Verslag van een bezoek van een parlementaire delegatie aan Pakistan, 17 t/m 23 mei 1996; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25281, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

02-04-1997

Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25281 nr. 1;226

25-03-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamAlgemeen: Pakistan, een land van tegenstellingen en verstrengelingenPakistan in de regioHet politieke systeem en de binnenlandse politiekEconomische Aspecten AlgemeenDe macro-economische situatie in PakistanDe bilaterale economische betrekkingen tussen Nederland
en Pakistan Het kleinschalig bedrijfslevenLandbouwBedrijfsterrein en exportproductenHoe verder?Justitiële aangelegenheden Onafhankelijkheid rechterlijke machtToepasselijk rechtDrugsCultuurMensenrechtenPositie van VrouwenOntwikkelingssamenwerkingToerismeConclusies/aanbevelingenBIJLAGE 2Friday, 17th May, 1996 Address by the Deputy Speaker of the Upper House of the
Netherlands States-General on the occasion of the parliamentary visit to the
Islamic Republic of Pakistan May 1996 Ladies and gentlemen,
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25281Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 76 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 281Verslag van een bezoek van een parlementaire delegatie aan Pakistan,
17 t/m 23 mei 1996nr. 226nr. 1VERSLAGVastgesteld 25 maart 1997Van 17 tot 24 mei 1996 bracht een Nederlandse parlementaire delegatie
een bezoek aan de Islamitische Republiek Pakistan. De uitnodiging daartoe
was uitgegaan van de voorzitter van de Pakistaanse Senaat, de heer Wasim Sajjad.
De delegatie stond onder leiding van de eerste ondervoorzitter van de Eerste
Kamer der Staten-Generaal, de heer mr. ir. H. Heijne Makkreel.Zij bestond voorts uit leden van de Eerste Kamer: mevrouw G. Lycklama
à Nijeholt en de heer A. Postma (tweede ondervoorzitter), en leden
van de Tweede Kamer: de heren H. Fermina, M. Smits, O.P.G. Vos en mevrouw
M.M. van Zuylen. De delegatie werd bijgestaan door de Griffier van de Eerste
Kamer der Staten-Generaal: de heer Chr.L. Baljé.In eerste aanleg was een bezoek met een beperkt doel voorzien, namelijk
de vergelijking van politiek bestuurlijke stelsels en met name van de positie
van de Pakistaanse Senaat en de Eerste Kamer. Tijdens de voorbereiding is
met wederzijds goedvinden dit doel ruim uitgebreid naar andere (internationale)
politieke vraagstukken, sociaal-economische aspecten en mede in verband daarmee
richting en effect van de ontwikkelingssamenwerking, problemen met betrekking
tot de handhaving van mensenrechten, kennismaking met landschap en cultuur.
Deze uitbreiding van het programma werd zeer functioneel geacht omdat het
de eerste keer was dat een Nederlandse parlementaire delegatie Pakistan bezocht,
sedert de stichting van die staat in 1947. Bovendien werd van Pakistaanse
zijde meerdere malen naar voren gebracht dat men de afwezigheid van regelmatig
bezoek door Nederlandse politiek verantwoordelijken, in het bijzonder met
het oog op een goede afweging van regionale belangen, als een gemis ervoer.
Programma, intentie en onvermoeibare inzet door Pakistaanse autoriteiten ten
gunste van het welslagen van het bezoek rechtvaardigden zeker deze kennismaking
door een parlementaire delegatie. De delegatieleden hebben de gastvrijheid,
hartelijkheid, belangstelling voor Nederland en dikwijls openhartige ontmoetingen
als een voorrecht ervaren. De indruk zal blijvend zijn. Graag spreken de leden van de delegatie dan ook hun grote waardering uit
voor de voorbereiding en uitvoering van het programma door hun Pakistaanse
gastheren. (Dit programma is als bijlage 2 gehecht aan dit verslag). In grote
stappen vermeld bracht het verloop van het programma na uitvoerige en informatieve
gesprekken in het regeringscentrum Islamabad de delegatie naar Peshawar, Lahore
en Karachi, waarmee de delegatieleden een staalkaart van deze grote, bevolkingsrijke
en jonge staat aangeboden kregen.Voor het vertrek werden de delegatieleden ten huize van de Pakistaanse
ambassadeur uitgenodigd die zelf in een informatieve inleiding hen op weg
hielp gevolgd door een gastvrij onthaal tezamen met zijn staf. In Pakistan
werd de delegatie zeer met informatie en anderszins gesteund door de staf
van de Nederlandse ambassade, en in het bijzonder in de vorm van veelvuldig
persoonlijke begeleiding door de Ambassadeur, de heer A.F. Duyverman. In Karachi
werd de delegatie vriendelijk en kundig opgevangen door de Consul-Generaal,
de heer H.M. van Bemmelen. Het onthaal te zijnent door de Nederlandse Honorair
Consul te Lahore, de heer Tariq Rehman, zal de leden bijblijven door hartelijkheid,
boeiende en geëmancipeerde omgeving, en door de gelegenheid tot informele
gedachtewisseling met leidende persoonlijkheden uit beide grote politieke
partijen en uit handel en industrie.Maar bovenal hebben de leden van de delegatie zich steeds omringd gevoeld
door de persoonlijke zorg en inspanning die geen moeite te veel was van de
meereizende personeelsleden van de afdeling voor Interparlementaire Betrekkingen
van de Pakistaanse Senaat onder wie de zeer welwillende Amjed Pervez. Getroffen
waren de delegatieleden door de hartelijke en uitvoerige begeleiding die zij
per district mochten ondervinden van de zijde van leden van de Pakistaanse
Senaat. Pakistan kent daartoe namelijk het instituut van «Senator-in-waiting»,
dat wil zeggen dat de bezoekers per district door een daar wonend parlementslid
vergezeld worden. Dat is een elegant gebaar maar kan ook de effectiviteit
van gesprekken bevorderen. De delegatie mocht zich op die wijze in het goede
gezelschap verheugen van de Senatoren Shahzad Gul, Masood Kansar, Chaudry
Muhammad Anwar Bhinder en Abdul Ghaffar Jatoi.De voorzitter van de delegatie werd op verschillende plaatsen en bij diverse
gelegenheden uitgenodigd kort of langer het woord te voeren.Het stramien en de strekking van die toespraken verliepen volgens de inhoud
van het eveneens als bijlage aangehechte betoog.De voorzitter van de delegatie,Heijne MakkreelDe griffier van de delegatie,Baljé Algemeen: Pakistan, een land van tegenstellingen en verstrengelingenDe culturele geschiedenis van het territorium van Pakistan gaat in zijn
verschijningsvormen terug tot een 5000 jaar voor Christus. Het gebied was
in dat verleden enerzijds overwegend verbonden aan de beschavingen rond de
Indus en anderzijds een – vaak niet vreedzaam – doorgangshuis
van West naar Oost en Noord naar Zuid, een kruispunt van wegen waarop botsingen
niet vreemd waren. In dat perspectief past de doortocht van Alexander de Grote
in 327–325 voor Christus. Wie archeologische vindplaatsen en musea bezoekt,
waartoe de delegatie in Taxila en in Lahore ook in de gelegenheid werd gesteld,
kan de kunstzinnige gevolgen daarvan zien in bijvoorbeeld een mengeling van
Griekse invloeden op een vroegere boeddhistische samenleving. Op die oeroude
basis met een bonte mengeling van rijken en culturen heeft zich sinds 1947
een jonge staat, in de vorm van een Islamitische Republiek, gevestigd, voortgekomen
uit een scheuring met India tijdens de dekolonisatie van het Brits-Indisch
imperium. De tegenstellingen daaruit zijn au fond gebleven. Pakistan dient
beschouwd te worden vanuit zijn strategische positie in de wijdere regio,
valt in zijn huidige situatie niet te begrijpen zonder de doorgaande gevolgen
van de scheiding van India – onder andere in het conflict rond Kashmir –,
en is een relatief jonge staat op een oude maar ook eigen cultureel-religieuze
basis. Die fundamentele spanningen dragen bij aan verdere tegenstellingen:
wenselijke en mogelijke sociaal-economische kansen tegenover een stagnerende
financieel-economische realiteit, het verschil tussen planning en uitvoering,
de intentie tot opbouw van een democratische staat terwijl de macht in niet
onbelangrijke mate berust bij een landadel en het leger als «power behind
the throne», de aanwezigheid van hoog opgeleide elites (soms westers,
soms fundamentalistisch georiënteerd) temidden van een massa waarvan
een 30% alfabeet is en verreweg de meeste vrouwen in rechten achterblijven
terwijl de vrouwelijke Minister-President zich in het openbaar uitspreekt
voor gelijke behandeling van mannen en vrouwen, spanningen tussen centrale
regering en provinciale machtscentra – vaak ingegeven door overtrokken
partij-politieke conflicten en diepgaande etnische verdeeldheid, tegenstelling
tussen de oplopende problemen van een megastad als Karachi met 15 miljoen
inwoners en elders een leeg land of met een rurale bevolking levend in dorpjes
waarvan slechts 16% een aansluiting op het wegenstelsel heeft, een land dat
een formele scheiding kent tussen «kerk» en «staat»
maar tegelijkertijd een grote religieus-etnische uitstraling heeft op bijvoorbeeld
de kracht van de Taliban in Afghanistan.Gesteld mag waarschijnlijk worden dat het overheersende bipolaire wereldwijde
conflict dit onderliggend web aan verbonden tegenstellingen uit het oog heeft
doen verliezen. Maar zoals elders in de wereld het einde van het model van
de «Koude Oorlogperiode» dikwijls meer fundamentele breukvlakken
en tegenstellingen zichtbaar maakt, is dat in Pakistan het geval in samenhang
met patronen in geheel Centraal-Azië. Onlangs heeft Robert Kaplan in
dat perspectief voor Centraal-Azië zijn verwachting beargumenteerd dat
macht en invloed niet langer binnen staatsgrenzen maar binnen etnische groepen
en clans zullen worden uitgeoefend (The Ends of the Earth: A Journey at the
Dawn of the 21st Century).Omdat geen groepsverband vermoedelijk sterk genoeg zal zijn om de andere
te overheersen, is een evenwicht noodzakelijk, ook al om tot een gezonde economie
te komen. Hoewel dit patroon vooral op Afghanistan van dit moment van toepassing
lijkt, kunnen de vele tegenstellingen ook in Pakistan tot zulk een resultaat
leiden, temeer indien de natieverbindende krachten sterker onder druk komen
te staan. Overigens zou de strijd om de beheersing van doorgangsroutes voor
handel, waaronder drugs en met name heroïne, nu wel eens
net zo zwaar kunnen wegen. Juist in dat opzicht doet zich voor Pakistan een
dilemma voor, want de vele tegenstellingen vormen deels barrières voor
democratische en sociaal-economische ontwikkelingen maar geven de Pakistaanse
samenleving ook een eigen kleur en charme. Het levert even zovele verstrengelingen
op.Het zal wijs en consistent beleid naast financiële inspanningen vergen
om de staat te moderniseren met behoud van het eigene. Samenwerking zou ten
doel kunnen hebben een dergelijk beleid te versterken. Het zal er om gaan
bruggen te bouwen tussen de tegenstellingen, onder andere door het totstandbrengen
van een politieke en economische middenklasse, en hinderlijke verstrengelingen
te verbreken. Pakistan in de regioZoals gesteld vallen bestaan en motieven van beleid in Pakistan niet te
begrijpen zonder rekening te houden met de omringende regio en de traumatische
scheuring van vroeger Brits-Indië. Rond de Indische oceaan lagen in die
Britse periode Voor-Indië (het eigenlijke Brits-Indië), Achter-Indië
(Indochina en Siam) en Oost-Indië (waarbinnen het voormalige Nederlands-Indië).
Tijdens de Tweede Wereldoorlog bleek het de Britse machthebbers in toenemende
mate dat pogingen om Moslims en niet-Moslims in één staat bijeen
te houden in een «groter India» faalden. Daarop werden «Breakdown»-plannen
ontwikkeld die ten dienste moesten staan van de aftocht van het Britse gezag.
Begin 1947 leidde dat tot een «Plan Balkan» waarmee een confederale
structuur voorzien werd in drie groepen provincies: de westelijke Moslim-provincies,
in het oosten Bengalen en voorts de overige provincies met Hindoe-meerderheden.
In zekere zin speelde die structuur de grondlegger van Pakistan, de invloedrijke
advocaat en leider van de Moslim Liga, Jinnah in de kaart met zijn «Two
Nations Theory», uitmondend in een verdeling tussen Moslims in een eigen
«political nation» en een met overwegend hindoes. In 1947 vond
in een scheuring van het subcontinent in twee staten, gepaard gaande aan bloedige
migratiestromen, de neerslag van theorie en politieke praktijk plaats. De
verhouding tussen godsdienst en staat kwam daarmee centraal te staan in de
identiteit van beide staten en in de betrekkingen tussen Pakistan en India.
India pretendeerde een seculiere staat te zijn met gelijkheid voor de wet
van Hindoe of Moslim, maar tastte daarmee juist het fundament aan van het
bestaan van Pakistan. Dit diametrale verschil in zelfdefinitie van de eigen
staat maakt de kwestie Jammu en Kashmir zo onoplosbaar, die dieper zit dan
een territoriaal geschil. Praktisch zou voor India het opgeven van de eigen
seculiere identiteit grote problemen opleveren omdat het land een bijna even
grote groep Moslim-inwoners telt als de bevolking van Pakistan groot is (boven
de 100 miljoen). Omgekeerd leeft in Pakistan zeer sterk het gevoel dat de
buitenwacht vaak niets snapt van het eigen bestaansrecht dat gemoeid is met
de Pakistaanse visie op de oplossing van deze territoriale geschillen met
India en het vasthouden aan een volksstemming onder verwijzing naar VN-resoluties
van 1948 en 1949 (onder VN-toezicht).In zijn welkomstwoord ging de Voorzitter van de Senaat op indringende
wijze in op deze kwestie, daarmee de behoefte onderstrepend de Pakistaanse
visie voor het voetlicht te brengen. Dit element en het passende antwoord
van de delegatieleider vonden onmiddellijk hun weg naar de pers, die trouwens
toch veel aandacht bleef besteden aan de aanwezigheid van de delegatie.Opgemerkt moet evenwel worden dat Pakistan en India sedert een drietal
jaren niet meer in gesprek zijn over dit geschil. Het zou een taak voor de
internationale gemeenschap kunnen zijn beide landen weer naar de gesprekstafel
te begeleiden, zeker als politieke ontwikkelingen daartoe aanleiding
geven. Pakistan heeft zich uitgesproken voor een Amerikaans plan inzake overleg
tussen vijf mogendheden (de VS, de GOS, de CVR China, Pakistan en India).
Niet vergeten mag intussen worden dat beide landen ook nog altijd uitzicht
hebben op een nucleaire optie, te meer omdat het opleggen van een non-poliferatieregiem
in Zuidoost-Azië niet eenvoudig is gebleken.Die aanleiding zou, afgezien van binnenlandse politieke wijzigingen, gevonden
kunnen worden in het einde van het bipolaire wereldmodel. In die bipolaire
tegenstelling tussen Verenigde Staten en voormalige Sovjetunie vond de Pakistaans-Indiase
tegenkanting een bijna natuurlijke bedding. India aan de zijde van de Sovjetunie,
Pakistan aan de zijde van de Verenigde Staten die in deze regionale spanningen
ook steun van de Chinese Volksrepubliek kreeg. Door de vermindering van deze
spanningen kunnen noch India noch Pakistan rekenen op de eertijdse, bijna
vanzelfsprekende steun. Pakistan heeft op financieel-economisch gebied al
te maken gekregen met een veel kritischer Amerikaanse houding (o.a. in gevolge
het Presler Amendement hoewel door het Brown Amendement weer meer militaire
leveranties plaatsvinden), terwijl vormen van bewapening en bescherming langs
de lange en kwetsbare grenzen van Pakistan het land internationaal nu in de
problemen brengt. Dat blijkt bijvoorbeeld bij de wereldwijde inspanningen
het gebruik van landmijnen terug te dringen.Vanzelfsprekend zou een grotere mate van ontspanning rond de Pakistaans-Indiase
grensgebieden ook belangrijke gevolgen kunnen hebben voor de besteding van
het Pakistaanse overheidsbudget. Immers wordt daarvan direct ongeveer 30%
besteed aan defensie-uitgaven, en op indirecte wijze misschien zelfs 50%.Duidelijk is evenwel dat een dergelijke koerswending de instemming zou
moeten hebben van het militaire apparaat. Invoeging in een bredere politieke
context lijkt daarom ook geboden evenals het vermijden van een Pakistaans
isolement.Ook op een andere wijze bleek de delegatie de in wezen grote lotsverbondenheid
tussen Pakistan en India (en de Kashmir-kwestie). Na de onafhankelijkheid
realiseerde Pakistan zich zijn kwetsbaarheid voor de wateraanvoer uit India/Kashmir.
Daarop hebben grote waterbouwkundige werken plaatsgevonden om die kwetsbaarheid
te verminderen. De delegatie bezocht de Tarbela-dam – naar zeggen de
grootste «aarden» dam ter wereld, gebouwd met Chinese hulp –
die nu de watertoevoer veilig helpt stellen en een aanzienlijke elektriciteitsproductie
oplevert.Een relict van de vroegere bipolaire verhoudingen en de daaraan verbonden
geachte geopolitieke belangen is de situatie in Afghanistan.In velerlei opzichten heeft Pakistan zich betrokken gevoeld bij de strijd
in Afghanistan, ook al omdat er een niet onbelangrijke etnische verwantschap
bestaat (Pathanen) en de Talibaan gesteund wordt. Pakistan telt nu nog een
anderhalf miljoen vluchtelingen dientengevolge. Ook al om die redenen heeft
Pakistan belang bij stabilisatie in Afghanistan, waartoe het zich ingespannen
heeft de strijdende partijen aan de onderhandelingstafel te krijgen.Het belang van stabilisatie geldt te meer als de Centraal-Aziatische Staten
bij de conflicten betrokken zouden raken, en daarmee Rusland en Iran. Bovendien
zou dat plannen in gevaar brengen de bodemrijkdommen van die staten te gebruiken
door de aanleg en verbetering van infrastructurele voorzieningen om aan de
pacificatie van deze subregio bij te dragen.Dit laatste was een thema dat bij vele diplomatieke vertegenwoordigers
in Islamabad tijdens het bezoek aan de orde kwam en waar de minister van Buitenlandse
Zaken van Afghanistan (die min of meer in zelfgekozen ballingschap
in Pakistan vertoefde) wel oren naar had. Pakistan hoopt met bepaalde infrastructurele
werken (pijpleidingen) de onrustige en langzaamaan onleefbaar wordende megastad
Karachi nieuwe impulsen te geven.Vanwege zijn geografische ligging wil Pakistan juist een brugfunctie vervullen
in relatie tot de landen in de regio. Samenwerking met de Economic Cooperation
Organisation (opgericht door Pakistan, Iran en Turkije), de Gulf Cooperation
Council, de South Asian Association for Regional Cooperation en de Organisation
of Islamic Cooperation wordt wenselijk geacht. Maar de genoemde regionale
tegenstellingen bedreigen deze wens.Ten opzichte van West-Europa wenst Pakistan goede relaties te handhaven
en te verdiepen. De behoefte aan investeringen, handel, kennis en politieke
steun is daar niet vreemd aan. Gegeven de situatie is het ook niet makkelijk
deze wens in vervulling te doen gaan, hoewel de betrekkingen op zich goed
zijn, net als met Japan en Australië. Het politieke systeem en de binnenlandse politiekPakistan is een federale staat. Op nationaal niveau zijn te onderscheiden:– de president, die voor een periode van vijf jaar gekozen wordt
door het nationale parlement;– het parlement.Pakistan kent bicameralisme, sinds oktober 1973. Het parlement bestaat
uit:– de National Assembly. Deze wordt direct gekozen voor een periode
van vijf jaar. Het aantal leden bedraagt 217. Tien zetels zijn gereserveerd
voor Christenen, Hindoes en andere minderheden.– de Senaat. 76 leden van de Senaat worden gekozen door de vier
provinciale parlementen voor een periode van zes jaar.Om de drie jaar treedt de helft af. Elke provincie kiest 19 leden: 14
op algemene zetels en 5 op zetels die gereserveerd zijn voor «religious
scholars, professionals en technocrats».Drie zetels zijn gereserveerd voor de Federal Capital Area. De leden van
de National Assembly vormen het electoraat voor deze zetels. Acht zetels zijn
gereserveerd voor de Federally Administered Tribal Areas; deze senatoren worden
gekozen door die leden van de National Assembly die afkomstig zijn uit de
Tribal Areas. Het aantal leden van de Senaat bedraagt in totaal 87.Er zijn vier provincies: Sindh, Baluchistan, Punjab en de North-West Frontier
Province. Zij genieten een grote mate van autonomie. Aan het hoofd staat een
gouverneur. Voorts worden de provincies bestuurd door een Raad van Ministers
en een minister-president die gekozen wordt door de Provinciale Assemblee.De voorzitter van de Senaat is de tweede in hiërarchie. Hij vervangt
de President als deze in het buitenland vertoeft. Ook treedt hij op als President
indien het Presidentschap vacant is.Het parlement heeft samen met de President wetgevende bevoegdheid. Elk
der beide Huizen dient in te stemmen met een wetsvoorstel dat slechts wet
kan worden, indien het door de President wordt bekrachtigd. Indien er tussen
de beide Huizen onenigheid bestaat, wordt de zaak beslist door een zitting
van het voltallige parlement. Elk van beide Huizen heeft het recht van initiatief. De belangrijkste partijen zijn: Pakistan People's Party (PPP), Pakistan
Moslim League (PML N), Mohajir Quami Movement (MQM).Toen de regering onder leiding van mevrouw Benazir Bhutto in oktober 1993
aantrad, leek de lucht gezuiverd van heersende conflicten en misstanden die
op het conto waren geschreven van haar voorganger Nawaz Sharif. Immers ten
gevolge van het optreden van het leger waren premier en president, die in
een lange onderlinge machtsstrijd gewikkeld waren geraakt, tegelijkertijd
afgetreden. Sinds de stichting van de staat had op die wijze het leger al
drie maal ingegrepen en de macht overgenomen onder aanvoering van de argumenten
dat corruptie en ongrondwettig optreden ontoelaatbaar waren geworden. De verkiezingen
waren daarop, anders dan in 1990, naar het oordeel van waarnemers eerlijk
en onpartijdig verlopen.Daarna zijn echter snel verslechteringen ontstaan in het binnenlandse
politieke klimaat. Met name de oppositie onder leiding van oud-premier Nawaz
Sharif liet zich in toenemende mate binnen en buiten het parlement gelden.
Van een dialoog tussen regering en oppositie was geen sprake meer. Tegenstellingen
tussen de vertegenwoordigers van de People's Party van Bhutto en de Moslim
Liga van Sharif zijn op de spits gedreven waarbij premier, president en regering
steeds meer het mikpunt zijn geworden van een parlementaire dialoog van de
doven en buitenparlementair harde acties als (oproepen tot) stakingen, het
lamleggen van het verkeer en dergelijke.Het enige doel van deze gecombineerde acties lijkt uitsluitend te zijn
het ten val brengen van de regering Bhutto.Het bijwonen door de delegatie op de tribune van een deel van een debat
in het parlement leverde een diepe indruk op van een zeer levendig tafereel.Maar al met al leek de regering van mevrouw Bhutto nog wel stevig in het
zadel te zitten, zolang de steun van leger, landadel en president zou voortduren.
Een waarneembaar probleem is, dat de overtrokken gepolariseerde politieke
tegenstellingen tot een zekere verlamming leiden van de wil en mogelijkheden
hoognodige veranderingen op sociaal-economisch gebied uit te voeren. Maar
ook de verstrengeling met sturende groepen leidt tot incapaciteit om maatschappelijke
wijzigingen te verwezenlijken en tot een herijking van het budget te komen.Een probleem is ook dat naast de twee grote partijen geen derde politieke
partijgroepering de patstelling kan doorbreken. Weliswaar worden verwachtingen
gekoesterd van de «Beweging voor Rechtvaardigheid» (Tehriq-i-Insaaf),
aangevoerd door de populaire ex-cricketcaptain Imran Khan, maar de groepering
is meer beweging dan partij, mist politieke ervaring en landelijke worteling.
Ook is het niet duidelijk welk programma de jet-setterige Khan voor ogen staat.
Ongetwijfeld heeft hij een deel van zijn reputatie rond Lahore te danken aan
de opbouw van een uiterst modern ziekenhuis, als een gedenkteken voor zijn
moeder, en waar arme patiënten kosteloos geholpen kunnen worden –
een vorm van sociaal-charitatieve actie die niet ongebruikelijk is voor rijke
leden van de Pakistaanse elite.Hoewel klein, is de fundamentalistisch georiënteerde Jamaat-i-Islam,
als goed georganiseerde partij een niet te verwaarlozen kracht indien de situatie
verder zou radicaliseren. Maar aangenomen mag worden dat de politieke klasse
beseft dat een dergelijke radicalisering tot haar uitschakeling zou voeren. In zekere zin laten de ernstige «law and order»-problemen
in het district Malakand in Noord-Pakistan maar vooral in en rond Karachi
zien waar radicalisering van verhoudingen toe kan leiden. Karachi, met zijn
15 miljoen en nog steeds toestromende inwoners, is ongetwijfeld uitgegroeid
tot het grootste binnenlands-politieke probleem voor de regering, te meer
omdat deze stad (wel «het Belfast van Azië» genoemd), die
ook steeds meer ecologische problemen krijgt, het economisch en financieel
hart van het land blijft.De situatie is met name gespannen door de volkomen uit de hand lopende
tegenstellingen tussen de regering en de MQM (Mohajir Quami Movement –
de partij oorspronkelijk van de in 1947 naar Pakistan gevluchte Moslims).
Naast de tegenstelling tussen inheemse en geïmmigreerde Moslims is er
die ook nog tussen soennitische en sjiitische Moslims.Aanhangers van de MQM hebben naar de wapens gegrepen in wisselwerking
met de regering die de gewapende strijd met deze groepering is aangegaan en
van standrechtelijke (verborgen) executies wordt beticht. Het gevolg is dat
de partijen elkaar sinds september 1995 niet meer gesproken hebben.Tot nu toe lijkt de kaart op de harde hand gezet te zijn. Het maakt het
maatschappelijk leven er in Karachi niet alleen onzeker op maar zelfs onveilig
zoals in de gemeenschap van Karachi en bij de daar residerende diplomatieke
vertegenwoordigers vernomen kon worden.Hoe moeilijk het is de situatie rond de MQM, ook in relatie tot het handhaven
van mensenrechten, op objectieve wijze bespreekbaar te krijgen bleek de delegatie
bij een – overigens zeer informatief en boeiend – bezoek aan de
vaste commissie voor Mensenrechten van de Senaat. (In een latere paragraaf
wordt nog afzonderlijk ingegaan op het aspect van de mensenrechten.) De «Rule
of Law» wordt ook in gevaar gebracht doordat de politiek de rechterlijke
macht lijkt te willen beheersen en bestrijding van rechterlijke uitspraken
door de politiek plaatsvindt. Economische Aspecten AlgemeenAls in ogenschouw wordt genomen dat de Pakistaanse bevolking de afgelopen
30 jaar is verdubbeld, moet worden vastgesteld dat de economie van dit land
een prestatie van formaat heeft geleverd. Toch beschikken weinigen over stromend
water en elektriciteit. Ook de scholingsgraad is zeer laag. Desondanks is
men erin geslaagd de bevolking te voeden en te huisvesten. Ook de komende
30 jaar zal de bevolking van Pakistan groeien. Dan dient evenwel bedacht te
worden dat deze bevolking, opgegroeid met moderne communicatietechnieken,
meer zal vragen dan alleen huisvesting en voedsel. De economie van Pakistan
biedt meer dan voldoende mogelijkheden om sterk te groeien, mits de leiders
van dit land de juiste voorwaarden scheppen. Het sterke beslag dat de defensie
op de nationale middelen legt zal zeer sterk verminderd moeten worden; het
budget voor onderwijs zal sterk verhoogd dienen te worden en de structuur
van de economie zal verbreed moeten worden. De economie is te afhankelijk
van alleen de landbouw – katoen – en de daaruit afgeleide industriële
activiteiten.Pakistan is ook economisch een boeiend land. Het vormt de schakel tussen
het Nabije Oosten en de grote markten van het Verre Oosten, zoals China en
India. Er liggen vele en grote kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven.
Het wordt als teleurstellend ervaren dat tot op heden te weinig Nederlandse
bedrijven deze kansen en mogelijkheden hebben ingevuld. Wellicht dat een verhoogde
belangstelling van de Nederlandse politiek voor Pakistan ertoe
zou kunnen leiden dat het Nederlandse bedrijfsleven wordt gestimuleerd meer
gebruik te maken van de geboden kansen die in Pakistan liggen. Duidelijk is
dat de Pakistaanse overheid er behoefte aan heeft de relaties met het westen
verder te intensiveren. Duidelijk blijkt ook de bereidheid van de Pakistaanse
overheid om barrières die er zijn voor het bedrijfsleven dat wil investeren
en samenwerken in Pakistan, te slechten. De regering Bhutto heeft reeds een
omvangrijk aantal van deze barrières geslecht en gaat voort met het
wegwerken van belemmeringen. De macro-economische situatie in PakistanVan de totale begroting werd in 1995/1996 36% aan schulden-dienstbetalingen
besteed en 27% aan de defensie (terwijl ook de ambtenarensalarissen een groot
aandeel van het budget vergen). Met het etaleren van deze beide percentages
wordt de problematiek van Pakistan volledig zichtbaar. Een te groot deel van
het nationale budget wordt besteed aan defensie-uitgaven en het land heeft
te maken met een te grote schuldenlast. (De schuldontwikkeling van Pakistan
beslaat meer kortlopende leningen en is dus duurder. De totale buitenlandse
schuld zou $ 28 miljard bedragen waarvan $ 3,5 miljard kortlopend. Pakistan
heeft een goede reputatie als trouwe terugbetaler, ($ 3 miljard per jaar
op een totale export van $ 8 miljard). De deposito's van buitenlandse
investeerders bedragen $ 8 miljard waarvan de helft als kortlopend schuld).
Op dit onderdeel wordt Pakistan begeleid door het Internationale Monetaire
Fonds. (Er was veel te doen rond een lening van $ 600 miljoen.) Het Internationale
Monetaire Fonds dringt met klem bij de Pakistaanse overheid aan op een belastinghervorming.
Een groot aantal groepen in de Pakistaanse samenleving is thans vrijgesteld
van het betalen van belastingen. (Op de 130 miljoen staan iets meer dan 1
miljoen Pakistani geregistreerd als belastingbetaler.) Met name de agrarische
sector, waaronder de grote landeigenaren, die ook weer in ruime mate vertegenwoordigd
zijn in de Pakistaanse Senaat en het Huis van Afgevaardigden, zijn vrijwel
vrijgesteld van het betalen van belasting. De belastingheffing uit industrie
en handel ligt veel hoger, hetgeen tot scheve ogen leidt. (De familie van
Nawaz Sharif is met een groot vermogen geworteld in de industrie.) De vraag
is of de regering Bhutto, gelet op de politieke steun die zij broodnodig heeft
van de in ruime mate vertegenwoordigde landeigenaren in Senaat en Huis van
Afgevaardigden, erin zal slagen een redelijker belastingheffing in de agrarische
sector doorgevoerd te krijgen. Daarentegen is de regering wel bezig, eveneens
in lijn met een wens van het Internationale Monetaire Fonds, een omzetbelasting
in te voeren. De door vorige Pakistaanse regeringen ingezette nationalisering
van een aantal private bedrijven wordt onder de regering Bhutto weer teruggedraaid.
De inkomsten die verkregen worden uit deze privatisering zullen eveneens in
lijn met een advies van het IMF moeten worden gebruikt om de schulden af te
lossen. Gepoogd wordt het deficit op het budget beneden de 4% BNP te houden.In het kader van het monetair beleid dat gevoerd wordt door de Pakistaanse
overheid wordt ernaar gestreefd de rupee convertibel te maken. Op dit terrein
maakt de Pakistaanse overheid vorderingen. Soortgelijke doeleinden heeft de
Pakistaanse overheid met betrekking tot het terugdringen van de inflatie en
het vergroten van de economische groei. Het beleid van de overheid is erop
gericht de inflatie terug te schroeven en de economische groei te versterken.
Daarentegen blijkt dat de inflatie nog steeds boven een niveau van 10% ligt,
terwijl de economische groei blijft steken op de 4% en niet het beoogde percentage
van 6 wordt gehaald. Oorzaken hiervan zijn voornamelijk gelegen in tegenvallende
katoenoogsten, teruglopende overmakingen van Pakistani in het buitenland –
mede als gevolg van de uittocht van Pakistani uit het Middenoosten na de inval
in Koeweit en volgende Golfoorlog – en trage uitvoering van belastinghervormingen.
Daarnaast heeft de onrust die her en der in het land – met name in Karachi –
tot uiting kwam, geleid tot het uitblijven van buitenlandse investeringen.Een ander element dat de economische groei beperkt is de lage ontwikkelingsgraad
van de bevolking en de hoge bevolkingsgroei. Hooguit 30%–35% van de
bevolking kan lezen en schrijven en de bevolkingsgroei is meer dan 3%. De bilaterale economische betrekkingen tussen Nederland
en Pakistan De handel tussen Nederland en Pakistan is afgelopen jaren gestaag toegenomen
van 97 miljoen dollar in 1990 tot 262 miljoen in 1995. De import uit Nederland
is in die periode gelijk gebleven, circa 140 miljoen dollar. De Pakistaanse
export bestaat voornamelijk uit katoen, leer, sportartikelen, chirurgische
instrumenten en voedingsmiddelen. De import uit Nederland bestaat uit olieproducten,
machines en chemische producten. De handel tussen beide landen is tamelijk
beperkt.Alle grote Nederlandse bedrijven hebben vestigingen in Pakistan: Shell,
Unilever, Philips, Akzo, Stork, ABN/AMRO, ING-Barings. Daarnaast heeft ook
een aantal kleinere bedrijven in Pakistan geïnvesteerd. Voorts zijn Nederlandse
baggerbedrijven sinds jaren actief in Pakistan. Recent heeft Paktank een order
afgesloten met het Pakistaanse bedrijf Engro voor de bouw van een jet voor
de opslag van chemicaliën, een project van 300 miljoen dollar. Blijkens
informatie van verschillende vertegenwoordigers van de Pakistaanse overheid,
de Nederlandse ambassade en vertegenwoordigers van het Nederlandse en Pakistaanse
bedrijfsleven zijn er goede bilaterale economische betrekkingen tussen Nederland
en Pakistan, doch kan er meer uit voortkomen. Bevestigd werden wij tijdens
onze reis in de reeds geventileerde opvatting dat met name in de sectoren
als de agro-food industry, de transportsector, de engineering industry en
de milieutechnologie meer mogelijkheden tot samenwerking tussen het Nederlandse
en het Pakistaanse bedrijfsleven aanwezig moeten zijn. Vastgesteld mag worden
dat de Nederlandse ambassade en de consulaten-generaal die in Pakistan zijn
gevestigd veel doen om de economische betrekkingen tussen het Nederlandse
bedrijfsleven en de Pakistaanse overheid alsmede het Pakistaanse bedrijfsleven
te verbeteren. In relatie tot de totale omvang van de bezetting van de ambassade
en de consulaten is de beschikbare menskracht voor directe ondersteuning ten
behoeve van het Nederlandse bedrijfsleven echter aan de magere kant. De vraag
doet zich voor, nu sprake is van de herijking van het buitenlandse beleid,
of vanuit de economische sector een aanzienlijke versterking zou kunnen komen
met menskracht op onze netwerken in Pakistan. Immers het zakendoen in Pakistan
zal naar verwacht wordt meer en meer lonen.Het economisch beleid van de Pakistaanse regering is sinds het begin van
de jaren '90 gericht op liberalisering en deregulering van de economie. Daartoe
heeft de regering een grootscheeps privatiseringsprogramma ingezet dat in
de komende jaren zal worden gecontinueerd met privatiseringen op het terrein
van de energiesector, telecommunicatie, banken, staalindustrie en diverse
andere sectoren. Ook hier moet ruimte zijn voor het Nederlandse bedrijfsleven
om in te participeren.Het gunstige investeringsklimaat in Pakistan moge ook blijken uit de bedoeling
van het ingezette liberaliseringsbeleid, hetgeen een streven is van de regering
om zoveel mogelijk buitenlandse investeringen aan te trekken.Zo is het voor buitenlandse investeerders reeds mogelijk geworden om voor
100% eigenaar te worden van een onderneming in Pakistan en winsten
en kapitaal te repatriëren zonder ingewikkelde procedures. Kredietfaciliteiten
voor bedrijven werden verbeterd, deviezencontroles afgeschaft en procedures
vereenvoudigd. Eveneens werden aantrekkelijke belastingvoordelen voor buitenlandse
investeerders in het leven geroepen. Dit laatste werd zowel bevestigd door
vertegenwoordigers van de Senaat en Huis van Afgevaardigden alsmede door de
bewindslieden van de diverse deelregeringen. Naast deze aantrekkelijke punten
valt ook duidelijk een aantal negatieve punten te noemen. Eerder werd reeds
gewezen op de lage scholingsgraad van de bevolking. Daarnaast moet vermeld
worden dat over het algemeen de infrastructuur in Pakistan minder goed ontwikkeld
is. Tot slot zij vermeld dat Pakistan door alle lagen van de bevolking heen
te maken heeft met een ernstige mate aan corruptie. Het kleinschalig bedrijfslevenDe delegatie bezocht tijdens haar bezoek aan Pakistan een ontwikkelingsproject
nabij Peshawar. Het landbouwproject is kleinschalig van aard. Het landbouwproject
beoogt om de Pakistani te helpen bij het veredelen van het vee, het opvoeren
van de melkproductie. Voorts wordt geëxperimenteerd met het optimaal
bewerken van het land met gewassen. Met behulp van dit project wordt met een
hoge frequentie een fors aantal jongere Pakistaanse boeren door middel van
cursussen vertrouwd gemaakt met een aantal bedrijfstechnieken waarmee zij
hun voordeel kunnen doen, van subsistence tot grotere bedrijven. Voorts is
aan dit project een vrouweneducatieproject verbonden. In de traditionele Pakistaanse
structuren dient de positie van de vrouw versterkt te worden. Met name in
het agrarische en rurale Pakistan speelt de vrouw, zij het zeer op de achtergrond,
een dominante rol wanneer zij op de boerderij is. Door middel van dit project
worden Pakistaanse vrouwen opgeleid, leren lezen en schrijven en worden zij
tevens vertrouwd gemaakt met een aantal managementtechnieken, waardoor zij
in staat zijn de productie en daarmee het rendement van hun boerenbedrijf
te vergroten. Het aardige van dit ontwikkelingsproject is dat het op afstand
door een aantal Nederlandse consultants wordt begeleid. Het gehele program
is van Nederlandse opzet. Van tijd tot tijd komt de consultant langs om alles
na te lopen. Op die manier wordt met een minimum aan kosten een zo hoog mogelijk
rendement verworven. Een uitstekend voorbeeld hoe het ook in andere projecten
zou kunnen. Na uitvoerige informatie door de Pakistaanse projectleiders werd
het de delegatieleden mogelijk gemaakt met de consultants de projecten te
bezoeken. De waardering voor het bezoek kwam mede tot uiting in het verzoek
aan de delegatieleider een boom te planten. LandbouwDe landbouw als geheel heeft slechts globale aandacht in het programma
gekregen. Daarom passeren enkele algemene aspecten de revue. Per auto is de
delegatie door het landbouwgebied van de Punjab gereden. Op het oog geeft
dit de indruk van vruchtbare grond, waarop veel verbouwd wordt. Desondanks
deelde een medewerker van de ambassade mee dat circa 80% van het grasland
in Pakistan de laatste jaren in kwaliteit is gedegradeerd, onder andere wegens
een tekort aan water.De markt voor kunstmest is geprivatiseerd, zodat de prijzen zich aan de
wereldmarkt hebben aangepast. De prijzen van agrarische producten worden ten
dele door de overheid vastgesteld. De winsten in de agrarische sector staan
daardoor sterk onder druk.Binnen Pakistan bestaat grote belangstelling voor Nederlandse agrarische
know-how c.q. de vestiging van Nederlandse agrarische bedrijven en industrieën.De voorzitter van het provinciale parlement in Pehawar heeft melding gemaakt
van diverse stukken grond, die zijn provincie graag aan Nederlandse bedrijven
ter beschikking zou willen stellen. Vrijstelling van belasting voor bijvoorbeeld
de eerste vijf jaar is geen enkel probleem. Water is volgens hem ook voldoende
aanwezig.Ook in Karachi sprak de lokale beheerder van industrieterreinen zijn warme
belangstelling uit voor de vestiging van Nederlandse land- en tuinbouwbedrijven.
Bijzondere faciliteiten zijn volgens hem op afroep beschikbaar. Bedrijfsterrein en exportproductenTijdens het verblijf van de delegatie in Karachi werd een uitgebreid bezoek
gebracht aan Sindh Industrial Trading Estates, de organisatie die verantwoordelijk
is voor de ontwikkeling van bedrijfsterreinen. De organisatie heeft inmiddels
een groot aantal bedrijfsterreinen in beheer en een aantal bedrijfsterreinen
is ontwikkeld. Het geheel van de voorzieningen zoals elektriciteit, wegenstructuur,
fabrieksgebouwen en het beheer ervan enz. vallen onder de verantwoordelijkheid
van deze organisatie.Twee bedrijven, een textielfabriek Mix-Match Coordinates (Liberty Mills
Limited) en een vestiging van Siemens Pakistan, werden bezocht. De vestiging
van Mix-Match is de grootste textielfabriek in Pakistan. Dit bedrijf exporteert
zijn goederen naar West-Europa en vooral ook naar de Verenigde Staten. Mede
vanwege de lage arbeidskosten kan Pakistan op de textielmarkt goed concurreren
met andere landen. Na kennismaking met deze fabriek kan de conclusie worden
getrokken dat de concurrentiepositie van Pakistan op dit terrein nog verbeterd
kan worden.De logistiek en de «routing» in de fabriek lijken niet optimaal.
Voorts zou met een gering aantal ingrepen de kwaliteit van het product aanzienlijk
vergroot kunnen worden, waardoor de concurrentiekracht van Pakistan op de
internationale markt aanzienlijk versterkt zou kunnen worden. Ook op dit terrein
zou vanuit de Nederlandse industrie ondersteuning kunnen worden verleend.
De vestiging van Siemens is er een zoals men ook in andere landen aantreft.
Het toont evenwel aan dat, ook al beschikt Pakistan over betrekkelijk weinig
hoogopgeleiden, men toch in staat is technologisch hoogwaardige producten
te maken.Afsluitend werd een bezoek gebracht aan het Wereldhandelscentrum in Karachi,
waar een overzicht werd gegeven van de producten die aldaar worden gemaakt
en geëtaleerd. Het centrum is eigendom van de overheid, die vestigingen
uitnodigt te exposeren. Er is een variëteit aan producten, bijvoorbeeld
kleding, meubels, koperwerk en steenwerk (marmer). De kwaliteit van het geëtaleerde
is over het algemeen vrij hoog, de kosten relatief laag. Hoe verder?Zowel de Nederlandse ambassade te Islamabad als het consulaat-generaal
in Karachi doen erg veel om de relatie tussen Nederland en Pakistan te verbeteren,
met name waar het de handelsbetrekkingen betreft. Vastgesteld moet worden
dat tot op heden er onvoldoende gebeurt. Pakistan heeft blijkbaar bij het
Nederlandse bedrijfsleven onvoldoende prioriteit. Ook in de politiek is er
te weinig belangstelling.Het bezoek van een Nederlandse parlementaire delegatie is zowel door de
Pakistaanse overheid als door het Pakistaanse bedrijfsleven met zeer veel
waardering en instemming begroet. Gehoopt wordt dat ook delegaties van de
zijde van de regering en het Nederlandse bedrijfsleven Pakistan
derhalve zullen gaan aandoen. Wil de handel tussen Pakistan en Nederland versterkt
worden dan lijkt op zijn minst ook logistieke versterking op de ambassade
en het consulaat-generaal nodig. Vastgesteld moet worden dat de beschikbare
menskracht kwalitatief van hoog niveau is, maar onvoldoende om de kansen en
mogelijkheden die er zijn goed te kanaliseren en op te pakken. Voorts ontbreekt
een structuur om de handel tussen Nederland en Pakistan in goede banen te
leiden. In heel veel situaties bestaat daartoe een structuur van een Kamer
van Koophandel tussen een tweetal landen. Een Kamer van Koophandel tussen
Nederland en Pakistan lijkt niet echt te functioneren. Weliswaar is er van
Pakistaanse zijde ooit een poging ondernomen om een Pakistaans-Nederlandse
Kamer van Koophandel op te richten maar tot op heden zijn deze pogingen blijkbaar
onvoldoende voldragen gebleken om tot volle wasdom te kunnen komen. Gehoopt
wordt dat het parlementaire bezoek aan Pakistan mede een impuls zal geven
om te komen tot een dergelijke Pakistaans-Nederlandse Kamer van Koophandel,
welke zich ten doel stelt het wederzijdse bedrijfsleven te stimuleren en te
faciliteren met elkaar handel te gaan drijven. Justitiële aangelegenheden Onafhankelijkheid rechterlijke machtDe indruk van de delegatie is dat de onafhankelijke positie van de rechterlijke
macht, in relatie tot de uitvoerende en de wetgevende macht in Pakistan nog
geen algemeen aanvaard uitgangspunt is. Meerdere gesprekspartners hebben tijdens
het verblijf in Pakistan verteld over de strijd tussen het Supreme Court en
de regering over de benoeming van rechters. In Pakistan benoemt de regering
de rechters, zonder dat daarin het parlement of de rechterlijke macht wordt
gekend.De rechterlijke macht stelt zich op het standpunt dat zij tenminste geconsulteerd
moet worden over mogelijke benoemingen. De senator-in-waiting die de delegatie
in Peshawar begeleidde heeft melding gemaakt van een discussie tussen het
Supreme Court en de regering over de vraag in hoeverre de rechterlijke macht
wet- en regelgeving mag interpreteren c.q. zich met rechtsvinding mag bezighouden.
Duidelijk is dat de verhouding tussen de rechterlijke, de uitvoerende en wetgevende
macht nog niet volledig is uitgekristalliseerd.Tijdens de bijeenkomst met de commissie voor mensenrechten heeft de vrouwelijke
senator voor de MQM-partij uit Karachi zich beklaagd over de vele strafzaken
die tegen haar en tegen vertegenwoordigers van haar partij worden ingesteld.
Vrijwel alle strafzaken worden volgens haar uiteindelijk geseponeerd. Toepasselijk rechtHet toepasselijke recht is deels common law van Engels origine, deels
martial law van het voormalig militair bewind en deels Islamitisch recht,
de Sharia.In de huidige situatie wordt in de wetgeving met name per decreet van
de Prime Minister voorzien. Een decreet geldt in beginsel voor 34 maanden
en kan eenmaal worden verlengd. Een indruk is dat de Prime Minister zich tot
deze methode van wetgeving gedwongen acht. Zij beschikt alleen in het Huis
van Afgevaardigden over een meerderheid. De Senaat wordt door de oppositie
beheerst.Een raadsvrouwe van het Pakistaanse gerechtshof heeft aan de hand van
een voorbeeld uiteengezet hoe het common law naast de Sharia functioneert.
In geval van een moord kan de familie van de dader de familie
van het slachtoffer financieel schadeloos stellen. Volgens de Sharia is daarna
geen vervolging noodzakelijk. Volgens de Pakistaanse benadering dient de rechter
evenwel het belang van de geschokte rechtsorde af te wegen tegen het belang
van de genoegdoening van de familie van het slachtoffer. Hij beslist of de
zaak zich leent voor een afdoening op grond van de Sharia. DrugsCirca 3,2 miljoen Pakistani zijn verslaafd aan drugs. De helft daarvan
gebruikt heroïne. Alle Pakistaanse gesprekspartners ontkennen dat Pakistaanse
handelaren actief zouden zijn op het gebied van soft en harddrugs. Het gaat
volgens hen om Afghanen die zich voordoen als Pakistani. De verbindingsman
van de Nederlandse politie op de ambassade in Pakistan heeft melding gemaakt
van 3400 ton heroïnebase die in 1995 vanuit de regio Afghanistan/Pakistan
naar West-Europa zou zijn uitgevoerd. Voor 1996 verwachtte hij een uitvoer
van circa 2400 ton, omdat de «heroïnepakhuizen» vol zouden
liggen. Met name in het noorden van Pakistan valt de grens tussen Pakistan,
Afghanistan en de aangrenzende Russische republieken volgens hem nauwelijks
te trekken. De smokkel tiert daar welig.Het werkgebied van de verbindingsman loopt van de Arabische Emiraten tot
en met India (1 miljard mensen). Binnen dat werkterrein moet hij tips oppakken
en criminele trends signaleren. CultuurWie kennis maakt met Pakistan ontdekt spoedig dat de ontstaansgeschiedenis
van dit land nog steeds een voortdurende dagelijkse realiteit vormt. Het alom
in overheidsgebouwen aanwezige portret van de vader des vaderlands, de Quaid-i-Azam,
Mohammed Ali Jinnah, houdt de herinnering levend aan het feit dat de Moslims
in het subcontinent door hem uit India zijn geleid naar een nieuw eigen land
Pakistan. De nu al bijna vijftig jaar lang dagelijks verschijnende berichten
in de pers over de kwestie Kashmir, houden de herinnering aan de dramatische
scheiding van de twee landen in 1947 op pijnlijke wijze in leven. Pakistan
kan alleen begrepen worden in zijn verbondenheid met India.Ontwikkelingen op bijna alle terreinen van het maatschappelijk leven worden
geplaatst in het licht van de ontwikkelingen in India. Vergelijking met India
(zo'n 900 miljoen inwoners) levert voor het veel kleinere Pakistan, nu zo'n
130 miljoen inwoners, veel frustratie op. Of het nu gaat om de kwaliteit van
de textielproductie, van de filmindustrie, of van de nationale 'handicraft',
er is het besef dat men niet op kan tegen het land waarvan men vroeger deel
uitmaakte.Naast de historische verbondenheid met India is er qua godsdienst, cultuur
en bevolking een betrokkenheid op en een zich thuis voelen bij de bevolking
van West-Azië en het Midden-Oosten. Dit geldt vooral Afghanistan en Iran
en binnen Pakistan is dit het duidelijkst in Baluchistan en de North West
Frontier Province. Door de elite wordt Pakistan graag gepresenteerd als de
verbinding, het scharnier tussen de beschavingen van Oost en West. Men droomt
van transportverbindingen via Afghanistan naar de naar men verwacht zich snel
ontwikkelende en potentieel rijke Aziatische republieken van de voormalige
USSR en dan door naar Midden- en West-Europa. De havenstad Karachi hoopt,
naast de verbeterde Zuid–Noord verbinding met China (de Karakoram highway)
op een gouden toekomst als aanvoerhaven voor dit onmetelijke achterland in
West-Azië en Europa. Voorlopig worden deze dromen grondig verstoord door
de oorlogssituatie in Afghanistan.Hoewel een reis van een week veel te kort is om tot goed gefundeerde oordelen te komen, zijn er een aantal zaken die nadrukkelijk naar
voren komen. Allereerst is er de sterke bevolkingsgroei, de gemiddelde jaarlijkse
groei tussen 1985 en 1992 bedroeg 3.1 per cent.In bijna alle gesprekken die de delegatie voerde werd gewezen op de noodzaak
te komen tot een afnemende groei van de bevolking. Dat verbetering van de
positie van vrouwen in dit verband cruciaal is wordt veelal onderkend.Samenhangend met de bevolkingsgroei valt de enorme toename van het gemotoriseerde
verkeer op. Met name in steden als Karachi en Lahore zijn de lokale autoriteiten
niet meer opgewassen tegen de verkeersopstoppingen en sterke luchtvervuiling.Een opvallend punt, met name na het Zia-ul-Haq-bewind van 1978–88,
is de grote vrijheid van meningsuiting. Dit geldt vooral de schrijvende pers.
Het geldt niet voor de TV, want deze is volledig in handen van de overheid
en de inhoud wordt in hoofdzaak bepaald door de regerende coalitie onder leiding
van premier Benazir Bhutto. Dat er in de «National Assembly» geen
blad voor de mond wordt genomen bleek de delegatie tijdens het bijwonen van
het vragenuurtje van dit politieke orgaan. In grote vrijmoedigheid werd elkaar
daar de waarheid – of liever een politieke interpretatie van de waarheid –
gezegd. De met verbaal geweld en expressieve bewegingen geuite kritiek van
de oppositie werd door de regeringscoalitie met evenveel vuur in gelijke munt
terugbetaald. Overigens gaat het hier om meningsverschillen en debatten die
plaatsvinden binnen de toplaag van de in dit land heersende elite. Het is
in zekere zin een «ons soort mensen»-toneelstuk. Eén van
de ernstige punten van kritiek op het huidige bewind van premier Bhutto is,
dat zij heeft toegelaten dat de feodale klasse duidelijker dan ooit te voren
de lakens uitdeelt op de verschillende bestuursniveaus. MensenrechtenDe Human Rights Commission van Pakistan (HRCP) heeft enige tijd geleden
haar jaarrapport 1995 over de situatie van de mensenrechten in Pakistan gepubliceerd.
Anders dan de Senate Standing Committee on Human Rights betreft het hier een
niet-gouvernementele organisatie, onder voorzitterschap van de bekende mensenrechten
activiste mevrouw Asma Jahangir. Een deel van de delegatie heeft een korte
ontmoeting gehad met mevrouw Jahangir in haar kantoor in Lahore.Het is opmerkelijk dat een rapport dat één grote aanklacht
is tegen de mensenrechtensituatie in Pakistan, vrijelijk kan worden gepubliceerd.
Het rapport concludeert dat het met de mensenrechten in 1995 even erg is gesteld
als in voorgaande jaren. De regering doet kennelijk niets, of is niet in staat
om hieraan iets te doen.Enkele voorbeelden die in het rapport worden genoemd.Over het proces van wetgeving wordt geconstateerd dat dit voornamelijk
gebeurt door presidentiële «ordinances». In het jaar 1995
werden 127 decreten uitgegeven, ruwweg twee per week.In Karachi kwamen meer dan 2000 mensen door geweld om het leven.Een nieuw fenomeen is het veelvuldig plaatsvinden van «extrajudicial
killings», dat wil zeggen het doden van verdachten in en buiten de gevangenis.
Kinderarbeid, beginnend vanaf 5 jaar wordt geschat op meer dan 15 miljoen,
waarvan één miljoen in tapijtweverijen en een twee miljoen in
steenbakkerijen. «Bonded labour»/horigen komen nog steeds veelvuldig
voor in de landbouw, tapijtindustrie, steenbakkerijen, mijnbouw en constructie.
Van de 15 miljoen meisjes in de leeftijdscategorie 5–15 jaar gaan er
10 miljoen niet naar school, maar werken gemiddeld zo'n tien uur per dag in
huishouding en op het land. Van de arbeidskrachten behoort 80 percent tot
de informele sector waar arbeidswetten niet worden toegepast. De uitgaven
aan onderwijs behoren tot de laagste ter wereld. In de rurale
gebieden zijn slechts 28% van de mensen alfabeet, tegelijkertijd werden er
1000 scholen op het platteland gesloten omdat er naar verluidt geen onderwijskrachten
beschikbaar waren. Deze en nog vele andere feiten illustreren de droevige
mensenrechtensituatie in Pakistan. Het feit dat dit rapport is verschenen
en dat ook de Standing Committee van de Senaat publiekelijk aandacht vraagt
voor de mensenrechten in Pakistan, is bemoedigend en een belangrijk teken
van de groeiende aandacht voor deze problematiek. (Een exemplaar van dit rapport,
toegespitst op de MQM, berust bij de delegatie.) Tijdens het overleg van de
delegatie met de Senate Standing Committee on Human Rights, viel het op hoe
enkele aanwezige politieke kopstukken zoals mevrouw Jilani van de MQM, senator
Iqbal Haider van de regerende partij en de heer Khattak, van de oppositie,
de Awami National Party, elkaar – zonder zich belemmerd te voelen door
de aanwezigheid van de Nederlandse delegatie – flink te lijf gingen
met argumenten en nogal tegenstrijdige cijfers over de situatie in Karachi.
 Positie van VrouwenOok over dit onderwerp heeft het HRCP-rapport een aantal treurige feiten
te melden. Onder andere dat er in 1995 geen verbetering kan worden geconstateerd.
Discriminatie van en geweld tegen vrouwen vindt op grote schaal plaats. Ook
de politie maakt zich steeds vaker schuldig aan sexueel geweld tegen vrouwen.
HRCP maakt melding van handel in vrouwen/meisjes en het bestaan van veilingen,
waar meisjes voor 30 000 rupees (zo'n 1500 gulden) worden verkocht. Ook
hier geldt weer dat met de grote persvrijheid die nu heerst deze zaken voortdurend
aandacht krijgen in de pers en op die manier nationale en ook internationale
druk wordt gegenereerd om de regerende elite te bewegen maatregelen te nemen.
Mevrouw Jahangir wees op enige lichtpuntjes in het beleid van de huidige premier.Zo zou de premier er voor gezorgd hebben dat de twee christenen, van wie
doodstraf wegens blasfemie door de Lahore High Court werd herroepen, het land
hebben kunnen ontvluchten. Ook zou door haar toedoen «whipping»,
het toedienen van zweepslagen aan vrouwen als straf niet langer zijn toegestaan
en werden er een aantal arrestaties verricht in verband met geweldpleging.
«Ze begint zich te realiseren dat ze de steun van vrouwen nodig heeft»,
aldus Jahangir.Onder het hoofdje «mensenrechten» werd al verwezen naar de
slechte onderwijs- en arbeidssituatie van vrouwen en meisjes. Het wekt dan
ook geen verbazing dat vrouwen in het politieke domein slechts 2% van de zetels
in het parlement voor hun rekening nemen. In de Senaat en in de provinciale
assemblies is het percentage nog lager. Het opnieuw invoeren van «reserved
seats» voor vrouwen is een punt van discussie. Van de functies bij de
overheid wordt slechts 8% door vrouwen bekleed. Eén van deze functies,
Secretary, Ministry of Women Development, wordt bekleed door Ms Salma Waheed,
een goede vriendin van premier Bhutto. Een bezoek van een uur aan deze functionaris
leverde een eenzijdige waterval van beleidsvoornemens op. Pogingen tot een
discussie kwamen niet tot hun recht. Wel werd duidelijk dat er gekozen is
voor een soort facetbeleid, waarbij het Women Development ministerie andere
ministeries stimuleert een positief vrouwenbeleid te voeren. Hoewel het ministerie
over betrekkelijk weinig fondsen beschikt, bleek het nog niet eenvoudig om
dit geld uit te geven aan stimulerende maatregelen van hoge kwaliteit. De
kloof tussen planning en uitvoering bleek groot.In het Human Development Report 1995 wordt de participatie van vrouwen
in de economische, politieke en professionele activiteiten in 116 landen middels
de Gender Empowerment Measure (GEM) gemeten. Na de rondreis van een week kon
de delegatie niet aan de conclusie ontkomen dat de 114e plaats
van Pakistan op deze ranglijst geen verrassing is. OntwikkelingssamenwerkingPakistan is een van de programmalanden voor de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking
in Azië. Het kasplafond voor 1995 bedroeg 48 miljoen gulden. In de discussie
met de staf van de ambassade kwam naar voren dat er in de afgelopen jaren
in de besteding van de fondsen een verschuiving heeft plaatsgevonden van projecten
gericht op institutionele ontwikkeling en kleinschalige bedrijvigheid naar
milieu (sociale bosbouw en waterbeheer) en sociale sectoren (onderwijs). Tijdens
de briefing en een vervolggesprek kwamen een aantal vragen aan de orde over
de resultaten van de Nederlandse ontwikkelingshulp. Bijvoorbeeld de vraag
wat de ontwikkelingsinspanning hier in Pakistan voor Nederland oplevert. En
de vraag of het verstandig is om in een land waar het bestuur nogal tekortschiet
en waar corruptie hoogtij viert, macro-economische steun te geven. Is het
in een dergelijk land niet beter om via niet-gouvernementele organisaties
en de particuliere sector te werken? De delegatie toonde zich verbaasd dat
er juist in dit land een verschuiving van kleinschalige bedrijvigheid en dus
versterking van de werkgelegenheid (in een land waar 80% van de arbeidskrachten
in de informele sector werken) naar de sociale sector plaatsvindt.Een sector die in Pakistan bekend staat vanwege problemen in management
en beheer en waar bij de bouw van scholen en andere voorzieningen de fraudegevoeligheid
zeer hoog is. Is het in het licht van deze situatie en de veranderingen die
in het Nederlandse beleid plaatsvinden als gevolg van de herijking van het
beleid, waarbij armoedebestrijding en de behartiging van Nederlandse belangen
nadrukkelijker met elkaar verweven zullen raken niet veel logischer om door
versterking van de kleinschalige industrie en de microbedrijfjes de synergie
te realiseren die het nieuwe beleid voorstaat, zo vroeg de delegatie zich
af. Dit laatste punt werd volledig beaamd door de ontwikkelingsstaf van de
ambassade. Verder werd uit de discussie duidelijk dat armoedebestrijding in
een land als Pakistan niet eenvoudig is. Ook het werken langs andere dan de
overheidskanalen heeft zijn beperkingen. De NGO's zijn nogal gefragmenteerd
en vormen een overwegend stedelijk verschijnsel. Wel is er de laatste jaren
sprake van een nieuw elan met als gevolg een betere coördinatie van activiteiten
en een duidelijke gerichtheid op de bevolking in de rurale gebieden. Een bezoek
aan twee projecten in Peshawar, het Animal Husbandry Inservice Training Institute
en het pilot project Livestock Extension through Women Workers (LEWW), gaf
de delegatie de gelegenheid een indruk te krijgen van de Nederlandse bijdrage
aan de ontwikkeling van Pakistan. Hierover werd bovenstaand al gerapporteerd.Het is de delegatie evenwel duidelijk dat dergelijke langjarige institutionele
samenwerkingsprojecten, waarbij Nederlandse expertise benut kan worden voor
structurele verbetering van een bepaalde sector, bijvoorbeeld kleinschalige
veeteeltbedrijfjes, tot de betere mogelijkheden voor ontwikkelingssamenwerking
behoort in de Pakistaanse context. ToerismeDoor zijn geomorfologische tegenstellingen, culturele karakteristieken
en goede accommodaties is Pakistan op zich een aantrekkelijk toeristisch land.
Stabiliteit zou de aantrekkelijkheid vergroten. Door zijn rondreis kreeg de
delegatie een eerste indruk van de mogelijkheden, en in het bijzonder door
een uitstapje naar het hooggelegen Murree en Bhurban.De houding tot Nederlanders is vriendelijk, zeker bij vertegenwoordigers
van de elite die Nederland vaak goed kennen uit eigen bezoek, niet zelden
primair onderwijs door Nederlands toedoen genoten en «de strijd»
van de Nederlanders tegen het water een toonbeeld van moed achten. Conclusies/aanbevelingen1 Pakistan dient begrepen te worden vanuit zijn jonge geschiedenis en
geo-politieke ligging. Dat betekent in eerste aanleg gevolgen van de scheuring
met India maar ook zijn positionering in een interessante maar woelige sub-regio.
Die situering is omgeven door tegenstellingen en verstrengelingen, maar ook
kansen en mogelijkheden.Er is bepaald een taak voor de politieke en economische internationale
en transnationale gemeenschap weggelegd op het gebied van veiligheid, stabilisatie,
economische ontwikkelingen en criminaliteitsbestrijding. Een grotere aandacht
in Nederland, ook om gevoelens van isolement te vermijden, is geboden.2 De inspanningen van Nederland – zo mogelijk als onderdeel van
inspanningen van de internationale gemeenschap – ook op het gebied van
ontwikkelingssamenwerking, zouden er op gericht kunnen zijn de stabiliteit
binnen de kwetsbare democratische structuren van Pakistan te vergroten. In
dat verband zou gezamenlijk gestreefd kunnen worden naar vormen van ondersteuning
die Pakistan in staat zouden stellen tot een andere verdeling van het budget
te komen en schulden terug te dringen, tot een rechtvaardiger belastingheffing
te geraken, feodale verhoudingen te wijzigen, de handhaving van mensenrechten
te versterken voor alle minderheidsgroeperingen en vrouwen, de inspanningen
op het gebied van onderwijs te verhogen, in het bijzonder in plattelandsgebieden
en voor het vrouwelijk bevolkingsdeel, een betere scheiding der machten aan
te houden, en de legitimatie van de politiek en het politiek bedrijf te verhogen,
mede door ontoelaatbare vormen van corruptie uit te bannen.3 Economische vooruitzichten voor Nederlandse handel op en investeringen
in Pakistan zijn op zich gunstig en worden van Pakistaanse zijde zeer verwelkomd.
Duidelijk is dat een vergrote externe en interne stabiliteit positieve gevolgen
zou hebben.In wisselwerking daarmee zou de bemensing op de Nederlandse diplomatieke
post aandacht verdienen en zou de institutionele relatie (Kamer van Koophandel)
versterking behoeven.4 Ten aanzien van de inspanningen voor ontwikkelingssamenwerking valt
op te merken dat versterking van kleinschalige industrie en microbedrijfjes
zeer wel passen in het herijkt beleid en uitzicht op effectiviteit bieden.
Dat vraagt om langjarige institutionele samenwerkingsprojecten. BIJLAGE 2PROGRAMME OF THE VISIT OF DUTCH PARLIAMENTARY DELEGATION TO PAKISTAN
17–23 May, 1996Friday, 17th May, 1996 Hours: 05.20Arrive at Islamabad Airport (To be received by Deputy
Chairman Senate, Senator-in-waiting and officials of the Senate) 10.00Visit
Jumma Bazar Quiet lunch 15.00Briefing at Ambassador's residence17.30Visit Daman-e-Koh and Faisal Mosque 19.30Arrive
Parliament House Call on Mr Wasim Sajjad, Chairman Senate (followed by
dinner)   Saturday, 18th May, 1996  Hours: 09.00Leave for Murree (by road) 10.30Arrive Cecil
Hotel and Sightseeing Murree 12.30Leave for Bhurban 13.00Lunch
by Deputy Chairman Senate at Bhurban 15.30Leave for Islamabad17.00Islamabad   Sunday, 19th May, 1996  Hours:  09.00–10.00Call on Ms. Salma Waheed,
Secretary Ministry of Women Development, Islamabad 10.15Meeting
of the delegation with the Chairman and Members of Senate Standing Committee
on Human Rights (Senator Syed Iqbal Haider and Mr. Kamran Rizvi) at Parliament
House, Islamabad 12.30Call on Speaker National Assembly at Parliament
House 17.30Visit Lok Virsa Museum, Shakar Parian Dinner by
Ambassador of Holland   Monday, 20th May, 1996  Hours:  08.30Leave for Taxila (by road) 09.15Visit
museum in Taxila 11.45Briefing/Sight seeing Tarbela 14.30Leave
for Peshawar 16.30Meeting in Peshawar by Minister for Finance
N.W.F.P., Secretary Provincial Assembly, Senator-in-Waiting and Director Protocol19.30Call on Mr. Iftikhar Mohmand, Minister for Finance   Tuesday,
21st May, 1996  Hours:  08.30Visit to Dutch Project.
AHITI (Animal Husbandry Inservice Training Institute), Peshawar 12.30Call
on Governor N.W.F.P. 14.00Visit to fort Bala Hisar/Qissa
Khawani/Old City and Museum 18.40Arrive Lahore (by air) (To
be received by Speaker and Secretary Punjab Assembly, Senator-in-Waiting,
Deputy Chief of Protocol M/o Foreign Affairs and Director General Protocol,
Government of the Punjab)    Dinner by Dutch (honorair) Consulate  Wednesday, 22nd May, 1996  Hours: 09.00Visit Badshahi Mosque, Lahore Fort and Museum 12.30Call
on Speaker 20.00Arrive Karachi (To be received by Speaker
and Secretary Sindh Assembly, Senator-in-Waiting, Deputy Chief of Protocol
M/o. Foreign Affairs, Director General Protocol, Government of Sindh and officials
of M/o Foreign Affairs and Senate of Pakistan)   Thursday,
23rd May, 1996  Hours:  08.30Lay wreath at Mazar-e-Quaid10.00Briefing/Visit Site Area (Sindh Industrial Trading Estates)12.30Visit to Export Display Center (Meeting with Chairman EPB)19.00 Reception Consul-General 20.30Dinner Speaker
Sindh   Friday, 24th May, 1996  Hours: 08.10Leave for The Netherlands.Address by the Deputy Speaker of the Upper House of the
Netherlands States-General on the occasion of the parliamentary visit to the
Islamic Republic of Pakistan May 1996 Ladies and gentlemen,It sometimes seems as though in international relations the existence
of good and friendly relations between States almost leads us to take one
another for granted and to neglect the essence of one another's existence.
This danger of neglect from friendship could threaten the Netherlands's involvement
in the well-being of Pakistan and vice versa. Because, to my knowledge, the
number of official missions between our two countries has been limited.You, Mr Speaker of the Senate, had the wisdom to recognise the danger
that despite our good relations we might be taking one another too much for
granted. Your reaction in inviting a Dutch parliamentary delegation, composed
of members of both houses of the States-General, to visit your parliament
and country is greatly appreciated.In this way you have arranged a meeting which holds out the prospect of
a deepening of the relations between us which can benefit our two countries
and peoples.I have to admit that if you were to ask most of my fellow countrymen about
the similarities between our countries and histories they would probably be
stumped for an answer. Besides the sheer distance separating Pakistan and
the Netherlands, it is the dissimilarities which seem most obvious. Nonetheless,
anyone who examines the history of how our two countries came into being can
see parallels. Allow me to expound this argument.The Dutch State gained international recognition in 1648 after a long
war of independence waged against Spain, which was at that time the world's
dominant power and possessed an empire on which the sun never set. Religious
and cultural differences were an essential aspect of this secession. Later
it transpired that the Dutch Republic as then formed would permanently have
to relinquish its claim to the socalled Southern Netherlands, an area which
had initially seemed so obviously linked to the North.This secession taught the Dutch the importance of tolerance, freedom,
democracy and solidarity. These exalted principles, which can be upheld only
by constant vigilance, form the essential foundations of our peace and prosperity.If I am not mistaken, your country was formed in 1947 in a similar historical
process. Just as we had to experience a split between South and North so you
were obliged to witness a split between East (Bangladesh) and West. And the
same values that form the basis of Dutch society were evident in the inaugural
speech given by the first president of Pakistan, the renowned statesman Mr
Muhammad Ali Jinnah, on 11 August 1947. Please permit me to quote his words.
He said, «We are starting in the days where there is no discrimination,
no distinction between one community and another, no discrimination between
one cast or creed and another. We are starting with this fundamental principle
that we are all citizens and equal citizens ...» (end of quotation). Let us recognise that the thoughts expressed in these sentences are not
a statement of fact but an appeal – an appeal to us, politicians and
citizens alike, in both countries – to transform this fundamental principle
into reality.Mr Speaker, I feel that I should clarify one point to obviate any possible
misunderstandings. When I mentioned just now that the Dutch State was established
in 1648 and Pakistan in 1947, I did not of course mean that the foundations
of our two States were laid at these times. Naturally, this is not the case.
Anyone who travels through your country is well aware of being in a land with
an ancient heritage and culture. Large, orderly urban civilizations have existed
in your territory for thousands of years. Now we can only guess at how the
traffic moved between the large centres of civilization in the world at that
time. What is certain, however, is that the Dutch regard the area around the
Indus as the cradle of many successive civilizations and empires and also
as the source of a vast literature whose wisdoms can still teach us much every
day.On a lighter note, Mr Speaker, our respective cultural heritages are not
the only reason for modesty on the part of the Dutch. We realise only too
well that here in Pakistan we are in the presence of the acknowledged masters
of the game of hockey. Of course, our own exploits on the hockey field have
not gone unnoticed in recent years, but the fact that you having been willing
to receive us despite our achievements – such as they are – testifies
all the more to your magnanimity! By way of warning, I should perhaps mention
that the Dutch have now discovered cricket too. However, you are obviously
well aware that you can rest easy for the time being. Having successfully
organised the World Cricket Cup, you have seen at first hand that the Dutch
are as yet hardly in a position to pose a threat to the established cricketing
nations! I mention these sporting performances of my fellow countrymen with
all the more diffidence because to my knowledge Pakistan does not yet threaten
our hegemony in speed skating ...Mr Speaker, there are naturally many other parallels of real importance.
I am referring to the Cold War and the East-West divide, which of course affected
the whole world. The end of the tensions generated by this confrontation has
deprived us of the old political and geographical certainties and created
new opportunities. But before I say something about this, I should observe
that however much our world may now have proved to be interdependent –
with its many international and transnational relationships – it is
clearly no more peace-loving than formerly. It is a complex world with many
trouble spots and potential trouble spots, many sensitive areas and many countries
in positions of vulnerable dependence. And it is a world in which it pays
to know one's friends, especially if they offer us new prospects in other
regions. We can support each other in this period of transition.We, for our part, recognise your special politico-geographic situation.We share with you the hope and expectation that this gives Pakistan the
opportunity to serve as a gateway to this region, which could perhaps extend
even as far as the Central Asian republics with their vast mineral reserves.
Traditionally, after all, your country has been at the crossroads of communications
between the Indian subcontinent and Central Asia and between China and the
Mediterranean. The recent reopening of the Silk Route in the form of a rail
link bears witness to this. If this region and its very promising markets
are to be developed, it will indeed be necessary to invest heavily in infrastructure,
means of transport and advanced communication systems. Conversely, you are aware of the role which the Netherlands, with its
ports and airports, plays as the gateway to Europe. Our infrastructure is
an essential condition of our success as a trading nation. Our role as a gateway
may become of even greater significance since – at a time when the security
situation throughout Europe has changed profoundly – the European Union
wishes to expand eastwards while simultaneously deepening the process of European
integration and wherever possible putting the common interest above purely
national interests. In 1997 the Netherlands will also have the honour of presiding
over the efforts made by the European Union to achieve these advances.Mr Speaker, it goes almost without saying that the role of regional gateway
can be achieved by both our countries only if we are able to promote peace
in our regions, which also means that we must summon up the courage to abjure
those terrible weapons which cannot promote a peaceful society but only result
in mass destruction.By renouncing weapons of this kind, we can clear the way for new ideas
and relieve our peoples of a financial and economic burden which is still
often a major obstacle to good social and economic development. In any event,
I foresee a situation in which development cooperation efforts in my country
will be viewed in the light of the financial scope and economic performance
of the countries that one would like to assist. It is also logical to recognise
that the basis for good development lies in the democratic participation of
a country's citizens and the absence of any obstacles to such participation.
This too is a reason why we are very grateful for this opportunity to consult
with you about the functioning of our parliamentary systems.Mr Speaker, my country has witnessed with great respect the way in which
Pakistan has taken a new economic course in recent years. And also how it
is now continuing on this course in the current eighth Five Year Plan. You
have had the courage to exchange the apparent certainties of a bureaucratic
management model for the liberalisation of trade and for deregulation, privatisation
and the promotion of private investment.With a view to the last aspect, which can rightly be regarded as being
of major importance for Pakistan, we share your concern about expressions
of unrest which can discourage investors at a time when the guiding principle
in the worldwide investment climate is caution.Violent civil unrest can greatly damage the advantages which your country
enjoys in the form of low wage costs, an industrious working population and
the presence of natural resources.In this respect, the members of my delegation greatly appreciate it that
you have provided the opportunity in the programme to talk with representatives
of various aspects of the social and economic life of Pakistan. The encouragement
of export-oriented production is of crucial importance because it can help
to alleviate the debt burden and reduce dependence on the transfer of incomes
and savings from workers who have emigrated abroad, since political destabilisation
can often occur so unexpectedly. In view of these interests, it is satisfying
to note that our countries are good trading partners. Exports to the Netherlands
have grown and major Dutch companies are established and doing business in
your country. Nonetheless, there is often still room for improvement. My delegation
will be glad to learn of any opportunities and wishes of which you are aware
and how the Netherlands can contribute to the development of your country.This is also why the Netherlands is pleased to provide concentrated assistance
with projects in which we can work together with you and with other
participants. In those areas where we have special knowledge and skills, for
example in the areas of education, water control, environmental technology,
agriculture and food, transport, support for the informal sector of the economy,
and the socio-economic development of women, we will be glad to learn what
more can be done and how it can be done better.Permit me in this connection to recount a personal memory of an economic
transaction between Pakistan and the Netherlands – a memory which has
meant that Pakistan has always been associated in my mind with things positive.
In 1959 I was working as a young engineer for Fokker, the aircraft manufacturer.
The factory was then in dire straits; only a small number of F-27 Friendships
had been sold, the last order was three years' old and the first aircraft
under this order had already been delivered.It seemed only a matter of time before the company would have to close.
And then in September 1959 the company won an order which was to herald the
great commercial success of the Fokker Friendship, namely an order for five
Fokker Friendships from Pakistan International Airways.Although Fokker recently had to close, almost forty years later, this
in no way detracts from the pleasure of this memory.Mr Speaker, I now return to what I said at the outset: our relations are
so friendly that we may well lose sight of what is valuable in them and should
never be taken for granted. If we do not use our powers of observation to
the full, we may well draw the wrong conclusions.This is neatly illustrated by the story of the six blind men and the elephant.
Each of them believed that he had established the truth from his own limited
observations, but they had all failed to recognise the totality of the elephant.
Of course, I would not wish to take this metaphor too far. After all, there
are eight of us here at your invitation, and the programme you have prepared
for us is such that it would be entirely our fault if we were to fail to recognise
the totality from the parts.The willingness to experience and deepen good relations, to take account
of each other's wishes and opportunities, to draw up and participate in a
programme of the kind you have arranged for us also suggests ambition. The
ambition not to remain at a distance, but to experience our friendship. Permit
me now to unite this ambition with the spirit of the concluding sentence of
your national anthem: «Blessed be the goal of our ambition».Thank you. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25281-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl