Mediawet 20..; Memorie van Toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31356, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

03-03-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31356 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. ALGEMEEN1. Kern van het wetsvoorstel1.1 Inleiding1.2 Wijzigingen in de Mediawet1.3 Relatie met andere wijzigingen van de Mediawet2. Nieuwe wet in context2.1 Grondslagen van het mediabeleid2.2 Taak publieke omroep: pluriformiteit voorop2.3 Publieke omroep op alle platforms2.4 Europese context3. Multimediale taakopdracht3.1 Definitie van de publieke taak3.2 Aard en omvang van de activiteiten3.3 Evenwichtige plaatsing3.4 Distributie van de landelijke publieke omroep3.5 Relatie met de Telecommunicatiewet3.6 Prestatieovereenkomst in plaats van programmavoorschriften3.7 Interne leverplicht3.8 Maximering reservevorming bij de landelijke publieke
omroep3.9 Samenwerking met andere organisaties3.10 Lokale en regionale publieke omroep4. Reclame en sponsoring4.1 Veranderingen op de reclamemarkt4.2 Reclame bij de commerciële omroep4.3 Reclame bij de publieke omroep4.4 Alcoholreclame5. Overige onderwerpen5.1 Digitale doorgifte lokale publieke omroep5.2 Goed bestuur5.3 Nederland Omroepproductie Bedrijf (NOB)5.4 Overheidsvoorlichting5.5 Haat zaaien5.6 Verhoging van de Rijksbijdrage6. Deregulering, administratieve lasten en bedrijfseffecten6.1 Deregulering6.2 Administratieve lasten en bedrijfseffecten7. SlotopmerkingII. ARTIKELSGEWIJSHoofdstuk 1. Begripsbepalingen en reikwijdteArtikel 1.1De begrippen mediadienst, media-aanbod, omroepdienst,
programma-aanbod en daarvan afgeleide begrippenReclameArtikel 1.2Hoofdstuk 2. Publieke mediadienstenTitel 2.1. Publieke mediaopdrachtArtikel 2.1Titels 2.2, 2.3 en 2.4 Uitvoering van de publieke mediaopdrachtTitel 2.2. Landelijke publieke mediadienstAfdeling 2.2.1 Nederlandse Omroep StichtingArtikelen 2.2 en 2.3Artikelen 2.4 tot en met 2.14Artikelen 2.15 tot en met 2.18Artikelen 2.19 tot en met 2.21Artikel 2.22Artikel 2.23Afdeling 2.2.2 Omroepverenigingen en een educatieve media-instellingArtikelen 2.24 tot en met 2.34Afdeling 2.2.3 Nederlandse Programma StichtingArtikel 2.35Artikelen 2.36 tot en met 2.41Afdeling 2.2.4 Kerkgenootschappen en genootschappen op
geestelijke grondslagArtikelen 2.42 tot en met 2.49Afdeling 2.2.5 Coördinatie en ordening aanbodkanalenArtikelen 2.50 tot en met 2.52Artikelen 2.53 tot en met 2.57Artikel 2.58Artikel 2.59Artikel 2.60Titel 2.3 Regionale en lokale publieke mediadienstenArtikelen 2.61 tot en met 2. 69Artikelen 2.70 en 2.71Titel 2.4 WereldomroepArtikel 2.72Artikelen 2.73 tot en met 2.86Artikelen 2.73 tot en met 2.80Artikelen 2.81 tot en met 2.83Artikelen 2.84 tot en met 2.86Artikel 2.87Titel 2.5 Nadere voorschriften media-aanbod publieke mediadienstenAfdeling 2.5.1 Verantwoordelijkheid en onafhankelijkheidArtikel 2.88Afdeling 2.5.2 Reclame en telewinkelenArtikelen 2.89 en 2.90Artikelen 2.91 en 2.92Artikelen 2.94 tot en met 2.98Artikelen 2.99 tot en met 2.104Artikel 2.105Afdeling 2.5.3 SponsoringArtikelen 2.106 tot en met 2.114Afdeling 2.5.4 Europese producties, onafhankelijke producties,
Nederlands- en Friestalige producties en filmsArtikelen 2.115 tot en met 2.121Artikelen 2.122 en 2.123Artikel 2.124Afdeling 2.5.5 Stichting Stimuleringsfonds Nederlandse
culturele mediaproductiesArtikel 2.125Artikel 2.126Artikelen 2.127 tot en met 2.129Artikelen 2.130 tot en met 2.133Afdeling 2.5.6 Nevenactiviteiten en overige bepalingenArtikelen 2.134 tot en met 2.136Artikelen 2.137 tot en met 2.139Artikel 2.140Artikelen 2.141 en 2.142Artikel 2.143Artikel 2.144Titel 2.6 Bekostiging publieke mediadienstenAfdeling 2.6.1 Algemene bekostigingsaanspraakArtikelen 2.145 tot en met 2.148Afdeling 2.6.2 Bekostiging landelijke publieke mediadienstArtikelen 2.149 en 2.150Artikelen 2.151 tot en met 2.159Afdeling 2.6.3. Bekostiging WereldomroepArtikelen 2.162 tot en met 2.167Afdeling 2.6.4 Algemene mediareserveArtikelen 2.168 tot en met 2.171Afdeling 2.6.5 Bekostiging regionale publieke mediadienstArtikel 2.172Afdeling 2.6.6 Financiële verantwoording landelijke
publieke mediadienst en WereldomroepArtikelen 2.173 tot en met 2.175Artikelen 2.176 tot en met 2.179Artikel 2.180Artikel 2.181Afdeling 2.6.7 Omroeporkesten, omroepkoren, muziekbibliotheek
en media-archiefArtikelen 2.182 tot en met 2.185Titel 2.7 EvaluatieArtikelen 2.186 tot en met 2.189Hoofdstuk 3. Commerciële omroepdienstenTitel 3.1 ToestemmingArtikelen 3.1 tot en met 3.4Titel 3.2 Programma-aanbodAfdeling 3.2.1 VerantwoordelijkheidArtikel 3.5Afdeling 3.2.2 Reclame en telewinkelenArtikelen 3.6 tot en met 3.14Afdeling 3.2.3 SponsoringArtikelen 3.15 tot en met 3.19Afdeling 3.2.4 Europese producties, onafhankelijke producties,
Nederlands- en Friestalige producties en filmsArtikelen 3.20 tot en met 3.23Artikelen 3.24 en 3.25Artikel 3.26Titel 3.3 ToezichtskostenArtikelen 3.30 en 3.31Hoofdstuk 4. Bescherming jeugdigenArtikelen 4.1 tot en met 4.6Hoofdstuk 5. Evenementen van aanzienlijk belang voor de
samenlevingArtikelen 5.1 tot en met 5.3Hoofdstuk 6. Bijzondere bepalingen over politieke partijen,
overheid, beperkte omroepdiensten, omroepzenders, omroepnetwerken en frequentieruimteTitel 6.1 Politieke partijen en overheidAfdeling 6.1.1 Politieke partijenArtikelen 6.1 tot en met 6.4Afdeling 6.1.2 OverheidArtikelen 6.5 en 6.6Titel 6.2 Toestemming omroepdiensten voor bijzondere doelenArtikel 6.9Titel 6.3 Omroepzenders, omroepnetwerken en frequentieruimteAfdeling 6.3.1 Gebruik omroepzenders en omroepnetwerkenArtikel 6.10Artikelen 6.12 tot en met 6.14Artikelen 6.15 tot en met 6.22Afdeling 6.3.2 Gebruik frequentieruimteArtikelen 6.23 tot en met 6.25Titel 6.4 Buitengewone omstandigheden en omroepdiensten
voor buitenlandse militairenArtikel 6.26Hoofdstuk 7. Toezicht en bestuursrechtelijke handhavingArtikelen 7.17 tot en met 7.20Hoofdstuk 8. De persHoofdstuk 9. Overgangs- en slotbepalingenTitel 9.1 OvergangsbepalingenArtikel 9.1Artikel 9.2Artikel 9.3Artikelen 9.4 tot en met 9.6Artikelen 9.7 tot en met 9.15Titel 9.3 SlotbepalingenArtikelen 9.16 en 9.17Artikel 9.18III. TRANSPONERINGSTABELLENTabel ATabel BOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31356Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 231 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 356Vaststelling van een nieuwe Mediawet (Mediawet 20..)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGI. ALGEMEEN1. Kern van het wetsvoorstel1.1 InleidingMedia zijn van oudsher onderwerp van overheidsbeleid. Deels heeft dat
te maken met schaarste in de ether en op de kabel, maar meer nog met de grote
maatschappelijke impact van radio, televisie, kranten, opiniebladen en internet.
In alle Europese landen beschermt de overheid de onafhankelijkheid, de diversiteit,
de kwaliteit en de toegankelijkheid van media.Om effect te sorteren, strekt het Nederlandse mediabeleid zich uit over
de volle breedte van het medialandschap: landelijke, regionale en lokale publieke
omroep, commerciële omroep, dag- en opiniebladen en internet. Het meeste
is geregeld in de Mediawet.1Het kabinet presenteert nu een wetsvoorstel dat de Mediawet aanpast aan
de digitale en multimediale praktijk – vandaar dat het wetsvoorstel
aangeduid is als de «Multimediawet». In feite een nieuwe Mediawet,
want dit wetsvoorstel vervangt in zijn geheel de huidige Mediawet, maar daarover
straks (in paragraaf 1.3) meer. De herziening is nodig omdat veel bepalingen
stammen uit het tijdperk van analoge radio en televisie en daardoor niet goed
zijn toegesneden op het digitale medialandschap. Radio, televisie en internet
schuiven in elkaar en er zijn talloze manieren om het publiek te bereiken:
via diverse distributienetwerken, vast en mobiel, met algemene en gespecialiseerde
kanalen, en met aanbod dat op aanvraag beschikbaar is. Het mediagebruik van
mensen verandert, evenals de strategieën van mediabedrijven. Het kabinet
vindt het belangrijk dat de Nederlandse publieke en commerciële omroepen
in dit digitale medialandschap een goede positie houden. Dit wetsvoorstel
schept hiervoor nu de noodzakelijke voorwaarden.21.2 Wijzigingen in de MediawetTen eerste komen er betere spelregels voor de diverse activiteiten van
de landelijke publieke omroep. Het kabinet vindt het belangrijk
dat het publieke aanbod voor mensen «altijd en overal» beschikbaar
is1. In het digitale tijdperk horen themakanalen,
websites en audiovisuele diensten als Uitzending Gemist onlosmakelijk bij de publieke taak. Dat moet duidelijk zijn en daarom
schrapt het kabinet het onderscheid tussen hoofd- en neventaken. Ook andere
bepalingen die wringen met een multimediale aanpak, zoals de techniekgebonden
programmavoorschriften, verdwijnen. Tegelijk moet de overheid greep houden
op wat de publieke omroep doet, ook om te voldoen aan Europese regels. Dat
vereist nieuwe procedures en ook die komen in de wet. De publieke omroep krijgt
straks elke vijf jaar goedkeuring voor zijn totale pakket. Tussentijds bijstellen
is mogelijk bij de jaarlijkse begroting.Ten tweede waarborgt het wetsvoorstel dat lokale, regionale en landelijke
publieke omroepen in het digitale kabelpakket zitten wanneer veel huishoudens
hierop overstappen.Ten derde verruimt het wetsvoorstel op enkele onderdelen de regels voor
reclame en sponsoring bij de commerciële omroep.2 Doel is het concurrentienadeel te verminderen dat Nederlandse omroepen
ondervinden ten opzichte van de op Nederland gerichte omroepen die vanuit
Luxemburg opereren. Tegelijk beperkt het kabinet de uitzendtijden voor alcoholreclame,
om de jeugd te beschermen.Ten vierde bevat dit wetsvoorstel enkele andere kleinere, maar toch belangrijke
wijzigingen. Deze hebben betrekking op: (1) verhoging van de rijksomroepbijdrage
aan de mediabegroting, (2) maximering van de reservevorming bij de publieke
omroep, (3) toepassing van de principes van goed bestuur bij de Wereldomroep,
het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, het Stimuleringsfonds Nederlandse
Culturele Omroepproducties en het Muziekcentrum van de Omroep, (4) codificering
van de praktijk van verdeling van zendtijd over kleine kerkelijke en levensbeschouwelijke
zendgemachtigden, (5) mogelijkheid om haatzaaiende zenders te weren, (6) mogelijkheid
voor het Commissariaat om dwangsommen op te leggen.1.3 Relatie met andere wijzigingen van de MediawetDe regering heeft er bewust voor gekozen een volledig nieuwe Mediawet
te schrijven. Hiervoor zijn twee redenen. Ten eerste is al met al sprake van
een substantieel pakket aan maatregelen en een geheel vernieuwd en bijpassend
begrippenapparaat dat dichter aansluit op de digitale mediapraktijk. Zou de
regering dit allemaal verwerken als wijziging van de huidige Mediawet, dan
zou het resultaat complex en onoverzichtelijk zijn. Dit geldt eens te meer
doordat eerdere wetswijzigingen de toegankelijkheid van de Mediawet al hebben
aangetast. Deze nieuwe Mediawet zorgt dat er weer een goede ordening en inhoudelijke
samenhang komt in de structuur van de wet.Ten tweede biedt een vernieuwde wet de mogelijkheid om toekomstige wetswijzigingen
goed te verwerken. Dit wetsvoorstel is immers, zoals eerder aangekondigd in
een brief aan de Tweede Kamer3, de eerste van
een reeks veranderingen van de Mediawet. In 2008 volgen wetswijzigingen die
voortvloeien uit de brief over de publieke omroep van 5 oktober 20074. Deze wijzigingen concentreren zich rond de erkenning
en financiering van de afzonderlijke omroepverenigingen en taakorganisaties,
vandaar de naam: Erkenningswet. In 2008 volgt tevens een wetsvoorstel ter
implementatie van de herziene Europese richtlijn Televisie zonder Grenzen,
die als naam krijgt de Richtlijn voor Audiovisuele mediadiensten. Beide wetswijzigingen
zijn overzichtelijk en kunnen mede dankzij het modernere begrippenapparaat
en de verbeterde structuur goed ingepast worden in de nieuwe (Multi)Mediawet.Het is niet mogelijk om de drie wetsvoorstellen in één te
schuiven. Op grond van Aanwijzingen voor de regelgeving kan de implementatiewet
niet worden samengevoegd met andere wijzigingen van de Mediawet. Dit vergt
hoe dan ook een afzonderlijk wetsvoorstel. Rekening houdend met de gebruikelijke
termijnen voor advies van de Raad van State en behandeling in de beide Kamers,
is de implementatiewet op zijn vroegst medio 2009 afgerond.Reductie tot twee wetsvoorstellen is ongewenst. Dit zou betekenen dat
de regering pas na de implementatiewet een allesomvattende nieuwe Mediawet
in behandeling brengt (Multimediawet plus Erkenningswet)1. In dat geval moeten de publieke en commerciële omroepen onnodig
lang wachten op wetswijzigingen die cruciaal zijn voor hun functioneren in
het digitale medialandschap. Bovendien zal de wetgeving niet tijdig, voor
de verlening van nieuwe erkenningen in 2009, kunnen worden afgerond. Het enige
alternatief is om de implementatiewet én een allesomvattende nieuwe
Mediawet tegelijkertijd te behandelen. Dat leidt tot technisch zeer ingewikkelde
wetgeving en grote risico’s dat bovengenoemde termijnen voor implementatie
en erkenningverlening niet worden gehaald. Bovendien is ook dan nog steeds
sprake van meerdere (gelijktijdige) wetswijzigingen.2. Nieuwe wet in context2.1 Grondslagen van het mediabeleidMedia zijn een spil in de democratie en geven mede vorm aan onze cultuur –
internationaal, nationaal, lokaal en binnen groepen. Vanwege deze maatschappelijke
functies is het belangrijk dat de media vrij zijn, dat een regering zich niet
bemoeit met de inhoud van kranten, radio, televisie en internet. Dat is iets
anders dan de media helemaal overlaten aan de markt. In alle Europese landen
en in de Verenigde Staten gelden er regels en is er overheidssteun voor de
media. De motieven hiervoor zijn pas nog overtuigend onderbouwd in het advies «Focus
op functies» van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid
(WRR)2. Volgens de WRR is het een overheidstaak
om cruciale waarden in de media zeker te stellen, zoals onafhankelijkheid,
verscheidenheid en kwaliteit. Dat geldt ook nu, in de 21e eeuw.In het kielzog van digitalisering zetten de commercialisering, internationalisering
en concentratie van het medialandschap door. De markt zorgt niet vanzelf voor
het maatschappelijke gewenste aanbod en ook de toegang daartoe voor brede
lagen van de bevolking is niet vanzelf gewaarborgd. Daarom blijft er behoefte
aan overheidsbeleid voor de media. De Mediawet is onder meer de grondslag
voor:• financiering en regulering van de landelijke publieke omroep en
de Wereldomroep;• regulering van lokale en regionale publieke omroep en financiering
van lokale multiculturele programmering;• regulering van commerciële radio en televisie; bevorderen
van culturele en onafhankelijk audiovisuele producties;• uitzending van belangrijke evenementen op open televisiekanalen
(zonder extra kosten voor kijkers);• doorgifte van publieke omroepen via de ether en op de kabel;• invloed van de bevolking op de samenstelling van het basispakket
op de kabel;• beperking van mediaconcentratie;• subsidies en leningen voor dag- en opiniebladen;• deelname van omroepen aan de Kijkwijzer en de Reclamecode; toezicht
op naleving van de Mediawet door het Commissariaat voor de Media2.2 Taak publieke omroep: pluriformiteit vooropDit wetsvoorstel concentreert zich op de taak van de publieke omroep.
Het is daarom goed nog eens stil te staan bij zijn maatschappelijke functie.
Ook in de toekomst is er behoefte aan een sterke publieke omroep. Alhoewel
er tegenwoordig meer distributiekanalen zijn, nemen de productiekosten niet
navenant af. Op een kleine en competitieve markt als Nederland blijft publieke
media-inhoud schaars. Dit geldt in het bijzonder voor audiovisuele productie,
vanwege haar hoge vaste kosten, lage marginale kosten en hoge toetredingsdrempelsDe publieke omroep kan handelen vanuit inhoudelijke motieven en niet met
een winstoogmerk. In ruil voor belastinggeld waarborgt hij publieke belangen
in het medialandschap. In Nederland is pluriformiteit daarbij een kernwoord.
Pluriformiteit heeft allereerst te maken met variatie aan invalshoeken en
opvattingen. In de Mediawet is (en blijft) geregeld dat de publieke zendtijd
open staat voor maatschappelijke stromingen met een aantoonbare achterban,
in de vorm van omroepverenigingen met leden. Zij zorgen voor inkleuring van
programma’s vanuit hun missie. De organisaties met een wettelijke taak
(NOS, NPS, Educom) dragen vanuit een ongebonden opstelling bij aan de pluriformiteit
van het publieke aanbod.Pluriformiteit slaat verder op een gevarieerd aanbod. Het is de taak van
de publieke omroep een waaier aan programma’s te verzorgen: met uiteenlopende
onderwerpen, in diverse genres, en voor grote en kleine doelgroepen. Het accent
ligt daarbij op informatie, educatie en cultuur, maar amusement hoort evenzeer
in het pakket. Deze brede taak is in de Mediawet verankerd.Pluriformiteit gaat uiteraard ook over de afname, over wie kijken en luisteren.
De publieke omroep kan zijn opdracht alleen waarmaken wanneer hij diverse
geledingen binnen het Nederlandse publiek aanspreekt en bereikt. In ieders
mediagebruik moet de publieke omroep een rol van betekenis spelen. Ook dit
is een wettelijk verankerde opdracht.2.3 Publieke omroep op alle platformsIn het drukke, digitale medialandschap is het niet vanzelfsprekend dat
de publieke omroep gewicht in de schaal blijft leggen. Het mediagebruik van
mensen verandert. De verwachting is dat de algemene radio- en televisiezenders
voorlopig het grootste gedeelte in de kijk- en luistertijd houden. Maar daarnaast
kiezen mensen gericht tussen gespecialiseerde zenders en websites, zoeken
zij inhoud op in archieven als «Uitzending Gemist», abonneren
zij zich op podcasts en bekijken zij op hun mobiele telefoon de headlines
van het nieuws. De jongste generaties zijn de eerste die al deze nieuwe media
benutten.Naast dit veranderende mediagebruik, moet de publieke omroep ook rekening
houden met de steeds sterker wordende concurrentie op de toch al competitieve
Nederlandse audiovisuele markt. Dit betekent: strijd om programma’s,
rechten, creatief en journalistiek talent, aandacht van het publiek en vooral
ook strijd om inkomsten. De sterkste positie is weggelegd voor internationale,
multimediale concerns die dezelfde rechten en producten exploiteren op meerdere
markten en toegang hebben tot eigen distributienetwerken. Reclame zal als
financieringsbron aan relatief belang afnemen en steeds meer aanbod
zal bekostigd worden uit gedifferentieerde vergoedingen door distributeurs
en burgers.Deze ontwikkelingen raken natuurlijk ook de publieke omroep. Het kabinet
vindt het een opdracht voor de publieke omroep om alle wegen – oude én
nieuwe – naar het publiek te benutten. Of mensen nu thuis zitten voor
de buis, op de fiets met de iPod, of achter de pc te surfen: een moderne publieke
omroep is er altijd en overal.Dit wetsvoorstel regelt de multimediale taak van de publieke omroep beter
dan tot nog toe het geval was. Enerzijds geeft het de publieke omroep ruimte
om multimediaal te werken, om zijn audiovisuele aanbod via diverse platforms
te verspreiden. Anderzijds zorgt het ervoor dat de overheid greep houdt op
de omvang en de aard van zijn activiteiten. Dit laatste is ook nodig om te
voldoen aan Europese regels.2.4 Europese contextDe Europese Unie heeft grote invloed op de ontwikkeling van de Europese
mediamarkten. Ook bij de vormgeving van de eigen publieke omroep zijn lidstaten
gehouden aan Europese regels. Voor een goed begrip zijn de voornaamste eisen
hieronder beschreven.De publieke omroep is een dienst van algemeen economisch belang in de
zin van artikel 86, tweede lid, van het EG-Verdrag. De Europese Commissie
heeft in zijn mededeling over de toepassing van de regels inzake staatssteun
op openbare omroepen1 aangegeven op welke wijze
de Europese Commissie zaken zal toetsen. Daarbij let de Europese Commissie
uiteraard ook op het interpretatieve protocol over de publieke omroep dat
is gehecht aan het Verdrag van Amsterdam. Daarin wordt, nadat is overwogen
dat «het publieke omroepstelsel in de lidstaten rechtstreeks verband
houdt met de democratische, sociale en culturele behoeften van iedere samenleving
en met de noodzaak pluralisme in de media te behouden», verklaard:«De bepalingen van het Verdrag doen geen afbreuk aan de bevoegdheid
van de lidstaten om te voorzien in de financiering van de openbare omroep,
voor zover deze financiering wordt verleend aan omroeporganisaties voor het
vervullen van de publieke opdracht zoals toegekend, bepaald en georganiseerd
door iedere lidstaat, en voor zover deze financiering de voorwaarden inzake
het handelsverkeer en de mededingingsvoorwaarden in de Gemeenschap niet zodanig
verandert dat het gemeenschappelijk belang zou worden geschaad, waarbij rekening
wordt gehouden met de verwezenlijking van deze publieke dienst».In de beschikkingenpraktijk van de Europese Commissie wordt aan de volgende
drie door het Hof van Justitie geformuleerde criteria getoetst:• de betrokken dienst moet een dienst van algemeen economisch belang
zijn en duidelijk als dusdanig omschreven zijn door de betrokken lidstaat;• de betrokken onderneming(en) moet(en) door de lidstaat uitdrukkelijk
belast zijn met de verlening van die dienst;• de toepassing van de mededingingsregels uit het Verdrag (in dit
geval, het verbod op staatssteun) moet de vervulling van de aan deze onderneming(en)
toevertrouwde bijzondere taken niet verhinderen, en de ontheffing van die
regels mag de ontwikkeling van het handelsverkeer niet beïnvloeden in
een mate die strijdig is met het belang van de Gemeenschap.Met betrekking tot het eerst genoemde criterium acht de Europese Commissie
voor de publieke omroep een ruime omschrijving van de publieke taak gerechtvaardigd.
De publieke opdracht kan ook bepaalde diensten omvatten die geen «programma’s»
zijn in de traditionele zin, voor zover daarmee – mede rekening gehouden
met de ontwikkeling en diversificatie van activiteiten in het digitale tijdperk –
wordt voldaan aan dezelfde democratische, sociale en culturele behoeften van
de maatschappij. De omschrijving dient wel zo precies mogelijk te zijn.Het tweede genoemde criterium vereist dat de publieke opdracht via een
officieel besluit wordt toegewezen. Tevens dient er afdoende onafhankelijk
toezicht te zijn, om te kunnen bepalen of de publieke opdracht in overeenstemming
met de formele bepalingen tussen overheid en publieke omroep wordt uitgevoerd.Het derde bovengenoemde criterium heeft betrekking op de financiering
en de evenredigheidstest. Lidstaten kunnen kiezen voor een stelsel van gemengde
financiering. Gemengde financiering houdt in dat een publieke omroep wordt
gefinancierd uit een combinatie van overheidsmiddelen en inkomsten uit andere
activiteiten. Om inzicht te hebben in de verschillende geldstromen dient er
in die gevallen een duidelijke en passende scheiding te zijn tussen activiteiten
in het kader van de publieke opdracht en activiteiten die daarbuiten vallen.
De Europese Commissie maakt daarbij een onderscheid tussen activiteiten in
het kader van de publieke taak, activiteiten die kunnen worden aangemerkt
als de commerciële exploitatie van de publieke taak (bijvoorbeeld de
verkoop van programmarechten) en stand alone-activiteiten
(dit zijn activiteiten die niet gerelateerd zijn aan de publieke taakopdracht).
Voor laatstgenoemde twee activiteiten mogen geen publieke middelen worden
aangewend. De inkomsten uit de commerciële exploitatie van de publieke
taak dienen terug te vloeien naar de uitvoering van de publieke taak. Deze
activiteiten dienen op een marktconforme wijze plaats te vinden.Onder de evenredigheidstest wordt verstaan dat de staatssteun niet meer
mag bedragen dan de nettokosten van de publieke opdracht, waarbij ook rekening
wordt gehouden met andere rechtstreekse of indirecte inkomsten afkomstig uit
het vervullen van de publieke dienst. De Europese Commissie accepteert daarbij
wel een beperkte reservevorming, bijvoorbeeld om schommelingen aan de inkomstenkant
op te vangen. Deze dient dan wel in de daaropvolgende jaren te worden aangewend.Op 18 december 2007 is de herziening van de Europese richtlijn 89/552/EEG,
de zogenoemde richtlijn «Televisie zonder Grenzen» (hierna: Televisierichtlijn),
gepubliceerd en een dag later in werking getreden1.
Deze richtlijn heeft als doelstelling een gemeenschappelijke Europese markt
voor omroepdiensten te realiseren door minimumharmonisatie van regels voor
de omroepwetgeving (zowel publiek als commercieel) in de lidstaten en toepassing
van het «land van oorsprong-beginsel».De herziening behelst een actualisering van de richtlijn in het licht
van ingrijpende technologische- en marktontwikkelingen in de audiovisuele
sector. De reikwijdte van herziene richtlijn wordt uitgebreid van traditionele
televisiediensten naar audiovisuele mediadiensten. Daarbij wordt een onderscheid
gemaakt tussen lineaire diensten (traditionele televisie) en non-lineaire
diensten ofwel mediadiensten op aanvraag. De regels ten aanzien van non-lineaire
diensten zijn lichter dan voor lineaire diensten. De herziene Televisierichtlijn
bevat tevens een liberaler reclameregime voor audiovisuele mediadiensten voor.
De uitbreiding van de reikwijdte van de richtlijn betekent uitbreiding van
de werkingssfeer van de Mediawet. In dit wetsvoorstel worden al de noodzakelijke
voorbereidingen getroffen voor de implementatie van de richtlijn.
Er wordt een bijdetijds begrippenkader gehanteerd en een moderne terminologie,
en bovendien is de structuur weer consistent. Dit wetsvoorstel vormt daarmee
de onmisbare basis voor de implementatie van de herziene Televisierichtlijn.
Nederland heeft twee jaar de tijd om de herziene richtlijn te implementeren.
De herziene Televisierichtlijn zal via een apart wetsvoorstel geïmplementeerd
worden. Op grond van Aanwijzingen voor de regelgeving mag deze implementatiewet
niet worden samengevoegd met andere wijzigingen van de Mediawet. Het onderhavige
wetsvoorstel brengt nu dan ook geen verandering in de regels die op grond
van de huidige Europese Televisierichtlijn gelden voor publieke en commerciële
omroep. Doordat de nieuwe Mediawet wel rekening houdt met begrippen in de
herziene Televisierichtlijn, wordt de implementatie wel al zo veel mogelijk
voorbereid.3. Multimediale taakopdracht3.1 Definitie van de publieke taakIn 2000 maakte de wetgever het voor de publieke omroep mogelijk om, naast
de bestaande radio- en televisiediensten, ook nieuwe diensten te financieren
uit het reguliere budget. De opkomst van nieuwe digitale technieken in het
algemeen en internet als nieuw medium in het bijzonder vroegen hierom. Sindsdien
maakt de Mediawet onderscheid tussen de hoofdtaak (drie televisienetten en
vijf radiozenders) en de neventaken (overige zenders, internet e.a.) van de
landelijke publieke omroep. Ook bij de regionale en lokale omroep maakt de
wet tot nu toe dit onderscheid tussen de hoofdtaak en neventaken.Inmiddels heeft de digitalisering doorgezet en flinke gevolgen. Meerdere
netwerken lenen zich voor audiovisuele diensten en radio, televisie en internet
schuiven in elkaar. Daardoor blijkt het wettelijke onderscheid tussen hoofd-
en neventaken niet langer werkbaar. De regels voor neventaken belemmeren zelfs
de multimediale ontwikkeling van de publieke omroep. Via een algemene maatregel
van bestuur is inmiddels een tijdelijke oplossing bedacht voor neventaken,
binnen de kaders van de huidige Mediawet.1Dit wetsvoorstel vervangt de tijdelijke oplossing door een wettelijke
verankering van de multimediale taakopdracht van de publieke omroep. Dit betekent
dat alle vormen van elektronisch aanbod, ongeacht de distributiewijze, voortaan
tot zijn werkterrein behoren. Nieuwe media en technologieën zijn daar
nadrukkelijk onderdeel van.Het wetsvoorstel zorgt bovendien voor een systematiek voor vaststelling
van activiteiten van de publieke omroep. De regering komt met dit voorstel
ook tegemoet aan het verlangen van de Europese Commissie naar meer helderheid
over de publiek gefinancierde activiteiten van de publieke omroep.3.2 Aard en omvang van de activiteitenMet een multimediaal geformuleerde taakopdracht krijgt de publieke omroep
van de wetgever de ruimte om alle mogelijke wegen naar het publiek te verkennen
en te benutten. Dat is nodig. In een digitale context is het immers de kunst
om het publieke media-aanbod via verschillende distributiekanalen en in verschillende
vormen naar het publiek te brengen. Welk verhaal via welke formule verteld
zal worden, is afhankelijk van ontwikkelingen in mediagebruik, de stand van
de techniek en de financiële mogelijkheden.Dit is eerst en vooral een strategische afweging die de publieke omroep,
vanwege de daar aanwezige kennis, het beste zelf kan maken. Het wetsvoorstel
bepaalt nog steeds dat de publieke omroep in elk geval drie algemene televisiekanalen
en vijf radiokanalen heeft. Maar voor het overige liggen de activiteiten niet
vast in de wet. Dit zorgt ervoor dat de publieke omroep wendbaar is en goed
kan inspelen op verschuivingen in media-aanbod en gebruik.Tegelijk houdt de overheid greep op de omvang en aard van het publieke
aanbod. Dit gaat als volgt: De publieke omroep zal voortaan eens in de vijf
jaar voorstellen hoe zijn totale aanbod er in de komende periode uitziet.
Dit voorstel dient goed onderbouwd te zijn en een heldere beschrijving te
geven van het totale aanbod, waaronder niet alleen de algemene kanalen, maar
ook gespecialiseerde kanalen en de andere diensten op de diverse platforms
(bijvoorbeeld Uitzending Gemist, 3voor12, mobiele diensten). De minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap stemt al dan niet met het voorstel in, mede
op basis van adviezen van de Raad voor cultuur en het Commissariaat voor de
Media.Soms zullen actuele ontwikkelingen in het medialandschap de vijfjaren
strategie doorkruisen. Daarom laat het systeem ruimte om tussentijds de activiteiten
bij te stellen. Dit zal de publieke omroep onderbouwen in zijn jaarlijkse
begroting, en ook dan zal de minister, mede op basis van adviezen, besluiten
over het bijgestelde voorstel.Deze nieuwe werkwijze voldoet aan de Europese regels. In de vorige paragraaf
is al het algemene kader geschetst. Over de taakopdracht en activiteiten van
de Nederlandse publieke omroep is ook overleg geweest met DG Concurrentie
van de Europese Commissie in het kader van de nog lopende zaak over (bestaande)
staatssteun aan de publieke omroep. Op 12 december 2008 heeft DG Concurrentie
van de Europese Commissie in een brief aangegeven dat de door Nederland genomen
maatregelen en de voorstellen in de nieuwe Mediawet grotendeels geschikt lijken
om verenigbaarheid van het toekomstige financieringsregime met de Europese
staatssteun regels te waarborgen. Wel is Nederland gevraagd enkele onderdelen
nader toe te lichten en zo nodig te verfijnen. Ook is de Europese Commissie
van plan haar Omroepmededeling in de loop van 2008 te herzien en heeft zij
de lidstaten uitgenodigd hiervoor een inbreng te leveren.1 Mocht het bilaterale overleg met de Commissie nopen tot aanpassingen
in de Mediawet dan zullen deze bij nota van wijziging in het onderhavige wetsvoorstel
worden verwerkt.3.3 Evenwichtige plaatsingIn de huidige Mediawet bestaat een relatie tussen het aantal zenders,
de zendtijd en de organisatie. De omroepinstellingen hebben gedurende de concessie-
en erkenningperiode, die eindigt in 2010, bepaalde wettelijke aanspraken op
een vastgestelde hoeveelheid zendtijd op drie algemene televisie- en vijf
radiokanalen. Deze aanspraken blijven in dit wetsvoorstel in stand en zullen
pas wijzigen bij aanvaarding van het wetsvoorstel over de erkenningen (zie
paragraaf 1.3). Het wetsvoorstel voegt daar voor omroepen het recht op evenwichtige plaatsing aan toe. De raad van bestuur is
hiervoor verantwoordelijk. Met de evenwichtige plaatsing wordt bedoeld dat
de programma’s van de omroepen zodanig worden verdeeld over de dag en
de zenders dat zij gelijke kansen hebben om het publiek te bereiken. Vooral
een evenwichtige verdeling in prime time (tussen
16.00 uur en 24.00 uur op televisie en tussen 7.00 en 19.00 uur op radio)
is belangrijk om de pluriformiteit van het publieke omroepbestel voluit tot
zijn recht te laten komen. De opdracht aan de raad van bestuur voor
evenwichtige plaatsing komt in de plaats van de minimum zendtijd voor omroepen
op zogenoemde thuisnetten.Thuisnetten zijn achterhaald door de praktijk. Sinds 2006 heeft de publieke
omroep een andere indeling van de radio en televisiekanalen. De nieuwe netprofielen
sluiten beter aan bij het kijk- en luistergedrag van diverse doelgroepen en
de omroepen dragen hieraan nu flexibel bij. Door het «programmeermodel»
(versus een «thuisnetmodel») kijken en luisteren de mensen weer
meer naar de programma’s van de publieke omroep. De nieuwe werkwijze
markeert bovendien de overgang naar crossmediale programmering: samenhangende
en herkenbare bespeling van radio, televisie, internet en andere platforms.
Ook daarbij past het dat de omroepen flexibel bijdragen aan de diverse publieke
kanalen.3.4 Distributie van de landelijke publieke omroepDe markt voor distributie van audiovisuele inhoud is volop in beweging.
Onder invloed van digitalisering neemt de schaarste aan distributiekanalen
af. De positie van gebruikers en dienstenaanbieders wordt naar verwachting
sterker, omdat zij kunnen kiezen uit meerdere platforms. Niettemin blijft
het wenselijk om in de wetgeving garanties op te nemen voor de distributie
van het publieke media-aanbod. Gezien de maatschappelijke functie, wil de
regering zeker stellen dat het hart van het publieke media-aanbod toegankelijk
is voor iedereen. De Mediawet regelt daarom dat in elk geval de drie algemene
televisiekanalen en vijf radiokanalen van de publieke omroep zonder extra
kosten te ontvangen zijn in de ether en via de kabel. Dit gebeurt als volgt:1. In het wetsvoorstel blijven er voor de landelijke publieke omroep bij
voorrang etherfrequenties beschikbaar voor ten minste drie televisiekanalen
en vijf radiokanalen met een landelijke dekking1.
De publieke omroep kan net als nu vragen om meer ruimte in de ether, maar
heeft geen automatisch recht op extra frequenties. Hierover dient apart te
worden besloten in het kader van het frequentiebeleid en met toepassing van
de Telecommunicatiewet.2. In de taakopdracht van de publieke omroep blijft opgenomen dat hij
de drie algemene televisiekanalen en de vijf radiokanalen via de ether verspreidt
zonder dat de kijkers en luisteraars extra kosten hoeven te maken voor ontvangst.
Bij de omschakeling van analoge naar digitale ethertelevisie eind 2006 is
hiervoor een speciale voorziening getroffen. Kijkers dienen na de omschakeling
eenmalig een settop box aan te schaffen, maar betalen voor de ontvangst van
de drie publieke televisiekanalen en de regionale omroep geen abonnementskosten2.Omdat de kabel voor de ontvangst van programma’s nog steeds de dominante
infrastructuur is, handhaaft het wetsvoorstel verder de verplichting om de
drie televisiekanalen en vijf radiokanalen van de landelijke publieke omroep
door te geven. Ook de verplichte doorgifte van regionale en lokale publieke
omroep op de kabel is gehandhaafd.1. Nieuw in het wetsvoorstel is het onderscheid dat gemaakt wordt tussen
analoge en digitale verspreiding, waarmee de regering de verplichte doorgifte
regelt in de transitiefase van analoog naar digitaal. Voor de formulering
van de doorgifteverplichtingen in deze overgangsfase, is aansluiting gezocht
bij artikel 31 van de Universele Dienstrichtlijn. Dit artikel stelt dat lidstaten
redelijke doorgifteverplichtingen kunnen opleggen voor nader bepaalde radio-
en televisieomroepnetten, als deze netwerken voor een significant aantal eindgebruikers
het belangrijkste middel vormen voor radio- en televisieontvangst. Het begrip «significant aantal eindgebruikers» is hierbij
bepalend. Nu is er alleen op het analoge kabelnetwerk sprake van een significant
aantal eindgebruikers. Op het moment dat er een significant aantal eindgebruikers
wordt bereikt, zal ook het digitale kabelnetwerk onder deze verplichting kunnen
vallen. Omgekeerd kan de verplichting voor het analoge kabelnetwerk in de
toekomst komen te vervallen, als er geen significant aantal eindgebruikers
meer wordt bereikt.2. Voor al het overige publieke aanbod – themakanalen, diensten
op aanvraag, mobiele diensten en dergelijke – zijn geen regels in de
wet opgenomen over de wijze van verspreiding en de kosten van ontvangst. Het
is aan de publieke omroep om te beslissen over de verspreiding van het extra
aanbod en om daarover te onderhandelen met de distributeurs. Deze keuzes zijn
afhankelijk van de stand van de techniek, ontwikkelingen in media-aanbod en
mediagebruik en van de financiële situatie. Hier houdt de publieke omroep
dus de nodige beleidsruimte en bewegingsvrijheid. Maar dat betekent niet dat
de publieke omroep vrij spel heeft. Hij dient de keuzes over distributie van
zijn aanbod te onderbouwen in het vijfjaarlijkse beleidsplan.De regering wil de doorgifteplicht voor de kabel niet uitbreiden naar
alle kanalen van de publieke omroep. In de analoge situatie is daarvoor op
de kabel domweg te weinig ruimte. In de digitale situatie belemmert het de
bewegingsvrijheid van alle partijen: kabelbedrijf, omroep en consument. Met
de nieuwe diensten van de publieke omroep zijn extra kosten gemoeid: voor
transport, voor de (afkoop van) auteursrechten voor hergebruik en voor gedeeltelijk
nieuw en verrijkt materiaal. Ter dekking van de kosten, biedt de publieke
omroep deze diensten bij onder andere kabelbedrijven aan tegen een vergoeding.
Of de dienst wordt opgenomen in het basispakket of in het pluspakket is de
uitkomst van onderhandelingen tussen de publieke omroep en de kabelbedrijven.
Bij opname in het pluspakket betaalt alleen die consument extra die zelf voor
deze diensten kiest. Zou al het publieke aanbod voortaan op alle netwerken
gratis zijn, dan moet de rijksbijdrage omhoog. Daar betalen dan alle belastingbetalers
op voorhand aan mee. De regering is daar geen voorstander van. Bovendien biedt
de publieke omroep zijn themakanalen gratis aan via internet, in tegenstelling
tot de algemene televisiekanalen. Iemand zonder kabelaansluiting of kabel
(plus)pakketten heeft wel via zijn internetverbinding op de computer toegang
tot deze programma’s.Met de bovenbeschreven maatregelen acht de regering de toegankelijkheid
van het publieke media-aanbod afdoende verzekerd. Er is een goed evenwicht
tussen wettelijke minimumgaranties enerzijds en wendbaarheid van de publieke
omroep in het digitale tijdperk anderzijds.3.5 Relatie met de TelecommunicatiewetIn de digitale toekomst verandert de distributie van omroepdiensten als
gevolg van convergentie van distributienetwerken en -diensten. De staatssecretaris
van Economische Zaken heeft toegezegd in een Nota Omroepdistributie met nieuw
beleid te komen. Dit kan tot wijziging van de Mediawet leiden. Verder wordt
er gewerkt aan een wijziging van de Telecommunicatiewet in verband met de
implementatie van de Nota Frequentiebeleid. Die zal gevolgen hebben voor de
Mediawet waar het gaat om de rol van de minister van Economische Zaken in
de toekenning van de frequenties aan de publieke omroep. Samenloopbepalingen
zullen zorgen voor goede afstemming met onderhavig wetsvoorstel. 3.6 Prestatieovereenkomst in plaats van programmavoorschriftenVoor de landelijke publieke omroep gelden sinds de jaren tachtig programmavoorschriften.
Er zijn drie redenen om nu af te stappen van dit systeem van voorschriften.Ten eerste is in het digitale medialandschap de procentuele verdeling
van zendtijd over verschillende categorieën geen goede maatstaf meer
voor de beoordeling van de verscheidenheid van het aanbod van de publieke
omroep. Omdat de programmavoorschriften gehaald moeten worden op de algemene
radio- en televisiezenders (nu nog de hoofdtaak), staan ze een gevarieerd
aanbod zelfs in de weg. Het is geen oplossing om voortaan ook themazenders
te belasten met dezelfde programmavoorschriften, omdat dit de specialisatie
per zender weer belemmert.Ten tweede is het toezicht op de programmavoorschriften voor buitenstaanders
moeilijk te doorgronden.1 Het Commissariaat voor
de Media heeft er daarom voor gepleit de programmavoorschriften te vereenvoudigen.Ten derde zet de regering een nieuw, moderner instrument in om een divers
aanbod zeker te stellen: de prestatieovereenkomst. Elke vijf jaar verbindt
de publieke omroep zich in een beleidsplan en prestatieovereenkomst met de
minister aan beloftes over aanbod en bereik. Jaarlijks doet hij verslag van
de behaalde prestaties.2 Het vasthouden aan programmavoorschriften
past daar, los van de beperkingen, niet meer bij. Het zou leiden tot dubbele
administratieve lasten voor de publieke omroep.Met dit wetsvoorstel vervangt de regering de programmavoorschriften dus
door een prestatieovereenkomst, waarin de Nederlandse publieke omroep zich
verbindt aan beloftes over zijn programmabeleid, de programma-inhoud en het
bereik. Hij verantwoordt zich vooral tegenover het publiek, maar maakt daarvan
afgeleid afspraken met de overheid.De prestatieovereenkomst is in de huidige digitale context een geschikt
verantwoordingsinstrument. In tegenstelling tot de programmavoorschriften,
strekt de prestatieovereenkomst zich uit over het gehele publieke media-aanbod
en kunnen de prioriteiten periodiek worden bijgesteld. Ook kan de prestatieovereenkomst
preciezer geformuleerd worden, met afspraken over bijvoorbeeld volumes (in
uren en budget) van bepaalde programmasoorten.De prestatieovereenkomst is niet vrijblijvend. Hij wordt ondertekend door
de raad van bestuur namens de publieke omroep en de minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap en jaarlijks is er een voortgangsrapportage. Het Commissariaat
voor de Media valideert en verifieert de rapportage en adviseert de minister
daarover. In 2007 is de prestatieovereenkomst voor het eerst ondertekend.
Deze loopt tot september 2010.Het vervallen van de programmavoorschriften verandert overigens niets
aan de taakopdracht van de publieke omroep of van specifieke omroepinstellingen
als de NPS. De verplichtingen voortvloeiend uit de Europese richtlijn Televisie
zonder Grenzen (minimum percentage onafhankelijke en Europese producties)
blijven gelden, evenals die voor uitzendingen in het Nederlands- en Friestalig
en ondertiteling.3.7 Interne leverplichtIn het digitale medialandschap zal de publieke omroep zijn media-aanbod
beschikbaar stellen langs steeds meer kanalen en gedurende een langere periode. Een programma is bijvoorbeeld eerst te zien op een algemeen
kanaal, daarna op een gespecialiseerd kanaal en tot slot nog opvraagbaar via
Uitzending Gemist. Deze veranderende werkwijze vraagt ook om een andere omgang
met de rechten op intellectueel eigendom. Voor een goed functionerende publieke
omroep is het van cruciaal belang dat de afzonderlijke omroepverenigingen
hun media-aanbod beschikbaar stellen voor multimediale verspreiding. Ook in
overeenkomsten met derden moet de publieke omroep over voldoende rechten kunnen
beschikken voor de uitoefening van zijn publieke taak.De omroeporganisaties die deel uitmaken van de landelijke publieke omroep
hebben de taak om publiek media-aanbod te maken. Deze taak strekt zich uit
over alle kanalen van de publieke omroep. Net als nu geldt dat de instellingen
hun aanbod beschikbaar moeten stellen voor verspreiding onder het publiek.
Maar met een multimediale taakopdracht wordt ook die verplichting multimediaal.
Omroepinstellingen dienen hun aanbod straks niet alleen meer beschikbaar te
stellen voor uitzending via de algemene radio- en televisiekanalen, maar ook
voor verspreiding via andere gespecialiseerde kanalen in het digitale medialandschap.Omroepen stellen hun aanbod dus zonder meer beschikbaar voor algehele
plaatsing en hergebruik op de verschillende aanbodkanalen. Dit aanbod dient
gedurende een periode van drie jaar beschikbaar te blijven voor (her)gebruik
op de kanalen van de publieke omroep. Een verplichting daartoe wordt in de
wet opgenomen. In overleg met de raad van bestuur kan van die termijn worden
afgeweken. De raad van bestuur zal hiervoor (eventueel bindende) kaders vaststellen.
Zo blijft het publieke materiaal optimaal beschikbaar voor het publiek. De
omroeporganisaties blijven wel gewoon eigenaar van de gebruiksrechten op hun
producties.De positie van makers van media-aanbod vraagt bijzondere aandacht. Zij
verkeren vaak in een zwakke(re) onderhandelingspositie ten opzichte van de
publieke omroep. Het kabinet onderzoekt nog of hun positie versterkt kan worden
door een wettelijke regeling voor het auteurscontractenrecht1. Daarnaast is het nodig dat de publieke omroep redelijke en realistische
contracten met hen afsluit voor multimediaal gebruik van hun rechten. Dit
is de publieke omroep aan zijn bijzondere status verplicht. Anderzijds mag
van makers verwacht worden dat zij zich bewust zijn van de bijzondere taak
van de publieke omroep en meewerken aan de multimediale verspreiding van hun
werken. Daar hebben zij immers ook baat bij. Het is aan beide partijen en
hun vertegenwoordigers om in goede onderhandeling hiervoor passende kaders
te ontwikkelen2.3.8 Maximering reservevorming bij de landelijke publieke
omroepDe vorming van reserves bij de landelijke publieke omroep is nodig om
schommelingen in het budget op te vangen, om dure en langer lopende producties
te financieren of om ontwikkeling van nieuwe technieken over meerdere jaren
te bekostigen. Ook in het kader van de Europese staatssteunregels staat de
Europese Commissie toe dat een publiek gefinancierde onderneming een noodzakelijke
buffer aanhoudt. De Commissie hanteert daarbij een maximumreserve van 10%
van het jaarbudget3. Deze begrenzing is in dit
wetsvoorstel vastgelegd. Het verbetert ook de transparantie van het bekostigingsstelsel.3.9 Samenwerking met andere organisatiesIn het digitale medialandschap doet de publieke omroep er goed aan samen
te werken met verwante journalistieke, culturele, educatieve en maatschappelijke
organisaties. Ieders aanbod wordt daardoor voor burgers aantrekkelijker
en zichtbaarder. De regering verruimt daarom de mogelijkheden voor crossmediale
samenwerking tussen de publieke omroep en andere organisaties als volgt:– Redactionele samenwerking betekent vaak een vorm van sponsoring
van programma’s. In de Mediawet komt daarvoor meer ruimte. Nu mogen
omroepen alleen met andere organisaties samenwerken voor culturele programma’s,
uitzendingen van sportevenementen en wedstrijden en evenementen met een ideëel
doel (met uitzondering van programma’s voor kinderen onder de twaalf
jaar). Ook educatieve programma’s lenen zich echter voor samenwerking.
Daarom wordt straks sponsoring van deze programmacategorie ook mogelijk.– Het Commissariaat van de Media past zijn beleidsregels aan.1 Het gaat vooral om toestemmingen voor het vermelden
van namen, logo’s, producten of diensten in de titel van een programma
van de publieke omroep. Dit maakt het voor alle partners aantrekkelijker met
elkaar in zee te gaan. De wijzigingen gelden alleen voor samenwerking van
de publieke omroep met organisaties op terreinen waar programmasponsoring
is toegestaan, te weten culturele en educatieve organisaties, organisaties
met een ideëel doel en sportorganisaties.3.10 Lokale en regionale publieke omroepDe regionale en lokale publieke omroepen krijgen net als de landelijke
publieke omroep de ruimte om zich multimediaal te ontplooien2. De waarborg voor het publieke karakter van hun activiteiten blijft
de verplichting dat ten minste de helft van het programma-aanbod een lokaal
of regionaal karakter heeft. Omdat er vooralsnog geen prestatieovereenkomsten
bestaan tussen de regionale en lokale omroepen en provincies en gemeenten,
handhaaft het wetsvoorstel het programmavoorschrift voor informatie, cultuur
en educatie voor de regionale en lokale omroepen.4. Reclame en sponsoring4.1 Veranderingen op de reclamemarktNederland heeft de meest competitieve televisiemarkt in Europa. Digitalisering
luidt een nieuwe fase in. De omroepen hebben in het nieuwe speelveld een goede
uitgangspositie, maar zullen andere spelers naast zich vinden, zoals audiovisuele
producenten, rechthebbenden (sport, film, muziek), internet- en telecommunicatiebedrijven.
Ook staan de inkomsten uit spotreclame onder druk. Kijkers kunnen reclamespots
makkelijker omzeilen, bijvoorbeeld door ze weg te klikken of door later via
de harde schijf van de personal videorecordereen
programma te bekijken. Daarom groeit de belangstelling van adverteerders voor
reclame in programma’s: de zogenaamde non-spot reclame. Fundamenteler
nog zijn de verschuivingen in inkomstenstromen. Vooral nieuwe toetreders zullen
inkomsten mede halen uit communicatieverkeer, abonnementen en microbetalingen
door gebruikers.De regering hecht aan een gezonde financiële basis voor de Nederlandse
omroepen – publiek en commercieel – en wil daarom de regels voor
reclame en sponsoring aanpassen aan ontwikkelingen op de mediamarkt. Tegelijkertijd
wil de regering maatschappelijke belangen veilig blijven stellen. Natuurlijk
staat bescherming van het publiek voorop. Dat moet gevrijwaard blijven van
verborgen commerciële beïnvloeding. Sluikreclame is verboden en
redactionele onafhankelijkheid blijft onverkort uitgangspunt. Verder dient
het non-commerciële karakter van de publieke omroep overeind te blijven.Tot slot wil de regering, om drankgebruik onder jongeren te ontmoedigen,
een verbod invoeren op het uitzenden van alcoholreclame op radio en televisie
voor 21.00 uur. Deze overwegingen hebben geleid tot een aantal wetswijzigingen
(zie verderop).4.2 Reclame bij de commerciële omroepVoor de commerciële omroep zijn in het wetsvoorstel de volgende wijzigingen
opgenomen:• een versoepeling van de onderbreking van films door reclame;• een verkorting van de minimumduur van reclameblokken naar één
minuut;• de mogelijkheid tot split screen reclame;• de mogelijkheid tot slogans bij sponsoruitingen;• een verruiming van de mogelijkheden van titelsponsoring.Met deze wijzigingen loopt Nederland in de pas met de omzetting en interpretatie
van de betreffende bepalingen van de huidige Europese Televisierichtlijn door
Luxemburg. Dit is belangrijk omdat de op Nederland gerichte RTL-zenders onder
de Luxemburgse regelgeving vallen. De Tweede Kamer en de sector hebben meermalen
gevraagd de regelgeving voor Nederlandse zenders op dit gebied aan te passen
aan Luxemburgs niveau, zodat zij hier geen concurrentienadeel ondervinden.Enkele versoepelingen zijn inmiddels geregeld in de aangepaste beleidslijnen
van het Commissariaat voor de Media.1 Dit betreft
de vermelding van sponsornamen enlogo’s in de programmatitel of zendernaam,
en slogans bij sponsorvermeldingen. De aanpassing
van de beleidslijnen en de wet vindt plaats binnen de grenzen van de huidige
Europese Televisierichtlijn. In reactie op de digitalisering wil de Europese
Commissie de regels voor reclame- en sponsoring moderniseren en verlichten.
De lidstaten en het Europees Parlement staan hier positief tegenover.4.3 Reclame bij de publieke omroepDe regering vindt het van groot belang dat de programma’s van de
publieke omroep onafhankelijk van commerciële invloeden worden gemaakt.
Het reclameregime voor de publieke omroep is en blijft daarom strenger dan
het regime voor commerciële omroepen. Zo mag de publieke omroep procentueel
minder reclame uitzenden, is programmaonderbrekende reclame niet toegestaan
en mag sponsoring alleen onder voorwaarden bij enkele programmacategorieën
(zie paragraaf 3.9).De versoepeling van de reclameregels bij commerciële omroepen voor
het onderbreken van speelfilms en de verruiming van de sponsormogelijkheden
zijn niet van toepassing voor de publieke omroep. Wel ziet de regering mogelijkheden
om de minimumduur van de reclameblokken net als bij de commerciële omroep
te verkorten. Een dergelijke versoepeling raakt niet aan de inhoud van programma’s,
maar biedt de Ster mogelijkheden om wat slagvaardiger te kunnen opereren.
Overigens is de totale reclamezendtijd gebonden aan een maximum en deze versoepeling
leidt dus niet tot meer reclame bij de publieke omroep.4.4 AlcoholreclameIn het regeerakkoord is opgenomen dat alcoholreclame vóór
21.00 uur op radio en televisie verboden wordt. De regering wil met dit verbod
het alcoholgebruik onder jongeren ontmoedigen. Regelmatig gebruik van alcohol
op jonge leeftijd zou leiden tot een verminderde ontwikkeling van de hersenen.
Dit leidt tot slechtere leerprestaties en een verminderd vermogen
van jongeren om op latere leeftijd sociale en emotionele verbanden aan te
gaan. Een vroege beginleeftijd van alcoholgebruik is bovendien een risico-indicator
voor het ontstaan van alcoholproblemen op latere leeftijd.Bij ongewijzigd beleid zou het alcoholgebruik onder jongeren van nu leiden
tot hoge maatschappelijke kosten. Effectieve en acute maatregelen zijn nodig
omdat het huidige beleid (voorlichting, accijnsverhoging, handhaving van leeftijdsgrenzen)
niet voldoende effect heeft bereikt.Er is internationale literatuur die aantoont dat alcoholreclame een positief
effect heeft op de totale hoeveelheid alcohol die wordt genuttigd en op het
in korte tijd drinken van een grote hoeveelheid alcohol. Alcoholreclame draagt,
vooral onder jongeren, bij aan het ontstaan van positieve verwachtingen van
alcohol en aan een sterkere intentie om te gaan drinken op jongere leeftijd1. In samenhang met andere maatregelen draagt een alcoholreclameverbod
vóór 21.00 uur er naar verwachting toe bij dat de leeftijd stijgt
waarop jongeren beginnen met drinken. Ongeveer driekwart van de jongeren tussen
de 13 en 18 jaar kijkt vóór 21.00 uur televisie.Met een reclamebeperking voegt Nederland zich bij de meerderheid van EU-lidstaten
met een gedeeltelijk of geheel verbod op alcoholreclame. Het tijdstip van
21.00 uur is in lijn met de meeste andere EU-lidstaten met een dergelijk verbod.
De artikelsgewijze toelichting zal dieper ingaan op de beperking van de alcoholreclame
in relatie tot de Grondwet, het EVRM en het EG-Verdrag.5. Overige onderwerpen5.1 Digitale doorgifte lokale publieke omroepDe toenemende digitalisering van de kabelnetwerken zorgt voor complicaties
bij de doorgifte van de lokale publieke omroep. Inmiddels ontvangen circa één
miljoen huishoudens televisie via de digitale kabel, op een totaal van zes
miljoen huishoudens met analoge kabeltelevisie. De lokale publieke omroepen
worden echter nog niet doorgegeven via de digitale kabel. Dit wringt des te
meer omdat deze omroepen ook niet gedistribueerd worden via de ether of satelliet.Twee zaken compliceren de doorgifte van de lokale publieke omroep. Ten
eerste zijn er relatief veel lokale publieke omroepen in Nederland, namelijk
295, waarvan er 123 televisieprogramma’s verspreiden. Ten tweede is
het kabelnetwerk volgens kabelexploitanten niet geheel geschikt voor digitale
doorgifte van lokale omroepen. Dit is het gevolg van digitalisering en centralisatie.Segmentering van de digitale kabel naar gemeenten of verzorgingsgebieden
van individuele lokale publieke omroepen is volgens kabelexploitanten op het
moment nog onvoldoende mogelijk. De kosten voor het geschikt maken van het
netwerk voor digitale doorgifte van de lokale omroep, zijn onderdeel van het
digitaliseringsproces. Deze kosten komen dan ook voor rekening van de kabelexploitanten.Het wetsvoorstel handhaaft de verplichting aan kabelexploitanten om de
drie algemene televisie- en vijf algemene radiokanalen van de landelijke publieke
omroep, alsmede regionale en lokale publieke omroep, door te geven. In het
wetsvoorstel wordt nu wel onderscheid gemaakt tussen analoge en digitale doorgifte.
De doorgifteverplichting is gekoppeld aan het significant aantal analoge dan
wel digitale eindgebruikers. Daarmee regelt het wetsvoorstel
tijdens de overgangssituatie van analoog naar digitaal de digitale doorgifte
van de publieke omroepen (landelijk, regionaal en lokaal).5.2 Goed bestuurBij het maken van dit wetsvoorstel is nagegaan of de huidige inzichten
over goed bestuur gevolgen hebben voor instellingen die uit de omroepmiddelen
bekostigd worden. Waar gewenst, zijn deze bepalingen aangepast en verbeterd,
zodat ze voldoen aan de moderne visie op goed bestuur van organisaties met
een publieke taak.De Wereldomroep zal op dezelfde wijze als de landelijke publieke omroep
verantwoording gaan afleggen over zijn activiteiten en meedraaien met de vijfjaarlijkse
visitatie, zoals reeds is aangekondigd.1 De Wereldomroep
dient vanaf de volgende concessietermijn elke vijf jaar een beleidsplan in,
met een beschrijving van de wijze waarop hij uitvoering zal geven aan zijn
taken. Deze beschrijving moet uitgewerkt zijn in kwalitatieve en kwantitatieve
doelstellingen, de aard en het aantal van de te gebruiken kanalen, een overzicht
van zijn activiteiten in binnen- en buitenland, en een overzicht van de naar
verwachting benodigde financiële, materiële, personele en organisatorische
middelen.Mede op basis van het meerjarige beleidsplan sluiten de Wereldomroep en
de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap een prestatieovereenkomst.
Bij de evaluatie van de mediaopdracht trekken de landelijke publieke omroep
en de Wereldomroep zo veel mogelijk gelijk op: zij stellen – in elk
geval eens in de vijf jaar – elk een visitatiecommissie aan die rapporteert
over de wijze waarop de landelijke publieke omroep respectievelijk de Wereldomroep
uitvoering heeft gegeven aan de publieke mediaopdracht. De reservevorming
bij de Wereldomroep wordt op vergelijkbare wijze ingekaderd als bij de landelijke
publieke omroep.De bestuurlijke organisatie van de Wereldomroep wordt opnieuw ingericht,
zodat de interne bestuurlijke structuur van beter aansluit op de moderne opvattingen
over goed bestuur. Het huidige bestuur wordt hiertoe omgevormd tot een raad
van toezicht en daaronder zal een directie belast zijn met de dagelijkse leiding
van de Wereldomroep.Het Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele omroepproducties (Stifo),
het Muziekcentrum voor de omroep en het Nederlands Instituut Beeld en Geluid
worden op basis van de geldende Mediawet bekostigd. Vanuit de optiek van transparant
en goed bestuur wordt voor deze instellingen de wettelijke basis verder uitgewerkt
en de instellingen krijgen een duidelijker beleids- en verantwoordingscyclus.
Voor het Stimuleringsfonds biedt deze wet een mooie gelegenheid om de multimedialiteit
in de naam van het fonds tot uitdrukking te brengen. Dit kan door het woord «omroepproducties»
te veranderen in «mediaproducties». Dat past ook goed bij de taak
van het fonds, die immers al langere tijd meer inhoudt dan alleen het stimuleren
van omroepproducties.5.3 Nederland Omroepproductie Bedrijf (NOB)De verkoop van het laatste bedrijfsonderdeel van het NOB, NOB Cross Media
Facilities, is afgerond. De landelijke publieke omroep is voortaan zelf verantwoordelijk
voor het uitzendproces. De specifieke wettelijke taakopdracht van het NOB
vervalt en het geld voor de verzorging van het uitzendproces is toegevoegd
aan het budget van de publieke omroep. Voor de continuïteit van het technische
uitzendproces, heeft de publieke omroep contracten gesloten met NOB Cross
Media Facilities. Gedurende de concessieperiode zal als overgangsmaatregel
de wettelijke plicht voor NOB nog gehandhaafd blijven.5.4 OverheidsvoorlichtingDe regering maakt van de gelegenheid gebruik om de financiering van de
programma’s voor overheidsvoorlichting (Postbus 51) uit de Mediawet
te halen en deze over te hevelen naar het ministerie van Algemene Zaken, samen
met het bijbehorende budget (in 2007 € 1,2 miljoen). Dit is in lijn
met de eerdere overheveling van het budget voor zendtijd van politieke partijen
in 2000.Departementen hebben, net als politieke partijen, geen deel aan de publieke
opdracht. Zij zijn ook geen onderdeel van de publieke omroep en hebben dus
geen positie in enig orgaan van de publieke omroep. Daarom wordt overheidsvoorlichting
niet langer bekostigd uit de mediabegroting. De toewijzing van zenduren voor
overheidsvoorlichting blijft wel onderdeel van de wet. Deze toewijzing verandert
niet.5.5 Haat zaaienArtikel 22 bis van de Europese televisierichtlijn bepaalt dat lidstaten
ervoor zorgen dat uitzendingen geen enkele aansporing tot haat op grond van
ras, geslacht, godsdienst of nationaliteit bevatten. Via artikel 137d van
het Wetboek van Strafrecht is deze bepaling in Nederland geïmplementeerd.
Een aantal incidenten met buitenlandse satellietzenders die zich mogelijk
schuldig maakten aan haat zaaien en geweldsoproepen, leidde tot Kamervragen
en moties. Naar aanleiding van de motie Van As c.s.1, is door het Commissariaat voor de Media onderzocht hoe doorgifte
kan worden beëindigd van zenders die zich schuldig maken aan verspreiding
van haat zaaiende of anderszins extremistische uitingen in zijn algemeenheid.
De voornaamste conclusies daarvan staan in een brief over terrorismebestrijding
van de Ministers van Justitie en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties
aan de Tweede Kamer van 7 juni 2006.2 In
deze brief is ook een wijziging van de Mediawet aangekondigd.Dit wetsvoorstel regelt dat het Commissariaat voor de Media een erkenning
of een aanwijzing (publieke media-instellingen) of een toestemming (commerciële
omroepinstellingen) weigert of intrekt als de desbetreffende instelling twee
of meer keer onherroepelijk is veroordeeld tot een onvoorwaardelijke straf
op grond van de artikelen 137c tot en met 137g of 429quater van het Wetboek
van Strafrecht. Verder regelt het wetsvoorstel dat het Commissariaat de publieke
omroepen en commerciële omroepen tijdelijk verbiedt een erkenning of
aanwijzing respectievelijk een toestemming te gebruiken als de desbetreffende
instelling onherroepelijk is veroordeeld tot een onvoorwaardelijke geldboete.
De periode waarvoor een verbod geldt is, net als bij de regeling voor politieke
partijen, afhankelijk van de opgelegde geldboete. Op dezelfde hiervoor genoemde
gronden verbiedt het Commissariaat ook doorgifte via de kabel of de ether
(inclusief satelliet). In deze regeling is onderscheid gemaakt tussen eenmalige
en meerdere rechterlijke veroordelingen. Bij eenmalige veroordeling tot een
geldboete is vanwege de proportionaliteit gekozen voor een tijdelijk verbod
op uitzenden of doorgifte, waarbij zoals hiervoor is aangegeven de duur afhankelijk
is van de hoogte van de opgelegde geldboete. Bij twee of meer onherroepelijke
veroordelingen tot een onvoorwaardelijke straf in een periode van vijf jaar
geldt een verbod op uitzenden of doorgifte voor vijf jaar.De NOS, de NPS en de Wereldomroep zijn bij wet geregelde publieke media-instellingen
die niet beschikken over een erkenning of aanwijzing. Een tijdelijk verbod
om uit te zenden is geen optie, omdat dan de opgedragen taak
niet goed uitgevoerd kan worden. De regering kiest bij deze media-instellingen
voor de weg van de bestuurlijke verantwoording. Ingeval van een onherroepelijke
veroordeling op grond van de artikelen 137c tot en met 137g of 429quater
van het Wetboek van Strafrecht kan de minister zonodig stappen zetten om te
komen tot schorsing of ontslag van de leden van de raad van toezicht (NOS
en Wereldomroep) of het bestuur (NPS).De bovenbeschreven aanpassingen ter voorkoming van haat zaaien staan in
de volgende bepalingen:– de artikelen 2.32, 2.33, 2.46, 2.47, 2.65 en 2.67 betreffende
het weigeren of intrekken van een erkenning of een aanwijzing voor publieke
media-instellingen;– de artikelen 3.3 en 3.4 betreffende het weigeren of intrekken
van een toestemming voor een commerciële omroepdienst;– artikel 7.18 betreffende het tijdelijk intrekken van zenduren
van de daar genoemde publieke media-instellingen, het een lokale of regionale
publieke media-instelling tijdelijk verbieden een aanwijzing te gebruiken
en het een commerciële instelling tijdelijk verbieden een toestemming
te gebruiken; en– artikel 6.10 voor het voorkomen van verspreiding van haat zaaiende
zenders via de ether (waaronder satelliet) en omroepnetwerken.Hieronder gaat de regering in op de grondwettelijke aspecten van de regeling
over haat zaaien.Artikel 10, tweede lid, van het EVRM geeft het toetsingskader voor beperkingen
op het recht op vrijheid van meningsuiting weer. Vergunningsystemen voor radio-
en televisieactiviteiten worden door het EVRM in beginsel toegestaan. Een
vergunningensysteem kan het recht op vrijheid van meningsuiting beperken.
Die beperkingen moeten dan noodzakelijk zijn in een democratische samenleving
in het belang van de nationale veiligheid, territoriale integriteit of openbare
veiligheid, het voorkomen van wanordelijkheden en strafbare feiten, de bescherming
van de gezondheid of de goede zeden, de bescherming van de goede naam of de
rechten van anderen, om de verspreiding van vertrouwelijke mededelingen te
voorkomen of om het gezag en de onpartijdigheid van de rechterlijke macht
te waarborgen. De noodzaak om het recht te beperken wordt ingekleurd door
het dringend maatschappelijk belang dat bestaat bij het treffen van de maatregelen.
Hier moeten ook de proportionaliteit en de subsidiariteit in acht worden genomen.Artikel 7 van de Grondwet regelt eveneens het recht op vrijheid van meningsuiting.
Het tweede lid regelt dat de wet regels kan stellen omtrent radio en televisie,
maar verbiedt voorafgaand toezicht op de inhoud van een radio- of televisie-uitzending.Hoewel de Grondwet en het EVRM ruimte laten voor beperkingen, moet met
de beperkingen die kunnen worden opgelegd behoedzaam worden omgegaan. Het
opleggen van een beperkende maatregel kan tot gevolg hebben dat omroepen zichzelf
een vorm van zelfcensuur opleggen die voortvloeit uit de angst te worden beticht
van (het ondersteunen van) haat zaaien. De regering kiest daarom voor objectiveerbaar
criterium, te weten de strafrechtelijke veroordeling. De Grondwet verbiedt
voorafgaand toezicht op de inhoud van een radio- of televisie-uitzending.
Dat laatste is hier niet aan de orde: het gaat immers niet om een inhoudelijke
toetsing vooraf van concrete programma’s, maar om een maatregel achteraf
naar aanleiding van strafbare feiten die gepleegd zijn door de houder van
een erkenning, aanwijzing of toestemming. Strafrechtelijke veroordelingen
worden achteraf opgelegd en door een onafhankelijke rechter vastgesteld. Er
is bewust voor gekozen het Commissariaat geen discretionaire bevoegdheid te
geven om in dergelijke gevallen al dan niet op te treden. Zo’n bevoegdheid
zou namelijk een inhoudelijke beoordeling op de noodzaak van het verbod of
weigering vereisen, die makkelijk in strijd zou komen met het
grondwettelijk verbod op voorafgaand toezicht op de inhoud van het media-aanbod.Het Commissariaat voor de Media kan op basis van gegevens van de Justitiële
Informatiedienst van het Ministerie van Justitie eenvoudig vaststellen of
een media-instelling is veroordeeld wegens een van de genoemde artikelen uit
het Wetboek van Strafrecht.De regels in de Mediawet geven overigens geen waterdichte garantie dat
geen enkele haat zaaiende zender in Nederland ontvangen kan worden. De bepalingen
zijn namelijk alleen van toepassing op Nederlandse publieke media-instellingen
en op commerciële media-instellingen en aanbieders van omroepzenders
en omroepnetwerken die onder Nederlandse jurisdictie vallen. Satelliet is
net als het internet een medium met een uitgesproken internationaal karakter.
Ook al treft een lidstaat van de Europese Unie maatregelen voor gevallen die
onder zijn jurisdictie vallen, de doorgifte via satellieten van niet Europese
aanbieders of via het internet kan niet via de Mediawet worden uitgesloten.5.6 Verhoging van de RijksbijdrageHet kabinet wil verzekeren dat de landelijke publieke omroep zijn brede
publieke taak kan blijven uitvoeren en dat hij minder afhankelijk is van de
schommeling in de reclameopbrengsten. Daarom zal de financiële bijdrage
van de overheid aan de mediabegroting worden verhoogd met € 50 miljoen
in 2008 tot indicatief € 100 miljoen in 2011. In het wetsvoorstel
wordt alleen de structurele verhoging van de rijksbijdrage met € 50
miljoen in 2008 aan de mediabegroting vastgelegd.6. Deregulering, administratieve lasten en bedrijfseffecten6.1 DereguleringDe nieuwe Mediawet heeft veel meer artikelen dan de huidige wet. Toch
is er sprake van deregulering. Deregulering is namelijk niet alleen een kwestie
van minder regels, maar vooral ook van betere regels. Dit wetsvoorstel biedt
beide. Het bevat minder regels door het schrappen van overbodige en uitgewerkte
bepalingen en betere regels door gedetailleerde voorschriften te vervangen
door andere instrumenten. Een voorbeeld daarvan is de vervanging van de gedetailleerde
programmavoorschriften door een flexibelere prestatieovereenkomst.Maar er zijn ook regels bij gekomen, vooral voor enkele organisaties die
in de Mediawet hun grondslag en wettelijk taak vinden. Het wetsvoorstel voorziet
in een transparantere beleids- en verantwoordingscyclus, die aansluit bij
de huidige inzichten op goed bestuur van organisaties met een wettelijke publieke
taak. Het gaat om de Wereldomroep, het Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele
Omroep/Mediaproducties, het Muziekcentrum voor de Omroep en het Nederlands
Instituut voor Beeld en Geluid.Wetgevingskwaliteit heeft ook te maken met toegankelijkheid en leesbaarheid.
De structuur van de nieuwe wet is verbeterd. De indeling in hoofdstukken is
logischer en binnen de hoofdstukken zijn de regels naar onderwerp gerangschikt.
Omwille van de leesbaarheid is het aantal leden per artikel zo beperkt mogelijk
gehouden: maximaal drie á vier leden per artikel. Die keuze leidt onvermijdelijk
tot meer artikelen.6.2 Administratieve lasten en bedrijfseffectenDe nieuwe regels gaan vooral over de publieke mediadiensten. Het voorstel
heeft wat dat betreft geen betrekking op administratieve lasten voor het bedrijfsleven
of burgers. Uiteraard is acht geslagen op de uitvoeringslasten. Het Commissariaat
voor de Media heeft een uitvoeringstoets verricht. Het is gelukt om de uitvoeringslasten
zo beperkt mogelijk te houden en zelfs te verminderen. Rapportage- en verantwoordingsplichten
zijn opgenomen in logische cycli en afzonderlijke rapportage- en verantwoordingsmomenten
zijn zo veel mogelijk vermeden. Voorbeelden daarvan zijn de geschrapte programmavoorschriften,
inclusief de bewerkelijke halfjaarlijkse rapportage daarover, en de afzonderlijke
rapportage over sponsorbijdragen. Het eerste is vervangen door de prestatieovereenkomst
met een jaarlijkse rapportage. De sponsorbijdragen worden voortaan via de
jaarrekening verantwoord. Verder zijn er geen neventaken meer die gemeld moeten
worden, wat ook een administratieve lastenverlichting is voor de publieke
omroepen. Uiteindelijk kan door de maatregelen een reductie van 6–8%
(ca. € 133 000) aan administratieve lasten bereikt worden.Eén onderdeel van de wet heeft effect voor het bedrijfsleven: met
de versoepeling van de reclameregels zit de Mediawet op het minimumniveau
van de televisierichtlijn. Nederlandse commerciële omroepen kunnen door
de versoepeling extra reclame- en sponsorinkomsten behalen en zo hun nadeel
ten opzichte van de RTL-zenders opheffen. In 2006 waren er 79 commerciële
radiozenders en 104 commerciële televisiezenders met een Nederlandse
toestemming actief1. In principe profiteren zij
allemaal van de verruiming, maar het zijn vooral de landelijk opererende televisiezenders
die er substantiële garen bij zullen kunnen spinnen. Zo heeft SBS berekend
dat de extra inkomsten voor zijn zenders kunnen oplopen naar € 15
miljoen per jaar, waarvan meer dan de helft door de nieuwe regels over filmonderbrekingen.Daartegenover staat wel het verbod van alcoholreclame vóór
21.00 uur. De verwachting is dat een deel van het advertentiebudget voor alcoholreclame
verschuift naar na 21.00 uur en dat de ontstane ruimte vóór
21.00 uur weer ingevuld kan worden. Anderzijds zullen adverteerders die in
blokken na 21.00 uur zitten niet altijd accepteren dat zij vóór
21.00 uur worden gezet om zo plaats te maken voor de alcoholadverteerders.
Al met al schat de Ster in dat de inkomstenderving op televisie en radio in
totaal € 4 tot 5 miljoen per jaar bedraagt. SBS Nederland schat
in dat zijn inkomstenderving voor televisie € 2 tot 4 miljoen per
jaar zal zijn. De Stichting Verantwoord Alcoholgebruik (STIVA) heeft gewezen
op mogelijk kostenverhogende factoren voor alcoholadverteerders.2 Deze zouden 10–25% per jaar kunnen bedragen. Het totale
effect voor de verschillende partijen moet worden afgewacht.7. SlotopmerkingIn de Tweede Kamer is thans aanhangig het wetsvoorstel tot vaststelling
van nieuwe regels over de organisatie en uitvoering van de publieke mediaopdracht.3 Dat wetsvoorstel is onder het vorige kabinet ingediend.
Dat wetsvoorstel voorziet ook in de invoering van een geheel nieuwe Mediawet
en komt gedeeltelijk overeen met het onderhavige wetsvoorstel. Het bevat daarnaast
echter een veel verder strekkende herziening van de organisatie en financiering
van de publieke omroep dan het huidige kabinet voorstaat. Zoals aangekondigd
in het Coalitieakkoord zal de regering het genoemde wetsvoorstel intrekken
en heeft inmiddels aan de Koningin machtiging daarvoor gevraagd.II. ARTIKELSGEWIJSDe huidige Mediawet is ook in technische zin aan modernisering toe. De
huidige Mediawet is de afgelopen decennia veelvuldig gewijzigd. Veel bepalingen
zijn vervallen of vinden in de praktijk geen toepassing meer. Daardoor is
de inhoudelijke en technische toegankelijkheid en samenhang van de onderdelen
van de Mediawet verloren gegaan. Door vervanging van de huidige Mediawet kan
weer een logische opbouw worden gerealiseerd. Dit biedt ook een moderner kader
om eventuele komende wijzigingen op relatief eenvoudige manier in te passen.
Voor een nieuwe Mediawet is ook gekozen omdat de wijzigingen die samenhangen
met het vernieuwde begrippenkader op talrijke plaatsen doorwerken in de artikelen
van de wet. Een wijzigingswet zou daardoor complex en ondoorgrondelijk worden.
Tot slot is van de gelegenheid gebruik gemaakt om de Mediawet leesbaarder
te maken. Formuleringen zijn vereenvoudigd en gemoderniseerd en artikelen
zijn overzichtelijker gemaakt.Hierna zullen diverse onderdelen en artikelen van de wet worden toegelicht
voor zover dat nodig is voor een goed begrip van die onderdelen en bepalingen.De indeling van de nieuwe Mediawet is als volgt.Hoofdstuk 1 bevat de lijst van begripsbepalingen die nodig zijn voor de
toepassing van de wet en de daarop gebaseerde regels.Hoofdstuk 2 bevat alle regels die betrekking hebben op de publieke mediadiensten:
de publieke mediaopdracht, de instellingen die deze opdracht op de verschillende
niveaus uitvoeren, de regels voor het media-aanbod en de bekostiging.Hoofdstuk 3 gaat over de commerciële omroep.In de hoofdstukken 4 en 5 staan de bepalingen over de bescherming van
jeugdigen tegen schadelijk programma-aanbod en de uitzending van evenementen
van aanzienlijk belang voor de samenleving. De bepalingen van deze hoofdstukken
gelden voor zowel de publieke mediadiensten als de commerciële omroepen.
Deze bepalingen zijn daarom in afzonderlijke hoofdstukken opgenomen.In hoofdstuk 6 staan bepalingen over specifieke onderwerpen, zoals het
gebruik van omroepzenders en omroepnetwerken, de must carry-verplichtingen, en de vaststelling van zenduren voor politieke partijen
en de overheid.Hoofdstuk 7 gaat over het toezicht en de bestuursrechtelijke handhaving
door het Commissariaat voor de Media.Hoofdstuk 8 bevat de bepalingen over de subsidieverstrekking ten behoeve
van persorganen. Dit hoofdstuk is gemoderniseerd en de diverse subsidiemogelijkheden
zijn nu in de Mediawet zelf vastgelegd.Hoofdstuk 9 ten slotte bevat de noodzakelijke overgangs- en slotbepalingen.Hoofdstuk 1. Begripsbepalingen en reikwijdteArtikel 1.1De bepalingen van de huidige Mediawet zijn afgestemd op het klassieke
uitzenden van radio- en televisieprogramma’s. Moderniseringen zijn tot
nu toe steeds ingepast in dit stramien. Andere distributiekanalen zijn daardoor
steeds beschouwd als afgeleide zaken. Dit heeft bijvoorbeeld geleid tot het
inmiddels onhanteerbaar geworden onderscheid tussen hoofd- en neventaken.
De traditionele radio- en televisiezenders vormden de hoofdtaak, de verspreiding
van publieke inhoud langs andere distributiekanalen waren neventaken die geen
integraal onderdeel van de hoofdtaak uitmaakten. Daardoor zijn onduidelijkheden
over de reikwijdte van de publieke taakopdracht ontstaan, die
geregeld leiden tot klachten en juridische procedures.Neventaken ontwikkelen zich inmiddels tot volwaardige distributiekanalen.
Uitgangspunt van de nieuwe Mediawet is dan ook dat de publieke omroep zijn
taak op multimediale wijze moet kunnen vervullen. Alle beschikbare distributiemogelijkheden
worden als volwaardige distributiekanalen beschouwd. Deze basisgedachte leidt
tot een ander stramien voor regulering en tot een aangepast begrippenkader:
centraal staat de verzorging van inhoudelijk media-aanbod. Dat aanbod wordt
vervolgens langs verschillende kanalen aangeboden. Zo kan een optimale mix
worden bereikt van algemeen aanbod en gespecialiseerd aanbod. Helemaal techniekneutraal
kan de regelgeving niet zijn. De aanspraken van omroepverenigingen op een
minimale hoeveelheid zendtijd, die voortvloeien uit de lopende erkenningen,
zijn gekoppeld aan uitzenden op de televisieen radioprogrammanetten. Ook de
uitvoering van de huidige Europese richtlijn Televisie zonder Grenzen brengt
mee dat regels over onder meer reclame en telewinkelen, sponsoring, Europese
en onafhankelijke producties, bescherming van jeugdigen en de uitzending van
evenementen die van aanzienlijk belang zijn voor de samenleving, in elk geval
voor de commerciële omroep, gekoppeld zijn aan televisieprogramma’s.
Bij de publieke omroep zullen genoemde regels echter wel zoveel mogelijk ook
van toepassing zijn op al het andere media-aanbod.De begrippen mediadienst, media-aanbod, omroepdienst,
programma-aanbod en daarvan afgeleide begrippenDe begrippen mediadienst en media-aanbod zijn de overkoepelende begrippen
voor alle vormen van verzorging van elektronische producten met beeld (waaronder
ook tekstbeelden) of geluid en de verspreiding daarvan via elektronische communicatienetwerken
onder de redactionele verantwoordelijkheid van de verzorger van de dienst.
Het maakt niet uit welke techniek er voor de verspreiding wordt gebruikt.
Alle soorten elektronische communicatienetwerken en alle vormen van verspreidingstechniek
(algemeen en ongericht, maar ook point-to-point)
vallen er onder. Wel moet het gaan om verspreiding van inhoud die bestemd
is voor het algemene publiek: privécommunicatie en verzending van informatie
met een persoonlijk en vertrouwelijk karakter die niet bestemd is voor het
publiek vallen er buiten. Dit sluit ook goed aan bij de definitie van mediadienst
van de herziene Televisierichtlijn: die ziet blijkens overweging 16 van de
herzieningsrichtlijn ook alleen op diensten die als economische activiteit
worden aangeboden. Het begrip «dienst» correspondeert met het
Engelse begrip «service»: een geheel van activiteiten waarmee
het publiek wordt bediend. Het begrip media-aanbod is het overkoepelende begrip
voor inhoudelijke elektronische producten die via elektronische communicatienetwerken
verspreid worden.Omroep is een specifieke vorm van een mediadienst. Omroep is het verzorgen
van media-aanbod en het uitzenden daarvan. Dit betreft het «klassieke»
uitzenden: het via elektronische communicatienetwerken (zendernetwerken, satelliet,
kabelnetwerken – inclusief IP –, mobiele netwerken) ongericht
verspreiden of beschikbaar stellen van media-aanbod met als kenmerk dat het
gelijktijdig door kijkers- en luisteraars wordt ontvangen volgens een vastgesteld
uitzendschema waar zij geen invloed op hebben. Media-aanbod dat wordt uitgezonden,
wordt in de nieuwe Mediawet gedefinieerd als programma-aanbod. De genoemde
kenmerkende elementen van uitzenden zullen onderdeel zijn van het nieuwe begrippenkader
dat voorzien is in de herziening van Televisierichtlijn. Het is geen probleem
dat de Mediawet nu al in die zin rekening houdt met de richtlijn. Bovendien
wordt beter aangesloten bij de huidige richtlijn en Europese jurisprudentie
daarover, waarbij uitzending via bijvoorbeeld IP onder de werking
van de huidige richtlijn valt. Door het vernieuwde begrippenkader zal naar
verwachting de herziene richtlijn met relatief eenvoudige wijzigingen geïmplementeerd
kunnen worden.Het begrip programma in de nieuwe Mediawet heeft dezelfde betekenis als
het begrip programmaonderdeel in de huidige Mediawet: een afgebakend onderdeel
van het programma-aanbod, met een eigen titel (bijvoorbeeld: «Het Journaal», «Opsporing
verzocht», «Lingo»). Deze betekenis van het begrip programma
sluit beter aan bij het normale spraakgebruik.Nieuw zijn de begrippen aanbodkanaal en programmakanaal. Een aanbodkanaal
is het geordende geheel van elektronische producten met beeld, tekst of geluid,
dat onder een herkenbare naam wordt verspreid. De wijze van verspreiding is
daarbij niet van belang: dit kan zowel verspreiding via uitzending als verspreiding
op aanvraag via bijvoorbeeld internet zijn. Kenmerkend is dat het bij het
begrip aanbodkanaal gaat om een geordend geheel van inhoud, voor het publiek
herkenbaar door middel van een naam. Voorbeelden: de publieke internetkanalen
3voor12, Omroep.nl en Uitzending gemist. Het begrip programmakanaal is een
species van het begrip aanbodkanaal: een programmakanaal is het geordende
aanbod van programma’s dat onder een herkenbare naam wordt uitgezonden
via een elektronisch communicatienetwerk. Bijvoorbeeld: Nederland 1, 2 en
3, SBS6, Nickelodeon. Het woord «kanaal» in de begrippen aanbodkanaal
en programmakanaal heeft dus een inhoudelijke betekenis en is niet de technische
aanduiding voor transmissieruimte op een elektronisch communicatienetwerk.De definitie van omroepnet wordt gebruikt bij de regels voor de must carry-verplichtingen en de beschikbaarstelling van
frequentieruimte (Telecommunicatiewet). De definitie van omroepnet is louter
technisch: duidelijk moet zijn welke capaciteit een aanbieder van een omroepnetwerk
moet gebruiken voor de doorgifteplicht en hoeveel frequentieruimte de publieke
omroep ten minste krijgt toegewezen. Een omroepnet is gedefinieerd als de
transmissiecapaciteit op een omroepnetwerk of een omroepzender die noodzakelijk
is om continue één programma uit te zenden dan wel continue
elkaar opeenvolgende programma’s uit te zenden. Dit is toepasbaar op
zowel analoge als digitale omroepzenders of -netwerken. Op een analoog netwerk
wordt één vaste frequentie gebruikt om een bepaald programma
uit te zenden. Die vaste frequentie is dus een omroepnet. Bij T-DAB bijvoorbeeld
heeft een continue uitgezonden reeks van elkaar opeenvolgende programma’s
géén «eigen» frequentie, maar legt wel beslag op
de totale transportcapaciteit. Ook hier geldt dat de transportcapaciteit die
redelijkerwijs nodig is om één programma continue uit te zenden
dan wel continue elkaar opeenvolgende programma’s uit te zenden, één
omroepnet is.In de huidige Mediawet speelde het begrip «zendtijd» een rol
bij het onderscheid tussen publieke omroep en commerciële omroep: voor
publieke omroep werd zendtijd toegewezen, waarbij zendtijd gekoppeld was aan
klassieke omroep: het uitzenden via de ether. In de multimediale benadering
past dit niet meer. Het onderscheid tussen publieke en commerciële omroep
wordt gevestigd door de formulering van de publieke mediaopdracht, de erkenning
en aanwijzing van organisaties die belast zijn met de uitvoering daarvan op
landelijk, regionaal, lokaal en internationaal niveau, het stellen van specifieke
eisen aan het publieke media-aanbod en de bekostiging uit publieke middelen.
Het begrip «zendtijd» speelde ook een rol bij de vaststelling
van de regels over minimale hoeveelheid uren die de publieke omroepen, de
politieke partijen en de overheid op de diverse radio- en televisieprogrammanetten
ter beschikking hebben, de programmavoorschriften, de Europese quotaregelingen en de regels over de reclamemaxima. Ook bij die bepalingen is het
mogelijk het begrip «zendtijd» te vervangen door een andere passende
formulering.De begrippen «algemene omroep» en «bijzondere omroep»
zijn vervallen. Deze begrippen dienden om abonnee-omroep en algemene omroep
uit elkaar te houden. Dit onderscheidt is in de afgelopen jaren nauwelijks
meer van belang gebleken voor de toepassing van de Mediawet. Voor zover nodig
is op een enkel onderdeel de term «vrij toegankelijk aanbod» gebruikt
om abonneekanalen uit te sluiten. Dat is bijvoorbeeld het geval bij de regels
over de must carry-verplichtingen in hoofdstuk
6.ReclameOp grond van de Europese richtlijn Televisie zonder Grenzen is sluikreclame
verboden. In de huidige Mediawet was dit verbod verwerkt in de regels over
welke reclame-uitingen al dan niet waren toegestaan, zonder dat het begrip
sluikreclame werd gebruikt (met namen de artikelen 52, tweede lid, van de
huidige Mediawet en de artikelen 28 tot en met 32 van het Mediabesluit voor
de publieke omroep en artikel 71m van de huidige Mediawet voor de commerciële
omroep). Er is nu in artikel 1.1 een definitie opgenomen van sluikreclame,
waarmee ook een vereenvoudiging van de wettekst kan worden bereikt. Voor zowel
publieke als commerciële omroep is een verbod op sluikreclame geformuleerd
(artikelen 2.94 respectievelijk 3.7). Dat is ook logisch, omdat het sluikreclameverbod
op grond van de Televisierichtlijn voor publieke en commerciële omroep
gelijkelijk geldt. De wettelijke systematiek is dan als volgt. Reclame en
telewinkelen mag alleen volgens de voorschriften van de Mediawet worden opgenomen.
Dat betekent: plaatsing in reclame- en telewinkelblokken en duidelijk onderscheiden
van de overige programma-inhoud. Alle andere uitingen, zoals het noemen of
tonen van namen, (beeld)merken, producten of diensten, zijn voor zover die
niet bij of krachtens de Mediawet zijn toegestaan, verboden als daarmee wordt
beoogd reclame te maken. Toegestaan onder voorwaarden zijn bijvoorbeeld het
tonen of vermelden van producten of diensten van een sponsor in een programma
of vermelding van namen in de titel van een programma. Uitingen waarmee niet
beoogd wordt reclame te maken, zijn toegestaan. Dit betreft onder meer de
gevallen die genoemd zijn in de regels over vermijdbare en niet-vermijdbare
reclame-uitingen in het Mediabesluit. De vereenvoudiging van de regels ten
aanzien van sluikreclame beoogt geen verandering te brengen in het reclameregime
en de toepassingspraktijk. Het Commissariaat kan in zijn beleidsregels het
toezichtsbeleid expliciteren. Een enkel verbod van sluikreclame zou bij de
publieke omroep de deur kunnen open zetten naar meer reclame-uitingen in programma’s
dan nu zijn toegestaan. Dat is niet de bedoeling. Daarom blijft het uitgangspunt
van de regels voor de publieke omroep strenger: geen reclame-uitingen, tenzij
dat bij of krachtens de wet is toegestaan. Naast het verbod van sluikreclame
geldt dan voor de publieke omroepinstellingen dat zij ook niet op andere manieren
namen, merken, producten etc. noemen of mogen laten zien, tenzij dat expliciet
op grond van de wettelijke regels of door het Commissariaat is toegestaan.Het tweede lid van artikel 1.1 regelt in navolging van artikel 3 van de
huidige Mediawet dat promotie voor instellingen met een wetenschappelijk,
cultureel, godsdienstig, levensbeschouwelijk, politiek of liefdadig karakter
niet als reclame-uiting wordt aangemerkt. Voorwaarde is wel dat die promotie
geen betrekking mag hebben op het afnemen van producten of diensten die in
de handel verkrijgbaar zijn.Artikel 1.2Dit artikel bevat een dynamische verwijzing naar de Televisierichtlijn
waar het gaat om het vaststellen van de jurisdictie van de Nederlandse Mediawet.
Artikel 2 van de Televisierichtlijn bevat een uitputtende regeling, gebaseerd
op jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie, om te bepalen welke lidstaat
bevoegd is ten aanzien van een bepaalde omroepinstelling. Uitgangspunt is
de vestigingsplaats van een omroepinstelling, dat wil zeggen de plaats van
de daadwerkelijke uitoefening van economische activiteiten door middel van
een duurzame vestiging voor onbepaalde tijd. Vervolgens geeft artikel 2 van
de Televisierichtlijn een aantal criteria aan de hand waarvan het land van
vestiging kan worden vastgesteld. Daarbij gaat het om de plaats van het hoofdkantoor,
de plaats waar programmeringbesluiten worden genomen, de plaats waar een aanzienlijk
deel van het personeel dat betrokken is bij televisieomroepactiviteiten werkt
en de plaats waar de omroepinstelling het eerst met omroepactiviteiten is
begonnen, mits zij een duurzame en reële band met de economie van die
lidstaat onderhoudt.Hoofdstuk 2. Publieke mediadienstenHoofdstuk 2 bevat de integrale regeling van de publieke mediadiensten
op landelijk, regionaal, lokaal en internationaal niveau.Titel 2.1. Publieke mediaopdrachtArtikel 2.1Stond in de huidige Mediawet het verzorgen van publieke omroepprogramma’s
via radio en televisie nog centraal, de nieuwe taakopdracht gaat uit van een
techniekneutrale formulering: het verzorgen en verspreiden van media-aanbod
over alle beschikbare platforms. Deze taakopdracht is de bevestiging van een
zelfstandige maatschappelijke taak die de grondslag is voor regulering en
publieke financiering. Er is niet langer een onderscheid tussen hoofd- en
neventaken. De publieke taakopdracht strekt zich uit over alle platforms en
stelt de publieke omroep in staat daar te zijn waar het publiek is, altijd
en overal. Alleen zo kan de publieke omroep zijn maatschappelijke functie
in een veranderend en gedigitaliseerd medialandschap waarmaken en verwordt
zij niet tot een curiositeit. Een publieke omroep die niet meegaat met ontwikkelingen
in techniek en mediagebruik mist de aansluiting met het publiek, marginaliseert
en verliest maatschappelijke legitimatie. De kern van het onderhavige wetsvoorstel
is dat het duidelijker dan voorheen regelt welke taak de publieke omroep heeft
in het digitale medialandschap. Er is geen onderscheid meer tussen een hoofdtaak –
enkele algemene zenders op «klassieke» radio en televisie –
en neventaken zoals digitale themakanalen en websites. Al het media-aanbod
valt voortaan onder de publieke taak. Ter afbakening definieert het wetsvoorstel «media-aanbod»
als «één of meer elektronische producten met beeld- of
geluidsinhoud die bestemd zijn voor afname door het algemene publiek of een
deel daarvan», en «mediadienst» als «een dienst die
bestaat uit het verzorgen van media-aanbod door middel van openbare elektronische
communicatienetwerken (...), waarvoor de verzorger redactionele verantwoordelijkheid
draagt». De taak van de publieke omroep wordt verder afgebakend door
in artikel 2.1 de terreinen te benoemen waarop de publieke omroep actief is.
Dit zijn: informatie, educatie, cultuur en verstrooiing. Diensten die niet
aan deze omschrijvingen voldoen – bijvoorbeeld printmedia, verkoop van
DVD’s of telefonie – vallen niet onder de publieke taak.De regering vindt het ook belangrijk dat de publieke omroep bijdraagt
aan technologische ontwikkeling van de media. Als de publieke omroep een voortrekkersrol vervult, kan een markt tot ontwikkeling komen, waar
commerciële partijen eveneens van kunnen profiteren. Een actueel voorbeeld
zijn de investeringen van de publieke omroep in digitale radio (T-DAB). Ook
in andere lidstaten, zoals België (VRT) en het Verenigd Koninkrijk (BBC),
is technologische ontwikkeling als onderdeel van de publieke taak opgenomen.
Het volgen en stimuleren van technologische ontwikkelingen is een ook in EU-verband
erkend taakonderdeel. De taakopdracht van de Nederlandse publieke mediadiensten
kan zich meten met die van buitenlandse publieke omroepen in de ons omringende
landen.In Europees verband is het toegestaan dat de publieke omroep een breed
scala van programma’s aanbiedt, waaronder sport en amusement. Uit het
interpretatieve protocol betreffende de publieke omroep, gehecht aan het EG-Verdrag
(het Protocol van Amsterdam), vloeit voort dat het aan de lidstaten is om
de publieke taakopdracht te formuleren. De Europese Commissie geeft in haar
Omroepmededeling aan, dat een ruime omschrijving van de taakopdracht, die
een breed scala van programma’s omvat, is toegestaan in de zin van artikel
86, tweede lid, EG-Verdrag. Dit vloeit voort uit het specifieke karakter van
het omroepbestel dat de samenleving in haar geheel wil aanspreken. Met een
ruime omschrijving van de taakopdracht die is gericht op een evenwichtige
en gevarieerde programmering kan de publieke omroep een bepaald percentage
van het publiek aantrekken en zodoende zijn opdracht uitvoeren. Dat wil zeggen:
voldoen aan de democratische, sociale en culturele behoeften van de maatschappij
en het waarborgen van pluralisme1. Uit de Omroepmededeling
van de Commissie blijkt eveneens dat de publieke omroep moet profiteren van
de technologische vooruitgang, dat de publieke omroep de voordelen van de
nieuwe audiovisuele en informatiediensten en de nieuwe technologieën
onder het publiek moet verspreiden en moet zorgen voor de ontwikkeling en
diversificatie van activiteiten in het digitale tijdperk2.Het tweede lid van artikel 2.1 formuleert de bijzondere kwaliteitseisen
voor de wijze waarop de publieke media-instellingen de taakopdracht uitvoeren.
Zij moeten dat doen door een media-aanbod te verzorgen dat naar onderwerpen,
invalshoeken, vorm en stijl gevarieerd en interessant is. Het media-aanbod
draagt de volgende waarden in zich:– evenwichtige en pluriforme informatievoorziening: geen eenzijdige
berichtgeving, waarbij pluriformiteit mede wordt gewaarborgd door de deelname
van organisaties met aantoonbare maatschappelijke steun (externe pluriformiteit);– «voor iedereen en van iedereen»: niet alleen voor
een breed publiek, maar ook voor bijzondere en kleinere interesses en doelgroepen;– sociale samenhang: het bevorderen van de Nederlandse culturele
identiteit, rekening houdend met culturele verschillen;– onafhankelijkheid: de publieke omroep is geen belangenbehartiger,
dus de inhoud van zijn aanbod wordt niet beïnvloed door (commerciële)
belangen van derden of door overheidsinmenging;– kwaliteit: het gaat hier om de intrinsieke inhoudelijke kwaliteit
van het media-aanbod, waarbij de toepassing van journalistieke en ethische
principes, betrouwbaarheid, functionaliteit van het media-aanbod, creativiteit
in vormgeving en stijl, technische kwaliteit en effectieve en efficiënte
productie een rol spelen;– toegankelijk voor iedereen die dat wil: de algemene kanalen zijn
zonder extra kosten via de ether en de kabel te ontvangen en specifiekere
diensten zijn voor zover technisch mogelijk onder gelijke voorwaarden voor
iedereen beschikbaar.In het derde lid van artikel 2.1. is voor de algemene programmakanalen
van de publieke omroepen bepaald dat deze zonder extra kosten ontvangen kunnen
worden in het verzorgingsgebied waarvoor zij zijn bestemd. Dit
is het equivalent van artikel 13c, eerste lid, van de huidige Mediawet, waarin
staat dat de hoofdtaakzenders zonder extra kosten in het verzorgingsgebied
te ontvangen moeten zijn. Bij de toedeling van frequentieruimte aan de publieke
omroepen voor hun verzorgingsgebieden (landelijk, provinciaal dan wel lokaal)
wordt er naar gestreefd dit verzorgingsgebied zo goed mogelijk te bedekken.
Net als nu geldt dat een absolute garantie voor de volledige en ongestoorde
ontvangst in het gehele verzorgingsgebied op elk tijdstip van de dag niet
te geven is.Titels 2.2, 2.3 en 2.4 Uitvoering van de publieke mediaopdrachtDe titels 2.2, 2.3 en 2.4 regelen de organisatie van de uitvoering van
de publieke mediaopdracht op landelijk niveau, regionaal en lokaal niveau
en internationaal niveau.Titel 2.2. Landelijke publieke mediadienstAfdeling 2.2.1 Nederlandse Omroep StichtingArtikelen 2.2 en 2.3De specifieke taken van de NOS, uitgevoerd onder verantwoordelijkheid
van de raad van bestuur, zijn dezelfde als onder de huidige Mediawet. De NOS
is met name verantwoordelijk voor het algehele beleid van de landelijk publieke
omroep, de bevordering van samenwerking binnen de landelijke publieke omroep,
met het oog op een samenhangend en gevarieerd aanbod op de distributiekanalen,
de algehele coördinatie en ordening van het media-aanbod, het distributiebeleid
en de bevordering van doelmatige inzet van financiële middelen. Onder
doelmatigheid kan naast een efficiënte inzet van middelen mede worden
verstaan doeltreffend. Doelmatigheid is de verantwoordelijkheid van de omroepen.
De raad van bestuur kan wel trachten de doelmatigheid binnen de publieke omroep
te bevorderen. Dit strekt zich uit tot alle middelen die bestemd zijn voor
de verzorging van het media-aanbod en de verspreiding daarvan. Dit sluit aan
bij de praktijk van het gehanteerde programmeermodel en de systematiek van
geld op schema, waarbij al het geld dat bestemd is voor de programmering gecoördineerd
wordt ingezet.Belangrijke bevoegdheden van de raad van bestuur zijn het behartigen van
alle aangelegenheden die van gemeenschappelijk belang zijn voor de landelijke
publieke omroep – inclusief het aangaan van collectieve overeenkomsten
met derden – en het vaststellen van bindende regelingen en besluiten.Een specifieke taak heeft de raad van bestuur waar het gaat om het waarborgen
van goed bestuur en integriteit binnen de landelijke publieke omroep (artikel
2.3, tweede en derde lid). Sinds 1 januari 2006 gelden binnen de landelijke
publieke omroep door de raad van bestuur vastgestelde Richtlijnen goed bestuur
en integriteit. Deze gedragscodes bevatten heldere kaders over zaken als goed
bestuur en toezicht bij de omroeporganisaties, integriteit, ideële sponsoring
en klokkenluiden. Een onafhankelijke commissie ziet toe op de naleving van
de Richtlijnen en Regelingen Goed Bestuur en Integriteit: de Commissie Integriteit
Publieke Omroep, kortweg CIPO.Artikelen 2.4 tot en met 2.14In deze artikelen is de organisatie van de NOS geregeld. Daarin verandert
niets ten opzichte van de huidige Mediawet. De NOS heeft drie organen: een
raad van toezicht, een raad van bestuur en een college van advies.Sinds de wetswijziging per 1 september 20051 bestaat de raad van toezicht volledig uit onafhankelijke leden. De
samenstelling, benoemingsprocedure en bevoegdheden worden ten
opzichte van de huidige Mediawet niet gewijzigd. De leden worden bij koninklijk
besluit benoemd. De voordracht voor benoeming komt tot stand na een zorgvuldige,
open en transparante procedure. In de raad van toezicht hebben deskundigen
uit diverse relevante disciplines (media, bestuurlijk, financieel/economisch,
juridisch) zitting. De leden hebben geen binding met bijzondere belangen,
bedrijven, politiek of overheid, tot uitdrukking gebracht door de in artikel
2.6, eerste lid opgenomen onverenigbaarheid van functies. Toegevoegd zijn
de gronden voor schorsing en ontslag. Het opnemen van limitatieve ontslaggronden
benadrukt de onafhankelijke positie van de raad van toezicht en is de logische
aanvulling op de benoemingsbevoegdheid. De minister blijft echter uiteindelijk
verantwoordelijk voor een goed functionerend bestel en moet die verantwoordelijkheid
ook kunnen nemen. Een van de mogelijkheden daartoe is schorsing en ontslag
van verantwoordelijke toezichthouders wanneer zou blijken dat door taakverwaarlozing
of anderszins disfunctioneren het functioneren van de publieke omroep ernstig
in het geding is. Een schorsing wordt gevolgd door ontslag of, als er geen
grond is voor ontslag, door opheffing van de schorsing. De bevoegdheid tot
schorsing houdt tevens in de bevoegdheid tot opheffing van de schorsing. De
algemene verantwoordelijkheden van de raad van toezicht zijn opgenomen in
artikel 2.7. Hij heeft toezicht te houden op het beleid van de raad van bestuur
en op de algemene gang van zaken binnen de landelijke publieke omroep en stelt
de jaarrekening en statutenwijzigingen vast. De raad van toezicht is verder
belast met de benoeming van de raad van bestuur (artikel 2.8, tweede lid)
en de goedkeuring van een aantal besluiten van de raad van bestuur (artikel
2.11).De samenstelling en benoeming van de raad van bestuur wijzigt niet ten
opzichte van de huidige Mediawet. De raad van bestuur bestaat uit een voorzitter
en twee andere leden, die door de raad van bestuur worden benoemd. Deze benoemingen
behoeven wel de instemming van de minister. Ook voor de leden van de raad
van bestuur geldt dat zij onafhankelijk van zakelijke, persoonlijke of politieke
belangen werken. Voor hen gelden dan ook dezelfde regels over onverenigbaarheid
van functies. De leden van de raad va bestuur zijn in dienst van de NOS en
hun arbeidsvoorwaarden worden door de raad van bestuur vastgesteld. De verantwoordelijkheden
van de raad van bestuur zijn opgenomen in artikel 2.10. De raad van bestuur
is bestuurder van de NOS en belast met de uitvoering van de taken die aan
de NOS zijn opgedragen, voor zover de uitvoering niet uitdrukkelijk aan de
raad van toezicht zijn opgedragen. De raad van bestuur neemt (bindende) besluiten
ter uitvoering van zijn taken. Evenals onder de huidige Mediawet, moet een
aantal belangrijke besluiten eerst worden goedgekeurd door de raad van toezicht
(artikel 2.11). Dit geldt voor de besluiten over de concessiebeleidsplannen,
de prestatieovereenkomst, de begroting en het jaarverslag. Dit zijn beleidsmatig
en financieel dermate belangrijke documenten – ze zijn de grondslag
voor het algemene beleid en de uitvoering van de publieke taak – dat
betrokkenheid van de raad van toezicht noodzakelijk is. Daarnaast is er een
aantal besluiten dat gebruikelijk onder de voorafgaande goedkeuring van de
toezichthouder valt zoals grote investeringen, collectief ontslag en belangrijke
wijzigingen in de rechtspositie van het personeel.Tot 1 september 2005 vormden de vertegenwoordigers van de omroepinstellingen –
in de regel de voorzitters – samen met een aantal onafhankelijke leden
de raad van toezicht van de NOS. De raad van toezicht was daardoor een omvangrijk
college, bestaande uit laatstelijk 17 leden. Met de wetswijzigingen die op
1 september 2005 in werking zijn getreden is aan die situatie een eind
gekomen.1 Vanaf dat moment bestaat de raad van
toezicht van de NOS uit louter onafhankelijke leden. De omvang is daarbij
teruggebracht naar minimaal 5 en maximaal 7 leden (inclusief de voorzitter).
Deze maatregelen volgden op het rapport van de visitatiecommissie onder leiding
van de heer Rinnooy Kan.2 Die constateerde dat de prestaties van de publieke omroep te lijden hebben onder de vaak
moeizame besluitvormingsprocessen, waarbij de blik te veel op interne bestelkwesties
is gericht. Het programmabeleid voor de publieke omroep als geheel bleek –
in de praktijk maar ook in de wet – onderwerp van te complexe besluitvorming.
Een groot aantal betrokkenen moet het voortdurend met elkaar eens worden.
Deze analyse heeft tot een hervorming van de raad van toezicht geleid. Daardoor
is er een helderder verantwoordings- en toezichtsstructuur ontstaan en zijn
betere voorwaarden geschapen om tijdig en adequaat de noodzakelijke besluiten
te nemen. Uitgangspunt is dat het programmabeleid op hoofdlijnen (visie en
strategie) vorm krijgt in een samenspel tussen raad van bestuur en omroepen
onderling, dat de dagelijkse regie in handen is van de raad van bestuur en
dat de raad van toezicht onafhankelijk is van de «uitvoerders»
in het bestel. De omroepen nemen plaats in een eigen college met op cruciale
onderdelen een instemmingsrecht. Zo ontstaat een goede balans tussen enerzijds
onafhankelijk toezicht en anderzijds legitieme bestuurlijke invloed vanuit
de omroepen op het programmabeleid van het geheel. Via dit college wordt een
duidelijke stem aan de omroepinstellingen en hun bestuurders gegeven en kunnen
de omroeporganisaties een rol van betekenis blijven vervullen in discussies
en het besluitvormingsproces over de richting waarin de publieke omroep zich
ontwikkelt. Het gaat immers om de betrokkenheid van de omroepen bij de beleidsvorming.
Het college kan de raad van bestuur gevraagd en ongevraagd adviseren. Voor
een aantal cruciale zaken wordt via een wettelijke procedure verzekerd dat
de inzichten van het college meewegen bij de besluitvorming, te weten: het
concessiebeleidsplan, de prestatieafspraken met de overheid, de profielen
van de aanbodkanalen en contracten die van belang zijn voor de gezamenlijke
publieke omroep. Indien het college zijn instemming onthoudt behoort het in
eerste instantie tot de verantwoordelijkheid van de raad van bestuur om rekening
te houden met de opvattingen van het college. Indien de raad van bestuur geen
wijzigingen wil aanbrengen in zijn voornemens en het besluit ongewijzigd vaststelt,
zal hij dit besluit tezamen met de zienswijze van het college ter instemming
moeten voorleggen aan de raad van toezicht. Die kan daaraan alsnog instemming
geven. Dit betekent concreet dat bij verschil van inzicht tussen de raad van
bestuur en het college van voorzitters, de raad van toezicht knopen doorhakt.De samenstelling en rol van het college is ongewijzigd. Wel is de naam
van het college van omroepen gewijzigd in: college van advies. Deze naam brengt
de taak van het college beter tot uitdrukking.Artikelen 2.15 tot en met 2.18De artikelen 2.15, 2.17 en 2.18 bevatten gebruikelijke bepalingen over
informatieverstrekking aan de minister, het opstellen van een jaarverslag
en statutenwijziging. Deze regels komen overeen met de artikelen 23 tot en
met 24 van de huidige Mediawet. Artikel 2.16 is nieuw en bevat een bepaling
voor het geval de NOS zijn taken verwaarloost. De minister kan, na overleg
met de NOS, bij taakverwaarlozing voorzieningen treffen die nodig zijn om
uitvoering van de wettelijke taken zoveel mogelijk te waarborgen. De bevoegdheid
van de minister om de noodzakelijke voorzieningen te treffen kan ver reiken
en kan bijvoorbeeld inhouden dat tijdelijke bewindvoerders worden aangesteld
of werkzaamheden aan een andere instelling worden opgedragen. Voor zover de
taakverwaarlozing is te wijten aan onvoldoende functioneren van de raad van
toezicht, als dat zich bijvoorbeeld zou uiten in het nalaten om een aantoonbaar
disfunctionerende raad van bestuur te vervangen, ligt daarin de grond om de
raad van toezicht te vervangen. Een meer directe mogelijkheid voor de minister
om een raad van bestuur te vervangen is niet wenselijk.Artikelen 2.19 tot en met 2.21Het is de taak van de overheid om goede randvoorwaarden en instrumenten
te regelen voor de uitvoering van de publieke mediaopdracht. De overheid moet
zich echter niet bemoeien met de dagelijkse gang van zaken of de concrete
inhoud van het media-aanbod en het op dat vlak te voeren beleid. Artikel 7
van de Grondwet verbiedt dat. Niettemin zal de publieke omroep publiekelijk
moeten laten zien hoe de taak wordt uitgevoerd en wat daarvoor nodig is. Uitgangspunt
blijft de concessieverlening en een vijfjarige beleidscyclus. Onderdeel daarvan
vormen de vijfjaarlijkse verlening van erkenningen, een vijfjaarlijks concessiebeleidsplan,
een prestatieovereenkomst en elke vijf jaar een evaluatie.Het concessiebeleidsplan beschrijft elke vijf jaar op welke wijze in de
komende jaren de publieke mediaopdracht wordt uitgevoerd. Deze beschrijving
bevat zoveel mogelijk concrete elementen: kwantitatieve en kwalitatieve doelstellingen
met betrekking tot het inhoudelijke media-aanbod en het daarmee beoogde publieksbereik,
een concreet voorstel voor aard en aantal van de distributiekanalen, een voorstel
voor de beschikbaarheid van frequentieruimte (behoefteonderbouwing) en de
benodigde financiële, organisatorische, personele en materiële middelen.
De onderdelen die betrekking hebben op aard en aantal van de distributiekanalen
en de behoefteonderbouwing voor de frequentieruimte behoeven de goedkeuring
van de minister. Daarmee staat vooraf vast wat de aard en omvang van de activiteiten
van de publieke omroep zijn en is er een heldere taaktoedeling. Dit voldoet
aan de Europeesrechtelijke eisen. Voor de markt is vooraf duidelijk wat de
publieke omroep aan activiteiten met publieke financiering kan verrichten.
De Raad voor cultuur en het Commissariaat voor de Media zullen adviseren over
het gehele beleidsplan. Die advisering is dus niet beperkt tot de onderdelen
die de goedkeuring van de minister behoeven. In het beleidsplan motiveert
de raad van bestuur de gewenste frequentieruimte en geeft daarbij aan voor
welke programmakanalen hij die frequenties wil inzetten. Vergunningen voor
het gebruik van frequentieruimte ten behoeve van de landelijke publieke omroep
worden op grond van de Telecommunicatiewet bij voorrang verleend. De omvang
van deze garantie wordt niet gewijzigd. Er zal in elk geval voor de drie algemene
televisieprogrammakanalen en voor de vijf algemene radioprogrammakanalen frequentieruimte
met een landelijke dekking beschikbaar zijn. Over het verlenen van vergunning
voor frequentieruimte die uitgaat boven het gegarandeerde minimum, wordt net
als nu met toepassing van de Telecommunicatiewet beslist. De landelijke publieke
omroep kan in het beleidsplan onderbouwde voorstellen doen voor meer frequentieruimte.
Als de door de publieke omroep gevraagde extra frequentieruimte niet of niet
geheel beschikbaar kan komen, zal dat leiden tot aanpassing van het beleidsplan.Voor aanbod dat niet over de gegarandeerde distributiekanalen verspreid
wordt, zal de landelijke publieke omroep met de beheerders van de distributienetwerken
op basis van onderhandeling contracten moeten sluiten. Zonodig kan de publieke
omroep tussentijds in zijn begroting een voorstel doen voor bijstelling van
aard en aantal aanbodkanalen en het daarbij behorende gebruik van frequentieruimte.
Bijvoorbeeld wanneer actuele ontwikkelingen aanleiding geven een nieuw themakanaal
te starten dat in het beleidsplan nog niet was voorzien. Hiervoor is dan wel
opnieuw goedkeuring van de minister vereist. Deze procedure zorgt ervoor dat
de publieke omroep beter kan reageren op ontwikkelingen van technische, programmatische
of financiële aard en op het actuele mediagebruik van mensen. Tegelijkertijd
zorgt de overheid door haar goedkeuring voor duidelijkheid over de omvang
van de publieke taak, zoals de staatssteunregels die vereisen. De raad van
bestuur draagt ervoor zorg dat het (goedgekeurde) beleidsplan en eventuele
wijzigingen daarin openbaar worden gemaakt.Artikel 2.22Mede op basis van het vijfjaarlijkse concessiebeleidsplan sluiten de raad
van bestuur als vertegenwoordiger van de publieke omroep en de minister een
prestatieovereenkomst. De bepalingen hierover zijn ten opzichte van de huidige
Mediawet inhoudelijk niet gewijzigd.De prestatieovereenkomst is als instrument ingevoerd bij de meergenoemde
wetswijzigingen per 1 september 2005. De prestatieafspraken fungeren
allereerst als een wederzijds contract tussen overheid en publieke omroep.
Maar ze zorgen er ook voor dat de publieke omroep in eigen huis de doelen
scherper zal stellen. Prestatieafspraken zijn in het omroepbeleid geen onbekend
fenomeen. In een toenemend aantal landen zijn publieke omroeporganisaties
en overheden overgegaan tot het maken van prestatieafspraken (Verenigd Koninkrijk,
Vlaanderen, Ierland). Publieke omroepen worden gestimuleerd prestaties te
leveren om zo verantwoording af te leggen over de invulling van de publieke
taak en de publieke financiering te waarborgen.De prestatieovereenkomst bevat concrete afspraken over de te plegen inspanningen
en te bereiken doelstellingen met betrekking tot het media-aanbod en het bereik.
Meerjarige afspraken moeten helder maken wat het publiek van de publieke omroep
mag verwachten. Afspraken geven tevens inzicht in de koppeling tussen financiële
middelen en programmatische taken, hetgeen belangrijk is voor de legitimatie
van publieke financiering. De publieke omroep geeft met het aangaan van een
prestatieovereenkomst ook scherper aan waar zij voor staat – uitgedrukt
in zo veel mogelijk concrete en meetbare doelstellingen – en legt in
die zin dus ook publiekelijk verantwoording af over de wijze waarop de taak
wordt uitgevoerd. Aldus worden beleidsvoornemens direct en zichtbaar gekoppeld
aan inspanningen en resultaten. Het is van belang dat een prestatieovereenkomst
een meerjarige looptijd heeft. Er is tijd nodig om doelstellingen te kunnen
realiseren. Doelstellingen zullen immers lang niet allemaal binnen een korte
periode van een jaar of twee jaar te realiseren zijn. Afspraken over publieksbereik
bijvoorbeeld vergen meerjarige inspanningen en investeringen in programmering.
Verder is een prestatieovereenkomst bedoeld om voor een langere periode vast
te leggen wat de ambities zijn. Dat moet niet onderhevig zijn aan voortdurende
veranderingen. Dat bergt namelijk het gevaar in zich dat de prestatieovereenkomst
inzet wordt van jaarlijkse discussie en een middel zou worden voor het realiseren
van actuele en politieke wensenlijstjes. De prestatieovereenkomst is onderdeel
van de vijfjarige cyclus, waarbij jaarlijks rapportage plaatsvindt over de
voortgang in de realisatie daarvan. Op die manier is de prestatieovereenkomst
logisch in de beleids- en verantwoordingscyclus opgenomen. Partijen zullen
bij het sluiten van de prestatieovereenkomst rekening kunnen houden met de
mogelijkheid dat omstandigheden tussentijds zodanig kunnen wijzigen dat het
onredelijk zou zijn de prestatieovereenkomst ongewijzigd te laten. Voor die
gevallen kan voorzien worden in afspraken over een procedure op basis waarvan
tot nader overleg en eventuele aanpassing van de prestatieovereenkomst kan
worden gekomen.De prestatieovereenkomst wordt gesloten tussen de verantwoordelijke minister
en de raad van bestuur van de publieke omroep. De raad van toezicht dient
het besluit van de raad van bestuur tot het aangaan van de prestatieovereenkomst
goed te keuren. De goedkeuring van de raad van toezicht betreft het besluit
van de raad van bestuur om een prestatieovereenkomst met een bepaalde inhoud
aan te gaan. Dat betekent dat de inhoud van de overeenkomst ter instemming
aan de raad van toezicht wordt voorgelegd. De goedkeuring door de raad van
toezicht gaat dus vooraf aan het daadwerkelijk sluiten van de overeenkomst.
Een andere opvatting zou tot de ongewenste situatie leiden dat een overeenkomst
wordt gesloten alvorens de raad van toezicht aan goedkeuring toekomt. Met het oog op de onafhankelijkheid van de publieke omroep dient de
overheid afstand te bewaren tot de inhoud van programma’s. De prestatieafspraken
hebben daarom betrekking op de balans en prioriteiten in het totale programma-aanbod
en het daarmee samenhangende bereik bij diverse publieksgroepen.Op 16 december 2007 is op grond van de huidige Mediawet voor het
eerst een prestatieovereenkomst gesloten1. Deze
geldt van 1 januari 2008 tot het einde van de op dit moment lopende concessieperiode,
te weten 1 september 2010 (zie artikel 30b, zevende lid, van de huidige
Mediawet). Dat het niet eerder lukte om een betekenisvolle prestatieovereenkomst
te sluiten, is te wijten aan de onstabiele financiële situatie van de
publieke omroep in de afgelopen periode. Met name opeenvolgende bezuinigingen
in de afgelopen hebben de totstandkoming van een prestatieovereenkomst bemoeilijkt.
Het geheel van de afspraken biedt een goede indruk van wat de publieke omroep
de komende periode ten minste biedt. De prestatieovereenkomst bestrijkt een
veelheid van onderwerpen: kunst en expressie, kennis en wetenschap, vernieuwing
en ontwikkeling, maatschappelijke interactie, drama, film, documentaires,
diversiteit, jeugd en sport. De nu gesloten prestatieovereenkomst geldt dus
voor een relatief korte periode (ruim 1,5 jaar), waarin vooral ook met dit
nieuwe instrument geëxperimenteerd kan worden. Voor de periode 2010–2015
wordt een nieuwe overeenkomst gesloten waarbij de ervaringen van deze eerste
overeenkomst gebruikt kunnen worden.Artikel 2.23Behalve coördinatie heeft de NOS een belangrijke programmatische
taakopdracht. In artikel 2.23 zijn de programmatische taken van de NOS opgenomen.
Er is geen verandering ten opzichte van de huidige Mediawet. De NOS is verantwoordelijk
voor specifiek mediaanbod dat zich bij uitstek leent voor gezamenlijke verzorging.
Daartoe behoort media-aanbod dat vaak en regelmatig wordt aangeboden, zoals
nieuws, algemeen dienstverlenend is of dat beter gezamenlijk kan worden verzorgd
omdat dat veel doelmatiger is dan wanneer omroepen het desbetreffende media-aanbod
afzonderlijk verzorgen. In het Mediabesluit (het huidige artikel 16) is nader
bepaald welk media-aanbod in elk geval tot de taak van de NOS behoort. Het
gaat dan om de dagelijkse nieuwsvoorziening, verslaggeving over Nederlandse
en Europese parlementaire aangelegenheden, verslaggeving van nationale feest-
en gedenkdagen, actuele sportverslaggeving, waaronder in elk geval de competitie-
en bekerwedstrijden en internationale evenementen, en verslaglegging van andere
nationale en internationale gebeurtenissen van bijzondere aard, waaronder
staatsbezoeken. Verder behoren de nieuwsvoorziening voor de jeugd en mensen
met een auditieve beperking tot de taak van de NOS, evenals op radio dienstverlenende
informatie voor scheepvaart, landbouw en visserij en verkeersinformatie.Afdeling 2.2.2 Omroepverenigingen en een educatieve media-instellingArtikelen 2.24 tot en met 2.34De externe pluriformiteit in het media-aanbod van de landelijke publieke
omroep wordt gewaarborgd door het handhaven van een bestel waarin organisaties
met een aantoonbare en substantiële maatschappelijke achterban worden
toegelaten voor de verzorging van media-aanbod. Zo ontstaat een media-aanbod
dat een veelheid van opvattingen, stromingen, stijlen en smaken binnen de
bevolking weerspiegelt. Externe pluriformiteit is nog steeds een waardevolle
manier is om die veelvormigheid en veelkleurigheid te verzekeren. Dit vormt
ook het aangrijpingspunt om maatschappelijke organisaties te
erkennen als verzorgers van publiek media-aanbod en aldus hun publieke taakopdracht
te bepalen en toe te delen. Maatschappelijk doel en verankering en een omschreven
en toegedeelde publieke taakopdracht legitimeren de erkenning en publieke
financiering.De procedure en voorwaarden waaronder omroepverenigingen en een educatieve
omroepinstelling een erkenning of voorlopige erkenning kunnen krijgen, veranderen
niet, zij het dat regels zijn toegevoegd in verband met het tegengaan van
haat zaaien. De artikelen 2.24 tot en met 2.32 bevatten de voorwaarden waaronder
omroepverenigingen en een educatieve omroepinstelling in aanmerking kunnen
komen voor een erkenning. Voor omroepverenigingen geldt dat hun enige of hoofddoelstelling
moet zijn: het verzorgen van media-aanbod ten behoeve van de landelijke publieke
omroep vanuit een bepaalde identiteit en missie (artikel 2.24, tweede lid,
onderdeel b). Een vereniging die omroep niet als statutaire hoofddoelstelling
heeft, komt niet in aanmerking. Voorts dient de vereniging die hoofddoelstelling
te realiseren vanuit een duidelijke, in de statuten omschreven identiteit
en missie (artikel 2.24, tweede lid, onderdeel c). Die identiteit en missie
vormen samen met de omroepdoelstelling de grondslag van het bestaan van de
vereniging. In de identiteit en missie zitten ook de aantrekkingskracht. Op
grond daarvan voelen mensen zich verbonden en worden zij lid, omdat zij het
belangrijk vinden dat bepaalde thema’s en visies in het media-aanbod
van de publieke omroep aan de orde komen. De missie en identiteit zal dan
ook nadrukkelijk zichtbaar tot uitdrukking moeten komen in het voorgenomen
media-aanbod. In het bij de aanvraag voor een erkenning te voegen beleidsplan
wordt het voorgenomen programmabeleid geëxpliciteerd (artikel 2.30, tweede
lid, onderdeel a).De maatschappelijke inbedding van omroepverenigingen dient tot uitdrukking
te komen in een substantiële aanhang. Voor bestaande omroepverenigingen
is daarbij een minimum ledental van 150 000 gehandhaafd om in aanmerking
te komen voor een volgende erkenning (artikel 2.25). Nieuwe toetreders moeten,
net als onder de huidige Mediawet, een minimum aanhang van 50 000 leden
te hebben. Voor hen blijft bovendien gelden dat zij een vernieuwende bijdrage
aan het media-aanbod leveren (artikel 2.26).Net als onder de huidige Mediawet kan de minister een educatieve omroepinstelling
erkennen (artikel 2.17). Deze omroep heeft een specifieke educatieve programmataak.
De maatschappelijke relevantie en inbedding van het media-aanbod van de educatieve
omroepinstelling wordt gewaarborgd via een statutair orgaan dat het programmabeleid
bepaald. Dit orgaan is zodanig samengesteld dat het representatief is voor
maatschappelijke en levensbeschouwelijke organisaties op het terrein van onderwijs,
scholing en vorming.Net als onder de huidige Mediawet, zullen het Commissariaat voor de Media,
de Raad voor cultuur en de NOS de minister adviseren over de toelating van
licentiehouders (artikel 2.31). De advisering door de NOS is tot nu toe niet
wettelijk voorgeschreven. Niettemin is het in de afgelopen jaren vaste praktijk
geworden – en door jurisprudentie geaccepteerd – om ook de NOS
te raadplegen over het verlenen van erkenningen. Deze praktijk wordt nu wettelijke
vastgelegd.Bij de voorwaarden voor erkenningverlening aan omroepverenigingen en de
educatieve omroepinstelling zijn nieuwe regels opgenomen in verband met het
voorkomen van haat zaaien (artikelen 2.32, eerste lid, en 2.33, eerste lid).
Zoals in het algemeen deel van deze toelichting is aangegeven, is daarbij
in verband met de proportionaliteit een onderscheid gemaakt tussen
eenmalige en meerdere rechterlijke veroordelingen. Als een omroepvereniging
of een educatieve omroepinstelling in een periode van vijf jaar voorafgaand
aan de aanvraag meer dan eens op grond van de artikelen 137c tot en met 137g
of artikel 429quater van het Wetboek van Strafrecht veroordeeld is voor het
aanzetten tot haat of discriminatie, dan weigert de minister de erkenning.
Hier is sprake van een gebonden besluit: er is geen afwegingsruimte. Dat voorkomt
dat in dergelijke gevallen een afweging gemaakt moet worden over de noodzaak
van het weigeren van een aanvraag. En dat zou al heel snel op gespannen voet
komen te staan met de Grondwet. Die verbiedt immers voorafgaand toezicht op
media-aanbod. Hetzelfde geldt bij intrekking van een erkenning. Als een erkende
omroepvereniging of de erkende educatieve omroepinstelling tijdens de erkenningperiode
twee of meer keer strafrechtelijk wordt veroordeeld voor het aanzetten tot
haat of discriminatie, trekt de minister de erkenning in. Ook hier gaat het
om een gebonden besluit. In de wettekst staat dat een instelling «twee
of meer keer» veroordeeld moet zijn. Zou er alleen «twee»
staan, dan kan de vraag opkomen of bij meer veroordelingen wel mag worden
geweigerd of ingetrokken. Deze tekst beoogt dus geen discretionaire bevoegdheid
te regelen in de zin dat de minister zou kunnen afwegen of hij niet bij twee,
maar bijvoorbeeld pas bij drie veroordelingen een erkenning weigert of intrekt.Bij een eenmalige strafrechtelijke veroordeling voor het aanzetten tot
haat of discriminatie zal het Commissariaat voor de Media met toepassing van
artikel 7.18, eerste lid, een omroepvereniging, de educatieve instelling of
een kerkgenootschap op geestelijke grondslag tijdelijk verbieden gebruik te
maken van de erkenning respectievelijk aanwijzing. De duur is afhankelijk
van de opgelegde boete en is maximaal vier jaar. Het gaat hier wederom om
gebonden besluiten. Voor verdere toelichting verwijst de regering naar de
toelichting bij artikel 7.18.Afdeling 2.2.3 Nederlandse Programma StichtingArtikel 2.35Dit artikel regelt de bijzondere programmatische taken van de NPS. Daarin
wordt ten opzichte van de huidige situatie geen wijziging gebracht. De NPS
heeft de opdracht om media-aanbod te maken op cultureel gebied, voor jeugd
en voor minderheden. Zijn aanbod dient aanvullend te zijn op het aanbod van
omroepverenigingen, zodat bij elkaar genomen een evenwichtig totaalpakket
ontstaat. In het Mediabesluit (het huidige artikel 15) is nader bepaald wat
in elk geval tot het media-aanbod behoort dat door de NPS wordt verzorgd.
Het gaat dan om achtergrondinformatie en beschouwingen over politieke en maatschappelijke
ontwikkelingen, onder meer op het gebied van economie, wetenschap en techniek,
media-aanbod ten behoeve van maatschappelijke doelgroepen die elders niet
of niet voldoende tot hun recht komen, consumentenvoorlichting en andere programmering
die voorziet in de bevrediging van in het volk levende maatschappelijke, culturele,
godsdienstige of geestelijke behoeften, zodat het aanbod van de NPS tezamen
met het aanbod van de andere landelijke omroepen een evenwichtig beeld oplevert
van de maatschappelijke, culturele, godsdienstige en geestelijke verscheidenheid
in Nederland. De NPS heeft daarbij een specifiek benoemde taak waar het gaat
om aanbod ten behoeve van of dat betrekking heeft op etnische en culturele
minderheden en educatieve programmering voor de jeugd. De daarbij opgenomen
voorschriften om twintig procent van de televisieprogrammering en vijfentwintig
procent van de radioprogrammering te besteden aan etnische en culturele minderheden
zullen vervallen. Ook de in artikel 51b, derde lid, van de huidige Mediawet
opgenomen programmavoorschriften voor de NPS om veertig procent van de programmering
aan cultureel programma’s te besteden, waarvan een deel dat ten minste
gelijk is aan twintig procent van de gebruikte zendtijd betrekking
heeft op kunst, zullen vervallen. Deze voorschriften beperken zich immers
tot radio en televisie en belemmeren een multimediale en gevarieerde uitvoering
van de taak. Bovendien is voor dergelijke programmavoorschriften geen plaats
meer na de introductie van het instrument van de prestatieovereenkomst.Artikelen 2.36 tot en met 2.41Deze artikelen regelen de organisatie van de NPS. Deze ondergaat ten opzichte
van de huidige situatie geen verandering. De regeling van de NPS in de huidige
Mediawet is erg summier. De regels over de organisatie van de NPS worden thans
aangevuld met nauwkeuriger bepalingen over benoeming, schorsing en ontslag
van bestuurders, waaronder onverenigbaarheid van functies en ontslaggronden,
en over informatieverplichtingen richting de minister en het vaststellen van
een jaarverslag. Daarmee wordt de regulering van de NPS meer in overeenstemming
gebracht met de hedendaagse inzichten over regulering van organisaties met
een publieke taak.Het bestuur van de NPS, bestaande uit zeven leden, wordt benoemd door
de minister. Anders dan tot nu toe zal de voorzitter niet als zodanig worden
benoemd, maar door de minister worden aangewezen. De praktijk heeft geleerd
dat dit een praktischer oplossing is om wisselingen in het voorzitterschap
snel door te voeren. De onverenigbaarheid van functies is op dezelfde manier
geregeld als bij de bestuursorganen van de NOS. Immers, ook de NPS is een
omroepinstelling die op oanafhankelijke wijze bijdraagt aan het publieke media-aanbod.
Bestuursleden van de NPS behoren dus eveneens los van zakelijk, politieke
of privé-belangen te kunnen opereren.De pluriformiteit in het media-aanbod van de NPS wordt bewaakt door een
adviesraad die het bestuur adviseert over het programmabeleid. Ten opzichte
van de huidige situatie wordt daar geen verandering in gebracht. De minister
benoemt de leden van de adviesraad, op voordracht van maatschappelijke en
culturele organisaties die daartoe door hem zijn aangewezen.1Afdeling 2.2.4 Kerkgenootschappen en genootschappen op
geestelijke grondslagArtikelen 2.42 tot en met 2.49Deze afdeling regelt de zogenaamde 39f-zendgemachtigden: kerkgenootschappen
en genootschappen op geestelijke grondslag die op de aanbodkanalen van de
landelijke publieke omroep specifiek aanbod van kerkelijke of geestelijke
aard verzorgen.De publieke omroep blijft een podium bieden aan kerkgenootschappen en
genootschappen op geestelijke grondslag. Dit type aanbieders brengt levensbeschouwelijke
verdieping, niet aanvullend op overige aanbieders, maar als zelfstandig gepositioneerde
zendgemachtigden met de voor hun achterban kenmerkende boodschap. Door dat
aanbod deel te laten uitmaken van het totale media-aanbod van de landelijke
publieke omroep kan een breed publiek van geïnteresseerden daarvan kennis
nemen. De toegankelijkheid van het bestel voor kerkelijke en geestelijke organisaties
is uniek en draagt bij aan wederzijds begrip tussen bevolkingsgroepen.De toegang van kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke grondslag
tot het bestel wijzigt niet ten opzichte van de regels in de huidige Mediawet
en de wijze waarop die in de praktijk toepassing vinden. Eens in de vijf jaar
kunnen kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke grondslag op aanvraag
aangewezen worden om media-aanbod voor de landelijke publieke omroep te verzorgen
op specifiek kerkelijk of geestelijk terrein. Alleen genootschappen
die representatief zijn voor een kerkelijke of geestelijke hoofdstroming komen
daar voor in aanmerking (artikel 2.42). Het toewijzingsbeleid van het Commissariaat
op basis van de huidige Mediawet, dat is vastgelegd in beleidlijnen1, heeft mede tot doel om versnippering te voorkomen.
Per hoofdstroming heeft het Commissariaat daarom steeds maar één
organisatie erkend. De regering heeft er voor gekozen om de bestaande toepassingspraktijk
te codificeren nu deze mede op basis van de richtlijnen van het Commissariaat
en jurisprudentie is uitgekristalliseerd. Toelating van kerkelijke of geestelijke
genootschappen geschiedt op basis van representativiteit voor een bepaalde
hoofdstroming, waarbij er per hoofdstroming niet meer danéén
organisatie wordt aangewezen. Onder religieuze dan wel geestelijke hoofdstroming
verstaat het Commissariaat een religieuze dan wel geestelijke stroming die
door kwantiteit van haar aanhang en/of de historie van haar aanwezigheid in
de Nederlandse samenleving constituerend is voor de hedendaagse Nederlandse
pluriforme religieuze en geestelijke cultuur. Voor de afbakening van het begrip
hoofdstroming komt gewicht toe aan de getalsmatige presentie van de stroming
in de Nederlandse samenleving, doch daarnaast speelt de historische worteling
van een stroming in de Nederlandse cultuur een belangrijke rol. Zo volgt uit
een uitspraak van de rechtbank Amsterdam van 19 maart 1999 dat een beroep
op het gelijkheidsbeginsel niet slaagt als een stroming met een vergelijkbare
of zelfs kleinere achterban dan die van de afgewezen aanvrager historisch
gegroeide rechten kan doen gelden. Het Commissariaat voor de Media bepaalt
het draagvlak op basis van onderzoek naar de aanhang van religieuze of geestelijke
hoofdstromingen in Nederland. De kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke
grondslag moeten hun representativiteit ten genoegen van het Commissariaat
aantonen (artikel 2.44). Daarbij worden diegenen tot de achterban gerekend
waarvan vast staat dat zij daadwerkelijk affiniteit hebben met het godsdienstige
of geestelijke gedachtegoed van de stroming. Zo worden mensen die incidenteel
contact hebben, bijvoorbeeld door een publicatie aan te schaffen of een cursus
over de desbetreffende hoofdstroming te volgen, niet gerekend tot de achterban.
De representativiteit kan bijvoorbeeld blijken uit cijfermatige gegevens over
de samenstelling van de directe achterban. De praktijk leert echter dat er
stromingen zijn die minder hecht georganiseerd zijn, of waarvan de aanhang
gekenmerkt wordt door een zekere tegenzin om zich te organiseren. In die gevallen
kan de representativiteit blijken uit adhesiebetuigingen van relevante organisaties
die werkzaam zijn op het religieuze of geestelijke terrein van de stroming.
Een voorbeeld is het Humanistisch Verbond, dat op zichzelf een relatief gering
aantal leden heeft, maar waarvan vaststaat dat het een omvangrijke stroming
in de samenleving vertegenwoordigt. De toepassing van het hoofdstroom- en
achterbancriterium is gebaseerd op jurisprudentie van rechtbank en Raad van
State.Als er meerdere organisaties binnen een hoofdstroming in aanmerking willen
komen, bevordert het Commissariaat de samenwerking of het samengaan daarvan.
Als dat niet lukt, wijst het Commissariaat slechts één organisatie
aan (artikel 2.45). Voorkomen moet immers worden dat er versnippering optreedt.
Het relatief beperkte aantal uren dat voor kerkelijk en geestelijk aanbod
beschikbaar is, zou dan over te veel partijen verdeeld moeten worden. Daardoor
zou van een reële zichtbaarheid en herkenbaarheid van het aanbod van
de genootschappen geen sprake meer zijn.Ook bij de toelating van kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijk
grondslag zijn regels opgenomen ter bestrijding van haat zaaien (artikelen
2.46 en 2.47). Net als bij de erkenning van de landelijke omroepverenigingen
en de landelijk educatieve omroepinstelling zal bij twee of meer strafrechtelijke
veroordelingen voor het aanzetten tot haat of discriminatie. Bij een eenmalige
veroordeling wordt op grond van artikel 7.18 een tijdelijke maatregel
door het Commissariaat voor de Media opgelegd, namelijk een tijdelijk verbod
om van een aanwijzing gebruik te maken. De regering wil verder verwijzen naar
de toelichting bij de artikelen 2.32, 2.33 en 7.18.Conform de huidige praktijk stelt de minister op advies van het Commissariaat
de totale hoeveelheid uren op de algemene programmakanalen vast die beschikbaar
zijn voor kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke grondslag. Het
Commissariaat verdeelt deze uren vervolgens over de individuele organisaties
(artikelen 2.48 en 2.49). De wijze waarop het Commissariaat dat doet heeft
hij vastgelegd in een beleidslijn. Bij de verdeling vindt een zekere differentiatie
plaats naar rato van de omvang van stroming. Niettemin gaat het Commissariaat
er van uit dat elk genootschap een bepaalde minimum hoeveelheid uren nodig
heeft om herkenbaar en zichtbaar te zijn binnen het grote geheel van het publieke
aanbod. Een deel van de uren, vijfentwintig procent, wordt dan ook verdeeld
volgens vaste voeten, de rest op basis van de omvang van de achterban.1 In artikel 2.49, tweede lid, is bepaald dat de uren
die kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke grondslag ter beschikking
staan, geheel gebruikt worden voor media-aanbod op kerkelijk of geestelijk
terrein dat direct verband houden met de kerkelijke of geestelijke identiteit.
Die identiteit vormt immers de rechtvaardiging voor toegang tot de landelijke
publieke omroep. Dit kan in de vorm van kerkdiensten op radio en televisie
of via internet, maar ook in de vorm van specifieke kinder- en jeugdprogramma’s
en programma’s over de maatschappelijke betekenis van een religieuze
of levensbeschouwelijke overtuiging. Aangewezen kerkgenootschappen of genootschappen
op geestelijk grondslag kunnen net als onder de huidige Mediawet de verzorging
van het media-aanbod opdragen aan de NOS, een omroepvereniging of een door
hen opgerichte rechtspersoon (artikel 2.49). Zo is beschikt thans voor de
protestantse stroming de Stichting Verzorging Kerkelijke Zendtijd, waarin
meerdere protestantse kerken deelnemen, over zendtijd. De verzorging van het
media-aanbod is echter opgedragen aan de IKON en de ZVK. Het Rooms Katholieke
Kerkgenootschap, dat zendtijd voor de katholieke stroming heeft, heeft de
verzorging van zijn media-aanbod opgedragen aan de omroepvereniging KRO.Afdeling 2.2.5 Coördinatie en ordening aanbodkanalenDe algehele coördinatie binnen de landelijke publieke omroep en op
en tussen de aanbodkanalen is in artikel 2.2 en 2.10 opgedragen aan de NOS
onder leiding van de raad van bestuur. Deze afdeling bevat een aantal specifieke
bepalingen over de coördinatie van het media-aanbod van de landelijke
publieke omroep op de aanbodkanalen. Omroepen kunnen tegen de besluitvorming
bezwaar kunnen aantekenen, eerst bij een interne geschillencommissie en zo
nodig tot aan de bestuursrechter.Artikelen 2.50 tot en met 2.52Deze bepalingen betreffen de minimale omvang, de garanties van de individuele
omroepen op een minimaal aantal uren op de algemene aanbodkanalen van de landelijke
publieke omroep en de plaatsing van de omroepen op de algemene aanbodkanalen.Artikel 2. 50 regelt dat de landelijke publieke omroep ten minste drie
algemene televisieprogrammakanalen en vijf algemene radioprogrammakanalen
blijft verzorgen. Dit vloeit voort uit het coalitieakkoord, waarin is afgesproken
dat deze minimale omvang wordt gehandhaafd.De individuele omroepen behouden hun huidige aanspraken op minimale hoeveelheid
uren op de algemene kanalen. Deze aanspraken zijn vastgelegd in artikel 2.51
en corresponderen met de bepalingen van de artikelen 39 tot en
met 39a1 van de huidige Mediawet. De omroepinstellingen behouden eveneens
hun verplichting om die uren helemaal te gebruiken (artikel 2.52, eerste lid).
Een multimediale taakuitvoering vraagt echter om mogelijkheden voor flexibiliteit
en differentiatie. Deze wordt geboden door artikel 2.52, tweede lid. In overleg
met de raad van bestuur kan worden afgeweken van de verplichting om de uren
op algemene de televisieradioprogrammakanalen helemaal te gebruiken. In overleg
met de raad van bestuur kan bijvoorbeeld worden afgesproken dat een omroep
met veel affiniteit voor het ontwikkelen van bijvoorbeeld experimenteel en
innovatief aanbod op andere distributieplatforms daarvoor ruimte krijgt en
niet al zijn uren op radio en tv hoeft te vullen. Als dat de kwaliteit en
aantrekkelijkheid van het media-aanbod ten goede komt, kan er dus specialisatie
plaatsvinden. Op die manier is de landelijke publieke omroep zowel verzekerd
van voldoende aanbod voor de algemene kanalen, maar kan de raad van bestuur
in het belang van crossmediaal media-aanbod tevens gebruik maken van de aanwezige
specifieke ambities, expertise en creativiteit van omroepen. Als een omroep
en de raad van bestuur er niet uitkomen, dan geldt overigens gewoon de hoofdregel.Artikelen 2.53 tot en met 2.57De artikelen 2.53 tot en met 2.60 bevatten naaste de in de artikelen 2.2,
2.3 en 2.10 genoemde algemene taken en bevoegdheden, een aantal specifieke
voorzieningen die de raad van bestuur in staat stellen de verantwoordelijk
voor de coördinatie uit te voeren. Dat betreft allereerst de taak om
de uren van de omroepinstellingen op de algemene programmakanalen in te delen
(artikelen 2.53 en 2.54). De omroepinstellingen zijn verzekerd van plaatsing
op de algemene kanalen van de publieke omroep. De vaste thuisnetten zijn echter
verdwenen. Sinds de invoering van het zogenaamde programmeermodel eind 2006,
is in de praktijk het bespelen van vaste netten als leidende principe bij
de programmacoördinatie al verlaten. Programmering en netprofilering
worden afgestemd op het kijk- en luistergedrag van het publiek en niet langer
op de vaste plek van omroepen op een zender. Dit heeft in de afgelopen periode
tot belangrijke verbeteringen geleid. Aanbod van omroepen wordt op alle kanalen
geplaatst. De raad van bestuur moet wel zorgen voor een evenwichtige programmering
en plaatsing van het aanbod van de omroepen Zij hebben recht op gelijkwaardige
plaatsing van hun programma’s tussen 16.00 en 24.00 uur op de algemene
televisiekanalen en tussen 7.00 en 19.00 uur op de algemene radiokanalen (artikel
2.54). Het principe is dat alle omroepen gelijke kansen hebben om het kijk-
en luisterpubliek te bereiken en voor hun aanbod te interesseren. Daarbij
hoort dat de raad van bestuur een transparant systeem hanteert voor de plaatsing
van het aanbod van de omroepen. Dit geschiedt met behulp van een interne coördinatieregeling
(artikel 2.57, in samenhang met artikel 2.10, tweede lid, onderdeel c).De taak van de omroepen strekt zich uit over alle kanalen van de publieke
omroep. Zij stellen aanbod dus niet alleen beschikbaar voor plaatsing op de
algemene kanalen, maar ook voor (her)gebruik op de aanbodkanalen van de landelijke
publieke omroep (artikel 2.55). Het is van cruciaal belang dat de afzonderlijke
omroeporganisaties hun media-aanbod beschikbaar stellen voor multimediale
verspreiding. Zo nodig zullen de omroepen met eventuele andere rechthebbenden
contracten voor crossmediale verspreiding afsluiten. De raad van bestuur zal
hier coördinatie en een gezamenlijke aanpak kunnen bevorderen, bijvoorbeeld
door daarvoor kaders (eventueel bindend) en modelcontracten op te stellen.
De omroepen blijven overigens eigenaar van de rechten op hun producties, zoals
ook door de Tweede Kamer gevraagd in een motie.1
De medewerking van de instellingen die media-aanbod voor de landelijke publieke
omroep verzorgen aan multimediale verspreiding van het publieke media-aanbod vloeit net als nu voort uit de opdracht tot samenwerking met het oog
op een goede uitvoering van de publieke mediaopdracht.Artikel 2.58De raad van bestuur rapporteert jaarlijks aan het Commissariaat voor de
Media over het gerealiseerde media-aanbod op de diverse distributiekanalen
en de prestatieovereenkomst. Dit zal gebeuren aan de hand van een in overleg
met het Commissariaat voor de Media vast te stellen systematiek van indeling
van aanbod. De rapportage vermeldt ook hoeveel tijd op de programmakanalen
is besteed aan de elementen die in de taakopdracht van artikel 2.1 zijn genoemd.
Gerapporteerd wordt ook over de naleving van de wettelijke programmavoorschriften
voor Europese en onafhankelijke producties en Nederlands- en Friestalige producties.
De rapportage wordt jaarlijks vóór 1 mei aan het Commissariaat
gestuurd. Aan de hand van de rapportage kan het Commissariaat zich een oordeel
vormen over de uitvoering van de taakopdracht en over een evenwichtige programmamix,
en daarover zijn opmerkingen plaatsen, bijvoorbeeld in het kader van zijn
advies over de meerjarenbegroting. Dat de rapportage op een eerder moment
wordt uitgebracht, heeft er mee te maken dat het Commissariaat tijd nodig
heeft om tot een goede beoordeling te komen. Aan de hand van de rapportage
kan het Commissariaat tevens toezicht houden op de wijze waarop de indelingsystematiek
wordt toegepast.Artikel 2.59Ten behoeve van de uitvoering van de taken van de raad van bestuur –
en de raad van toezicht – zullen alle instellingen, inclusief politieke
partijen en de overheid, desgevraagd alle informatie moeten verschaffen die
nodig is voor de vervulling van de taken van de raad van bestuur en de raad
van toezicht. Die informatieplicht geldt algemeen en heeft betrekking op de
levering van informatie ten behoeve van het opstellen van beleids-, rapportage-
en verantwoordingsdocumenten van de landelijke publieke omroep en op informatie
die nodig is om in individuele gevallen tot besluiten te komen. De raad van
bestuur kan met het oog op de informatieverplichting bindende regelingen vaststellen.
Daarin kan worden bepaald welke informatie op welk moment en in welke vorm
dient te worden verstrekt. In het uiterste geval kunnen daartoe door de raad
van bestuur aangewezen medewerkers inzage verlangen in stukken.Als complement van de informatieplicht is in artikel 2.180 bepaald dat
de omroepinstellingen en de kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke
grondslag hun administraties zodanig inrichten dat zij daaruit de benodigde
gegevens op eenduidige en onderling vergelijkbare manier kunnen leveren. Specifiek
ten behoeve van de begrotingen en financiële verantwoordingen heeft de
raad van bestuur de taak te bevorderen dat genoemde instellingen hun boekhoudingen
op vergelijkbare wijze inrichten. Ook hiervoor kan de raad van bestuur indien
nodig bindende regelingen vaststellen.Artikel 2.60Net als onder de huidige Mediawet kan de raad van bestuur voor de uitvoering
van de taken op grond van artikel 2.10, tweede lid, onderdeel c, regelingen
vaststellen. Die regelingen bevatten het kader voor de wijze waarop de raad
van bestuur zijn bevoegdheden gebruikt en regels waaraan de instellingen zich
dienen te houden als het gaat om de coördinatie. De regelingen zijn bindend
(artikel 2.60). Bij niet naleven van de regelingen kan de raad van bestuur
een financiële sanctie opleggen: op grond van artikel 2.156, eerste lid,
kan de raad van bestuur ten hoogste 15% van het budget van een omroepinstelling
inhouden. In het uiterste geval kan bij herhaalde inbreuken een
erkenning door de minister worden ingetrokken (artikel 2.32, derde lid).Titel 2.3 Regionale en lokale publieke mediadienstenDe techniekonafhankelijke mediaopdracht, opgenomen in artikel 2.1, het
uitgangspunt van multi- en crossmediaal media-aanbod en de algemene kwaliteitsnormen
gelden ook voor het media-aanbod van de regionale en lokale publieke omroepen.Artikelen 2.61 tot en met 2. 69De organisatie van de uitvoering van de publieke mediaopdracht op regionaal
en lokaal niveau ondergaat geen principiële veranderingen ten opzichte
van de huidige situatie. Voor de uitvoering op regionaal en lokaal niveau
wijst het Commissariaat voor de Media op aanvraag instellingen aan. Er is
geen sprake meer van zendtijd. In de multimediale benadering is uitzenden
op radio- en televisie nog wel een belangrijke, maar niet meer de enige manier
om de mediaopdracht uit te voeren. Zendtijdtoewijzing als onderscheidend instrument
om de publieke taak op te dragen heeft dan ook zijn relevantie verloren. Er
zijn immers andere volwaardige distributiekanalen die tevens een rol spelen
bij de uitvoering van de publieke opdracht. Dit geldt ook voor de uitvoering
van de publieke mediaopdracht op regionaal en lokaal niveau.De eisen waaraan instellingen dienen te voldoen om te worden aangewezen
als uitvoerders van de publieke mediaopdracht op regionaal of lokaal niveau,
zijn ten opzichte van de huidige Mediawet ook niet gewijzigd (artikel 2.61).
Het gaat om organisaties, in de praktijk veelal stichtingen, die zich statutair
uitdrukkelijk tot hoofddoel hebben gesteld het verzorgen van media-aanbod
dat voorziet in de informatiebehoefte van het publiek in de provincie of de
gemeente om daarmee van algemeen nut te zijn. Zij dienen voorts een orgaan
te hebben dat representatief is voor de belangrijkste in de provincie dan
wel gemeente aanwezige maatschappelijke, culturele of geestelijke stromingen.
Vervallen is het voorschrift dat dit orgaan moet worden benoemd door het provincie-
of gemeentebestuur. Deze bepaling is indertijd in de wet opgenomen om te bewerkstelligen
dat regionale en lokale omroepen vrijgesteld zijn van vennootschapsbelasting.
In de praktijk blijkt deze regeling echter in dat verband geen toegevoegde
waarde te hebben ten opzichte van de toepasselijke belastingwetgeving. De
bepaling leidt slechts tot bestuurslasten voor de provincie- en gemeentebesturen.De procedure van aanwijzing is ongewijzigd gebleven. Het Commissariaat
zal pas een regionale of lokale instelling aanwijzen als het provinciebestuur
dan wel het gemeentebestuur heeft geadviseerd dat de aanvragende instelling
voldoet aan de vereisten van de wet (artikel 2.62, eerste lid). Voorts wordt
een regionale media-instelling pas aangewezen als het provinciebestuur zich
bereid heeft verklaard voor de bekostiging zorg te dragen (artikel 2.62, tweede
lid). Met ingang van 1 januari 2006 rust de verantwoordelijkheid voor
de bekostiging van publieke regionale omroep volledig bij de provincies. Uit
dien hoofde hebben zij de wettelijke zorgplicht om financieel zorg te dragen
voor het functioneren van ten minste één publieke regionale
media-instelling in de provincie (artikel 2.172). Op grond van artikel 2.63
blijft gelden dat er per gemeente maar één instelling wordt
aangewezen. Toegevoegd is mogelijkheid om een aanwijzing te weigeren in verband
met het aanzetten tot haat of discriminatie (artikel 2.65, derde lid).De regeling van intrekking van een aanwijzing van een regionale of lokale
media-instelling is ten opzichte van de huidige Mediawet niet gewijzigd, behalve
dat regels in verband met haat zaaien zijn toegevoegd (artikelen 2.67 en 2.68).
Intrekking vindt plaats als een instelling niet langer voldoet aan de eisen
om voor een aanwijzing in aanmerking te komen of bij herhaalde veroordeling
op grond van de artikelen 137c tot en met 137g of artikel 429quater van het
Wetboek van Strafrecht voor het aanzetten tot haat of discriminatie. De regels
omtrent weigering en intrekking van een aanwijzing van een regionale of lokale
publieke omroep voor het aanzetten tot haat of discriminatie zijn identiek
aan die bij de omroepverenigingen, de landelijke educatieve omroepinstelling
en de kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke grondslag. De regering
wil voor de toelichting verwijzen naar de toelichting bij de artikelen, 2.32,
2.33 en 7.18.Artikel 2.68 regelt enkele specifieke gevallen waarin een aanwijzing door
het Commissariaat voor de Media kan worden ingetrokken. Een aanwijzing kan
worden ingetrokken als een instelling twee maanden stilligt of tweemaal door
het Commissariaat voor de Media is beboet.Een aantal bepalingen van de huidige Mediawet met betrekking tot regionale
en lokale publieke omroepen keert niet terug in de wet. Het betreft de bepalingen
van artikel 42 van de huidige Mediawet die betrekking hebben op het toewijzen
van zendtijd aan een provincie- of gemeentebestuur ten behoeve van overheidsvoorlichting
en op het kunnen uitzenden van een teletekstprogramma of toetsbeeld. Deze
bepalingen hebben in de praktijk geen betekenis meer.Artikelen 2.70 en 2.71De artikelen 2.70 en 2.71 bevatten de specifieke eisen die aan het media-aanbod
van de regionale en lokale media-instellingen gesteld worden. Het specifieke
programmavoorschrift dat ten minste 50% van het programma-aanbod bestaat
uit informatie, cultuur en educatie, is vervallen. Ook voor de regionale en
lokale omroepen geldt immers de algemene publieke taakopdracht die geformuleerd
is in artikel 2.1. Ongewijzigd blijft het voorschrift dat ten minste vijftig
procent van het programma-aanbod van regionale en lokale omroepen gericht
is op de regio of gemeente. Ook blijft gelden dat ten minste vijftig procent
van het programma-aanbod dat gericht is op de regio of gemeente dient door
de regionale respectievelijk lokale omroepinstelling zelf geproduceerd te
worden. De koppeling van het percentage aan de regio- of lokaalgerichte programmering
ligt voor de hand omdat het gaat om de regionale of lokale binding.Artikel 2.71 is een voortzetting van de bepalingen dienaangaande opgenomen
in artikel 51f van de huidige Mediawet. Het gaat hier om de mogelijkheden
voor samenwerking tussen lokale en regionale media-instellingen bij de verzorging
van het aanbod van de lokale media-instelling. Deze samenwerking kan onder
voorwaarden en beoordeling van het Commissariaat voor de Media plaatsvinden.Voor de uitvoering van de publieke mediaopdracht op regionaal en lokaal
niveau wordt toegang tot de ether en kabel gegarandeerd op vergelijkbare wijze
als onder de huidige Mediawet. Er wordt op grond van de Telecommunicatiewet
bij voorrang frequentieruimte beschikbaar gesteld voor ten minste één
televisie- en één radiokanaal van de regionale publieke omroep
en één radioprogrammakanaal van de lokale publieke omroep met
een regionale respectievelijk lokale dekking, voor zover dat technisch mogelijk
is (zie artikel 9.9, onderdeel B). Voorts geldt voor ten minste één
televisie- en één radioprogrammakanaal van de regionale respectievelijk
lokale publieke omroep een doorgifteplicht voor de kabel (artikel 6.13, eerste
lid, onderdelen b en c). De verplichte doorgifte van programma’s van zogenaamde toegangsomroepen is gehandhaafd (artikel 6.13, eerste
lid, onderdeel e).Titel 2.4 WereldomroepArtikel 2.72Het verzorgen van media-aanbod dat bestemd is voor landen en gebieden
buiten Nederland en voor in het buitenland verblijvende Nederlanders is onderdeel
van de publieke mediaopdracht (artikel 2.1). Deze taak blijft als publieke
taak opgedragen aan de Wereldomroep. Wereldwijde ontwikkelingen op technologisch
vlak en op het terrein van politiek en democratisering maken een heroriëntering
nodig op de wijze waarop deze taak wordt uitgevoerd. De taak van de Wereldomroep
als zodanig staat echter niet ter discussie. Wel is de taak verduidelijkt
om de doelstellingen van het media-aanbod van de Wereldomroep helderder te
formuleren, zonder de taak als zodanig te wijzigen.Artikelen 2.73 tot en met 2.86De Wereldomroep wordt voor de uitvoering van zijn publieke taak bekostigd
uit publieke middelen. De minister draagt de ministeriële eindverantwoordelijkheid
voor het functioneren van de Wereldomroep. De noodzakelijke betrekkingen tussen
minister en de Wereldomroep moeten helder geregeld zijn. De Wereldomroep moet
zich zowel ten opzichte van de minister als ten opzichte van het publiek verantwoorden
over de wijze waarop de wettelijke taak wordt uitgevoerd en rekenschap geven
van de besteding van publieke gelden1. De regeling
van de Wereldomroep in de huidige Mediawet is te beknopt in het licht van
de huidige inzichten over rekenschap en verantwoording. Daarom zijn regels
opgenomen over de bestuurlijke inrichting, benoeming, schorsing en ontslag
van bestuurders, de verantwoording en informatieverstrekking aan de minister
en de jaarverslaglegging. Voor de bestuurlijke inrichting van de Wereldomroep
wordt het toezichtsmodel geregeld. Het bestuur van de Wereldomroep wordt omgevormd
tot een raad van toezicht, die toeziet op de gang van zaken binnen de Wereldomroep
en op het beleid van de directie. Verder zal de Wereldomroep aansluiten bij
de beleids- en verantwoordingscyclus van de landelijke publieke omroep. De
Wereldomroep dient elke vijf jaar een beleidsplan in, er komt een prestatieovereenkomst
met de minister en het functioneren van de Wereldomroep wordt tegelijk met
de landelijke publieke omroep geëvalueerd. Daarnaast geldt er voor de
Wereldomroep ook een jaarlijkse beleids- en verantwoordingscyclus in de vorm
van een jaarlijkse meerjarenbegroting en jaarlijkse financiële rekening
en verantwoording.Artikelen 2.73 tot en met 2.80De inrichting van de organisatie van de Wereldomroep wordt gestoeld op
het toezichtsmodel. De Wereldomroep heeft straks drie organen: een raad van
toezicht, een directie en een adviesraad. De inrichting is daarmee vergelijkbaar
met die van de NOS. Het toezichtsmodel waarborgt betere scheiding van verantwoordelijkheden,
waarbij die met betrekking tot de uitvoering/het bestuur en het toezicht daarop
duidelijk gescheiden zijn.Het huidige bestuur van de Wereldomroep wordt omgevormd tot een raad van
toezicht. Deze bestaat uit zeven leden die worden benoemd door de minister,
die ook de voorzitter aanwijst (artikel 2.73). Artikel 2.75 bevat op gelijke
wijze als bij de NOS en de NPS een expliciete regeling voor onverenigbaarheid
van functies en de gronden voor schorsing en ontslag. Ook is een grondslag
geregeld voor het verstrekken van een vergoeding. Dat laatste vloeit voort
uit de huidige inzichten omtrent duidelijke normering van beloningen
van toezichthouders en bestuurders bij instellingen die een publieke taak
uitoefenen. De raad van toezicht zal toezicht houden op het beleid van de
directie en de algemene gang van zaken binnen de Wereldomroep (artikel 2.76).Het bestuur, de beleidsbepaling en de dagelijkse uitvoering van taken
is in handen van de directie (artikel 2.78). De directie, bestaande uit ten
hoogste drie leden, worden benoemd door de raad van toezicht, met instemming
van de minister. De arbeidsvoorwaarden worden door de raad van toezicht bepaald
(artikel 2.77). Ook dit loopt parallel aan de regeling bij de NOS.De huidige programmaraad van de Wereldomroep blijft bestaan, zij het dat
de naam wordt gewijzigd in adviesraad (artikel 2.80). Deze raad adviseert
voortaan over het beleid ten aanzien van het gehele media-aanbod van de Wereldomroep
en dus niet alleen meer over het programma-aanbod. Samenstelling en benoeming
van de adviesraad zijn op gelijke wijze geregeld als onder de huidige Mediawet.Artikelen 2.81 tot en met 2.83De regels over de verantwoording, verslaglegging en statuten zijn gehandhaafd
en gemoderniseerd aan de hand van thans gebruikelijke bepalingen daarover.
Artikel 2.81 bevat een uitgebreidere regeling van de beleidsverantwoording
en informatieverstrekking aan de minister, die aansluit bij de gebruikelijke
wijze waarop de relatie tussen een instelling met een publieke taak en de
minister wordt geregeld. Artikel 2.82 regelt de vaststelling en openbaarmaking
van een jaarverslag door de Wereldomroep. Ook deze regeling is iets uitgebreider
dan onder de huidige Mediawet en sluit aan bij de gebruikelijke regels zoals
die gelden voor andere instellingen met een publieke taak. Deze regels behoeven
geen nadere toelichting.Artikelen 2.84 tot en met 2.86In het beleidsplan beschrijft de Wereldomroep hoe uitvoering wordt gegeven
aan de taak in de komende periode. De concrete beleids- en resultaatsdoelstellingen
met betrekking tot het media-aanbod en bereik worden daarin beschreven en
aard en aantal van de in te zetten distributiekanalen. Verder bevat het beleidsplan
een opgave van alle activiteiten in binnenen buitenland. Op die manier is
de Wereldomroep in staat zich vooraf te verantwoorden over welke activiteiten
worden ondernomen ter uitvoering van de taken (artikel 2.84). De Raad voor
cultuur en het Commissariaat voor de Media zullen de minister van advies dienen
over het beleidsplan (artikel 2.85, eerste lid). De onderdelen van het beleidsplan
die betrekking hebben op aard en aantal van de in te zetten distributiekanalen
en de binnen- en buitenlandse activiteiten behoeven de goedkeuring van de
minister (artikel 2.85, tweede lid). Op die manier is er een voorafgaande
taaktoedeling op basis waarvan publieke financiering gelegitimeerd is. Zo
is ook voor de markt duidelijk welke activiteiten de Wereldomroep in het kader
van zijn publieke taak verricht.In het beleidsplan zal de Wereldomroep aangeven op welke wijze de samenwerking
met de landelijke publieke, regionale en lokale omroepen en anderen vorm krijgt.
Ook ten aanzien van de samenwerkingsverbanden zal de Wereldomroep expliciteren
op welke manier die bijdragen aan de verwezenlijking van de taakopdracht van
de Wereldomroep. Voor de samenwerking met de landelijke publieke omroep is
in de huidige Mediawet een geïnstitutionaliseerd overleg in de vorm van
een commissie van overleg wettelijk voorgeschreven (artikel 82 van de huidige
Mediawet). Deze regeling vervalt. Een wettelijke regeling is een overbodige
bureaucratische inmenging in de wijze waarop de Wereldomroep en de landelijke
publieke omroep uitvoering geven aan de opdracht om goed samen
te werken. Bovendien is in de praktijk gebleken dat goede afstemming beter
gediend is met flexibeler en effectievere vormen van overleg dan met een officieel
overlegorgaan.Het beleidsplan vormt de basis voor een prestatieovereenkomst tussen de
minister en de Wereldomroep (artikel 2.86). De prestatieovereenkomst gaat
over concrete en afrekenbare doelstellingen en ambities met betrekking tot
het media-aanbod en het beoogde publieksbereik. De inhoudelijke autonomie
van de Wereldomroep is gewaarborgd: de prestatieovereenkomst gaat niet over
de inhoud van afzonderlijke onderdelen van het media-aanbod van de Wereldomroep.Artikel 2.87Het bestaande uitgangspunt dat de Wereldomroep bij de verzorging van media-aanbod
door zoveel mogelijk samenwerkt met de landelijke publieke omroep blijft hetzelfde.
Voor televisie geldt dat de Wereldomroep zoveel mogelijk gebruik maakt van
aanbod dat ten behoeve van de landelijke publieke omroep is geproduceerd.
Eigen Nederlandstalige producties van de Wereldomroep moeten een duidelijke
eigen toegevoegde waarde hebben.Titel 2.5 Nadere voorschriften media-aanbod publieke mediadienstenDeze titel bevat bepalingen ten aanzien van het inhoudelijke media-aanbod
van de publieke omroepen. Het betreft bepalingen die voor alle publieke omroepen –
landelijk, regionaal, lokaal en Wereldomroep -gelden.Afdeling 2.5.1 Verantwoordelijkheid en onafhankelijkheidArtikel 2.88Dit artikel regelt in het eerste lid de inhoudelijke autonomie van de
publieke media-instellingen voor het media-aanbod dat zij verzorgen. Zij bepalen
zelf vorm en inhoud van het door hen verzorgde programma-aanbod en zijn daar
ook verantwoordelijk voor. Dit bevestigt niet alleen de in de taakopdracht
al opgenomen onafhankelijkheid van het media-aanbod van de publieke omroepen,
maar vestigt tevens de verantwoordelijkheid van elke instelling voor hetgeen
hij aan media-aanbod levert. Als in het media-aanbod bijvoorbeeld de wet zou
worden overtreden, dan is de instelling die verantwoordelijk is voor de inhoud
van het desbetreffende aanbod zelf aansprakelijk. Gaat het bijvoorbeeld om
de overtreding van de Mediawet, dan kan het Commissariaat voor de Media de
instelling een bestuurlijke sanctie opleggen. Het tweede en derde lid bevatten
de verplichting voor alle instellingen die media-aanbod voor de publieke omroepen
verzorgen om een redactiestatuut vast te stellen. In het redactiestatuut staan
regels over de positie van de medewerkers die belast zijn met de inhoudelijke
productie van media-aanbod. Het gaat daarbij om regels die zowel intern als
extern waarborgen bevatten tegen beïnvloeding van de inhoud vanuit bestuurlijke
en commerciële belangen. Intern dient de positie van de medewerkers ten
opzichte van onder andere hoofdredacteuren en bestuur duidelijk gemarkeerd
te zijn. Verder bevat het redactiestatuut gedragsregels die waarborgen dat
de hoogste kwaliteitseisen ten aanzien van de totstandkoming van journalistieke
producten in acht worden genomen, en gedragsregels die inhoudelijke bemoeienis
door adverteerders en sponsors uitsluiten.Afdeling 2.5.2 Reclame en telewinkelenIn deze afdeling zijn alle regels voor reclame en telewinkelen bij elkaar
gebracht en systematisch geordend. Aanpassingen betreffen het verbod van alcoholreclame
tussen 06.00 en 21.00 uur, verkorting van reclameblokken en de vastlegging
van het maximumpercentage van 10% per programmakanaal. Verder is het
verbod van reclame en telewinkelen voor medische behandelingen dat voorvloeit
uit de Europese Televisierichtlijn weer in de Mediawet opgenomen.Artikelen 2.89 en 2.90Het beginsel van de non-commercialiteit van de publieke omroepen staat
voorop: het media-aanbod van de publieke omroepen bevat geen reclameboodschappen
of telewinkelboodschappen, tenzij dit bij of krachtens de Mediawet is toegestaan.
Dit geldt voor het totale media-aanbod van de publieke omroepen.De (on)toelaatbaarheid van reclame-uitingen die geen reclameboodschappen
of sluikreclame zijn – de zogenaamde vermijdbare en niet vermijdbare
reclame-uitingen –, wordt materieel op dezelfde wijze als in de huidige
Mediawet geregeld. De regels daaromtrent, die in het Mediabesluit staan (artikelen
26a tot en met 32) kunnen gehandhaafd blijven. Het gaat daarbij bijvoorbeeld
om situaties waarbij namen of logo’s vermeld worden of in beeld komen
bij het verslag van sportwedstrijden of gevallen waarbij in informatieve of
educatieve programma’s producten of diensten worden getoond of vermeld.
In artikel 52, derde lid, van de huidige Mediawet, is een extra ontheffingsbevoegdheid
van het Commissariaat voor de Media, geregeld. Op grond daarvan heeft het
Commissariaat een aantal beleidslijnen1 geformuleerd
waarin staat voor welke andere gevallen van vermijdbare reclame-uitingen ontheffing
wordt gegeven. Deze praktijk kan gecodificeerd worden door opneming in de
regels op grond van artikel 2.89, tweede lid. Aan een specifieke ontheffingsbevoegdheid
bestaat geen behoefte meer.De huidige Mediawet bepaalt in artikel 52, vierde lid, dat het omroepverenigingen
niet is toegestaan zonder toestemming van het Commissariaat oproepen te doen
in het kader van nevenactiviteiten, verenigingsactiviteiten en ledenwerving.
Deze bepaling is in artikel 2.90 gehandhaafd.Artikelen 2.91 en 2.92Artikel 2.91 regelt op vergelijkbare wijze als onder de huidige Mediawet
dat in het media-aanbod van de landelijke publieke omroep en de Wereldomroep
reclameboodschappen en telewinkelboodschappen mogen worden opgenomen. De verzorging
van reclame en telewinkelen blijft exclusief de taak van de Stichting Etherreclame
(Ster). Dit geldt voor het media-aanbod op alle platforms. Daarover kan dus
geen misverstand meer ontstaan.Regionale en lokale publieke media-instellingen mogen eveneens reclame
en telewinkelen in hun media-aanbod opnemen. Regionale en lokale publieke
media-instellingen kunnen zelf hun reclame verzorgen. Ze kunnen de verzorging
van reclameboodschappen ook gezamenlijk organiseren of onderbrengen bij een
reclameverkoopbureau. Toegevoegd is de mogelijkheid dat de Ster op verzoek
van regionale of lokale publieke media-instellingen de reclame verzorgt. In
de praktijk zijn daar al verzoeken toe gedaan. Onder de huidige Mediawet is
het echter niet helemaal duidelijk of dat tot de taak van de Ster kan worden
gerekend, dan wel dat het onder het regime van neventaken of nevenactiviteiten
van de Ster moet worden geschaard. Door regeling in de wet kan hierover geen
misverstand meer bestaan.Artikel 2.92 regelt net als onder de huidige Mediawet de verplichte aansluiting bij de Reclame Code Commissie door de STER en de regionale
en lokale publieke media-instellingen die reclame verzorgen. Daarmee is gewaarborgd
dat reclame en telewinkelen bij de publieke omroep voldoet aan de regels die
op basis van zelfregulering, mede ter uitvoering van de Europese regels, zijn
gesteld aan het aanbieden van reclame en telewinkelen. Zonder aansluiting
bij de Reclame Code Commissie mag geen reclame in het media-aanbod van de
publieke omroep worden opgenomen.Artikelen 2.94 tot en met 2.98In deze paragraaf staan de regels over de wijze waarop reclame en telewinkelen
mogen worden opgenomen in het media-aanbod van de publieke omroepen. Het gaat
om regels over scheiding van reclame en overige inhoud (artikel 2.94), de
reclamemaxima (artikel 2.95) en onderbreking van programma’s door reclameboodschappen
(artikelen 2.96 en 2.97).Uitgangspunt, vastgelegd in artikel 2.94, eerste lid, is dat reclame en
telewinkelen duidelijk gescheiden blijven van de inhoud van het overige aanbod.
Het tweede lid van genoemd artikel regelt een aantal absolute verboden. Het
verbod van subliminale technieken1, sluikreclame
en reclame voor medische behandelingen vloeien rechtstreeks voort uit de Televisierichtlijn.
Het verbod van reclame voor alcoholhoudende dranken tussen 06.00 uur en 21.00
uur vloeit voort uit het in het coalitieakkoord afgesproken beleid om alcoholgebruik
onder met name jongeren te ontmoedigen.Artikel 2.95 bevat de reclamemaxima. Net als onder de huidige Mediawet
geldt wat dat betreft voor de publieke omroepen een strenger regime: jaarlijks
mag niet meer dan een bij algemene maatregel van bestuur vast te stellen percentage
op een programmakanaal aan reclame- en telewinkelboodschappen worden opgenomen
(eerste lid, onderdeel a). Per 26 april 2006 is dit percentage in het
Mediabesluit bepaald op het wettelijke maximum van tien. Commerciële
omroepen kennen een dergelijke beperking niet. De overige maxima van artikel
2.95 corresponderen met de bepalingen van de huidige Mediawet die voortvloeien
uit de Televisierichtlijn. De maxima voor reclameboodschappen en telewinkelboodschappen
worden per programmakanaal vastgesteld en niet langer over de totale gebruikte
zendtijd op de huidige vijf radio- respectievelijk drie televisieprogrammanetten.
Zendtijd is immers niet langer het juiste aangrijpingspunt om regels te stellen
en er is geen reden om de desbetreffende regels niet ook te laten gelden voor
themakanalen. Op die manier zijn de regels dus ook toepasselijk op themakanalen.Artikel 2.96, eerste lid, onderdeel c, handhaaft het uitgangspunt dat
het media-aanbod van de publieke omroepen niet wordt onderbroken door reclame-
of telewinkelboodschappen. Ook in dit opzicht geldt voor de publieke omroep
dus een strenger regime dan voor commerciële omroepen. Reclame- en telewinkelboodschappen
worden bij de publieke omroepen tussen de programma’s ingevoegd in blokken
met een minimumduur van één minuut. Ten opzichte van de huidige
wet wordt de minimumduur van een blok verkort van anderhalve naar één
minuut. De regering acht deze verruiming mogelijk, omdat zoals in het algemeen
deel van deze toelichting is opgemerkt, de verkorting niet raakt aan de inhoud
of integriteit van de programmering en het de Ster mogelijk maakt om flexibeler
te opereren. Bovendien zorgen de strenge reclamemaxima er voor dat een verkorting
van de duur niet leidt tot meer reclame bij de publieke omroep. De overige
bepalingen van artikel 2.96 betreffen al onder de huidige Mediawet geldende
regels.Artikel 2.97 regelt conform de regels in de huidige Mediawet de voorwaarden
waaronder programmaonderbrekende reclame mag worden opgenomen.
De voorwaarden van het eerste lid zijn cumulatief. Alleen bij de volledige
verslaglegging van evenementen mag onderbrekende reclame worden ingevoegd,
en dan alleen in de gebruikelijk pauzes. Het tweede en derde lid bevatten
extra beperkingen, die strenger zijn dan voor de commerciële omroep en
de Televisierichtlijn.Artikel 2.98 bepaalt dat de regels over reclame en telewinkelen zoveel
mogelijk van overeenkomstige toepassing zijn op ander media-aanbod. Dit was
tot nu toe ook al zo op grond van de regels die voor neventaken in het Mediabesluit
waren opgenomen. Op die manier valt alle media-aanbod van de publieke omroep
zoveel mogelijk onder hetzelfde mediawettelijke regime. Daarmee worden de
eisen aan onderscheidendheid en kwaliteit van het publieke media-aanbod zoveel
mogelijk techniekneutraal toegepast. De meeste regels over de reclamemaxima
en de programmaonderbrekende reclame zijn niet goed toepasbaar op ander media-aanbod,
bijvoorbeeld websites. De regels over reclame en telewinkelen zijn daarom
toegesneden op radio- en televisieprogramma’s. Een aantal regels, zoals
die over de afbakening van reclame ten opzichte van de overige inhoud van
het programma-aanbod, zijn echter goed toepasbaar op ander media-aanbod. Ook
op websites bijvoorbeeld kunnen reclame-uitingen goed ingekaderd en afgescheiden
van de overige inhoud worden opgenomen. Verder kunnen bepalingen over de onderbreking
van programma’s toepasbaar zijn op streaming
media-aanbod via internet. In voorkomende gevallen kunnen de bepalingen niet
letterlijk of onverkort van toepassing zijn. Als voorbeeld kan internet dienen.
Programma-aanbod dat met gebruikmaking van het internetprotocol als IPTV voorgeprogrammeerd
(lineair) wordt aangeboden, verschilt niet van de uitzending van programma’s
die bijvoorbeeld via de ether of de kabel worden uitgezonden. Op IPTV kunnen
de bepalingen onverkort toegepast worden. Bij ander aanbod via internet, bijvoorbeeld
via sites waar verschillende vormen van aanbod via één scherm
worden aangeboden, kunnen de regels over bijvoorbeeld de reclameblokken en
programmaonderbrekende reclame niet op al die vormen van aanbod toegepast
worden. Het Commissariaat voor de Media zal dat in de praktijk beoordelen
en daarvoor beleidsregels vaststellen.Over het verbod op alcoholreclame tussen 06.00 en 21.00 uur valt nog het
volgende op te merken. Handelsreclame geniet niet dezelfde bescherming van
het recht op vrije meningsuiting als andere media-inhoud (artikel 7, vierde
lid, Grondwet). Een verbod is grondwettelijk toegestaan. Handelsreclame wordt
wel beschermd door recht op vrijheid van meningsuiting zoals dat is neergelegd
in artikel 10, eerste lid, van het EVRM. Echter niet alle uitingsvormen genieten
dezelfde mate van bescherming: aan uitingen in het kader van het publieke
debat wordt een zeer hoge mate van bescherming toegekend, aan «commercial
speech» komt de minste bescherming toe. Het in artikel 10 vastgelegde
recht kan echter op grond van het tweede lid van artikel 10 EVRM onder bepaalde
voorwaarden worden beperkt, namelijk: de beperking is bij wet geregeld, is
noodzakelijk in een democratische samenleving en is in het belang van bepaalde
doelstellingen van algemeen belang.1 Aan de eis
van regeling bij wet wordt voldaan: het verbod wordt in de Mediawet vastgelegd.
De maatregel wordt primair getroffen in het belang van de volksgezondheid,
met name die van jongeren. Verder kan overmatig alcoholgebruik bij jongeren
ook tot andere ongewenste effecten leiden, zoals verstoring van de openbare
orde of het plegen van strafbare feiten. Daarmee wordt voldaan aan de eis
dat de beperking bepaalde doelen van algemeen belang dient. Bij het noodzakelijkheidscriterium
bestaat beoordelingsruimte. Die is vrij ruim als het gaat om beperkingen ten
aanzien commerciële uitingen.2 De noodzaak
voor de voorgestelde maatregel is een dringend maatschappelijk belang: alcoholreclame
leidt tot meer alcoholgebruik op jongere leeftijd3
en daarmee tot hoge maatschappelijke kosten. Een reclameverbod
voor een bepaald tijdstip van de dag blijkt effectief te zijn: een relatief
grote groep jongeren wordt niet blootgesteld aan alcoholreclame. Bovendien
hebben audiovisuele media een directe en grote impact op het (jonge) publiek.
Wat de proportionaliteit betreft kan opgemerkt worden dat er geen totaalverbod
op alcoholreclame wordt ingevoerd. Het verbod geldt tussen 06.00 uur en 21.00
uur. Er blijft dus ruimte voor alcoholreclame. Ook in andere media, zoals
geschreven pers, blijft alcoholreclame mogelijk. Een plicht voor adverteerders
om in de spotjes jongeren uitgebreid te wijzen op de risico’s van alcoholgebruik
blijkt in de praktijk geen alternatief. De regering vindt dan ook dat is voldaan
aan de eisen van noodzakelijkheid, proportionaliteit en subsidiariteit. De
bestaande in de Reclamecode voor Alcoholhoudende Dranken neergelegde regelgeving
bereikt onvoldoende dat jongeren nauwelijks geconfronteerd worden met alcoholreclame
via tv en radio en schiet in die zin tekort. Er is geen ander, meer effectief
en minder op het grondrecht ingrijpend instrument. Een inbreuk op artikel
10, tweede lid, van het EVRM is hiermee gerechtvaardigd.Een wettelijk – gedeeltelijk – verbod op alcoholreclame raakt
aan de artikelen 28 en 49 van het EG-Verdrag: vrije verkeer van goederen –
de dranken – of diensten – uitzenden en maken van reclamespotjes
op radio (televisie valt onder de Europese televisierichtlijn, zie onder).
Volgens jurisprudentie van het Europese Hof is een reclameverbod ofbeperking
een zogenoemde verkoopmodaliteit. Maatregelen die bepaalde verkoopmodaliteiten
aan banden leggen of verbieden vallen niet onder artikel 28 en 30 EG als zij:– gelden voor alle marktdeelnemers die op het nationale grondgebied
activiteiten ontplooien; en– rechtens en feitelijk dezelfde invloed hebben op de handel in
nationale producten en in producten uit andere lidstaten. Een algemene beperking
van het uitzenden van alcoholreclame voldoet aan de eerste voorwaarde. De
maatregel zal geen grotere gevolgen hebben voor producten afkomstig uit andere
lidstaten dan voor Nederlandse producten. Daarmee is voldaan aan de tweede
voorwaarde. Zou de beperking van alcoholreclame geen verkoopmodaliteit maar
een handelsbelemmerende maatregel als bedoeld in de artikelen 28 en 49 EG-Verdrag
zijn, dan is deze gerechtvaardigd met het oog op de bescherming van de volksgezondheid
volgens de artikelen 30 en 55 EG-Verdrag. De regering vindt de maatregel niet
alleen noodzakelijk voor de volksgezondheid, maar ook evenredig met het te
beschermen belang.Artikelen 2.99 tot en met 2.104In deze artikelen is de organisatie van de Ster geregeld. In essentie
zijn de bepalingen ten aanzien van de Ster niet gewijzigd. De regeling in
de huidige Mediawet is echter op onderdelen erg summier, gemeten naar de huidige
inzichten over de regeling van organisaties met een publieke taak en de verantwoording
daarover. Toegevoegd zijn bepalingen over de duur van benoeming, schorsing
en ontslag van bestuursleden, de inlichtingenplicht ten opzichte van de minister
en het jaarverslag.De Ster stelt de tarieven voor de in het media-aanbod op te nemen reclame-
en telewinkelboodschappen vast. Artikel 27 van de huidige Mediawet is vervallen.
Op grond daarvan kan de minister ingrijpen in de tariefvaststelling. Die mogelijkheid
stamt echter uit de tijd dat er nog geen commerciële omroep en dus geen
echte omroepreclamemarkt was die de tarieven bepaalde. De tijden zijn wat
dat betreft drastisch veranderd. Aan directe betrokkenheid van de minister
bestaat al lang geen behoefte meer. Te meer niet omdat via bestuurlijk toezicht
en de ministeriële waarnemers in het bestuur de vinger aan de pols kan
worden gehouden als dat nodig is.De samenstelling en wijze van benoeming van het Sterbestuur wijzigen niet.
Het bestuur heeft vijf leden, die worden benoemd door de minister die ook
de voorzitter aanwijst. Net als nu worden, vanwege het grote belang van de
Ster-inkomsten voor het mediabudget en de inkomsten voor de landelijke publieke
omroep, drie leden benoemd op voordracht van de NOS en kan de minister twee
waarnemers in het bestuur aanwijzen(artikel 2.100). Artikel 2.101 regelt op
vergelijkbare wijze als bij de andere taakorganisaties van de landelijke publieke
omroep schorsings- en ontslaggronden.De artikelen 2.102 tot en met 2.104 bevatten bepalingen over de inlichtingenplicht
richting de minister, het vaststellen van een jaarverslag en statutenwijzigingen.
Daarmee heeft de Ster een wettelijke regeling die overeenkomt met de huidige
inzichten over regulering van instellingen met een publieke taak. Deze regels
spreken voor zich.Artikel 2.105Artikel 105 heeft betrekking op de inkomsten van de Ster uit reclame-
en telewinkelen die de Ster ten behoeve van de landelijke publieke omroep
verdient. Conform de huidige Mediawet verstrekt de Ster elk jaar aan de minister
een raming van de inkomsten die hij in het lopende en volgende kalenderjaar
verwacht. Die raming is van belang voor de bepaling van de omvang van het
mediabudget van de minister voor het komende jaar. Het is ook voor het Commissariaat
voor de Media, de landelijke publieke omroep en de Wereldomroep, die mede
bekostigd worden uit de Ster-opbrengsten, van belang te weten hoe de reclame-inkomsten
zullen uitpakken. De gerealiseerde opbrengsten draagt de Ster af aan de minister.
Die opbrengsten dienen ter financiering van de onderdelen die in artikel 2.148
zijn opgesomd. Tezamen met de rijksmediabijdrage worden de Ster-opbrengsten
gebruikt voor de bekostiging van de landelijke publieke omroep en de Wereldomroep.
Voorts worden de gelden onder meer besteed aan de kosten van het Commissariaat
voor de Media, het Stimuleringsfonds voor de pers, het Stimuleringfonds Nederlandse
culturele mediaproducties, het Muziekcentrum van de Omroep, het Nederlands
Instituut voor Beeld en Geluid (media-archief), het samenwerkingsorgaan van
de lokale omroep OLON en voor bijdragen voor regionaal en lokaal media-aanbod
voor minderheden.Zoals eerder opgemerkt kunnen regionale en lokale publieke media-instellingen
hun reclame-exploitatie zelf verzorgen. Zij kunnen daarvoor ook de Ster inschakelen.
De opbrengsten daaruit zijn inkomsten van de regionale en lokale omroepen
zelf. Zij moeten dan ook, net als onder de huidige Mediawet, inzicht geven
in die opbrengsten. Op basis daarvan kan het Commissariaat voor de Media toezicht
uitoefenen op de besteding van die inkomsten. De inkomsten moeten namelijk
op grond van artikel 2.137 gebruikt worden voor de uitvoering van de publieke
mediaopdracht. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen nadere
regels worden gesteld over de manier waarop de financiën met betrekking
tot de reclame- en telewinkelinkomsten worden verantwoord.Afdeling 2.5.3 SponsoringArtikelen 2.106 tot en met 2.114De regels omtrent sponsoring zijn in essentie niet gewijzigd ten opzichte
van de huidige wet. Het non-commerciële karakter van het publieke media-aanbod
wordt ook hier benadrukt door de bepaling van artikel 2.106, eerste lid, dat
uitgangspunt is dat het publieke media-aanbod niet wordt gesponsord. Sponsoring
is alleen toegestaan in de gevallen en onder de voorwaarden zoals geregeld
in de daaropvolgende bepalingen. Sponsoring is onder huidige
Mediawet alleen toegestaan voor cultureel aanbod, sportevenementen enwedstrijden
en de uitzending van evenementen voor ideële doelen. Deze beperkingen
blijven voor de publieke omroep gehandhaafd. In de brief van het kabinet aan
de Tweede Kamer van 5 oktober 2007 over de publieke omroep is echter
aangegeven dat ook educatieve programma’s zich lenen voor samenwerking
met derden. Daarom wordt sponsoring van deze programmacategorie voortaan ook
mogelijk (artikel 2.106, tweede lid). Nieuws, actualiteiten, politieke informatie
en aanbod voor kinderen jonger dan 12 jaar is echter altijd verboden (artikel
2.106, derde lid). Deze beperkingen gelden al op grond van de huidige Mediawet
en blijven dus gehandhaafd.Anders dan bij de reclameregels is het overgrote deel van de sponsorregels
zonder meer goed toepasbaar op alle media-aanbod. Alleen bij de sponsorvermelding
zijn een beperkt aantal regels naar hun aard toegesneden op radio- of televisieprogramma’s
(artikel 2.107). Niettemin kunnen deze regels even goed toepasbaar zijn bij
bijvoorbeeld streaming audio- of videoaanbod via
internet. De desbetreffende voorschriften voor de sponsorvermelding zijn dan
ook zo veel mogelijk van overeenkomstige toepassing verklaard op ander media-aanbod
(artikel 2.107, vierde lid). Ook dit sluit aan bij de thans bestaande situatie
op basis van de huidige regels voor neventaken in het Mediabesluit. Ten aanzien
van de sponsorvermelding is nog op te merken dat de beperking tot vijf seconden
voortaan geldt per sponsor en niet meer voor de vermelding van alle sponsors
in totaal. In voorkomende gevallen blijkt vijf seconden te kort om alle sponsors
op een voor het publiek zinvolle informatieve wijze te vermelden. Uiteraard
blijft gelden dat sponsorvermelding niet zijn bedoeld als extra reclamemogelijkheid,
maar louter als informatie van het publiek. Vandaar dat de vermeldingen neutraal
moeten zijn, dus geen wervend karakter mogen hebben.Omdat de vermelding of vertoning van namen of logo’s van sponsors
buiten de verplichte sponsorvermelding en het tonen of vermelden van producten
of diensten van sponsors als (sluik)reclame wordt beschouwd, konden tot nu
toe geen namen, logo’s, producten of diensten in de titel van programma’s
worden genoemd. In het digitale tijdperk ontstaan nieuwe mogelijkheden om
samenwerking te zoeken met verwante journalistieke, educatieve of culturele
instellingen. Inhoudelijke, redactionele samenwerking betekent vaak een vorm
van sponsoring. Door het Centrum voor Intellectuele Eigendom (CIER) is een
quick scan gemaakt van de samenwerkingsmogelijkheden van publieke omroepen
met derden. Het CIER constateert dat samenwerking aantrekkelijker wordt, wanneer
een programma zijn naam mag ontlenen aan een bijpassend product (tijdschrift,
krantenrubriek, boek, cursus) of dienst (website). Titelsponsoring is echter
niet toegestaan. In de brief aan de Tweede Kamer van 6 oktober 20061 heeft het kabinet gereageerd op het onderzoek. Daarbij
is voorgesteld om zowel bij de publieke omroep als bij de commerciële
omroep in de toepassing van de Mediawet tot verruiming te komen van de mogelijkheden
voor titelsponsoring. Bij de publieke omroep is in de brief de verruiming
beperkt tot de vermelding van de naam van een bedrijf of product in de titel
van een programma, op voorwaarde dat het gaat om een mediabedrijf. Deze verruiming
wordt in de huidige praktijk bereikt via aanpassing van de beleidslijn van
het Commissariaat voor de Media op basis van de huidige Mediawet. Op grond
van de huidige Mediawet (artikel 52, derde lid) kan het Commissariaat namelijk
ontheffingen verlenen van het verbod om vermijdbare reclame-uitingen in programma’s
op te nemen. Nu wordt de mogelijkheid van titelsponsoring in artikel 2.108,
tweede lid, wettelijk geregeld bij de regels over sponsoring. De regering
verruimt hierbij de mogelijkheden door de mogelijkheid van titelsponsoring
niet te beperken tot mediabedrijven, maar uit te breiden naar alle gevallen
waarin sponsoring is toegestaan. De beperking tot mediabedrijven
zou er immers toe leiden dat bijvoorbeeld culturele instellingen wel kunnen
samenwerken met de publieke omroep, maar die samenwerking niet tot uitdrukking
kunnen brengen via titelsponsoring. Geredeneerd vanuit het non-commerciële
karakter van de publieke omroep is titelsponsoring geen vanzelfsprekendheid.
Daarom is gekozen voor een toestemming van het Commissariaat. Die kan daaraan,
net als tot nu toe bij ontheffingen, nadere voorschriften verbinden om het
non-commerciële karakter van de programma’s te waarborgen en om
te zorgen dat titelsponsoring beperkt blijft tot organisaties die actief zijn
op het terrein van cultuur, educaties, sport en ideële doelen. Dit zijn
zaken die zich beter lenen voor opneming in toestemmingvoorwaarden dan in
algemene regelgeving.De artikelen 2.109 tot en met 2.114 bevatten nadere regels waaraan publieke
omroepinstellingen zich moeten houden bij het aangaan van sponsorovereenkomsten.
Deze regels corresponderen met de bepalingen van artikel 56a van de huidige
Mediawet. Het in artikel 2.109, tweede lid, opgenomen verbod van sponsoring
door fabrikanten en verkopers van tabaksproducten vloeit voort uit de Televisierichtlijn.Afdeling 2.5.4 Europese producties, onafhankelijke producties,
Nederlands- en Friestalige producties en filmsIn deze afdeling zijn de voorschriften over de verplichte percentages
Europees, onafhankelijk en Nederlands- en Friestalig product voor alle publieke
omroepen ondergebracht.Artikelen 2.115 tot en met 2.121Deze artikelen gaan over Europese en onafhankelijke producties. De bestaande
verplichtingen met betrekking tot Europese en onafhankelijke producties worden
gehandhaafd. Deze verplichtingen gelden voor de landelijke en regionale publieke
omroepen en de Wereldomroep. Net als onder de huidige Mediawet zijn de lokale
publieke omroepen uitgezonderd. De verplichtingen zijn gedifferentieerd naar
de algemene programmakanalen en overige programmakanalen en sluiten daarmee
aan bij de wijze waarop die verplichtingen tot nu toe waren geregeld in het
artikel 54 Mediawet en 32h van het Mediabesluit.Artikel 2.115, eerste lid, handhaaft voor de landelijke en regionale publieke
omroepen de verplichting om per afzonderlijk televisieprogrammakanaal ten
minste vijftig procent van de duur van het programma-aanbod op het kanaal
te besteden aan Europese producties in de zin van artikel 6 van de Televisierichtlijn.
Het tweede lid bevat voor de Wereldomroep de verplichting om ten minste vijftig
procent van zijn totale televisieprogramma-aanbod te besteden aan Europese
producties. Deze verplichting correspondeert met de huidige verplichtingen
van de Wereldomroep.De artikelen 2.116 tot en met 2.118 regelen de verplichtingen van respectievelijk
de landelijke publieke omroep, de regionale publieke omroepen en de Wereldomroep
om een minimum hoeveelheid Europese onafhankelijke producties te verzorgen.
Deze verplichtingen zijn ten opzichte van de bestaande regelgeving niet gewijzigd.
Voor de landelijke publieke omroep geldt op grond van artikel 2.116 dat:a. op de algemene televisieprogrammakanalen ten minste vijfentwintig procent
van de duur van het totale programma-aanbod bestaat uit onafhankelijke Europese
producties (eerste lid);b. op elk van de algemene televisieprogrammakanalen het aanbod voor ten
minste zeventien en een half procent bestaat uit onafhankelijke Europese producties
(tweede lid); enc. op elk van de andere televisieprogrammakanalen het aanbod voor minstens tien procent van de duur bestaat uit Europese onafhankelijke
producties (derde lid).De verplichting voor de algemene televisieprogrammakanalen blijft dus
gehandhaafd op een hoger niveau dan de Televisierichtlijn voorschrijft (zie
artikel 54 van de huidige Mediawet). Voor de overige televisiekanalen geldt
conform de huidige regels van artikel 32h van het Mediabesluit een lager percentage,
namelijk het in de Televisierichtlijn opgenomen minimumpercentage van tien.
Een aanzienlijk hogere verplichting kan namelijk de ontwikkeling van (thema)kanalen
naast de algemene programmakanalen belemmeren. Voor de lokale publieke omroepen
en voor de Wereldomroep handhaaft het wetsvoorstel de huidige verplichting
om ten minste tien procent te besteden aan onafhankelijke Europese producties
(artikelen 2.117 respectievelijk 2.118).De artikelen 2. 119 tot en met 2.121 bevatten thans bestaande regels over
wat onafhankelijke producties zijn en welke aanbod buiten beschouwing blijft
bij de toepassing van de verplichtingen inzake Europese en onafhankelijke
producties. Deze regels vloeien rechtstreeks voort uit de Televisierichtlijn.Artikelen 2.122 en 2.123Deze artikelen gaan over Nederlands- en Friestalige producties. De regels
ten aanzien van het verplichte aandeel van vijftig procent oorspronkelijk
Nederlandstalige en Friestalige producties zijn gehandhaafd. Op grond van
artikel 54a van de huidige Mediawet zijn deze verplichtingen gekoppeld aan
zendtijd. Zoals meermalen toegelicht is zendtijd niet langer een juist aangrijpingspunt.
Deze verplichtingen gaan nu gelden per televisieprogrammakanaal.Artikel 54a, derde lid, van de huidige Mediawet bevat de mogelijkheid
om bij algemene maatregel van bestuur regels te stellen voor de ondertiteling
van programma-aanbod ten behoeve van mensen met een auditieve beperking. Dergelijke
regels zijn voor de landelijke publieke omroep opgenomen in artikel 16a van
het huidige Mediabesluit. Op grond daarvan moet de landelijke publieke omroep
via een oplopende verplichting zorgen dat uiteindelijk in 2011 ten minste
vijfennegentig procent van de oorspronkelijk Nederlandstalige programmering
ondertiteld is. Deze verplichting geldt niet alleen voor de algemene hoofdzenders,
maar zijn via het huidige artikel 32g, tweede lid, ook van op alle andere
televisiekanalen van de landelijke publieke omroep. Deze verplichtingen, aangepast
aan de nieuwe terminologie, zullen gehandhaafd blijven.Artikel 2.124Dit artikel verbiedt omroepen om films in hun aanbod op te nemen buiten
de met de houders van de rechten op die films afgesproken periodes. Deze bepaling,
die rechtstreeks voortvloeit uit de Televisierichtlijn, is inhoudelijk ongewijzigd
overgenomen uit de huidige Mediawet (artikel 53a).Afdeling 2.5.5 Stichting Stimuleringsfonds Nederlandse
culturele mediaproductiesHet Stimuleringsfonds Nederlandse culturele omroepproducties heeft een
blijvende plaats binnen het bestel om de publieke omroep extra te stimuleren
om bijzondere culturele producties van hoge kwaliteit tot stand te brengen.
Naast landelijke publieke omroepinstellingen hebben in toenemende mate de
regionale omroepen profijt van de deskundigheid en middelen van het fonds.
Ook talentvolle makers en buitenproducenten hebben baat bij het fonds en de
reikwijdte is verbreed tot crossmediale producties. Een evaluatie van de Raad
voor cultuur heeft het belang van het fonds in de toekomst bevestigd.1 De regering is voornemens om voor het einde van huidige
concessieperiode het functioneren van het Stimuleringsfonds over de afgelopen
jaren weer te evalueren.De regeling van het fonds in de huidige Mediawet – welke regeling
is beperkt tot één artikel, namelijk artikel 170 van de huidige
Mediawet – is summier en in het licht van de huidige inzichten terzake
van regeling van instellingen met een publieke taak onvolledig. Het Stimuleringsfonds
is een zelfstandig bestuursorgaan met een publieke taak en een betere regeling
van de organisatie en de verantwoording is gewenst. De verbeteringen en aanvulling
betreffen schorsing en ontslag van bestuursleden, het indienen van de begroting
en de jaarrekening, de verantwoordings- en inlichtingenplicht ten opzichte
van de minister, het vaststellen van een jaarverslag en evaluatie. De bepalingen
corresponderen met de thans geldende inzichten en zoals die bijvoorbeeld worden
voorgeschreven door de aanwijzingen inzake zelfstandige bestuursorganen van
paragraaf 4.5a van de Aanwijzingen voor de regelgeving. De verbeteringen
en aanvullingen ten opzichte van de huidige regeling zijn overigens niet ingegeven
door problemen in het functioneren of de verantwoording van het fonds, maar
sluiten aan bij de eisen die tegenwoordig worden gesteld aan de regeling van
organisaties aan wie publieke taken zijn opgedragen. Vanwege de betekenis
die het fonds heeft bij de stimulering van publiek media-aanbod van bijzondere
signatuur en kwaliteit, heeft de regeling van het fonds een prominentere plaats
gekregen in de wet.Artikel 2.125De taak van het fonds is het verstrekken van subsidies ten behoeve van
de ontwikkeling en vervaardiging van producties van bijzondere Nederlandse
culturele aard van landelijke en regionale publieke omroepen en de Wereldomroep.
Bij de wet van 30 oktober 2003 tot wijziging van de Mediawet met het
oog op noodzakelijke verbeteringen van de wet en de uitvoering daarvan (Stb.
2003, 485) is de taak van het Stimuleringsfonds uitgebreid naar de zgn. neventaken
van de landelijke en regionale publieke omroepen. Daarmee strekt de taak van
het fonds zich uit tot producties voor alle platforms van de landelijke en
regionale publieke omroepen. In de praktijk worden subsidies verleend voor
activiteiten ten behoeve van de ontwikkeling van mediaproducties (bijvoorbeeld
het schrijven scripts en productieplannen) en voor het daadwerkelijk produceren
van media-aanbod. In de naam van het fonds is de term «omroepproducties»
vervangen door «mediaproducties». De naam sluit zo beter aan bij
de reikwijdte van de taak van het fonds.Artikel 2.126De samenstelling van het bestuur van het Stimuleringsfonds blijft ongewijzigd.
De zeven leden worden net als onder de huidige Mediawet benoemd door de minister.
De voorzitter zal voortaan door de minister worden aangewezen uit de leden.
Hierdoor kunnen wisselingen in het voorzitterschap op een meer praktische
manier worden geregeld. Toegevoegd zijn de gronden voor schorsing en ontslag,
vergelijkbaar met de andere instellingen die hun regeling in de Mediawet hebben.Artikelen 2.127 tot en met 2.129Deze artikelen hebben betrekking op de begroting en jaarrekening. Het
Stimuleringsfonds ontvangt voor zijn taken een bijdrage uit de mediabegroting
van de minister (artikel 2.129, tweede lid). Er is geen aanleiding de hoogte
van de bijdrage, die bepaald is op ten minste eenzestiende van de Steropbrengsten,
te wijzigen. Aan het ontvangen van publieke middelen moet een deugdelijke
begroting ten grondslag te liggen. Evenzo moet achteraf volledige
verantwoording afgelegd worden over de besteding van de beschikbaar gestelde
bedragen. De artikelen 2.127 tot en met 2.129 bevatten specifieke regels over
de inhoud van de begroting en de jaarrekening. Beide documenten moeten door
de minister worden goedgekeurd.Artikelen 2.130 tot en met 2.133Belangrijk onderdeel van een goede publieke verantwoording zijn informatieverplichtingen,
zowel direct richting de minister, als ook ten behoeve van het publiek. Artikel
2.130 bevat de verplichtingen tot het verstrekken van alle informatie die
de minister nodig heeft om zijn verantwoordelijkheid ten opzichte van het
fonds te kunnen uitoefenen. Belangrijke bron voor informatie en publieke verantwoording
is het jaarverslag, waarvoor artikel 2.131 enkele voorschriften bevat. De
regels van artikelen 2.132 over statutenwijziging en van artikel 2.133 inzake
de vierjaarlijkse evaluatie zijn ongewijzigd overgenomen uit de huidige Mediawet.Afdeling 2.5.6 Nevenactiviteiten en overige bepalingenNu het onderscheidt tussen hoofdtaak en neventaken verdwijnt, zijn er
onder de nieuwe mediawet drie soorten activiteiten te onderscheiden: uitvoering
van de publieke mediaopdracht, nevenactiviteiten1
en verenigingsactiviteiten. Deze afdeling bevat nadere regels voor de activiteiten
van de publieke omroepen die niet bestaan uit de uitvoering van de publieke
mediaopdracht. De regels zijn niet wezenlijk veranderd, maar wel helderder
geformuleerd. Eerder al heeft het Commissariaat voor de Media de toetsing
van nevenactiviteiten aan de wettelijke criteria nader verduidelijkt in zijn
beleidslijnen.2 Dit had mede tot doel om de onzekerheid
over de mogelijkheden en onmogelijkheden voor omroepen te verminderen.Ordentelijk bestuur en (Europees) mededingingsrecht eisen dat een goed
onderscheid wordt gemaakt tussen de verschillende activiteiten en de daarmee
gemoeide geldstromen. Publieke middelen mogen immers alleen voor de uitvoering
van de publieke taak worden ingezet, dus niet voor de andere activiteiten.
Verder zijn transacties tussen de verschillende activiteiten marktconform
en zijn netto-inkomsten uit nevenactiviteiten bestemd voor de uitvoering van
de publieke taak. Het is aan de EU-lidstaten om aan deze systematiek een eigen
invulling te geven, met een duidelijk onderscheid tussen de verschillende
activiteiten en de voorwaarden waaronder die activiteiten mogen worden verricht.
De Europese Commissie toetst op grond van Europees recht daarbij op kennelijke
fouten, overcompensatie en marktconform handelen. Kennelijke fouten zijn activiteiten
die onder de publieke taak worden gebracht maar evident niet voldoen aan democratische,
sociale en culturele behoeften van de maatschappij. Van overcompensatie is
sprake als de door de overheid ter beschikking gestelde middelen en de eigen
inkomsten de kosten van de uitvoering van de publieke taak overschrijden.3Artikelen 2.134 tot en met 2.136Deze artikelen regelen de nevenactiviteiten van de publieke omroepen.
In artikel 2.134, tweede lid, is bepaald wat nevenactiviteiten zijn: activiteiten
die niet rechtstreeks samenhangen met de uitvoering van de publieke taakopdracht.
Om te zorgen dat vooraf voldoende duidelijk is welke nevenactiviteiten door
de publieke omroep worden verricht, keurt volgens artikel 2.134, eerste lid,
het Commissariaat voor de Media voortaan vooraf activiteiten goed in plaats
van achteraf. Het Commissariaat kan dan vooraf al nagaan of aan de voorwaarden
wordt voldaan. Dit biedt ook meer zekerheid aan omroepen en eventuele samenwerkingspartners.
In de praktijk is overigens gebleken dat ook in de systematiek
van de huidige Mediawet, waarin alleen een meldingsplicht geldt en geen voorafgaande
goedkeuring, de omroepen zelf al in veel gevallen vóór de aanvang
van de activiteiten het oordeel van het Commissariaat vragen. Natuurlijk houdt
het Commissariaat zijn bevoegdheid om het verrichten van nevenactiviteiten
voortdurend te controleren op overeenstemming met de wet. De beslissingen
van het Commissariaat worden opgenomen in een register, dat voor iedereen
via de website van het Commissariaat te raadplegen is. Voorbeelden van onder
de huidige Mediawet toegelaten nevenactiviteiten zijn het uitbrengen van programmagidsen
en het verkopen van opnames van programma’s.Het derde lid van artikel 2.134 formuleert de criteria waaraan nevenactiviteiten
moeten voldoen om te worden goedgekeurd. Allereerst moeten nevenactiviteiten
verband houden met de publieke taak en daaraan bijdragen. Dat betekent dat
bijvoorbeeld louter commerciële activiteiten die niets van doen hebben
met de uitvoering van de publieke taken, niet zijn toegestaan.1 Het bakken van koekjes, zelfs al hebben zij de beeltenis van Ernie
en Bert van Sesamstraat, heeft geen enkele relatie met de publieke taak. Ten
tweede moeten nevenactiviteiten marktconform worden verricht. Marktconform
handelen betekent dat een publieke omroep marktconforme tarieven rekent voor
diensten of producten die zij in het kader van nevenactiviteiten levert. Marktconform
handelen houdt ook in dat er geen publieke middelen voor mogen worden gebruikt.
Dit is nog eens nadrukkelijk vastgelegd in artikel 2.137, dat bepaalt dat
alle inkomsten, waaronder de budgetten die door de minister ter beschikking
worden gesteld, gebruikt moeten worden voor de publieke taak. Met andere woorden:
de nevenactiviteiten bedruipen zichzelf en er dient een geaccepteerde kostentoerekening
plaats te vinden. Kostendekkendheid en de eis dat nevenactiviteiten moeten
bijdragen aan de verwezenlijking van de publieke taak betekenen ook dat nevenactiviteiten
de publieke taak niet mogen schaden. De huidige praktijk waarbij tijdelijke
aanloopverliezen van activiteiten binnen door het Commissariaat te stellen
grenzen verrekend mogen worden met positieve resultaten van andere activiteiten
kan voortgezet worden. Bij marktconformiteit wordt naast onder meer (kost)prijs
ook gekeken naar de manier waarop en de voorwaarden waaronder de nevenactiviteit
wordt verricht.Artikel 2.135 voorziet er in dat de verschillende organisaties binnen
het publieke bestel in een samenwerkingsverband nevenactiviteiten kunnen verrichten.
Dat leidt tot een grotere efficiency, deskundigheid, slagvaardigheid en eenheid.
Als er bovendien een organisatorische scheiding wordt aangebracht, zal de
controle op het verrichten van nevenactiviteiten en juiste kostentoerekening
voor het Commissariaat eenvoudiger zijn. Als voor bepaalde activiteiten niet
wordt gekozen voor samenwerking geldt nog steeds de voorkeur, ook voor de
Europese Commissie, dat deze activiteiten worden ondergebracht in een aparte
organisatie. Het Commissariaat geeft in zijn huidige richtlijnen ook aan dat
het de voorkeur heeft dat nevenactiviteiten in een aparte entiteit worden
ondergebracht.Het exploiteren van rechten op programma’s, namen en merken die
voor de publieke mediadienst zijn ontwikkeld behoren ook tot de nevenactiviteiten.
Voor deze nevenactiviteiten wordt in artikel 2.135 geregeld dat de raad van
bestuur op dezelfde wijze als bij het aangaan van sponsorcontracten vooraf
kan kijken of daarmee niet het belang van de publieke mediadienst wordt geschaad.
Zo kan een gestructureerd rechtenbeleid vorm krijgen en wordt bijvoorbeeld «weglekken»
van gezichtsbepalende content voorkomen. De procedure is dezelfde als bij
het aangaan van sponsorcontracten (artikelen 2. 110 tot en met 2.112): omroepen
moeten contracten met derden vooraf aan de raad van bestuur zenden. Als de
raad van bestuur vindt dat de overeenkomst in strijd komt met het gemeenschappelijk
belang van de landelijke publieke omroep, dan kan hij dat aangeven.
Is dat het geval, dan moet het contract ontbonden of aangepast worden.Artikelen 2.137 tot en met 2.139In deze artikelen wordt, op dezelfde wijze als onder de huidige Mediawet,
geregeld waar de inkomsten van de publieke landelijke, regionale en lokale
omroepinstellingen voor gebruikt moeten worden. Artikel 2.137 kent als hoofdregel
dat alle inkomsten besteed worden aan de publieke taak. Het gaat hier om alle
inkomsten: inkomsten uit het budget van de minister, inkomsten uit nevenactiviteiten,
inkomsten uit contributies en verenigingsactiviteiten en eventuele andere
inkomsten (bijvoorbeeld schenkingen van derden). Bij nevenactiviteiten gaat
het daarbij om de netto-inkomsten, dus na aftrek van de met de desbetreffende
activiteiten gemoeide kosten. Als specifieke bepaling ten opzichte van de
hoofdregel geldt op grond van artikel 2.138 dat omroepverenigingen contributie-inkomsten
kunnen gebruiken voor verenigingsactiviteiten. Het gaat daarbij om activiteiten
die redelijkerwijs nodig zijn voor een goed functioneren van de organisatie
en haar organen (waaronder bestuur, ledenraad, afdelingsvergaderingen) en
gebruikelijke activiteiten die gericht zijn op het verstevigen van de band
met de leden (zoals informatie- en activiteitendagen en het uitgeven van verenigingsbladen,
niet zijnde programmagidsen).De huidige Mediawet (artikel 64, eerste lid, onderdeel b) bepaalt dat
het omroepverenigingen niet is toegestaan zonder toestemming van het Commissariaat
voordelen te verstrekken aan leden. Het Commissariaat heeft voor de toepassing
van de huidige mediawet in een beleidslijn de kaders vastgesteld waarbinnen
dergelijke activiteiten zijn toegestaan. Onder de nieuwe wet worden in artikel
2.139 daartoe te stellen regels gedelegeerd aan het Commissariaat. Het gaat
daarbij om specifieke en praktische regels over bijvoorbeeld de maximale waarde
van aan leden en donateurs te verstrekken voordelen.Artikel 2.140Artikel 2.140 is de ongewijzigde voortzetting van artikel 71x van de huidige
Mediawet. Het artikel regelt dat een omroepvereniging die aan het eind van
de erkenningtermijn het publieke bestel wil verlaten in het laatste jaar van
de erkenning de voorbereidende activiteiten daarvoor mag verrichten. Zonder
een dergelijk bepaling zouden dergelijke activiteiten volgens de normale regels
van de Mediawet niet mogelijk zijn. Immers, door die activiteiten verliest
een omroepvereniging zijn doelstelling om ter uitvoering van de publieke mediaopdracht
media-aanbod te verzorgen en zou hij niet meer voldoen aan de criteria voor
een erkenning. Die zou dan ook op grond van artikel 2.35 moeten worden ingetrokken.Artikelen 2.141 en 2.142Deze artikelen gaan over programmagegevens. Op initiatief van de kamerfracties
van D66 en VVD is een initiatiefwetsvoorstel aanhangig om de programmagegevens
van de publieke omroep gratis beschikbaar te maken.1 Daarin is een wettelijke plicht voor de NOS geregeld om de programmagegevens
van de publieke omroep gratis ter beschikking te stellen aan iedereen die
daarom vraagt. De regering is geen voorstander van gratis beschikbaarstelling.
De regering wacht de verdere behandeling van het initiatiefwetsvoorstel af.
In onderhavig wetsvoorstel is de regeling van de huidige Mediawet (artikelen
58 en 59) gehandhaafd. Deze gaat uit van de zogenaamde dwanglicentie voor
de landelijke omroepen. Om de programmagegevens centraal te kunnen verzamelen
en te komen tot programmagidsen die voor het publiek alle programmagegevens
van de publieke omroep bevatten, moeten de landelijke omroepinstellingen
hun programmagegevens aan de NOS leveren. De NOS bewerkt ze en stelt ze weer
beschikbaar aan de omroepen, die de gegevens opnemen in hun gidsen. De NOS
verstrekt de gegevens aan derden met wie daartoe een contract wordt gesloten
(artikel 2.141). Derden hoeven dus niet met alle afzonderlijke omroepen te
onderhandelen.Programmagegevens genieten de geschriftenbescherming van de Auteurswet
1912. Deze bescherming is van toepassing op de kale programmagegevens: chronologische
lijsten van uit te zenden programma’s waarin uitzendnet, uitzendtijdstip
en titel/genre van de programma’s zijn opgenomen.1 Omdat de auteursrechtelijke bescherming in de praktijk niet waterdicht
bleek – programmagegevens werden gewoonweg overgeschreven uit de gidsen –,
is in het verleden een omkering van de bewijslast geregeld: degene die zonder
toestemming van de NOS of de omroepen programmagegevens publiceert, moet bewijzen
dat hij die gegevens rechtmatig heeft verkregen. Deze regeling is onveranderd
overgenomen in artikel 2.142.Artikel 2.143Het verbod van dienstbaar zijn aan het maken van winst door derden blijft
gehandhaafd (artikel 2.143). Dit verbod ziet namelijk op alle activiteiten
van omroepen, niet alleen op nevenactiviteiten. Het dienstbaarheidsverbod
wekt nog wel eens de indruk dat er voor de publieke omroep nauwelijks ruimte
is voor relaties met derden. Dat is niet het geval. Het staat namelijk niet
in de weg aan marktconform en normaal economisch handelen. Het gaat er om
dat derden uit de samenwerking met de publieke omroep niet een meer dan normale
winst of andere concurrentievoordelen behalen.Voor kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke grondslag geldt
dat het dienstbaarheidsverbod alleen geldt voor hun activiteiten in het kader
van de verzorging van media-aanbod voor de landelijke publieke omroep. Deze
genootschappen zijn namelijk niet in de eerste plaats omroepinstellingen.
Zij zijn kerkelijke of geestelijke organisaties met eigen doelstellingen en
activiteiten op dat terrein. Het verzorgen van media-aanbod is voor hen een
bijkomende activiteit. De regels van de Mediawet gelden dan ook alleen voor
laatstgenoemde activiteiten.Artikel 2.144Voor de landelijke publieke omroep is sinds de wetswijziging per 1 september
2005 een integriteitscode wettelijk opgedragen. Daarin staan regels over integer
handelen van bestuursleden en personeel van de instellingen. Onderzocht zal
worden of ook voor de regionale en lokale publieke media-instellingen een
dergelijke code tot stand kan komen. Het is niet verstandig de basiswaarborgen
voor integer handelen door personeels- en bestuursleden die in artikel 56
van de huidige Mediawet stonden nu al te schrappen zolang voor regionale en
lokale publieke media-instellingen nog geen codes gelden.Titel 2.6 Bekostiging publieke mediadienstenIn deze titel zijn alle bepalingen over de bekostiging en financiële
verantwoording van de publieke omroep systematisch bij elkaar gezet. In de
huidige Mediawet komen verspreid over de wet bepalingen voor die betrekking
hebben op de financiering van de publieke omroep en de verantwoording van
de omroepmiddelen. Clustering van alle financiële bepalingen komt de
toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de wet ten goede.De financieringsregeling voor de publieke mediadiensten blijft geregeldals een gesloten systeem, op basis van het principe van gemengde financiering.
Voor de bekostiging door de overheid zijn dus zowel rijksmiddelen beschikbaar
als reclame-inkomsten. De twee voornaamste inkomstenbronnen voor de mediabegroting
blijven de uit de algemene middelen afkomstige rijksmediabijdrage en de Ster-inkomsten.
De doelen waarvoor deze middelen gebruikt kunnen worden zijn net als in de
huidige Mediawet limitatief vastgelegd.Afdeling 2.6.1 Algemene bekostigingsaanspraakArtikelen 2.145 tot en met 2.148Bij de fiscalisering van de omroepbijdrage in 2000 is als uitgangspunt
van het nieuwe stelsel geformuleerd dat de rijksbijdrage voor de publieke
omroep zodanig wordt geregeld dat de positionering van de rijksbijdrage vergelijkbaar
is met de financiering van de publieke omroep uit omroepbijdragen. Daarbij
heeft de wetgever de onafhankelijkheid van de financiering van de publieke
omroep willen garanderen. Door de beschikbaarheid van algemene middelen als
principe wettelijk vast te leggen, heeft de wetgever toen de zekerheid van
een adequate financiering van de publieke omroep willen waarborgen. Deze waarborgen,
uitgewerkt in de artikelen 110 en 111 van de huidige Mediawet, zijn ongewijzigd
overgenomen in de artikelen 2.145 en 2.146.In artikel 2.146 is de structurele minimale omvang van de rijksmediabijdrage
geregeld, bestaande uit het bedrag dat is opgenomen in de rijksbegroting 2007
en de in het Coalitieakkoord opgenomen verhoging. Het bedrag, genoemd in het
huidige artikel 111, derde lid, tezamen met het bedrag bedoeld in het huidige
artikel 111, zesde lid, is dus verhoogd met € 47,179 miljoen. Deze
structurele minimale omvang geldt vanaf 2011. In de jaren 2008–2010
vindt stapsgewijze verhoging plaats. Dat is geregeld in het overgangsartikel
9.1. De mutaties genoemd in artikel 2.146, eerste lid, bestaan uit indexeringen
en overige mutaties. Deze overige mutaties zijn:a. € 30,000 miljoen bezuinigingen van het kabinet Balkenende
I;b. € 50,000 miljoen bezuinigingen van het kabinet Balkenende
II;c. € 11,000 miljoen bezuiniging op rijksbegroting;d. € 1,148 miljoen efficiencykorting G&G sector;e. € 0,300 miljoen verlaging zendtijd voor politieke partijen;f. € 47,592 miljoen verlaging regionale omroep.Artikel 2.148 bevat de limitatieve bestedingsdoelen van de middelen van
de mediabegroting: alleen voor de in dit artikel genoemde zaken kunnen door
de minister vast te stellen bijdragen in de kosten verstrekt. Ten opzichte
van artikel 28 van de huidige Mediawet is daar geen verandering in gebracht.De artikelen 2.145 tot en met 2.148 vormen het financiële kader waarbinnen
de budgettering plaatsvindt.Afdeling 2.6.2 Bekostiging landelijke publieke mediadienstArtikelen 2.149 en 2.150De budgettoedeling is gebaseerd op een jaarlijks door de landelijke publieke
omroep in te dienen voortschrijdende meerjarenbegroting. Deze meerjarenbegroting
vormt de constante factor in de verantwoordingscyclus. Ten opzichte van de
regeling in de huidige Mediawet is de nieuwe regeling sterk vereenvoudigd.
De netbegrotingen zijn vervallen. De meerjarenbegroting is een integraal document
waarin de raad van bestuur het beleid, inhoudelijk en financieel, voor een
samenhangend media-aanbod op alle aanbodkanalen beschrijft. De meerjarenbegroting
bevat enerzijds inhoudelijke rapportages over wijze waarop de publieke mediaopdracht
in de komende periode zal wordt uitgevoerd. Daarnaast bevat de
begroting de financiële overzichten die de basis vormen om voor het komende
kalenderjaar de budgetten vast te stellen. Deze financiële gegevens bevatten
tevens een toelichting op de onderscheiden begrotingsposten. De financiële
onderbouwing is onderverdeeld naar:– de benodigde middelen voor de verzorging van het media-aanbod
op alle aanbodkanalen, uitgesplitst naar de categorieën informatie, cultuur,
educatie en verstrooiing;– de gelden voor Europese, onafhankelijke en oorspronkelijk Nederlands-
of Friestalige producties;– de eigen inkomsten van de landelijke omroepinstellingen die bestemd
zijn voor de verzorging van het media-aanbod;– de middelen voor de distributiekosten; en– de gelden voor de coördinatietaken van de NOS.De meerjarenbegroting is tevens de plaats om eventuele voorstellen te
doen voor wenselijk geachte wijzigingen in het beleid ten aanzien van aard
en aantal van de in te zetten aanbodkanalen zoals dat in het vijfjaarlijkse
concessiebeleidsplan is opgenomen (zie artikel 2.21. derde lid).Artikel 2.150 biedt de mogelijk om bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur nadere regels te stellen over de inrichting van de begroting.Door de begroting openbaar te maken, legt de landelijke publieke omroep
ook publiekelijk verantwoording af over het beleid en inzet van publieke middelen.Artikelen 2.151 tot en met 2.159Deze artikelen regelen de reguliere budgetvaststelling door de minister
op vergelijkbare wijze als onder de huidige Mediawet (artikelen 101 en volgende).
Artikel 2.151 is de grondslag voor de vaststelling van een aantal vooraf gedefinieerde
budgetten. Het betreft de budgetten voor:– de verzorging van het televisieprogramma-aanbod, het radioprogramma-aanbod
respectievelijk het overige media-aanbod van de omroepverenigingen en de NPS
tezamen;– de verzorging van het televisieprogramma-aanbod, het radioprogramma-aanbod
respectievelijk het overige media-aanbod van de NOS;– de verzorging van het televisieprogramma-aanbod, het radioprogramma-aanbod
respectievelijk het overige media-aanbod van de educatieve omroepinstelling;– de verzorging van het media-aanbod van de kerkgenootschappen en
genootschappen op geestelijke grondslag;– alle overige taken van de NOS; en– de versterking van het media-aanbod.De budgetvaststelling en -toedeling zijn gebaseerd op de begroting en
zijn aan termijnen gebonden. Bij het ontbreken van een tijdige of juist opgestelde
begroting zal toch geld beschikbaar gesteld moeten worden om de uitvoering
van de publieke mediaopdracht niet in gevaar te brengen. De minister zal daarbij
echter uitgaan van tachtig procent van de overeenkomende budgetten van het
afgelopen jaar (artikel 2.150, eerste lid).Een wijziging doet zich voor bij het budget voor programmaversterking
zoals dat in artikel 101, derde en vierde lid, van de huidige Mediawet is
geregeld. Op grond van artikel 2.152 is dit budget voortaan bestemd voor versterking
van het totale media-aanbod van de landelijke publieke omroep, dus niet alleen
voor radio en televisie. Ook de omvang van dat budget wordt bepaald op basis
van de budgetten die bestemd zijn voor radio, televisie en ander media-aanbod.
Dit is logisch bij een multimediale taakuitvoering.Artikel 2.153 regelt de beschikbaarstelling van de budgetten aan de raad
van bestuur. In de praktijk loopt dit via het Commissariaat die feitelijk
de omroepmiddelen beheert. Mede naar aanleiding van aanbevelingen
van de Algemene Rekenkamer, gedaan in het overleg in het kader van het onderzoek
naar rechtspersonen met een wettelijke taak (RWT 5), is de uitvoerende rol
van het Commissariaat in de Mediawet opgenomen. De raad van bestuur verdeelt
de budgetten vervolgens via de rekenregels van artikel 2.154 over de landelijke
omroepinstellingen. In de verdeling is geen wijziging gebracht ten opzichte
van de huidige Mediawet. De omroepverenigingen (met meer dan 300 000
leden) krijgen elk een gelijk budget. Daarbij is onderscheidt gemaakt tussen
A- en B-omroepverenigingen. A-omroepverenigingen hebben 300 000 of meer
leden, B-omroepverenigingen hebben 150 000 of meer, maar minder dan 300 000
leden. B-omroepverenigingen krijgen de helft van het budget van een A-omroepvereniging.
De NPS krijgt hetzelfde budget als een A-omroepvereniging. De aspirant-omroepverenigingen
met een voorlopige erkenning hebben recht op een budget van vijftien procent
bedraagt van het budget van een A-omroepvereniging.De budgetverdeling voor kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke
grondslag, geregeld in artikel 2.155, is gewijzigd. Het budget dat voor kerkgenootschappen
en genootschappen op geestelijke grondslag beschikbaar is, werd onder de huidige
Mediawet verdeeld aan de hand van bedragen per uur zendtijd voor televisie
en radio. Deze uurbedragen werden vervolgens op basis van het gebruikte aantal
uren zendtijd toegekend. In de praktijk zijn die uurbedragen geen afspiegeling
meer van de werkelijke kosten van het maken van televisie- en radioprogramma’s.
Het zijn fictieve bedragen geworden. Het is daarom beter het budget te verdelen
op basis van het aantal gebruikte uren in relatie tot de totale beschikbare
uren voor kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke grondslag. Ieder
kerkgenootschap of genootschap op geestelijk grondslag heeft dus naar rato
van zijn gebruikte uren recht op een deel van het budget.Artikel 2.156 regelt de ook in de huidige Mediawet opgenomen mogelijkheid
voor de raad van bestuur om een financiële sanctie op te leggen wanneer
een licentiehouder of een kerkgenootschap of genootschap op geestelijke grondslag
de door de raad van bestuur vastgestelde bindende regelingen niet naleeft
of onvoldoende samenwerkt. De raad van bestuur kan maximaal 15% van
het toe te kennen budget inhouden. Eventueel ingehouden bedragen worden toegevoegd
aan het budget voor de versterking van het media-aanbod van de landelijke
publieke omroep. Op die manier komt het ingehouden geld ten goede aan het
media-aanbod van de landelijke publieke mediadienst.Afdeling 2.6.3. Bekostiging WereldomroepArtikelen 2.162 tot en met 2.167De bekostigings- en verantwoordingssystematiek voor de Wereldomroep sluit
aan op de systematiek die geldt voor de landelijke publieke mediadienst. De
Wereldomroep wordt eveneens bekostigd op basis van een jaarlijkse voortschrijdende
meerjarenbegroting, waarin de Wereldomroep beschrijft op welke wijze het volgende
kalenderjaar uitvoering wordt gegeven aan de taakopdracht en de daarvoor benodigde
financiële middelen (artikel 2.162). Ook de Wereldomroep zal de financiële
begroting onderverdelen naar middelen voor de verzorging van het media-aanbod,
voor de distributie daarvan, de overige kosten en de eigen inkomsten (artikel
2.162, tweede lid). Door de begroting openbaar te maken, legt ook de Wereldomroep
publiekelijk verantwoording af over de wijze waarop hij zijn taak uitvoert
en publieke middelen inzet. In essentie zijn de regels ten aanzien
van de bekostiging van de Wereldomroep niet gewijzigd ten opzichte van de
huidige Mediawet.De procedure van de budgetvaststelling, opgenomen in de artikelen 2.165
tot en met 2.167, is dezelfde als bij de landelijke publieke omroep. De ministers
stelt jaarlijks vóór 1 december het budget vast, onderverdeeld
naar budget voor verzorging van het media-aanbod, voor de overige kosten en
voor de distributie.Afdeling 2.6.4 Algemene mediareserveArtikelen 2.168 tot en met 2.171De huidige Mediawet bevat in artikel 170c de basis voor het aanhouden
van de algemene omroepreserve. De minister kan uit de mediamiddelen bedragen
reserveren. In de multimediale benadering ligt het voor de hand te spreken
over de algemene mediareserve. De bestemming van deze reserve is limitatief
in artikel 2.168 vastgelegd: opvang van financiële gevolgen van de ontwikkelingen
in de reclame-inkomsten van de Ster, opvang van de kosten die ontstaan door
overheidsmaatregelen zoals substantiële bezuinigingen en omvangrijke
reorganisaties, en de financiering van de rekening-courant die het Commissariaat
voor de Media voor de feitelijke betalingen aanhoudt. Het Commissariaat voert
het feitelijke financiële beheer over de algemene mediareserve. Deze
taak houdt niet in het beschikken en besluiten over uitkeringen uit de reserve.
De middelen van de algemene mediareserve zijn onderdeel van de mediabegrotingsmiddelen
waarover de minister beslist.De algemene mediareserve is bestemd voor de instellingen die media-aanbod
verzorgen voor de landelijke publieke mediadienst. Daaraan is toegevoegd het
Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid. Deze instelling loopt qua omvang
en verwevenheid met het productie- en beheersproces bij een reorganisatie
als gevolg van overheidsmaatregelen een vergelijkbaar risico (artikel 2.169).
Op basis van een daartoe door de minister genomen besluit geschiedt de feitelijke
beschikbaarstelling van gelden uit de algemene mediareserve via het Commissariaat
voor de Media. Ook hier is dus de rol van het Commissariaat als feitelijk
beheerder vastgelegd.De renteopbrengsten uit het beheer van de algemene mediareserve worden
geraamd in de rijksbegroting. Deze middelen worden al vele jaren onder de
titel «budget subsidies mediabeleid» beschikbaar gesteld voor
mediadoeleinden in brede zin. Deze bestaande praktijk wordt nu wettelijk verankerd.Afdeling 2.6.5 Bekostiging regionale publieke mediadienstArtikel 2.172Sinds 1 januari 2006 dragen de provinciale besturen de volledige
verantwoordelijkheid voor de bekostiging van het functioneren van ten minste één
regionale publieke omroep in elke provincie1.
Daartoe is in artikel 107 van de huidige Mediawet een zorgplicht voor de provinciale
besturen opgenomen. Dit wordt ongewijzigd gehandhaafd. Uit oogpunt van eenheid
in terminologie is het woord «financiering» telkens vervangen
door «bekostiging».Afdeling 2.6.6 Financiële verantwoording landelijke
publieke mediadienst en WereldomroepArtikelen 2.173 tot en met 2.175De rechtmatigheidcontrole op de besteding van de financiën van de
publieke mediadiensten is in handen van het Commissariaat voor de Media.
De regels over de rechtmatigheidtoetsing zijn onder de huidige Mediawet gaandeweg
steeds beter gestroomlijnd. Dit mede naar aanleiding van aanbevelingen die
de Algemene Rekenkamer in opeenvolgende onderzoeken naar de bestedings- en
controlesystematiek bij de publieke omroep heeft gedaan. De rechtmatigheidtoetsing
door het Commissariaat strekt zich uit over alle bestedingen. De controle
richt zich dus niet alleen op de besteding van ter beschikking gestelde budgetten,
maar ook op de uitgaven die worden bekostigd met andere inkomsten. Dit is
ook logisch: volgens de wet worden alle inkomsten van de publieke omroepen
benut voor de uitvoering van de publieke taak.De omroepinstellingen, inclusief de NOS en de Ster, en de kerkgenootschappen
en genootschappen op geestelijke grondslag sturen jaarlijks hun jaarrekening
naar het Commissariaat. Bij elke jaarrekening is een accountantsverklaring
inzake getrouwheid en rechtmatigheid gevoegd. De raad van bestuur ontvangt
een afschrift en stuurt binnen een maand zijn opmerkingen naar het Commissariaat.
Die beslist uiteindelijk of er onrechtmatigheden zijn. Is dat het geval, dan
ontvangt de desbetreffende omroep een beslissing van het Commissariaat omtrent
terugvordering op grond van artikel 2.179. Voor de financiële verantwoording
zijn uitgebreide nadere regels gesteld in het Handboek Financiële Verantwoording.
Dit is een ministeriële regeling op basis van de artikelen 109, vijfde
lid, van de huidige Mediawet en artikel 32a, tweede lid, van het Mediabesluit1. Het betreft zeer uitgebreide en gedetailleerde voorschriften
over de inhoud en inrichting van de jaarrekening, waaronder regels over kostentoerekening,
de accountantscontrole en modellen voor de balans, exploitatieregelingen en
accountantsverklaringen. Deze regels kunnen op grond van artikel 2.174 gehandhaafd
blijven. De Algemene Rekenkamer heeft, naar aanleiding van een verzoek daartoe
uit de Tweede Kamer2, in een brief van 7 augustus
2007 aan de Tweede Kamer een onderzoek naar de publieke omroep aangekondigd.
De uitkomsten van het onderzoek worden in het najaar van 2008 verwacht. De
regering wacht die uitkomsten met belangstelling af. De regering merkt overigens
nog op dat de regelgeving op het punt van financiering, financiële verantwoording
en financieel toezicht bij de publieke omroepen in de afgelopen jaren meerdere
keren is aangepast naar aanleiding van aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer.3 Het Commissariaat legt jaarlijks aan de minister verantwoording
af over de wijze waarop hij de rechtmatigheidcontrole heeft uitgevoerd. Dit
loopt via de eigen financiële verslaglegging van het Commissariaat (artikel
2.175).Artikelen 2.176 tot en met 2.179Deze artikelen bevatten de voorwaarden waaronder de instellingen die media-aanbod
voor de landelijke publieke omroep verzorgen geld kunnen reserveren. De voorwaarden
waaronder een overschot aan inkomsten in enig jaar mag worden gereserveerd,
zijn ten opzichte van de huidige Mediawet (artikel 109a) aangescherpt. Daarbij
is acht geslagen op beleidsregels en opmerkingen van de Europese Commissie.Reservevorming kan dienstig zijn om bijvoorbeeld budgettaire schommelingen
op te vangen, om dure en lang lopende producties te financieren of om de ontwikkeling
van nieuwe technieken over meerdere jaren te bekostigen. Dan moet het mogelijk
zijn om middelen door te schuiven voor de dekking van begrote uitgaven voor
een volgend jaar. Zoals in het algemeen deel van deze toelichting is opgemerkt,
staat de Europese Commissie het aanhouden van een beperkte reserve in de orde
van grootte van 10% toe.Uitgangspunt blijft dat er alleen met instemming van de raad van bestuur –
of als het de Wereldomroep betreft het Commissariaat voor de Media –
reserves mogen worden gevormd (artikel 2.176, eerste lid). De raad van bestuur
kan daar per instelling of categorie instellingen nadere voorwaarden
aan verbinden, waaronder het vaststellen van een gedifferentieerd maximum
percentage. Het Commissariaat kan dat voor de Wereldomroep doen (artikel 2.177).
Het totaal van deze reserves mag in enig kalenderjaar niet meer bedragen dan
10% van het totaal van de door de minister voor dat jaar ter beschikking
gestelde bedragen. Gereserveerde bedragen blijven bestemd voor het doel waarvoor
zij oorspronkelijk bestemd zijn en mogen dus niet voor andere doeleinden worden
ingezet, tenzij de minister of – als het om de Wereldomroep gaat –
het Commissariaat daar ontheffing voor hebben verleend (artikelen 2.176, tweede
lid, 2.177 en 2.178). Is er te veel gereserveerd, dan bepaalt artikel 2.179
dat er wordt teruggevorderd. Daarbij kunnen zich twee situaties voordoen:
de reserve overschrijdt het door de raad van bestuur voor een instelling vastgestelde
percentage, of het totaal van de reserves overschrijdt het percentage van
10%. In het eerste geval wordt, net als onder de huidige wet, terugbetaald
aan de raad van bestuur omdat diens norm wordt overtreden (artikel 2.176,
derde lid). In het tweede geval wordt de wettelijke norm van 10% overschreden
en dan vordert het Commissariaat terug. Geld dat aan de raad van bestuur is
terugbetaald wordt uiteraard ingezet voor de programmering. De door het Commissariaat
teruggevorderde bedragen vloeien in de algemene mediareserve en blijft bestemd
voor de doeleinden van die reserve. Alle middelen blijven daarmee binnen het
gesloten systeem beschikbaar.Artikel 2.180Voor de beleidsvoering, geïntegreerde begroting en financiële
verslaglegging en het toezicht is het van groot belang dat de daarvoor noodzakelijke
gegevens van de omroepinstellingen op vergelijkbare wijze beschikbaar komen.
De regels in het Handboek Financiële Verantwoording bieden in de praktijk
niet voldoende garantie dat de benodigde gegevens op eenduidige wijze beschikbaar
komen. Hoewel daar met de laatste vernieuwing van het Handboek in 2005 verbetering
in is gekomen, zorgde bijvoorbeeld de kwestie van de toerekening van kosten
in de praktijk nog steeds voor de nodige problemen. Het gaat te ver om de
omroepinstellingen te verplichten de hele administratie op dezelfde manier
in te richten. Wel kan van de instellingen gevraagd worden om er in elk geval
voor te zorgen dat de administraties zo zijn ingericht dat daaruit te allen
tijde de door de raad van bestuur en het Commissariaat voor de Media gewenste
informatie kan worden geleverd. De raad van bestuur heeft tot taak de doelmatige
inzet van middelen te bevorderen. In het verlengde daarvan bevordert de raad
van bestuur eenduidigheid in financiële boekhouding. Indien nodig kan
de raad van bestuur daartoe bindende regelingen vaststellen.Artikel 2.181Zoals eerder in deze memorie van toelichting is opgemerkt, blijft de publieke
omroep een podium bieden aan kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke
grondslag. Deze genootschappen zijn echter geen omroepinstellingen: zij hebben
andere doelstellingen van religieuze of levensbeschouwelijke aard. Niettemin
willen zij hun doelstellingen realiseren door hun boodschap ook via het verzorgen
van media-aanbod op de publieke omroepkanalen uit te dragen. Voor die activiteiten
vallen zij onder de regels van de Mediawet.Afdeling 2.6.7 Omroeporkesten, omroepkoren, muziekbibliotheek
en media-archiefArtikelen 2.182 tot en met 2.185De regels voor het media-archief, het Nederlands Instituut voor Beeld
en Geluid, en het Muziekcentrum voor de Omroep (MCO) in de huidige
Mediawet (artikel 170a) zijn nogal summier. Terwijl toch het MCO met zijn
klassieke orkesten, het Groot Omroepkoor en het Metropole Orkest een van de
grootste culturele voorzieningen in ons land is die zijn bijdrage levert aan
het culturele bestel door de verzorging van levende muziek op de radio en
televisie bij de publieke omroep en door het spelen op de Nederlandse podia.
De huidige regels reiken niet veel verder dan enkele bepalingen over het indienen
van een meerjarenplan en het indienen van een jaarrekening. Deze regels zijn
nu aangevuld met bepalingen over het indienen van een begroting. De instellingen
dienen jaarlijks behalve een meerjarenbeleidsplan ook een begroting in bij
de minister. Daarnaast sturen de instellingen elk jaar een jaarrekening ter
controle in. De meerjarenplannen en de jaarrekening behoeven de goedkeuring
van de minister. De bepaling dat het MCO en het Nederlands Instituut voor
Beeld en Geluid eens in de vier jaar een meerjarenplan indienen dat is afgestemd
op de vierjaarlijkse cultuurnota is vervangen door het indienen van een meerjarenplan
eens per vijf jaar. Dat meerjarenplan is afgestemd op het concessiebeleidsplan
van de landelijke publieke mediadienst. Wel is het de bedoeling dat het MCO
en het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid in het kader van het cultuurbeleid
betrokken worden bij de visitatie van het landelijke orkestenbestel respectievelijk
de instellingen voor (audiovisueel) erfgoed.Titel 2.7 EvaluatieArtikelen 2.186 tot en met 2.189De vijfjaarlijkse evaluatie van het functioneren van de landelijke publieke
omroep door een visitatiecommissie is als het ware het sluitstuk van de vijfjarige
verantwoordingscyclus, maar vormt tevens de opmaat voor de volgende periode
van vijf jaar. De regels ten aanzien van de evaluatie zijn inhoudelijk niet
gewijzigd ten opzichte van de huidige Mediawet (artikel 30c).De evaluatie is een wettelijk opgedragen zelfevaluatie. Deze regeling
is van dezelfde aard als bijvoorbeeld de in de Wet op het hoger onderwijs
en wetenschappelijk onderzoek opgenomen regeling over de verantwoordelijkheid
en uitvoering van de kwaliteitszorg door onderwijsinstellingen. De NOS heeft
als opdracht om regelmatig, in elk geval eens in de vijf jaar, het functioneren
van de landelijke publieke omroep te onderzoeken. Hij stelt daarvoor steeds
een commissie in. Een evaluatiecommissie bestaat uit minimaal vijf onafhankelijke
leden, die zoveel mogelijk ook het kijken luisterpubliek representeren. Het
gaat hierbij niet om een permanente commissie, maar om commissies die telkens
voor de duur van het beoordelingsonderzoek wordt ingesteld.De aandacht van de evaluatiecommissie zal zich richten op de onderwerpen,
genoemd in het derde lid van artikel 2.188: het functioneren van de publieke
omroep in zijn geheel, de wijze waarop de individuele omroepinstellingen daaraan
een bijdrage hebben geleverd en de mate waarin de programma’s van de
publieke omroep tegemoet is gekomen aan zowel de belangstelling van het algemene
publiek, als de inzichten en interesses van specifieke bevolkings- of leeftijdsgroepen.
De bevindingen van de beoordelingscommissie zijn een belangrijke informatiebron
voor in de eerste plaats de publieke omroep en de omroepinstellingen zelf.
Daarnaast levert de evaluatie natuurlijk ook voor de politiek verantwoordelijke
minister belangrijke informatie op over het functioneren van het omroepbestel.
Daarom is bepaald dat de minister eveneens onderwerpen aan de commissie kan
meegeven waarover gerapporteerd moet worden. Deze bevoegdheid strekt uitdrukkelijk
niet tot verdere bemoeienis van de minister met het onderzoek. Voor alle duidelijkheid
zij opgemerkt dat onverlet blijft de algemene bevoegdheid van de minister
om op grond van artikel 2.15 alle inlichtingen van de NOS te
verlangen die noodzakelijk zijn om zijn verantwoordelijkheden te kunnen uitoefenen.
Dat een visitatie op die manier een goede bijdrage kan leveren aan de optimalisering
van het functioneren en de prestaties van de landelijke publieke omroep is
bewezen in 2004. Toen rapporteerde een visitatiecommissie onder leiding van
de heer Rinnooy Kan over het functioneren van de landelijke publieke omroep
en de daarin deelnemende omroeporganisaties. De bevindingen van de commissie
hebben niet alleen invloed gehad op aanpassingen in de werkwijze binnen de
landelijke publieke omroep zelf, maar hebben tevens direct geleid tot belangrijke
wettelijke maatregelen die betere voorwaarden creëerden voor centralere
sturing en eenduidige en effectieve besluitvorming binnen de landelijke publieke
omroep.1 De activiteiten van de evaluatiecommissies
worden in tijd afgestemd op de erkenning- en concessieverlening. De evalatiecommissies
onderzoeken hoe de individuele omroepinstellingen bijdragen aan verwezenlijking
van de taak van de publieke omroep. De omroepinstellingen moeten in de gelegenheid
zijn hun activiteiten en beleid af te zetten tegen de bevindingen en aanbevelingen
van de beoordelingscommissie. De rapportages moeten dan ook op een zodanig
tijdstip uitgebracht worden dat de omroepinstellingen die in aanmerking willen
komen voor een erkenning voor een volgende periode van vijf jaar daar in hun
beleidsplannen rekening mee kunnen houden. Bij ministeriële regeling
zal het tijdstip nader bepaald worden (artikel 2.189, tweede lid). Tevens
is dan gewaarborgd dat het rapport van de beoordelingscommissie ruim op tijd
wordt uitgebracht om verwerkt te worden in het door de raad van bestuur in
overleg met de erkende omroepinstellingen uit te brengen concessiebeleidsplan.Nieuw is dat ook de Wereldomroep dezelfde evaluatiecyclus doorloopt. De
bijzondere aard van de taken van de Wereldomroep vergt echter inhoudelijk
een afwijkende aanpak. Om die reden wordt een afzonderlijke evaluatiecommissie
voor de Wereldomroep ingesteld. Dit staat er overigens niet aan in de weg
dat beide commissie voeling met elkaar houden, bijvoorbeeld door afstemming
van werkzaamheden of door een lid in beide commissies te benoemen.De evaluatierapporten van de landelijke publieke omroep en de Wereldomroep
zijn openbaar (artikel 2.189, tweede lid).Hoofdstuk 3. Commerciële omroepdienstenDit hoofdstuk bevat alle bepalingen die over de commerciële omroepdiensten
gaan. De regels zijn gewijzigd in verband met de aangekondigde aanpassingen
in het reclame- en sponsorregime en haat zaaien. De artikelen zijn terminologisch
aangepast aan de nieuwe definities en opnieuw gerangschikt rond de diverse
onderwerpen, zodat dit hoofdstuk in opzet vergelijkbaar is met hoofdstuk 2.
De regels voor de commerciële omroep zijn gekoppeld aan het begrip «omroepdienst».
Onder omroepdienst wordt radio- en televisieomroep begrepen, dat wil zeggen
het uitzenden van radio- en televisieprogramma’s. Andere audiovisuele
mediadiensten van commerciële omroepen vallen nog niet onder de reikwijdte
van deze wet. De uitbreiding naar andere audiovisuele diensten zal aan de
orde komen bij de implementatie van de herziene Televisierichtlijn.Titel 3.1 ToestemmingArtikelen 3.1 tot en met 3.4Deze artikelen bevatten de regels voor het aanvragen, verlenen, weigeren
en intrekken van toestemming voor het verzorgen van commerciële omroep.
Evenals onder de huidige Mediawet is voor elk commercieel kanaal een toestemming
van het Commissariaat voor de Media nodig (artikel 3.1, tweede lid). Dus als
eenzelfde commerciële instelling meerdere omroepkanalen
verzorgt, zal hij voor al die kanalen een toestemming nodig hebben. Dat geldt
voor televisie en radio. Zo heeft bijvoorbeeld SBS voor al zijn televisiekanalen
(SBS6, Veronica en Net5) afzonderlijke toestemmingen.Toestemmingen worden voor vijf jaar verleend, zijn niet overdraagbaar
en vervallen vanzelf na afloop van de vijf jaarstermijn (artikel 3.2). Een
toestemming geeft tevens recht op het verzorgen van teletekst via het kanaal
waar de toestemming betrekking op heeft (artikel 3.2, vierde lid). Genoemde
bepalingen zijn gelijk aan de regels van de artikelen 71a en 71b van de huidige
Mediawet.Er gelden geen specifieke voorwaarden waaraan een commerciële instelling
moet voldoen om een toestemming te krijgen. Het starten van commerciële
omroep is een vrije economische activiteit, waar op voorhand geen specifieke
eisen aan gesteld worden. Artikel 3.3 bevat de gronden om een aanvraag voor
een toestemming te weigeren. Dat gebeurt in ieder geval bij twee of meer veroordelingen
op grond van artikel 137c tot en met 137g of 429quater van het Wetboek
van Strafrecht voor het aanzetten tot haat of discriminatie (eerste lid).
Daarnaast kan het Commissariaat voor de Media een aanvraag afwijzen als de
commerciële omroepinstelling onjuiste of onvolledige informatie geeft
of wanneer redelijkerwijs te verwachten is dat hij zich niet zal houden aan
de Mediawet of artikel 5:20 Algemene wet bestuursrecht (Awb; laatstgenoemd
artikel betreft de verplichting om medewerking aan toezichthouders te geven).
Artikel 3.4 bevat de gronden om een verleende toestemming in te trekken. Dat
gebeurt in ieder geval als de commerciële omroepinstelling dat zelf vraagt,
als de verplichte toezichtskosten niet worden betaald of bij twee of meer
veroordelingen op grond van artikel 137c tot en met 137g of 429quater
van het Wetboek van Strafrecht voor het aanzetten tot haat of discriminatie
(eerste lid). Het Commissariaat kan daarnaast een toestemming intrekken als
achteraf blijkt dat gegevens van de aanvraag onjuist of onvolledig blijken
te zijn, of als de commerciële omroepinstelling zijn overige wettelijke
verplichtingen uit de Mediawet en artikel 5:20 Awb niet nakomt. Ten opzichte
van de huidige Mediawet zijn de regels over haat zaaien nieuw. Deze regels
volgen dezelfde systematiek als bij de erkenningverlening van omroepverenigingen,
de aanwijzing van kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke grondslag
en de aanwijzing van regionale en lokale publieke omroepinstellingen. Verwezen
moge worden naar de toelichting bij de artikelen 2.31, 2.32 en 7.18.Titel 3.2 Programma-aanbodAfdeling 3.2.1 VerantwoordelijkheidArtikel 3.5Dit artikel vestigt in het eerste lid de autonome verantwoordelijkheid
van elke commerciële omroepinstelling voor het programma-aanbod dat hij
verzorgt. Die verantwoordelijkheid brengt allereerst mee dat een commerciële
omroepinstelling zelf de redactionele, inhoudelijke en artistieke afwegingen
maakt. Verder betekent dit dat de instelling zelf volledig verantwoordelijk
is voor wat er in zijn programma-aanbod gebeurt. Hij kan die verantwoordelijkheid
dus niet afschuiven naar derden, bijvoorbeeld sponsors.Het tweede lid regelt de op grond van de huidige Mediawet ook al geldende
verplichting om een redactiestatuut vast te stellen. Dit statuut regelt in
elke geval de journalistieke rechten en plichten van de programmamakers. Een
redactiestatuut draagt er toe bij dat de journalistiek inhoudelijke functies
binnen de omroepinstelling onderscheiden zijn van de commerciële zaken
en dat duidelijk geregeld is hoe de verantwoordelijkheden verdeeld zijn.Afdeling 3.2.2 Reclame en telewinkelenArtikelen 3.6 tot en met 3.14Uitgangspunt bij commerciële omroep is dat reclame, telewinkelen
en sponsoring zijn toegestaan. De wijze waarop dat gebeurt is evenwel gebonden
aan een aantal regels. Deze regels vloeien voort uit de Televisierichtlijn.
De regels van de richtlijn zijn in Nederland deels geïmplementeerd via
zelfregulering. Het gaat dan vooral om de eisen die aan de inhoud van reclame
worden gesteld. Daarvoor bestaat in Nederland de Stichting Reclame Code, die
een Reclame Code tot stand heeft gebracht, die er voor zorgt dat er op verantwoorde
wijze reclame wordt gemaakt. Commerciële omroepen die reclame of telewinkelboodschappen
in hun programma’s willen opnemen moeten aangesloten zijn bij de codes
die de Stichting Reclame Code heeft opgesteld en zijn onderworpen aan het
toezicht daarop (artikel 3.6). Overigens is er geen algemene plicht tot aansluiting
bij de codes. Die plicht geldt alleen als men reclame wil uitzenden.Artikel 3.7 bevat in het eerste en tweede lid enkele algemene bepalingen
over het uitzenden van reclame- en telewinkelboodschappen. Hoofdregel is dat
reclame- en telewinkelboodschappen altijd duidelijk onderscheiden zijn van
de inhoud van programma’s. Deze scheiding moet of met geluid of met
beeld worden aangebracht (het zogenaamde «ompingelen»). Subliminale
technieken, sluikreclame en reclame voor medische handelingen zijn verboden.
Deze bepalingen zijn rechtstreeks afkomstig uit de Televisierichtlijn en niet
gewijzigd. Het verbod om tussen zes uur ’s ochtends en negen uur ’s
avonds reclame- of telewinkelboodschappen voor alcoholhoudende dranken uit
te zenden vloeit niet voort uit de Televisierichtlijn, maar is nationaal beleid
om het alcoholgebruik onder jongeren te ontmoedigen.In de eerder genoemde brief 6 oktober 20061 aan de Tweede Kamer over de quick scan
van het CIER is aangegeven dat ook gekeken is naar crossmediale samenwerkingsverbanden
van commerciële omroepen met andere private partijen. Er is vooral behoefte
aan meer mogelijkheden om de samenwerking tot uitdrukking te brengen in de
naam van een programma of een programmakanaal. Het vermelden of vertonen van
namen of logo’s van derden in de naam van een programmakanaal is een
reclame uiting die normaal gesproken niet aan de regels voldoet. Voor deze
zogenaamde titelsponsoring heeft het Commissariaat voor de Media zijn specifieke
ontheffingenbeleid ten aanzien van sluikreclame op grond van de huidige wet
inmiddels aangepast. Artikelen 3.7, derde lid, bevat nu een algemene regeling
daarvoor. Het Commissariaat kan via nadere regels nog eventuele specifieke
voorwaarden vaststellen voor de wijze waarop namen of logo’s in de naam
van een programmakanaal kunnen worden opgenomen.In de artikelen 3.8 tot en met 3.13 staan bepalingen die beperkingen opleggen
aan het uitzenden van reclame en telewinkelen. Deze regels vloeien rechtstreek
voort uit de Televisierichtlijn. Artikel 3.8, eerste lid, regelt de maximale
hoeveelheid reclame per dag en per uur. Per dag mag niet meer dan vijftien
procent van de totale programmaduur aan reclameboodschappen worden uitgezonden.
Voor telewinkelboodschappen is dat twintig procent. Een maximum van twintig
procent geldt ook voor een combinatie van reclame- en telewinkelboodschappen.
Per uur mag niet meer dan vijftien procent aan reclame- of telewinkelboodschappen
(of een combinatie) worden uitgezonden. Deze regels zijn niet gewijzigd. Het
tweede lid regelt dat reclame- en telewinkelboodschappen in blokken worden
opgenomen die minmaal een minuut moeten duren.De Europese richtlijn schrijft voor dat afzonderlijke, in de zin van losse
reclamespots op televisie een uitzondering moeten blijven. Nederland heeft
dit geïmplementeerd via de regel dat reclame in blokken van minimaal
anderhalve minuut wordt uitgezonden. Door die lengte zijn afzonderlijke reclamespots
in Nederland meer een zeldzaamheid dan een uitzondering en werkt dit strenger
uit dan de richtlijn. De minimale duur van een reclameblok wordt verkort van
anderhalve minuut naar één minuut, zodat er meer ruimte is voor
losse spots (artikel 3.8, tweede lid). Het handhaven van een duidelijke norm
in de vorm van een minimumduur is uit een oogpunt van toezicht en handhaving
te verkiezen boven de vage norm van de Europese richtlijn zelf.Nieuw is ook dat artikel 3.8, derde lid, het Commissariaat voor de Media
de mogelijkheid geeft om voor bepaalde categorieën programma’s
vrijstelling te verlenen van de verplichting om reclame in blokken uit te
zenden. Dit biedt de ruimte voor split screen-technieken.
Daarbij worden de redactionele en reclame-inhoud gelijktijdig en parallel
uitgezonden. Bijvoorbeeld via een apart venster waarin een spot wordt vertoond.
Als de reclame niet buitensporig veel plaats inneemt, maakt deze techniek
het de kijker mogelijk tijdens de reclamespot het programma te blijven volgen.
Split screen wordt vooral toegepast bij (sport)evenementen
zonder natuurlijke pauzes. Split screen valt binnen de grenzen van
de Televisierichtlijn.1 Deze reclamevorm is echter
alleen verenigbaar met de richtlijn wanneer ook aan alle overige bepalingen
voor reclame- en telewinkelen wordt voldaan. Dat betekent onder meer dat de
reclame- en telewinkelboodschappen door optische of akoestische middelen –
bijvoorbeeld door vensters of balken of de vermelding van de tekst «advertentie» –
te onderscheiden is van de inhoud van het programma en dat de tijd gedurende
dat split screen reclame wordt toegepast, meetelt
voor de toepassing van de bepalingen over de maximale hoeveelheid reclame.
Het Commissariaat kan eventuele nadere voorwaarden aan de vrijstelling verbinden.Artikel 3.9 bevat nadere regels voor het uitzenden van telewinkelblokken
(artikel 3.9). Deze regels, voortvloeiend uit de Televisierichtlijn, zijn
ongewijzigd gehandhaafd.In de artikelen 3.10 tot en met 3.13 staan bepalingen over het onderbreken
van programma’s door reclame- of telewinkelboodschappen. Ook deze regels
vloeien direct voort uit de Televisierichtlijn. Deze regels zijn ongewijzigd
gehandhaafd. Alleen bij de onderbreking van films bevat artikel 3.12 een aangepaste
regeling.Het aantal mogelijke reclameonderbrekingen bij films hangt volgens de
bepalingen van de Televisierichtlijn af van de lengte van de film. Bij de
Nederlandse implementatie van deze regel is tot nu toe uitgegaan van het zogenoemde
nettobeginsel: voor de bepaling van de lengte van de film wordt de tijd van
de ingevoegde reclameonderbreking niet meegerekend. De Europese richtlijn
laat echter ook ruimte voor de brutobenadering2,
waarbij de reclametijd wel wordt meegerekend voor de bepaling van de duur
van de film. De mogelijkheid van reclameonderbrekingen is bij het brutobeginsel
ruimer dan bij het nettobeginsel. In het kader van de versoepeling van de
reclameregels voor de commerciële omroepen wordt in artikel 3.12 de brutobenadering
mogelijk gemaakt. De regeling voor de onderbreking van films door reclame
is nu zo aangepast dat – conform de bewoordingen van de betreffende
bepaling in de Europese richtlijn – wordt uitgegaan van de geprogrammeerde
duur van een film. Bij de toepassing van de geprogrammeerde duur kan de duur
van de ingevoegde reclameonderbreking worden meegerekend (het brutobeginsel).Afdeling 3.2.3 SponsoringArtikelen 3.15 tot en met 3.19De regels over sponsoring bij de commerciële omroep, bijeengebracht
in afdeling 3.2.3 volgen evenals bij de huidige Mediawet de Televisierichtlijn.
De regels zijn ongewijzigd gehandhaafd, met dien verstande dat er een verruiming
is bij de sponsorvermeldingen en de titelsponsoring.Ook bij sponsoring is, anders dan bij de publieke omroep, uitgangspunt
dat sponsoring is toegestaan. Niettemin staat ook bij de commerciële
omroep voorop dat de omroep zelf de redactionele verantwoordelijkheid blijft
dragen voor de inhoud van het programma. Een redactiestatuut helpt om die
redactionele onafhankelijkheid te bewaken en de positie van de programmamakers
ten opzichte van de sponsors te verduidelijken (artikel 3.15, eerste lid).Artikel 3.15, tweede en derde lid, bevat de sponsorverboden. Sponsoring
door tabaksfabrikanten of door producenten die dezelfde namen of logo’s
gebruiken als tabaksproducenten (bijvoorbeeld kleding van het merk Marlboro)
is verboden. Nieuws, actualiteitenprogramma’s en politieke informatie
mogen ook nooit gesponsord worden. Zuiverheid van informatieverschaffing brengt
mee dat het publiek geïnformeerd wordt of en door wie programma’s
gesponsord zijn. De kijker en luisteraar kunnen daar bewust mee omgaan zodat
hij weet waar hij naar kijkt of luistert. Artikel 3.16 bevat naast de verplichting
om de sponsors te vermelden, tevens de regels waaraan die vermelding moet
voldoen Sponsorvermeldingen zijn in eerste instantie bedoeld om het publiek
te informeren over het feit dat er sprake is van sponsoring. Het verbod van
sluikreclame wordt door het Commissariaat ook bij sponsorvermeldingen strikt
toegepast. Op grond van de Nederlandse wetgeving zijn wervende teksten in
sponsorvermeldingen dan ook niet toegestaan. In het kader van de versoepeling
van de sponsorbepalingen voor commerciële omroepen wordt voornoemde restrictie
geschrapt. Dat maakt het mogelijk om slogans aan
een sponsorvermelding toe te voegen. Veel sponsorbedrijven gebruiken slogans als onderdeel van hun naams- of merkvermelding.
Bijvoorbeeld: «Always Coca Cola» of «ABN AMRO, Dé
Bank». Niet alles is toegestaan: een sponsorvermelding mag geen specifieke
aanprijzingen of andere oproepen tot het kopen van producten of afnemen van
diensten bevatten (artikel 3.16, tweede lid, onderdeel a).Als een programma wordt gesponsord, moeten in elk geval aan het begin
of het einde van het programma alle sponsors worden vermeld. Hieruit wordt
afgeleid dat vermelding daarnaast ook op een andere plaats mag1. De vermelding vindt vaak ook plaats aan het begin of aan het eind
van een reclameblok dat in het programma is ingevoegd. Bij programma’s
die bestaan uit het verslag van een gesponsord evenement mogen aan het begin
of aan het einde van het programma alle sponsors van het evenement worden
vermeld. Hieruit wordt afgeleid dat vermelding op een andere plaats niet mag. Er is dus verschil tussen vermelding van sponsors
van een programma en van uitgezonden evenementen. Verschillen in de wijze
van vermelding is niet informatief en zelfs verwarrend. Voor beide gevallen
wordt geregeld dat vermelding aan het begin of einde van een ingevoegd reclameblok
mogelijk is (artikelen 3.16, tweede lid, en 3.19, tweede lid). Dit is in overeenstemming
met de Televisierichtlijn.Vanwege het reclameverbod voor alcoholhoudende dranken tussen 06.00 en
21.00 uur is het niet toegestaan sponsorvermeldingen die betrekking hebben
op alcoholhoudende dranken tussen 06.00 uur en 21.00 uur in een wervende context
te plaatsen. Sponsors die zich bezighouden met de productie of verkoop van
alcoholhoudende dranken dienen daarom hun naam of beeldmerk in genoemd tijdvak
op een neutrale wijze te vermelden (artikel 3.16, vierde lid).Afdeling 3.2.4 Europese producties, onafhankelijke producties,
Nederlands- en Friestalige producties en filmsArtikelen 3.20 tot en met 3.23Deze artikelen gaan over de Europese en onafhankelijke producties. Op
grond van de Televisierichtlijn gelden ook voor commerciële omroep verplichtingen
om een bepaald minimumdeel van de programmering te besteden aan Europese en
onafhankelijke producties (artikel 71n van de huidige Mediawet). Deze bestaande
verplichtingen om minimaal vijftig procent van de programmaduur aan Europese
en tien procent aan Europese onafhankelijke producties te besteden worden
gehandhaafd in de artikelen 3.20 en 3.21. Net als nu gelden deze verplichtingen
per programmakanaal. De mogelijkheid voor het Commissariaat voor de Media
om in bijzondere gevallen ontheffing te verlenen is gehandhaafd (artikel 3.20,
tweede lid). Bijzondere gevallen kunnen betrekking hebben op de aard van de
zender (themakanaal, doelgroepenzender), het niet voldoende kunnen verkrijgen
van rechten van Europese producties, of op bijzondere economische omstandigheden
zoals opstartproblemen van nieuwe zenders. Een ontheffing kan er echter nooit
toe leiden dat het minimum van tien procent dat in de Televisierichtlijn staat
lager wordt vastgesteld.De artikelen 3. 22 en 3.23 bevatten thans bestaande regels over wat onafhankelijke
producties zijn en welke aanbod buiten beschouwing blijft bij de toepassing
van de verplichtingen inzake Europese en onafhankelijke producties. Deze regels
volgen de Televisierichtlijn.Artikelen 3.24 en 3.25Deze artikelen regelen de Nederlands- en Friestalige producties.De bestaande regels van artikel 71o van de huidige Mediawet ten aanzien
van het verplichte aandeel van veertig procent oorspronkelijk Nederlandstalige
en Friestalige producties zijn in artikel 3.24 gehandhaafd. Het Commissariaat
behoudt de mogelijkheid om in bijzondere gevallen geheel of gedeeltelijk ontheffing
te verlenen. Het Commissariaat heeft in een beleidslijn aangegeven hoe hij
met deze bevoegdheid omgaat. Zo wordt om te beoordelen of sprake is van bijzonder
geval gekeken naar de aard van de zender. Het kan bijvoorbeeld zijn dat het
voor een startende special interest zender niet
goed mogelijk is om aan de voorschriften te voldoen omdat er onvoldoende oorspronkelijk
Nederlands- of Friestalige producties zijn.Artikel 71o, tweede lid, van de huidige Mediawet bevat de mogelijkheid
om bij algemene maatregel van bestuur regels te stellen voor de ondertiteling
van programma-aanbod van commerciële omroep ten behoeve van mensen met
een auditieve beperking. Die grondslag is nu in artikel 3.25 opgenomen. Dergelijke
regels zijn voor de commerciële omroepen opgenomen in artikel 34a van
het huidige Mediabesluit. Op grond daarvan moeten commerciële omroepen
via een oplopende verplichting zorgen dat uiteindelijk in 2011 ten minste
vijftig procent van de oorspronkelijk Nederlandstalige programmering ondertiteld
is. Deze regels blijven gehandhaafd.Artikel 71o, vierde lid, van de huidige Mediawet, bevatte een uitzondering
op de verplichting van het minimumpercentage Nederlands- of Friestalig voor
abonneeprogramma’s. Die bepaling kan vervallen: voor uitzonderingen
kan de in artikel 3.24 opgenomen ontheffingsmogelijkheid worden benut.Artikel 3.26Dit artikel verbiedt commerciële omroepen om films in hun aanbod
op te nemen buiten de met de houders van de rechten op die films
afgesproken periodes. Deze bepaling, die rechtstreeks voortvloeit uit de Televisierichtlijn,
is inhoudelijk ongewijzigd overgenomen uit de huidige Mediawet (artikel 71p).Titel 3.3 ToezichtskostenArtikelen 3.30 en 3.31Van oudsher dragen commerciële omroepen per toestemming bij in de
kosten van het toezicht door het Commissariaat voor de Media. Bij ministeriële
regeling is de hoogte van de te betalen vergoedingen vastgelegd.1 De hoogte is afhankelijk van de gemiddelde duur van de uitzendingen
op een programmakanaal en van het aantal huishoudens dat het programmakanaal
kan ontvangen. De bedragen voor radio zijn de helft van de bedragen die voor
televisieprogrammakanalen betaald moeten worden.Aan de in artikel 71u, vierde lid, van de huidige Mediawet opgenomen mogelijkheid
om bij algemene maatregel van bestuur nadere regels te stellen over het betalen
van voorschotten door commerciële instellingen op hetgeen zij verschuldigd
zijn, is in de praktijk geen behoefte gebleken. Deze mogelijkheid is vervallen.Hoofdstuk 4. Bescherming jeugdigenArtikelen 4.1 tot en met 4.6In deze artikelen staan regels over de bescherming van jeugdigen tegen
voor hen schadelijk programma-aanbod. Het betreft regels die opgenomen zijn
in de artikelen 52d en 53 van de huidige Mediawet. Deze regels zijn de implementatie
van de desbetreffende bepalingen van Televisierichtlijn. Zoals in het begin
van het artikelsgewijze deel van deze memorie van toelichting is aangegeven,
is er voor gekozen deze bepalingen in een afzonderlijk hoofdstuk op te nemen
omdat de regels gelijkelijk van toepassing zijn op zowel alle publieke mediadiensten
als de commerciële omroepdiensten.Er is onderscheidt tussen programma’s die ernstige schade zouden
kunnen toebrengen aan de lichamelijke, geestelijke of zedelijke gezondheid
van minderjarigen beneden de 16 jaar, en programma’s die schade kunnen
toebrengen. Artikel 4.1, eerste lid, bevat het in artikel 52d, eerste lid,
van de huidige Mediawet opgenomen verbod op uitzending van programma’s
die ernstige schade kunnen toebrengen aan jeugdigen. Dit is een absoluut verbod:
dergelijke programma’s mogen nooit worden verspreid. Het tweede lid
van artikel 4.1 bepaalt dat schadelijke programma’s kunnen worden uitgezonden,
maar alleen als de desbetreffende omroepinstelling aangesloten is bij een
erkende zelfreguleringsorganisatie – dat is thans het Nederlands Instituut
voor de Classificatie van Audiovisuele Media (NICAM). Deze brancheorganisatie
is door de minister aangewezen om te voorzien in regels voor het aanbieden
van programmamateriaal dat schade kan toebrengen en het toezicht daarop. Daarmee
is voor de implementatie van de Televisierichtlijn op dit onderwerp gekozen
voor wettelijk ondersteunde zelfregulering. Het NICAM is een brancheorganisatie,
tot stand gekomen in 1999, die de filmen televisiewereld beslaat. Het bestuur
van het NICAM bestaat uit vertegenwoordigers van de publieke en commerciële
omroepen, filmdistributeurs en bioscoopexploitanten, distributeurs, videotheken
en detaillisten, onder leiding van een onafhankelijk voorzitter. Diverse koepelorganisaties
uit de audiovisuele sector participeren in het NICAM. Voor de regulering heeft
het NICAM het instrument van de Kijkwijzer ontwikkeld, waarmee programma-aanbod
beoordeeld wordt op schadelijke elementen voor minderjarigen. De Kijkwijzer
hanteert een transparant systeem van pictogrammen die aangeven
in welke mate programma-aanbod schadelijke elementen bevat. Deze classificatie
moeten producenten, omroepen en distributeurs van audiovisuele producties
vermelden. Verder kent het systeem regels over uitzendtijdstippen. Er is geen
verplichting voor omroepen om zich aan te sluiten bij het NICAM, maar de consequentie
van niet-aangesloten zijn is dat men dan geen schadelijke programma’s
mag uitzenden.De artikelen 4.2 tot en met 4.4 bevatten de regels omtrent de zelfreguleringsorganisatie,
zoals die in de huidige Mediawet zijn opgenomen in artikel 53. Ter bevordering
van de leesbaarheid zijn de regels verdeeld over meerdere artikelen. Inhoudelijk
zijn de bepalingen niet gewijzigd.De regels over de bescherming van minderjarigen gelden in principe alleen
voor televisieprogramma’s. Niettemin zijn op grond van artikel 32g van
het huidige Mediabesluit ook van toepassing op het andere media-aanbod van
de publieke omroepen. Artikel 4.6 bepaalt dan ook dat de regels van hoofdstuk
4 ook op het andere media-aanbod van de publieke omroepen van toepassing is.Het huidige artikel 53 van de Mediawet biedt de mogelijkheid om bij algemene
maatregel van bestuur het stelsel van zelfregulering buiten werking te stellen
en vooruitlopend op nieuwe wetgeving te voorzien in een tijdelijke regeling
die naleving van de verplichtingen van de Televisierichtlijn veilig stelt.
Het stelsel van wettelijk ondersteunde zelfregulering heeft getoond goed te
functioneren. Daarom is, mede in het licht van de huidige opvatting over de
implementatie van Europese regelgeving en wel in het bijzonder op het punt
van de toepassing van een juridisch vangnet via lagere regelgeving, vastgesteld
dat de bedoelde bepalingen gemist kunnen worden.Hoofdstuk 5. Evenementen van aanzienlijk belang voor de
samenlevingDit hoofdstuk bevat de regels voor evenementen die op open netten moeten
worden uitgezonden. Deze regels zijn inhoudelijk niet gewijzigd ten opzichte
van de bepalingen van de artikelen 72 en 73 van de huidige Mediawet.Artikelen 5.1 tot en met 5.3Bij algemene maatregel van bestuur wordt een lijst van evenementen vastgesteld
die, als zij als televisieprogramma worden uitgezonden, in elk geval op een
open net moeten te zien moeten zijn (artikel 5.1, eerste lid, eerste volzin).
Dat wil zeggen dat de uitzendingen door ten minste vijfenzeventig procent
van de huishoudens ontvangen kunnen worden zonder dat daar extra voor betaald
hoeft te worden (zie artikel 1.1, onderdeel jj). Evenementen komen op de lijst
als zij aan minstens twee van de volgende criteria voldoen (artikel 5.1. tweede
lid):a. het evenement is van algemeen belang voor de Nederlandse samenleving;b. het evenement is van bijzondere culturele betekenis;c. het evenement werd in het verleden ook reeds op een open net uitgezonden
en kon rekenen op een grote kijkdichtheid;d. het gaat om een groot internationaal sportevenement waaraan het nationale
team deelneemt.Bij algemene maatregel van bestuur kunnen ook regels gesteld worden over
de wijze waarop aan de verplichting om de evenementen die op de lijst staan
op een open net uit te zenden uitvoering moeten worden gegeven (artikel 5.2).
Dat betreft regels die bepalen of een evenement volledige of gedeeltelijke live moet worden uitgezonden of dat van een evenement
geheel of gedeeltelijk achteraf verslag wordt gedaan, alsmede regels over
uitzendtijdstippen en duur van de uitzending.De evenementenlijst vindt zijn oorsprong in een initiatief van het Europees
Parlement in het kader van een eerdere wijziging van de Televisierichtlijn.
Dit initiatief was een reactie op het feit dat steeds meer belangrijke evenementen
achter de decoder verdwijnen of dreigen te verdwijnen. Het Europees Parlement
beoogde met de lijst belangrijke evenementen voor een breed publiek toegankelijk
te houden. Dit resulteerde er uiteindelijk in dat artikel 3bis van de Televisierichtlijn
de EU-lidstaten de mogelijkheid biedt om een lijst van evenementen van aanzienlijk
belang voor de samenleving op te stellen. Vervolgens is in de Mediawet een
grondslag voor de vaststelling van een evenementenlijst als bedoeld in artikel
3bis van de Televisierichtlijn opgenomen (het huidige artikel 72). Een lijst
als bedoeld in artikel 3bis heeft gevolgen voor omroepinstellingen die onder
de jurisdictie van andere EU-lidstaten vallen: zij moeten zich ook aan die
lijst houden. Voor zo’n lijst geldt dan echter een notificatieprocedure
(artikel 3bis, tweede lid, van de Televisierichtlijn). Tijdens het overleg
met de Europese Commissie over de door Nederland voorgestelde lijst opperde
de Europese Commissie in dat verband de mogelijkheid tot het vaststellen van
een «nationale» evenementenlijst. Op een dergelijke lijst is de
notificatieprocedure, bedoeld in, niet van toepassing. Dit betekent dat omroepinstellingen
die onder de jurisdictie van een van de andere EU-lidstaten vallen aan een
dergelijke lijst niet gebonden zijn. Nederland heeft voor die mogelijkheid
gekozen omdat daarmee voldoende is gewaarborgd dat de voor Nederland belangrijke
evenementen in Nederland op een open net te zien zijn. Bij het besluit van
12 november 20031 is, met nauwe betrokkenheid
van de Tweede Kamer, een nationale evenementenlijst vastgesteld. Deze evenementenlijst
is als bijlage aan het Mediabesluit toegevoegd. Op de lijst staan de culturele
evenementen Prinsengrachtconcert, Eurovisie Songfestival en Pinkpop, en nationale
en internationale sportevenementen, zoals de grote voetbaltoernooien, de Nederlandse
voetbalcompetitie- en bekerwedstrijden, Olympische Spelen, Tour de France,
de Paralympics, wedstrijden van Nederlandse teams bij de Wereld- en Europese
kampioenschappen volleybal en hockey. Daarbij is ook geregeld welke evenementen
volledig of gedeeltelijk live worden uitgezonden,
welke op een later tijdstip kunnen worden uitgezonden en wat de minimumduur
van de uitzendingen is.Hoofdstuk 6. Bijzondere bepalingen over politieke partijen,
overheid, beperkte omroepdiensten, omroepzenders, omroepnetwerken en frequentieruimteIn dit hoofdstuk zijn de regels over diverse onderwerpen ondergebracht
die op dit moment verspreid in de Mediawet voorkomen. Het betreft regels over:– de toewijzing van zenduren voor politieke partijen en de overheid;– het gebruik van omroepzenders en omroepnetwerken, waaronder de must carry-verplichtingen;– de verlening van toestemming voor uitzendingen met een beperkt
bereik en beperkte duur (de zogenaamde evenementenzenders);– het gebruik van FM-frequentieruimte door commerciële instellingen;
en– omroep in buitengewone omstandigheden.Titel 6.1 Politieke partijen en overheidAfdeling 6.1.1 Politieke partijenArtikelen 6.1 tot en met 6.4De zendtijd van politieke partijen en de overheid was in de huidige Mediawet
onderdeel van het systeem van zendtijdtoewijzing voor landelijke
omroep. In die constructie werden politieke partijen en de overheid aangemerkt
als onderdeel van de landelijke publieke omroep. Bij de wijziging van de Mediawet
in van 2000 – de zogenaamde concessiewet – is de band tussen zendtijd
en budget voor de politieke partijen doorgesneden en zijn er middelen overgeheveld
naar het budget van de Wet subsidiëring politieke partijen. Toen is al
gesteld dat de politieke partijen geen deel hebben aan de publieke opdracht.
Zij vervullen immers geen functie in het kader van de uitvoering van de publieke
mediaopdracht. Daarom hebben zij ook geen vertegenwoordiger in enig orgaan
van de publieke omroep. Politieke partijen krijgen slechts de gelegenheid
om specifieke mededelingen te doen. De regels over zenduren voor politieke
partijen worden dan ook als bijzondere bepalingen opgenomen in hoofdstuk 6.
De regels zijn inhoudelijk niet gewijzigd ten opzichte van de bepalingen van
artikel 39g van de huidige Mediawet en alleen terminologisch aangepast.Artikel 6.1 regelt de wijze waarop aan politieke partijen zendtijd op
de algemene televisie- en radioprogrammakanalen van de landelijke publieke
omroep wordt toegekend voor het uitdragen van hun politieke boodschap. De
totale hoeveelheid uren die beschikbaar is voor politieke partijen wordt jaarlijks
vastgesteld door de minister (artikel 6.7). Het Commissariaat voor de Media
wijst vervolgens uren toe aan de politieke partijen die één
of meer zetels in de Eerste of Tweede Kamer hebben. Elke partij krijgt hetzelfde
aantal uren. Het Commissariaat geeft daarbij ook aan op welke programmakanalen
en welke tijdstippen de politieke partijen worden geplaatst. Verder wijst
het Commissariaat uren toe bij gelegenheid van verkiezen voor de Tweede Kamer.
Alle partijen die in alle kieskringen deelnemen, krijgen in een door het Commissariaat
te bepalen periode rond de verkiezingen uren toegewezen. Ook bij verkiezingen
voor het Europese Parlement krijgen alle partijen die daaraan deelnemen uren
toegewezen.De artikelen 6.2 en 6.3 regelen overeenkomstig de huidige Mediawet het
intrekken en vervallen van de toegewezen uren wanneer een politieke partij
veroordeeld wordt op grond van de artikelen 137c, 137d, 137e, 137f, 137g of 429quater
van het Wetboek van Strafrecht.Politieke partijen moeten hun toegewezen uren helemaal invullen met programma’s
op politiek terrein (artikel 6.4). Reclame bijvoorbeeld is niet toegestaan.
Net als onder de huidige Mediawet is een aantal bepalingen dat geldt voor
de publieke omroepen ook op de programma’s van de politieke partijen
van toepassing. Dit betreft de redactionele verantwoordelijkheid, het reclameverbod,
de sponsorregels, de bepaling over het uitzenden van films, het verstrekken
van de programmagegevens en de regels over de bescherming van minderjarigen
(artikel 6.8).Afdeling 6.1.2 OverheidArtikelen 6.5 en 6.6De regels over de zendtijd voor de overheid staan tot nu toe verspreid
over de wet (artikel 39h van de huidige Mediawet) en het Mediabesluit (artikel
10). In artikel 39h van de huidige Mediawet is bepaald dat bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur, regels worden gesteld over het toewijzen van
zendtijd aan de overheid ten behoeve van overheidsvoorlichting. Genoemd artikel
bepaalt in het tweede lid dat de zendtijd werd toegewezen aan de ministers
voor het gebruik door overheidsinstellingen of personen die oor hen werden
aangewezen. In artikel 10 van het Mediabesluit staat dat zendtijd wordt toegewezen
op aanvraag van de minister van Algemene Zaken en aan hem wordt toegewezen
voor gebruik door overheidsinstellingen of personen die daartoe door hem zijn
aangewezen. Deze regeling wordt in artikel 6.5 vereenvoudigd door de bepalingen
van artikel 39h huidige Mediawet en artikel 10 van het huidige Mediabesluit
samen te voegen. De systematiek van toewijzing verandert niet.
Ook de afspraken die met de raad van bestuur zijn gemaakt over de kwantitatieve
en kwalitatieve programmering van de uren kunnen voortgezet worden. De Minister-President,
minister van Algemene Zaken, is belast met de algemene coördinatie van
de overheidsvoorlichting. Uit dien hoofde draagt hij zorg voor de aanvraag
van zenduren voor overheidsvoorlichting. Op basis van een voorstel van de
Voorlichtingsraad beslist hij jaarlijks over de verdeling over de verschillende
ministers. De ministers zijn politiek verantwoordelijk voor wat er in de aan
hen toegewezen zenduren wordt uitgezonden. Het is gebruikelijk dat de minister
van Algemene Zaken na afloop van een kalenderjaar zorg draagt voor toezending
aan de Tweede Kamer van de gebundelde informatie over de resultaten van campagnes
(inclusief het bereik), die onder de gemeenschappelijke naam Postbus 51 zijn
uitgevoerd.Tot nu toe is aan de toewijzing van zendtijd een budget gekoppeld. Op
basis van dezelfde argumenten als die hiervoor zijn aangegeven bij de politieke
partijen, zal geen bekostiging uit de omroepbegroting meer plaatsvinden. De
gelden die voor de bekostiging van de zendtijd voor de overheid binnen de
omroepmiddelen beschikbaar waren – in 2007 was dat € 1,2 miljoen –
worden beschikbaar gesteld aan de minister van Algemene Zaken in diens coördinerende
en ondersteunende rol op het terrein van de overheidscommunicatie.Ook op de uren die aan de overheid worden toegewezen zijn de regels over
redactionele verantwoordelijkheid, het reclameverbod, sponsoring, de bepaling
over het uitzenden van films, het verstrekken van de programmagegevens en
de regels over de bescherming van minderjarigen (artikel 6.8) van toepassing.Titel 6.2 Toestemming omroepdiensten voor bijzondere doelenArtikel 6.9Net als onder de huidige Mediawet kan het Commissariaat voor de Media
toestemming geven voor het uitzenden van programma’s met een beperkt
bereik of van beperkte duur. Het gaat hier om de zogenaamde evenementenzenders,
waarbij toestemming kan worden verleend voor uitzendingen van beperkte duur
of met een beperkt bereik voor de duur van een evenement of een gebeurtenis.
De mogelijkheid om bij algemene maatregel van bestuur regels te stellen over
de begrippen «beperkt bereik» en «beperkte duur» is
geschrapt. In de praktijk is de behoefte aan nadere regels niet gebleken.
Het Commissariaat kan in de praktijk bij het verlenen van toestemming voldoende
invulling geven aan deze begrippen.Titel 6.3 Omroepzenders, omroepnetwerken en frequentieruimteIn deze titel zijn de bepalingen opgenomen die zich richten op de aanbieders
van omroepzenders en omroepnetwerken. Deze regels corresponderen met de regels
van de huidige Mediawet (artikelen 82a (omroepzenders) en 82h tot en met 82o
(omroepnetwerken, must carry-verplichtingen en
programmaraden)).Afdeling 6.3.1 Gebruik omroepzenders en omroepnetwerkenDe regels voor het gebruik van omroepzenders en omroepnetwerken zijn redactioneel
en technisch aangepast.Artikel 6.10Het eerste lid handhaaft het uitgangspunt dat aanbieders van omroepzenders
en omroepnetwerken alleen programma-aanbod mogen doorgeven dat legaal is.
Dat wil zeggen dat alleen programma’s mogen worden doorgegeven
als het de omroepinstellingen die verantwoordelijk zijn voor het programma-aanbod
volgens de Nederlandse wetgeving of de toepasselijke buitenlandse wetgeving
toegestaan is om programma’s te verzorgen en verspreiden.Voor de publieke en commerciële media-instellingen die voor de toepassing
van de Mediawet onder de jurisdictie van Nederland vallen, zijn regels gesteld
over het weren van haat zaaien. Die regels kunnen dus niet tegenhouden wat
er aan haat zaaiend media-aanbod van buitenlandse media-instellingen ons land
binnenkomt. Daarvoor bevat artikel 6.10 enkele specifieke maatregelen. Die
maatregelen maken het mogelijk om de doorgifte in Nederland van haat zaaiende
buitenlandse zenders via de kabel of de ether te verhinderen. Het Commissariaat
voor de Media kan op grond van artikel 6.10, tweede derde lid, de aanbieders
van een omroepzender of een omroepnetwerk – die vallen onder Nederlandse
jurisdictie – verbieden het programma-aanbod van een instelling die
niet onder de bevoegdheid van Nederland valt te verspreiden als de instelling
die verantwoordelijk is voor vorm en inhoud van het desbetreffende programma-aanbod
in Nederland is veroordeeld op grond van de artikelen 137c tot en met 137g
of 429quater van het Wetboek van Strafrecht voor het aanzetten tot haat
of discriminatie. Deze bepalingen zijn dus bedoeld voor de gevallen waarin
tegen de verspreiding van dergelijke programma’s in Nederland niet kan
worden opgetreden door het weigeren of intrekken van een erkenning, aanwijzing
of toestemming of het tijdelijk verbieden om van een erkenning, aanwijzing
of toestemming gebruik te maken. Het derde lid bepaalt – conform de
huidige Mediawet – dat aanbieders van omroepzenders en omroepnetwerken
vergaderingen van de Eerste en Tweede van de Staten-Generaal, Provinciale
Staten en de gemeenteraad mogen verspreiden. Daar hoeft geen speciale toestemming
voor verleend te worden. Hetzelfde geldt voor informatie over de programma’s
en andere diensten die de aanbieder van een omroepzender of -netwerk via zijn
zender of kabel levert. De artikelen 82a, eerste lid, onderdeel b, en 82h,
eerste lid, onderdeel b, van de huidige Mediawet regelden nog dat het een
aanbieder van een omroepzender of omroepnetwerk ook is toegestaan eigen programma’s
uit te zenden als hijzelf zendtijd of een toestemming voor commerciële
omroep heeft verkregen. Deze bepaling vervalt omdat hij overbodig is. Zonder
publieke taakopdracht of zonder toestemming voor commerciële omroep mag
de aanbieder van een omroepzender of een omroepnetwerk immers geen omroepdienst
verzorgen. En deze situatie wordt al gedekt door het eerste lid.Artikelen 6.12 tot en met 6.14Artikel 31 van de Universeledienstrichtlijn bepaalt dat doorgifteverplichtingen
alleen opgelegd kunnen worden aan elektronische communicatienetwerken als
deze voor een significant aantal eindgebruikers het belangrijkste middel zijn
om radio- en televisie-uitzendingen te ontvangen. De facto betreft dat in
Nederland alleen de traditionele kabel. Artikel 6.12 sluit daarbij aan en
legt vast dat de doorgifteverplichtingen in deze paragraaf gelden zolang dus
de kabel de dominante infrastructuur is.Artikel 6.13 regelt de doorgifteverplichtingen van omroepnetwerken voor
zowel de analoge als de digitale doorgifte. Die veranderen niet. Aanbieders
van omroepnetwerken moeten in ieder geval een vrij toegankelijk programma-aanbod
doorgeven op ten minste vijftien televisiezenders en vijfentwintig radiozenders.
Van dat aanbod moet dan in elk geval deel uitmaken de drie algemene televisienetten
en vijf algemene radionetten van de landelijke publieke omroep, één
televisie- en één radionet van de regionale omroep en van de
lokale omroep, twee landelijke Nederlandstalige Belgische netten en het lokale
programma-aanbod van de zogenaamde toegangsomroepen op ten hoogste twee televisie-
en vijf radionetten. Nieuw is dat nu ook de doorgifteplicht voor de overgangsfase van analoog naar digitaal wordt geregeld. Zolang een significant
aantal klanten van een omroepnetwerk programma-aanbod analoog ontvangt, gelden
de doorgifteverplichtingen voor de analoge verspreiding. Wanneer een significant
aantal klanten programma-aanbod digitaal ontvangt, gelden de doorgifteverplichtingen
ook voor de digitale verspreiding. Gedurende de fase dat zowel een significant
aantal mensen analoog als digitaal ontvangt, gelden dus de verplichtingen
voor zowel analoge als digitale verspreiding.In artikel 6.14, tweede lid, is een ontheffingsmogelijkheid opgenomen
voor de plicht om minimaal vijftien televisie- en vijfentwintig radionetten
in het analoge basispakket aan te bieden. Deze ontheffing kan worden verleend
als het onverkort nakomen van de doorgifteplicht leidt tot disproportionele
kosten, tot een belemmering van innovatie of tot anderszins onredelijke uitkomsten.
Deze ontheffingsmogelijkheid is ruimer dan die van artikel 82i, vijfde lid,
van de huidige Mediawet. Naast kosten wordt ook het belang van innovatie expliciet
benoemd. Het belang van innovatie is gelegen in de omstandigheid dat bij toenemende
digitalisering de bestaande analoge transmissiecapaciteit efficiënter
kan worden benut voor de digitale doorgifte omroepsignalen. In dat geval moeten
aanbieders van omroepnetwerken in staat zijn om het analoge basispakket verder
af te bouwen om de vrijgekomen transmissiecapaciteit voor digitale diensten
te gebruiken. Dit argument is in het verleden ook aanleiding geweest voor
het kabinet om tot de omschakeling van analoge naar digitale ethertelevisie
over te gaan. De ontheffing is er dus op gericht om digitalisering te stimuleren
en innovatie van omroepnetwerken en diensten mogelijk te maken. Uiteindelijk
profiteert de consument hiervan.Artikelen 6.15 tot en met 6.22De artikelen 6.15 tot en met 6.22 regelen de verplichting om in elke gemeente
waar een omroepnetwerk aanwezig is een programmaraad in te stellen. Deze programmaraad
moet de aanbieder van het omroepnetwerk adviseren over het pakket aan programma’s
dat hij rekening houdend met de minimum doorgifteverplichting doorgeeft. De
regels over de programmaraden zijn inhoudelijk niet gewijzigd ten opzichte
van de regeling van de artikelen 82k tot en met 82o van de huidige Mediawet.
In elke gemeente waar een omroepnetwerk aanwezig is, stelt de gemeenteraad
een programmaraad in, die representatief is voor de lokale maatschappelijke,
culturele, godsdienstige of geestelijke stromingen. Voor gekoppelde netwerken
die in meerdere gemeenten liggen en als één geheel functioneren,
stellen de gezamenlijke gemeenteraden een programmaraad in. Een programmaraad
bestaat uit minimaal zeven en maximaal vijftien personen die door de gemeenteraad
of de gezamenlijke gemeenteraden worden benoemd. De programmaraad adviseert
de aanbieder van een omroepnetwerk over het kabelpakket van vijftien televisieen
vijfentwintig radionetten dat hij met inachtneming van de doorgifteverplichting
van artikel 6.13, eerste lid, moet doorgeven. Daarnaast kan de aanbieder van
een omroepnetwerk ook advies vragen over het overige programma-aanbod dat
hij naar zijn aangeslotenen verspreid. De programmaraad moet in zijn advisering
duidelijk onderscheid maken tussen beide type advisering. Het advies over
het verplichte pakket van vijftien televisie- en vijfentwintig radionetten
moet de aanbieder van het omroepnetwerk opvolgen, tenzij er zwaarwichtige
redenen zijn die zich daartegen verzetten. Zwaarwichtige redenen kunnen zijn
het in gevaar brengen van de financieel-economische exploitatiemogelijkheden
van het netwerk, het niet kunnen regelen van de auteursrechtelijke aspecten
of te veel dure programmanetten in het pakket waardoor het abonnementstarief
fors zou moeten stijgen. Ook strijd met wettelijke regels kan een reden zijn
om het advies niet te volgen, bijvoorbeeld wanneer illegale zenders worden
geadviseerd, in het advies verplicht door te geven zenders ontbreken
of wanneer de programmaraad een onvoldoende divers pakket adviseert.De ontwikkelingen staan echter niet stil. Het ligt in de rede dat de invloed
van de consumenten blijft aansluiten op de groei en veranderingen van het
aanbod van de aanbieders van omroepnetwerken. In het overleg met de Tweede
Kamer over de mediabegroting op 26 november 2007 bleek er behoefte aan
nadere verkenning van mogelijkheden. De regering wil daarom nog even wachten
met de wettelijke vastlegging van een nieuwe regeling. Het kabinet zal medio
2008 de Tweede Kamer een brief sturen over het beleid voor omroepdistributie.
Daarin zal het onderwerp van de consumenteninvloed op de samenstelling van
kabelpakketten in een breder verband aan de orde komen.Afdeling 6.3.2 Gebruik frequentieruimteArtikelen 6.23 tot en met 6.25Artikel 6.23 gaat over het aanwijzen van FM-frequentieruimte voor specifieke
categorieën radioprogrammering. De minister wijst, met instemming van
de ministerraad, bepaalde FM-frequentieruimte aan die alleen gebruikt mag
worden voor bepaalde soorten radioprogramma’s. Het eerste lid bepaalt
dat in elk geval FM-frequentieruimte wordt aangewezen voor Nederlandstalige
muziek. Op grond van het tweede wijst de minister andere FM-frequentieruimte
aan voor daarbij door hem te bepalen categorieën programma’s. Het
gaat hierbij om radioprogramma’s waarmee verhoudingsgewijs weinig verdiend
kan worden of die verhoudingsgewijs hoge kosten met zich meebrengen. Artikel
6.24 heeft betrekking op het limiteren van de hoeveelheid FM-frequentieruimte
die door eenzelfde commerciële omroepinstelling wordt gebruikt voor radioprogramma’s
van die instelling. Deze wettelijke bepalingen strekken ertoe mede invulling
te geven aan het waarborgen van het belang van pluriformiteit in het programma-aanbod
en verscheidenheid van programma-aanbieders. Hiermee worden de regels die
zijn opgenomen in de artikelen 82e tot en met 82g van de huidige Mediawet
ongewijzigd gehandhaafd. Op grond van laatstgenoemde artikelen is bij gelegenheid
van de uitgifte van vergunningen voor het gebruik van frequentieruimte voor
commerciële omroep in 2003 de Regeling aanwijzing en gebruik frequentieruimte
commerciële radio-omroep 2003 tot stand gekomen.1 Deze ministeriële regeling strekt ertoe mede invulling te geven
aan het waarborgen van het belang van pluriformiteit in het programma-aanbod
en verscheidenheid van programma-aanbieders. Daartoe is in de regeling FM-frequentieruimte
aangewezen – de zogenoemde geclausuleerde frequentieruimte – die
alleen gebruikt mag worden voor de volgende radioprogrammacategorieën:
Nederlandstalige muziek, nieuws/actualiteiten/informatie, klassieke muziek/jazzmuziek,
niet tot de populaire mainstream behorende bijzondere
muziek (waaronder «gouwe ouwe» programmering), en radioprogramma’s
met een duidelijke regiogerichte programmering. Deze aanwijzingen beogen voldoende
externe pluriformiteit in het totale radioprogramma-aanbod te bevorderen.
In de genoemde ministeriële regeling zijn ook beperkingen gesteld aan
de hoeveelheid FM-frequentieruimte die eenzelfde commerciële omroepinstelling
mag gebruiken. Zo mag een commerciële omroep maar twee landelijke FM-frequenties
gebruiken, waarvan één ook nog eens een geclausuleerde frequentie
moet zijn. Ook mag een commerciële niet tegelijkertijd een landelijke
met een niet-landelijke FM-frequentie hebben en gelden er beperkingen voor
het gebruiken van meerdere niet-landelijke frequenties. Door de toegang tot
de ether open te stellen voor in beginsel zo veel mogelijk verschillende programma-aanbieders
wordt pluraliteit gewaarborgd. De genoemde ministeriële regeling zal
zijn werking gedurende die periode behouden. Na inwerkingtreding
van de nieuwe Mediawet zal deze regeling gebaseerd zijn op de artikelen 6.23
en 6.24.Titel 6.4 Buitengewone omstandigheden en omroepdiensten
voor buitenlandse militairenArtikel 6.26De artikelen 173 en 174 van de huidige Mediawet bevatten bepalingen over
omroep in buitengewone omstandigheden. Artikel 173 is de grondslag om bij
algemene maatregel van bestuur regels te stellen over het ter beschikking
stellen van zendtijd, studio’s, omroepnetwerken en andere faciliteiten
aan daartoe aangewezen autoriteiten in geval van buitengewone omstandigheden.
Deze regels zijn vastgesteld bij besluit van 23 juni 1988 (Stb. 341).
Artikel 6.26, eerste lid, handhaaft de grondslag voor dergelijke regels. Artikel
174 van de huidige Mediawet bepaalt dat de Minister-President in de algemene
noodtoestand, na overleg met de voor het mediabeleidsterrein en de Mediawet
verantwoordelijke minister regels kan stellen over de inhoud van radio- en
televisieprogramma’s en het toezicht daarop. Deze bevoegdheid is in
artikel 6.26, tweede en derde lid, ongewijzigd gehandhaafd.Hoofdstuk 7. Toezicht en bestuursrechtelijke handhavingIn dit hoofdstuk zijn alle bepalingen over het toezicht door het Commissariaat
voor de Media bij elkaar gezet. In de huidige Mediawet waren de desbetreffende
regels verspreid over meerdere hoofdstukken. Om principiële redenen is
sinds de invoering van de Mediawet het toezicht op de naleving van de Mediawet
op afstand van mogelijke politieke beïnvloeding gezet en opgedragen aan
het Commissariaat als zelfstandig bestuursorgaan. De in titel 7.1 opgenomen
regels over het Commissariaat zijn inhoudelijk niet gewijzigd. Het Commissariaat
is een publiekrechtelijk zelfstandig bestuursorgaan. Het bestaat uit een voorzitter
en minimaal twee en maximaal vier andere onafhankelijke leden. Zij worden
voor vijf jaar benoemd bij koninklijk besluit, op voordracht van de minister
en kunnen eenmalig worden herbenoemd. De onafhankelijkheid wordt mede gewaarborgd
door de onverenigbaarheid van functies die in artikel 7.3 staan. Een aanvulling
is opgenomen in artikel 7.3, tweede lid, waar aan de gronden voor schorsing
en ontslag is toegevoegd: disfunctioneren. De vraag is immers of ongeschiktheid
in geval van disfunctioneren altijd een juiste grondslag kan zijn. Ook in
het geval een lid op zich geschikt is voor de functie, kunnen er situaties
zijn waarin een lid aantoonbaar disfunctioneert. In dat geval moet schorsing
en ontslag mogelijk zijn. De artikelen 7.5 tot en met 7.13 bevatten gebruikelijke
bepalingen voor zelfstandige bestuursorganen. Het gaat dan om regels over
onder meer het indienen van een begroting, een financieel verslag en een jaarverslag,
schorsing en vernietiging van besluiten, het verstrekken van inlichtingen
aan de minister, taakverwaarlozing en periodieke evaluatie. Deze bepalingen
zijn in overeenstemming met de heersende inzichten over regulering van publiekrechtelijk
vormgegeven zelfstandige bestuursorganen. Zij strekken tot verduidelijking
van de relatie tussen de minister en het Commissariaat. Deze aanvullingen
zijn in lijn met de Aanwijzingen voor de regelgeving die betrekking hebben
op de instelling en vormgeving van zelfstandige bestuursorganen. In artikel
7.8, tweede en derde lid, is de periode voor vernietiging of schorsing van
besluiten van het Commissariaat, verruimd naar acht weken. Op grond van de
praktijk is gebleken dat de huidige termijn erg kort is voor een afgewogen
oordeel over de wenselijkheid van vernietiging of schorsing.Titel 7.2 bevat de bepalingen over het toezicht op en de bestuursrechtelijke
handhaving van de naleving van de wettelijke bepalingen. Met het
toezicht op de naleving zijn belast de leden van het Commissariaat en de daartoe
door het Commissariaat aangewezen medewerkers. Bij overtreding van de regels
van de Mediawet kan het Commissariaat een bestuurlijke boete opleggen. Toegevoegd
is de mogelijkheid om een last onder dwangsom op te leggen. Het Commissariaat
heeft aangegeven dat het in bepaalde gevallen gewenst is te beschikken over
deze bevoegdheid. Het gaat dan om de gevallen waarin publieke media-instellingen
nevenactiviteiten verrichten in strijd met de daarvoor geldende regels en
de gevallen waarin aanbieders van omroepnetwerken illegale programma’s
doorgeven, de must-carryverplichtingen niet naleven
of zonder zwaarwichtige redenen afwijken van een advies van de programmaraad.
Het opleggen van een last onder dwangsom is nadrukkelijk niet van toepassing
als het gaat om de inhoud van het media-aanbod. Het Commissariaat houdt geen
voorafgaand toezicht op de inhoud van media-aanbod. Overtredingen terzake
van de inhoud van media-aanbod worden pas achteraf geconstateerd. Een last
onder dwangsom die vooraf toezicht op de inhoud van media-aanbod impliceert,
is met dit principiële uitgangspunt niet te verenigen. Naast het opleggen
van een boete of een dwangsom kan het Commissariaat bij publieke media-instellingen
en politieke partijen en de overheid zenduren intrekken.Ten aanzien van het opleggen van boetes bevat de huidige Mediawet nog
drie boetecategorieën. Deze systematiek voor het opleggen van bestuurlijke
boetes wordt vereenvoudigd. Er komt één maximale boete. De hoogte
van de feitelijke boete wordt afgestemd op de ernst van de overtreding en
de mate waarin deze aan de overtreder kan worden verweten. Daarmee wordt aangesloten
bij de uitgangspunten van de Vierde tranche Algemene wet bestuursrecht.1 Het Commissariaat kan op die basis een passend boetebeleid
vaststellen.Artikelen 7.17 tot en met 7.20Ter wille van de overzichtelijkheid zijn de regels met betrekking tot
het intrekken of verminderen van zenduren van publieke omroepinstellingen,
politieke partijen en de overheid toegevoegd aan de titel toezicht en handhaving.
Het gaat hierbij om afzonderlijke bestuurlijke sancties. Opneming in deze
titel ligt dan voor de hand.De mogelijkheden van artikel 7.17 om zenduren in te treken corresponderen
met de sanctiemogelijkheden van de huidige Mediawet, opgenomen in de artikelen
46 en met 48. Het eerste lid van artikel 7.17 bevat de mogelijkheid dat het
Commissariaat de aan de landelijke omroepinstellingen toekomende uren op de
algemene programmakanalen tijdelijk intrekt als de wet wordt overtreden. Het
Commissariaat kan ook de zenduren van politieke partijen en de overheid intrekken.
De sanctie van intrekking van zenduren kan het Commissariaat zelfstandig opleggen,
eventueel naast een boete of een dwangsom. Het tweede lid van artikel 7.17
bevat mogelijkheden om zenduren in te trekken op verzoek van de raad van bestuur
van de NOS wanneer:a. de raad van bestuur voor twee achtereenvolgende jaren een deel van
het budget van een landelijke omroepinstelling heeft ingehouden omdat die
instelling zich niet houdt aan bindende besluiten van de raad van bestuur
(de raad van bestuur moet namelijk toezien op de naleving daarvan); ofb. een omroepvereniging of de educatieve omroepinstelling onvoldoende
samenwerkt binnen de landelijke publieke omroep (samenwerking is een voorwaarde
voor erkenning).Artikel 7.18 bevat de al meermalen genoemde regels voor het geval een
landelijke, regionale of lokale publieke omroepinstelling, een kerkgenootschap
of genootschap op geestelijke grondslag, of een commerciële omroep
eenmalig in de fout gaat en strafrechtelijk veroordeeld wordt voor het aanzetten
tot haat of discriminatie. In die gevallen verbiedt het Commissariaat tijdelijk
om van een erkenning, aanwijzing of toestemming gebruik te maken. De periode
is afhankelijk van de door de rechter opgelegde boete en bedraagt maximaal
vier jaar (vierde lid). Deze systematiek komt overeen met de regeling die
bij politieke partijen geldt bij veroordeling voor het aanzetten tot haat
of discriminatie (artikelen 6.2 en 6.3). Er is gekozen voor de vorm van een
verbod om gebruik te maken van een erkenning, aanwijzing of toestemming in
plaats van tijdelijke intrekking. Een intrekking zou immers vervallen op het
moment dat de periode waarvoor een erkenning, aanwijzing of toestemming is
verleend, afloopt. Een verbod echter blijft gelden, ook al wordt gedurende
de periode dat het verbod geldt, een nieuwe erkenning, aanwijzing of toetstemming
verleend. Zo blijft in alle gevallen de duur van de sanctie gelijk. Er is
dan ook geen verschil tussen een instelling die bijvoorbeeld pas op het eind
van een erkennings- of toestemmingsperiode wordt veroordeeld en een instelling
die al in het begin wordt gestraft. In beide gevallen is de duur van de sanctie
gelijk.De artikelen 7.21 tot en met 7.23 bevatten verder enkele bestaande regels
van de huidige Mediawet. Artikel 7.21 bevat de verplichting voor media-instellingen
en politieke partijen en de overheid om opnames van hun programma’s
minimaal twee weken te bewaren. Artikel 7.22 regelt de bevoegdheden voor de
toezichthouders om woningen binnen te treden en bedrijfsruimten en voorwerpen
te verzegelen. Uiteraard beschikken de toezichthouders daarnaast op grond
van de Algemene wet bestuursrecht over de noodzakelijke andere toezichtsbevoegdheden.
Het is sinds enkele jaren gebruikelijk dat het Commissariaat jaarlijks het
voorgenomen handhavingsbeleid uitlegt. Daarbij geeft het Commissariaat aan
welke zaken naast het doorlopende reguliere toezicht specifiek de aandacht
van het Commissariaat krijgen en bespreekt dit met de minister.Hoofdstuk 8. De persDit hoofdstuk heeft betrekking op de subsidieverstrekking ten behoeve
van persorganen, zoals geregeld bij en krachtens de artikelen 123 tot en met
133 van de huidige Mediawet. Diverse bepalingen zijn gemoderniseerd: zo is
bijvoorbeeld het begrip «financiële steun» vervangen door
de term «subsidie». Tevens zijn de diverse subsidiemogelijkheden
die tot dusverre deels in de Mediawet en deels in het Mediabesluit waren opgenomen,
in dit hoofdstuk samengebracht.Het Stimuleringsfonds voor de Pers geeft uitvoering aan het persbeleid
van de overheid. Dat gebeurt in grote mate van onafhankelijkheid om te voorkomen
dat strijdigheid ontstaat tussen de grondwettelijk gegarandeerde vrijheid
van meningsuiting enerzijds en de zorgtaak van de overheid voor een pluriforme
en onafhankelijke nieuws- en informatievoorziening via de pers anderzijds.
De in titel 8.1 opgenomen regels voor de taak, samenstelling en werkwijze
van het Stimuleringsfonds voor de pers zijn in de kern inhoudelijk niet gewijzigd.
Het Stimuleringsfonds is een publiekrechtelijk zelfstandig bestuursorgaan.
Het bestaat uit een voorzitter en zes andere onafhankelijke leden. Zij worden
voor vijf jaar benoemd bij koninklijk besluit, op voordracht van de minister
en kunnen eenmalig worden herbenoemd. De onafhankelijkheid wordt mede gewaarborgd
door de onverenigbaarheid van functies die in artikel 8.4 staan. Een aanvulling
is opgenomen in artikel 8.4, tweede lid, waar aan de gronden voor schorsing
en ontslag is toegevoegd: disfunctioneren. De vraag is immers of ongeschiktheid
in geval van disfunctioneren altijd een juiste grondslag kan zijn. Ook in
het geval een lid op zich geschikt is voor de functie, kunnen er situaties
zijn waarin een lid aantoonbaar disfunctioneert. In dat geval moet schorsing
en ontslag mogelijk zijn. De artikelen 8.5 tot en met 8.14 bevatten
gebruikelijke bepalingen voor zelfstandige bestuursorganen. Het gaat dan om
regels over onder meer het indienen van een begroting, een financieel verslag
en een jaarverslag, schorsing en vernietiging van besluiten, het verstrekken
van inlichtingen aan de minister, taakverwaarlozing en periodieke evaluatie.
Deze aanvullingen zijn opgenomen om de regels in overeenstemming te brengen
met de heersende inzichten over regulering van publiekrechtelijk vormgegeven
zelfstandige bestuursorganen. Deze aanvullingen strekken tot verduidelijking
van de relatie tussen de minister en het Stimuleringsfonds voor de pers, de
verslaglegging en evaluatie. Deze aanvullingen zijn in lijn met de Aanwijzingen
voor de regelgeving die betrekking hebben op de instelling en vormgeving van
zelfstandige bestuursorganen.Toegevoegd zijn regels over de onverenigbaarheid van functies. Daarmee
is de onafhankelijkheid van bestuursleden van het Stimuleringsfonds voor de
pers op dezelfde wijze als bij het Commissariaat voor de Media goed gewaarborgd.
Onafhankelijke en deskundige besluitvorming is immers de ratio achter de instelling
van het Stimuleringsfonds voor de pers. In artikel 8.4, tweede lid, is net
als bij het Commissariaat als grond voor schorsing en ontslag toegevoegd:
disfunctioneren.In artikel 8.10, tweede en derde lid, is naar analogie met het Commissariaat
voor de Media de periode waarbinnen vernietiging en schorsing van besluiten
van het Stimuleringsfonds voor de pers kan plaatsvinden verruimd naar acht
weken.De in de titels 8.2 en 8.3 opgenomen regels gaan over de subsidieverstrekking
ten behoeve van persorganen en de overige mogelijkheden van subsidieverlening
waarover het Stimuleringsfonds voor de pers beschikt. Deze regels stonden
tot nu toe verspreid over de Mediawet en het Mediabesluit. De subsidiemogelijkheden
zijn inhoudelijke niet gewijzigd. Artikel 8.15 bevat de algemene voorwaarden
voor het verstrekken van subsidie aan persorganen. Subsidie kan alleen verstrekt
worden aan in Nederland uitgegeven persorganen die in belangrijke mate nieuws,
analyse, commentaar en achtergrondinformatie over een gevarieerd deel van
de maatschappelijke actualiteit bevatten, mede in het belang van politieke
meningsvorming. Verder geldt dat de persorganen een zelfstandige redactie
hebben, regelmatig (ten minste maandelijks) verschijnen en tegen betaling
voor iedereen verkrijgbaar zijn. Overheidsuitgaven en uitgaven die verbonden
zijn aan lidmaatschappen, donateurschappen of deelnemerschappen vallen er
niet onder.De artikelen 8.16 tot en met 8.20 regelen verschillende soorten subsidie
die het Stimuleringsfonds verstrekt. Het gaat dan om subsidie in de vorm van
een uitkering en/of krediet voor de volgende doeleinden:– individuele subsidie aan een bestaand persorgaan (dagblad, nieuwsblad,
opinietijdschrift) ten behoeve van het bereiken van een rendabele exploitatie
binnen een redelijke periode (artikel 8.16);– subsidie voor het starten van dagbladen die ten minste zes keer
per week verschijnen (artikel 8.17);– subsidie voor een gezamenlijk project van twee of meer persorganen
(artikel 8.18);– subsidie voor organisatieonderzoek dat gericht is op structurele
verbetering van de exploitatie van een persorgaan (artikel 8.19);– subsidie voor onderzoek ten behoeve van de persbedrijfstak als
geheel (artikel 8.20).Voor alle subsidies geldt dat die uitsluitend op tijdelijke basis wordt
verleend, teneinde te voorkomen dat het gesteunde initiatief afhankelijk wordt
van overheidsfinanciering. Dat zou immers op gespannen voet staan met de onafhankelijkheid
van de pers, die de hoeksteen van het persbeleid vormt.In titel 8.4 zijn enkele aanvullende bepalingen opgenomen over het vaststellen
van subsidieplafonds, advisering over subsidieaanvragen, het verbinden van
voorschriften aan de subsidieverstrekking, de publicatie van besluiten om
subsidie te verlenen, alsmede een grondslag om bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur nadere regels te stellen. Daarbij gaat het om nadere eisen voor
het verkrijgen van subsidies en nadere regels over de inhoud en wijze van
indienen van aanvragen, de besluitvorming over de aanvragen, eventuele voorschriften
die aan subsidieverstrekking kunnen worden verbonden, de bevoorschotting en
intrekking, wijziging of terugvordering van verstrekte subsidies. Dergelijke
regels zijn thans opgenomen in hoofdstuk 5 van het Mediabesluit.Hoofdstuk 9. Overgangs- en slotbepalingenTitel 9.1 OvergangsbepalingenArtikel 9.1Dit regelt de stapsgewijze verhoging van de rijksmediabijdrage in de jaren
2008–2010. Verwezen zij naar de toelichting bij artikel 2.146.Artikel 9.2Bij advertentiecontracten die vóór de inwerkingtreding van
de nieuwe Mediawet zijn aangegaan, is uiteraard nog geen rekening gehouden
met het verbod om vóór 21.00 uur alcoholreclame uit te zenden.
Om die reden is een overgangsbepaling opgenomen: het verbod is niet van toepassing
is op reclameboodschappen waarvoor overeenkomsten zijn gesloten vóór
het tijdstip van inwerkingtreding van de nieuwe Mediawet.Artikel 9.3Hoofdstuk VIII van de huidige Mediawet bevatte de regels met betrekking
tot de taken van het Nederlands Omroepproductie Bedrijf (NOB). Daarin was
de wettelijke taak van het NOB geregeld: het verzorgen van het technische
uitzendproces, dat wil zeggen de programma’s van de publieke omroep
in technische zin uitzendgereed maken en zorgen dat de signalen naar de zenders
en kabelstations worden gestuurd. Deze zogenaamde beheertaak wordt uitgevoerd
door NOB Cross Media Facilities (NOB CMF). Voor deze werkzaamheden wordt NOB
CMF door de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen rechtstreeks
betaald. NOB CMF is het laatste bedrijfsonderdeel dat is overgebleven nadat
alle andere bedrijfsonderdelen met het oog op de privatisering van het NOB
al eerder zijn verkocht. Onlangs is het privatiseringsproces van het NOB helemaal
afgerond met de verkoop van NOB CMF aan Thomson. De landelijke publieke omroep
zal voortaan zelf verantwoordelijk zijn voor het uitzendproces en daartoe
de benodigde faciliteiten in huis halen of inhuren. Om de continuïteit
van dit strategisch belangrijke onderdeel van het bedrijfsproces van de publieke
omroep gedurende de overgangsfase te garanderen, zijn de volgende maatregelen
genomen:– voorafgaand aan de verkoop van NOB CMF is een contract gesloten
tussen de landelijke publieke omroep en NOB CMF;– de grondslag voor het verzorgen van het uitzendproces door het
NOB blijft lopende de huidige concessieperiode tot en met het begrotingsjaar
2010 nog in de Mediawet verankerd, maar het budget ten behoeve van het uitzendproces
wordt toegevoegd aan het budget van de landelijke publieke omroep.Artikelen 9.4 tot en met 9.6Deze overgangsartikelen bevatten gebruikelijke regels voor situaties die
zijn ontstaan onder de huidige Mediawet. Deze bepalingen spreken voor zich.Artikelen 9.7 tot en met 9.15In deze artikelen worden wijzigingen aangebracht in enkele andere wetten.
Deze aanpassingen zijn louter technisch van aard en gaan over terminologie
en verwijzingen.Over de wijziging van artikel 8.3 van de Telecommunicatiewet (artikel
9.7, onderdeel F) het volgende. Volgens het huidige artikel 8.3 van de Telecommunicatiewet
wordt ten minste één aanbieder van een openbaar elektronisch
communicatienetwerk dat bestaat uit radiozendapparaten aangewezen die een
doorgifteplicht heeft voor bepaalde programma’s van de publieke omroep.
Doorgifteverplichtingen mogen op grond van artikel 31 van de Universeledienstrichtlijn
alleen worden opgelegd als de aangewezen netwerken voor een significant aantal
eindgebruikers het belangrijkste middel zijn om radio- en televisie-uitzendingen
te ontvangen. De «kan-bepaling» maakt het mogelijk alleen aanbieders
aan te wijzen als aan deze voorwaarde is voldaan.Titel 9.3 SlotbepalingenArtikelen 9.16 en 9.17Deze artikelen zijn een ongewijzigde handhaving van de bepalingen van
de artikelen 169 en 171 van de huidige Mediawet. Ze zijn bedoeld om in alle
gevallen een tijdige en juiste implementatie van (wijzigingen in) Europese
richtlijnvoorschriften te waarborgen.Artikel 9.18Op grond van de huidige Mediawet zijn er uitvoeringsregelingen getroffen
die aangepast zullen worden aan deze wet. Bij een aantal regeling zijn de
noodzakelijke wijzigingen zodanig dat vervanging gewenst is. Dit geldt bijvoorbeeld
voor het Mediabesluit en de op het Mediabesluit gebaseerde Regeling vaststelling
handboek financiële verantwoording publieke omroep (Stcrt. 2005, 88).
Andere uitvoeringsregelingen zullen voor zover nodig technisch en redactioneel
aangepast worden. Om geen misverstand over de rechtsbasis van deze uitvoeringsregelingen
te laten bestaan, is in artikel 9.17 een aantal regelingen van een nieuwe
rechtsbasis voorzien.III. TRANSPONERINGSTABELLENIn transponeringstabel A staat aangegeven in welke artikelen en onderdelen
van artikelen de verschillende bepalingen van de Televisierichtlijn zijn geïmplementeerd.
In transponeringstabel B staat aangegeven in welke artikelen en onderdelen
van artikelen de verschillende onderwerpen van de huidige Mediawet zijn geregeld.1Tabel Arichtlijn 89/552 (gewijzigd bij richtlijn
97/36)Mediawet (20..) art 1art. 1.1 art. 2art. 1.2 art. 2bisgeen implementatie
nodig art. 3art. 7.1 t/m 7.23 art. 3bisart. 5.1 t/m
5.3 art. 4art. 2.115 en 3.20art. 5art. 2.116 t/m
2.119 en 3.21 t/m 3.23 art. 6art. 2.116 t/m
2.119 en 3.21 t/m 3.23 art. 7art. 2.124 en 3.26art. 9art. 3.23, lid
2, onderdeel a art. 10, lid 1art. 2.94,
lid en 3.7, lid 1 art. 10, lid 2art. 2.96,
lid 1, onderdeel a, en 3.8, lid 2 art. 10, lid 3art. 2.94,
lid 2, onderdeel a en 3.7, lid 2, onderdeel a art. 10, lid 4art. 2.94,
lid, onderdeel d, en 3.7, lid 2, onderdeel d art. 11, lid 1art. 2.96,
lid 1, onderdeel c, 2.97, onderdelen d en e, en 3.10, lid 1art. 11, lid 2art. 2.97,
lid, onderdeel c en 3.13, lid 2art. 11, lid 3art. 2.97,
lid 1 en 2 en 3.12 art. 11, lid 4art. 3.13,
lid 1 art. 11, lid 5art. 2.96,
lid 1, onderdeel b, 2.97, lid 3, 3.10, lid 2 en 3.11 art. 12art. 2.92 en 3.6;
Nederlandse Reclame Code art. 13Tabakswet art. 14art. 2.94, lid
2, onderdeel b, 3.7, lid 2, onderdeel b; Geneesmiddelenwetart. 15art. 2.92 en 3.6;
Nederlandse Reclame Code art. 16art. 2.92 en 3.6,
4.1 t/m 4.6; Nederlandse Reclame Code art. 17, lid 1, onderdeel aart. 2.1, lid 2, onderdeel e, 2.88, 3.5 en 3.15, lid 1 art. 17, lid 1, onderdeel bart. 2.107 en 3.16art. 17, lid 1, onderdeel cart. 2.108, lid 2, en 3.16, lid 2, onderdeel a, en 3.17 art. 17, lid 2art. 2.109,
lid 2 en 3.15, lid 2 art. 17, lid 3art. 2.94,
lid 2, onderdeel b, 3.7, lid 2, onderdeel b; Geneesmiddelenwet art. 17, lid 4art. 2.106,
lid 3, onderdeel a, en 3.15, lid 3 art. 18, lid 1art. 2.95,
lid 1, onderdeel b, 3.8, lid 1, onderdelen a t/m c, en 3.9, lid 3 art. 18, lid 2art. 2.95,
lid, onderdeel c, en 3.8, lid 1, onderdeel dart. 18bisart. 3.9 art. 19art. 3.14 art. 19bisart. 3.14 art. 20geen implementatie
nodig art. 22, lid 1art. 4.1,
lid 1 art. 22, lid 2 en 3art.
4.1, lid 2 en 3, 4.2 t/m 4.6 art. 22bisart. 2.32,
lid 1, 2.33, lid 1, 2.46, lid1, 2.47, lid 1, 2.65, lid 1, 2.67, lid 1, 3.3,
lid 1, 3.4, lid 1, 6,2, 6.10, lid 2 3n 3, 7.18; Wetboek van Strafrecht art. 22tergeen implementatie
nodig art. 23art. 6:167 Burgerlijk
Wetboek art. 23bisgeen implementatie
nodig art. 24geen implementatie
nodig art. 25geen implementatie
nodig art. 25bisgeen implementatie
nodig art. 26geen implementatie
nodig art. 27geen implementatie
nodigTabel BHuidige MediawetMediawet 20.. art. 1art. 1.1 art. 3art. 1.1 art. 4art. 1.2 art. 9art. 7.1, lid 1
en 2 art. 10art. 7.2 en 7.3 art. 11art. 7.4 en 7.8,
lid 1 art. 12art. 7.5 t/m 7.7 art. 13art. 7.8, lid
2 t/m 4 art. 13aart. 7.9 en 7.10 art. 13bart. 7.11 en
7. 13 art. 13cart. 2.1 art. 14art. 2.24, lid
2, en 2.27, lid 2 art. 15art. 2.35, lid
1, 2.36, en 2.37, derde lid, 2.41 art. 15aart. 2.38art. 15bart. 2.41 art. 16art. 2.2 en 2.3 art. 17art. 2.23, derde
lid art. 18art. 2.4 art. 18a, lid 1 t/m 4art. 2.5 en 2.6, eerste lid art. 18a, lid 5– art. 18bart. 2.7, 2.11,
lid 1 en 2.59, lid 1 art. 18cart. 2.12 en
2.13 art. 19art. 2.8, 2.9
en 2.11, lid 2 art. 19aart. 2.10 en
2.23, lid 4 art. 19bart. 2.14 art. 20art. 2.57 art. 21art. 2.60 art. 22art. 2.59, lid
2 art. 23art. 2.15 art. 23aart. 2.17 art. 24art. 2.18 art. 25art. 2.28, lid
2 en 3 art. 26art. 2.99 en 2.100 art. 27– art. 28art. 2.105, lid
3 en 2.148 art. 28aart. 2.105, lid
1 en 2 art. 29art. 2.104 art. 30art. 2.61, lid
2 art. 30aart. 2.19 en
2.16 art. 30bart. 2.19, 2.20,
2.21, lid 1 en 2 en 2.22art. 30cart. 2.186 t/m
2.189 art. 31art. 2.24, lid
1, 2.25, 2.29, lid 3, 2.34, lid 1 art. 32art. 2.27, lid
1 en 3, 2.29, lid 1, 2.30, lid 1 t/m 3, art. 33art. 2.30, lid
4art. 34art. 2.31, lid
1 art. 36art. 2. 32, lid,
onderdeel a, 2 en 3 art. 36a– art. 36bart. 2.33, lid
1, onderdeel a, 2 en 3 art. 37art. 2.24, lid
1, 2.26, 2.29, lid 1 en 3, en 2.34, lid 1 art. 37aart. 2.27, lid
1 en 3, 2.29, lid 1, 2.30, lid 1 t/m 3, en 2.32, lid 3 art. 37bart. 2.32, lid
1, onderdeel a, 2 en 3 art. 38art. 2.33, lid
1, onderdeel a, 2 en 3 art. 39art. 2.51, lid
1, onderdelen a t/m c en f, 2 en 3art. 39aart. 2.51, lid
1, onderdeel e, en 2 art. 39a1art. 2.51, lid
1, onderdeel d, en 2, 2.23, lid 3, en 2.91, lid 2 art. 39bart. 2.95, lid
1, onderdeel a art. 39cart. 2.48, lid
1, 2.49, lid 1, 6.1, lid 1, 6.5 en 6.7, lid 1 art. 39fart. 2.42, lid
1, 2.43, lid 1 en 2.49, lid 3 art. 39gart. 6.1 t/m
6.3 art. 39hart. 6.5 en 6.6,
lid 1 art. 39iart. 2.48, lid
2 en 3, en 6.7, lid 2 art. 40art. 2.1, lid
1, 2.50, 2.54, lid 2, en 2.55, lid 1 art. 40dart. 2.56art. 41art. 2.53 art. 41aart. 2.95, lid
1, onderdelen b en c, 2.96, 2.97 art. 41bart. 2.54 art. 41c– art. 42, lid 1, 2, 1e t/m 4e volzin, 3, 4, 1e en
3e volzin, en 5art. 2.61, lid 1, 2.63, 2.64, lid
1, 2.65, lid 1 en 2 art. 42, lid 1, laatste volzin, 4, 2e volzin, en
6 t/m 8– art. 43art. 2.62, 2.66 art. 43aart. 2.91, lid
1 en 3 art. 43bart. 2.92, 2.95,
2.96 en 2.97 art. 43cart. 2. 88, 2.93,
2.137, 8.7, lid 2 art. 44– art. 45art. 2.45, lid
1, 2.47,lid 1, onderdeel a, 2.67, lid 1, onderdeel a, en 2, en 2.68 art. 45aart. 6.3. lid
2 art. 46, lid 1, 3 en 4art. 7.17, lid 1, onderdeel a, en 7.19, lid 1 en 2 art. 46, lid 2– art. 46aart. 7.17, lid,
onderdelen b en c, en 7.19, lid 1 en 2 art. 47art. 7.16, lid
2, en 7.20art. 48art. 2.88, lid
1 art. 49art. 2.52, 6.4
en 6.6, lid 2 art. 50, lid 1 t/m 3– art. 50, lid 4 t/m 8art. 2.28, lid 1, 2.49, lid 2, 2.94, lid 1 en 2, onderdeel a, 2.95, lid 2,
2.96, lid 2, 2.99, 6.4 art. 51– art. 51b, lid 1 en 2art. 2.35 art. 51b, lid 3– art. 51c– art. 51dart. 2.23 art. 51eart. 2.70 art. 51fart. 2.70 en
2.71 art. 52art. 2.89, 2.90
en 2.108, lid 2 art. 52aart. 2.106 art. 52bart. 2.107, 2.108,
lid 1 en 2.114, lid 2 art. 52cart. 2.114, lid
1 art. 52dart. 4.1art. 53, lid 1 t/m 5art. 4.1 t/m 4.6 art. 53, lid 6 t/m 8– art. 53aart. 2.124 art. 54art. 2.115, lid
1, 2.116, lid 1 en 2, 2.117, 2.118, 2.120 en 2.121 art. 54aart. 2.54, lid
2, 2.122 en 2.123 art. 55, lid 1 en 3art.
2.143art. 55, lid 2– art. 55a– art. 55b– art. 56art. 2.144 art. 56aart. 2.109 t/m
2.112 en 2.114, lid 1art. 57art. 2.134, lid
2 art. 57aart. 2.134, lid
1 en 3, 2.135 en 2.36 art. 57cart. 2.137, lid
1 en 2.138 art. 57dart. 2.137, lid
2 art. 58art. 2.141 art. 59art. 2.142 art. 61aart. 2.92 art. 63– art. 64art. 2.24, lid
2, onderdeel d, en 3, 2.88, lid 2 en 3, 2.139 art. 64bart. 2.88, lid
2 en 3 art. 64cart. 2.113, 2.114,
lid 2 en 2.174, lid 3 art. 65– art. 66– art. 67–art. 68– art. 71aart. 3.1 en 3.2 art. 71bart. 3.3, lid
2 art. 71cart. 3.4, lid
1, onderdelen a en b, en 2art. 71eart. 3.5, lid
1, 4.1 t/m 4.5 art. 71fart. 3.7, lid
1 en 2, onderdeel a, en 3.9, lid 2 art. 71gart. 3.8 en 3.9,
lid 1 en 3 art. 71hart. 3.10, 3.11
en 3.12 art. 71iart. 3.13 art. 71jart. 3.14 art. 71kart. 3.5, lid
1, 3.15 t/m 3.18 art. 71lart. 3.19 art. 71mart. 1.1, 3.7,
lid 2, onderdeel d, 3 en 4, 3.17 art. 71nart. 3.20 t/m
3.23art. 71oart. 3.24 en
3.25 art. 71part. 3.26 art. 71qart. 3.29 art. 71rart. 3.6 art. 71sart. 3.5, lid
2 art. 71tart. 3.27 art. 71u, lid 1 t/m 3art. 3.30 en 8.7, lid 2 art. 71u, lid 4– art. 71vart. 3.31, lid
1art. 71wart. 3.28 art. 71xart. 2.140 art. 72art. 5.1 en 5.2 art. 73art. 5.3 art. 76art. 2.72, 2.87,
2.88, lid 2 en 3, 2.89, 2.90, 2.106, 2.107, 2.108, 2.109, 2.114, 2.115, lid
2, 2.118, 2.120, 2.121, 2.124, lid 2, en 4.1 t/m 4.6 art. 76aart. 2.91, lid
1 en 2, 2. 94, lid 1 en 2, onderdeel a, 2.95, 2.96 en 2.97 art. 77art. 2.83 art. 78art. 2.73 t/m
2.79 art. 79art. 2.81, lid
1 en 2.82 art. 81art. 2.80 art. 82– art. 82a, lid 1art. 6.10,
lid 1 en 6.11 art. 82a, lid 2–art. 82c, lid 1 en 3art. 6.9 art. 82c, lid 2– art. 82eart. 6.23 art. 82fart. 6.24 art. 82gart. 6.25art. 82hart. 6.10, lid
1 en 6.11 art. 82iart. 6.12 t/m
6.14 art. 82kart. 6.15, lid
1, 6.20 en 6.21 art. 82lart. 6.16, 6.17
en 6.18 art. 82mart. 6.15, lid
2, en 6.16, lid 1 art. 82nart. 6.19 art. 82oart. 6.22art. 83– art. 84– art. 88– art. 89–art. 90– art. 92– art. 93– art. 94–art. 95– art. 98a– art. 98bart. 2.149 en
2.150 art. 99art. 2.149 en
2.150 art. 99aart. 2.150, lid
1 art. 100art. 2.150, lid
2 art. 101art. 2.151 en
2.152 art. 102art. 2.153, lid
1, en 2.154 art. 103, lid 1art. 2.154,
lid 1 art. 103, lid 2 en 3– art. 103aart. 2.156,
lid 1 art. 103bart. 2.156,
lid 2 art. 104, lid 1, 2 en 4art. 2.153, lid 2, 2.154, lid 2, 2.158 art. 104, lid 3– art. 105art. 2.153, lid
2 art. 106art. 2.159, lid
1 en 3 art. 106aart. 2.160 en
2.161 art. 106b– art. 107art. 2.172 art. 108, lid 1 t/m 3, 5 en 6art. 2.162 t/m 2.164, lid 1 art. 108, lid 4– art. 108aart. 2.162,
lid 2 art. 108bart. 2.165 en
2.165, lid 2art. 108cart. 2.166,
lid 1 art. 108dart. 2.166,
lid 1 en 3 art. 108eart. 2.167 art. 109, lid 1 t/m 3, 5 en 6art. 2.173 t/m 2.175 art. 109, lid 4– art. 109aart. 2.176 t/m
2.179 art. 109b– art. 109cart. 2.159,
lid 2 en 4 art. 109d, lid 1art.
2.181 art. 109d, lid 2– art. 110art. 2.145, lid
1 art. 111art. 2.145, lid
2 en 2.146 t/m 2.148 art. 123art. 8.1, 8.2
en 8.26 art. 124art. 8.3 en 8.4 art. 125art. 8.5 en 8.24,
lid 1art. 126art. 8.6 art. 127art. 8.10 en
8.24, lid 2art. 128art. 8.6, lid
2, en 8.7 art. 129art. 8.15art. 130art. 8.16 en
8.17 art. 131art. 8.18 t/m
8.20art. 132art. 8.21 t/m
8.23 en 8.25 art. 134art. 7.14 en
7.23 art. 135art. 7.15 en
7.16 art. 137– art. 138bart. 7.22, lid
1, onderdeel a art. 138dart. 7.21art. 139– art. 146– art. 153– art. 161– art. 166– art. 167c– art. 169art. 6.27 art. 170art. 2.125, 2.126,
lid 1 en 2, 2.129, 2.130, lid 1 en 2, 2.132, en 2.133 art. 170aart. 2.182 t/m
2.185 art. 170cart. 2.168,
2.169, 2.171 en 7.6, lid 1 art. 171art. 9.17 art. 172art. 7.12 art. 173art. 6.26, lid
1art. 174art. 6.26, lid
2 en 3 art. 175– art. 176art. 9.20 art. 177art. 9.21De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,R. H. A. PlasterkXNoot1Verder zijn voor het mediabeleid onder meer van belang: de Telecommunicatiewet
(o.a. verdeling ether en toezicht op de kabel), de Auteurswet, de Wet op het
specifiek cultuurbeleid en diverse Europese richtlijnen en mededelingen.XNoot2Dit wetsvoorstel introduceert nieuwe begrippen voor aanduiding van publieke
mediadiensten, media-aanbod etc. Zie artikel 1.1. Voor de leesbaarheid wordt
in deze memorie van toelichting echter nog veelal gesproken van publieke omroep,
programma’s etc.XNoot1Voor zover als technisch mogelijk is.XNoot2Kamerstukken II 2006/07, 29 692, nr. 15.XNoot3Kamerstukken II, 2006/07, 30 800 VIII, nr. 121.XNoot4Kamerstukken II, 2007/08, 31 200 VIII, nr. 14.XNoot1Kamerstukken II, 2007/08, 31 200 VIII, nr. 14.XNoot2Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (2005). Focus op functies.
Uitdagingen voor een toekomstbestendig mediabeleid.XNoot1(2001/C 320/04) gepubliceerd 15 november 2001.XNoot1Richtlijn 2007/65/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 december
2007 tot wijziging van Richtlijn 89/552/EEG betreffende de coördinatie
van bepaalde wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in de lidstaten
inzake de uitoefening van televisie-omroepactiviteiten, PB L 332 van 18 december
2007, pag. 27.XNoot1Staatsblad 2006, 448.XNoot1Revision of the Communication from the Commission on the application of
State aid rules to public service broadcasting – Questionnaire for public
consultation (d.d. 10 januari 2008).XNoot1Voor zover dat technisch mogelijk is.XNoot2Zie ook de kabinetsbrief van 25 augustus 2005, Kamerstukken II 2005/06,
30 402 en 24 095, nr. 19.XNoot1Rapportage en toezicht zijn gebaseerd op de zogenoemde MJB-indeling: een
meerdimensionaal systeem waarbij programma’s eerst worden ingedeeld
in één van de overkoepelende categorieën fictie, non-fictie,
amusement en muziek (vorm) en vervolgens verder ingedeeld op basis van hun
inhoud, bijvoorbeeld nieuws en actualiteiten. In de MJB-indeling is voorts
vastgelegd of een programma meetelt voor de categorieën van de programmavoorschriften.XNoot2Wet van 16 juli 2005 (Stb. 426) tot wijziging van de Mediawet in
verband met het bevorderen van een gezamenlijke strategie en duidelijke regie
met betrekking tot de programmering van de landelijke publieke omroep, alsmede
het aanbrengen van een helderder afbakening tussen toezicht, bestuur en professionele
werkprocessen binnen de organisatie van de landelijke publieke omroep. Door
onzekerheid over de inkomsten voor de publieke omroep en de val van het kabinet
Balkenende II is er nog geen prestatieovereenkomst gesloten voor de periode
2005–2010.XNoot1Zie Ons creatief vermogen. Brief cultuur en economie. Bijlage bij: Kamerstukken
II 2005/06, 27 406, nr. 57.XNoot2Zie ook het antwoord op de kamervragen van het lid Halsema (GroenLinks)
aan de ministers van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en van Justitie over
het beleid van de Publieke Omroep ten aanzien van auteursrechten, Kamerstukken
II, 2006/07, nr 1820.XNoot3Beschikking van de Europese Commissie van 22 juni 2006 betreffende
de door Nederland ten uitvoer gelegde ad hoc financiering van de Nederlandse
publieke omroep, Staatssteunzaak C 2/2004, nog niet gepubliceerd.XNoot1Kamerstukken II, 2006/07, 29 692, nr. 15.XNoot2Dat ook voor de regionale en lokale omroep de taak multimediaal wordt
beschreven verandert overigens niets aan de verantwoordelijkheid van provincies
en gemeenten voor de bekostiging van de regionale respectievelijk lokale omroepen.XNoot1Kamerstukken II, 2006/07, 29 692, nr. 15.XNoot1Verwezen kan worden naar de volgende literatuur: Anderson, P. The impact
of alcohol advertising; ELSA-project report on the evidence to strengthen
regulation to protect young people, Utrecht, National Foundation for Alcohol
Prevention, 2007; Engels, R. Blootstelling aan alcohol op tv leidt direct
tot verhoogde alcoholconsumptie, Utrecht, Stichting Alcoholpreventie, 2007;
Sargent (2006) «Alcohol use in motion pictures and its relation with
early-onset teen drinking»; Saffer & Dave (2004) «Alcohol
advertising and Youth, (Alcoholism: Clinical and Experimental
Research)»; Collins et al. (2003) «Predictors of beer
advertising awareness among eight graders)»; Duijvesteijn et al. (2003); «Voorbij
label en lifestyle, jongerenmarketing in volwassen perspectief»; Gentile
et al. (2001) «Frogs sell beer: the effects of beer advertisements on
adolescent drinking knowledge, attitudes en behaviour».XNoot1Kamerstukken II, 2006/07, 30 800 VIII, nr. 136.XNoot1Kamerstukken II, 2004/05, 29 854, nr. 7.XNoot2Kamerstukken II, 2005/06, 29 754, nr. 73.XNoot1Bron: Jaarverslag Commissariaat voor de Media. Dit is exclusief 44
kabelkranten.XNoot2Verenigd in de Stichting Verantwoord Alcoholgebruik (STIVA) leveren de
Nederlandse producenten en importeurs van bier, wijn en gedistilleerde dranken
een actieve bijdrage aan het bevorderen van een verantwoord alcoholgebruik
en het terugdringen van alcoholmisbruik. De cijfers komen uit de Verkenning
bedrijfseffecten voorgenomen alcoholbeleid, onderdeel reclamezendtijd, 24 september
2007.XNoot3Ingediend bij Koninklijke boodschap van 24 mei 2006, kamerstukken
II, 2005/05, 30 571.XNoot1Randnummers 12, 13 en 33 van de Omroepmededeling.XNoot2Randnummer 12 van de Omroepmededeling.XNoot1Wet van 16 juli 2005 (Stb. 426) tot wijziging van de Mediawet in
verband met het bevorderen van een gezamenlijke strategie en duidelijke regie
met betrekking tot de programmering van de landelijke publieke omroep, alsmede
het aanbrengen van een helderder afbakening tussen toezicht, bestuur en professionele
werkprocessen binnen de organisatie van de landelijke publieke omroep.XNoot1Wet van 16 juli 2005 (Stb. 426) tot wijziging van de Mediawet in
verband met het bevorderen van een gezamenlijke strategie en duidelijke regie
met betrekking tot de programmering van de landelijke publieke omroep, alsmede
het aanbrengen van een helderder afbakening tussen toezicht, bestuur en professionele
werkprocessen binnen de organisatie van de landelijke publieke omroep.XNoot2«Omzien naar de omroep», rapport van de visitatiecommissie
landelijke publieke omroep, 2 april 2004.XNoot1De Prestatieovereenkomst is gepubliceerd in de Staatscourant van 4 december
2007, 234.XNoot1Deze organisaties zijn aangewezen bij beschikking van 16 mei 1995,
nr. MLB/OP/951128 (Stcrt.1995, 101), houdende aanwijzing van organisaties
met recht op benoeming van een lid in de Programmaraad van de Nederlandse
Programma Stichting; deze beschikking is laatstelijk gewijzigd bij beschikking
van 13 juni 2001/MLB/M/2001/12461 (Stcrt. 9 juli 2001, nr. 129).XNoot1Beleidslijn zendtijdaanvragen van kerkgenootschappen en genootschappen
op geestelijke grondslag; Nadere toelichting op Beleidslijn zendtijdaanvragen
van kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke grondslag.XNoot1Beleidslijn zendtijdaanvragen van kerkegenootschappen en genootschappen
op geestelijk grondslag.XNoot1Kamerstukken II 2005/06, 30 300 VIII, nr. 18.XNoot1Zie ook de kabinetsnotitie «Kaderstellende visie op toezicht»
en het in 2000 door de Algemene Rekenkamer gestarte onderzoeksprogramma op
het gebied van verantwoording en toezicht bij rechtspersonen met een wettelijke
taak (RWT’s).XNoot1Besluit ontheffing vermelding niet-sponsor, laatstelijk gewijzigd bij
besluit van 5 juli 2005; Besluit ontheffing vermelding evenementensponsor),
laatstelijk gewijzigd bij besluit van 5 juli 2005; Besluit ontheffing
zelfpromotie publieke omroep, 5 juni 2007.XNoot1Bij deze technieken worden boodschappen in beeldmateriaal verwerkt zonder
dat de kijker zich daarvan bewust is. Bijvoorbeeld door ultra korte flitsen.
Het blijkt dat de kijker deze boodschappen wel ziet en als informatie verwerkt.XNoot1Het gaat dan om: de nationale veiligheid, de territoriale integriteit
of openbare veiligheid, het voorkomen van wanordelijkheden en strafbare feiten,
bescherming van de gezondheid of de goede zeden, de bescherming van de goede
naam of de rechten van anderen, het voorkomen van de verspreiding van vertrouwelijke
mededelingen of het waarborgen van de onpartijdigheid van de rechterlijke
macht.XNoot2Uitspraak EHRM van 20 november 1989, Markt Intern Verlag GmbH en
Klaus Beerman t. Duitsland, appl. No. 10 572/83.XNoot3Zie de literatuur genoemd in voetnoot 23.XNoot1Kamerstukken II, 2006/07, 29 692, nr. 15.XNoot1Evaluatie Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Omroepproducties 2001–2004,
22 juli 2005.XNoot1In de bewoordingen van de Europese Commissie «de commerciële
exploitatie van de publieke taak».XNoot2Regeling van het Commissariaat voor de Media van 5 juni 2007 houdende
beleidsregels omtrent nevenactiviteiten publieke omroepen (beleidsregels nevenactiviteiten).XNoot3Een bepaalde mate van reservevorming om bv. inkomstenschommelingen op
te vangen is daarbij overigens wel acceptabel.XNoot1In de terminologie van de Europese Commissie «stand
alone»-activiteiten.XNoot1Kamerstukken II, 2005/06, 29 680.XNoot1Het zgn. spoorboekje. De programmagegevens bevatten daarnaast vaak ook
nadere informatie, bijvoorbeeld toelichtingen op de programma’s, over
films etc. Op deze informatie rust het gewone auteursrecht.XNoot1Wet van 7 april 2005 (Stb. 236), tot wijziging van de Mediawet in
verband met een nieuwe financieringsstructuur voor de regionale publieke omroep.XNoot1Laatstelijk vastgesteld bij ministerieel besluit van 29 april 2005,
nr. MLB/FTZ/2005/16281, Stcrt. 2005, nr. 88.XNoot2Kamerstukken II, 2006/07, 31 100, nr. 1.XNoot3Zo zijn naar aanleiding van de zgn. RWT-onderzoeken 1 tot en met 5 de
wettelijke regels voor de financiële verantwoording en -verslaglegging
van het Handboek Financiële Verantwoording Publieke Omroep aangepast.XNoot1Wet van 16 juli 2005 (Stb. 426) tot wijziging van de Mediawet in
verband met het bevorderen van een gezamenlijke strategie en duidelijke regie
met betrekking tot de programmering van de landelijke publieke omroep, alsmede
het aanbrengen van een helderder afbakening tussen toezicht, bestuur en professionele
werkprocessen binnen de organisatie van de landelijke publieke omroep.XNoot1Kamerstukken II, 2006/07, 29 692, nr. 15.XNoot1Interpretatieve mededeling van de Commissie over bepaalde aspecten van
de bepalingen van de richtlijn «Televisie zonder grenzen» betreffende
televisiereclame (PB C 102 van 28.4.2004, blz. 2).XNoot2Arrest van het Europese Hof van Justitie van 28 oktober 1999 (Pb
C 034 van 5.2.2000, blz. 4–5).XNoot1Dit volgt ook uit de interpretatieve mededeling van de Europese Commissie
van 28 april 2004 over bepaalde aspecten van de bepalingen van de richtlijn «Televisie
zonder Grenzen»betreffende televisiereclame, PB C 102.XNoot1Regeling toezichtskosten commerciële omroep, Stcrt. 2001, nr. 186.XNoot1Staatsblad 2003, 486.XNoot1Stcrt. 2003, nr. 40.XNoot1Kamerstukken II, 2003/04, 29 702, nr. 2. De regering gaat, gezien
de stand van behandeling van het wetsvoorstel Vierde tranche Algemene wet
bestuursrecht, uit van spoedige inwerkingtreding van dat wetsvoorstel. Om
die reden heeft de regering afgezien van het opnemen van een grote hoeveelheid
bepalingen over de procedure voor het opleggen van de bestuurlijke boetes
en lasten onder dwangsom door het Commissariaat.XNoot1Deze betekent niet dat die onderwerpen op dezelfde manier zijn geregeld. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31356-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl