten daar ook met de informatie in
de bedrijfsvoeringsparagraaf.2.4 Oordeel over de informatie over het gevoerde
beleidIn het jaarverslag verstrekt de minister ook beleidsinformatie: informatie over de gerealiseerde effecten van zijn beleid, de daartoe
geleverde prestaties en de daarmee gemoeide kosten.De Algemene Rekenkamer beoordeelt ieder jaar de totstandkoming van de
beleidsinformatie en of deze informatie voldoet aan de verslaggevingseisen.In ons onderzoek naar de jaarverslagen kijken wij ook naar debeschikbaarheid en de bruikbaarheid van
de beleidsinformatie. Hier gaan we in hoofdstuk 4 op in.OordeelDe informatie over het gevoerde beleid in het Jaarverslag 2007 van het
Ministerie van SZW is op deugdelijke wijze tot stand gekomen en voldoet aan
de verslaggevingseisen.3 BEDRIJFSVOERINGDe Algemene Rekenkamer heeft de bedrijfsvoering van het Ministerie van
SZW onderzocht.Onder de bedrijfsvoering vallen alle bedrijfsprocessen die ervoor zorgen
dat een ministerie functioneert: het financieel beheer en het materieelbeheer
en de processen op het gebied van personeel, informatievoorziening, administratie,
communicatie en huisvesting.Wij geven in dit hoofdstuk een oordeel over het financieel beheer en het
materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties. Daarbij gaan we
dieper in op de eventuele onvolkomenheden op deze terreinen (§ 3.1).Verder gaan we in dit hoofdstuk in op een aantal andere onderdelen van
de bedrijfsvoering, die geen onderdeel zijn van ons oordeel over het financieel
beheer en materieelbeheer (§ 3.2). Ten slotte schetsen we een beeld
van de bedrijfsvoering in de afgelopen drie jaar (§ 3.3).3.1 Oordeel over het financieel beheer en materieelbeheerHet financieel beheer, het materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties
moeten op grond van de CW 2001 voldoen aan de eisen van rechtmatigheid, ordelijkheid
en controleerbaarheid.OordeelDe onderzochte onderdelen van het financieel beheer, het materieelbeheer
en de daartoe bijgehouden administraties van het Ministerie van SZW voldeden
in 2007 aan de in de CW 2001 gestelde eisen, met uitzondering van:• het contractbeheer, inclusief Europese aanbestedingen;• gevolgen implementatie nieuw financieel administratie systeem;• de financiële administratie bij het Agentschap SZW;• het subsidiebeheer.Hieronder gaan we dieper in op deze onvolkomenheden.3.1.1 Contractbeheer, inclusief Europese aanbestedingenDe Algemene Rekenkamer constateert een onvolkomenheid in het contractbeheer.
Dit geldt vooral voor het onvoldoende naleven van de Europese aanbestedingsregels.
Als gevolg hiervan beoordelen wij bijna € 6,5 miljoen van de verplichtingen
die het Ministerie van SZW is aangegaan als onrechtmatig en hebben wij bij € 0,3
miljoen onzekerheid over de rechtmatigheid. De fouten betreffen vooral het
aangaan of verlengen van ICT-contracten en contracten voor de inhuur van personeel.
Deze rechtmatigheidsfouten komen voor bij verschillende artikelen en blijven
overal onder de artikeltolerantie. Wij beoordelen het contractbeheer sinds
2001 als een onvolkomenheid. De opvolgende ministers hebben de noodzaak voor
verbetering onderschreven en hebben maatregelen genomen om het contractbeheer
te verbeteren.De minister verantwoordt zich in de bedrijfsvoeringsparagraaf over de
kwaliteit van het contractbeheer en over de onrechtmatigheden door het onvoldoende
naleven van de Europese aanbestedingsregels. Daarbij geeft de minister ook
aan welke financiële omvang de onrechtmatigheden hebben. De minister
heeft maatregelen genomen om onrechtmatigheden bij nieuwe contracten te voorkomen en om het contractbeheer te verbeteren.
Daarnaast heeft het ministerie de rechtmatigheid van lopende contracten onderzocht en herstelwerkzaamheden uitgevoerd. Ondanks
deze maatregelen is het contractbeheer nog niet op orde.Het ministerie week in 33 van de ruim 100 daarvoor in aanmerking komende
(verlengingen van) contracten af van de regels voor Europees aanbesteden.
Een veelvoorkomende, maar vermijdbare fout, is het verlengen van een bestaand
contract waarbij de omvang van het contract bij de verlenging boven het drempelbedrag
uitkomt. Bij een deel van deze contracten besloot het ministerie bewust af
te wijken van de Europese aanbestedingsregels. Dat gebeurde om de continuïteit
van de bedrijfsvoering niet in gevaar te brengen. De minister geeft dit ook
aan in de bedrijfsvoeringsparagraaf.Het kwam bijvoorbeeld voor dat ontwikkelingen in interdepartementale samenwerking
het ministerie voor een voldongen feit stelden. Dit leidde tot de beslissing
om de Europese aanbestedingsregels te overtreden (zie tekstkader).Aanschaf softwarelicentie SZW Om de ICT-infrastructuur
up-to-date te houden, startte het Ministerie van SZW in 2007 een belangrijk
vervangingsproject. Daarvoor heeft het ministerie softwarelicenties gekocht
voor een nieuwe versie kantoorautomatisering. In eerste instantie wilde het
ministerie hiervoor gebruikmaken van het interdepartementale project EASI-T3
(Euro- pees Aanbesteden Samenwerking ICT). De stuurgroep van dit project zag
op het laatste moment echter af van een gezamenlijke aanbesteding van software,
omdat een gezamenlijke aanbesteding op dat moment te risicovol was. Tegelijkertijd
liep binnen de Rijksoverheid het project GOUD, dat een uniforme rijkswerkplek
als doel heeft. Een onderdeel van dit project is de gezamenlijke aanbesteding
van software voor kantoorautomatisering. Die aanbesteding is in 2007 voorbereid
en inmiddels van start gegaan.In 2007 zag het ministerie
zich geconfronteerd met een dilemma. Enerzijds kon het de ICT-infrastructuur
niet vervangen zonder aanschaf van nieuwe softwarelicenties. Anderzijds was
het niet efficiënt om voor de aanschaf een aanbestedingstraject te starten
en daarmee vooruit te lopen op de gezamenlijke aanbesteding die het project
GOUD waarschijnlijk binnen een jaar zou starten. Uiteindelijk besloot het
ministerie dit dilemma op te lossen door softwarelicenties te kopen van de
leverancier waarmee het al een tijdelijk contract had. Het Ministerie van
SZW had dit tijdelijke contract niet Europees aanbesteed, omdat de verwachte
omzet beneden de Europese aanbeste- dingsgrens zou blijven. Met de aanschaf
van de licenties voor het vervangingstraject kwam dit contract echter wel
boven de Europese aanbestedingsgrens uit. Hierdoor is het contract achteraf
gezien ten onrechte niet Europees aanbesteed. Dit leidt tot een onrechtmatigheid
van circa € 2 miljoen in 2007.Bij een aantal contracten kwam de fout echter pas bij de controle aan
het licht. In deze gevallen was het ministerie zich niet bewust van het onrechtmatig
verlengen van een contract. Wij bevelen het ministerie aan om tijdig en zorgvuldig
af te wegen of Europese aanbesteding noodzakelijk is of kan worden (als het
bedrag onder maar wel dichtbij het drempelbedrag ligt). Wij vinden dat het
ministerie zeer terughoudend moet zijn met het afwijken van de Europese aanbestedingsregels
en de argumenten voor die keuze altijd vast moet leggen.Andere aandachtspunten in het contractbeheer zijn het opzetten van een
goed functionerend contractenregister, het waarborgen van de volledigheid
van contractdossiers en het gebruiken van raamcontracten bij het inhuren van
personeel. Wij bevelen het ministerie aan om het contractregistratiesysteem
in 2008 goed te laten werken, zodat het management weet wanneer het drempelbedrag
wordt overschreden bij een contractverlenging. Wij bevelen het ministerie
ook aan om het instrument «raamcontracten» zorgvuldiger toe te
passen. Wanneer een van de partijen binnen een raamcontract de
gevraagde dienstverlening niet kan leveren, moet het ministerie dit duidelijk
in het contractdossier vastleggen.3.1.2 Gevolgen implementatie nieuw financieel administratiesysteem
HermesIn ons rapport bij het jaarverslag 2006 constateerden wij een ernstige
onvolkomenheid in de financiële administratie van het Ministerie van
SZW. Fase 1 van de implementatie van één geïntegreerd financieel
administratiesysteem, Hermes, ondervond aanloopproblemen. Hierdoor ontstonden
in 2006 problemen in diverse onderdelen van het financieel beheer.Naar aanleiding van ons rapport bij het jaarverslag 2006 heeft de minister
van SZW toegezegd om een verbeterplan op te stellen met maatregelen om de
onzekerheden uit de administratie weg te nemen en fouten te herstellen, voordat
fase 2 van de implementatie ingaat. Daarnaast zegde de minister toe om het
financieel beheer in 2007 aanmerkelijk te verbeteren ten opzichte van 2006,
om in de loop van 2008 weer minimaal het niveau van eind 2005 te bereiken.Wij constateren dat de minister beide toezeggingen is nagekomen, zodat
de onvolkomenheid niet meer de kwalificatie ernstig krijgt. Wij handhaven
wel de onvolkomenheid, omdat het financieel beheer – ondanks de ingezette
verbetering – voor geheel 2007 nog ontoereikend was.Toezegging: opschonen oude Bias administratie vóór
overgang naar HermesHet Ministerie van SZW heeft in 2007 laten zien dat het geleerd heeft
van de problemen uit 2006. Een voorbeeld hiervan is dat de conversies voor
fase 2 geautomatiseerd hebben plaatsgevonden in plaats van handmatig zoals
in 2006. Het ministerie heeft gedurende 2007 de oude Bias 2-administratie
opgeschoond door fouten te herstellen en onzekerheden weg te nemen. Door dit
te doen vóór de overgang naar Hermes is de minister van SZW
zijn toezegging nagekomen. Met het wegnemen van fouten en onzekerheden uit
de oude Bias 2-administratie kan het ministerie in 2008 met een «schone»
administratie beginnen. Hierbij plaatsen wij wel de volgende kanttekening.
De oude Bias 2-administratie is niet 100% schoon overgegaan naar Hermes.
De auditdienst van SZW heeft fouten gerapporteerd in de verplichtingenstand
en de voorschottenstand. Deze fouten vallen echter binnen de tolerantiegrenzen
op artikelniveau.Toezegging: verbetering financieel beheerHet Ministerie van SZW heeft zich in 2007 ingespannen om de kwaliteit
van het financieel beheer te verbeteren ten opzichte van 2006. Zo heeft het
ministerie in 2007 minder boekingsfouten gemaakt en heeft het ministerie voor
de facturenstroom een volledig digitale boekingsgang gerealiseerd. Hiermee
is de minister van SZW zijn toezegging nagekomen om het financieel beheer
ten opzichte van 2006 te verbeteren.Kwaliteit financieel beheer 2007Het ministerie legde gedurende 2007 terecht de prioriteit bij het op orde
krijgen van de financiële administratie (toezegging opschonen administratie)
en heeft hiermee onder andere bereikt dat het jaarverslag voldoet aan de eisen
van de Comptabiliteitswet 2001. Hierdoor werd echter aan andere processen
tijdelijk minder prioriteit gegeven. Wij constateren dat daardoor
het financieel beheer in 2007 nog ontoereikend was. Zo laat het betalingenbeheer
pas in het laatste kwartaal van 2007 een flinke verbetering zien en zijn in
2007 veel verplichtingen niet op tijd geregistreerd. Daarnaast is de voorschottenadministratie
van zowel grote rijksbijdragen als van kleine subsidieregelingen in heel 2007
niet ordelijk geweest. Bij het vorderingenbeheer constateren wij dat het aanmanen,
sturen van dwangbevelen en overdragen ter incasso van bestuurlijke boetes
Wet arbeid vreemdelingen (WAV) uit 2005 en 2006 vaak te laat plaatsvonden.
Verder waren delen van de managementinformatie in 2007 onvoldoende actueel
en in sommige gevallen ook onjuist. Beleidsdirecties kregen hierdoor niet
op tijd de juiste informatie die zij nodig hadden voor sturing en beheersing.
Dit bemoeilijkte hun budgethouderschap. Ten slotte was in 2007 de inrichting
en het beheer van autorisaties in Hermes nog niet op orde.Met het realiseren van één geïntegreerde financiële
administratie heeft het Ministerie van SZW begin 2008 de aansluitingsproblemen
uit het verleden voorgoed achter zich gelaten. Het ministerie is erin geslaagd
om de jaarrekening dit jaar op tijd op te leveren. Hierbij heeft de auditdienst
van SZW een belangrijke rol gespeeld. De auditdienst heeft in de conceptjaarrekening
wezenlijke fouten gesignaleerd. Zo werden 44 correcties (totaal circa € 802
miljoen) in de jaarrekening aangebracht (zie ook paragraaf 2.1). Wij
zijn van mening dat dergelijke fouten al in een eerder stadium door de interne
controle bij de administratie of door concern control (FEZ) gesignaleerd en
gecorrigeerd hadden moeten zijn.Verantwoording en aanbevelingenIn de bedrijfsvoeringsparagraaf legt de minister van SZW verantwoording
af over de kwaliteit van de financiële administratie. De minister licht
toe dat in 2007 al een aantal verbeteringen is gerealiseerd en dat ook in
2008 verbeteringen noodzakelijk zijn. Doordat de minister de nadruk legt op
verbeteringen in 2007 én 2008, komt onvoldoende naar voren dat de kwaliteit
van de financiële administratie in een groot deel van 2007 ontoereikend
was. Pas eind 2007 hebben wij daar een verbetering in kunnen constateren.Wij gaan ervan uit dat de minister van SZW zijn toezegging van vorig jaar
gaat nakomen om het financieel beheer verder te verbeteren in 2008 tot het
niveau van eind 2005. Daarnaast bevelen wij de minister aan om op korte termijn
de interne controlefunctie en de rol van concern control te verbeteren, zodat
in 2008 veel minder correctieboekingen nodig zullen zijn.3.1.3 Financiële administratie bij het Agentschap
SZWHet Agentschap SZW is verantwoordelijk voor de uitvoering van subsidieregelingen
van het Europees Sociaal Fonds en voor een aantal nationale subsidieregelingen.
De Algemene Rekenkamer constateert dit jaar een onvolkomenheid bij de financiële
administratie van het Agentschap SZW. In ons rapport bij het jaarverslag 2006
benoemden wij het financieel beheer van het agentschap tot een aandachtspunt.
Dit deden wij omdat het beheer van de programmagelden ESF (2000–2006)
en van dertien nationale regelingen enkele tekortkomingen liet zien. Het ging
om tekortkomingen in de aansluiting tussen de regelingspecifieke administraties
en de financiële administratie. Daarnaast vertoonde de administratie
van de apparaatsuitgaven van het Agentschap SZW in 2006 tekortkomingen. Wij
hebben aanbevolen om in 2007 de aansluiting tussen de projectadministraties
en de financiële administratie te verbeteren. In zijn reactie op ons
rapport over 2006 heeft de minister toegezegd die aanbeveling op te volgen.Wij constateren dat het Agentschap SZW in eerste instantie voortvarend
te werk is gegaan bij het oplossen van de aansluitingsproblemen. De afdeling
Interne Controle van het Agentschap SZW heeft in opdracht van de directeur
van het Agentschap SZW de oorzaken goed geanalyseerd en aanbevelingen gedaan.
Het verbeterplan is in 2007 echter onvoldoende gerealiseerd. Uit een overzicht
dat het Agentschap SZW voor de Algemene Rekenkamer opstelde, blijkt dat eind
2007 slechts enkele aanbevelingen op structurele wijze zijn geïmplementeerd.
De meeste aanbevelingen waren eind 2007 nog niet of in beperkte mate geïmplementeerd.Bij de tussentijdse afsluiting van de financiële administratie per
30 september 2007 heeft de auditdienst dezelfde soort fouten gesignaleerd
als bij de jaarafsluiting 2006. Op dat moment was de financiële administratie
blijkbaar nog niet verbeterd. Na de rapportage van de auditdienst over de
proefafsluiting heeft het Agentschap SZW de aanbevelingen uit het verbeterplan
opnieuw geprioriteerd. Daarbij kreeg de jaarafsluiting de hoogste prioriteit.
Het Agentschap SZW heeft hard gewerkt om 2007 op tijd te kunnen afsluiten.
Hiervoor heeft het Agentschap SZW veel externen ingehuurd, omdat veel sleutelfuncties
in de bedrijfsvoeringskolom vacant waren. De auditdienst SZW constateert in
maart 2008 dat de tijdige jaarafsluiting grotendeels is gelukt, maar dat het
Agentschap SZW de correcties van de auditdienst nog in de eigen administratie
moet verwerken. De auditdienst SZW constateert ook dat het Agentschap SZW
het beheer van de programmagelden en apparaatsgelden nog structureel in de
organisatie moet verankeren.Wij concluderen dat de minister van SZW zijn toezegging niet in voldoende
mate is nagekomen. Ondanks een goede start met een gedegen oorzakenanalyse
heeft het Agentschap SZW de financiële administratie in 2007 onvoldoende
verbeterd. De minister van SZW verantwoordt zich in de bedrijfsvoeringsparagraaf
op transparante wijze over de stand van zaken. Wij zijn van mening dat de
verbeterslagen in de laatste twee maanden van 2007 en begin 2008 én
de grotendeels tijdig gerealiseerde jaarafsluiting goede perspectieven bieden
voor de toekomst.Wij bevelen de minister van SZW aan om de financiële administratie
van het Agentschap SZW op korte termijn te actualiseren naar de eindstanden
die de auditdienst heeft goedgekeurd. Daarnaast bevelen wij de minister aan
om ervoor zorgen dat het beheer van de financiële processen eind 2008,
na volledige uitvoering van het verbeterplan, structureel is gewaarborgd in
de organisatie.3.1.4 SubsidiebeheerDe Algemene Rekenkamer beschouwt het subsidiebeheer in 2007 als een onvolkomenheid
bij het Ministerie van SZW. Het gaat hierbij om het beheer van een beperkt
deel van de totale uitgaven van het ministerie: € 190 miljoen. Deze
uitgaven zijn verspreid over verschillende artikelen. De tekortkomingen zijn
echter – ondanks de toezegging van de minister – in beperkte mate
verbeterd ten opzichte van 2006. In de bedrijfsvoeringsparagraaf merkt de
minister op dat het subsidiebeheer aanzienlijk is verbeterd in 2007. Een belangrijk
deel van deze verbetering is pas eind 2007/begin 2008 gerealiseerd.
Toen is de implementatie van het nieuwe financiële administratiesysteem
Hermes namelijk afgerond.De kwaliteit en volledigheid van subsidiedossiers De kwaliteit en volledigheid
van de subsidiedossiers is veelal onvoldoende. Het ministerie maakt in de
dossiers onvoldoende zichtbaar hoe het de naleving van de subsidievoorwaarden
heeft getoetst. Dit geldt voor zowel het verlenen als het vaststel- len van
de subsidies. De auditdienst SZW kon de rechtmatigheid van de subsidiebeschikkingen
hierdoor moeilijk vaststellen zonder een nadere toelichting van de beleidsdirectie.
Nadat de beleidsdirecties hun beslissingen nader hadden onderbouwd, heeft
de controle op de verlening en de vaststelling geen belangrijke onrechtmatigheden
aangetoond.De tekortkomingen in het subsidiebeheerWij constateren de volgende tekortkomingen in het subsidiebeheer:• De kwaliteit en volledigheid van de subsidiedossiers is onvoldoende.• Het ministerie stelt de subsidies vaak niet binnen de wettelijke
termijnen vast. Dit geldt ook voor ESF-subsidies.• Het ministerie laat de auditdienst het reviewbeleid bepalen. Dit
is echter de primaire verantwoordelijkheid van de subsidieverlenende directies.• De subsidieverlenende directies hebben geen beleid vastgelegd om
misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) te voorkomen.Wij bevelen het ministerie aan om het subsidiebeheer op de genoemde onderdelen
te verbeteren. We vragen ons echter af of het oprichten van een Subsidie Expertise
Centrum (SEC) daaraan zal bijdragen. Het SEC zal immers nieuwe subsidieregelingen
gaan vormgeven en zich niet bezighouden met de administratie van bestaande
regelingen.3.2 Overige bedrijfsvoeringWe hebben het financieel beheer en materieelbeheer onderzocht en daar
ons oordeel over gegeven. Daarnaast hebben we onderzoek gedaan naar een aantal
andere onderdelen van de bedrijfsvoering van het Ministerie van SZW, die in
deze paragraaf aan bod komen.3.2.1 Bestuurlijke boetes Wet arbeid vreemdelingenDe Algemene Rekenkamer constateert een onvolkomenheid bij het opleggen
van bestuurlijke boetes voor overtredingen van de Wet arbeid vreemdelingen
(WAV) en bij het afhandelen van bezwaarschriften en beroepsprocedures voor
de WAV.De Arbeidsinspectie was in 2007, net als in 2006, niet in staat boetezaken
en bezwaarschriften op tijd af te handelen. De Arbeidsinspectie besloot in
slechts 29% van alle gevallen binnen de wettelijke termijn van dertien
weken om wel of geen bestuurlijke boete op te leggen. De helft van alle beboete
werkgevers tekende vervolgens bezwaar aan. De Arbeidsinspectie handelde echter
slechts 22% van de bezwaarschriften af binnen de in de Algemene wet
bestuursrecht vastgelegde termijn van tien weken. De nieuwe Wet dwangsom en
beroep bij niet tijdig beslissen regelt dat burgers per 1 januari 2009
een dwangsom kunnen eisen, als bestuursorganen te laat beslissen op hun bezwaarschriften
(BZK, 2008b). Als het ministerie er niet in slaagt de bezwaarschriften sneller
af te handelen, kan dit een kostenpost voor het ministerie worden.Verantwoording over de Wet arbeid vreemdelingen
in het jaarverslag 2007 Het ministerie verantwoordt de ontvangsten
uit de boetes Wet arbeid vreemdelingen (WAV) op artikel 22. Artikel 98 beschrijft
de werkzaamheden van de Arbeidsinspectie: in 2007 vonden ongeveer 11 500
inspecties WAV/Wet minimumloon plaats. De Arbeidsinspectie legde hierbij circa
3 000 maal een WAV-boete op aan werkgevers, met een gemiddeld boetebedrag
van € 16 500. In totaal legde de Arbeidsinspectie voor € 49
miljoen boetes op in 2007. De ontvangsten bedroegen € 22 miljoen,
waarvan € 8,2 miljoen afkomstig was uit vóór 2007
opgelegde boetes (tabel 98.7, SZW, 2008d).In 2007 heeft de minister de capaciteit van de Arbeidsinspectie vergroot,
voor zowel het opleggen van boetes als het verwerken van bezwaar- en beroepschriften.
De minister heeft zijn inspanningen om de achterstand in bezwaarschriften
weg te werken ook verantwoord in het jaarverslag (zowel bij artikel 98 als
in de bedrijfsvoeringsparagraaf). Hij stelt dat de trend van de oplopende
werkvoorraad bezwaarschriften door een projectmatige aanpak is omgebogen in
een lichte daling. De minister geeft aan deze aanpak voort te zetten om de
achterstand in ieder geval voor eind 2008 te hebben weggewerkt.Wij vragen ons echter af of dit realistisch is. De minister verwacht dat
het aantal nieuwe boeterapporten en bezwaarschriften zal dalen door het afschaffen
van de tewerkstellingsvergunning voor werknemers uit de Midden- en Oost-Europese
landen (MOE-landen). Wij verwachten dat dit niet zal gebeuren. Deze afschaffing
ging namelijk al op 1 mei 2007 in. De Arbeidsinspectie stelde in 2007
echter evenveel boeterapporten op als in 2006 (circa 3000). Bovendien heeft
de Tweede Kamer bij de behandeling van de SZW-begroting voor 2008 een amendement
aangenomen om € 2 miljoen extra uit te trekken voor de uitbreiding
van het aantal inspecties (SZW, 2008e). Wij verwachten dus eerder een stijging
van het aantal boetezaken en bezwaarschriften en geen daling zoals de minister
aangeeft in de bedrijfsvoeringsparagraaf. We vragen de minister om aan te
geven hoe hij de achterstand eind 2008 kan hebben weggewerkt.Ten slotte vinden wij het erg belangrijk dat de minister ervoor zorgt
dat de «backoffice» van de Arbeidsinspectie de wettelijke afhandelingstermijnen
kan halen. Dat geldt zeker, als minister en Tweede Kamer besluiten om het
aantal inspecties in de «frontoffice» uit te breiden. Vertragingen
bij het opleggen van boetes staan namelijk het beoogde lik-op-stukbeleid in
de handhaving van de WAV in de weg. Bovendien getuigt het (veel) later afhandelen
van bezwaarschriften dan de wettelijke termijn niet van «goed openbaar
bestuur». Het gemiddelde boetebedrag was in 2007 ongeveer € 16 500
en werkgevers moeten de boete in afwachting van het besluit op bezwaar wél
betalen. Voor werkgevers is het hierdoor belangrijk dat het Ministerie van
SZW op tijd beslist. We vinden dat het ministerie de ambitie moet hebben om
het tijdig opleggen van boetes en het tijdig afhandelen van bezwaarschriften
in 2008 flink te verbeteren en in 2009 volledig binnen wettelijke termijnen
te laten plaatsvinden. Het ministerie heeft inmiddels besloten om de «back
office» van de Arbeidsinspectie structureel uit te breiden. We kunnen
op dit moment niet beoordelen of deze uitbreiding voldoende is om de voorgestelde
ambitie te bereiken.3.3 Ontwikkeling in de bedrijfsvoeringIn figuur 2 hebben we de ontwikkeling in de bedrijfsvoering in de afgelopen
drie jaar opgenomen. De figuur laat zien welke (ernstige) onvolkomenheden
wij de laatste jaren hebben aangetroffen in het financieel beheer
en materieelbeheer en in de overige onderdelen van de bedrijfsvoering, en
welke onvolkomenheden zijn opgelost.Figuur 2 laat zien dat we twee «oude» onvolkomenheden dit
jaar als opgelost beschouwen. Daarnaast zijn er twee nieuwe onvolkomenheden
bijgekomen. We beschouwden de kwaliteit van de financiële administratie
vorig jaar als een ernstige onvolkomenheid en dit jaar als een «gewone»
onvolkomenheid.Het samenvattend auditrapport van de auditdienst SZW over het jaarverslag
en de bedrijfsvoering in 2007 beschrijft meer tekortkomingen dan wij in dit
rapport naar voren brengen. De auditdienst beoordeelt bijvoorbeeld het materieelbeheer
als ontoereikend en beschrijft dat de uitvoering van het Voorschrift Informatiebeveiliging
Rijksdienst 2007 (VIR) nog op onderdelen tekortschiet. Wij concluderen op
basis hiervan dat dit wezenlijke aandachtspunten zijn voor het Ministerie
van SZW.De Algemene Rekenkamer constateerde in het Rapport
bij het Jaarverslag 2006 een onvolkomenheid op artikel 30 Inkomensbescherming
met activering. De minister van SZW kreeg vanaf 2006 wellicht onvoldoende informatie om adequaat toezicht te kunnen
houden op de rechtmatigheid van de bestedingen van de WWB als gevolg van de
manier waarop sisa werd ingevoerd (zie hoofdstuk 1 voor uitleg over sisa).
De staatssecretaris van SZW heeft ons begin 2008 geïnformeerd over het
toezicht van IWI op de rechtmatige uitvoering en besteding van het inkomensdeel
van de WWB. Wij zijn het met de staatssecretaris eens dat de manier waarop
IWI nu toezicht houdt op de rechtmatigheid van de WWB aansluit bij de wettelijke
eisen van de WWB (onder andere artikel 76 van de WWB) en de Comptabiliteitswet
2001. Ons verschil van inzicht is daarmee opgelost. Wij gaan ervan uit dat
IWI de komende jaren op dezelfde manier toezicht zal houden, zodat de minister voldoende informatie krijgt.Deze verbetering betekent echter niet dat er geen problemen meer zijn
na de invoering van sisa bij het Ministerie van SZW. Uit een recent onderzoek
van de auditdiensten van de ministeries bleek namelijk dat de gemeentelijke
accountantscontrole van specifieke uitkeringen in 2007 tekortkomingen vertoonde
(IODAD, 2008). Het Ministerie van SZW krijgt weliswaar voldoende informatie, maar de kwaliteit van deze
informatie is nog onvoldoende (zie tekstkader voor beschrijving).
Het ministerie kan hierdoor niet volledig steunen op de accountantscontrole
bij gemeenten, die wel een belangrijke basis voor sisa vormt.De kwaliteit van de accountantscontrole
bij gemeenten De accountantscontroles
van 74 gemeenten over de rechtmatigheid van de WWB, IOAW, IOAZ en Bijstandsverlening
zelfstandigen in 2006 bleken tekortkomingen te hebben (IODAD, 2008). De accountants
hebben de beoogde werkwijze van sisa niet geheel gevolgd en hun controlewerkzaamheden
onvoldoende gedocumenteerd. Deze 74 gemeenten ontvingen ruim € 400
miljoen van het Ministerie van SZW, bijna 9% van het totale budget
op artikel 30. Het ministerie gaat de definitieve bedragen van deze specifieke
uitkeringen in 2008 vaststellen op basis van de tekortschietende accoun- tantscontrole.
Wij zullen in 2008 nagaan of het ministerie voldoende maatregelen heeft getroffen
om de kwaliteit van de accountantswerkzaamheden te laten verbeteren, en waar
nodig langs andere weg redelijke zekerheid over de rechtmatigheid van deze
bestedingen heeft verkregen.De Algemene Rekenkamer constateerde in het rapport bij het jaarverslag
2006 dat de bewindslieden van SZW en Financiën de gehele keten van loonheffing
tot polisadministratie onvoldoende hebben aangestuurd. Daarnaast concludeerden
wij dat de minister van SZW onvoldoende sturing heeft gegeven aan UWV als
het gaat om de polisadministratie. In de bestuurlijke reactie op ons rapport
zegden de bewindslieden toe om hun regie op de keten te verscherpen. Wij stellen
vast dat de bewindslieden deze toezegging zijn nagekomen. De bewindslieden
hebben opdracht gegeven voor een integrale probleemanalyse van de loonaangifteketen
waarmee inzicht is verkregen in de problematiek en de bijhorende maatregelen
om deze problemen op te lossen. De bewindslieden hebben er tevens voor gezorgd
dat er een gemeenschappelijke beheerorganisatie (het Ketenbureau) is opgezet
en dat er een onafhankelijke ketenmanager is aangesteld. Daarnaast is er een
kernteam benoemd dat de bestuurlijke regie voert op de keten en tweewekelijks
bijeenkomt met de ketenmanager. De stand van zaken omtrent de verbetermaatregelen
wordt tweewekelijks door het ketenbureau gerapporteerd aan het kernteam en
maandelijks aan de bewindslieden. De bewindslieden spreken driemaandelijks
met de bestuurders en de ketenmanager. Met deze maatregelen is de aansturing
van de keten door beide bewindslieden verbeterd ten opzichte van vorig jaar.
Wij constateren ook dat de minister van SZW het UWV ten aanzien van de polisadministratie
beter heeft aangestuurd. De onvolkomenheid is hiermee opgelost. Wij voegen
daaraan toe dat op z’n vroegst eind 2008 kan worden vastgesteld of er
sprake is van een werkende loonaangifteketen. Wij verwijzen voor meer informatie
naar de rapportage van IWI over dit onderwerp (IWI, 2008). Wij zullen de voortgang
van dit proces ook volgen.Vorig jaar rapporteerden wij ook over het risico dat de geïnde premies
niet goed over de sectorfondsen worden verdeeld en het risico dat UWV premies
van sectorfondsen voor 2008 niet correct zou kunnen vaststellen. De knelpunten
in het sectorfondsen beheer zijn nog niet opgelost, maar UWV brengt als fondsbeheerder
de knelpunten volledig en tijdig bij de Belastingdienst onder de aandacht.
UWV en de Belastingdienst hebben in februari 2008 samen een plan
van aanpak opgesteld over het oplossen van deze knelpunten. Zo zal de fondsverdeling
over 2006, 2007 en 2008 worden herzien. Wij zullen ook de voortgang van dit
proces volgen.4 INFORMATIE OVER BELEID NADER BESCHOUWDIn dit hoofdstuk gaan we in op onze bevindingen van het aanvullende onderzoek
dat we jaarlijks doen naar de beleidsinformatie. Is er in de begroting en
in het jaarverslag concrete informatie beschikbaar over beleid (zie § 4.1)
en kan de Tweede Kamer die informatie gebruiken (zie § 4.2)?Ten slotte gaan we in § 4.3 in op een specifiek aspect van de
bruikbaarheid van jaarverslagen voor de Tweede Kamer: informatievoorziening
over ICT-projecten.4.1 Beschikbaarheid van de beleidsinformatieWij onderzoeken ieder jaar hoe de minister zich in zijn jaarverslag verantwoordt
over het realiseren van doelen, prestaties en de inzet van middelen die met
de begroting zijn afgesproken. We gaan daarvoor na in hoeverre concrete informatie
over beleidsresultaten beschikbaar is: heeft de minister in het jaarverslag
per operationele doelstelling informatie opgenomen over doelen, prestaties
en middelen en zo niet, wordt het ontbreken van die informatie uitgelegd (het
zogenoemde «comply or explain»-principe)?De resultaten van ons onderzoek naar de beschikbaarheid van beleidsinformatie
zijn weergegeven in figuur 3. Om de ontwikkeling in de tijd te laten zien,
hebben we de resultaten van 2007 vergeleken met de resultaten van 2005, 2006
en de begroting van 2008.In het Jaarverslag 2007 heeft het ministerie voor 47% van de operationele
doelstellingen concrete informatie opgenomen over het behalen van deze doelstellingen.
Het ministerie verbetert zich hiermee ten opzichte van het Jaarverslag 2006.
Concrete informatie over de prestaties is bij 28% van de operationele
doelstellingen beschikbaar. Voor 59% van de operationele doelstellingen
geldt dat de minister toelicht (explain) waarom er geen prestatiegegevens
beschikbaar zijn voor het jaarverslag.Voor een groot deel is de toename van «explain» te wijten
aan het ontbreken van indicatoren om het nalevingsniveau bij een aantal uitkeringsregelingen
te rapporteren. Deze nalevingsindicatoren moeten inzicht geven in hoeverre
uitkeringsgerechtigden hun verplichtingen verbonden aan betreffende uitkeringsregelingen
nakomen, een indicatie voor het niveau van misbruik en oneigenlijk gebruik
(M&O) bij deze regelingen. Het ministerie meldt deze methodologische problemen
in de Begroting 2007 en in het Jaarverslag 2007 (explain). De minister meldt
in het Jaarverslag 2007 bij de leeswijzer in hoofdstuk 3.2 dat hierdoor de
realisatiegegevens van de nalevingsniveaus ontbreken. De minister kan hierdoor
op vijf artikelen minder beleidsinformatie over dit onderwerp verstrekken:
in totaal ontbreken negen indicatoren.De Algemene Rekenkamer vindt het zorgelijk dat er nog weinig vooruitgang
lijkt te zitten in het ontwikkelen van alternatieve meetmethodes, waarmee
het ministerie over deze indicatoren kan rapporteren. Zo zegde de minister
de Algemene Rekenkamer in 2007 toe om op alle relevante beleidsterreinen meetbare
nalevingsniveaus vast te stellen. Daaraan zou hij de inspanningen en de prestaties
van de uitvoerende diensten en instanties op het gebied van fraudebestrijding
relateren. De minister gaf aan de Tweede Kamer te informeren over zowel de
nalevingsniveaus als de relatieve effecten van inspanningen en prestaties
in de integrale rapportage handhaving over 2007 (Algemene Rekenkamer 2007a).
De hiervoor benodigde informatie ontbreekt echter in het Jaarverslag 2007.
Wij vragen de minister om aan te geven hoe hij zijn toezegging gaat nakomen.
In paragraaf 4.2.3 gaan we verder in op de beleidsinformatie over handhaving.In sommige gevallen geldt dat er bij operationele doelstellingen wel informatie
beschikbaar is over doelstellingen en prestaties, maar dat het ministerie
zich met een aantal extra indicatoren beter kan verantwoorden.Voorbeeld 1: indicatoren alleen gericht
op man-vrouwverschillen De operationele doelstelling
27.1 luidt: «bevorderen van gelijke kansen op (toegang tot) de arbeidsmarkt
door bescherming te bieden tegen ongelijke behandeling bij arbeid en beroep»
(SZW, 2008d). Als indicator voor het effect van het beleid meet het ministerie
elke twee jaar de beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen in het bedrijfsleven
en bij de overheid. Dit verschil dekt slechts een beperkt deel van de operationele
doelstelling af. Het ministerie kan de beleidsinformatie uitbreiden met indicatoren
over ongelijke behandeling van bijvoorbeeld ouderen of etnische minder- heden.Voorbeeld 2: geen indicator voor de relatieve
concurrentiepositie De operationele doelstelling 22.1 luidt: «beheerste
ontwikkeling van de arbeidskosten» (SZW, 2008d). Het ministerie hanteert
hiervoor de indicator «ontwikkeling loonkosten per eenheid product».
Het ministerie geeft in de toelichtende tekst aan dat ondanks een beheerste
loonontwikkeling in 2007 de concurrentiepositie van Nederland ten opzichte
van de andere Eurolanden licht is verslechterd. De concurrentiepositie van
Nederland heeft ook invloed op de arbeidsparticipatie. Daarom kan het ministerie
de beleidsinformatie structureel uitbreiden met een indicator die de loonontwikkeling
in Nederland vergelijkt met de andere Eurolanden.Nieuwe indeling Begroting 2008Het Ministerie van SZW heeft de Begroting 2008 overzichtelijker gemaakt
in vergelijking met 2007. Het aantal beleidsartikelen is verlaagd van vijftien
naar elf. Verder heeft het ministerie de beleidsartikelen geclusterd naar
aandachtsgebieden in de sociale zekerheid. Een van de verbeteringen vinden
wij het samenvoegen van de artikelen 25 Arbeid en zorg, 26 Overlegstructuren,
collectieve arbeidsvoorwaardenvorming en medezeggenschap en 27 Regulering
van individuele arbeidsrelaties in het nieuwe beleidsartikel 43 Arbeidsverhoudingen.
Effect, prestaties en instrumentarium komen hierin namelijk beter samen dan
in de afzonderlijke artikelen. In de afzonderlijke artikelen vormden de prestaties
doelstellingen op zichzelf, terwijl deze doelstellingen in één
artikel samen één maatschappelijk effect nastreven: evenwichtige
arbeidsverhoudingen.We hebben ook gekeken naar de beschikbaarheid van beleidsinformatie in
de Begroting 2008. Het ministerie heeft voor 54% van de operationele
doelstellingen concrete streefwaarden voor de doelstellingen opgenomen. Voor
42% van de operationele doelstellingen heeft het ministerie aangegeven
waarom het geen concrete streefwaarden heeft geformuleerd. Het ministerie
verbetert zich hiermee ten opzichte van de Begroting 2007. Bij de prestaties
heeft het ministerie voor 46% van de operationele doelstellingen concrete
streefwaarden opgenomen en in 42% beargumenteerd waarom deze niet zijn
geformuleerd.Het Ministerie van SZW heeft in 2007 en begin 2008 de beleidsdoorlichtingen
van twee artikelen naar de Tweede Kamer gestuurd:• Beleidsdoorlichting artikel 30 Werkt de WWB? (SZW, 2007b);• Beleidsdoorlichting artikel 23 Re-integratie (SZW, 2008b).Beide beleidsdoorlichtingen bevatten veel relevante informatie over de
doeltreffendheid van het beleid van het ministerie. Ze zijn een goede aanvulling
op het jaarverslag. We betrekken deze informatie ook in de volgende paragraaf
over de bruikbaarheid van de beleidsinformatie over deze artikelen.4.2 Bruikbaarheid van de beleidsinformatieDe Algemene Rekenkamer heeft niet alleen gekeken naar de beschikbaarheid
van informatie over beleid in het jaarverslag. Wij hebben ook onderzocht of
de informatie in het jaarverslag bruikbaar is voor de Tweede Kamer. De Tweede
Kamer moet zich met deze informatie een oordeel kunnen vormen over de mate
waarin een minister zijn beleidsdoelen en -prestaties heeft gerealiseerd met
behulp van de daarvoor ingezette middelen.4.2.1 Informatie artikel 23 Re-integratieDe Rijksbegroting 2007 beschrijft voor het Ministerie van SZW vijf beleidsprioriteiten: één
daarvan is het verbeteren van re-integratie. Artikel 23 in de begroting en
in het jaarverslag van het Ministerie van SZW gaat in op deze doelstelling
en de instrumenten en de budgetten hiervoor. UWV en gemeenten zijn de belangrijkste
uitvoerders. Zij krijgen van het ministerie een budget voor re-integratie.De algemene en operationele doelstelling
van artikel 23 Artikel 23 heeft de volgende algemene
doelstelling: «Bevorderen van de uitstroom naar regulier werk van die
uitkeringsgerechtigden en werklozen die dat niet op eigen kracht kunnen.»
Het artikel bevat de volgende operationele doelstelling: «Ondersteuning
bij het verkleinen van de afstand tot regulier werk aan die uitkeringsgerechtigden
en werklozen die dat niet op eigen kracht kunnen» (SZW, 2008d).In ons rapport bij het jaarverslag 2006 gaven wij aan dat het ministerie
in het jaarverslag bij artikel 23 niet goed laat zien wat er gebeurt met de
re-integratiebudgetten. Het artikel bevat slechts één outcome-indicator
voor gemeenten en UWV gezamenlijk: het percentage uitstroom naar regulier
werk na een traject. Wij merkten toen ook op dat gemeenten het grootste deel
ontvangen van de middelen die voor re-integratie beschikbaar zijn. Wij stelden
vast dat de Tweede Kamer zo geen conclusies kan trekken over verschil in aanpak,
efficiency en effectiviteit van gemeenten en van UWV.De informatie in artikel 23 in het Jaarverslag 2007 lijkt sterk op de
informatie in het Jaarverslag 2006. Onze conclusie over 2006 geldt daarom
nog steeds: de informatie in dit artikel geeft weinig inzicht in de resultaten
van de besteding van de re-integratiebudgetten. Het Ministerie van SZW onderbouwt
de hoogte van de re-integratiebudgetten niet volgens de VBTB-systematiek.
In de begroting die de Tweede Kamer heeft goedgekeurd, legt het ministerie
geen relatie tussen de doelstelling (W1: wat willen we bereiken?), de beoogde
prestaties (W2: wat gaan we daarvoor doen?) en het daarvoor benodigde budget
(W3: wat mag dat kosten?).Het Ministerie van SZW geeft aan dat het de VBTB-systematiek niet goed
kan toepassen, omdat de sturingsfilosofie van het ministerie voor gemeenten
en UWV daarvoor niet geschikt is:• Het Ministerie van SZW heeft geen directe sturingsrelatie met gemeenten.
De gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor de uitvoering van de WWB. Zij
dragen een financieel risico voor het inkomensdeel (I-deel) van de WWB. Dit
is de zogenoemde prikkelwerking. Het flexibele re-integratiebudget (het W-deel)
stelt de gemeenten in staat om dat risico te beheersen. De minister heeft
bovendien met gemeenten afgesproken dat dit budget langdurig beschikbaar blijft.
Daarbij is voor de komende kabinetsperiode een bezuiniging ingeboekt van € 300
miljoen. Het kabinet wil dit budget overhevelen naar een participatiefonds
voor re-integratie, inburgering en educatie.• Het Ministerie van SZW stuurt UWV aan met een combinatie van openeindebudgetten
en het vastleggen van instrumenten en taken in wet- en regelgeving. In de
jaarplancyclus geeft het ministerie UWV in de meibrief een richtbedrag voor
de uitgaven aan re-integratietrajecten. Bij de uitvoering van het jaarplan
stuurt UWV op het beheersen van het budget, maar over- en onderschrijdingen
zijn toegestaan.Het ministerie neemt verder het standpunt in dat de uitvoerders professionals
zijn en daarom het best zelf kunnen beslissen wie welke vorm van re-integratieondersteuning
nodig heeft. Wij zijn nagegaan wat deze aansturing betekent voor manier waarop
het ministerie de besteding van de re-integratiebudgetten aan de Tweede Kamer
verantwoordt. Ons rapport Staat van de beleidsinformatie
2008 gaat ook in op re-integratie, omdat pijler 4 van het Beleidsprogramma
2007–2011 Samen Werken, Samen Leven hiervoor een aantal doelen beschrijft. In dat rapport leggen we de
nadruk op de voorgenomen maatregelen om de doelen te bereiken en op de kosten
daarvan.Welke informatie verstrekt het ministerie over de resultaten
van de bestedingen?De Begroting 2007 geeft niet aan hoeveel personen een re-integratietraject
of andere ondersteuning zullen krijgen in 2007. Het Jaarverslag 2007 noemt
wel het aantal gestarte trajecten per doelgroep, maar niet het aantal lopende
of afgeronde trajecten. Het jaarverslag biedt bovendien alleen inzicht in
het percentage personen dat is gaan werken na
het volgen van een traject. Er wordt niet vermeld om hoeveel mensen het gaat en dit valt ook niet af te leiden uit andere gegevens.
De outcome-indicator gaat bovendien alleen over re-integratietrajecten, terwijl
de algemene doelstelling breder is: re-integratieondersteuning. UWV en gemeenten
gebruiken de re-integratiebudgetten bijvoorbeeld ook voor werkplekaanpassingen,
gesubsidieerde banen etc.We concluderen dat het ministerie slechts een deel van het relatieve resultaat van de re-integratiebestedingen
in beeld brengt. Het ministerie heeft dit in de Begroting 2008 inmiddels enigszins
aangepast: de outcome-indicator beschrijft het percentage uitstroom naar werk
na meer vormen van re-integratieondersteuning dan alleen trajecten. Om hoeveel
mensen het gaat, blijft echter onduidelijk.Groot verschil tussen UWV en gemeenten bij outcome-indicatorHet Ministerie van SZW presenteert in artikel 23 van de begroting en in
het Jaarverslag 2007 de outcome-indicator als één gezamenlijk resultaat van gemeenten en UWV. Uit tabel 23.1 blijkt
dat de helft (50%) van mensen met trajecten binnen 24 maanden na de
start van een traject in het eerste halfjaar van 2007 uitstroomde naar werk.
Uit begin 2008 naar de Tweede Kamer gestuurde informatie blijkt dat de verschillen
tussen UWV en gemeenten hierbij erg groot zijn (zie tekstkader). Door het
resultaat in het jaarverslag niet uit te splitsen, kan de Tweede Kamer niet
zien dat UWV voor beide doelgroepen veel hoger scoort dan de gemeente bij
de WWB-doelgroep. Vooral de UWV-scores dragen bij aan het resultaat 50%
uitstroom naar werk.Verschillen UWV en gemeenten in outcome-indicator Outcome-indicator
artikel 23 Re-integratiePercentage uitstroom naar regulier werk
na volgen re-integratietraject binnen 24 maanden na start traject     Kwartaalbericht arbeidsmarkt
2007 (SZW, 2008a)Gemeenten: WWB 19% Gemeenten: Nug/ANW 61%UWV: werklozen 67% UWV: arbeidsgehandicapten 51%     Jaarverslag 2007,
tabel 23.1 (SZW, 2008d)Jaarcijfer 2006 41% Halfjaarcijfer 2007 50%Streefcijfer 2011 60%Deze uitgesplitste cijfers laten zien dat het percentage uitstroom naar
werk in de WWB-populatie gering is: 19%. Uit de evaluatie van de WWB
blijkt bovendien dat gemeenten in de afgelopen jaren hun aandacht vooral hebben
gericht op relatief gemakkelijk te bemiddelen uitkeringsgerechtigden
(SZW, 2007b). Gemeenten geven aan hun blik nu meer te gaan richten op de relatief
moeilijker te bemiddelen cliënten. We verwachten dat na de verschuiving
van makkelijk naar moeilijk te bemiddelen cliënten het percentage uitstroom
naar werk in de WWB-populatie in de toekomst lager zal zijn.Cijfers in andere tabel jaarverslag: re-integratie minder
succesvolHet jaarverslag beschrijft niet alleen in tabel 23.1 hoeveel mensen weer
aan het werk gaan na het volgen van een re-integratietraject. Ook tabel 23.7
beschrijft de plaatsingsresultaten van gestarte re-integratietrajecten. Het
gaat in deze tabel om de arbeidsdeelname na afloop van een traject. Het plaatsingspercentage
in tabel 23.7 van het Jaarverslag 2007 is bij de UWV-doelgroepen opmerkelijk
lager dan de score in het kwartaalbericht arbeidsmarkt 2007 (zie tekstkader)
die het ministerie gebruikt voor tabel 23.1. Het plaatsingspercentage in tabel
23.7 is bij de UWV-doelgroepen alleen het percentage duurzame
plaatsing. Daarbij gaat het om banen met een contract van minimaal
zes maanden. Dit plaatsingspercentage is in 2007 31% voor arbeidsgehandicapten
en 42% voor werklozen bij in 2005 gestarte trajecten. Vergelijking
van de onderliggende cijfers in tabel 23.1 en 23.7 wijst uit dat het bij ongeveer
eenderde van de uitstroomresultaten bij UWV niet om re-integratie naar duurzaam regulier werk gaat. Bij gemeenten is niet bekend
bij welk deel van de uitstroom het om een duurzame plaatsing gaat. We weten
wel dat bijna een kwart van de huidige instroom in de Wet werk en bijstand
uit voormalige bijstandscliënten bestaat (SZW, 2007b).Beleidsdoorlichting: re-integratie klein positief effectHet ministerie heeft begin 2008 de beleidsdoorlichting van artikel 23
naar de Tweede Kamer gestuurd. Daarmee heeft de Tweede Kamer veel meer inzicht
gekregen in de netto-effectiviteit van de budgetten (SZW, 2008b). Het kabinetsstandpunt
bij deze beleidsdoorlichting (SZW, 2008c) concludeert dat re-integratieondersteuning
een «klein positief effect» heeft, namelijk dat er daardoor iets
meer mensen aan het werk zijn gegaan. Deze conclusie geldt overigens alleen
voor de effectiviteit van re-integratietrajecten voor WW-uitkeringsgerechtigden
bij UWV en voor de WWB-doelgroep van gemeenten. De beleidsdoorlichting gaat,
weliswaar beargumenteerd, niet in op de netto-effectiviteit van re-integratie
van arbeidsgehandicapten door UWV of op de effectiviteit van andere re-integratie-instrumenten.Ook verschil in budget tussen UWV en gemeentenDe kernvraag is of de Tweede Kamer zich een oordeel kan vormen over de
mate waarin een minister zijn beleidsdoelen en -prestaties heeft gerealiseerd
met behulp van de daarvoor ingezette middelen. De informatie die het ministerie
verstrekt, bevat geen verband tussen budgetten en prestaties. De Tweede Kamer
kan zich daarom geen beeld vormen over de doelmatigheid van de budgetten.
Tegelijkertijd roept het budgettaire beeld wel vragen op, onder andere over
de relatie tussen de prestaties en het budget. De Begroting 2007 en het Jaarverslag
2007 laten namelijk zien dat het ministerie aan gemeenten ruim vier keer zo
veel geld beschikbaar stelt dan aan UWV (zie figuur 4). De gemeenten hadden
in 2007 zelfs een ruim zes keer hoger budget dan UWV, doordat de WWB gemeenten
de mogelijkheid biedt het overschot van vorige jaren mee te nemen naar volgende
jaren. In 2007 was het totale gemeentelijke re-integratiebudget, inclusief
de overschotten van voorafgaande jaren, € 2,4 miljard. Wij hebben
deze bedragen vergeleken met de geschatte omvang
van de doelgroepen bij gemeenten en UWV.Verschillen in (omvang van) doelgroepen tussen gemeenten
en UWVDe doelgroep van gemeenten bestaat uit personen met een bijstandsuitkering,
werkzoekende niet-uitkeringsgerechtigden, ANW-uitkeringsgerechtigden en personen
met een voormalige WIW- of ID-baan. De UWV-doelgroep bestaat uit mensen met
een arbeidsongeschiktheidsuitkering (WAZ, WAO, WIA, Wajong) en met een werkloosheidsuitkering
(WW). Bij de schatting van de doelgroep voor re-integratie zijn we onder andere
uitgegaan van schattingen van Divosa en UWV over het aandeel te re-integreren
personen in het totale bestand (Divosa, 2007; UWV, 2007). We hebben niet onderzocht
wat de kwaliteit is van deze schattingsmethoden en hoe zij van elkaar verschillen.
We hebben ook geen rekening gehouden met de dynamiek van de bestanden: personen
stromen in en uit de verschillende regelingen, waardoor de te re-integreren
doelgroep telkens uit verschillende personen bestaat. De precieze omvang van
de doelgroep voor re-integratie is hierdoor onzeker. Figuur 4 geeft in hoofdlijnen
het verschil aan tussen gemeenten en UWV in omvang van de doelgroep.Figuur 4 laat zien dat de verhouding tussen de budgetten en de geschatte
grootte van de doelgroep bij gemeenten en UWV sterk verschilt. UWV krijgt
verhoudingsgewijs een veel kleiner budget voor re-integratieondersteuning
dan gemeenten.Andere doelgroep: andere instrumenten en dus een hoger
budget?Uit onze analyse blijkt dat gemeenten duurdere instrumenten inzetten voor
re-integratie. Dit verklaart voor een deel het hogere budget van gemeenten.
Deze informatie is echter niet terug te vinden in het jaarverslag.
De Begroting 2007 en het Jaarverslag 2007 geven in artikel 23 een beperkte
inhoudelijke onderbouwing van de budgetten voor gemeenten en UWV. Het ministerie
hanteert ook geen verschil tussen de doelgroepen van gemeenten en UWV in de
vraag Wat willen we bereiken? In de Begroting
2007 geeft het ministerie vooral kwalitatieve en financieel-technische informatie
over de vraag Wat gaan we daarvoor doen? De Begroting
2007 geeft dus niet aan dat de aard, omvang en kosten van de instrumenten
zo verschillen dat dit het hogere budget voor de gemeentelijke doelgroep verklaart.
Het ministerie geeft in het Jaarverslag 2007 ook weinig inzicht in de aard,
omvang en kosten van de instrumenten waarvoor de budgetten zijn verstrekt.
Het ministerie geeft wel kengetallen over het aantal re-integratievoorzieningen
voor arbeidsgehandicapten. Voor de andere doelgroepen geeft het ministerie
alleen het aantal gestarte re-integratietrajecten aan in een bepaald jaar.Het ministerie gaat in de beleidsdoorlichting summier in op de onderbouwing
van de re-integratiebudgetten bij UWV en gemeenten. Het ministerie geeft hierbij
aan dat het gemeentelijke budget vooral politiek en historisch bepaald is.
Uit deze onderbouwing in de beleidsdoorlichting blijkt ook dat het ministerie
de VBTB-systematiek niet volgt. De hoogte van het re-integratiebudget is onderdeel
van een breder akkoord met gemeenten. Het ministerie geeft aan dat de VBTB-criteria
daarop niet zijn toegesneden.Verklaringen voor het verschil in budget
tussen gemeenten en UWV Wij hebben in de beleidsdoorlichting
overigens wel verklaringen gevonden voor het grote verschil in budget tussen
gemeenten enerzijds en UWV anderzijds (SZW, 2008b). Ten eerste komt het relatief
zeer dure instrument «gesubsidieerde baan» (voormalig ID- of WIW-budget)
alleen bij gemeenten voor. We berekenen dat na correctie hiervoor, het beschikbare
budget van gemeenten nog steeds ruim twee tot vier keer zo hoog is als het
budget van UWV.Twee keer als alleen naar het jaarbudget
van gemeenten wordt gekeken, vier keer als we het «meeneemdeel»
van € 740 miljoen mee- tellen. Ten tweede besteden
gemeenten dit budget voor een deel niet en nemen het restant mee naar een
volgend jaar. Het ministerie vermeldt dit niet in het jaarver- slag, omdat
die informatie op dat moment nog niet beschikbaar is. Het ministerie vermeldt
dit wel in andere informatie die het naar de Tweede Kamer stuurt.Conclusie bruikbaarheid beleidsinformatie artikel 23 Re-integratieWij concluderen dat de Tweede Kamer op basis van artikel 23 Re-integratie
in de Begroting 2007 en het Jaarverslag 2007 niet kan beoordelen of de begroting
voor UWV en gemeenten doelmatig wordt gebudgetteerd en gerealiseerd. Ook roept
deze informatie vragen op over het verschil in omvang van de budgetten voor
UWV en voor gemeenten in relatie tot de prestaties die zij met deze budgetten
leveren.4.2.2 Informatie artikel 30 Inkomensbescherming met
activeringArtikel 30 beschrijft de doelstelling en instrumenten voor de besteding
van € 4,4 miljard. Het grootste deel daarvan is de besteding van
het inkomensdeel van de Wet werk en bijstand (WWB), bijna € 4 miljard
in 2007.De beleidsdoorlichting van artikel 30 laat goed zien hoe het 3D-model
van de WWB werkt (deregulering, derapportage en decentralisatie). Ook geeft
deze beleidsdoorlichting inzicht in de gevolgen daarvan op de instroom en
uitstroom van de WWB (SZW, 2007b). De invoering van sisa (zie paragraaf 3.3)
is onderdeel van de decentralisatie en derapportage. Het kabinet
geeft in het Kabinetsstandpunt bij de beleidsdoorlichting aan dat het doorgaat
op de met de WWB ingeslagen weg (SZW, 2007a). Gemeenten leveren, volgens het
kabinet, een belangrijke bijdrage aan de voornemens van het kabinet en de
Participatietop c.q. het Bestuurlijke Akkoord, om meer mensen aan het werk
te helpen. Het kabinet noemt hierbij de uitdaging om nog meer mensen met een
grote afstand tot de arbeidsmarkt te re-integreren. Het kabinet is van mening
dat de toezeggingen over meerjarige, stabiele budgetten en ontschotting van
fondsen in een Participatiefonds voor re-integratie, inburgering en educatie
de mogelijkheden voor gemeenten nog meer zullen vergroten.Uit de beleidsdoorlichting blijkt dat de volumedaling in de WWB vooral
een daling is van het aantal cliënten met een kortdurende bijstandsuitkering
(SZW 2007b). Een volumedaling hoeft in dat geval niet te betekenen dat de
kosten van bijstandsuitkeringen even hard omlaag gaan. Het jaarverslag beschrijft
dat het volume met 10% afnam en het landelijk budget met 9%
(zie tekstkader).Artikel 30 in Begroting en Jaarverslag
2007 De Rijksbegroting 2007 beschrijft
voor SZW als operationele doelstelling 1: «Zorgdragen dat voldoende
middelen worden verstrekt aan gemeenten voor inko- mensaanvulling tot minimumniveau
aan mensen die niet zelf (volledig) kunnen voorzien in hun levensonderhoud»
(SZW, 2006). Een van de indicatoren is de beoogde bijstandslastenreductie
van 5% in 2007 ten opzichte van de situatie zonder WWB. De beleidsdoorlichting
beschrijft dat dit doel nog niet is gehaald: de reductie door de WWB wordt
geschat op 2,1% in 2006 (ongeveer € 106 miljoen) (SZW, 2007b).
Het Jaarverslag 2007 noemt deze reductie over 2006 ook, maar geeft geen cijfer
voor 2007 (tabel 30.3, SZW 2008d). Paragraaf 2.2 van het jaarverslag
2007 beschrijft dat het volume bijstandsgerechtigde huishoudens met 10%
is gedaald en het inkomensdeel van het WWB-budget met 9% daalde.      We zien in de toelichting in het jaarverslag
geen verklaring voor het ontbreken van de outcome-indicator voor 2007.4.2.3 Informatie artikel 98 AlgemeenOp artikel 98 worden apparaatsuitgaven toegelicht die het ministerie niet
direct kan toerekenen aan een van de beleidsartikelen. Het beleidsbudget voor
handhaving staat deels op de programma-artikelen en deels op artikel 98.Bij artikel 98 licht het ministerie toe dat het totale vastgestelde budget
voor handhaving € 39,4 miljoen was en dat de realisatie € 10,4
miljoen bedroeg. Het ministerie beschrijft dat € 22 miljoen tussentijds
is overgeheveld naar het gemeentefonds, om zo het aantal specifieke uitkeringen
te laten dalen. De resterende € 7 miljoen is niet besteed, omdat
volgens het Jaarverslag 2007 «projecten vertraging hebben opgelopen
en omdat projecten goedkoper zijn uitgevoerd dan geraamd.» In de voorgaande
jaren begrootte het ministerie ook veel meer voor handhaving dan uiteindelijk
werd uitgegeven: de uitgaven bedroegen in 2005 en in 2006 nog niet de helft
van wat was begroot. Het ministerie geeft altijd vrijwel dezelfde redenen
voor deze onderuitputting, waaronder de reden dat projecten zijn uitgelopen.
De in artikel 98 gemelde onderuitputting van het handhavingsbudget is dus
structureel. Het ministerie maakt in het jaarverslag niet inzichtelijk welke
projecten (structureel) niet uitgevoerd worden en wat dit betekent voor de
uitvoering van het handhavingsprogramma. We beschreven in paragraaf 4.1
onze zorg over de voortgang van het rapporteren over nalevingsniveaus. We
zijn bezorgd of onze conclusies en aanbevelingen in onze rapporten Fraudebestrijding: stand van zaken 2004 en de Terugblik Fraudebestrijding: stand van zaken 2004 wel
voldoende navolging krijgen. We vragen de minister om dit punt toe te lichten.4.3 Informatie over ICT-projecten in het jaarverslagDe Tweede Kamer heeft de Algemene Rekenkamer in 2007 verzocht onderzoek
te doen naar de problemen met ICT-projecten bij de overheid. Deze projecten
vragen vaak meer geld en tijd dan gepland en de Tweede Kamer wilde weten wat
daarvan de oorzaak is.Op 29 november 2007 is het eerste deel van het onderzoek gepubliceerd: Lessen uit ICT-projecten bij de overheid; deel A (Algemene
Rekenkamer, 2007b). Het tweede deel van het onderzoek wordt verwacht in juni
2008.Wij zijn nagegaan of de departementale jaarverslagen de Tweede Kamer informatie
verschaffen over ICT-projecten bij de overheid. De minister van SZW meldt
in het Jaarverslag 2007 het volgende over ICT-projecten in het domein van
het Ministerie van SZW:PolisadministratieIn bijlage 3 van het jaarverslag over ZBO’s en RWT’s legt
de minister verantwoording af over het project Polisadministratie. Het ministerie
beschrijft hier de manier waarop de bewindslieden van SZW en Financiën
in 2007 hun regie op de keten hebben aangescherpt. Het jaarverslag biedt geen
inzicht in de kosten van dit project.SVB tienIn bijlage 3 van het jaarverslag over ZBO’s en RWT’s benoemt
de minister het project SVB tien. Het ministerie geeft hier alleen inzicht
in de uitvoeringskosten (€ 3 miljoen).Digitaal Klantdossier (DKD)In artikel 22 staat dat aan CWI een budget van € 22 miljoen
is toegekend om het digitaal klantdossier in te voeren.HermesDe minister van SZW legt in de bedrijfsvoeringsparagraaf verantwoording
af over de implementatie van het geïntegreerd financieel administratiesysteem
Hermes. De minister geeft in het jaarverslag geen inzicht in de kosten van
het project Hermes.BIJLAGE 1OVERZICHT FOUTEN EN ONZEKERHEDEN IN DE FINANCIËLE
INFORMATIE IN HET JAARVERSLAG 2007 VAN HET MINISTERIE VAN SZWA. Verplichtingen (€ x 1000)Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave   Beleidsartikelen21Inkomensbeleid67324–11439nee–22Activerend arbeidsmarktbeleid389 917619–3021141 036nee–23Re-integratie1 660 1761301 9661 0552013 352nee–24Sociale werkvoorziening2 417 60348220219298nee–25Arbeid en zorg2 04661–4711119nee–26Overlegstructuren, collectieve arbeidsvoorwaarden
vorming en medezeggenschap3 411113–5421187nee–27Regulering van individuele arbeidsrelaties8 116226–9942367nee–28Pensioenbeleid58 54749–21979nee–29Arbeidsomstandigheden, arbozorg
en verzuim72 8421 856–2 1215414 518nee–30Inkomensbescherming met activering3 959 8432285 7881872726 475nee–31Inkomensbescherming en arbeidsongeschiktheid1 987 921128–5623207nee–32Overige inkomensbescherming335 28128–12545nee–33Tegemoetkoming specifieke kosten3 571 90142–18869nee–34Rijksbijdragen aan sociale fondsen
en spaarfonds AOW12 022 10631–13650nee–35Emancipatie–––––– –Niet-beleidsartikelen97Aflopende regelingen1 8511–001nee–98Algemeen194 8806 122–2 6691 1279 917nee–99Nominaal en
onvoorzien––– –– –Totaal 26 687 1149 7057 9746 6862 394  –Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie
overschrijdenArt. nr.PostFout  Totaal individuele fouten0  Totaal verplichtingen26 687 114   Procentuele fout0,07%Tolerantiegrens niet overschreden  Procentuele onzekerheid0,03%Tolerantiegrens niet overschredenB/C. Uitgaven + ontvangsten (€ x 1000)Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave   Beleidsartikelen21Inkomensbeleid6733–17–20nee–22Activerend arbeidsmarktbeleid411 367142–425–567nee–23Re-integratie1 879 350209–88–298nee–24Sociale werkvoorziening2 808 9906–33–39nee–25Arbeid en zorg2 25724–42–65nee–26Overlegstructuren, collectieve arbeidsvoorwaarden
vorming en medezeggenschap3 44716–77–93nee–27Regulering van individuele arbeidsrelaties8 62537–155–193nee–28Pensioenbeleid86 3476–33–39nee–29Arbeidsomstandigheden, arbozorg
en verzuim89 714391–1 274–1 665nee–30Inkomensbescherming met activering4 374 69652–157–208nee–31Inkomensbescherming en arbeidsongeschiktheid1 993 75716–88–103nee–32Overige inkomensbescherming337 1473–19–22nee–33Tegemoetkoming specifieke kosten3 577 95326–291 8001 855nee–34Rijksbijdragen aan sociale fondsen
en spaarfonds AOW12 022 6864–21–25nee–35Emancipatie–––––– –Niet-beleidsartikelen97Aflopende regelingen9 6773–0–3nee–98Algemeen200 030716–4 020–4 736nee–99Nominaal en
onvoorzien–––––– –Totaal 27 806 7161 653–6 4781 800  –(1)Totaal Uitgaven en Ontvangsten27 806 716Omvangsbasis uitgaven + ontvangsten  Procentuele fout0,01%Tolerantiegrens
niet overschreden   Procentuele onzekerheid0,03%Tolerantiegrens niet overschreden           (2)Totaal27 848 887Omvangsbasis uitgaven + ontvangsten + bijdrage(n) van derden baten-lastendiensten  Procentuele fout0,01%Tolerantiegrens
niet overschreden   Procentuele onzekerheid0,03%Tolerantiegrens niet overschreden B. Uitgaven (€ x 1000)Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave   Beleidsartikelen21Inkomensbeleid6733–17–20nee–22Activerend arbeidsmarktbeleid391 936142–425–567nee–23Re-integratie1 681 106209–88–298nee–24Sociale werkvoorziening2 335 8826–33–39nee–25Arbeid en zorg2 06224–42–65nee–26Overlegstructuren, collectieve arbeidsvoorwaarden
vorming en medezeggenschap3 43316–77–93nee–27Regulering van individuele arbeidsrelaties7 83637–155–193nee–28Pensioenbeleid86 3476–33–39nee–29Arbeidsomstandigheden, arbozorg
en verzuim84 463391–1 274–1 665nee–30Inkomensbescherming met activering4 282 21552–157–208nee–31Inkomensbescherming en arbeidsongeschiktheid1 987 92116–88–103nee–32Overige inkomensbescherming335 2813–19–22nee–33Tegemoetkoming specifieke kosten3 571 93526–291 8001 855nee–34Rijksbijdragen aan sociale fondsen
en spaarfonds AOW12 022 1064–21–25nee–35Emancipatie–––––– –Niet-beleidsartikelen97Aflopende regelingen4233–0–3nee–98Algemeen187 634716–4 020–4 736nee–99Nominaal en
onvoorzien–––––– –Totaal 26 981 2531 653–6 4781 800  –Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie
overschrijdenArt. nr.PostFout  Totaal individuele fouten0  Totaal uitgaven26 981 253  Procentuele fout0,01%Tolerantiegrens niet overschreden Procentuele onzekerheid0,03%Tolerantiegrens niet overschredenC. Ontvangsten (€ x 1000)Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave   Beleidsartikelen21Inkomensbeleid–––––– –22Activerend arbeidsmarktbeleid19 431––––– –23Re-integratie198 244––––– –24Sociale werkvoorziening473 108––––– –25Arbeid en zorg195––––– –26Overlegstructuren, collectieve arbeidsvoorwaarden
vorming en medezeggenschap14––––– –27Regulering van individuele arbeidsrelaties789––––– –28Pensioenbeleid–––––– –29Arbeidsomstandigheden, arbozorg
en verzuim5 251––––– –30Inkomensbescherming met activering92 481––––– –31Inkomensbescherming en arbeidsongeschiktheid5 836––––– –32Overige inkomensbescherming1 866––––– –33Tegemoetkoming specifieke kosten6 018––––– –34Rijksbijdragen aan sociale fondsen
en spaarfonds AOW580––––– –35Emancipatie–––––– –Niet-beleidsartikelen97Aflopende regelingen9 254––––– –98Algemeen12 396––––– –99Nominaal en
onvoorzien–––––– –Totaal 825 463––––  –Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie
overschrijdenArt. nr.PostFout  Totaal individuele fouten0  Totaal ontvangsten825 463  Procentuele fout0,00%   Procentuele onzekerheid0,00% D. Baten-lastendiensten (€ x 1000)Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledigheid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave   Agentschap SZW         Baten17 021–––––– Inspectie Werk en Inkomen         Baten25 187–––––– Totaal 42 208–––– –  Totale baten baten-lastendiensten42 208         Procentuele fout0,00%         Procentuele onzekerheid0,00%       E. Saldibalans (€ x 1000)Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F +OOnzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave  3Liquide middelen17–––––– 5Uitgaven buiten begrotingsverband327 796–65––65–6Ontvangsten buiten begrotingsverband16 784––––––7Openstaande rechten–––––––8Extra-comptabele vorderingen40 353––––––9Extra-comptabele schulden–––––––10Voorschotten15 202 292–29 981–16 32946 310–11Garantieverplichtingen331––––––12Openstaande verplichtingen9 058 067–7 078–9 21716 295–13Deelnemingen––––––– Totaal beoordeeld24 645 640–37 124–25 546 – * De tolerantiegrens
wordt afgeleid van totaal beoordeeld           Totaal saldibalans24 645 640        Procentuele fout0,15%Tolerantiegrens
niet overschreden   Procentuele onzekerheid0,10%Tolerantiegrens niet overschreden F. Afgerekende voorschotten (€ x 1000) OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave    Totaal afgerekende
voorschotten 200711 260 700––––– – Totaal afgerekende
voorschotten11 260 700––––  – Totaal afgerekende voorschotten11 260 700        Procentuele fout0,00%         Procentuele onzekerheid0,00%       BIJLAGE 2GEBRUIKTE AFKORTINGENAALAudit ActielijstANWAlgemene nabestaandenwet AOWAlgemene ouderdomswetBbzBesluit Bijstandsverlening
Zelfstandigen CBSCentraal Bureau voor
de Statistiek CW 2001Comptabiliteitswet
2001CWICentrale organisatie
Werk en InkomenDADDepartementale Auditdienst DKDDigitaal KlantdossierEASIEuropees Aanbesteden
Samenwerking ICT ESFEuropees Sociaal Fonds GOUDGezamenlijke Ontwikkeling
Universele rijksDesktop IDBesluit In- en Doorstroombanen IOAWWet Inkomensvoorziening
oudere en gedeeltelijke arbeidsongeschikte werkloze werknemers IOAZWet inkomensvoorziening
oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen ICTInformatie- en communicatietechnologie IWIInspectie Werk en
InkomenM&OMisbruik en oneigenlijk
gebruik MOE-landenMidden- en
Oost-Europese landen NugNiet-uitkeringsgerechtigdeP&CPlanning &
Control RWTRechtspersoon met
een wettelijke taak SECSubsidie Expertise
CentrumSisaRegeling single information
single audit SVBSociale Verzekeringsbank SZWMinisterie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid UWVUitvoeringsinstituut
WerknemersverzekeringenVBTBVan beleidsbegroting
tot beleidsverantwoordingVIRVoorschrift Informatiebeveiliging
RijksdienstWajongWet arbeidsongeschiktheidsvoorziening
jonggehandicaptenWAOWet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering WAVWet arbeid vreemdelingen WAZWet arbeidsongeschiktheidsverzekering
zelfstandigen WIAWet werk en inkomen
naar arbeidsvermogenWIWWet inschakeling werkzoekenden WSWWet sociale werkvoorziening WWWerkloosheidswet WWBWet werk en bijstand ZBOZelfstandig bestuursorgaanBIJLAGE 3VERKLARENDE WOORDENLIJSTHieronder vindt u in alfabetische volgorde een aantal veel voorkomende
woorden en begrippen uit het rechtmatigheidsonderzoek van de Algemene Rekenkamer.
Van iedere term wordt de betekenis omschreven. Waar relevant wordt ook het
gebruik van de term in het onderzoek uitgelegd.Cursief weergegeven woorden worden elders
in de lijst nader toegelicht.Accountantsrapport/auditrapportSchriftelijk verslag van een accountant/auditor over de uitkomsten van
zijn onderzoek. Bij de rijksoverheid zijn dit de bevindingen naar aanleiding
van het onderzoek naar: (a) de totstandkoming van de bedrijfsvoeringsinformatie en de beleidsinformatie van een departement,
(b) het financieel beheer en het materieelbeheer van een departement en (c) de financiële informatie in het jaarverslag van een departement
(dan wel in het jaarverslag van het Rijk).AccountantsverklaringSchriftelijke mededeling van een accountant (van een departementale auditdienst)
waarin een oordeel wordt gegeven over het getrouwe beeld van de in het jaarverslag
opgenomen jaarrekening met de daarbij behorende financiële toelichtingen
en (bij het Rijk) over de in de bedrijfsvoeringsparagraaf opgenomen rapportage
over de rechtmatigheid van de begrotingsuitvoering. De accountantsverklaring
geeft ook aan of het jaarverslag is opgesteld overeenkomstig de daarvoor geldende
verslaggevingsvoorschriften en of de in het jaarverslag opgenomen niet-financiële
informatie niet-strijdig is met de financiële informatie.Wanneer een accountant in het jaarverslag fouten en onzekerheden constateert
die het getrouwe beeld van de financiële informatie in het jaarverslag
of het getrouwe beeld van de rechtmatigheidsinformatie in de bedrijfsvoeringsparagraaf
aantasten, geeft hij geen goedkeurende accountantsverklaring.ApparaatsuitgavenUitgaven voor personeel en materieel die nodig zijn om het departement
te doen functioneren, zoals salarisuitgaven, (onderhouds)uitgaven voor de
huisvesting, overheaduitgaven. Andere uitgaven die een ministerie doet zijn programma-uitgaven.Artikelsgewijze oordeelsvormingWijze waarop het oordeel van de Algemene Rekenkamer over begrotingsartikelen
tot stand komt. Ten behoeve van het budgetrecht
van de Tweede Kamer voor de afzonderlijke begrotingsartikelen, hanteert de Algemene Rekenkamer kwantitatieve tolerantiegrenzen op het niveau van begrotingsartikelen. Dat wil
zeggen: per begrotingsartikel wordt gekeken hoeveel fouten en/of onzekerheden
er zijn, hoeveel geld daarmee in totaal gemoeid is en of dit totaal het bedrag
te boven gaat dat de Algemene Rekenkamer voor het begrotingsartikel in kwestie
nog toelaatbaar acht.AutoriserenEén van de taken van de Staten-Generaal is het goedkeuren van de
begroting van ieder departement. Dit betekent dat zij bepalen hoeveel een
minister maximaal kan besteden en aan welke doelen. Zie ook budgetrecht.BalanspostPost in de balans van een baten-lastendienst
met de activa (bezittingen) en passiva (eigen vermogen en schulden) van de
dienst.BatenDe (op een staat van baten en lasten op te
nemen) bedragen die worden beschouwd als voordelen die verband houden met
de activiteiten in de betreffende periode.Baten-lastendienstEen dienstonderdeel van een ministerie met een grotere zelfstandigheid
dan andere departementale diensten. Deze grotere zelfstandigheid laat onverlet
dat er sprake is van ministeriële verantwoordelijkheid en dat het budgetrecht
van de Tweede Kamer van toepassing is.Een baten-lastendienst heeft een afzonderlijke plaats in de begroting
en de financiële verantwoording van het moederministerie. Ook voert een
baten-lastendienst een eigen administratie, los van de begrotingsadministratie
van het moederministerie. De term «basten-lastendienst» verwijst
naar de boekhoudmethode die deze diensten hanteren, het baten-lastenstelsel.Baten-lastenstelselBij een stelsel van baten en lasten worden de opbrengsten en uitgaven voor een geleverde of ontvangen
dienst verantwoord in het jaar waarin die dienst geleverd of ontvangen is.
Deze methode verschilt van het kasstelsel, waarbij
het moment van uitgeven of ontvangen bepalend is voor het moment waarop een
post wordt opgenomen in de verantwoording.BedrijfsvoeringOnder de bedrijfsvoering vallen alle processen die ervoor zorgen dat een
ministerie kan functioneren: het financieel beheer en het materieelbeheer
en de processen op het gebied van personeel, informatievoorziening, administratie,
communicatie en huisvesting.Bedrijfsvoeringsparagraaf/bedrijfsvoeringsinformatieIn de bedrijfsvoeringsparagraaf van het jaarverslag van een ministerie
verantwoordt de minister zich over (a) de rechtmatigheid van de begrotingsuitvoering
(of het begrotingsgeld volgens de regels is uitgegeven), (b) de totstandkoming
van de beleidsinformatie, (c) het gevoerde financieel beheer en materieelbeheer
en (d) de overige aspecten van de bedrijfsvoering.De bedrijfsvoeringsparagraaf heeft het karakter van een uitzonderingsrapportage:
de minister meldt alleen fouten en onzekerheden in de begrotingsuitvoering
die de tolerantiegrenzen overschrijden.BegrotingshoofdstukDe Rijksbegroting bestaat uit de begrotingen van het Huis der Koningin,
de Hoge Colleges van Staat, de Kabinetten, alle ministeries en alle begrotingsfondsen.
In totaal omvat de rijksbegroting 26 afzonderlijke hoofdstukken: de zogenoemde
begrotingshoofdstukken. Elk hoofdstuk heeft een eigen begroting, een eigen
jaarverslag en een eigen rapport bij het jaarverslag.Begrotingsartikel/BeleidsartikelIeder begrotingshoofdstuk kent twee soorten begrotingsartikelen: beleidsartikelen
en niet-beleidsartikelen. In de beleidsartikelen geeft de minister een toelichting
op de door hem te realiseren beleidsresultaten. Een beleidsartikel bestaat
uit een overkoepelende (algemene) doelstelling, en indien van toepassing één
of meeroperationele doelstellingen, met bijbehorende prestatiegegevens. Aan niet-beleidsartikelen worden verplichtingen, uitgaven en ontvangsten toegerekend die
geen verband houden met het realiseren van beleidsdoelstellingen.BeleidsinformatieBeleidsinformatie in het jaarverslag is de informatie die de minister
geeft over de gerealiseerde effecten als gevolg van het gevoerde beleid, de
daartoe geleverde prestaties en de daarmee gemoeide kosten. De beleidsinformatie
in het jaarverslag wordt ook wel niet-financiële informatie genoemd.BestuurskostenTot «bestuurskosten» worden gerekend: (a) de uitgaven voor
de voorzieningen die aan ministers en staatssecretarissen ter beschikking
worden gesteld en die noodzakelijk zijn voor de vervulling van hun ambt, en
(b) de vaste vergoedingen voor de kosten van voorzieningen die voor eigen
rekening van de ministers en staatssecretarissen komen en die door hen mede
worden aangewend ten behoeve van de vervulling van hun ambt.1BezwaarDe Algemene Rekenkamer kan bezwaar maken wanneer een minister in strijd
met de regels geld heeft uitgegeven of (niet) heeft ontvangen. Zij kan ook
bezwaar maken wanneer een minister onvolkomenheden in het financieel beheer
en materieelbeheer van zijn departement heeft laten voortbestaan. De Algemene
Rekenkamer doet dit niet snel. Zij brengt de minister eerst op de hoogte van
het voornemen om bezwaar te maken en overlegt met hem. Pas als dat niet tot
verbeteringen leidt, komt de bezwaarprocedure in beeld. De bezwaarprocedure
is bedoeld als signaal dat maatregelen dringend nodig zijn. De bezwaarprocedure
is wettelijk geregeld in de artikelen 88 en 89 van de Comptabiliteitswet 2001.BezwaaronderzoekVoordat de Algemene Rekenkamer besluit om bezwaar
te maken, doet zij nader onderzoek naar het betreffende probleem. Dergelijk
onderzoek heet een bezwaaronderzoek. De bevindingen uit dit onderzoek dienen
als mogelijke onderbouwing van het bezwaar. Op grond van de resultaten van
dit onderzoek neemt de Algemene Rekenkamer een besluit over het al dan niet
maken van bezwaar.BudgetrechtRecht van de Staten-Generaal om van tevoren toestemming te verlenen aan
een minister voor het aangaan van verplichtingen,
het doen van uitgaven en het innen van ontvangsten (belastingen). Zie ook autoriseren.De Tweede Kamer heeft budgetrecht op artikelniveau. Eenbegrotingsartikel is de kleinste eenheid van een begrotingswet waarin
de bedragen voor de aan te gane verplichtingen, te verrichten uitgaven en
te innen ontvangsten zijn opgenomen. De Tweede Kamer kan het door het recht
van amendement een begrotingsartikel wijzigen.De Eerste Kamer heeft budgetrecht op hoofdstukniveau. Nadat de Tweede
Kamer op de begrotingswetten (en daarmee de begrotingen) op artikelniveau
heeft goedgekeurd, kan de Eerste Kamer alleen de begrotingswet als geheel
(het begrotinghoofdstuk) goedkeuren of verwerpen. Comply or explain«Pas toe of leg uit». In het departementale jaarverslag moet
de minister per operationele doelstelling informatie opnemen over de realisatie
van de doelen van zijn beleid, de daartoe geleverde prestaties en de daarvoor
uitgegeven middelen (comply). Sinds 2005 mag de minister afzien van het opnemen
van concrete beleidsinformatie in zijn jaarverslag (motie-Douma c.s., 2005).
Hij moet dan wel uitleggen waarom hij het niet zinvol of relevant acht om
die informatie op te nemen (explain).Comptabiliteitswet 2001De Comptabiliteitswet 2001 (CW 2001) regelt de financiële gang van
zaken binnen ministeries en tussen de ministers en het parlement. De CW 2001
schrijft ook de taken van de Algemene Rekenkamer voor. Deze wet draagt de
Algemene Rekenkamer onder meer op om jaarlijks te onderzoeken of de jaarverslagen
van de ministeries voldoen aan een aantal nader omschreven eisen.ControleerbaarHet financieel beheer van een ministerie is controleerbaar als de beheershandelingen
duidelijk zijn vastgelegd, opdat de organisatie goed kan functioneren en opdat
audits efficiënt kunnen worden uitgevoerd.ControletorenHet stelsel van control (sturing en beheersing van beleids- en beheersprocessen),
controle (verificatie) en (budgettair) toezicht binnen het Rijk.DechargeGoedkeuring door de Staten-Generaal van de begrotingsuitvoering van de
minister. Na Verantwoordingsdag keuren de Staten-Generaal de slotwetten goed. Daarmee verlenen ze decharge aan de ministers:
deze laatsten worden ontheven van hun verantwoordelijkheid voor het gevoerde
beleid en de daaraan verbonden financiële consequenties, waarover ze
zich in de jaarverslagen hebben verantwoord. Departementale auditdienst (DAD)De DAD is een onderdeel van het ministerie dat onder meer belast is met
de controle van het departementale jaarverslag, het onderzoek naar het financieel beheer, het materieelbeheer en de ten behoeve daarvan bijgehouden administraties en het onderzoek
naar de totstandkoming van de niet-financiële informatie. De DAD voert daarmee een wettelijke taak uit. De Algemene Rekenkamer
beschouwt de DAD als een interne accountant, die relatief onafhankelijk functioneert.
Een waarborg voor deze relatieve onafhankelijkheid vormt het feit dat de taak
en de plaats van de DAD wettelijk geregeld zijn. Deze plaats, direct onder
de secretaris-generaal van het betreffende ministerie, waarborgt de onafhankelijkheid
ten opzichte van de te controleren afdelingen en diensten van het ministerie.
Verder kan de DAD rechtstreeks aan de minister rapporteren.Deugdelijke/ondeugdelijke weergaveDe in het jaarverslag opgenomen financiële informatie dient deugdelijk te zijn weergegeven. Dit houdt in dat de informatie
betrouwbaar, aanvaardbaar en toereikend moet zijn, zodat de Tweede Kamer zich
als gebruiker van die informatie een oordeel kan vormen over de uitkomsten.Europese aanbestedingsregelsRegels voor het openstellen van overheidsopdrachten voor leveranciers
uit alle Europese lidstaten. De regels zijn gericht op een transparant aanbestedingsproces
op basis van objectieve selectie- en gunningscriteria.Financieel beheerHet financieel beheer van een ministerie omvat het geheel van beslissingen,
handelingen en regels die zijn bedoeld voor de sturing en beheersing van,
alsmede de verantwoording over, de financiële transacties en de saldi
waarvoor de minister (mede)verantwoordelijkheid draagt. Deze begripsomschrijving
is gebaseerd op de Comptabiliteitswet 2001.Financiële informatieFinanciële informatie betreft de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten van een ministerie in de verantwoordingsstaat
en de toelichting daarbij (en voor zover van toepassing: de baten, lasten, kapitaaluitgaven, kapitaalontvangsten en balansposten in de samenvattende
verantwoordingsstaat van de onder een ministerie vallende baten-lastendiensten en de toelichting daarbij).Financieel jaarverslag en saldibalans van het RijkHet Financieel jaarverslag van het Rijk en de saldibalans van het Rijk
vormen tezamen de jaarlijkse financiële verantwoording van het Rijk.
Het Financieel jaarverslag van het Rijk bevat de rekening van uitgaven en
ontvangsten van het Rijk, die aansluit op de in de departementale en niet-departementale
jaarverslagen opgenomen verantwoordingsstaten. De saldibalans van het Rijk
sluit aan op de departementale saldibalansen. Beide documenten worden opgesteld
door de minister van Financiën.FoutenFouten zijn afwijkingen van de criteria rechtmatigheid en deugdelijke weergave. We spreken
van een fout als bepaalde verplichtingen, uitgaven
of ontvangsten onrechtmatig zijn (de minister heeft het geld niet uitgegeven
of ontvangen volgens de daarvoor geldende wetten en regels) of ondeugdelijk
zijn weergegeven (de minister heeft de financiële informatie niet juist
of volledig verantwoord).GetrouwbeeldverklaringEen verklaring waarin de accountant aangeeft of hij tot het oordeel is
gekomen dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid,
in overeenstemming met de van toepassing zijnde grondslagen voor de verslaggeving.IndemniteitswetWetsvoorstel bedoeld om een bezwaar van de Algemene Rekenkamer op te heffen.
In een indemniteitswet vraagt de minister de Tweede Kamer om de verplichtingen,
uitgaven of ontvangsten, ondanks het bezwaar van de Algemene Rekenkamer toch
goed te keuren.JaarverslagBij de rijksoverheid bestaat het jaarverslag uit verantwoordingsinformatie
over:(a) beleidsinformatie: het door het departement
gevoerde beleid;(b) financiële informatie: de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten van het departement
en voor zover van toepassing de baten, lasten, kapitaaluitgaven,
kapitaalontvangsten en balansposten van
de onder een ministerie vallende baten-lastendiensten;(c) bedrijfsvoeringsinformatie: het gevoerde financieel beheer en materieelbeheer
(bedrijfsvoeringsinformatie).Kapitaaluitgaven/kapitaalontvangstenUitgaven respectievelijk ontvangsten in verband met investeringen en desinvesteringen
in kapitaalgoederen, alsmede de financiering daarvan.KasstelselIn een kasstelsel is het moment van uitgeven of ontvangen van het geld
bepalend voor het moment waarop een post wordt opgenomen in de verantwoording.LastenDe (op een staat van baten en lasten op te
nemen) bedragen die worden beschouwd als nadelen die verband houden met de
activiteiten in de betreffende periode.M&O-beleidM&O staat voor misbruik en oneigenlijk gebruik. M&O-beleid is
het geheel van maatregelen dat een minister neemt om misbruik en oneigenlijk
gebruik van wet- en regelgeving zoveel mogelijk te voorkomen en de gevolgen
ervan te beperken.MaterieelbeheerHet materieelbeheer van een ministerie behelst de zorg voor alle niet-geldelijke
zaken, vanaf het moment van ontvangst tot aan het moment van afstoting.Niet-financiële informatieZie beleidsinformatie.Onvolkomenheid/ernstige onvolkomenheidDe Algemene Rekenkamer spreekt van een «onvolkomenheid» wanneer
sprake is van een overschrijding van de kwalitatieve tolerantiegrenzen die zij hanteert bij de beoordeling van de bedrijfsvoering van een
departement. Of een onvolkomenheid als «ernstig» wordt gekwalificeerd
hangt af van de frequentie van voorkomen en de zwaarte van de onvolkomenheid.Onzeker (onzekerheden)De Algemene Rekenkamer kwalificeert financiële
informatie als «onzeker» wanneer zij door onvolkomenheden in het financieel beheer
niet kan vaststellen of bepaalde verplichtingen, uitgaven of ontvangsten rechtmatig zijn of deugdelijk
zijnweergegeven.OrdelijkHet financieel beheer is ordelijk als het is opgezet volgens adequate,
in de administratieve organisatie vastgelegde, procedureregels en functioneert
in overeenstemming met die procedureregels.Operationele doelstellingOperationele doelstellingen zijn een nadere uitwerking van de algemene
beleidsdoelstelling die bij een beleidsartikel
hoort.OverdrachtsuitgavenOverdrachtsuitgaven zijn uitgaven aan personen of instellingen in de vorm
van – onder andere – subsidies en (specifieke) uitkeringen, waarvoor
geen tegenprestaties in de vorm van levering van goederen of diensten worden
gevraagd.Planning- & controlcyclusHet geheel van afspraken en maatregelen, inclusief het tijdschema, dat
moet leiden tot een beheerste bedrijfsvoering, waaronder opstelling en uitvoering
van de begroting.Potentieel bezwaargevalOnvolkomenheden in het financieel beheer of fouten en onzekerheden in de financiële
informatie in het jaarverslag die de
kwalitatieve of kwantitatieve tolerantiegrenzen
van de Algemene Rekenkamer overschrijden.PrestatiegegevensPrestatiegegevens zijn kwantitatieve of kwalitatieve indicatoren waarmee
de minister inzicht biedt in de door hem gerealiseerde beleidsresultaten.
Onder prestatiegegevens kunnen zowel effect(indicator)en als informatie over
de prestaties van de overheid worden verstaan.Programma-uitgavenProgramma-uitgaven zijn alle uitgaven die de minister doet in het kader
van de uitvoering van zijn beleid, met uitzondering van deapparaatsuitgaven.RechtmatigheidNorm waaraan het financieel beheer, het materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties,
alsmede de financiële informatie in het jaarverslag
moeten voldoen. Voor de financiële informatie houdt dit in dat zij tot
stand is gekomen in overeenstemming met de begrotingswetten en met andere
van toepassing zijnde wetten en wettelijke regelingen.ReviewVoor haar oordelen over het jaarverslag maakt de Algemene Rekenkamer zo
veel mogelijk gebruik van de werkzaamheden van de departementale
auditdienst (DAD). Om te bepalen of ze de bevindingen van de DAD
kan overnemen, beoordeelt zij de controlewerkzaamheden die door de DAD zijn
uitgevoerd. Dit wordt «review» genoemd.RisicoanalysesDe Algemene Rekenkamer onderzoekt niet alle processen en geldstromen tot
in detail, maar maakt daarbij gebruik van risicoanalyses. Dat betekent dat
zij haar onderzoeksinspanningen vooral richt op die onderdelen, processen
of geldstromen waar essentiële knelpunten of risico’s zijn geïdentificeerd.SaldibalansDe saldibalans is een overzicht van de posten die aan het einde van het
jaar nog openstaan en die naar het volgende jaar moeten worden meegenomen.
Het gaat hierbij om posten als: vorderingen, voorschotten, schulden en openstaande
verplichtingen.Single information single audit (sisa)«Single information» houdt in dat de reguliere jaarlijkse
financiële verantwoording aan het lokale bestuur ook wordt gebruikt voor
de verantwoording over specifieke uitkeringen. Hierdoor hoeven provincies
en gemeenten zich niet over elke specifieke uitkering te verantwoorden met
een afzonderlijke verantwoording. Zij kunnen volstaan met hun reguliere jaarverslagen,
met daarin een bijlage met de meest noodzakelijke informatie per specifieke
uitkering. «Single audit» betekent dat de controle over de specifieke
uitkeringen onderdeel uitmaakt van de controle van de jaarlijkse financiële
verantwoording. Hierdoor hoeft de accountant geen afzonderlijke accountantsverklaring
meer af te geven voor elke specifieke uitkering.Specifieke uitkeringUitkering van de rijksoverheid aan een andere overheid ten behoeve van
het uitvoeren van bepaalde activiteiten of het realiseren van een specifiek
doel.Slotwet/slotwetmutatiesDe slotwet is de laatste wet in de begrotingscyclus, waarmee de geraamde
uitgaven, verplichtingen en ontvangsten formeel in overeenstemming worden
gebracht met de uiteindelijke realisaties. De slotwet wordt gelijk met het
jaarverslag aangeboden aan de Tweede Kamer.TaakstellingOnder «taakstelling» verstaan we in dit rapport de uitwerking
van de bezuinigingsmaatregelen voor de rijksdienst uit het regeerakkoord van
het vierde kabinet-Balkenende.TolerantiegrenzenTolerantiegrenzen worden zowel door de ministers als door de Algemene
Rekenkamer gehanteerd om te bepalen welke fouten en onzekerheden worden gerapporteerd
in respectievelijk de bedrijfsvoeringsparagraaf van de departementale jaarverslagen
en in de rapporten bij de jaarverslagen van de Algemene Rekenkamer.Op voorstel van de minister van Financiën en met instemming van de
Algemene Rekenkamer en de Tweede Kamer wordt in 2007 en 2008 een experiment
uitgevoerd met verruimde tolerantiegrenzen. In ons rapport Rijk verantwoord 2007 en op www.rekenkamer.nl staat een overzicht
van de (aangepaste) tolerantiegrenzen.VerslaggevingseisenDe presentatie van de informatie in het jaarverslag moet voldoen aan de
verslaggevingseisen zoals die zijn opgenomen in de Rijksbegrotingsvoorschriften.VerantwoordingsdagIeder jaar worden op de derde woensdag van mei de departementale en niet-departementale jaarverslagen en het Financieel jaarverslag Rijk gepubliceerd.
Met het jaarverslag leggen ministers verantwoording af over het door hen gevoerde
(financiële) beleid en de bedrijfsvoering in het voorgaande jaar. Deze
dag wordt dan ook wel «Verantwoordingsdag» genoemd.De Algemene Rekenkamer publiceert op Verantwoordingsdag de resultaten
van haar jaarlijkse rechtmatigheidsonderzoek in de rapporten bij de jaarverslagen
en het rapport bij het Financieel jaarverslag van het Rijk: Rijk verantwoord.VerantwoordingsstaatIn de verantwoordingsstaat in het jaarverslag worden per begrotingsartikel
de gerealiseerde bedragen van de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten opgenomen.In de samenvattende verantwoordingsstaat van de baten-lastendiensten staan
de baten, de lasten, het saldo van baten en lasten, de kapitaaluitgaven en
de kapitaalontvangsten van de baten-lastendiensten die onder het ministerie
vallen.VerplichtingEen verplichting is een juridische verbintenis die (a) ontstaat op grond
van een verdrag, een wet, een koninklijk besluit, een ministeriële regeling,
een beschikking, een verbintenis of een op een controleerbare wijze vastgelegde
afspraak tussen dienstonderdelen en die (b) tot uitgaven leidt of kan leiden.VoorschotOnder een voorschot wordt verstaan (a) een vooruitbetaling door het Rijk
in verband met door een derde aan het Rijk te leveren producten, te verlenen
diensten of te verrichten werken; of (b) een vooruitbetaling van het Rijk
op een aan een derde verstrekte aanspraak op een subsidie, bijdrage of lening
of op een aanspraak uit hoofde van een verstrekte garantie.LITERATUURAlgemene Rekenkamer (2004). Fraudebestrijding: stand
van zaken 2004. Tweede Kamer, vergaderjaar 2004–2005, 29 810,
nrs. 1–2. Den Haag: Sdu.Algemene Rekenkamer (2006). Rapport bij het Jaarverslag
2006 van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV).
Tweede kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 031 XV, nr. 2. Den
Haag: Sdu.Algemene Rekenkamer (2007a). Fraudebestrijding: stand
van zaken 2004. Terugblik 2007. Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007,
29 810, nrs. 4–5. Den Haag: Sdu.Algemene Rekenkamer (2007b). Lessen uit ICT-projecten
bij de overheid. Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 643,
nr. 100. Den Haag: Sdu.Algemene Rekenkamer (2008). Staat van de beleidsinformatie
2008. (te verschijnen).Belastingdienst en UWV (2007). Integrale probleemanalyse
loonaangifteketen 12 september 2007. z.uitg.Divosa (2007). Divosa-monitor 2007 – Verschil
maken; Drie jaar Wet werk en bijstand. Utrecht: Divosa.IODAD (2008). Eindrapportage single review 2007.
Den Haag: IODAD.IWI (2008). UWV en Walvis. (te verschijnen).Ministerie van BZK (2006). Regeling verantwoordingsinformatie
specifieke uitkeringen. Nr. 140. Staatscourant.Ministerie van BZK (2007). Inventarisatie grootschalige
ICT projecten; Bijlage: overzicht van grootschalige ICT-projecten die lopen
bij de rijksoverheid, voorzien van een stand van zaken van deze projecten. Brief aan alle ministers van de minister van BZK d.d. 11 juli
2007. Kenmerk 2007–0000246823. Den Haag: BZK.Ministerie van BZK (2008a). Brief van de minister van
BZK met een nadere aanvulling op de inventarisatie van alle grootschalige
ICT-projecten die lopen bij de rijksoverheid. Tweede Kamer, vergaderjaar
2007–2008, 26 643, nr. 112.Ministerie van BZK (2008b). Brief van de minister van
BZK over het wetsvoorstel «dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen».Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 934, nr. 24.Ministerie van BZK (2008c). Sociaal Jaarverslag Rijk
2007. Den Haag: BZK.Ministerie van SZW (2006). Vaststelling van de begrotingsstaten
van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar
2007. Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 30 800 XV,
nr. 1–2. Den Haag: Sdu.Ministerie van SZW (2007a). Evaluatie Wet Werk en Bijstand;
Kabinetsstandpunt met betrekking tot evaluatie WWB. Tweede Kamer,
vergaderjaar 2007–2008, 29 674, nr. 21. Den Haag: Sdu.Ministerie van SZW (2007b). Werkt de WWB?; Resultaten
van de ontwikkeling van nieuwe verhoudingen tussen Rijk en gemeenten. Den
Haag: Ministerie van SZW.Ministerie van SZW (2008a). Arbeidsmarktbeleid; Kwartaalbericht
Arbeidsmarkt december 2007. Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008,
29 544, nr. 137. Den Haag: Sdu.Ministerie van SZW (2008b). Beleidsdoorlichting re-integratie. Den Haag: Ministerie van SZW.Ministerie van SZW (2008c). Re-integratie; Brief minister
en staatssecretaris met het kabinetsstandpunt over de evaluatie van de re-integratieactiviteiten
in de sociale zekerheid. Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008,
28 719, nr. 43. Den Haag: Sdu.Ministerie van SZW (2008d). Jaarverslag en slotwet
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid 2007. Tweede kamer,
vergaderjaar 2007–2008, 31 444 XV, nr. 1. Den Haag: Sdu.Ministerie van SZW (2008e). Vaststelling van de begrotingsstaten
van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar
2008. Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 XV,
nr. 65. Den Haag: Sdu.UWV (2007). Kennismemo 07/05; Geactualiseerde raming
van het re-integratiepotentieel UWV klanten. Amsterdam: UWV.XNoot1De Algemene Rekenkamer kan op grond van de Comptabiliteitswet 2001, artikel
88 en 89 eventueel bezwaar maken tegen alle onvolkomenheden in het financieel
beheer, het materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties.XNoot1Voorzieningenbesluit ministers en staatssecretarissen, 7 juni 2002. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31444-XV-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl