Arbeidsmarktbeleid; Brief van de Minister voor Jeugd en Gezin en de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29544, nr. 190

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

17-06-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

29544 nr. 190

04-06-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29544Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 64 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 544Arbeidsmarktbeleidnr. 190BRIEF VAN DE MINISTER VOOR JEUGD EN GEZIN EN DE STAATSSECRETARIS VAN
ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 4 juni 2009Hierbij bieden wij u namens het kabinet onze reactie op het adviesrapport «Vertrouwen
in de school» van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid
aan. Dit rapport is ons aangeboden op 26 januari 2009. Hiermee voldoen
wij aan het verzoek van de Commissie gedaan met de brief van 3 februari
2009 (2009Z01559/2009D03966). De motie Ortega-Martijn c.s. die de regering
verzoekt te onderzoeken of voorbereidingsscholen meerwaarde hebben voor jongeren
die onder het werkleeraanbod vallen (Tweede Kamer, 2008–2009, 31 775,
nr. 33) doen wij hiermee af.De minister voor Jeugd en Gezin,A. RouvoetDe staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,J. M. van Bijsterveldt-VliegenthartKabinetsreactie op het WRR rapport Vertrouwen in de School1. InleidingHet kabinet heeft met veel waardering kennis genomen van het adviesrapport «Vertrouwen
in de school, over de uitval van «overbelaste» jongeren»
van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR). De WRR heeft
ervoor gekozen om de ervaringen uit het veld te koppelen aan wetenschappelijke
inzichten. Met deze onconventionele aanpak is de WRR er in geslaagd de problemen
van overbelaste jongeren en de knelpunten die er zijn in de hulpverlening
aan hen op zeer indringende wijze over te brengen. In de ogen van het kabinet
verdient deze aanpak brede navolging.Het kabinet deelt op hoofdlijnen de analyse en aanbevelingen om maatschappelijke
uitval van overbelaste jongeren te voorkomen. In deze brief zet het kabinet
zijn reactie op het rapport uiteen. In hoofdstuk 1 beschrijft het kabinet
zijn visie op de problematiek rondom overbelaste jongeren. In hoofdstuk 2
volgt de reactie op de voor het kabinet belangrijkste aanbevelingen. Tot slot
staat in hoofdstuk 3 de inzet van het kabinet.Visie van het kabinetElke jongere heeft het recht en de plicht om zich maximaal te kunnen voorbereiden
op zijn of haar toekomst. Afronding van een opleiding en het vinden van een
baan zijn daarbij van groot belang. Jongeren hebben, zeker vanaf hun achttiende,
primair een eigen verantwoordelijkheid om deel te nemen aan de maatschappij.
Zo’n 16 duizend jongeren lukt dat echter niet op eigen kracht. De WRR
noemt hen «de overbelasten». Zij lijden onder een opeenstapeling
van problemen: van minder goed ontwikkelde vaardigheden en gedragsproblemen
tot gebroken gezinnen, chronische armoede en werkloosheid, schulden en criminaliteit
in de directe omgeving. Daardoor lopen zij een groot risico voortijdig uit
te vallen uit het reguliere onderwijs waarna ze geen blijvende passende arbeid
vinden.Verreweg de meeste overbelaste jongeren wonen in het grootstedelijke gebied
van Nederland (G4 en G27). Hier cumuleren ernstige (sociale) problemen, zijn
de mogelijkheden voor alternatieve dagbestedingen volop aanwezig en zijn er
meer mogelijkheden om aan disciplinerende sociale controle te ontsnappen.
Binnen dit grootstedelijke gebied concentreert de overbelastenproblematiek
zich vooral op het (v)mbo in de aandachtswijken (armoedeprobleemcumulatiegebieden).
Daar wonen de meeste ouders met een lage sociaaleconomische status, dé
voorspeller van uitval van hun kinderen.De WRR vraagt terecht aandacht voor deze jongeren. Zij hebben –
vanwege hun problemen op meerdere leefgebieden – veel extra ondersteuning
nodig willen zij kans van slagen hebben in de maatschappij. Dit geldt des
te sterker in een periode van economische crisis waar we nu mee te maken hebben.
Voor deze groep dreigt de aansluiting van school naar werk nog moeilijker
te worden.Perspectief biedenHet kabinet is er alles aan gelegen om deze jongeren perspectief te bieden
en met extra ondersteuning via onderwijs naar duurzame arbeid te leiden. Daarvoor
moet zowel de begeleiding die de school zelf verzorgt en die vooral het onderwijs
betreft (mentoren, docenten) als ook de zorg – en hulpverlening (schuldhulpverlening,
jeugdzorg, reclassering en criminaliteitspreventie, maatschappelijk werk,
naschoolse voorzieningen) van partijen buiten de school goed geregeld
zijn. De school is vind- en werkplaats voor deze jongeren maar daarmee niet
als enige verantwoordelijk voor het oplossen van hun (maatschappelijke) problemen.
Het kabinet onderschrijft dan ook de constatering van de WRR dat hier sprake
is van een verantwoordelijkheid die veel breder is dan alleen onderwijs en
die de gehele maatschappij betreft.Het WRR-rapport spreekt over overbelaste jongeren.
Deze term suggereert dat deze jongeren in de eerste plaats hulp en ondersteuning
behoeven. Dat is ook beslist het geval. Toch mag hiermee niet de indruk worden
gewekt dat al deze jongeren alleen maar zorg nodig hebben. De brede maatschappelijke
verantwoordelijkheid houdt óók in dat er oog moet zijn voor
de morele opvoeding, voor het aanspreken van de jongeren op hun gedrag, en
voor aspecten van orde- en rechtshandhaving. Immers alleen op die manier kan
aan jongeren worden aangeleerd om ook hun eigen maatschappelijke verantwoordelijkheid
te dragen. Evenals in de opvoeding thuis gaan zorg en disciplinering hand
in hand.Aanbod voor overbelaste jongerenHet ondersteuningaanbod aan (overbelaste) jongeren moet laagdrempelig
zijn en zoveel mogelijk in en om de school gesitueerd zijn. Daarom ligt het
voor de hand dat instellingen hun aanbod deels organiseren vanuit en in nauwe
samenwerking met de school. De schaalgrootte van de (v)mbo’s laat toe
dit op een efficiënte manier te doen.Verbinding school – arbeidsmarktHet kabinet ziet voor (plus)scholen een belangrijke taak weggelegd in
het aansluiten op de lokale arbeidsmarkt. «Leren op de werkvloer»
past vaak beter bij de leerstijl van deze groep jongeren dan «schools»
onderwijs. De stap van school naar werk wordt kleiner, net als het risico
op langdurige werkloosheid.Voldoende naschoolse voorzieningenDaarnaast vindt het kabinet het belangrijk dat er voor met name overbelaste
jongeren ook na school voorzieningen zijn voor een zinvolle vrijetijdsbesteding
en dat er voldoende opvang en toezicht is. Dat voorkomt dat zij doelloos op
straat rondhangen met alle gevolgen van dien.1
Als de veiligheid van de jongere zelf en die van de samenleving in het geding
is kan avond- en nachtopvang uitkomst bieden.Intensieve samenwerking: gemeente heeft het voortouwEen goed regionaal netwerk van onderwijs, arbeidsmarkt, zorg en hulpverlening
helpt jongeren hun weg te vinden in de maatschappij. Het kabinet is van mening
dat de gemeente het voortouw heeft om de ondersteuning aan deze jongeren in
de leeftijd van + 16 – 23 jaar te organiseren.
Het is van belang dat de gemeente er voor zorgt dat er voldoende passend aanbod
voor deze doelgroep beschikbaar is.De gemeente heeft op bijna alle relevante terreinen belangrijke bevoegdheden
zoals (toeleiding naar) arbeid, zorg, maatschappelijk werk, vrijetijdsbesteding
en veiligheid. De gemeente is er daarom verantwoordelijk voor dat alle betrokken
maatschappelijke organisaties samenwerken om jongeren alle kansen te bieden
om zich optimaal te kunnen ontwikkelen. Als verkokering of versnippering een
optimale hulp en ondersteuning aan jongeren in de weg staan, zal dit doorbroken
moeten worden. De samenwerking moet efficiënt verlopen, en
zo mogelijk worden ingebed in reeds bestaande kaders. Het Rijk heeft hierbij
een faciliterende rol.2. Reactie van het kabinet op de aanbevelingenDe «overbelasten» staan op het netvlies van het kabinet. Bij
de start van het actieprogramma «Aanval op de Uitval» in april
2006 werden ze «verhinderden» genoemd.1
Het kabinet heeft in 2007 de «Aanval op de Uitval» tot één
van zijn tien prioriteiten benoemd. De strijd tegen schooluitval is immers
van groot belang voor jongeren én voor de samenleving. In convenanten
met scholen en gemeenten in de 39 RMC-regio’s2
zijn prestatieafspraken gemaakt om het aantal nieuwe vsv’ers te halveren
naar maximaal 35 000 in 2012. Hierbij is er extra focus op de aandachtswijken
(krachtwijken), omdat daar het percentage nieuwe voortijdig schoolverlaters
ongeveer het dubbele bedraagt (8%) van andere wijken in Nederland (4,2%).
De eerste resultaten van deze aanpak zijn bemoedigend aangezien de daling
in de schooluitval zich in het schooljaar 2007–2008 versterkt heeft
doorgezet (Tweede Kamer, 2008–2009, 26 695, nr. 61). Ook een beperkt
deel van de doelgroep overbelasten wordt met deze aanpak bereikt.3 Gezien hun meervoudige problematiek zijn echter extra
inspanningen nodig om ook hen binnenboord te houden.In dit hoofdstuk reageert het kabinet op de voor het kabinet belangrijkste
aanbevelingen uit het rapport «Vertrouwen in de School». Het kabinet
heeft grote waardering voor de maatregelen die de WRR aanbeveelt om maatschappelijke
uitval van overbelaste jongeren te voorkomen. Het kabinet heeft – mede
op aanbeveling van de WRR – hiertoe verschillende maatregelen in gang
gezet.De belangrijkste aanbevelingenOverheid:Faciliteer uitgroei naar plusscholen• Spits lerarenopleidingen toe.• Vergroot structurele mogelijkheid voor verlengd vmbo.• Pas bekostiging aan– Verruimde LWOO-indicatie;– Inzet Wet Werk en Bijstandsmiddelen voor aspirant werknemers;– Meerjarige zekerheid.• Verbreed toetsing door Inspectie.• Ga concentratie tegen– Actieve coördinatie op regionaal niveau;– In extreme nood: oprichten van plusscholen.Stimuleer plusscholen in G4 door extra impuls• Voer bundeling en ontschotting verder door.• Ga concentratie en leegloop tegen door:– Versterking positie (kern)gemeenten;– Dikke plus op plusscholen;• Additionele financieringSchoolbestuurders, schoolleiders en leraren:Bevorder de omslag naar een school die wordt gekenmerkt door:• Een primair proces waarbinnen frontlijn werkers «hun»
leerlingen structuur en verbondenheid bieden;• Inbedding van dit primaire proces in een organisatie van mentoren,
kernteams en maatschap, goede zorgstructuur en verlengde vmbo’s;• Inbedding van de school in haar omgeving van buurtgenoten, vrijetijdstrekkers
en werkgevers, onder meer door differentiatie van het schoolaanbod.De 7 belangrijkste aanbevelingenHieronder gaat het kabinet in op de zeven belangrijkste aanbevelingen.
Dat gebeurt niet helemaal volgens bovenstaande samenvatting. Reden daarvoor
is dat het kabinet de uitgroei naar plusvoorzieningen als hoofdaanbeveling
ziet. Daarom komt de plusvoorziening als eerste aan bod, als punt A. De overige
aanbevelingen zijn randvoorwaarden voor de plusvoorziening. Zij worden daarna
behandeld, als punten B t/m G.A. De plusvoorzieningB. Samenhangend ondersteuningsaanbod in en om de schoolC. Verlengd vmboD. DocentenE. Verbreding toezichtkaderF. Concentratie en mengingG. Financiële armslag, ontschotten en bundelenA. De plusvoorzieningDe centrale aanbeveling van de WRR luidt: bied overbelaste jongeren meer
structuur en verbondenheid op school. De regering kiest ervoor om hiervoor
de term plusvoorziening te gebruiken. Dat voorkomt de verkeerde indruk dat
de plusvoorziening vooral een onderwijsvoorziening zou zijn.Uitval van overbelaste jongeren doet zich voornamelijk – maar niet
uitsluitend – in de grote steden voor in het (v)mbo. Landelijk is 25%
van de nieuwe voortijdig schoolverlaters (vsv’ers) overbelast, dat zijn
circa 16 000 jongeren.1 In de grote steden
is de situatie nijpender: in de G4 is ca. 75% van de nieuwe vsv’ers
overbelast. Overbelaste jongeren zijn schooluitvallers die overwegend afkomstig
zijn uit armoedeprobleemcumulatiegebieden.2 Deze
groep is overigens nog geen 1% van alle leerlingen in het voortgezet
en middelbaar beroepsonderwijs. Het gaat dus om een kleine groep, maar met
de grootste problemen.Scholen (inclusief het agrarisch onderwijs) kunnen zich omvormen tot «plusvoorziening».
Dit is geen nieuw schooltype maar een uitbreiding van het aanbod op bestaande
(v)mbo-scholen. Het gaat om een totaalpakket van onderwijs en ondersteuning
dat nodig is om de jongeren met behulp van structuur en verbondenheid naar
een plek in de samenleving te geleiden. Een plusvoorziening vertaalt zich
bijvoorbeeld in kleinere groepen, een vaste mentor, nabijheid van zorg- en
hulpverlenende instanties die nauw samenwerken en zeer praktijkgericht onderwijs
met een sterke verbinding met de lokale arbeidsmarkt.Een belangrijke constatering van de Raad is dat een «plusvoorziening»
alleen kan slagen als er draagvlak voor is bij het schoolbestuur en bij de
lokale en regionale partners van de school. De rijksoverheid heeft een faciliterende
en stimulerende rol; gemeenten hebben een regisseursrol. Het kabinet onderschrijft
deze uitgangspunten. Dat betekent dat de rijksoverheid de juiste randvoorwaarden
moet scheppen waaronder scholen kunnen uitgroeien tot plusvoorzieningen.• Op diverse plaatsen in het land zijn al initiatieven die als «plusvoorziening»
kunnen worden aangemerkt: de Amsterdamse School en het Wibautcollege van Amarantis
Onderwijsgroep en ROC op Maat van het ROC Amsterdam, de Wijkschool in Rotterdam,
het Flexcollege in Nijmegen, School 23 in Eindhoven, Crossroads in Tilburg,
etc. Ook de Loopbaanlint-opleidingen zijn voorbeelden van een plusvoorziening.
De «plus» in het Loopbaanlint-concept is een aanvullend opleidingspakket
dat met medewerking van en begeleiding door Defensie wordt verzorgd, in combinatie
met een reguliere mbo-opleiding. Ook binnen de campus-pilots1 wordt gezocht naar effectieve combinatie van school,
zorg en arbeid voor jongeren die niet door bestaande instrumenten worden bereikt.
Deze pilots variëren qua intensiteit van een naschools programma naar
een programma van 8 tot 20 uur, tot aan een 24-uursvoorziening met en zonder
regulier onderwijs.2• Tevens zijn het ministerie voor Jeugd en Gezin, het ministerie
van Defensie en de gemeente Eindhoven het project «Internaat Eindhoven»
aan het opstarten. Dit is een opleiding met 24-uursopvang voor leerlingen,
die uit het schoolproces dreigen te vallen of zijn gevallen. De leerlingen
krijgen de mogelijkheid in een internaatsvorm hun school af te maken, hun
leven weer op orde te brengen en begeleiding te krijgen richting betaalde
arbeid.• In de samenwerkingspilot die MKB-Nederland en de MOgroep Jeugdzorg
in het najaar van 2009 opstarten worden sociaal zwakke jongeren vanuit de
jeugdzorg actief begeleid naar school of werk.• Bij al deze initiatieven staan individueel maatwerk, intensieve
begeleiding, structuur en perspectief bieden centraal.Tijdens het debat over het wetsvoorstel WIJ op 14 april jl. is een
motie ingediend waarbij de regering gevraagd wordt te onderzoeken of de in
het buitenland meer gebruikelijke «voorbereidingsscholen» een
manier kunnen zijn voor voortijdige schoolverlaters om weer terug naar een
normaal bestaan en terug naar school te gaan. Het kabinet is van mening dat
deze voorbereidingsscholen één van de vormen kan zijn van de
hier gepresenteerde plusvoorzieningen. Een plusvoorziening is immers een specifiek
antwoord op een lokaal of regionaal probleem en zal verschillende vormen kennen,
waarvan de genoemde voorbereidingsschool er één kan zijn.B. Samenhangende ondersteuning in en om de schoolDe WRR stelt dat een brede en vroegtijdige aanpak met een team van o.a.
maatschappelijk werk, welzijn, jeugdzorg, politie en de school als een van
de partners nodig is om overbelaste jongeren te ondersteunen. Goede samenwerking
tussen onderwijs en externe zorg- en hulpverleningsinstanties is een randvoorwaarde
waaronder scholen kunnen uitgroeien tot plusvoorziening.De meerderjarigheidsgrens kan een goede aanpak voor overbelaste jongeren
bemoeilijken. Meerderjarig is niet hetzelfde als volwassen en een deel van
de meerderjarige jongeren binnen deze doelgroep zijn niet in staat om zelf
hun leven in te richten. Hun meerderjarigheid biedt echter de mogelijkheid
zich te onttrekken aan beschikbare hulpverlening. Het kabinet wil daarom de
bestaande knelpunten in het voorzieningenaanbod rond de leeftijdsgrens van
18 jaar in kaart brengen en in overleg met betrokken partijen (provinciale
jeugdzorg, gemeenten, zorgaanbieders) nagaan hoe hiervoor een oplossing gevonden
kan worden.Ook de verbinding met naschoolse (opvang)voorzieningen is van belang voor
overbelaste jongeren die dreigen af te glijden naar de criminaliteit. Overbelaste
jongeren zijn niet per definitie criminele jongeren, maar lopen wel een meer
dan gemiddeld risico om af te glijden in de richting van overlastgevend gedrag
en criminaliteit. Voor sommige jongeren kan een campus wellicht uitkomst bieden.
Als deze jongeren in aanraking komen met Justitie, zijn er verschillende wettelijke
kaders om hen met drang of zelfs geheel onvrijwillig in een campus te plaatsen
(TK 2008–2009, 31 001, nr. 54). Daarnaast beschikt het (jeugd)strafrecht
uiteraard nog over tal van andere (niet-vrijblijvende) instrumenten die in
een gezamenlijke aanpak kunnen worden ingezet om delinquente jongeren toezicht
en structuur te bieden.Het vmbo heeft al een sterk ontwikkelde interne zorgstructuur met onder
meer leerwegondersteunend onderwijs (lwoo), samenwerkingsverbanden vo, praktijkonderwijs,
speciaal onderwijs etc. Het mbo ontwikkelt een vergelijkbare zorgstructuur
als reactie op de aandacht voor het voorkomen van voortijdig schoolverlaten
en de bijbehorende invoering van de kwalificatieplicht. Uit onderzoek van
de onderwijsinspectie1 blijkt echter dat mbo-instellingen
hun interne zorg en begeleiding grondiger vorm willen geven, maar daar nog
niet altijd toe in staat zijn. Het kabinet is dan ook van mening dat dit beter
moet. Mbo-instellingen worden hierbij gesteund met de middelen die in 2006
ter beschikking zijn gesteld op basis van het Interdepartementaal beleidsonderzoek
(IBO) mbo (vanaf 2009 € 103 miljoen op jaarbasis).2 Deze IBO-gelden zijn met name bedoeld voor de inrichting van een begeleidings-
en zorgstructuur in het mbo. Met ingang van dit jaar is daarnaast € 15
mln structureel gereserveerd voor schoolmaatschappelijk werk in het mbo. Bovendien
komt het kabinet met een wettelijke verankering van zorg in en om de school,
ook op de roc’s.Zorg- en AdviesteamsOm overbelaste jongeren de juiste hulp te kunnen verlenen is naast schoolgebonden
zorg ook intensieve samenwerking met externe zorg- en hulpverleningsinstanties
nodig. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om schuldhulpverlening, verslavingszorg,
psychische zorg, woonbegeleiding, en reclassering. In een ZorgAdviesTeam (ZAT)
worden afspraken gemaakt over hulpverlening aan jongeren met meervoudige problematiek,
die de verantwoordelijkheid van de school te boven gaat. Het kabinet wil dat
voor alle leerlingen op scholen in het primair onderwijs (po), voortgezet
onderwijs (vo) en middelbaar beroepsonderwijs (mbo) in 2011 multidisciplinaire
samenwerking in goedwerkende ZAT’s is gerealiseerd. Alle vo-scholen
moeten uiterlijk in 2011 een ZAT hebben. Voor het mbo met zijn grote instellingen
denken we aan een dekkingsgraad van één ZAT per 500 leerlingen
op niveau 1 en 2 en één ZAT per 3000 leerlingen op niveau 3
en 4.3Het aantal vo-instellingen met een ZAT bedraagt op dit moment 95%.
Van de mbo’s heeft 82% tenminste 1 ZAT. In het mbo is gemiddeld
1 ZAT beschikbaar voor 4200 deelnemers, terwijl in het vo gemiddeld 1 ZAT
beschikbaar is voor 1400 jongeren.4 Om het aantal
ZAT’s op niveau te krijgen is onlangs het landelijk steunpunt ZAT’s
geopend. Alle scholen en gemeenten die willen werken aan de oprichting en
kwaliteit van ZAT’s kunnen hier terecht met hun vragen.De samenwerking in veel ZAT’s is nu nogal vrijblijvend. Het kabinet
wil dat veranderen. Er wordt daarom een wetsvoorstel voorbereid dat voorziet
in snelle en passende hulp voor elke leerling in het po, vo en mbo. Kern van
het wetsvoorstel is dat partijen als Bureau Jeugdzorg, maatschappelijk werk,
politie, justitie, RMC/leerplicht, jeugdgezondheidszorg verplicht samenwerken
in de zorgstructuren in en om het onderwijs. De gemeente krijgt de verantwoordelijkheid
voor de totstandkoming van sluitende afspraken over zorg in en om alle po-,
vo- en mbo-scholen. Daarbij moeten gemeenten – met het oog op de schaalgrootte
van met name de mbo-instellingen – waar nodig regionaal samenwerken.De scholen krijgen de verplichting om onder regie van de gemeente samen
te werken met externe partijen om problemen vroegtijdig te signaleren en jongeren
snel en goed te helpen. Gemeenten, scholen en instellingen maken afspraken
over het gebruik van een escalatiemodel om in te grijpen als partijen gemaakte
afspraken niet nakomen. Indien gemeente en instellingen, ondanks de gemaakte
afspraken, knelpunten in de coördinatie van de zorg niet
kunnen oplossen, en de jeugdige dringend zorg behoeft, krijgt de burgemeester
in dit voorstel de bevoegdheid om een instantie op het terrein van de jeugdgezondheidszorg
of het maatschappelijk werk of bureau jeugdzorg aan te wijzen en te belasten
met deze coördinatie. De aangewezen instelling is ervoor verantwoordelijk
dat de benodigde zorg daadwerkelijk wordt verleend. In een brief aan de Kamer
die in juni uitkomt gaat het kabinet uitgebreid in op de stand van zaken van
de ontwikkeling van ZAT’s in alle onderwijssectoren en op de uitwerking
van de hierboven genoemde hoofdlijnen van het wetsvoorstel «Zorg in
en om de school», inclusief de sturingsmogelijkheden van gemeenten.Samenwerking Centra voor Jeugd en Gezin met ZAT’s
en VeiligheidshuizenIn deze kabinetsperiode worden overal in Nederland Centra voor Jeugd en
Gezin (CJG) opgericht. Deze centra moeten kinderen en jongeren van 0 tot 23
jaar laagdrempelige opvoed- en opgroeiondersteuning bieden. Voor jongeren
in het vo en het mbo, in de leeftijd van 12 tot 23 jaar, ligt het voor de
hand dat de CJG’s hun werk (maatschappelijk werk, jeugdgezondheidszorg) –
naast in het gezin – voornamelijk op school uitoefenen. De school is
immers voor deze leeftijdsgroep, meer nog dan de eigen wijk, de plek waar
jongeren het beste te bereiken zijn. Wanneer sprake is van meerdere problemen
tegelijkertijd (multiproblematiek) en een leerling besproken wordt in het
ZAT, nemen professionals uit het CJG deel aan de besprekingen van het ZAT.
Zo kunnen zij direct opvoed- en gezinsondersteuning bieden. Door nauwe samenwerking
met de Veiligheidshuizen kunnen jongeren die overlast veroorzaken of op het
delinquente pad dreigen te raken of zijn geraakt een aanbod op maat krijgen.
In de brief «Veiligheid begint bij Voorkomen»1 geeft het kabinet aan te stimuleren dat op lokaal niveau afspraken
worden gemaakt over de aansluiting tussen de CJG’s, de ZAT’s en
de Veiligheidshuizen. In Veiligheidshuizen is sprake van een netwerkstructuur.
Verschillende netwerken uit de bestuurlijke, strafrechtelijke en zorgketen
werken samen in de aanpak van overlast en criminaliteit. Hier worden verbindingen
gemaakt tussen preventie, repressie, nazorg en zorg, waarmee een persoonsgerichte
aanpak wordt vormgegeven.2 Op deze manier wordt
ervoor gezorgd dat de scholen – waar veel signalen over kinderen en
jongeren in beeld komen – goed zijn gepositioneerd. De school is zo
vind- èn werkplaats voor jongeren die problemen ondervinden, maar ook
voor jongeren die problemen veroorzaken.Regierol gemeentenDe WRR benoemt in zijn rapport zowel het onderwijs als de gemeenten als
verantwoordelijken voor de ondersteuning van overbelaste jongeren. Het kabinet
is van mening dat een heldere verdeling van taken en verantwoordelijkheden
en duidelijke kaders over gezamenlijke verantwoordelijkheid nodig zijn om
de zorg voor overbelaste jongeren goed te organiseren. De visie van het kabinet
op die verantwoordelijkheidsverdeling is als volgt:Elke school, en niet alleen de hier bedoelde plusvoorzieningen, heeft
de verantwoordelijkheid voor een goede begeleiding van leerlingen (via een
mentor), voor de loopbaan- en beroepskeuzebegeleiding en voor het functioneren
van één (in het vo) of meerdere (bij grotere roc’s) Zorg
Advies Teams (ZAT’s) aan de school. De schoolinterne zorg is de verantwoordelijkheid
van de school. De gemeente is aan zet om ervoor te zorgen dat de specialistische
zorg van externe partijen buiten de school wordt geleverd.De gemeente heeft de regierol in het jeugdbeleid en is verantwoordelijk
voor het maken van sluitende afspraken in de jeugdketen voor alle jongeren
van 0 tot 23 jaar (wetsvoorstel Centra voor Jeugd en Gezin (CJG) en regierol
gemeente in het jeugdbeleid). De regierol van gemeenten geldt ook voor overbelaste
jongeren. De invulling van deze regierol betekent dat de gemeente ervoor moet
zorgen dat instellingen uit de domeinen onderwijs, zorg- en hulpverlening,
arbeidstoeleiding, veiligheid en naschoolse vrijetijdsbesteding zodanig met
elkaar samenwerken dat er voor overbelaste jongeren een sluitende aanpak bestaat.
De verantwoordelijkheid van de gemeenten heeft enerzijds betrekking op die
activiteiten en die zorginstellingen waarvoor de gemeente zelf verantwoordelijk
is (re-integratie, GG&GD, maatschappelijk werk, politie, vrijetijdsbesteding).
Anderzijds gaat het om de regiefunctie in verband met de inzet van instellingen
die buiten de directe verantwoordelijkheid van de gemeente vallen, zoals de
GGZ, reclassering/justitie, en Bureau Jeugdzorg.Het betreft hier de bestuurlijke regie op de totstandkoming van generieke
samenwerkingsafspraken waarbij het vooral gaat om het leiding geven aan de
totstandkoming van samenwerking tussen partijen, het waar nodig daarbij faciliteren
en het aanspreken van partijen op hun verantwoordelijkheden om voor deze jongeren
ondersteuning op maat te kunnen leveren. Regie betekent niet dat de gemeente
verantwoordelijkheden van anderen overneemt. Onderdeel van de bestuurlijke
regieverantwoordelijkheid van de gemeente is dat er gezamenlijk afspraken
gemaakt worden over bij welke partij de coördinatie van zorg (uitvoerende
regie op individuele situaties) belegd wordt. In veel gevallen kiezen gemeenten
en andere partijen ervoor om die uitvoerende regie neer te leggen bij medewerkers
van het Centrum voor Jeugd en Gezin. Zij voeren in dat geval de uitvoerende
regie op de samenwerking tussen instellingen en professionals in individuele
situaties.Overbelaste jongeren komen vaak uit de grote steden of trekken voor hun
opleiding naar de grote stad toe. Het kabinet is daarom van mening dat niet
elke gemeente een even zware verantwoordelijkheid heeft voor overbelasten,
maar dat het vooral aan de G31 is om hun regietaak uit te oefenen en hun verantwoordelijkheid
te nemen. Dat betekent niet dat andere (regio)gemeenten hierin geen verantwoordelijkheid
hebben. Elke gemeente heeft een eigen verantwoordelijkheid voor haar inwoners.
Met name kleinere gemeenten moeten om hun regierol te kunnen vervullen in
de regio samenwerken. De grote mbo-instellingen, maar ook sommige vo-scholen
staan te ver af van en zijn te groot als overlegpartner voor de kleinere gemeenten.Het kabinet acht het noodzakelijk dat gemeenten in regionaal verband sluitende
afspraken met elkaar maken voor zorg in en om de school voor jongeren van
12 tot 23 jaar. Onderdelen van deze sluitende afspraken zijn: 100%
dekking goedwerkende ZAT’s, aanwezigheid, beschikbaarheid en financiering
van hulpverlening en zorg op school en een sluitende aanpak voor overbelasten,
bijvoorbeeld door middel van plusvoorzieningen. De wijze waarop in de regio
door de gemeenten wordt samengewerkt willen wij niet voorschrijven, dat is
aan de gemeenten in de regio.Het kabinet gaat ervan uit dat met bovenstaande maatregelen een basis
is gelegd om een goede samenwerking tussen betrokken partijen vorm te geven.
Om te kunnen beoordelen of dit in de praktijk ook het geval is, zal het kabinet
na 2 jaar met een aantal gemeenten evalueren hoe de regierol van de gemeente
en de samenwerking tussen de verschillende partijen om te komen tot een plusvoorziening
zich ontwikkeld heeft en of dit effectief is gebleken.C. Verlengd vmboDe WRR adviseert de verlenging van het vmbo voor overbelaste jongeren
structureel te maken. Zo kunnen zij op hun vertrouwde vmbo-school hun startkwalificatie
halen zonder over te stappen naar het mbo. Het is de verwachting van het kabinet
dat een verlengd vmbo voor overbelaste jongeren het risico op uitval aanzienlijk
kan verkleinen.Assistentopleiding (mbo niveau 1) in het vmboDe afgelopen jaren heeft het kabinet in het kader van «Aanval op
de Uitval» initiatieven ontplooid die aansluiten op het advies van de
WRR om het vmbo te verlengen. Met de invoering van de assistentopleiding in
het vmbo vanaf 1 augustus 2009 kunnen alle vmbo-scholen met een
basisberoepsgerichte leerweg in samenwerking met een mbo-instelling nu ook
een mbo-opleiding op niveau 1 aanbieden in het vmbo. Dat bespaart leerlingen
de fysieke overstap naar het mbo. De vmbo-school is verantwoordelijk voor
het programma en de leerlingbegeleiding; de mbo-instelling voor het mbo-examen.Experimentele leergang vmbo-mbo2In schooljaar 2008–2009 is gestart met een experimentele leergang
vmbo-mbo2, waarbij scholen de basisberoepsgerichte leerweg integreren in mbo2-opleidingen.
Leerlingen worden op één locatie, door één docententeam
en volgens één pedagogisch-didactische visie opgeleid tot een
startkwalificatie. In het eerste cohort zijn 1069 leerlingen gestart. In augustus
2009 starten 3219 leerlingen in het tweede cohort. Het experiment loopt tot
2013. Dan zal het experiment geëvalueerd worden en aan de hand van de
behaalde resultaten besloten worden of deze leergang een reguliere leerroute
wordt.Afschaffen maximale verblijfsduur vmboDe meeste leerlingen stromen zonder problemen door binnen het voortgezet
onderwijs en maken vervolgens de overstap naar het vervolgonderwijs. Voor
een beperkte groep leerlingen, met name laatbloeiers en risicoleerlingen,
vormt de maximale verblijfsduur in het vmbo echter een onoverkomelijke hindernis.
De (beperkte) mogelijkheden om in individuele gevallen de verblijfsduur te
verlengen, bieden niet altijd soelaas.1 Daarom
schaft het kabinet op korte termijn de maximale verblijfsduur in het vmbo
af. Met het wegnemen van de maximale verblijfsduur krijgen scholen meer handvatten
in hun strijd tegen uitval. Daarnaast ontstaat er meer tijd en ruimte om laatbloeiers
binnen de vertrouwde omgeving van het voortgezet onderwijs naar een hoger
vmbo-diploma te leiden.D. DocentenDocenten moeten tijdens hun opleiding meer getraind worden in de vaardigheden
die nodig zijn voor het lesgeven aan (grote groepen) overbelaste leerlingen,
stelt de WRR.De lerarenopleidingen bevatten al elementen van dit voorstel. Een afgestudeerde
leraar moet «pedagogisch competent» zijn, wat inhoudt dat hij
of zij zich een goed beeld moet kunnen vormen van het sociale klimaat in een
groep en het welbevinden van de individuele leerling. Lerarenopleidingen leiden
dus al leraren op die moeten kunnen omgaan met de problematiek van overbelaste
jongeren. Sinds 2006 kunnen docenten zich daarnaast specialiseren op drie
uitstroomprofielen: vakinhoud, beroepspraktijkvorming en zorgontwikkeling.
Een docent in opleiding kan een zwaarder accent leggen op doceren aan overbelaste
jongeren door te kiezen voor het uitstroomprofiel zorgontwikkeling.
Daarnaast vragen we de sociale partners en de lerarenopleidingen advies over
de wenselijkheid van en mogelijkheden tot een flexibeler kwalificatiestelsel.1 Zo’n kwalificatiesysteem maakt het mogelijk om,
naast brede kwalificaties, ook smallere kwalificaties in te voeren. Gedacht
kan worden aan een specifieke leergang op de pabo voor lesgeven aan jongere
of oudere kinderen of een speciale kwalificatie voor lesgeven op het vmbo.2 We hopen het advies in het derde kwartaal van 2009 te
ontvangen.Het is van groot belang dat de docent betrokken is bij het voorkomen van
uitval en is toegerust om invulling aan zijn rol te geven. Daarvoor zijn kennis
en vaardigheden nodig, die ook na afronding van de lerarenopleiding onderhouden
en verder ontwikkeld moeten worden, met training on the job en nascholing.
Het is de taak van scholen die nascholing te verzorgen. Ze vullen dit verschillend
in, bijvoorbeeld door begeleiding van beginnende docenten door meer ervaren
collega’s, door coaching door jeugdzorgmedewerkers en door het aanbieden
van opleidingen. Hiervoor is nascholingsbudget beschikbaar. Wij gaan inventariseren
of het bestaande nascholingsaanbod tegemoet komt aan de behoefte van docenten
om actief bij te dragen aan het voorkomen van uitval.MaatschapVolgens de WRR zijn plusvoorzieningen het meest effectief als zij zich
organiseren in een maatschap. Een maatschap is een collectief van professionals
met een gezamenlijke missie, gedeelde waarden en wederzijds vertrouwen. Zij
stellen niet het systeem maar de leerling centraal. Iedereen is verantwoordelijk
en aanspreekbaar op zijn of haar bijdrage aan het succesvol begeleiden van
een leerling naar een plek in de maatschappij.Het is aan de scholen zelf die zich willen omvormen tot plusvoorziening
om de organisatievorm te kiezen die hen het beste past. Daarvoor hoeven bestaande
rechtspositionele verhoudingen niet op de schop. De afspraken uit de sector-convenanten
Leerkracht van Nederland zijn niet specifiek gericht op plusvoorzieningen
maar passen wel goed bij de door de WRR bepleite ontwikkeling van het leraarschap.
Leraren, management en bevoegd gezag hebben in de genoemde convenanten namelijk
afgesproken dat leraren meer zeggenschap krijgen over de dagelijkse onderwijspraktijk
en dat er meer mogelijkheden komen om met collega’s vorm en inhoud geven
aan hun professionele ruimte. Dit is een eerste stap naar de ontwikkeling
van «professional learning communities».Teambeloning van docenten kan mogelijk een instrument zijn om de vorming
van deze «professional learning communities» verder te stimuleren.
Doelgerichte teams binnen een onderwijsinstelling kunnen een bijdrage leveren
aan verbeteringen in het onderwijsproces, zoals hoger behaalde cijfers, minder
zittenblijvers, maar ook een vermindering van het aantal schooluitvallers.
Daarom wordt een experiment gestart om het effect van teambeloning op het
functioneren van teams en op het onderwijsproces in kaart te brengen. We streven
er naar om eind 2009 te starten met dit experiment.E. Verbreding toezichtkaderDe WRR wil het toezicht van de Inspectie van het Onderwijs uitbreiden.
Die zou niet alleen de kwaliteit van het primaire onderwijsproces moeten toetsen,
maar er ook op toe moeten zien dat voorzieningen met een plusaanbod voldoende
structuur en verbondenheid bieden aan overbelasten.De afgelopen jaren is het toezichtkader van de Inspectie van het Onderwijs
voor het (v)mbo verbreed. De inspectie beoordeelt ook de wijze waarop instellingen
omgaan met risicoleerlingen. De inspectie kijkt bij scholen in het voortgezet
onderwijs naar het schoolklimaat en het inzicht dat de school heeft in de
onderwijsbehoeften van haar leerlingen. Ook wordt beoordeeld of de school
extra zorg levert voor leerlingen die dat nodig hebben en hoe de samenwerking
met externe hulpverleners verloopt.Bij mbo-instellingen kijkt de inspectie hoe scholen omgaan met studieloopbaanbegeleiding
(individuele begeleiding bij vormgeving loopbaan, persoonlijke problemen en
dreigend voortijdig schoolverlaten), hoe wordt voorzien in specifieke zorgbehoeften,
en of er structurele samenwerking met ketenpartners bestaat voor preventie
en interventie bij risicoleerlingen. Ook is er toenemend aandacht voor onderwijstijd,
lesuitval, en het signaleren en melden van ongeoorloofd verzuim en voortijdig
schoolverlaten. Met deze criteria kan de inspectie beoordelen of een school
voldoende «structuur en verbondenheid» biedt aan de leerlingen
die dat nodig hebben. De Inspectie van het Onderwijs beoordeelt elementen
van de plusvoorziening ook nu al bij reguliere onderwijsinstellingen, aangezien
ze bepalend zijn voor de kwaliteit van het primaire (onderwijs)proces.Het toezicht op de instellingen die samenwerken in een plusvoorziening
ligt bij verschillende inspecties. Die werken samen in het samenwerkingsverband
ITJ (Integraal Toezicht Jeugdzaken). Voor de plusvoorzieningen kan daarom
worden aangesloten bij deze werkwijze van het ITJ. Vanuit het ITJ worden de
sectorale inspecties ingeschakeld en omgekeerd als er bij incidenten meerdere
instellingen betrokken zijn. Als één instelling onvoldoende
medewerking verleent, ligt het overigens voor de hand dat alleen de sectorale
inspectie in actie komt. F. Concentratie en mengingDe WRR richt zich op leerlingen in het voortgezet en beroepsonderwijs
en beveelt aan om een maximum in te stellen van 30 tot 40 % overbelaste
leerlingen in een school of klas. De WRR gaat uit van de veronderstelling,
gebaseerd op Amerikaans onderzoek, dat dit de onderwijsresultaten van overbelaste
leerlingen ten goede komt zonder die van niet-overbelaste leerlingen te schaden.
Het gaat de Raad daarbij niet om «zwarte» en «witte»
scholen en om menging van leerlingen van autochtone en allochtone herkomst.
De Raad relateert «overbelasting» aan armoedeprobleemcumulatie
en sociaaleconomische status, met de kanttekening dat er «mede als gevolg
van de zwart-witfocus» in Nederland weinig onderzoek is gedaan naar
een mogelijk verband tussen het percentage overbelaste leerlingen in een school
en onderwijsprestaties en voortijdig schoolverlaten1. In reactie op deze aanbeveling merkt het kabinet het volgende op.De overbelaste leerlingen op wie het WRR-rapport betrekking heeft zijn
oververtegenwoordigd in de grote steden, met name in de onderste leerwegen
van het vmbo en de onderste niveaus van het mbo. Zo is het percentage vmbo-leerlingen
(leerjaar 3 en 4) afkomstig uit de armoedeprobleemcumulatiegebieden in Amsterdam
82,4%, in Rotterdam: 79,3%, in Den Haag 59,0% en in Utrecht
53,1%.2 De WRR geeft aan dat ongeveer
driekwart van de schooluitvallers in de G4 kan worden aangemerkt als «overbelast».
Door deze concentratie van overbelaste leerlingen in de grote steden is er
voor «menging» van leerlingen in het voortgezet en middelbaar
beroepsonderwijs onvoldoende ruimte en zou er in de omliggende gemeenten bestuurlijke
dwang moeten worden uitgeoefend op leerlingen, ouders, scholen en gemeenten.
Dit is onwenselijk.Buitenlandse voorbeelden laten zien dat spreidingsmaatregelen negatieve
sociale effecten kunnen hebben zoals het ontstaan van «postbuswoningen»
en hogere woningprijzen bij aantrekkelijke scholen.1 Bekend is ook de ervaring in de Verenigde Staten, waar tussen 1971
en 1991 kinderen met bussen werden vervoerd. Ouders bleken op grote schaal
te verhuizen om dit spreidingsbeleid te ontduiken, zodat er in 1991 minder
kinderen op een gemengde school zaten dan twintig jaar eerder toen het spreidingsbeleid
van start ging. De woonsegregatie werd door het spreidingsbeleid onbedoeld
versterkt.2 Een ander mogelijk gevolg is dat
de kwaliteit van het onderwijs afneemt, omdat de gezonde wedijver tussen scholen
wordt verstoord door spreidingsmaatregelen.3Uit onderzoek blijkt dat het maatschappelijke draagvlak voor een gedwongen
spreidingsbeleid in het voortgezet onderwijs gering is. Circa 85% van
de Nederlandse ouders is tegen het beperken van de schoolkeuzevrijheid.4 Een even hoog percentage van de schoolleiders is tegen
gedwongen spreiding om segregatie tegen te gaan (Karsten e.a., 2002). Deze
cijfers sluiten aan bij het vermoeden van Rutten (2004) dat het verplicht
spreiden tot grote sociale onrust kan leiden in Nederland. Ook de bewijsvoering
voor het al dan niet mengen van leerlingen met verschillende sociaaleconomische
achtergrondkenmerken is niet sterk. Het onderzoek naar schoolen klassensamenstelling
levert wisselende resultaten op. In het algemeen wordt er geen of een zeer
klein effect van sociaaleconomische menging op leerprestaties gevonden.5Gezien bovengenoemde overwegingen – de oververtegenwoordiging van
overbelaste jongeren in de grote steden, het risico van averechtse effecten
en de ambivalente kennisbasis – bestaat onvoldoende basis voor de ingrijpende
wijzigingen die verplichte spreiding van overbelaste leerlingen in het voortgezet
onderwijs met zich zou meebrengen. Gedragen initiatieven van ouders, schoolbesturen
en gemeenten om tot meer gemengde scholen te komen, worden van harte toegejuicht
evenals lokale initiatieven gericht op interetnische ontmoeting op scholen,
sociale samenhang en burgerschap.Op de integrale aanpak van (etnische) segregatie, te beginnen bij woonsegregatie,
zal de minister voor Wonen, Wijken en Integratie ingaan in zijn segregatienota,
die de Kamer binnen afzienbare tijd ontvangt. Ondersteunend daaraan is de
zware, algemene inzet op goede onderwijskwaliteit en specifiek op aanvullende
ondersteuning van steden waar deze extra onder druk staat. Ook de WRR geeft
aan dat het aantrekkelijk maken van (plus)scholen voor een brede groep leerlingen,
concentratie en leegloop kan tegengaan. Kwalitatief goed en toegankelijk onderwijs
is immers essentieel voor alle leerlingen en vertaalt zich in de kwaliteit
van onze beroepsbevolking.Landelijk worden forse investeringen gedaan die met name aan kwetsbare
leerlingen ten goede komen. Hierover is de Kamer onder andere geïnformeerd
bij brief van 16 juni 2008 (Kamerstukken 2007–2008, 31 289,
nr. 40). Vooral in de grote steden staat de kwaliteit van het onderwijs onder
druk. De staatssecretarissen voor het primair en voor het voortgezet en beroepsonderwijs
hebben diverse gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers van de vier grote
steden, de VO-raad en de Onderwijsinspectie. Hierin kwam naar voren dat juist
om ook kwetsbare leerlingen goed te kunnen bedienen, de kwaliteit van scholen
centraal moet staan. De vier grote gemeenten, de schoolbesturen en OCW werken
op lokaal niveau een gezamenlijke aanpak uit waarbij tripartiete afspraken
worden gemaakt. De Kamer heeft hierover op 6 februari 2009 een brief
ontvangen van de staatssecretarissen van Onderwijs (Kamerstukken 2008–2009,
31 289, nr. 50). Gemeenten en scholen nemen samen het initiatief om plusvoorzieningen op te zetten, zoals de «Utrechtse school».
Dit Utrechtse initiatief is erop gericht dat overbelaste jongeren voor een
korte of langere periode onderwijs volgen in een plusvoorziening. Zowel gemeente
als schoolbesturen zijn van mening dat het tijdelijk uit het vmbo en mbo halen
van overbelaste leerlingen de aantrekkelijkheid van scholen voor voortgezet
en beroepsonderwijs zal vergroten en de «grijze vlucht» uit de
stad zal helpen afnemen. Deze pilot duurt 4 jaar en zal worden geëvalueerd
op wetenschappelijk bewezen effectiviteit, ook op de effecten op de scholen
waarvan de leerlingen afkomstig zijn.G. Financiële armslag, ontschotten en bundelenDe WRR constateert dat scholen die willen uitgroeien tot een plusvoorziening
kampen met geldgebrek en verkokering van budgetten. De WRR stelt dat het daarom
nodig is de indicatiestelling voor Leerwegondersteunend onderwijs (Lwoo) te
verruimen, de inzetbaarheid van de Wet Werk en Bijstand (WWB)-middelen te
vergroten en meerjarige financiële zekerheid te bieden.Het kabinet staat op het standpunt dat de Lwoo-budgetten zijn bedoeld
voor leerlingen met ernstige leerachterstanden, beperktere cognitieve capaciteiten
en sociaal-emotionele problemen (zoals faalangst). Overbelaste jongeren zijn
een andere doelgroep, want ze hebben meestal wel voldoende cognitieve capaciteiten.
Ze komen vooral door problemen in en met hun omgeving niet aan leren toe.
Daarnaast wordt er al via de zogenaamde leerplusregeling rekening gehouden
met het sociaal milieu. De leerplusregeling voorziet in aanvullende bekostiging
voor scholen met veel leerlingen uit armoedeprobleemcumulatiegebieden.Het kabinet is het met de WRR eens dat voor een adequaat aanbod voor overbelaste
jongeren een extra financiële impuls nodig is. De WRR doet geen uitspraken
over de investeringen die nodig zijn om plusvoorzieningen te ontwikkelen.
Op grond van «plusvoorzieningen avant la lettre» denkt het kabinet
dat bovenop de reguliere onderwijsbekostiging in het mbo ca. €4 000
per overbelaste leerling nodig is.1 In totaal
hebben scholen en gemeenten indicatief ca. € 60 à € 65
mln2 nodig voor het realiseren van een adequaat
aanbod voor overbelaste jongeren.Decentralisatie-uitkering JeugdDe verkokering in geldstromen vanuit het Rijk naar gemeenten moet verder
teruggedrongen worden. Het overgrote deel van de specifieke uitkeringen richting
gemeenten is inmiddels gebundeld, zal gebundeld worden of wordt overgeheveld
naar het Gemeentefonds. Daar waar nog drempels zijn, wil het kabinet deze
wegnemen. Vanaf 2010 wordt een decentralisatie-uitkering Jeugd ingesteld
voor de 31 grote gemeenten. In de decentralisatie-uitkering Jeugd worden de
volgende bestaande geldstromen gebundeld ten behoeve van overbelaste jongeren:• GSB-VSV middelen (ca. € 22 mln) voor de versterking van
schoolgebonden zorg;• De campusmiddelen (structureel € 16 mln vanaf 2010),
mits de evaluatie die medio 2010 zal plaatsvinden en de nog te maken keuze
over de bestuurlijke verantwoordelijkheid voor de campussen zich daar niet
tegen verzetten;• Als in 2012 de Centra voor Jeugd en Gezin (CJG) landelijk dekkend
zijn worden middelen uit de brede doeluitkering Centra Jeugd en Gezin ook
opgenomen in de decentralisatie-uitkering Jeugd.Bovenstaande budgetten worden gebundeld in een decentralisatie-uitkering
Jeugd en verdeeld over de 31 grote gemeenten op basis van een indicator
voor overbelaste jongeren (het aantal vmbo-deelnemers in leerjaar 3 en 4 en
mbo-deelnemers niveau 1 en 2 uit armoedeprobleemcumulatiegebieden), met uitzondering
van de CJG-middelen aangezien deze beschikbaar zijn voor alle gemeenten. Door
de verdeelsleutel die gehanteerd werd voor de GSB-VSV middelen te vervangen
door een verdeelsleutel op basis van het aantal leerlingen uit armoedeprobleemcumulatiegebieden
worden de middelen gerichter ingezet daar waar de overbelastenproblematiek
het zwaarst is. Het structurele karakter van een decentralisatie-uitkering
waarborgt meerjarige financiële zekerheid. Gemeenten krijgen op deze
manier meer ruimte voor maatwerk. Het geven van deze ruimte moet samengaan
met het nemen van verantwoordelijkheid. Rijk en gemeenten maken daarom prestatieafspraken
voor de periode 2010 tot en met 2014 over de resultaten die behaald moeten
worden met de doelgroep overbelaste jongeren. In 2012 wordt bekeken of gemeenten
op koers liggen.Extra impuls voor onderwijsHet onderwijs krijgt op grond van het Aanvullend Beleidskader 2009–20151 een bedrag van€ 15 mln voor 2009 en € 15
mln voor 2010 om de vorming van plusvoorzieningen tijdelijk te stimuleren.
Vanuit het mbo gaat het bij deze plusvoorzieningen vooral om de arbeidsmarktkwalificerende
assistentopleiding (AKA), sinds kort de entreekwalificatie genoemd. In deze
plusvoorzieningen kunnen mbo instellingen en mogelijk vmbo-scholen met elkaar
samenwerken. Er zal nog nader worden bezien op welke wijze deze middelen beschikbaar
worden gesteld.In het kader van het Aanvullend Beleidskader 2009–2015 zijn ook
extra middelen gereserveerd voor de aanpak van jeugdwerkloosheid. Vanuit deze
middelen stelt het kabinet nog eens 30 mln beschikbaar (€ 15 mln
in 2009 en € 15 mln in 2010) voor de stimulering van plusvoorzieningen.
Ook hiervoor geldt dat nader wordt bezien op welke wijze deze middelen besteed
zullen worden. Daarnaast komt er vanuit de extra middelen voor de aanpak van
jeugdwerkloosheid geld beschikbaar voor het project Internaat Eindhoven, evenals
voor de samenwerkingspilot van MKB-Nederland en de MOgroep Jeugdzorg.Als onderdeel van de persoonsgerichte aanpak kunnen justitiële instanties
voor hun taken ten aanzien van delinquente jongeren aansluiten bij de inzet
van plusvoorzieningen. Het Ministerie van Justitie schat in dat de komende
twee jaar zo’n 200 jeugdigen behorend tot deze doelgroep in aanmerking
zullen komen voor een traject gericht op onderwijs en arbeid. Deze jongeren
kunnen geplaatst worden in een plusvoorziening, zoals een 24-uurs voorziening
dan wel een campuspilot, hetzij in het kader van een gedragsbeïnvloedende
maatregel, hetzij bij wijze van nazorg na detentie. Het Ministerie van Justitie
draagt zorg voor de bekostiging hiervan. Justitie investeert daarnaast in
de preventie van (jeugd)criminaliteit, zoals preventietrajecten gericht op
een veilige school, conflictbemiddeling en begeleiding door (jeugd)reclassering
van jongeren die delicten hebben gepleegd.Het kabinet biedt gemeenten via reeds gedecentraliseerde budgetten ook
ruimte voor de doelgroep overbelaste jongeren. Daarbij gaat het specifiek
om het accrès Gemeentefonds2, Participatiebudget
(per 1 januari 2009 ook preventief in te zetten voor jongeren vanaf 16
jaar voor wie schooluitval dreigt), de Wet Maatschappelijke Ondersteuning
(voor intensiveren van schoolmaatschappelijk werk en jongerenwerk) en de middelen
die in het kader van de Wijkaanpak ter beschikking zijn gesteld aan gemeenten
(aanpak ernstige problemen rond wonen, werken, leren en opgroeien in aandachtswijken). Het kabinet gaat ervan uit dat binnen deze ruimte
ook inzet gepleegd wordt ten behoeve van de doelgroep overbelaste jongeren. Overzicht beschikbare middelenBeschikbaar voor overbelasten
(mln)2009201020112012   7089,55757Financiering (mln)2009201020112012OCWGSBIII-VSVVanaf 2010 via decentralisatie-uitkering Jeugd22222222J&GCampussenVanaf 2010 via decentralisatie-uitkering Jeugd*(5,5)**(4)**+ 161616 J&G/SZWAanvullend
beleidsakkoord Jeugdwerkloosheid 1515  OCW/LNV1Aanvullend beleidsakkoord Onderwijs 1515  Justitie2 Ca. 200 tra-jecten in plus-voorzieningen
(bv 24-uurs voorziening of campuspilot)2,52,5  Gemeenten***Accrès
Gemeente Fonds 10151919 Participatie-budget, WMO  PMPMPMPMTotaal  70 + PM89,5 + PM57 + PM57 + PMJ&G/DEF****Aanvullend beleidsakkoord Jeugdwerkloosheid 0,55  J&G*****Aanvullend beleidsakkoord Jeugdwerkloosheid 11  * Onder voorbehoud van evaluatie medio 2010.** Budgetten zijn reeds bestemd voor bestaande campuspilots*** Aanvullende dekking na 2010 verloopt via aanvulling vanuit gemeentelijke
budgetten (Accrès Gemeentefonds, Participatiebudget, WMO, etc.). Met
G31 is in bilateraal overleg overeenstemming bereikt over de inzet van hun
aandeel.**** Voor project «Internaat Eindhoven». Incidentele
financiering onder voorbehoud dat structurele financiering nader geregeld
wordt.***** Voor samenwerkingspilot van MKB-Nederland en de MOgroep Jeugdzorg.1 Hiervan is 5% voor groen onderwijs.2 Onder voorbehoud van voldoende aanmeldingen.3. Inzet van het kabinetLopend beleidOverbelaste jongeren hebben extra ondersteuning nodig om er voor te zorgen
dat zij hun diploma kunnen halen, passend werk kunnen vinden en integreren
in de samenleving. Zes departementen hebben initiatieven ontplooid om participatie
van alle jongeren te bevorderen, zoals het afsluiten van charters met de «aandachtswijken»,
extra inzet op het gebied van criminaliteitspreventie (via het programma Veiligheid
begint bij Voorkomen), extra middelen voor opvoed- en opgroeiondersteuning
en intensivering van de aanpak van voortijdig schoolverlaten door het project
Voortijdig Schoolverlaten (Aanval op de Uitval). Voor deze kwetsbare doelgroep
zijn echter extra inspanningen nodig.Nieuwe aanvullende maatregelen• Wettelijke verankering zorg in en om de school om de vrijblijvendheid
in de samenwerking tussen onderwijs en zorgen hulpverlening te doorbreken;• Afschaffen maximale verblijfsduur vmbo om uitval bij laatbloeiers
en risicoleerlingen tegen te gaan;• Onderzoeken van de meerwaarde van verbreding van het toezicht op
plusvoorzieningen;• Opzetten van een experiment teambeloning om effect op het functioneren
van teams en op het onderwijsproces in kaart te brengen;• Inventarisatie van nascholingsaanbod voor docenten i.r.t. overbelastenproblematiek• Het kabinet gaat in overleg met betrokken partijen na hoe oplossingen
gevonden kunnen worden voor knelpunten in het voorzieningenaanbod rond de
leeftijdsgrens van 18 jaar;• Met een decentralisatie-uitkering Jeugd vanaf 2010 wil het
kabinet financiële drempels wegnemen voor de 31 grote gemeenten. Van
gemeenten wordt ook inzet vanuit reeds gedecentraliseerde budgetten verwacht;• Scholen krijgen incidenteel extra financiële ondersteuning
van € 15 mln in 2009 en € 15 mln in 2010;• Vanuit de extra impuls Jeugdwerkloosheid wordt € 15 mln
in 2009 en € 15 mln in 2010 beschikbaar gesteld voor stimulering
van plusvoorzieningen. Daarnaast worden uit deze extra impuls ook middelen
voor het project «Internaat Eindhoven» en de samenwerkingspilot
van MKB-Nederland en MOgroep Jeugdzorg vrijgemaakt.• Het Ministerie van Justitie draagt bij aan de bekostiging van een
aanbod voor delinquente jongeren gericht op onderwijs en arbeid (€ 2,5
mln in 2009 en € 2,5 mln in 2010)Tot slot ...Gemeenten en scholen krijgen veel ruimte om samen aan de slag te gaan.
Hierbij kunnen zij vanaf najaar 2009 gebruik maken van de ervaringen van het
Rijk en de gemeente Rotterdam met het project Onderwijs en Zorg (onderdeel
van het «Rotterdams Offensief»). In dit project faciliteren gemeente
Rotterdam en het Rijk de samenwerking tussen de scholen en de hulpverlenende
instanties in Rotterdam voor de leerlingen op de Rotterdamse roc’s.
Doel is om te komen tot een helder plan van aanpak over het zorgaanbod op
de roc’s, hoe en in welk tempo daar naar toe wordt gewerkt, wie welke
verantwoordelijkheden heeft en op welke wijze structurele financiering zal
worden geregeld.De WRR heeft in zijn rapport op indringende wijze terecht aandacht gevraagd
voor de overbelaste jongeren. De Raad geeft een gezicht gegeven aan jongeren
die ons dreigen te ontglippen. Als zij buiten de boot vallen is de schade
voor hen en de maatschappij groot. Daarom geeft het kabinet gemeenten en scholen
met extra maatregelen meer armslag. Als elke partij zijn verantwoordelijkheid
neemt, ontstaat een sluitend hulp- en ondersteuningsaanbod. Daarmee komt voor
overbelaste jongeren het halen van een diploma, het vinden van een passende
baan en volwaardige deelname aan de maatschappij weer binnen handbereik.XNoot1In de vier grote steden wordt ca. 40% van de schooluitvallers uit
niveau 1 en 2 van het mbo verdacht van een misdrijf (Bron: Centraal Bureau
voor de Statistiek/Korps Landelijke Politiediensten). NB. In de vier grote
steden is ca.75% van het aantal voortijdig schoolverlaters «overbelast».XNoot1In «Vroeg is niet voortijdig, naar een nieuwe beleidstheorie voortijdig
schoolverlaten» (T. Eimers i.o.v. ministerie OCW, 2006) worden risicoleerlingen
onderverdeeld in «niet-kunners» (die niet in staat zijn om een
startkwalificatie te behalen) en «verhinderden» (die wel de capaciteit
hebben om school af te maken maar door problemen «verhinderd»
zijn) onderscheiden. «Verhinderde» jongeren noemt de WRR «overbelast».XNoot2RMC staat voor Regionale Meld- en Coördinatiefunctie Voortijdig Schoolverlaten.XNoot3De overbelasten bevinden zich voornamelijk, maar niet uitsluitend, in
de groep van 0 tot 35 000 nieuwe vsv’ers.XNoot1Elk schooljaar verlaat een deel van het cohort onderwijsdeelnemers voortijdig
het onderwijs, dit zijn de nieuwe vsv’ers. Jongeren die in voorgaande
jaren het onderwijs voortijdig hebben verlaten en niet alsnog een startkwalificatie
hebben gehaald zijn «oude» vsv’ers.XNoot2Probleemwijk (lage inkomens, hoog aantal uitkeringen en hoog aandeel allochtonen).XNoot1Campussen zijn bestemd voor jongeren die niet meer naar school gaan, die
niet kunnen of willen leren en/of werken, en die dreigen af te glijden naar
overlastgevend gedrag en criminaliteit.XNoot2Voor een overzicht van de campuspilots wordt verwezen naar de brief hierover
(Tweede Kamer, 2007–2008, 31 001, nr. 35).XNoot1Verkennend onderzoek naar de kwaliteit van leerlingenzorg in het mbo (2009).XNoot2Tweede Kamer, 2005–2006, 26 695, nr. 32.XNoot3Investeren in zorg en de strijd tegen schooluitval/Referentiemodel kwaliteit
van het Zorg- en Adviesteam in het mbo (Nederlands Jeugd Instituut).XNoot4ZAT Monitor NJI 2007.XNoot1Tweede Kamer, 2007–2008, 28 684, nr. 119.XNoot2zie www.veiligheidshuis.nl.XNoot1Regioplan concludeerde dat beperkte groepen leerlingen last hebben van
juridische belemmeringen. Nader onderzoek naar het aantal leerlingen dat tegen
de verblijfsduurbeperking aanloopt, bevestigt dit. De Onderwijsinspectie geeft
per jaar ongeveer 60 vmbo-leerlingen toestemming voor een extra zesde leerjaar.
De verwachting is dat met deze maatregel dit aantal slechts in beperkte mate
zal stijgen.XNoot1Tweede Kamer, 2008–2009, 27 923, nr. 68: Krachtig meesterschap:
de kwaliteitsagenda voor het opleiden van leraren 2008–2011.XNoot2NB. Extra begeleiding van overbelaste jongeren hoeft niet per definitie
door de docent te worden verzorgd; pedagogisch geschoolde medewerkers kunnen
hier ook (deels) in voorzien.XNoot1WRR «Vertrouwen in de school», p.162 (2009).XNoot2CFI (2009).XNoot1Figlio and Lucas (2004) Machin and Gibbons (2001).XNoot2Rutten, Een eindeloze haastklus, een halve eeuw spreidingsbeleid in het
Amerikaanse onderwijs. Sardes, (2004).XNoot3Hoxby (2000).XNoot4Onderwijsmeter (2007).XNoot5Driessen (2007).XNoot1KBA Amsterdamse School (Ecorys 2009). Plusvoorzieningen kennen verschillende
verschijningsvormen op een spectrum van licht naar zwaar. Bij de lichtste
variant (op basis van AKA-opleidingen) gaat het om een plus van ca. € 3000
op de reguliere onderwijsbekostiging; bij de zwaarste variant gaat het om
onderwijs i.c.m. met 24-uurs opvang wat ca. € 20 000 kost.XNoot216 000 (schatting aantal overbelaste jongeren) * ca. € 4000
= € 64 mln.XNoot1Werken aan toekomst, een aanvullend beleidsakkoord bij «samen werken,
samen leven» (25 maart 2009).XNoot2Samen aan de slag. Bestuursakkoord Rijk-Gemeenten (2007). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29544-190.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl