Evaluatie leenrecht; Brief minister en staatssecretaris over de evaluatie van het leenrechtstelsel 1996-2001
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28846, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

17-04-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28846 nr. 1

01-04-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamEVALUATIE LEENRECHTREGIME IN NEDERLAND (1996–2001)I. INLEIDINGII. HET LEENRECHTREGIME IN HOOFDLIJNENIII. HET LEENRECHT IN DE PRAKTIJK: EVALUATIE1. Ontwikkeling leenvergoedingena. Leenvergoeding voor geschriftenb. Leenvergoedingen voor audio-, video- en multimediaproductenc. Leenvergoedingen voor kunstwerken2. Tabellarische overzichten verhuur en uitleninga. Aantal uitgeleende werkenTabel 1: Totaal aantal uitleningen 1996–2001 b. Ontwikkeling ledenaantallen openbare bibliothekenTabel 2: Ontwikkeling ledenaantal openbare bibliotheken
1996–2001 c. Ontwikkeling uitlening geschriftenTabel 3: Uitlening geschriften 1996–2001 d. Audiovisuele media- en multimediaproductenTabel 4: Uitleningen audiovisuele en multimediaproducten
1996–2001 Tabel 5: Uitleenvolume cd-i's, cd-rom's en dvd's 1996–2001 e. Evaluatie statistische gegevens3. Incasso en repartitie leenvergoedingen4. ToezichtaspectenIV. EUROPESE EVALUATIE LEENRECHTV. SLOTBESCHOUWINGENANNEXEN EVALUATIE LEENRECHT (1996–2001)Annex 1 Intentieverklaring billijke vergoeding geschriftenAnnex 2 Matrixoverzicht incasso en repartitie 1996–2001
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28846Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 105 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 846Evaluatie leenrechtnr. 1BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS,
CULTUUR EN WETENSCHAPPENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 1 april 2003De implementatie van Richtlijn 92/100/EEG van de Raad van 19 november
1992 betreffende het verhuurrecht, het uitleenrecht en bepaalde naburige rechten
op het gebied van de intellectuele eigendom (Pb. 1992, L 346/61) heeft eind
1995 geleid tot de introductie van het huidige wettelijk regime voor het verhuren
en openbaar uitlenen van werken in de Auteurswet 1912 en de Wet op de naburige
rechten. Ten behoeve van de Staten-Generaal is een plicht tot tussentijdse
evaluatie van het leenrechtstelsel opgenomen (artikel IV van de Wet van 21
december, Stb. 1995, nr. 653). Hierbij doen we U deze evaluatie over de jaren
1996–2001 toekomen.De evaluatieperiode overziende, bestaat de overtuiging dat de Vereniging
van Openbare Bibliotheken (NBLC) en de Stichting Leenrecht er, na een overgangsfase
waarin de introductie van het leenrechtstelsel tot verwachte aanloopproblemen
heeft geleid, gezamenlijk in geslaagd zijn om modaliteiten te ontwikkelen
die een over het algemeen goed functioneren van het leenrechtstelsel tot gevolg
hebben. Niettemin heeft deze evaluatie ook een aantal aandachtspunten opgeleverd,
te weten met betrekking tot het uitlenen van multimedia-cd-rom's, de mogelijke
verbetering in de verschaffing van titelspecifieke informatie, de status van
huurvideo's en -dvd's alsmede de hoogte van de in het kader van de Stichting
Onderhandelingen Leenrecht (StOL) overeengekomen leenvergoeding.De vraag naar de leenrechtstatus van multimedia-cd-rom's is inmiddels
aan de rechter voorgelegd. De nog dit jaar verwachte einduitspraak zal uiteraard
onze nadrukkelijke aandacht hebben. Over de overige aspecten vindt constructief
overleg plaats tussen het NBLC en de Stichting Leenrecht. Omdat betrokkenen
er steeds in geslaagd zijn om samen werkbare oplossingen te vinden, kunnen
de uitkomsten van dit overleg ook thans met vertrouwen tegemoet worden gezien.
Voor zover het toezicht op de inning en verdeling van verhuur- en leenrechtgelden
door het College van Toezicht wordt gecompliceerd door het ontbreken van bevoegdheden
tot bindend optreden, zij opgemerkt dat hierin al is voorzien bij de Wet toezicht collectieve beheersorganisaties, die naar verwachting nog
dit voorjaar in werking kan treden. Op dit moment doet zich daarom geen noodzaak
tot wetswijziging voor.Tenslotte zij opgemerkt dat de geraamde totale opbrengst van de verhuur-
en leenvergoedingen over 2001 ongeveer 15 miljoen euro bedraagt, hetgeen grofweg
neerkomt op een kleine 4% van het totale bibliotheekbudget. Per bibliotheeklid
wordt daarmee in Nederland op jaarbasis circa 3,50 euro vergoed. Gelet op
de enorme hoeveelheid informatie die via de openbare bibliotheken ter beschikking
staat, is dit een alleszins redelijk bedrag.Dit laat onverlet dat er voor moet worden gewaakt dat het cumulatieve
effect van het leenrecht in de praktijk niet een zodanig grote budgettaire
belasting voor het openbare bibliotheekwezen gaat vormen, dat dit als zodanig
een belemmerende factor wordt voor het goede functioneren van bibliotheken
en hun maatschappelijke taakuitoefening. Het NBLC en de Stichting Leenrecht
zijn zich hiervan, binnen en buiten het kader van de StOL, bewust. Dit wettigt
het vertrouwen dat het ook in de toekomst mogelijk zal blijken om een huur-
en/of leenrechtvergoeding in het kader van een maatschappelijk verantwoorde
uitoefening van aanspraken te kunnen verzoenen met het publieke belang van
het openbare bibliotheekwezen.De Minister van Justitie,J. P. H. DonnerDe Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,C. H. J. van LeeuwenEVALUATIE LEENRECHTREGIME IN NEDERLAND (1996–2001)I. INLEIDINGDe implementatie van Richtlijn 92/100/EEG van de Raad van 19 november
1992 betreffende het verhuurrecht, het uitleenrecht en bepaalde naburige rechten
op het gebied van de intellectuele eigendom (Pb. 1992, L 346/61) heeft eind
1995 geleid tot de introductie van het huidige wettelijk regime voor het verhuren
en openbaar uitlenen van werken in de Auteurswet 1912 en de Wet op de naburige
rechten. Bij deze gelegenheid is tevens ten behoeve van de Staten-Generaal
een plicht tot tussentijdse evaluatie van het functioneren van het leenrechtstelsel
opgenomen (artikel IV van de Wet van 21 december, Stb. 1995, nr. 653). De
daartoe gestelde termijn van 1 januari 2000 kon door een samenloop van omstandigheden
echter niet gehaald worden. Zo kwamen de definitieve leenrechtgegevens over
1999 pas in het najaar van 2000 beschikbaar, een moment waarop de Europese
Commissie al het voornemen had geuit tot evaluatie van Richtlijn 92/100. Het
leek zinvol de uitkomsten hiervan af te wachten, omdat daaruit naar verwachting
ook zou blijken of Nederland de richtlijn al dan niet correct had geïmplementeerd.
Deze evaluatie kon uiteindelijk pas medio september 2002 worden afgerond.
Een gunstige bijkomstigheid was tevens dat kort daarna de definitieve leenrechtgegevens
over 2001 beschikbaar kwamen. Deze evaluatie bestrijkt daarmee effectief de
periode 1996–2001, hetgeen als voordeel heeft dat zij daardoor een representatiever
karakter heeft.In deze notitie zal achtereenvolgens aandacht worden besteed aan de hoofdlijnen
van het huidige leenrechtregime en het functioneren ervan in de praktijk,
waarna zal worden ingegaan op de Europese dimensies van het verhuur- en uitleenrecht
alsmede op de vraag welke aspecten van het huidige stelsel nadere aandacht
verdienen. Hierbij zij aangetekend dat deze evaluatie grotendeels is gebaseerd
op de eind 2001 ontvangen visie omtrent het functioneren van het leenrechtregime
van de Vereniging van Openbare Bibliotheken (NBLC) enerzijds, en de wettelijk
met de uitvoering van het leenrecht belaste Stichting Leenrecht anderzijds.
Beide partijen zijn in het voorjaar en het najaar 2002 in de gelegenheid gesteld
hun visie mondeling toe te lichten, en hebben gereageerd op een conceptversie
van deze evaluatie. Ook het College van Toezicht heeft, begin januari 2003,
haar commentaar gegeven op een eerdere versie van deze evaluatie.II. HET LEENRECHTREGIME IN HOOFDLIJNENVerhuur en uitlening spelen een belangrijke rol bij de brede verspreiding
van en laagdrempelige toegankelijkheid tot informatie. De wettelijke regeling
van het leen- en verhuurrecht geldt sinds 29 december 1995, en strekt ter
implementatie van Richtlijn 92/100 inzake het verhuur- en uitleenrecht. Ingevolge
artikel 12, eerste lid, onder 3) Auteurswet 1912 wordt als auteursrechtelijk
relevante openbaarmaking van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst
mede verstaan het uitlenen van (een deel van) een werk of van een verveelvoudiging
daarvan die door de rechthebbende of met zijn toestemming in het verkeer is
gebracht. Omdat bouwwerken of werken van toegepaste kunst hiervan zijn uitgezonderd,
gaat het daarbij in de praktijk vooral om het uitlenen van gedrukte werken,
zoals boeken, bladmuziek en tijdschriften, alsmede van geluids- en beelddragers,
zoals video's, dvd's, cd's en cd-roms. Onder uitlenen
wordt verstaan het voor een beperkte tijd en zonder (in)direct economisch
of commercieel voordeel voor gebruik ter beschikking stellen door voor het
publiek toegankelijke instellingen (artikel 12, derde lid, Auteurswet 1912).
Onder verhuren wordt verstaan het voor een beperkte
tijd en tegen een direct economisch of commercieel voordeel voor
gebruik ter beschikking stellen [van werken] (artikel 12, tweede lid, Auteurswet
1912).Het feit dat uitlening als openbaarmaking wordt beschouwd, betekent niet
dat de auteursrechthebbende de uitlening van door hem of met zijn toestemming
in het verkeer gebrachte werken kan verbieden. Uitlening is namelijk geoorloofd
krachtens artikel 15c, eerste lid, Auteurswet 1912, mits de uitlener aan de
rechthebbende een billijke vergoeding betaalt. Hiervan is slechts het uitlenen
van computerprogramma's uitgezonderd. Daarvoor is wel steeds toestemming vereist,
tenzij het niet om een programma als zodanig gaat, maar om software die deel
uitmaakt van een informatiedrager, zoals een databestand op cd-rom, om de
daarop vastgelegde gegevens toegankelijk te maken. In het laatste geval geldt
een vergoedingsrecht. Van het recht op een billijke vergoeding in het kader
van het verhuur- en uitleenrecht kan schriftelijk afstand worden gedaan (artikel
15c, vierde lid, Auteurswet).Vrijgesteld van de leenvergoeding zijn onderwijs- en onderzoeksinstellingen
alsmede de daaraan verbonden bibliotheken, zoals universiteitsbibliotheken,
de Koninklijke Bibliotheek evenals bibliotheken voor blinden en slechtzienden
die voorheen werden bekostigd door de Stichting Fonds voor het Bibliotheekwerk
voor Blinden en Slechtzienden (FBBS) en sinds 1 januari 2002 rechtstreeks
worden gefinancierd door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen.De vaststelling van de leenrechtvergoeding, de incasso en de repartitie
zijn geregeld in de artikelen 15d, 15f en 15g Auteurswet 1912. De hoogte van
de leenrechtvergoeding wordt in onderling overleg vastgesteld door de door
de Ministers van Justitie en van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen aangewezen
Stichting Onderhandelingen Leenvergoedingen (StOL), in het bestuur waarvan
rechthebbenden en gebruikers op evenwichtige wijze zijn vertegenwoordigd (artikel
15d Auteurswet 1912). Deze Stichting kent een door de Minister van Justitie
in overeenstemming met de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
benoemde onafhankelijke voorzitter, die een doorslaggevende stem heeft ingeval
het stichtingsbestuur niet tot een besluit kan komen.De betaling van de verschuldigde leenvergoeding geschiedt bij uitsluiting
aan de door de Ministers van Justitie en van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
aangewezen Stichting Leenrecht als representatieve organisatie van rechthebbenden,
zoals schrijvers, vertalers en uitgevers, waarin deze via hun beroepsorganisaties
participeren. Deze stichting is tevens exclusief belast met de repartitie
van de geïnde leenvergoedingen aan rechthebbenden, overeenkomstig een
ministerieel goedgekeurd repartitiereglement (artikel 15f Auteurswet 1912).
Ter bepaling van de hoogte van de verschuldigde leenvergoeding en ter vergemakkelijking
van de verdeling daarvan zijn openbare bibliotheken jaarlijks verplicht opgave
te doen aan de Stichting Leenrecht van het aantal uitleningen en desgevraagd
alle overige benodigde informatie te verstrekken (artikel 15g Auteurswet).
Kortom, de StOL is het forum dat de hoogte van de leenrechtvergoedingen vaststelt
en de Stichting Leenrecht is de organisatie die op grond van de wet (art.
15f Auteurswet 1912) als enige de verschuldigde leenvergoedingen kan innen
en kan herverdelen onder de rechthebbenden.De Stichting Leenrecht staat onder toezicht van een College van Toezicht
(Besluit van 11 september 1997, Stb. 407). Na de nog dit voorjaar verwachte
inwerkingtreding van de op 4 maart 2003 door de Eerste Kamer aanvaarde Wet
toezicht collectieve beheersorganisaties zal dit toezicht worden uitgeoefend
door een nieuw op te richten, voor alle collectieve beheersorganisaties geldend
College van Toezicht.Nagenoeg een zelfde leenrechtregeling als de hier geschetste is ten behoeve
van de naburige rechthebbenden, zoals uitvoerende kunstenaars en fonogrammenproducenten,
opgenomen in de artikelen 2, leden 3–6, 6, leden 3–6,
7a, leden 3–6, 8, leden 3–6 alsmede 15a-15d Wet op de naburige
rechten.III. HET LEENRECHT IN DE PRAKTIJK: EVALUATIE1. Ontwikkeling leenvergoedingena. Leenvergoeding voor geschriftenDe Stichting Leenrecht heeft met de overkoepelende organisatie van openbare
bibliotheken, het NBLC, de afspraak gemaakt dat de zogenaamde «welzijnsregeling»
die tot aan de nieuwe wettelijke regeling gold, ook voor 1996 zou worden toegepast.
Als gevolg hiervan hebben de openbare bibliotheken aan de Stichting in 1996
in totaal 4,54 miljoen euro voor het uitlenen van geschriften voldaan. In
het kader van de StOL is vervolgens overleg gevoerd over een regeling vanaf 1
januari 1997. Voor de periode 1997–1999 is daarbij een forfaitaire afkoopregeling
voor de uitlening van geschriften op jaarbasis afgesproken. In dat kader is
door de openbare bibliotheken aan de Stichting Leenrecht voor 1997 9,08 miljoen,
over 1998 9,76 miljoen en voor 1999 10,44 miljoen euro afgedragen. Dat maakte
facturering en inning mogelijk, voordat precieze leengegevens bekend waren.
Hierdoor ontstond tegelijk ruimte voor de opzet en verdere ontwikkeling van
een systeem van vaststelling van exacte leengegevens.Voorts werd aan de introductie van deze afkoopregeling van de leenvergoeding
voor geschriften een zogenaamd «stoplichtensysteem» gekoppeld
met het doel de eventuele effecten van de invoering van de nieuwe leenrechtregeling
op het functioneren van de openbare bibliotheken te meten en mogelijke verhogingen
van de leenvergoeding te mitigeren. Samengevat komt dit drietrapssysteem,
dat is verankerd in de op 11 december 1996 overeengekomen «Intentieverklaring
billijke vergoeding geschriften» (annex 1), op het volgende neer. Als
het aantal uitleningen in enig jaar minder dan 5% daalt en het aantal ingeschreven
leden tot 10% daalt, zal een verhoging van de leenvergoeding voor de toekomst
worden afgesproken («groen licht»). Mocht het aantal uitleningen
in enig jaar met 5% tot 10% dalen en het aantal ingeschreven leden met 10%
tot 20% afnemen, dan zal worden onderzocht waardoor die afname wordt veroorzaakt.
Als blijkt dat de introductie van het leenrecht daarop niet of slechts marginaal
van invloed is, dan zal alsnog een stijging van vergoedingen in de toekomst
kunnen worden afgesproken («oranje licht»). Mochten de dalingen
bij het aantal uitleningen en aangeslotenen bij openbare bibliotheken hoger
uitvallen dan 20%, dan zal in het kader van de StOL direct worden gewerkt
aan nadere afspraken («rood licht»).Om deze procentuele effecten te meten is door het NBLC en de Stichting
Leenrecht in overleg het accountantskantoor Deloitte & Touche ingeschakeld,
dat voor de verzameling van de benodigde informatie inzake verhuur en uitlening
zorg draagt. Partijen hebben vastgesteld dat zich voor wat betreft de uitlening
van geschriften in de periode 1995–2000 geen zodanige dalingen hebben
voorgedaan dat het «stoplichtensysteem» in werking moest treden.
Daarmee kon worden gesproken over een verdere aanpassing van de leenvergoedingen.
In de StOL is inmiddels besloten de metingen van de leengegevens in de volgende
jaren voort te zetten.Met ingang van 1 januari 2000 is een andere vergoedingsstructuur overeengekomen.
Voor de uitlening van geschriften zal door bibliotheken uiteindelijk een bedrag
van 10 eurocent per uitlening worden voldaan. Hierop zijn jaarlijks afnemende
kortingspercentages van toepassing. Deze bedragen voor: 2000: 26%, 2001: 19%,
2002: 13%, 2003: 8%, 2004: 4%, 2005: 0%. Vanaf 1 januari 2003 zal hierop
een inflatiecorrectie van toepassing zijn. In de tussenliggende periode van
1 januari 2000 tot 1 januari 2003 wordt de eventuele inflatie boven 1,5% vergoed. b. Leenvergoedingen voor audio-, video- en multimediaproductenIn het kader van de StOL zijn ook afspraken gemaakt met betrekking tot
de vergoedingen voor de uitlening van audio-, video- en multimediaproducten.
Voor audio- en videowerken is een basistarief van 23 eurocent per uitlening
overeengekomen. Voor de uitlening van hitmateriaal, te bepalen aan de hand
van de hitlijsten, is een toeslag van 68 eurocent verschuldigd. Voor de uitlening
van multimediaproducten is een vast tarief van 45 eurocent per uitlening vastgesteld.De billijke vergoeding voor de uitlening van video's en dvd's vormt het
voorwerp van voortgaand overleg tussen de Stichting Leenrecht en het NBLC.
Het NBLC meent dat voor huurvideo's en -dvd's bij de aanschaf al een vergoeding
wordt betaald. Anders dan de Stichting Leenrecht meent het NBLC daarom dat
voor deze producten geen leenrechtvergoeding verschuldigd is. Het NBLC en
de Stichting Leenrecht beraden zich, op grond van inmiddels ontvangen informatie
over de uitlening van huurvideo's en -dvd's, nog over een oplossing. Daarbij
dient naar onze mening het uitgangspunt te zijn dat bij de vaststelling van
een eventuele leenvergoeding in het kader van de StOL, zo daartoe al mocht
worden besloten, op passende wijze rekening wordt gehouden met de door de
bibliotheken bij de aanschaf van huurvideo's en -dvd's al betaalde vergoedingen.Enige tijd geleden heeft een aantal producenten, in overleg met enkele
openbare bibliotheken, het initiatief genomen om in rechte uitsluitsel te
krijgen over de vraag in hoeverre het uitlenen van multimedia-cd-rom's al
dan niet wordt bestreken door de wettelijke regeling van het leenrecht. Zij
menen dat de essentiële softwarecomponent van (de meeste) multimediaproducten
ertoe leidt dat deze niet onder de wettelijke uitleenlicentie vallen. De openbare
bibliotheken delen die visie omtrent de reikwijdte van artikel 15c, eerste
lid, Auteurswet 1912 niet. Zij menen dat de daarin verankerde bibliotheekexceptie
betrekking heeft op alle cd-rom's zolang deze niet uitsluitend besturingssoftware,
tekstverwerkingsprogramma's en dergelijke bevatten. Op 18 december 2002 heeft
de Rechtbank Rotterdam vonnis gewezen en een comparitie van partijen gelast.
De verwachting is dat op grond hiervan binnenkort, in goed overleg tussen
partijen, een duurzame oplossing voor het uitlenen van multimedia-cd-rom's
gevonden kan worden.c. Leenvergoedingen voor kunstwerkenMet de Federatie Kunstuitleen (FKU) is per 1 januari 1996 voor de periode
van 3 jaar een forfaitaire afkoopregeling gesloten voor de uitleen van door
de betrokken instellingen aangekochte kunstwerken. Het leenrecht is afgekocht
voor 32 672 euro excl. BTW, ongeacht het aantal werken. Hierbij is uitgegaan
van 36 302 euro voor ca. 80 000 uitgeleende kunstwerken uit eigendom.
Daarop is een «korting» van 10% verleend. Over een regeling van
de in consignatie afgegeven werken wordt nog, zowel intern door groepen rechthebbenden
als met de FKU, overleg gevoerd. Sinds 1 januari 2000 ziet de FKU af
van een verdere collectieve afspraak inzake leenrecht. Het overleg tussen
de FKU en de Stichting Leenrecht over een meer omvattende regeling is nog
gaande.2. Tabellarische overzichten verhuur en uitleningOm inzicht te kunnen krijgen in de omvang en ontwikkeling van de verhuur-
en uitleenactiviteiten over de periode 1996–2001 is hierna gebruik gemaakt
van de op 23 september 2002 ontvangen, door Deloitte & Touche aan de Stichting
Leenrecht en het NBLC op hun verzoek verstrekte tabellarisch overzichten.
Daarbij zij nadrukkelijk aangetekend dat de juistheid van deze
gegevens door zowel het NBLC als de Stichting Leenrecht wordt aanvaard.a. Aantal uitgeleende werkenDe onderstaande tabel geeft een kwantitatief overzicht van het totale
aantal uitleningen in de jaren 1996–2001, en de te constateren procentuele
ontwikkeling daarin:Tabel 1: Totaal aantal uitleningen 1996–2001 TotaalJaar 171 285 3421996172 629 9881997 168 377 9271998160 525 0881999 150 029 3432000149 643 3302001  100,0%1996100,8%1997 98,3%1998 93,7%1999 87,6%2000 87,4%2001Hierbij valt op dat het absolute aantal uitleningen sinds 1997 gestaag
is gedaald met in vergelijking 12,6% in 2001. Even opvallend is dat er sinds
2000 nauwelijks meer sprake is van voortzetting van deze dalende trend. Eerder
lijkt sprake van een stabilisatie van het totale verhuur- en uitleenvolume.b. Ontwikkeling ledenaantallen openbare bibliothekenDe ontwikkeling van het ledenaantal over de periode 1996–2001 wordt,
uitgesplitst naar volwassen leden en jeugdleden (t/m 17 jaar), weergegeven
in de navolgende tabel.Tabel 2: Ontwikkeling ledenaantal openbare bibliotheken
1996–2001  Volw.
LedenJeugdledenTot. Leden19962 335 4242 075 5074 410 93119972 329 5572 162 5914 492 14819982 307 8442 134 6744 442 51819992 299 6842 137 4534 437 13720002 194 9582 050 6524 245 61020012 216 1782 134 5934 350 771    1996100,0%100,0%100,0%1997 99,7%104,2%101,8%1998 98,8%102,9%100,7%1999 98,5%103,0%100,6%2000 94,0% 98,8% 96,3%200194,9%102,8%98,6%Het aantal volwassen leden heeft sinds 1996 een gestaag dalende trend
te zien gegeven; in 2001 wordt deze echter tot staan gebracht, en tekent zich
voor het eerst weer een licht stijgend ledenaantal af. Bij de jeugdleden stemt
het beeld optimistischer. Weliswaar was ook hier, te weten in de periode 1998–2000,
sprake van een dalende trend; deze is echter in 2001 duidelijk ten gunste
gekeerd, waardoor het totale aantal jeugdleden zich nagenoeg weer op het niveau
van 1998 bevindt. Ten slotte kan worden geconstateerd dat nog
steeds grofweg één op de vier ingezetenen lid is van een bibliotheek.c. Ontwikkeling uitlening geschriftenHet navolgende overzicht van het totale aantal uitleningen bij geschriften
over de evaluatieperiode geeft een deels aanzienlijke dalende trend te zien.Tabel 3: Uitlening geschriften 1996–2001  Boeken volw.Boeken jeugdTijdschriftenBladmuziekTotaal geschriften199693 939 40564 500 2384 964 144695 787164 099 574199792 747 83466 698 2195 346 454750 765165 543 272199889 231 25165 806 4665 338 911689 134161 065 762199983 715 04262 983 3325 410 882587 908152 697 164200079 150 42957 804 8644 892 160557 269142 404 722200177 475 04558 459 3175 205 691534 488141 674 541      1996100,0%100,0%100,0%100,0%100,0%1997 98,7%103,4%107,7%107,9%100,9%1998 95,0%102,0%107,5% 99,0% 98,2%1999 89,1% 97,6%109,0% 84,5% 93,1%2000 84,3% 89,6% 98,5% 80,1% 86,8%200182,5%90,6%104,9%76,8%86,3%Deze dalende trend is het sterkst bij de categorieën «boeken
volwassenen» en «bladmuziek». Daarentegen valt in de categorieën
«boeken jeugd» en «tijdschriften» in 2001 een stijging
ten opzichte van 2000 waar te nemen.d. Audiovisuele media- en multimediaproductenVanaf het begin van de invoering van het leenrecht werden ook audiovisuele
en multimediaproducten in het stelsel betrokken. Het gaat daarbij primair
om video's en cd's. De ontwikkeling van het uitleenvolume hiervan kan schematisch
als volgt worden weergegeven.Tabel 4: Uitleningen audiovisuele en multimediaproducten
1996–2001  Audio (hit)AudioVideo (hit)VideoTot. AVM19963 853 789 1 410 454 5 264 2431997  174 3733 066 842   27 8701 487 8014 756 8861998  295 9102 938 718   52 3381 400 8594 687 8251999  388 5623 590 100   53 3801 281 8635 313 9052000  609 8353 256 317   69 3781 262 5665 198 0962001 386 3493 453 934  36 9111 301 4875 178 681      1996100,0% 100,0% 100,0%1997 84,1% 107,5%  90,4%1998 83,9% 103,0%  89,1%1999103,2%  94,7% 100,9%2000100,3%  94,4%  98,7%200199,6% 94,9% 98,4%Het totale aantal uitleningen van audiovisuele en multimediaproducten
is de afgelopen jaren relatief stabiel gebleven. De sterke teruggang bij de
uitlening van cd's en video's met een hittoeslag in 2001 valt op, maar werd
in belangrijke mate gecompenseerd door de stijging van het aantal uitleningen
van overige cd's en video's in datzelfde jaar. Een over het geheel genomen
beduidend sterkere stijging kan worden geconstateerd bij cd-rom's en dvd's
zoals uit onderstaand overzicht blijkt. Tabel 5: Uitleenvolume cd-i's, cd-rom's en dvd's 1996–2001  CD-iCD-romDVD199633 432  296 508 199713 305  637 560 199811 4701 079 958 1999 5 1151 336 407 2000 3 4211 409 728 22 43220013 3701 424 904129 473    1996100,0%100,0% 199739,8%215,0% 199834,3%364,2% 199915,3%450,7% 200010,2%475,4% 200110,1%480,6%577,2%Opvallend hierbij is de sterke toename van het aantal uitleningen van
cd-rom's en dvd's, hetgeen een duidelijke behoefte aan nieuwe(re) informatiedragers
en multimediaproducten weerspiegelt.e. Evaluatie statistische gegevensWorden de ontvangen statistische gegevens in onderlinge samenhang bezien,
dan valt allereerst op dat er sprake is van een relatieve stabilisatie in
de teruggang van het totale ledenaantal bij openbare bibliotheken ten opzichte
van 1996, terwijl er ten opzichte van datzelfde jaar zelfs sprake is van een
toename van bijna 3% van het aantal jeugdleden. Opvallend is verder de teruggang
van het totale aantal uitleningen gedurende de periode 1996–2001 met
bijna 12,5%. Eveneens is er sprake van een aanzienlijke daling van het uitleenvolume
bij geschriften, terwijl in het audio- en videosegment sprake is van een lichte
daling. Daarentegen is er sprake van een sterk stijgende trend bij de uitleen
van moderne informatiedragers, zoals cd-rom's en dvd's.Een direct verband tussen een grosso modo teruglopende leenbehoefte en
de invoering van het nieuwe leenrechtregime eind 1995 kan op basis van de
ontvangen statistische gegevens niet worden vastgesteld. Wel wordt algemeen
aangenomen dat de invoering van het leenrecht een uitzuiverende werking heeft
gehad. Sinds de invoering is de bibliotheekgebruiker bewuster gaan lenen en
bijgevolg minder. Verder is de stagnatie in het publieksbereik van de openbaar
bibliotheeksector eerder in verband te brengen met de zogenaamde ontlezing
die plaatsvindt onder alle bevolkingsgroepen, met technische innovaties als
Internet en de cd-brander, met toegenomen concurrentiefactoren, zoals de videotheek,
en met demografische ontwikkelingen, zoals de afname van het aantal jongeren.De stagnatie in ledengroei, afname van het aantal uitleningen en andere
ontwikkelingen waarmee het bibliotheekstelsel wordt geconfronteerd, raken
niet zozeer het leenrechtstelsel als wel in meer algemene zin het beleid ten
aanzien van openbare bibliotheken en zijn al uitvoerig belicht in de beleidsbrief Bibliotheken in beweging (Tweede Kamer, 2001–2002,
28 330, nr. 1), die door de vorige Staatssecretaris voor Cultuur begin
april 2002 aan de Tweede Kamer is gezonden.De huidige Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen deelt
de analyse van zijn ambtsvoorganger. In het najaar 2002 zond hij een aanvullende
beleidsbrief inzake het traject «Bibliotheken in beweging» aan
de Tweede Kamer (Tweede Kamer, 2002–2003, 28 330, nr. 2). Daarin
worden specifieke beleidsacccenten gelegd ten aanzien van de verschillende
functies van de openbare bibliotheek. Het thema van de (publieks-) stagnatie
is in deze brief niet expliciet aan bod gekomen. Wel is het maatschappelijk
rendement van de voorziening als geheel tot prioriteit verklaard. Deze brief
is op 26 september 2002 met de Kamer besproken en kreeg veel bijval. Voor
begin 2003 is een voortgangsrapportage toegezegd aan de Kamer.3. Incasso en repartitie leenvergoedingenDe verdeling van de geïnde leenvergoedingen aan de rechthebbenden
geschiedt door de Stichting Leenrecht aan de hand van per categorie werken
opgestelde, ministerieel goedgekeurde repartitiereglementen. Deze bestaan
onder meer voor geschriften, audio- en videoproducten. De Stichting keert
in principe niet zelf uit aan individuele rechthebbenden. Daarvoor worden
via een systeem van zogenaamde getrapte repartitie organisaties van rechthebbenden
ingeschakeld. Elk van deze verdeelorganisaties beschikt over een deelrepartitiereglement,
dat is goedgekeurd door de Stichting Leenrecht na voorafgaande voorlegging
aan het College van Toezicht. Op basis van deze deelrepartitiereglementen
worden de geïncasseerde leenrechtgelden verdeeld overeenkomstig een verdeelsleutel
die alle betrokken partijen zijn overeengekomen ten aanzien van het aandeel
van de verschillende groepen rechthebbenden.De Stichting Leenrecht werkt organisatorisch samen binnen Cedar B.V.,
het Centrum voor Dienstverlening Auteurs- en aanverwante Rechten, met vier
afzonderlijke stichtingen, die ieder belast zijn met de verdeling van leenrechtgelden
aan de verschillende groepen van rechthebbenden. Het ging bij deze zogenaamde
interne verdeelorganisaties achtereenvolgens om de Stichting Publicatieen
Reproductierechten Organisatie (Pro), de Stichting Literaire Rechten Auteurs
(Lira), de Stichting Musicopy, en de Stichting Beeldrecht. Daarnaast zijn
door de Stichting Leenrecht een aantal «externe organisaties»
aangewezen voor de verdeling van gelden die zijn geïnd voor de uitleen
van audio- en videoproducten. Het betreft hier de Stichting tot Exploitatie
van Mechanische Reproductierechten der Auteurs (Stemra), de Nederlandse Vereniging
van Producenten en Importeurs van beeld- en geluidsdragers (NVPI), de Vereniging
ter Exploitatie van Vertoningsrechten op Audiovisueel Materiaal (Vevam) alsmede
Norma.In annex 2 wordt een door de Stichting Leenrecht verstrekt overzicht gegeven
van de repartitie per categorie werken in de periode 1996–2001. Daaruit
blijkt dat sinds de inwerkingtreding van de wettelijke regeling van het leenrecht
in 1997 tot en met ultimo 2001 in totaal 68,31 miljoen euro is geïncasseerd,
exclusief 0,79 miljoen euro rentebaten. Deze zijn, onder inhouding van
de administratiekosten, toegevoegd aan het geïncasseerde bedrag. Wordt
het hieruit resulterende totaalbedrag verminderd met het exploitatietekort
over de evaluatieperiode van 2,93 miljoen euro, dan resteerde 66,17 miljoen
euro voor de repartitie. Daarvan heeft de Stichting Leenrecht 59,94 miljoen
euro beschikbaar gesteld aan de verdeelorganisaties.Het saldoverschil van circa 6,23 miljoen euro heeft betrekking op nog
niet uitgekeerde c.q. voor de repartitie gereserveerde bedragen. Nog niet
uitgekeerd is het aandeel van de uitvoerende kunstenaars in de sectoren audio,
1 608 518 euro, en video, 521 991 euro, omdat nog geen finale
overeenstemming is bereikt over de repartitieaandelen. Een bedrag van 2 474 699
euro is nog gereserveerd voor de repartitie ter zake van de uitlening van
multimediaproducten, in afwachting van de uitkomst van de rechterlijke procedure
die tussen enkele uitgevers en een aantal openbare bibliotheken wordt gevoerd
over de auteursrechtelijke status van de uitlening van die producten. Ten
slotte is 1 464 159 miljoen euro gereserveerd voor de uitlening
van periodieke geschriften. Eind 2001 zijn de rechthebbenden auteurs en uitgevers
het weliswaar eens geworden over hun respectieve aandeel, te weten 50–50%,
in de repartitie van die gelden; de onderverdeling van het auteursaandeel
in een percentage voor auteurs en makers van visuele werken,
zoals fotografen en illustratoren, is echter nog voorwerp van overleg.De «interne organisaties» hebben tot en met eind 2001 in totaal
53,25 miljoen euro ontvangen voor repartitie. Bij alle verdeelstichtingen
is een voorziening ter dekking van eventuele claims van nog onbekende rechthebbenden
in rekening gebracht van in totaal 4,06 miljoen euro in de periode 1997–2001.
Van de resterende 49,19 miljoen euro is in feite 34,19 miljoen euro aan rechthebbenden
uitgekeerd. Het verschil van 15,9 miljoen euro kon vanwege verschillende oorzaken
nog niet worden uitgekeerd.Een belangrijk deel daarvan is bestemd voor rechthebbenden die als persoon
wel zijn geïdentificeerd, maar waarvan andere gegevens, zoals adres en
woonplaats, nog ontbreken. Dat is met name het geval bij vertalers van een
aantal werken. Ook zijn de gelden voor oorspronkelijk buitenlandse auteurs
nog niet uitgekeerd. De gesprekken hierover met de betrokken organisaties
in Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk vorderen gestaag en zullen
in 2003 tot uitkering leiden. Daarnaast is een aantal geldbedragen wel aan
een aantal uitleningen gekoppeld, maar zijn de betrokken rechthebbenden nog
niet achterhaald. Lira werkt met voortvarendheid aan opschoning van haar titelbestand.
Ten slotte blijkt de aanlevering van correcte titelspecifieke informatie door
de bibliotheken, bijvoorbeeld ten aanzien van bladmuziek, soms problemen op
te leveren. In 2003 zullen die bedragen ten dele op grond van andere parameters
aan rechthebbenden worden uitgekeerd.Het percentage dat de individuele rechthebbende uiteindelijk overhoudt
van het geïncasseerde bedrag varieert per «interne» verdeelorganisatie.
Op basis van de gegevens over het jaar 2001 bedroeg dat percentage bij de
Stichting Lira 84,4%, bij de Stichting Pro 91,7%, bij de Stichting Beeldrecht
82% en bij de Stichting Musicopy 65%. Omdat de «externe» verdeelorganisaties voor audio en video pas sinds 2001 uitkeren, kan nog geen
volledig overzicht worden verschaft van de repartitie en het percentage dat
rechthebbenden per saldo van de geïnde bedragen zullen ontvangen.Samenvattend blijkt dat de Stichting Leenrecht tot en met 2001 bijna 60
miljoen euro heeft afgedragen aan de diverse verdeelstichtingen, waarvan 53,25
miljoen euro aan interne en 6,69 miljoen euro aan externe verdeelorganisaties.
Van het bedrag dat is afgedragen aan de interne verdeelorganisaties bleef,
na reserveringen voor claims van onbekende rechthebbenden, reserveringen voor
sociale en culturele doeleinden alsmede enkele kleinere inhoudingen, uiteindelijk
49 miljoen euro beschikbaar voor repartitie. Hiervan is 34,10 miljoen, dat
wil zeggen circa 70%, gereparteerd. Van externe verdeelorganisaties zijn nog
geen verantwoordingen beschikbaar waaruit de mate van repartitie kan worden
afgeleid. Uit het totale overzicht van de uitvoering van de repartitie door
de «interne» verdeelorganisaties valt verder af te leiden dat
tot en met 2001 in totaal 2,5 miljoen Euro aan uitvoerings- en aanloopkosten
zijn verrekend met de gereparteerde bedragen, hetgeen gemiddeld neerkomt op
7,3%.Ten behoeve van de uitkering aan rechthebbenden op geschriften heeft de
Stichting Leenrecht tezamen met de verdeelorganisaties, en met een eenmalige
ontwikkelingssubsidie van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,
het Geschriften Repartitie Informatie Systeem (GRIS) ontwikkeld. Daarin zijn
inmiddels ruim 400 000 boeken opgenomen met voor het overgrote deel de
juiste schrijver, bewerker, vertaler, illustrator, fotograaf, beeldend kunstenaar
en uitgever. Uitbreiding en verfijning van deze informatie is voor de betrokken
organisaties een continue proces, en ook nodig, gelet op de complexiteit van
de inning en repartitie.Om adequaat te kunnen reparteren is het noodzakelijk dat de Stichting
Leenrecht jaarlijks de beschikking krijgt over de juiste, zo mogelijk titelspecifiek
gerelateerde, uitleengegevens. Met een aantal openbare bibliotheken zijn hierover
nadere afspraken gemaakt. Hoewel een substantieel deel van het totale aantal
uitleningen op jaarbasis wordt opgegeven, blijkt de verstrekking
van titelgerelateerde uitleengegevens landelijk gezien niet altijd eenvoudig.
Via onder andere automatiseringsprojecten en daartoe specifiek ontworpen Internetfaciliteiten
proberen het NBLC en de Stichting Leenrecht hiervoor in goed onderling overleg
passende oplossingen te vinden. De daarbij inmiddels geboekte vooruitgang
rechtvaardigt de verwachting dat deze meer administratieve horde binnen afzienbare
tijd op bevredigende wijze zal zijn genomen.In de praktijk blijkt het bij hoge uitzondering te zijn voorgekomen dat
de onafhankelijke voorzitter van de StOL, bij gebreke aan overeenstemming
tussen rechthebbenden en gebruikers, bindend heeft moeten beslissen over de
vaststelling van de leenvergoeding. In een tijdsgewricht van snelle technologische
ontwikkelingen legt de bevoegdheid daartoe een grote verantwoordelijkheid
op de voorzitter; dergelijke beslissingen hebben immers niet zelden zowel
een juridische en economische als een technische en cultuurpolitieke dimensie.
Voorkomen moet worden dat de voorzitter van de StOL aldus onbedoeld de rol
van arbiter krijgt opgedrongen. Voor zover behoefte aan alternatieve vormen
van geschillenbeslechting mocht bestaan, ligt het veeleer voor de hand de
discussie daarover te plaatsen in de context van de follow-up van de discussienota
«Auteursrecht in de informatiemaatschappij – Bouwstenen voor een
justitiestrategie», waarover de Tweede Kamer door de Minister van Justitie
op 19 maart 2002 is geïnformeerd (Tweede Kamer, 2001–2002, 26 538,
nr. 6).4. ToezichtaspectenHet toezicht op de inning en repartitie van verhuur- en leenrechtgelden
wordt uitgeoefend door een College van Toezicht, waarvan de taken en bevoegdheden
zijn neergelegd in het Besluit College van Toezicht voor het leenrecht (11
september 1997, Stb. 407). Het College beoordeelt de uitvoering van de wettelijke
regeling door de Stichting Leenrecht, bestaande uit de incasso van het recht
bij de bibliotheken, het uitbetalen van deze rechten na verrekening met rente
en kosten aan de afzonderlijke, al genoemde interne en externe organisaties
die namens de Stichting Leenrecht belast zijn met de repartitie aan rechthebbenden
alsmede de uitvoering van de repartitie. De repartitie geschiedt op basis
van een repartitiereglement dat, na advies van het college, is goedgekeurd
door de Minister van Justitie, in overeenstemming met de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen (artikel 15f Auteurswet 1912).De afzonderlijke verdeelorganisaties dienen jaarlijks een financieel overzicht
op te stellen, waaruit blijkt welke bedragen door hen van de Stichting Leenrecht
zijn ontvangen, en hoe de uitbetaling aan rechthebbenden is verlopen. In de
optiek van het College van Toezicht is de opstelling en aanlevering van deze
overzichten voor verbetering vatbaar. Zo zijn de overzichten van de «interne»
verdeelorganisaties over 2001 pas in september 2002 aan het college voorgelegd,
en blijken zij nog aanvulling te behoeven. De verantwoording van de repartitie
door de vanaf 2000 ingeschakelde «externe» verdeelorganisaties
is nog niet aan het college voorgelegd. Hoewel deze organisaties hebben laten
weten zich de nodige moeite te zullen getroosten om de betrokken gegevens
voortaan tijdig en volledig te zullen verstrekken, blijkt hieruit dat de informatieverstrekking
door de verdeelstichtingen aan het College van Toezicht nog niet optimaal
verloopt.Een complicatie daarbij is het feit dat het huidige Besluit College van
Toezicht voor het leenrecht het college in dergelijke omstandigheden niet
de bevoegdheid geeft om bindende aanwijzingen te richten aan de verdeelorganisaties.
Dit zal echter verholpen zijn met de inwerkingtreding van de door de Eerste
Kamer op 4 maart 2003 aanvaarde Wet toezicht collectieve beheersorganisaties,
die voorziet in een uniformering en modernisering van het huidige toezicht
op collectieve beheersorganisaties. Naar verwachting zal daarvan
nog dit voorjaar sprake kunnen zijn.IV. EUROPESE EVALUATIE LEENRECHTHet huidige Nederlandse leenrechtregime vloeit, zoals aangegeven, rechtstreeks
voort uit de implementatie van Richtlijn 92/100/EEG van 19 novem-ber 1992
inzake het verhuurrecht, het uitleenrecht en bepaalde naburige rechten (Pb.
1992, L 346/61). Op 12 september 2002 heeft de Europese Commissie haar verslag
uitgebracht over het functioneren van deze richtlijn en het openbare-uitleenrecht
in de Europese Unie (COM(2002) 502 def.).De Commissie benadrukt dat de richtlijn slechts in een beperkte harmonisatie
voorziet, waardoor er op nationaal niveau belangrijke verschillen in het openbare
uitleenrecht zijn blijven bestaan. Zo kennen Griekenland, Frankrijk, Ierland,
Italië, Portugal, Spanje en het Verenigd Koninkrijk tenminste bepaalde
categorieën rechthebbenden een uitsluitend uitleenrecht toe. Daarentegen
wordt in Oostenrijk, Denemarken, Finland, Duitsland, Luxemburg, Zweden en
Nederland in plaats van een uitsluitend recht, of na de uitputting ervan,
een recht op vergoeding voor de openbare uitlening van beschermde werken toegekend.
Soortgelijke verschillen bestaan er ten aanzien van de betaling van het leenrecht.
In Denemarken, Zweden en het Verenigd Koninkrijk is doorgaans de staat, als
eigenaar van de bibliotheken, voor de betaling verantwoordelijk. In Oostenrijk
en Duitsland hebben de Bondsregering en de deelstaten de betalingsverplichting
van de openbare bibliotheken overgenomen. Daarentegen wordt de leenrechtvergoeding
in Nederland door de bibliotheken zelf gedragen c.q. doorberekend aan de consument.
Daarbij is de rijksoverheid uitgegaan van het profijtbeginsel.Aangezien het openbare uitleenrecht, aldus de Commissie, een van de meest
besproken onderwerpen tijdens de onderhandelingen over Richtlijn 92/100 was,
is de daarmee bereikte mate van harmonisatie een belangrijke stap voorwaarts,
maar nog niet noodzakelijkerwijs de ultieme oplossing. Door de gedeeltelijke
harmonisatie lopen de wettelijke regelingen van de lidstaten deels nog sterk
uiteen. De Commissie heeft echter nog geen concrete aanwijzingen dat dit een
duidelijk negatieve invloed heeft gehad op de economische belangen van de
rechthebbenden of de goede werking van de interne markt. Wel zegt de Commissie
de laatste tijd informatie te ontvangen over mogelijke problemen bij de implementatie
op nationaal niveau. Nederland wordt in dat verband niet in de evaluatie genoemd.
Dat bevestigt onze overtuiging dat de huidige Nederlandse wetgeving op geheel
correcte wijze uitvoering geeft aan Richtlijn 92/100.V. SLOTBESCHOUWINGENDe evaluatieperiode 1996–2001 overziende, bestaat de overtuiging
dat de vereniging NBLC en de Stichting Leenrecht er, na een overgangsfase
waarin de introductie van het leenrechtstelsel tot verwachte aanloopproblemen
heeft geleid, gezamenlijk in geslaagd zijn modaliteiten en structuren te ontwikkelen
die een over het geheel genomen goed functioneren van het wettelijk leenrechtstelsel
tot gevolg hebben. De Stichting Onderhandelingen Leenvergoedingen biedt op
zich een adequaat platform voor rechthebbenden en gebruikers om in onderling
overleg tot vaststelling van de verschuldigde leenvergoeding te komen.Niettemin heeft deze evaluatie ook een aantal aandachtspunten opgeleverd,
te weten met betrekking tot het uitlenen van multimedia-cd-rom's, de mogelijke
verbetering in de verschaffing van titelspecifieke informatie, de status van
huurvideo's en -dvd's alsmede de hoogte van de in het kader van
de StOL overeengekomen leenvergoeding. De vraag naar de leenrechtstatus van
multimedia-cd-rom's is inmiddels in overleg aan de rechter voorgelegd. De
nog dit jaar te verwachten einduitspraak zal uiteraard onze nadrukkelijke
aandacht hebben. Over de overige aspecten vindt intensief en constructief
overleg plaats, zowel in het kader van de StOL als direct tussen de vereniging
NBLC en de Stichting Leenrecht. Omdat betrokkenen er tot dusver steeds in
geslaagd zijn om samen werkbare oplossingen te vinden, kunnen de uitkomsten
van dit overleg ook thans met vertrouwen tegemoet worden gezien. Voor zover
het toezicht op de inning en verdeling van verhuur- en leenrechtgelden door
het College van Toezicht wordt gecompliceerd door het ontbreken van bevoegdheden
tot bindend optreden, zij opgemerkt dat hierin al is voorzien bij de Wet toezicht
collectieve beheersorganisaties, die naar verwachting nog dit voorjaar in
werking kan treden. Op dit moment doet zich daarom geen noodzaak tot wetswijziging
voor.Ten slotte zij opgemerkt dat de geraamde totale opbrengst van de verhuur-
en leenvergoedingen over 2001 ongeveer 15 miljoen euro bedraagt, hetgeen grofweg
neerkomt op een kleine 4% van het totale bibliotheekbudget. Per hoofd van
de bevolking zou daarmee in Nederland op jaarbasis ongeveer 90 eurocent vergoed
worden; per bibliotheeklid is dat circa 3,50 euro. Hierbij zij nogmaals opgemerkt
dat de rijksoverheid bij de introductie van het huidige leenrechtstelsel is
uitgegaan van het profijtbeginsel. Gelet op de enorme hoeveelheid informatie
en (literaire) cultuur die de burger via de openbare bibliotheken ter beschikking
staat, zijn de hiervoor genoemde bedragen alleszins billijk te noemen. Dit
laat evenwel onverlet dat er voor moet worden gewaakt dat het cumulatieve
effect van het leenrecht in de praktijk niet een zodanig grote budgettaire
belasting voor het openbare bibliotheekwezen gaat vormen, dat dit een belemmerende
factor wordt voor het goede functioneren van bibliotheken en hun maatschappelijke
taakuitoefening. Het NBLC en de Stichting Leenrecht zijn zich hiervan, binnen
en buiten het kader van de StOL, bewust. Dit wettigt het vertrouwen dat het
ook in de toekomst mogelijk zal blijken om een huur- en/of leenrechtvergoeding
in het kader van een maatschappelijk verantwoorde uitoefening van aanspraken
te kunnen verzoenen met het publieke belang van het openbare bibliotheekwezen.De Minister van Justitie,J. P. H. DonnerDe Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,C. H. J. van Leeuwen ANNEXEN EVALUATIE LEENRECHT (1996–2001)1. Intentieverklaring billijke vergoeding geschriften d.d. 11 december
19962. Matrixoverzicht incasso en repartitie 1996–2001Annex 1 Intentieverklaring billijke vergoeding geschriftenDe volgende intentieverklaring is overeengekomen tussen de partijen deelnemend
in de Stichting Onderhandelingen Leenvergoeding (hierna StOL), zijnde: de
voorzitter de heer E.L. Berg, de Vereniging NBLC en de Stichting Leenrecht.1. Partijen erkennen dat de bibliotheken een belangrijke cultuurpolitieke
taak vervullen bij de verspreiding van informatie aan gebruikers.2. Partijen stellen vast dat rechthebbenden op de werken die door openbare
bibliotheken worden uitgeleend vanaf 1 januari 1996 aanspraak maken op
een billijke vergoeding voor het uitlenen van hun werk. Dit in aansluiting
op een eerdere vergoedingsregeling en ingevolge de wetswijziging gedateerd
28 december 1995.3. Partijen zullen het niveau van de billijke vergoeding gefaseerd trachten
te bereiken, over een periode van maximaal zes jaren te rekenen vanaf 1
januari 1997, en rekening houdend met het in deze intentieverklaring gestelde.4. Over de eerste fase, die niet langer dan drie jaren zou moeten duren,
zal «een eerste stap» worden gezet die, met inachtneming van hetgeen
in artikel 8 staat, uiteindelijk zou moeten leiden tot het niveau van een
billijke vergoeding.5. Partijen komen overeen de introductie van de leenrechtregeling zodanig
te begeleiden dat een negatieve attitude bij bibliotheken, consumenten, overheden
en rechthebbenden zoveel mogelijk wordt voorkomen.6. Voor het einde van de periode van drie jaren zal de StOL een evaluatie
uitvoeren die informatie moet opleveren op basis waarvan de StOL in staat
is tijdig beslissingen te nemen met betrekking tot de volgende fase nà
de eerste periode van 3 jaren.7. Partijen komen overeen dat ten behoeve van de in punt 6 genoemde evaluatie
een onafhankelijke derde metingen zal verrichten. De kosten daarvan worden
gelijkelijk gedeeld door NBLC en Stichting Leenrecht. Het onafhankelijke bureau
maakt een inventarisatie van het totaal aantal ingeschreven leden, verdeeld
naar volwassenen- en jeugdleden, dat bij de openbare bibliotheken is ingeschreven.
Voorts vindt een registratie plaats van het totaal aantal uitleningen dat
door openbare bibliotheken is verricht, verdeeld naar uitleningen van volwassenen-
en jeugdboeken. Deze registratie van gegevens zal voor de eerste keer plaatsvinden
in het begin van 1997 (nulmeting), waarbij de gegevens over het jaar 1996
worden vastgesteld. Tevens wordt een overzicht gemaakt van de in 1996 en 1997
geldende contributies en eventuele andere vergoedingen verbonden aan de uitleningen
van werken door openbare bibliotheken. Mutatis mutandis worden soortgelijke
metingen verricht aan het begin van 1998 en van 1999. Voor dit kwantitatieve
onderzoek wordt met de onderzoeker overlegd over een «modelformulier»
waarop alle te verzamelen gegevens kunnen worden vastgelegd. De metingen zullen
zijn voorzien van een verklaring van een externe registeraccountant. Het onafhankelijk
bureau zal rapporteren aan de partijen deelnemend in de StOL. Met betrekking
tot de bespreking van de resultaten komen partijen het volgende overeen:a. Indien geen daling of een daling tot en met 5% van het aantal ingeschreven
leden en/of 10% van het aantal uitleningen is geregistreerd, zal een
stijging van de vergoeding naar het niveau van de overeen te
komen billijke vergoeding plaatsvinden (de «tweede stap»)[het
groene licht].b. Als een afname van meer dan 5% maar minder dan 10% van het aantal ingeschreven
leden en/of meer dan 10% maar minder dan 20% van het aantal uitleningen is
geconstateerd, zal door een onafhankelijke derde kwalitatief onderzoek worden
verricht. Dit kwalitatieve onderzoek zal nadere informatie moeten verschaffen
over de redenen waarom die afname tot stand is gekomen en met name ook inzicht
moeten bieden in de mate waarin de extra last van de leenvergoeding heeft
doorgewerkt in het bepalen van de tarieven [het oranje licht].1. Als uit het onderzoek blijkt dat de teruggang niet is toe te schrijven
aan de introductie van het leenrechtsysteem, zal ook hier een «tweede
stap» in de richting van het uiteindelijke niveau van de billijke vergoeding
worden genomen. De vergoeding zal derhalve stijgen.2. Als de daling van meer dan 5% maar minder dan 10% van het aantal ingeschreven
leden en/of meer dan 10% maar minder dan 20% van het aantal uitleningen wel
(voor een deel) is toe te schrijven aan de introductie van het leenrechtsysteem,
zullen partijen zich in het kader van de StOL beraden over de dan ontstane
situatie. Dit zal uiteindelijk kunnen leiden tot het tijdelijk bevriezen van
het dan geldende vergoedingenniveau of tot een geringere stijging van het
tarief dan oorspronkelijk was voorzien.c. Als een daling wordt geconstateerd van meer dan 10% van het aantal
ingeschreven leden en/of meer dan 20% van het aantal uitleningen, zullen partijen
in het kader van de StOL direct overleg voeren over de dan ontstane situatie.
In ieder geval zal ook dan kwalitatief onderzoek worden gehouden, overeenkomstig
het gestelde in 8b. Als uit het onderzoek blijkt dat die teruggang (voor een
belangrijk deel) is toe te schrijven aan de introductie van het leenrechtsysteem,
zal worden besloten dat voorlopig wordt afgezien van een stijging van de vergoeding.
In het kader van de StOL zullen maatregelen worden besproken die de negatieve
invloed van de introductie van het leenrecht zoals geconstateerd dienen te
beperken [het rode licht].Op basis van de overeenstemming die middels deze intentieverklaring is
bereikt, zal een besluit worden genomen over de hoogte van de vergoeding voor
de uitleen van geschriften die zal gelden voor de interim-periode van maximaal
drie jaren, rekenende vanaf 1 januari 1997. In dit bedrag is de uitleen
van partituren ten behoeve van grote koren en orkesten niet inbegrepen.8. Ter zake van de regeling met betrekking tot de uitleen door openbare
bibliotheken van andere dragers dan genoemd in punt 9 zullen separate afspraken
worden gemaakt.11 december 1996 Annex 2 Matrixoverzicht incasso en repartitie 1996–2001 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28846-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl