Spellingwet; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30035, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

29-03-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

30035 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. ALGEMEEN1. Inleiding2. Totstandkoming van een uniforme spelling voor Nederland
en de Vlaamse Gemeenschap3. Noodzaak tot een nieuwe wet4. Opbouw van het wetsvoorstel5. Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid6. Invoering7. Financiële gevolgen, administratieve belasting
en dereguleringII. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel 1Onderdeel aArtikel 2Artikel 3Artikel 4Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30035Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 43 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 035Regels over de verplichting om bij de overheidsorganen, bij de uit de
openbare kas bekostigde onderwijsinstellingen, alsmede bij de examens waarvoor
wettelijke voorschriften zijn vastgesteld, de schrijfwijze van de Nederlandse
taal te volgen, waartoe de Nederlandse Taalunie beslist (Spellingwet)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGI. ALGEMEEN1. InleidingDit wetsvoorstel bepaalt dat bij een drietal categorieën in de Nederlandse
samenleving de spelling van het Nederlands wordt gevolgd, waartoe de Nederlandse
Taalunie beslist. De drie categorieën betreffen de overheidsorganen,
de onderwijsinstellingen die bekostigd worden uit de openbare kas en de examens
waarvoor wettelijke voorschriften zijn vastgesteld. De Nederlandse Taalunie
is de internationale intergouvernementele organisatie die sinds 1981 de spelling
van de Nederlandse taal bepaalt voor Nederland en voor de Vlaamse Gemeenschap.
De in het wetsvoorstel voorziene Spellingwet vervangt de huidige spellingwet
van 1947 (Stb. H 52). Die vervanging is nodig, omdat de huidige spellingwet
niet voldoet. Die wet bevat nog spellingregels zonder dat daartoe enige grond
bestaat. Bovendien zijn die spellingregels niet volledig en ook sluiten ze
niet goed aan bij de spellingregels die de Nederlandse Taalunie tot stand
heeft gebracht.In het vervolg van het algemeen deel van de toelichting wordt nader ingegaan
op de achtergrond van de thans bestaande spellingregels, op de noodzaak tot
een wettelijke voorziening en op de verdere opbouw en andere facetten van
het wetsvoorstel. In paragraaf 2 komt de totstandkoming van een uniforme
spelling voor Nederland en de Vlaamse Gemeenschap aan de orde. Aan het slot
van die paragraaf komt ter sprake dat in 2003 tussen Suriname en de Nederlandse
Taalunie een associatieovereenkomst is gesloten met als doel Suriname in de
activiteiten van de Nederlandse Taalunie te betrekken. Vervolgens gaat paragraaf 3
in op de noodzaak tot een nieuwe wet. Paragraaf 4 handelt over de opbouw
van het wetsvoorstel. Ten slotte worden in de paragrafen 5, 6 en 7 achtereenvolgens
de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van de wet, de invoering van de wet
en de financiële gevolgen, de administratieve belasting en het dereguleringsaspect
van de wet besproken. 2. Totstandkoming van een uniforme spelling voor Nederland
en de Vlaamse GemeenschapAan het eind van de achttiende eeuw ontstond geleidelijk aan behoefte
aan een uniforme spelling van het Nederlands. Dat leidde tijdens de Bataafse
Republiek, in 1804, tot de eerste officiële spelling van de Nederlandse
taal. Deze spelling wordt wel aangeduid als de spelling-Siegenbeek, naar de
ontwerper ervan, Siegenbeek, die de spellingregels opstelde op last van het
uitvoerend bewind van de Bataafsche Republiek. De spelling-Siegenbeek werd
gepubliceerd onder de titel «Verhandeling over de Nederduitsche spelling,
ter bevordering van de eenparigheid in dezelve» en werd verplicht gesteld
voor stukken die uitgingen van de regering. Bij het onderwijs kwam de spelling-Siegenbeek,
hoewel daar niet verplicht, gaandeweg algemeen in gebruik.Na de afscheiding van de zuidelijke Nederlanden en de totstandkoming van
België dreigden de Vlamingen in hun taal door het Frans te worden overheerst.
In hun strijd daartegen zochten zij aansluiting bij hun noordelijke taalverwanten,
wat onder meer tot uiting kwam in het beleggen van zogenoemde Taal- en Letterkundige
Congressen met Nederland. Toen op het Taal- en Letterkundige Congres van 1851
in Brussel besloten werd om een historisch «Woordenboek der Nederlandsche
Taal» (WNT) voor het gehele taalgebied op te stellen, ontstond er behoefte
aan een spelling voor het hele Nederlandse taalgebied. Dat leidde in eerste
instantie tot een studie van De Vries en Te Winkel over de beginselen van
de spelling. Daaruit bleek dat de spelling Siegenbeek voor verbetering vatbaar
was. De studie van De Vries en Te Winkel mondde in 1865 uit in een publicatie
van hun hand getiteld «Woordenlijst voor de spelling der Nederlandsche
taal». Die woordenlijst bevatte niet alleen een woordenlijst, maar ook
een verhandeling over spellingregels. In België werd de spelling-De Vries
en Te Winkel voorgeschreven voor de staatsscholen en voor de centrale overheid.
In Nederland evenwel kwam een dergelijke verplichting niet tot stand. Hier
huldigde het ministerie Thorbecke de opvatting dat de regering zich afzijdig
diende te houden en dat van haar geen blijk van instemming of afkeuring ter
zake was te verwachten. In de praktijk evenwel kwam de spelling-De Vries en
Te Winkel al snel in zwang bij het middelbaar onderwijs. Dat had mede tot
gevolg dat eerst, in 1869, de verplichting werd ingetrokken om de spelling-Siegenbeek
te gebruiken bij de departementen en dat vervolgens, vanaf 1883, bij
de departementen de spelling-De Vries en Te Winkel verplicht werd ingevoerd.
Aan het onderwijs werd geen verplichte spelling opgelegd.De sinds 1883 geldende regeling bleef bestaan tot de jaren dertig van
de twintigste eeuw. In deze jaren kwam een tweetal voorschriften over de spelling
tot stand voor het onderwijs, die te boek staan als de spelling-Terpstra en
de spelling-Marchant. Die voorschriften dateren van respectievelijk 1931 en
1934. Ze richtten zich op de eisen die aan de spelling moesten worden gesteld
bij de eindexamens van scholen. Bij de spelling-Marchant ging het daarbij
in het bijzonder om scholen voor voorbereidend hoger en middelbaar onderwijs
en om kweekscholen. Beide voorschriften over de spelling weken af van de spelling-De
Vries en Te Winkel. Al snel, in 1936, werd de verplichting voor de scholen
om de spelling-Marchant te volgen weer grotendeels ingetrokken.De juist al genoemde behoefte die vanaf de eerste helft van de negentiende
eeuw in België en Nederland ontstond aan onderlinge samenwerking op het
gebied van de spelling, nam in de loop van de twintigste eeuw niet af. Die
behoefte leidde er na de Tweede Wereldoorlog toe dat een gemengde Nederlands-Belgische
Commissie in het leven werd geroepen die tot taak kreeg een spellingwijziging
voor te bereiden. De bedoeling was om te komen tot eenduidige spellingregels
die voor het hele Nederlandse taalgebied zouden kunnen worden
gebruikt. De uitkomsten van de gemengde commissie leidden uiteindelijk tot
eenheid van spelling. Deze spelling werd zowel voor de overheid als voor het
onderwijs verplicht voorgeschreven. In België gebeurde dat bij het regentsbesluit
van 6 maart 1946. In Nederland kwam bijna een jaar later de wet van 14 februari
1947, houdende voorschriften met betrekking tot de schrijfwijze van de Nederlandsche
taal (Stb. 1947, No. H 52), tot stand. Deze wet trad op 1 mei 1947 in
werking.Artikel 1 van de wet van 1947 bepaalt als hoofdregel, dat de «officieele
schrijfwijze van de Nederlandsche taal» die van De Vries en Te Winkel
is. Op deze hoofdregel zijn evenwel, ook in artikel 1, uitzonderingen geformuleerd,
die de spelling De Vries en Te Winkel van haar historisch karakter ontdeden.
De dubbele e en o in open lettergrepen werden een enkele, de sch werd als
s geschreven, indien de ch niet wordt uitgesproken en de naamvalsverbuiging
werd facultatief. Naast deze spellingvoorschriften bevat de wet van 1947 ook
de opdracht om over een aantal onderwerpen voorschriften vast te stellen bij
algemene maatregel van bestuur. Deze onderwerpen hebben betrekking op de spelling
van aardrijkskundige namen, het voornaamwoordelijk gebruik en het gebruik
van tweede naamvalsvormen, de spelling van bastaardwoorden en historische
namen, en de tussenklanken in samenstellingen. De wet regelt ook dat de vastgestelde
spellingregels moeten worden gevolgd door de overheid, door de van overheidswege
bekostigde onderwijsinstellingen alsmede bij de examens die van overheidswege
worden erkend of waaraan van overheidswege medewerking of ondersteuning wordt
verleend.Mede met het oog op de algemene maatregel van bestuur die volgens de wet
van 1947 tot stand moest komen, werd in dat zelfde jaar een Nederlands-Belgische
commissie, de zogenoemde Woordenlijstcommissie, in het leven geroepen die
tot taak had de juist genoemde spellingregels op te stellen. Deze commissie
vervaardigde een Woordenlijst van de Nederlandse taal die zowel door de regering
van België als door die van Nederland werd overgenomen. De Woordenlijst
van de Nederlandse taal (hieronder verder aangeduid met de algemeen gebruikte
naam: Groene boekje) kende net als de woordenlijst van De Vries en Te Winkel
een leidraad, waarin de spellingregels waren uitgewerkt, en een woordenlijst.
Voor Nederland werden de spellingregels van het Groene boekje vastgesteld
bij besluit van 31 oktober 1953 (Stb. 668). De nieuwe spelling trad op
1 september 1955 in werking (Stb. 388). Niet voor alle spellingregels
in het Groene boekje bestond een wettelijke basis in de wet van 1947. Gezien
de opzet van de wet van 1947, die onder meer inhoudt dat in de wet (basis)bepalingen
zijn opgenomen over de spellingregels zelf, had het voor de hand gelegen de
vaststelling van het besluit van 31 oktober 1953 gepaard te doen gaan
met een wetswijziging. Dat is niet gebeurd. In het voorwoord van het Groene
boekje merken de onderwijsministers van België en Nederland hierover
op dat in de leidraad tevens «voorschriften en aanwijzingen» worden
gegeven «voor de spelling van de spraakklanken, de verdeling van woorden
in lettergrepen, het gebruik van het koppelteken, het deelteken en het weglatingsteken
en het gebruik van hoofdletters.» Daarbij koesteren beide bewindslieden
de verwachting dat deze voorschriften en aanwijzingen «ertoe zullen
bijdragen, dat ook ten aanzien van die punten zich een praktijk zal ontwikkelen,
die zich baseert op de leidraad.»Ook na het uitbrengen van het Groene boekje bleven er spellingproblemen
bestaan. In 1963 werd daartoe opnieuw een Belgisch-Nederlandse commissie ingesteld.
Aan de eindvoorstellen in 1968 van deze commissie werden echter geen gevolgen
verbonden. Wel kwam als gevolg van de steeds verder toenemende samenwerking
tussen Nederland en België in 1975 een besluit tot stand om een Belgisch-Nederlands
samenwerkingsorgaan op het gebied van de Nederlandse taal en cultuur in het leven te roepen. Dat orgaan zou onder meer de officiële
spelling voor Nederland en België gaan vaststellen. Het besluit leidde
in 1980 tot het Verdrag inzake de Nederlandse Taalunie (Trb. 1980, 147) (verder:
het Verdrag). Het Verdrag is op 23 juli 1981 in werking getreden (Stb.
1981, 453). Vanaf de inwerkingtreding van het Verdrag bepaalt de Nederlandse
Taalunie de spelling van de Nederlandse taal, dit op grond van artikel 4,
onder b, van het Verdrag. Het Comité van Ministers van de Nederlandse
Taalunie (verder: het Comité van Ministers) bepaalt daarbij het beleid
van de Nederlandse Taalunie en draagt zorg voor de uitvoering van het Verdrag.
Nader uitgewerkt houdt deze bevoegdheid in dat het Comité van Ministers
de spellingregels vaststelt gehoord de Raad voor de Nederlandse Taal en Letteren,
het adviesorgaan van de Nederlandse Taalunie. Tevens is de Interparlementaire
Commissie, als controlerend orgaan van de Nederlandse Taalunie, zoals over
alle zaken die op de Nederlandse Taalunie betrekking hebben, bevoegd om te
beraadslagen over voornemens van het Comité van Ministers aangaande
de spellingregels en zich daarover te richten tot het comité.Na het nodige voorwerk stelde het Comité van Ministers in 1990
een spellingcommissie in met als opdracht zich te buigen over de spelling
van de bastaardwoorden, de tussenklanken in samengestelde woorden, de diakritische
tekens (trema, apostrof en liggend streepje) en, uiteindelijk ook, over de
vreemde woorden. De spellingcommissie bracht in 1993 rapport uit. Bij besluiten
van 21 maart 1994 en 24 oktober 1994 nam het Comité van Ministers
daaruit een aantal aanbevelingen over, bekrachtigde deze en nam nog enkele
aanvullende beslissingen over de spelling. Tezelfdertijd nam het Comité
van Ministers de beslissing om van de Woordenlijst elke tien jaar een aangepaste
editie zonder wijziging van de spellingregels te laten verschijnen. Belangrijkste
spellingwijzigingen in 1994 betreffen de aanwijzing van de voorkeurspelling
van bastaardwoorden als enige spelling en de regels over de tussenklanken
in samengestelde woorden. Op 25 september 1995 stemde het Comité
van Ministers in met een nieuwe editie van het Groene boekje. In die editie
is dezelfde systematiek en indeling aangehouden als in de editie van 1953.De invoering van het in oktober 1995 uitgegeven Groene boekje is wat Nederland
betreft geschied bij algemene maatregel van bestuur. In deze algemene maatregel
van bestuur, het Spellingbesluit (Stb. 1996, 394), maakt het resultaat van
de spellingwijziging van 1995 deel uit van het besluit zelf. Dat is gerealiseerd
door opneming in het Spellingbesluit van een tweetal bijlagen. In de ene bijlage
is de tekst van de leidraad van het Groene boekje ongewijzigd opgenomen. De
andere bijlage is een woordenlijst die in hoofdzaak die woorden van de woordenlijst
van het Groene boekje bevat die niet zonder meer uit de spellingregels in
de leidraad zijn af te leiden. Het Spellingbesluit is op 1 augustus 1996
in werking getreden. Daarbij is tevens het besluit over de spelling van 31 oktober
1953 (Stb. 668) ingetrokken. Ook het Spellingbesluit is gebaseerd op de wet
van 1947 inzake de spelling. Voor het Spellingbesluit geldt, evenals voor
het besluit over de spelling van 31 oktober 1953, dat niet voor alle
spellingregels in het Groene boekje een wettelijke basis is opgenomen in de
wet van 1947. Op dit punt wordt nader ingegaan in paragraaf 3.Ten slotte verdient opmerking dat de Nederlandse Taalunie en Suriname
op 12 december 2003 een associatieovereenkomst hebben ondertekend. De
associatieovereenkomst houdt onder meer in dat besluiten van het Comité
van Ministers van toepassing zijn op Suriname na voorafgaande instemming daarmee
zowel van het Comité van Ministers als van Suriname. Ook is bepaald
dat het Comité van Ministers en Suriname gezamenlijk beslissen welke
in het verleden genomen besluiten van het Comité van Ministers van
toepassing zullen zijn ten aanzien van Suriname. 3. Noodzaak tot een nieuwe wetZoals in paragraaf 2 is aangegeven, geldt als hoofdregel van de wet
over de spelling van 1947 de spelling De Vries en Te Winkel. Dit leidde in
1996 van de kant van de Raad van State tot kritische vragen, toen het op de
wet van 1947 gebaseerde ontwerp van het Spellingbesluit aan de Raad werd voorgelegd.
De Raad van State was onder meer van oordeel dat voor een aantal spellingonderwerpen
waarover het Comité van Ministers een beslissing had genomen en die
ook in het Spellingbesluit waren uitgewerkt, onvoldoende steun in de wet van
1947 aanwezig was. De Raad had hierbij in het bijzonder het oog op de diakritische
tekens en op de schrijfwijze van staande uitdrukkingen in de derde naamvalsvorm.Deze opvatting van de Raad van State gaf aanleiding om in het nader rapport
als volgt in te gaan op de structuur van de wet van 1947. Ten eerste bevat
de wet van 1947 voor een aantal onderwerpen zelf voorschriften over de spelling
van de Nederlandse taal. Ten tweede schrijft die wet ten aanzien van een aantal
andere onderwerpen voor om bij algemene maatregel van bestuur regels te stellen.
Ten derde zijn er sommige onderwerpen die wel in de leidraad van het Groene
boekje zijn uitgewerkt, maar waarvoor de wet van 1947 strikt genomen geen
grondslag bevat, zoals de door de Raad van State genoemde diakritische tekens.
De passages in de leidraad over die laatste onderwerpen moeten, aldus het
nader rapport, als aanwijzingen (handreikingen voor de praktijk) worden beschouwd
en niet als een bestanddeel van de tot stand te brengen algemene maatregel
van bestuur. In het nader rapport is verder aangegeven dat het oordeel van
de Raad van State dermate zwaarwegend moet worden geacht dat een wetsvoorstel
tot wijziging van de wet 1947 zal worden voorbereid, waarin een grondslag
is opgenomen voor ook die elementen van de leidraad die nu als handreikingen
voor de praktijk worden aangeboden.De opvatting van de regering in het nader rapport is ook verwerkt in de
nota van toelichting op het Spellingbesluit. In die nota is opgenomen dat
de regering een wetsvoorstel voorbereidt, waarbij aan de aanwijzingen en handreikingen
voor de praktijk een basis wordt verschaft in de wet van 1947 (Stb. 1996,
394, blz. 96, tweede alinea). Dit voornemen is tijdens het algemeen overleg
van 20 juni 1996 onder de aandacht van de Tweede Kamer gebracht (Kamerstukken:
II 1995/96, 24 400 VIII, nr. 107, blz. 5).Bij de voorbereiding van de wetswijziging is de vraag gerezen of een wet
die betrekking heeft op de spelling wel voorschriften moet inhouden over de
spelling zelf. Het antwoord daarop is ontkennend. De reden daarvoor is dat
de bevoegdheid om spellingregels vast te stellen met ingang van 23 juli
1981, de dag van inwerkingtreding van het Verdrag, uitsluitend bij de Nederlandse
Taalunie berust. Voor Nederland bestaat met ingang van die dag geen enkele
noodzaak, maar ook geen enkele ruimte meer om zelf spellingregels vast te
leggen. Het dient onverkort de spellingregels in te voeren die de Nederlandse
Taalunie vaststelt op grond van artikel 4, onder b, van het Verdrag. De conclusie
is dan ook dat de wet van 1947 in het licht van het Verdrag achterhaald is,
in ieder geval voorzover het betreft de spellingvoorschriften die in die wet
zijn opgenomen. De bepalingen over de spellingvoorschriften in de wet van
1947 zouden dan ook moeten vervallen. Bij wet kan nu worden volstaan met het
voorschrift dat de spellingregels van de Nederlandse Taalunie gevolgd worden
bij de overheidsorganen, bij de bekostigde onderwijsinstellingen en bij de
examens waarvoor wettelijke voorschriften zijn vastgesteld.Blijft over de vraag of het überhaupt nodig is om een wettelijke
spellingsverplichting voor de hiergenoemde drie categorieën te handhaven.
Bij nadere bestudering blijkt dat het geval. Om een aantal redenen is het nodig deze wettelijke verplichtingen te handhaven. Ten eerste geldt
voor overheidsorganen, voor uit de openbare kas bekostigde onderwijsinstellingen
en voor bij wettelijk voorschrift vastgestelde examens in het algemeen een
regel dat de Nederlandse taal moet worden gebruikt voorzover niet anders is
bepaald. Bij het Nederlands hoort een bepaalde spelling. Spellingregels voor
het Nederlands, en zeker uniforme spellingregels, komen niet zomaar tot stand.
Die moeten evenals de verplichting tot het gebruik van het Nederlands worden
vastgesteld.Ten tweede stelt de Nederlandse Taalunie weliswaar de spellingregels vast,
maar daaruit blijkt nog niet dat die spellingregels in Nederland zijn ingevoerd.
De verplichtingen die beslissingen over de spelling van de Nederlandse Taalunie
opleggen, berusten niet op bepalingen die een ieder verbinden in de zin van
artikel 94 van de Grondwet. Er moet van worden uitgegaan dat de bepalingen
van het Verdrag geen directe werking voor de burger hebben. Zonder wettelijke
bepalingen ter invoering van de spellingregels is niet duidelijk of Nederland
de verplichtingen nakomt die vanwege de Nederlandse Taalunie worden opgelegd,
en, zo ja, met ingang van welk tijdstip.Ten derde bieden dergelijke bepalingen houvast. Met het noemen van de
drie categorieën die de bepalingen moeten volgen, is iedere onduidelijkheid
uitgesloten over de vraag op wie de spellingregels van toepassing zijn en
voor wie ze facultatief zijn.Ten vierde hoeft nauwelijks betoog dat het van belang is dat in het onderwijs
overal dezelfde spelling wordt gevolgd. De wet van 1947 wijst uit dat dit
doel is te bereiken, indien bij wet wordt vastgelegd dat de vastgestelde spelling
door het bekostigde onderwijs moet worden gevolgd.Ten vijfde is het van betekenis dat ook binnen de overheid eenzelfde spelling
wordt toegepast. Het is voor een goed begrip en voor de eenduidigheid van
de stukken die van de overheid uitgaan, zonder enige twijfel van groot belang
dat niet alleen bij de rijksoverheid, maar ook bij de provincies, de gemeenten,
de waterschappen en de andere overheidsinstanties op dezelfde wijze wordt
gespeld. Dit doel is alleen goed te bereiken indien daartoe bij wettelijke
voorziening een verplichting wordt vastgesteld.Ten zesde kan worden gewezen op het belang dat zowel bij het onderwijs
als bij de overheid van dezelfde spelling wordt uitgegaan. Het is niet te
verdedigen om, zoals in de negentiende eeuw het geval is geweest, op school
een bepaalde wijze van spelling te leren die, vervolgens, door degenen die
later bij de overheid gaan werken, weer zou moeten afgeleerd omdat daar een
andere spelling geldt. Ook op dit punt maakt de ervaring uit het verleden
duidelijk dat regeling bij wettelijke voorziening van de verplichting om bepaalde
spellingregels te volgen wenselijk is.Ten zevende moet in aanmerking worden genomen dat ook de Vlaamse Gemeenschap
de spelling invoert bij wettelijke voorziening. De vorm die de Vlaamse Gemeenschap
kiest, is van betekenis voor de wijze waarop Nederland beslissingen van de
Nederlandse Taalunie over de spelling invoert. Nederland kan door invoering
van de spellingregels bij wet tegenover de Vlaamse Gemeenschap bovendien aangeven
dat het ook zelf groot belang hecht aan de spelling zoals die wordt vastgesteld
door de Nederlandse Taalunie.Het vorenstaande leidt tot de slotsom dat het nodig is om bij wet vast
te leggen welke groepen in de samenleving de spellingregels van de Nederlandse
Taalunie moeten volgen. Gezien het andere regime waarvoor thans wordt gekozen,
ligt het daarbij voor de hand een nieuwe wet op te stellen, ingericht naar
de huidige inzichten. 4. Opbouw van het wetsvoorstelOver de opbouw van het wetsvoorstel kan het volgende worden opgemerkt.
Allereerst is aangegeven welke groepen in de samenleving de schrijfwijze die
het Comité van Ministers vaststelt, moeten volgen (artikel 2). Dat
zijn degenen die werkzaam zijn bij overheidsorganen en bij bekostigde onderwijsinstellingen,
alsmede de deelnemers aan examens waarvoor wettelijke voorschriften zijn vastgesteld.
Alles bijeen gaat het hierbij om een aanzienlijk deel van de ingezetenen van
Nederland. Alle andere groepen dan de hier genoemde zijn in beginsel dus niet
verplicht om de vastgestelde spelling te volgen. Verder heeft de wet geen
werking buiten het grondgebied van Nederland. De wet strekt zich alleen uit
tot de genoemde drie groepen binnen de Nederlandse samenleving.In het wetsvoorstel is verder geregeld welke spellingregels van de Nederlandse
Taalunie van toepassing zijn. Bij de inwerkingtreding van de Spellingwet is
dat de spelling die het Comité van Ministers heeft vastgesteld vóór
de inwerkingtreding van de onderhavige wet (artikel 4). Ten eerste is daarmee
de spelling bedoeld waartoe het Comité van Ministers heeft beslist
op 21 maart 1994, 24 oktober 1994 en 25 september 1995 (artikel
4, eerste lid). Deze beslissingen hebben geresulteerd in het Groene boekje
van oktober 1995. Ten tweede zijn dat eventuele beslissingen betreffende de
spelling die het Comité van Ministers heeft genomen na 25 september
1995, maar vóór het tijdstip van inwerkingtreding van de onderhavige
wet (artikel 4, tweede lid).Voor wijzigingen die zich voordoen na de inwerkingtreding van de Spellingwet,
geldt een zogenoemde dynamische verwijzing (artikel 3, eerste lid). Dat wil
zeggen dat iedere door het Comité van Ministers vastgestelde beslissing
betreffende de spelling na, integrale, plaatsing van die beslissing in de
Staatscourant als zodanig gaat gelden, dus zonder dat daarvoor enige nadere
regelgeving nodig is. De plaatsing, of, anders gezegd, bekendmaking van een
wijziging in de Staatscourant geschiedt op initiatief van de minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, en wel terstond nadat het Comité
van Ministers beslist heeft tot die wijziging (artikel 3, tweede lid). Een
bijzondere bepaling geldt, indien de beslissing van het Comité van
Ministers betrekking heeft of mede betrekking heeft op de lijst van woorden.
In die lijst van woorden komen woorden voor die niet zonder meer zijn af te
leiden uit de vastgestelde spellingregels. In dat geval kan de minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, indien daartoe naar zijn oordeel aanleiding
bestaat, volstaan met terinzagelegging van die lijst (artikel 3, derde lid).
Van die terinzagelegging doet hij terstond mededeling in de Staatscourant.
Tot die mededeling behoort ook de bekendmaking van de plaats waar de terinzagelegging
geschiedt. De terinzagelegging vindt in de regel plaats op het departement
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.Opmerking verdient hier tevens dat het wetsvoorstel uitsluitend betrekking
heeft op de invoering van de spelling van het Nederlands. Of bij overheidsorganen
het Nederlands moet worden gebruikt, of het onderwijs de Nederlandse taal
moet omvatten, dan wel of het onderwijs moet worden gegeven en of de examens
moeten worden afgenomen in het Nederlands, is al grotendeels bij wet vastgelegd.
Evenzeer geldt dat bij wet al is vastgelegd wanneer het mogelijk is gebruik
te maken van het Fries, streektalen of andere talen. Het onderhavige wetsvoorstel
bouwt, anders gezegd, voort op wat in de wetgeving al is vastgelegd over het
gebruik van de Nederlandse taal. Het wetsvoorstel grijpt op geen enkele wijze
in op het wettelijk verplichte gebruik van het Nederlands of op het gebruik
van het Fries, van streektalen of van andere talen.Ook bevat het wetsvoorstel bepalingen over het tijdstip van de inwerkingtreding
(de gelding) van door het Comité van Ministers vastgestelde wijzigingen betreffende de spelling. Een wijziging gaat gelden met ingang
van de tweede dag na de dagtekening van de Staatscourant waarin die wijziging
wordt geplaatst (artikel 3, eerste lid). Daarbij heeft de minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap de mogelijkheid om een later tijdstip van inwerkingtreding
vast te stellen, namelijk ingeval een later tijdstip met het oog op de belangen
van het onderwijs gewenst is (eveneens artikel 3, eerste lid).Niet overgenomen in het wetsvoorstel is artikel 4 van de spellingwet van
1947. Dat artikel regelt dat examens niet voor erkenning, medewerking of steun,
middellijk of onmiddellijk, van overheidswege in aanmerking komen, indien
het reglement geen waarborgen bevat, dat de officiele schrijfwijze van de
Nederlandse taal zal worden gevolgd. Om te beginnen is de ratio van dit artikel
niet helder, ook al omdat een toelichting daarop ontbreekt. Evenmin is het
artikel tijdens de parlementaire behandeling in 1946 onderwerp van discussie
geweest. Niet duidelijk is bijvoorbeeld wat moet worden verstaan onder het
reglement. Van belang is verder dat artikel 4 van de wet van 1947 niet aansluit
bij de huidige wettelijke voorschriften over examens. Die voorschriften laten
toe dat in bepaalde gevallen bij examens een andere taal wordt gebruikt dan
het Nederlands. Artikel 4 van de wet van 1947 houdt daar geen rekening mee.
Wat in dat artikel is geregeld ligt verder al besloten in bestaande wettelijke
voorschriften, zoals die ten behoeve van de onderwijssector. Artikel 4 van
de wet van 1947 houdt, mede, een inhoudelijke regeling in over examens, die
niet in een wet over de spelling thuishoort.5. Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheidDe vraag of de Spellingwet uitvoerbaar en handhaafbaar is, kan positief
worden beantwoord. In dit verband kan met name worden gewezen op de ervaringen
bij de totstandkoming van de huidige editie van het Groene boekje in de jaren
negentig. Ook toen hebben zich op het punt van de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid
geen complicaties voorgedaan. Dit ondanks het feit dat sprake was van een,
zij het bescheiden, spellingwijziging. Weliswaar gaven sommige wijzigingen
in de spellingvoorschriften aanleiding tot opwinding, maar dat had geen gevolgen
voor de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van de spellingregels. Op beide
aspecten hebben zich in de praktijk geen problemen voorgedaan. Er is in hoge
mate sprake van een systeem dat zichzelf reguleert. De praktijk heeft uitgewezen
dat kan worden volstaan met de regel dat bij overheidsorganen, bij bekostigde
onderwijsinstellingen en bij de examens waarvoor wettelijke voorschriften
zijn vastgesteld, de spellingregels moeten worden gevolgd die de Nederlandse
Taalunie vaststelt. Een belangrijke achterliggende reden hiervoor is dat bij
de drie hier genoemde categorieën een grote behoefte bestaat aan uniforme
spellingregels. In die behoefte voorziet de Nederlandse Taalunie.Wat de overheid aangaat, zijn de overheidsorganen zelf verantwoordelijk
voor de handhaving van de spellingregels. Deze constructie werkt afdoende
in de praktijk. Hierbij kan nog worden vermeld dat bestuursorganen en onder
hun verantwoordelijkheid werkzame personen op grond van de Algemene wet bestuursrecht
nu al verplicht zijn gebruik te maken van het Nederlands. Onder het begrip
Nederlands valt onder meer de spelling van het Nederlands.Wat betreft het onderwijs is voorzien in toezicht op de naleving van de
spellingregels. De uitoefening van dat toezicht geschiedt door de inspectie
van het onderwijs. De inspectie doet dat in het kader van haar algemene taak
om te beoordelen of de onderwijsinstellingen de bij of krachtens de onderwijswetten
gegeven voorschriften naleven. Tot die voorschriften behoort ook de verplichting
van onderwijsinstellingen om onderwijs van en in het Nederlands te geven,
en om examens in het Nederlands af te nemen. Zoals zojuist al
aangegeven is onder het begrip Nederlands ook de spelling van het Nederlands
te begrijpen.In dit verband kan verder nog worden gewezen op de rol die de examinatoren
spelen in de diverse onderwijssectoren en bij de examens waarvoor wettelijke
voorschriften zijn vastgesteld. Zij beoordelen of de voorschriften over het
onderwijs van het Nederlands zijn nageleefd, maar niet zoals bij de inspectie
het geval is, vanuit het perspectief van de onderwijsinstellingen, maar vanuit
dat van de leerlingen en studenten bij die instellingen.Voorts verdient nog de aandacht dat eveneens in de praktijk is gebleken
dat de omstandigheid dat de drie genoemde categorieën de spellingregels
van de Nederlandse Taalunie moeten volgen, beslissend is voor de wijze waarop
de overige Nederlanders zich van spellingregels bedienen. Over het algemeen
volgt men, al dan niet uit overwegingen van opportuniteit, de spellingregels
die al verplicht gelden voor de drie genoemde groepen.Zoals in paragraaf 2 al is aangegeven, heeft het Comité van
Ministers in 1994 besloten om elke tien jaar een aangepaste editie zonder
wijziging van de spellingregels te doen verschijnen van de Woordenlijst. Binnenkort
is een bijgestelde versie te verwachten. In het licht van het vorenstaande
mag worden verwacht dat daardoor de uitvoerbaarheid en de handhaafbaarheid
van de Spellingwet niet in het geding zullen komen.6. InvoeringAnders dan bij de spellingwijziging van 1994 bestaat er in verband met
het onderhavige wetsvoorstel geen aanleiding om een overgangsregeling vast
te stellen. Bij de inwerkingtreding van de Spellingwet wordt immers slechts
een al bestaande situatie bekrachtigd. Ingevolge artikel 4 wordt bij de inwerkingtreding
de spelling van kracht die het Comité van Ministers tot die dag heeft
vastgesteld. Zoals in paragraaf 4 al is aangegeven, betekent dit concreet
dat dan de spellingregels gaan gelden die zijn uitgewerkt in de editie van
het Groene boekje, die in oktober 1995 is uitgegeven of waartoe bij eventuele
beslissingen betreffende de spelling na 25 september 1995, maar vóór
het tijdstip van inwerkingtreding van de onderhavige wet is besloten door
het Comité van Ministers.De invoering van de onderhavige wet brengt met zich mee dat de wet van
1947 (Stb. H 52) wordt ingetrokken (artikel 5).7. Financiële gevolgen, administratieve belasting
en dereguleringSinds 1994 liggen de regels over de spelling van de Nederlandse taal vast.
Wel zal naar verwachting binnenkort een nieuw Groen boekje verschijnen waarin
de spelling is opgenomen met inachtneming van de huidige inzichten over de
presentatie daarvan. Maar dat zal niet leiden tot een toename van kosten.
Voorzover gewenst zal een aanpassing van de leermiddelen kunnen plaatsvinden
ook los van de verschijning van de nieuwe editie van het Groene boekje. Die
vervanging is te realiseren met de bestaande middelen.Het wetsvoorstel leidt tot een verlichting van de administratieve lasten
voor de overheid. Zoals in paragraaf 3 is uiteengezet, is in het wetsvoorstel
gekozen voor een systeem dat uitgaat van een dynamische verwijzing naar de
beslissingen van het Comité van Ministers betreffende de spelling en
dat in regelgevend opzicht nauwelijks onderhoud vergt. Iedere wijziging door
het Comité van Ministers gaat, na een afkondiging daarvan in de Staatscourant,
die eventueel gepaard gaat met vaststelling van een later tijdstip van inwerkingtreding
in bepaalde gevallen, zonder enige verdere bemoeienis gelden. Dat betekent
dat het niet langer nodig is om de wet aan te passen aan gewijzigde regels
over de spelling. Evenmin is het nog nodig om spellingregels
op te nemen in een uitvoeringsbesluit van de wet, zoals tot heden is gebeurd.
De omstandigheid dat de spellingregels niet langer hoeven te worden opgenomen
in de regelgeving, betekent een afname van bestuurlijke lasten.Uit het vorenstaande kan al worden afgeleid dat het wetsvoorstel deregulerende
werking heeft. Alle wettelijke bepalingen die betrekking hebben op de spelling
zelf, komen te vervallen en kunnen en moeten ook vervallen. Zoals in paragraaf 3
uiteengezet, dienen geen spellingvoorschriften te worden opgenomen in een
wet over de spelling. Die spellingvoorschriften worden, uitsluitend, door
het Comité van Ministers vastgesteld. Ook is in de nieuwe wet niet
voorzien in een algemene maatregel van bestuur, waarin regels zijn opgenomen
ter uitvoering van die wet. Zo'n algemene maatregel van bestuur is niet meer
nodig.II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel 1Onderdeel aDe Nederlandse Taalunie is in het leven geroepen bij het Verdrag inzake
de Nederlandse Taalunie (Trb. 1980, 147; hierboven reeds afgekort tot: het
Verdrag). Het beleidsbepalende orgaan van de Nederlandse Taalunie is het Comité
van Ministers. Bij het Comité van Ministers berust ook de zorg voor
de uitvoering van het Verdrag. Anders gezegd: de bevoegdheid om namens de
Nederlandse Taalunie beslissingen te nemen berust bij het Comité van
Ministers. Een van de belangrijkste bevoegdheden van het Comité van
Ministers is het – gemeenschappelijk – bepalen van de officiële
spelling van de Nederlandse taal (zie artikel 4, onder b, van het Verdrag).Artikel 2Artikel 2 bevat de basisbepaling van de wet. Het artikel bepaalt dat de
spelling die het Comité van Ministers vaststelt, wordt gevolgd bij
de overheidsorganen, bij de uit de openbare kas bekostigde onderwijsinstellingen
en bij de examens waarvoor wettelijke voorschriften zijn vastgesteld.Allereerst verdient opmerking dat de passage «bij de overheidsorganen» er ook op ziet dat de personen die
werkzaam zijn onder de verantwoordelijkheid van die overheidsorganen de schrijfwijze
van de Nederlandse taal moeten volgen. Eenzelfde uitleg geldt evenzeer ten
aanzien van de uit de openbare kas bekostigde onderwijsinstellingen en van
de examens waarvoor wettelijjke voorschriften zijn vastgesteld.Verder moet het begrip overheidsorgaan ruim worden uitgelegd. Zoals in
het tweede lid wordt aangegeven omvat het begrip niet alleen alle bestuursorganen
in de zin van de Algemene wet bestuursrecht, maar ook de andere organen die
krachtens publiekrecht zijn ingesteld, zoals de organen van de wetgevende
macht, de rechtsprekende colleges en personen, en de Hoge Colleges van Staat,
en daarnaast ook andere personen of colleges die met (enig) openbaar gezag
zijn bekleed.Onder examens als bedoeld in het eerste lid, ten slotte, zijn niet alleen
te verstaan examens in het kader van het bekostigde onderwijs, maar ook examens
die daarbuiten worden afgenomen en waarvoor wettelijke voorschriften zijn
vastgesteld. Artikel 3In artikel 3 is sprake van een zogenoemde dynamische verwijzing. Voor
de betekenis hiervan wordt verwezen naar paragraaf 4 «Opbouw van
het wetsvoorstel» van het algemeen deel van deze toelichting. Hier verdient
nog opmerking dat in artikel 3, tweede lid, onder bekendmaking in de Staatscourant
wordt verstaan plaatsing in de Staatscourant van de integrale tekst van de
desbetreffende beslissing van het Comité van Ministers. Van plaatsing
van de integrale tekst kan evenwel worden afgezien ingeval het een beslissing
van het Comité van Ministers betreft die betrekking heeft of mede betrekking
heeft op de lijst van woorden. In dat geval kan de minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap ingevolge artikel 3, derde lid, volstaan met terinzagelegging
van die lijst, indien daar naar zijn oordeel aanleiding bestaat.Artikel 4In het tweede lid van artikel 4 wordt artikel 3 van overeenkomstige toepassing
verklaard. Artikel 3 bepaalt onder meer dat beslissingen van het Comité
van Ministers betreffende de spelling terstond bekend worden gemaakt in de
Staatscourant. Ten aanzien van beslissingen van het Comité van Ministers
die na 25 september 1995 maar voor de inwerkingtreding van de Spellingwet
zijn genomen, betekent dit dat die beslissingen terstond na het in werking
treden van de Spellingwet in de Staatscourant worden bekend gemaakt.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M. J. A. van der Hoeven 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30035-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl