Goedkeuring Protocol van Kyoto bij Raamverdrag van Verenigde Naties inzake klimaatverandering (Trb. 1998, 170/1999, 110); Verslag algemeen overleg over het verslag van de klimaatconferentie van 13 t/m 25 november 2000
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27089, nr. 9

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

05-03-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27089-(R1652) nr. 9

21-02-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesHet antwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27089Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 43 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 089 (R 1652)Goedkeuring van het op 11 december 1997 te Kyoto totstandgekomen Protocol
van Kyoto bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering
(Trb. 1998, 170 en 1999, 110)nr. 9VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 21 februari 2001De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer1 en de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken2 hebben op 31 januari 2001 overleg gevoerd met minister
Pronk van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en staatssecretaris
Benschop van Buitenlandse Zaken over het verslag van de
klimaatconferentie van 13 t/m 25 november 2000 (27 089 (R 1652),
nr. 7) .Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Crone (PvdA) spreekt zijn waardering
uit aan het adres van de minister van VROM en de staatssecretaris van Buitenlandse
Zaken voor de wijze waarop zij leiding hebben gegeven aan de Nederlandse delegatie
tijdens de klimaatconferentie van november jl. De waardering geldt ook voor
de ambtelijke ondersteuning. Voorts merkt hij op dat de minister van VROM
als voorzitter van de conferentie veel respect heeft afgedwongen.Hij heeft vernomen dat inmiddels nieuwe conclusies van de IPCC (Intergovernmental
Panel on Climate Change) zijn verschenen en dat deze de Kamer nog zullen bereiken.
Door verschillende delegaties werd tijdens de conferentie al vooruitgelopen
op deze conclusies, namelijk dat wetenschappelijk bewezen is dat er een klimaatprobleem
is gerelateerd aan de productie van broeikasgassen. Er is onrust ontstaan
en men vindt dat er iets moet gebeuren. Dat is een belangrijk signaal. Hoe
beoordeelt de minister de inzet van de Amerikaanse regering in november en
ook nu de nieuwe president is aangetreden? De minister heeft in een radio-interview
geuit dat de vervolgonderhandelingen waarschijnlijk twee maanden worden uitgesteld
omdat de nieuwe Amerikaanse administratie resultaat wil boeken
op dit terrein. Wat is de reden hiervoor?De heer Crone verzoekt de minister
om zijn opmerking in de brief van 7 december 2000 dat er sprake was van een
passieve opstelling van de Europese Unie tijdens de onderhandelingen te verduidelijken.
Heeft er al een evaluatie plaatsgevonden binnen de Europese delegatie en is
men tot de conclusie gekomen dat een andere opstelling beter was geweest?
Is er voldoende tijd geweest voor een goede voorbereiding? Heeft de minister
wellicht op het verkeerde niveau met mensen gesproken, die niet het mandaat
kregen om in Den Haag zaken te kunnen doen? De minister schrijft in de brief
dat men in de laatste nacht en ochtend van COP 6 bijna tot een akkoord was
gekomen. Zou dat voor Nederland een aanvaardbaar compromis zijn geweest? Wat
was de inhoud van dat compromis? Is dat compromis in Europees verband geëvalueerd?Vervolgens stelt de heer Crone dat het beleid van de Nederlandse delegatie
tijdens de conferentie was om niet meer dan 50% van de reducties via de flexibele
mechanismen te bereiken. Nederland heeft zelf een groot belang bij een hoger
percentage. Speelt dat materiële belang voor Nederland een rol in de
discussie? Hoe gaat de Nederlandse regering daarmee om? De milieuministers
uit Frankrijk en Duitsland hebben sterk vastgehouden aan die grens van 50%.
Is dat voor die landen een niet te onderhandelen punt?Ten aanzien van de sinks heeft men in de laatste nacht van de conferentie
dooronderhandeld, maar men is niet tot een aanvaardbaar compromis gekomen.
Kan de minister hierover meer duidelijkheid geven? De heer Crone heeft de
indruk dat het wel bijna rond was.De heer Van den Akker (CDA) sluit zich aan
bij de waarderende woorden van de heer Crone aan het adres van de minister,
de staatssecretaris en hun medewerkers. Verder merkt hij op de toespraak van
de Franse president Chirac buitengewoon teleurstellend te vinden, vooral vanwege
zijn opmerkingen over de Amerikanen, de belangrijkste onderhandelingspartner.
Zijn opmerkingen hebben een hypotheek op het onderhandelingsproces gelegd.
Was Nederland op de hoogte van de inhoud van de toespraak? Zo ja, heeft Nederland
ertegen geprotesteerd?Het verbaast de heer Van den Akker dat de standpunten van de EU-landen
tijdens de conferentie zo verdeeld waren. Zo'n verdeeldheid kan toch nooit
tot goede onderhandelingsresultaten leiden? Waren er van tevoren wel goede
afspraken gemaakt over de te volgen procedure om tot de beste onderhandelingsresultaten
te komen?De ondersteunende delegatie van het Nederlandse voorzitterschap en de
Nederlandse onderhandelingsdelegatie hebben gescheiden geopereerd. Toch lijkt
het niet onwaarschijnlijk dat de Nederlandse onderhandelingsdelegatie geneigd
was het standpunt van de minister in zijn hoedanigheid als voorzitter te ondersteunen.
Heeft dat een rol gespeeld? Heeft de Nederlandse minister-president een rol
gespeeld bij het onderhandelingsproces? Welke zaken zou de minister, met de
wetenschap die hij na de conferentie heeft, anders aanpakken?In de brief van 7 december 2000 schrijft de minister onder de kop Kyotomechanismen
dat de discussie over de positieve lijst zich concentreerde op het wel of
niet uitsluiten van kernenergieprojecten in het CDM. De conclusie van deze
discussie was de volgende zin: «Annex 1 Parties will refrain from using
nuclear facilities for generating certified emission reductions under the
CDM». Hebben alle landen, ook de Verenigde Staten, deze conclusie onderschreven?
Is dit punt definitief van tafel in een volgende ronde? Naar verluidt zijn
tijdens de onderhandelingen in Ottawa verschillende landen op eerder ingenomen
standpunten teruggekomen. Zijn de landen het nu wel of niet eens over het
gebruik van nucleaire installaties voor CDM-doeleinden? Met betrekking tot supplementariteit zijn diverse tekstvoorstellen over
tafel gegaan. Deze teksten zijn vaag en kunnen op verschillende manieren geïnterpreteerd
worden. Wat wordt er precies mee bedoeld?In de brief van 7 december staat ook dat informeel is dooronderhandeld
tussen vertegenwoordigers van de EU en de Verenigde Staten over sinks en supplementariteit.
Het resultaat op het gebied van sinks bleek echter niet aanvaardbaar voor
de EU-ministers. Kan daaruit worden opgemaakt dat op het gebied van supplementariteit
wel overeenstemming was bereikt? Wat hield het laatste bod van Duitsland met
betrekking tot de sinks in, waarvoor de EU-ministers geen mandaat hadden om
verder te onderhandelen? Duidt dit ook niet op een zwakke onderlinge afstemming
binnen de EU?De minister stelt in het verslag dat er wat de rechtsbasis van het complianceregime
betreft een beginnende consensus lijkt te ontstaan voor het opstellen van
een nieuw instrument (agreement) in plaats van amendering van het Kyotoprotocol.
Kan de minister uitleggen waarom niet gekozen is voor amendering? Vreest hij
dat het Kyotoprotocol op de helling komt te staan als ook andere landen wijzigingen
voorstellen? Waarom is gekozen voor het nieuwe instrument van agreement?De heer Van den Akker vraagt hoe nu verder wordt gegaan. In het algemeen
wordt de extra tijd van twee maanden die de Amerikanen hebben gevraagd als
positief ervaren. Is er al een nieuwe onderhandelaar benoemd van Amerikaanse
zijde? Hoe schat de minister de kans in dat COP 6+ een succes kan worden waar
ook de Amerikanen mee kunnen instemmen?Ook mevrouw Vos (GroenLinks) sluit zich aan
bij de waarderende opmerkingen over de inzet van de Nederlandse staf tijdens
de klimaatconferentie. Zij meent dat de minister van VROM het als een persoonlijke
teleurstelling moet ervaren dat er na al zijn inzet uiteindelijk geen akkoord
is bereikt. Ook de fractie van GroenLinks is bijzonder teleurgesteld dat men
in Den Haag niet tot een resultaat is gekomen. Met elk jaar dat gewacht wordt
met ingrijpen, wordt het klimaatprobleem groter. Het is dus van belang dat
zo snel mogelijk overeenstemming wordt bereikt.Zij vraagt de minister om aan te geven wat er is misgegaan. Zouden er
wel resultaten zijn bereikt als er langer was onderhandeld? De minister meent
dat de Europese Unie een actievere rol had moeten spelen tijdens de onderhandelingen.
Welke rol heeft Nederland gespeeld in dat proces als lid van de EU? Heeft
Nederland er alles aan gedaan om een sterkere onderhandelingspartner te worden?
Wat houdt het compromisvoorstel in dat de minister als voorzitter van de conferentie
heeft gedaan? Wat is de klimaatwinst van dat voorstel? Zij wijst op cijfers
van Greenpeace waaruit blijkt dat het compromis van de minister zou kunnen
leiden tot een toename van de emissies in verband met onbeperkte handel in
emissierechten (hot air). Ook het WNF maakt zich in dit opzicht zorgen. Kan
de minister daar nadere opheldering over geven? Een beperking van de omvang
van sinks vindt zij cruciaal. Wordt daar scherp genoeg op geattendeerd in
het voorstel van de minister? In dit verband zijn de duurzaamheidscriteria
van de sinks van belang als het gaat om de kwaliteit, de biodiversiteit en
de bestendigheid. Daarover is het voorstel onvoldoende duidelijk. De inzet
van de EU was: geen sinks in het CDM (Clean development mechanism). Daar heeft
de minister in het voorstel geen hard punt van gemaakt. Waarom niet? Voor
de definitie van bos hangt de minister de FAO-definitie aan die ruimte geeft
voor bijvoorbeeld uitdunning van bos. Is dit wel de juiste definitie om te
hanteren? Hoe zit het met de 50/50-verdeling in het compromisvoorstel: realiseren
van de helft van de reducties in het binnenland en de helft in het buitenland?
In het voorstel wordt geen plafond gesteld aan het gebruik van de mechanismen,
bijvoorbeeld om het gebruik van het hot airmechanisme te beperken. Dat zou
wel opgenomen moeten worden. Harde voorwaarde zou moeten zijn dat
alleen mag worden geparticipeerd in dat type van mechanismen wanneer men zich
houdt aan rapportageverplichtingen. Op het punt van handhavingsmechanismen
is vooruitgang geboekt. Is wat voorligt naar het idee van de minister voldoende
of moeten er scherpere formuleringen worden gekozen als het gaat om de bindende
gevolgen van het niet nakomen van de verplichtingen? Er zou een automatisch
verbod op het gebruik van flexibele maatregelen moeten zijn voor landen die
niet voldoen aan de verplichtingen die worden opgelegd. Bovendien zou er een
verplichting moeten zijn om in eigen land de tekorten in te halen. Is de minister
het hiermee eens?De minister heeft zich voluit ingezet voor de steun aan ontwikkelingslanden.
Welke mogelijkheden zijn er op dit gebied? Op welke wijze wil de minister
landen in het zuiden betrekken bij het in de toekomst zelf realiseren van
reductieverplichtingen? Mevrouw Vos vroeg de minister om een nadere toelichting
op het uitstel van de onderhandelingen. Is het negatief of positief dat er
druk, bijvoorbeeld vanuit de VS, is om de onderhandelingen op een later tijdstip
te hervatten? Wat zal de rol van de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken
zijn in de komende milieuraden, waarin men zich zal voorbereiden op de conferentie
in Bonn. Zij vindt dat de staatssecretaris Nederland daarin moet vertegenwoordigen
gezien de voorzittersrol van de minister van VROM. Tot slot merkt zij op dat
het mislukken van de klimaatconferentie gekoppeld aan de ernstige berichten
van de IPPC ertoe moeten leiden dat Nederland in EU-verband het eigen beleid
handhaaft en zich nog scherper zal inzetten om resultaten te bereiken. Zij
meent dat de uitkomst van het volgende klimaatoverleg moet zijn dat gekomen
wordt tot een werkelijke emissiereductie ten opzichte van 1990 in de industrielanden
en verzoekt de minister zich daarvoor in te zetten.De heer Van Middelkoop (RPF/GPV) sluit zich
aan bij de waarderende woorden die zijn uitgesproken aan het adres van de
bewindslieden en hun medewerkers. Den Haag kan trots zijn op de open atmosfeer
tijdens de conferentie. Hij merkt op dat het verslag van de conferentie hoogst
ontoegankelijk is, dat het eigenlijk alleen leesbaar is voor ingewijden. Aangezien
dit verslag in strikt formele zin onderdeel vormt van het goedkeuringsproces
van het Kyotoprotocol, lijkt het hem verstandig om na Bonn een voor ieder
toegankelijk verslag van het totaal van COP 6 te laten verschijnen. Hij stelt
vervolgens dat de conferentie in Bonn niet mag mislukken en hij wijst daarbij
op de IPCC-gegevens die reden tot grote zorg geven. De heer Van Middelkoop
vraagt of er door Nederland of andere Europese landen gebruik gemaakt wordt
van het instrument milieudiplomatie in het verkeer met de Verenigde Staten.
Klopt de waarneming dat het uitstel dat is gevraagd door de nieuwe administratie
onder president Bush als positief mag worden verstaan en dat men de ernst
van de IPCC-cijfers inziet?Er zijn tijdens de conferentie vragen gerezen over de positie van Nederland
in Europees verband. Is Nederland niet te pragmatisch geweest en te veel gericht
op het slagen van minister Pronk als voorzitter van de conferentie? Op het
punt van de supplementariteit bijvoorbeeld, één van de majeure
punten bij de behandeling van de nota Uitvoering klimaatbeleid deel I en II,
is nogal snel afgeweken van de afgesproken grens. Nederland schijnt akkoord
te gaan met de mogelijkheid om nog meer in het buitenland te verdisconteren.
Dat vindt hij buitengewoon betreurenswaardig. Hij vindt het van belang dat
de integriteit van het Kyotoprotocol in stand blijft. Kan de minister dat
garanderen?De heer Van Middelkoop vindt het een slechte zaak als sinks gezien worden
als belangrijk mechanisme om reductiedoelstellingen te bereiken. Hij vreest
ervoor dat daarmee elke druk verdwijnt om te komen tot technologische innovaties. Hij heeft de indruk dat er tijdens de conferentie te veel gescheiden op
de verschillende dossiers is onderhandeld en dat er te weinig dwarsverbanden
zijn gelegd. Klopt die waarneming?De minister opteert voor een nalevingsregime dat juridisch op een andere
wijze wordt vastgelegd dan via het Kyotoprotocol. Dus niet via amendering
van het protocol, maar via een agreement. In de stukken staat dat dit sneller
gaat. Waarschijnlijk wordt bedoeld dat de parlementen hiermee worden omzeild,
omdat dan geen parlementaire goedkeuring nodig is. Is deze conclusie juist?In hoeverre is de positie van de onwikkelingslanden aan de orde geweest
voor de tweede budgetperiode? Het zou verstandig zijn om daar wat zaken voor
in de week te leggen. Dit is een onderwerp waarbij je eigenlijk in eeuwen
zou moeten denken. Hij hoopt dat Bonn een mogelijkheid biedt om daar iets
meer aan te doen.Het kabinet heeft ingevolge het regeerakkoord voor dit jaar en het komende
jaar 500 mln. gulden uitgetrokken voor CDM en JI (Clean development mechanism
en Joint implementation). Het lijkt de heer Van Middelkoop lastig om dit bedrag
te besteden, omdat de spelregels nog niet zijn vastgesteld. Wat betekent deze
stand van zaken voor de Nederlandse begroting?De heer Klein Molekamp (VVD) sluit zich evenals
voorgaande sprekers aan bij de waarderende woorden van de heer Crone aan het
adres van de bewindslieden en hun medewerkers. Een ding is duidelijk geworden
bij deze conferentie, namelijk dat de compromissen die gesloten zijn om het
Kyotoprotocol tot een succes te maken boterzacht waren. Ter wille van de lieve
vrede heeft men toen de problemen doorgeschoven en de schijn gewekt dat men
het met elkaar eens is. Het is goed in dit verband de rol van de Japanners
te beschouwen. Waren zij nu echt de inspirator om dat protocol overeind te
houden en zoveel mogelijk inhoud te geven of waren zij een grote rem op de
inhoudelijke kant van de uitwerking van het protocol? Een winstpunt is dat
alle landen in ieder geval verbaal te kennen hebben gegeven klimaatbeleid
te willen voeren en voor een betere wereldenergiehuishouding te willen zorgen.
Dat is winst, maar die moet wel worden vastgehouden. Daarom ziet hij liever
een niet optimaal akkoord dan geen akkoord. Immers, op basis van een niet
optimaal akkoord kan verder gewerkt worden en zonder akkoord is iedereen terug
bij af.De heer Klein Molekamp vraagt de minister of zijn compromisvoorstel gezien
kan worden als een bouwsteen voor het zoeken naar verdere oplossingen. Hij
vindt de discussie over de 50/50-verdeling tussen binnenlandse en buitenlandse
reductie niet essentieel. Het betreft immers een mondiaal probleem. Het is
belangrijk dat er internationale afspraken worden gemaakt over innovatie van
technologieën om de problemen aan te pakken. Het aanpakken van lekkende
gasleidingen in Rusland en de steenkoolbranden in China acht hij veel belangrijker
dan het al dan niet verlagen van de maximumsnelheid met 5 km per uur in eigen
land. Elke dogmatiek op dit punt is ineffectief. Kan de minister aangeven
welk aandeel de EG, de Umbrellagroep en de ontwikkelingslanden hebben in de
uitstoot van broeikasgassen?Hij is er voorstander van dat nieuwe bosprojecten meetellen voor de sinks.
De wijze waarop sommige landen bestaande bossen en landbouwprojecten willen
meetellen om van hun reductieverplichtingen af te komen spreekt hem niet aan.
De tekst in het voorstel van de minister op dit punt vindt hij een aanvaardbaar
compromis.Minister-president Kok heeft tijdens de openingsspeech toegezegd 200 mln.
gulden beschikbaar te stellen om ontwikkelingslanden te helpen op de gevolgen
van de klimaatverandering in te spelen. Welke landen hebben Nederland in dezen
gevolgd en om welke bedragen gaat het dan? Hoe worden de 200 mln. gulden gefinancierd? De conferentie heeft laten zien dat niet alleen de wereld een verdeeld
huis is, maar de EG als onderhandelingspartner ook. Dat is zorgelijk en niet
alleen voor dit dossier. De wijze waarop de Franse en de Duitse groene ministers
hebben geopereerd had een groot gelijkhebberig karakter. Uiteindelijk heeft
dat mede geleid tot het mislukken van de conferentie. Vermoedelijk hebben
zij daar net zozeer binnenlandse politiek mee bedreven als de Amerikanen en
de Japanners, maar het milieu hebben zij daar absoluut geen dienst mee bewezen.
Hoe ziet de Nederlandse regering deze verdeeldheid in Europa. Denkt zij een
bijdrage te kunnen leveren om die verdeeldheid op dit dossier te verminderen?Duidelijk is dat van een ratificatie van het Kyotoprotocol op dit moment
geen sprake kan zijn. Dat kan pas aan de orde zijn als Bonn tot succesvolle
resultaten leidt. De drie hoofdgroepen interpreteren het protocol op dit moment
ieder op hun eigen wijze. Er zal dus hard gewerkt moeten worden aan een succesvolle
afsluiting van de conferentie in Bonn. Dat betekent dat alle partijen bereid
moeten zijn water bij de wijn te doen. Hoe schat de Nederlandse regering de
kans daarop in? Kan de minister nader ingaan op de vervolggesprekken in Ottawa
en daarna? Is de waarneming juist dat de Engelsen steeds meer als brug fungeren
tussen de Umbrellagroep en de EG? Hoeveel tijd gaat deze vervolgconferentie
in beslag nemen? Betekent dit dat andere dossiers vertraging gaan oplopen,
bijvoorbeeld het NMP 4?De heer Klein Molekamp wil weten of er al een EG-verdelingsverdrag is
verschenen. Dit verdrag is een essentiële bouwsteen bij de toekomstige
ratificatieprocedure in Nederland. Wordt het klimaatonderzoek verder geïntensiveerd,
zowel mondiaal als nationaal? Ook wat dat betreft is deelname van de Verenigde
Staten van essentieel belang gezien hun satellietwaarnemingen. Is dit onderwerp
nog ter sprake gekomen tijdens de conferentie of was dit onderwerp al afgehandeld
in Peking?Mevrouw Augusteijn-Esser (D66) sluit zich
aan bij alle complimenten die gemaakt zijn ten aanzien van de organisatie
en de leiding van de klimaatconferentie. Zij heeft ervaren dat er een duidelijke
scheiding was tussen het voorzitterschap van de conferentie en het voorzitterschap
van de Nederlandse delegatie. Zij is het ermee eens dat het verslag van de
conferentie alleen leesbaar is voor ingewijden. Het verheugt haar dat deze
conferentie is geschorst en niet is beëindigd. Dat biedt hoop voor de
toekomst. Helaas wordt die «sense of urgency» niet door alle landen
gevoeld. Uit de IPCC-cijfers blijkt dat de temperatuur op aarde de laatste
eeuw met 0,8 graden is gestegen, waarvan 0,6 door menselijke invloed en aangenomen
wordt dat de temperatuur in de komende eeuw gaat stijgen met 1,4 tot 5,8 graden
ten opzichte van de meting van 1862. Zij hoopt dat deze cijfers de deelnemers
aan de conferentie in Bonn laten zien hoe ernstig de situatie is en dat er
dan wel sprake zal zijn van een «sense of urgency» die zal leiden
tot maatregelen. De toespraak van president Chirac aan het begin van de conferentie
heeft de hele conferentie op een negatieve wijze beïnvloed. Zij vindt
het jammer dat die toespraak niet bij de stukken is gevoegd, want dan zou
iedereen kunnen lezen waarom dit zo'n negatieve invloed heeft gehad.De Europese inzet was niet eenduidig. Binnen Europa bleken er onenigheden
te zijn. Dat heeft mevrouw Augusteijn verrast, want in de voorbereidende milieuraadvergaderingen
leek het erop dat er wel degelijk sprake was van eensgezindheid. Hoe is het
mogelijk dat met name vanwege de Duitse en de Franse houding de Europese inzet
zwak bleek te zijn? Hoe zullen de voorbereidingen voor de conferentie in Bonn
binnen de Europese Unie verlopen? Bestaat de mogelijkheid dat over het totale
pakket, ook over de zaken waarover men het eens is geworden, opnieuw wordt
onderhandeld?Het voorzittersvoorstel bevat een aantal compromissen die leiden tot een
lagere inzet van belangrijke spelers in het veld, namelijk Japan en de Verenigde Staten en tot een hogere inzet van Canada, de andere belangrijke
speler. De gevolgen van het voorstel voor de EU zijn nog onduidelijk. Zij
vraagt de minister te becijferen wat het voorstel voor alle betrokken landen
inhoudt. Vervolgens deelt zij mede dat het Beneluxparlement met het oog op
de conferentie in Bonn op 27 april een symposium over klimaat organiseert
in samenwerking met the Nordic Council (Noorwegen, Zweden, Finland en IJsland)
en de Baltische staten (Estland, Letland en Litouwen).Het is mevrouw Augusteijn onduidelijk welke regels worden gehanteerd bij
het CDM. Er bestaan binnen de Umbrellagroep, de G77 en de EU verschillende
interpretaties van de wijze waarop die regels moeten worden toegepast en wat
er wel en wat er niet onder valt. Wordt dat voor de conferentie in Bonn verder
uitgewerkt? Wat is de relatie met het compromisvoorstel?Over een aantal punten is wel overeenstemming bereikt en die worden in
de brief onder het kopje «rapportageverplichtingen» uiteengezet.
Is het de bedoeling dat die punten opnieuw onderhandeld worden in Bonn of
hebben partijen zich aan deze punten gebonden en dit vastgelegd in een paper?
Hoe staat het met de EU-ratificatie voor de verdeling van de reductiedoelstellingen
en de garantie voor het halen van de totale doelstellingen? Hoe wordt het
nalevingsregime geregeld en wat zijn de sancties als een land de doelstellingen
niet haalt? In het verslag van de conferentie staat dat praktisch alle partijen
van mening zijn dat er een nalevingsregime met bindende gevolgen moet zijn.
Dat betekent dat een aantal partijen die mening niet is toegedaan. Welke partijen
zijn dat? Waar is men het oneens over?Tijdens de conferentie is van Nederlandse zijde de bereidheid uitgesproken
een bepaald bedrag in een fonds te storten ten behoeve van de ontwikkelingslanden.
Dit heeft geleid tot ergernis, omdat men het daarvoor veel te vroeg vond.
Men voelde zich voor het blok gezet door Nederland, met name de Amerikaanse
delegatie. Kan de staatssecretaris dit bericht bevestigen? Mevrouw Augusteijn
verzoekt om nadere informatie over het fonds. Door wie wordt het gesteund?
Heeft het een bindend regime ten aanzien van de uitgaven? Wie controleren
het? Is een bedrag van 1 mld. dollar per jaar voldoende?Onder welke voorwaarden moet verder worden gegaan bij volgende onderhandelingen?
Er moet niet opnieuw worden onderhandeld over zaken waar men het over eens
is. Kernenergie moet derhalve niet worden betrokken bij de onderhandelingen.
Daarover leek overeenstemming te bestaan. Uitstel tot juni is goed, maar dan
moet de tijd daaraan voorafgaande benut worden om te komen tot een constructief
voorstel. Onderzocht moet worden wat er meer te bereiken is dan in het compromisvoorstel.
Er moeten maatregelen in eigen land genomen worden en er moet niet afgeweken
worden van de 50/50-verdeling. Zij is geen voorstander van sinks in het CDM.
Wordt gekozen voor de FAO-definitie voor bossen? Hot air kan ten dele worden
benut en pas wanneer het is gebaseerd op reële inschattingen van economische
ontwikkelingen. Van belang is een goed uitgewerkt sanctiebeleid en een goed
handhavingsinstrumentarium. Tot slot merkt mevrouw Augusteijn op dat wanneer
een land binnen de EU de eigen doelstellingen niet haalt, binnen de andere
EU-landen moet worden besproken op welke wijze de afgesproken totale doelstelling
kan worden gehaald.De heer Van der Staaij (SGP) onderschrijft
van harte alle woorden van waardering aan het adres van de bewindslieden en
hun medewerkers. Hoewel hij vindt dat er tijdens de Klimaatconferentie op
bepaalde punten vooruitgang is geboekt, betreurt hij het dat deze top niet
tot een resultaat heeft geleid en wijst daarbij op het recente rapport van
het IPCC waarin op de ernst van de gevolgen van het door mensen veroorzaakte
broeikaseffect wordt gewezen. De urgentie om op mondiaal niveau afspraken
te maken over de verontrustende klimaatontwikkelingen is derhalve
zeer groot. Hij vraagt de minister of er mondiaal op basis van het IPCC-rapport
sprake is van een toenemend besef van urgentie van de problematiek. In hoeverre
is de inschatting dat juist het pregnant gebrachte slechte nieuws op dit vlak
kan bijdragen tot een vruchtbaar onderhandelingsklimaat? Dat niet tot een
resultaat werd gekomen tijdens deze top, kwam niet als een donderslag bij
heldere hemel. De minister had al eerder aangegeven dat hij de kans op succes
50/50 inschatte.Is er al zicht op wanneer de vervolgconferentie zal worden gehouden? De
minister heeft toegezegd om de deelnemers over een vervolg te consulteren.
Bestaat hierover al meer duidelijkheid? Op een aantal punten is wel overeenstemming
bereikt. Is dat vastgelegd of dreigt het gevaar dat op deze punten opnieuw
moet worden onderhandeld? Heeft de minister signalen gekregen van Amerikaanse
zijde dat men zich ervoor in wil zetten om tot een goed resultaat te komen
in Bonn? Heeft er binnen de EU al een evaluatie van de top plaatsgevonden
en zijn er al voorbereidende gesprekken gevoerd voor het vervolg van de top?
Wordt er gewerkt aan een eenduidige inzet van Europa? Wat doet Nederland om
Europa op een lijn te krijgen?De heer Van der Staaij waarschuwt voor een te grote bereidheid tot het
sluiten van compromissen om maar resultaat te bereiken. Het resultaat moet
optimaal zijn, namelijk het maximale wat bereikt kan worden onder de gegeven
omstandigheden. Daarnaast moet het resultaat wel geloofwaardig zijn. Natuur-
en milieuorganisaties hebben in een brief hun verontrusting uitgesproken over
het compromisvoorstel dat de minister tijdens de klimaattop presenteerde.
Zij hebben vragen over de sinks, de flexibele mechanismen, het handhavingsregime
en de houding ten opzichte van de ontwikkelingslanden. Hij verzoekt de minister
in te gaan op de kritische noten en zorgen die in dit verband naar voren zijn
gebracht.Wordt nog iets gedaan met de suggestie om, gelet op het belang van het
onderwerp, de regeringsleiders nadrukkelijker bij de klimaattop te betrekken?
Zijn er in het licht van de besprekingen in het kader van de klimaattop aanpassingen
te verwachten van de binnenlandse maatregelen die in de uitvoeringsnota's
zijn vastgelegd?Het antwoord van de regeringDe minister dankt alle fracties voor de zeer
positieve beoordeling van de wijze waarop de Nederlandse delegatie heeft geopereerd
tijdens de klimaattop. De scheiding van verantwoordelijkheden tussen het voorzitterschap
van de conferentie en de leiding van de Nederlandse delegatie is op een goede
wijze verlopen. Hij stelt dat hij als minister van VROM de uiteindelijke verantwoordelijkheid
draagt en derhalve aanspreekbaar is op het Nederlandse beleid. Van de zijde
van andere landen is positief gereageerd. Uiteraard vond er zeer nauwe afstemming
plaats met de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken. Er was ook direct contact
met enkele andere leden van het Nederlandse kabinet en vanzelfsprekend continu
met de minister-president, die een belangrijke rol gespeeld heeft in het overleg
voorafgaande en soms ook tijdens de conferentie met de andere regeringsleiders
in de Europese Unie.Het recentelijk uitgebrachte IPCC-rapport werd verwoord in de openingsspeech
van de heer Watson, de voorzitter van de IPCC. Hij heeft een zeer indrukwekkende
toespraak gehouden die een belangrijke rol heeft gespeeld tijdens de conferentie.
Niemand heeft daarna nog de vraag of er sprake is van een groot probleem ter
discussie gesteld en het voorzorgsbeginsel werd door iedereen omarmd. De minister
is verheugd over het feit dat het IPCC-rapport in Sjanghai is aanvaard. Het
is een wetenschappelijk rapport dat intergouvernementeel is vastgesteld op
een vergadering in Sjanghai. Het zal ongetwijfeld een rol spelen in het vervolg
van de klimaatconferentie. Het rapport zal de Kamer zo spoedig
mogelijk worden toegestuurd.De minister meent dat het niet slagen van de klimaatconferentie te maken
heeft met een gebrekkige capaciteit van het internationale systeem om over
globale onderwerpen in de huidige onderhandelingsstructuur resultaat te boeken.
Het zijn zeer complexe onderwerpen met een groot aantal aspecten. Het is voor
een minister onmogelijk om alle onderwerpen in eigen hand te houden. Een groot
aantal deelonderwerpen moet in technische onderhandelingen besproken worden.
Dat leidt tot compartimentalisering. Dan is het heel moeilijk om resultaat
te boeken in een politieke onderhandeling over een totaalpakket, zeker wanneer
de onderhandelingen plaatsvinden in een structuur waarbij niet ieder mens
telt, maar ieder land telt. De onderhandelingen moeten gevoerd worden tussen
een zeer groot aantal landen. Vroeger kon gewerkt worden met blokonderhandelingen.
Daar was veel tegen, maar het was wel gemakkelijker om te onderhandelen dan
tegenwoordig. Nu staat ieder land erop om er tot het laatste moment bij te
zijn. Dat is begrijpelijk, want geen land kan echt vertegenwoordigd worden
door een ander, behalve in de Europese Unie. De voorsprong van de Europese
Unie leidt op het organisatorische vlak ook tot achterstand, want de Europese
Unie wordt vertegenwoordigd door een of soms door drie landen. De vertegenwoordiging
van de Europese Unie zit tegenover een groot aantal andere landen aan de onderhandelingstafel,
waardoor een zware hypotheek op de capaciteit van het onderhandelingsproces
wordt gelegd. Herstructurering van het VN-onderhandelingsproces is dan ook
hard nodig. Helaas is het de millenniumassemblee van de VN niet gelukt om
tot een nieuwe structuur te komen. Dit betekent dat individuele landen soms
een stapje terug moeten doen. De minister meent tegen deze achtergrond dat
een dag langer onderhandelen niet zoveel effect had gesorteerd.Het vervolg van COP 6 zal waarschijnlijk plaatsvinden in juli en niet
in mei, omdat de totale Umbrellagroep om een uitstel van twee maanden heeft
gevraagd. Dit verzoek is positief te duiden, omdat daaruit opgemaakt kan worden
dat men meer tijd nodig heeft om zich goed voor te bereiden. Op 12 februari
wordt hierover een beslissing genomen ten burele van de COP. De minister hoopt
dat gewerkt kan worden met de formele groep van landen die aan het einde van
de conferentie is geformeerd, waarin landen waren aangewezen door alle andere
landen om namens hen te opereren, zodat er toch geleidelijk aan een structuur
ontstaat van last en ruggespraak. Dat maakt de kans groot dat «bijnaresultaten»
worden gehandhaafd. Tijdens COP 6 zijn formeel geen resultaten geboekt, maar
er zijn wel politieke resultaten bereikt. Die staan wel op papier, maar hebben
geen formele status. Alle landen is gevraagd voor 15 januari 2001 amendementen
in te dienen op het voorzitterscompromis. Op basis van het eerste compromisvoorstel
en aan de hand van de amendementen zal een nieuw voorstel uitgebracht worden.
Dat nieuwe paper wordt aan de landen toegezonden. De minister zegt toe dat
dit voorstel, zodra het aan de landen is gezonden, aan de Kamer zal worden
toegezonden.De minister gaat vervolgens in op vragen over het compromisvoorstel dat
tijdens COP 6 is ingediend. Het voorstel betreft onderwerpen die door de partners
belangrijk werden geacht. Van groot belang was de stelling om uit te komen
op een reductie van de uitstoot van broeikasgassen. Het grootste probleem
daarbij werd gevormd door «het gedoe rond de sinks». Getracht
is een compromis te vinden tussen de opstellingen van een groot aantal landen.
Ten eerste moest gedefinieerd worden wat verstaan wordt onder een bos. Alle
Annex 1-landen kozen voor de FAO-definitie. Daar is ook van uitgegaan in het
compromisvoorstel. Hoofdlijn is dat het compromisvoorstel moet leiden tot
reductie, niet alleen een relatieve ontkoppeling, maar een absolute ontkoppeling.
Het gaat er uiteindelijk om dat er een reductie tot stand komt beneden de
nullijn. Sinks zullen een deel daarvan op een geloofwaardige manier moeten
opvangen. Het totale resultaat van het compromisvoorstel is nog
niet doorgerekend voor alle landen. Doorrekening zal nog gebeuren, ook met
de voorstellen die nog worden gemaakt in de loop van het komende proces. In
een dergelijke situatie zal echter altijd met bandbreedtes gewerkt worden.
Het gaat uiteindelijk om een politiek proces.Met betrekking tot de 50/50-verdeling merkt de minister op dat hierover
onderhandeld is in kwalitatieve termen. Op dit punt was bijna overeenstemming
bereikt. Bottleneck hierbij waren ook de sinks. Hetzelfde geldt voor sinks
in het CDM en voor het gebruik van nucleaire energie. Alle Annex 1-landen
waren hierover in de laatste onderhandelingsronde politiek gezien tot overeenstemming
gekomen, maar het is nog niet vastgelegd. In die onderhandelingsronde is door
de ontwikkelingslanden op het allerlaatste moment een stapje teruggezet. Dat
neemt niet weg dat die onderhandelingen weer opnieuw worden gevoerd. Maar
landen kunnen elkaar wel houden aan wat politiek overeengekomen is. De meerderheid
van partijen is voor een bindend regime. Dat wordt in ieders belang geacht.
Er zijn verschillende mogelijkheden om iets vast te leggen: via een amendement
of via een afzonderlijke overeenkomst. De meeste Annex 1-landen zijn voorstander
van een afzonderlijke overeenkomst. Dat betekent echter niet dat buiten de
nationale parlementen om gehandeld wordt. Parlementen zullen altijd moeten
worden ingeschakeld, ook voor een afzonderlijk instrument.De minister is het niet eens met de uitspraak dat iedere overeenkomst,
op welke basis dan ook, beter is dan geen overeenkomst. Het zal een geloofwaardige
overeenkomst moeten zijn. Om dat te bereiken zal aan de volgende voorwaarden
moeten worden voldaan. In de eerste plaats zal het Kyotoprotocol geratificeerd
moeten worden. In de tweede plaats moet een overeenkomst leiden tot overeenstemming
over instrumenten en niet alleen maar over doelstellingen. In de derde plaats
moet de overeenkomst operationeel zijn, zodat er in de eerste budgetperiode
gewerkt kan worden aan de uitvoering. In de vierde plaats zal de overeenkomst
moeten resulteren in reducties van de uitstoot van broeikasgassen ten opzichte
van 1990. In de vijfde plaats zal er zo spoedig mogelijk een stap gezet moeten
worden op weg naar dooronderhandelen over een tweede budgetperiode. Als aan
deze criteria wordt voldaan kan COP 6+ in juli een succes worden. Voordeel
ten opzichte van COP 6 is dat een eventueel resultaat bereikt wordt met instemming
van de Amerikaanse regering. Die Amerikaanse regering zal dan minder moeilijkheden
ondervinden om zaken door de eigen senaat aanvaard te krijgen.Tot slot gaat de minister nog op hoofdlijnen in op de vraag naar de huidige
verdeling van de CO2-emissies in de wereld. Voor ontwikkelingslanden
is dat 40% en voor alle andere landen 60%, dus de westerse wereld en de landen
in transitie. Van die 60% levert Amerika 22%, Europa 11%, alle landen in transitie
11% en Japan 5%. De rest wordt verdeeld over Canada en Australië.De staatssecretaris spreekt zijn dank uit
voor de waarderende woorden aan het adres van de Nederlandse delegatie. Basis
voor de onderhandelingen was de instructie die van de zijde van de Nederlandse
regering is vastgesteld en de afspraken die in Europees verband in de voorbereiding
op de conferentie zijn gemaakt. De crux van de Europese inbreng lag rond twee
aspecten.Ten eerste het uitvoering geven aan de doelstellingen die in Kyoto zijn
afgesproken met betrekking tot de reductie van broeikasgassen. Daar is het
begrip milieu-integriteit heel belangrijk bij. Worden er daadwerkelijk reducties
gerealiseerd in de eerste periode? Is de trendbreuk in het klimaatbeleid van
1990 dan ook werkelijk gerealiseerd ten opzichte van 2010? Dit is pas het
begin van het proces. In de volgende budgetperiode zullen veel grotere reducties
gerealiseerd moeten worden. Dan klemt de vraag des temeer of die eerste stap
ook werkelijk gerealiseerd is. Bij de verdeling van de afgesproken
reducties speelt het vraagstuk van de sinks een belangrijke rol. De lastenverdeling
die is aangebracht tussen Europa, de VS en Japan is gemaakt onder aanname
van de regels en de veronderstellingen die in Kyoto zijn afgesproken. Zodra
de Kyotoafspraken aangepast worden, komen de lastenverdeling en de daarmee
samenhangende kosten die iedereen op zich heeft genomen in een ander daglicht
te staan. Voor de onderlinge verhoudingen in termen van burdensharing is het
van belang dat die regels worden gehandhaafd.Ten tweede speelde een belangrijke rol de wetenschap dat er een nieuw
systeem gebouwd moet worden en dat de architectuur van dat nieuwe systeem
moet worden vastgesteld, dat niet alleen reikt tot 2010, maar ook maatgevend
zal zijn voor het beleid daarna en de manier waarop daarna doelstellingen
gerealiseerd kunnen worden. Dat geldt zowel voor de mechanismen als voor de
handhavingmethodiek Het is dus van groot belang dat er goede afspraken gemaakt
worden, omdat zij voor de lange termijn gelden.Tijdens de conferentie is men op deze twee aspecten tot de volgende conclusies
gekomen. Men constateerde dat de noodzaak van een overeenkomst groot is, maar
niet tot elke prijs. Het moet een goede, aanvaardbare overeenkomst zijn. Dit
is op hoofdlijnen het spanningsveld geweest dat mede de EU-positie heeft bepaald.
Het heeft weinig zin om schuldigen aan te wijzen voor het mislukken van de
conferentie. De Europese Unie heeft niet geheel voldaan aan de hoge verwachtingen
die er van tevoren waren. De staatssecretaris noemt in dit verband de mate
waarin proactief onderhandeld werd, de snelheid waarmee het overleg kon beginnen,
de prioriteitstelling, het ontwikkelen van alternatieven. De inzet van Nederland
binnen de EU was erop gericht om de EU een actieve en vaardige onderhandelingspartner
te laten zijn en om de EU in een zo vroeg mogelijk stadium bereid te krijgen
met andere partijen te overleggen over het ontwikkelen van alternatieven voor
de voorstellen die de ronde deden. Dat ging in een te traag tempo, maar de
Nederlandse inzet daarbij was om het tempo van de onderhandelingen op te schroeven
en daarin een activerende en zo nodig katalyserende rol te spelen. Over de
taakverdeling tussen het voorzitterschap van de conferentie en van de delegatie
bestond binnen de EU-coördinatie geen enkel probleem. Het model is bekend
en iedereen weet hoe daarmee gewerkt wordt.De staatssecretaris gaat nader in op het financiële aanbod dat van
Nederlandse zijde is gedaan ten behoeve van de ontwikkelingslanden. Dat was
van tevoren aangekondigd. Eén van de discussiepunten tijdens de voorbereiding
was de vraag hoe snel een gebaar in de richting van de ontwikkelingslanden
gemaakt moest worden. Een aantal landen, waaronder Nederland, was van mening
dat dit aan het begin van de conferentie zou moeten en niet aan het einde.
Ook andere landen hebben in hun eerste speeches geld aangeboden. Het feit
dat dit aan het begin van de week door een aantal landen gedaan is, heeft
een rol gespeeld bij het binnen boord houden van de ontwikkelingslanden en
het op hoofdlijnen bereiken van een overeenkomst met ontwikkelingslanden over
de financiële mechanismen. Nederland heeft een bedrag van 200 mln. gulden
toegezegd tot 2012 in de veronderstelling dat ook andere landen een bijdrage
zullen leveren. De Deense minister heeft een bedrag van honderden miljoenen
op tafel gelegd. Ook de Britse minister heeft een toezegging gedaan. Bovendien
is er in het voorzitterschapspaper een bedrag genoemd. Nu is nog niet bekend
op welke manier dat gedekt wordt. Natuurlijk wordt aangedrongen op een zo
eerlijk mogelijke verdeling van dat bedrag. Dit is een punt waarop in de voorbereiding
van Bonn nog nader zal worden teruggekomen.In EU-verband zal in de vervolggesprekken met een grote mate van precisie
worden ingegaan op wat ter tafel ligt en op grond daarvan zullen de contouren
van een compromis besproken worden. Op deze wijze zal de EU goed voorbereid
aan COP 6+ in Bonn kunnen beginnen. Het politieke uitgangspunt
tijdens de conferentie zal zijn dat er minimaal van een reductie sprake zal
moeten zijn en dat die reductie zo groot mogelijk is. Dat is een discussie
over de marges waarbinnen een overeenkomst mogelijk wordt. Nederland zal dat
proces zoveel mogelijk bevorderen.De voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,ReitsmaDe voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,De BoerDe griffier van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,JonkerXNoot1Samenstelling: Leden: Reitsma (CDA), voorzitter, Witteveen-Hevinga (PvdA),
Van Middelkoop (RPF/GPV), Feenstra (PvdA), Verbugt (VVD), Poppe (SP), Duivesteijn
(PvdA), Augusteijn-Esser (D66), Klein Molekamp (VVD), Hofstra (VVD), ondervoorzitter,
Eisses-Timmerman (CDA), Th. A. M. Meijer (CDA), Luchtenveld (VVD),
Van Wijmen (CDA), Kortram (PvdA), Van der Knaap (CDA), Ravestein (D66), Van
der Steenhoven (GroenLinks), Van Gent (GroenLinks), Oplaat (VVD), Van der
Staaij (SGP), Schoenmakers (PvdA), Waalkens (PvdA), Udo (VVD), Depla (PvdA).Plv. leden: Leers (CDA), Dijksma (PvdA), Stellingwerf (RPF/GPV), Valk
(PvdA), Essers (VVD), De Wit (SP), Van Heemst (PvdA), Scheltema-de Nie (D66),
Van Beek (VVD), Geluk (VVD), Visser-van Doorn (CDA), Schreijer-Pierik (CDA),
Blok (VVD), Biesheuvel (CDA), Crone (PvdA), Van den Akker (CDA), Giskes (D66),
M. B. Vos (GroenLinks), Halsema (GroenLinks), Niederer (VVD), Van 't Riet
(D66), Spoelman (PvdA), Hindriks (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD), De Boer
(PvdA).XNoot2Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van den Berg (SGP),
Ter Veer (D66), Van Middelkoop (RPF/GPV), Valk (PvdA), Apostolou (PvdA), Hillen
(CDA), Verhagen (CDA), ondervoorzitter, Hessing (VVD), Van Ardenne-van der
Hoeven (CDA), Hoekema (D66), Marijnissen (SP), M. B. Vos (GroenLinks),
Dijksma (PvdA), Van den Doel (VVD), Koenders (PvdA), De Boer (PvdA), voorzitter,
Verburg (CDA), Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), Remak (VVD), Wilders
(VVD), Molenaar (PvdA), De Pater-van der Meer (CDA).Plv. leden: Dijkstal (VVD), Van Baalen (VVD), De Graaf (D66), Van 't Riet
(D66), Rouvoet (RPF/GPV), Zijlstra (PvdA), Belinfante (PvdA), Leers (CDA),
Eurlings (CDA), Cherribi (VVD), De Haan (CDA), Scheltema-de Nie (D66), Van
Bommel (SP), Harrewijn (GroenLinks), Gortzak (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD),
Albayrak (PvdA), Van Oven (PvdA), Visser-van Doorn (CDA), Rosenmöller
(GroenLinks), Bussemaker (PvdA), Patijn (VVD), Balemans (VVD), Duivesteijn
(PvdA), Van den Akker (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27089-9.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl