Evaluatie van de Wet collectieve afwikkeling massaschade; Brief van de Minister van Justitie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31762, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

12-11-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31762 nr. 1

23-10-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Korte beschrijving van de wet collectieve afwikkeling
massaschade (Wcam)3. De Wcam en het collectief actierecht4. Evaluatie van de WcamAd a OnderhandelingsbereidheidAd b Breed inzetbaarAd c Samenloop individuele procedures en de verbindendverklaring5. Aanvullende maatregelen en verbeteringenPreprocessuele comparitiePrejudiciële vragen aan de Hoge RaadAanpassing schorsingsregelingAanpassing terminologie6. Europese ontwikkelingen7. ConclusieOndertekeningBIJLAGEBeschrijving van de DES-, Dexia- en Shell-zaakDES-zaakDexia-zaakShell-zaak
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31762Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 37 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 762Evaluatie van de Wet collectieve afwikkeling massaschadenr. 1BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 23 oktober 20081. InleidingHet onderwerp massaschades staat zowel op nationaal als op Europees niveau
volop in de belangstelling. In Europees verband wordt over dit onderwerp vooral
gesproken in de context van het consumentenrecht en het mededingingsrecht.
Dit heeft alles te maken met de aankondiging van de Europese commissarissen
Kroes (mededinging) en Kuneva (consumentenbeleid) om de mogelijkheden voor
Europese regelgeving voor de afwikkeling van grensoverschrijdende massavorderingen
op hun terreinen te bestuderen.De publiciteit rondom eerder de aandelenlease en thans de woekerpolissen
illustreert de maatschappelijke relevantie van dit onderwerp op nationaal
niveau. Over het onderwerp is ook bij verschillende gelegenheden met uw Kamer
van gedachten gewisseld1 en hierover zijn meerdere
kamervragen gesteld2. Zoals bij brief van 30 juni
jl. aan uw Kamer is aangegeven ga ik in deze brief, mede namens de staatssecretaris
van Economische Zaken, nader in op dit onderwerp.3Sinds drie jaar geleden de Wet collectieve afwikkeling massaschade (Wcam)
in werking is getreden, is het in Nederland mogelijk een «massaschade» –
bestaande uit een groot aantal gelijksoortige schadevergoedingsvorderingen –
collectief af te wikkelen. Bij de behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede
Kamer heeft de toenmalige minister van Justitie de toezegging gedaan de Wcam
na verloop van tijd te evalueren.4 Met de Wcam
zijn inmiddels twee omvangrijke zaken afgewikkeld, te weten de DES- en Dexia-zaak.
Verder staan er drie zaken op de rol om daarmee afgewikkeld te worden, te
weten de Shell-, Vedior- en Vie d’Or-zaak. Dit is daarom een goed moment
om de genoemde toezegging gestand te doen.Met deze brief breng ik u op de hoogte van de bevindingen die zijn opgedaan
tijdens de evaluatie. Alvorens ik hiertoe overga, geef ik in de paragrafen
2 en 3 eerst een korte beschrijving van de systematiek van de Wcam en de verhouding
van deze regeling tot het collectief actierecht. Vervolgens doe ik in paragraaf 4
verslag van de evaluatie en ga ik in paragraaf 5 in op de
uit de evaluatie naar voren gekomen behoefte aan aanvullende maatregelen en
technische aanpassingen van de Wcam. Omdat de bespreking van de Wcam mijns
inziens niet losgezien kan worden van Europese ontwikkelingen op het terrein
van collectieve afwikkeling van massavorderingen, sta ik in paragraaf 6
kort stil bij de voornemens van de Europese commissarissen Kroes en Kuneva.
In paragraaf 7 sluit ik concluderend af.2. Korte beschrijving van de wet collectieve afwikkeling
massaschade (Wcam)Op 27 juli 2005 is de Wcam in werking getreden. De wet is te vinden
in de artikelen 907–910 van Titel 15 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek
(BW). Enkele specifieke procesrechtelijke bepalingen zijn in Titel 14 van
het Derde Boek van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv).De kern van de Wcam is gelegen in de mogelijkheid een overeenkomst tot
schadeafwikkeling die is gesloten tussen een organisatie die de belangen van
de benadeelden behartigt en de schadeveroorzakende partij of partijen, door
het gerechtshof Amsterdam verbindend te laten verklaren. De verbindendverklaring
brengt mee dat ook benadeelden die zelf niet betrokken waren bij de totstandkoming
van de overeenkomst, hieraan rechten kunnen ontlenen (artikel 7:908 lid 1
BW). Als een benadeelde echter niet gebonden wenst te zijn aan de overeenkomst
staat het hem vrij om dit binnen een door het gerechtshof vastgestelde termijn
aan te geven, de zogenaamde opt out mogelijkheid (artikel 7:908 lid 2 BW).
Nadat de verbindendverklaring onherroepelijk is geworden, is het voor een
benadeelde die geen gebruik heeft gemaakt van de opt out mogelijkheid, niet
meer mogelijk buiten de overeenkomst om schadevergoeding van de schadeveroorzakende
partij te verkrijgen.Voor de verbindendverklaring kunnen de bij de overeenkomst betrokken partijen
zich met een gezamenlijk verzoek wenden tot het gerechtshof (artikel 7:908
lid 1 BW). Tijdens de behandeling van het verzoek kunnen lopende individuele
procedures betreffende vorderingen terzake waarvan de overeenkomst in een
vergoeding voorziet, op verzoek van de aansprakelijke partij tijdelijk worden
geschorst (artikel 1015 lid 1 Rv). Zodra de benadeelde gebruik heeft gemaakt
van de opt out mogelijkheid, wordt de individuele procedure hervat (artikel
1015 lid 2, onderdeel b, Rv).Bij de behandeling van het verzoek tot verbindendverklaring, toetst het
gerechtshof – kort gezegd – of de overeenkomst voldoet aan de
wettelijke eisen, of de belangen van de benadeelden ten behoeve van wie de
overeenkomst is gesloten voldoende zijn gewaarborgd en of de overeenkomen
vergoeding redelijk is. De rechter beoordeelt ook of er voldoende zekerheid
is gesteld voor de nakoming van de overeenkomst (artikel 7:907 lid 2 en 3
BW). Indien aan deze voorwaarden is voldaan verklaart de rechter de overeenkomst
verbindend.3. De Wcam en het collectief actierechtDe Wcam is een aanvulling op de sinds 1994 voor belangenorganisaties bestaande
mogelijkheid tot het instellen van een collectieve actie (artikel 3:305a BW).
Het collectief actierecht heeft een ruim bereik. Zo kan nakoming van een overeenkomst
of vernietiging van een rechtshandeling worden gevorderd, maar ook een verklaring
voor recht en een verbod of een gebod. Ook kan met een collectieve actie een
vordering wegens onverschuldigde betaling of tot schadevergoeding in natura
worden ingesteld. Schadevergoeding in geld kan echter niet worden gevorderd.
Bij de invoering van de collectieve actie is er bewust voor gekozen deze mogelijkheid uit te sluiten (artikel 3:305a lid 3 BW)1. Dit hield verband met het feit dat een vordering tot schadevergoeding
in geld zich niet goed leent om behandeld te worden in een collectieve actie.Bij de behandeling van een vordering tot schadevergoeding doen zich immers
allerlei juridische vragen voor naar causaliteit, eigen schuld en de omvang
van de schade die per individuele benadeelde aan de hand van de op hem betrekking
hebbende specifieke omstandigheden moeten worden beantwoord. Indien een collectieve
vordering tot schadevergoeding in geld zou worden ingesteld, zou de rechter
daarom op enig moment alsnog alle individuele benadeelden afzonderlijk in
de procedure moeten oproepen. Uit het proefschrift «Toegang tot het
recht bij massaschade» van mr. I. N. Tzankova2 dat vorig jaar is verschenen en ook uit ander (rechtsvergelijkend)
onderzoek naar de buitenlandse rechtssystemen waarin collectief schadeverhaal
wel mogelijk is, blijkt dat juist dit element van een collectieve schadevergoedingsactie
leidt tot lange, ingewikkelde en onvoorspelbare procedures.Het bekendste voorbeeld van een collectieve schadevergoedingsactie betreft
de Amerikaanse «damages class action».
Deze procedure begint met een formele voorfase waarin de rechter beoordeelt
of aan de vereisten voor het mogen initiëren van een «damages class action» is voldaan (Federal Rule of Civil
Procedure 23). Komt de rechter tot de conclusie dat de «damages class action» kan worden toegelaten, dan is
het voor de betrokken partijen – gelet op het vooruitzicht op een lange,
ingewikkelde en onvoorspelbare procedure – zo onaantrekkelijk om daadwerkelijk
verder te procederen, dat zij vaak alsnog tot een schikking komen. In dit
systeem komen partijen vaak in een vroeg stadium van de procedure gepolariseerd
tegenover elkaar te staan. Daarnaast geeft de «damages
class action» gemakkelijk aanleiding tot misbruik in de vorm
van zogeheten «blackmail settlements».
Dit laatste is het verschijnsel dat gedaagden in een «damages
class action» aan wie weinig of niets te verwijten valt, er
toch de voorkeur aan geven iets te betalen om maar van een kostbare inhoudelijke
procedure over hun aansprakelijkheid af te komen.Bij de vormgeving van de Wcam is de keuze gemaakt een alternatief voor
de afwikkeling van massaschades te ontwikkelen. Het doel daarbij was een mechanisme
te introduceren dat zou bijdragen aan de afwikkeling van massaschade in een
meer harmonieuze sfeer, zodat polarisatie en mogelijk zelfs escalatie van
de verhoudingen tussen de betrokken partijen voorkomen kan worden. Daartoe
is gezocht naar een juiste balans tussen enerzijds het creëren van voldoende
prikkels voor met name de aangesproken partij om bij massaschade de onderhandelingen
aan te gaan met (vertegenwoordigers van) de benadeelden en anderzijds het
voorkomen van een claimcultuur en verschijnselen als «blackmail
settlements». Het belang van deze balans dient ook bij verdere
ontwikkelingen steeds in het oog te worden gehouden.4. Evaluatie van de WcamDe Wcam is in twee omvangrijke zaken toegepast. Deze zaken – DES
en Dexia – worden in de bijlage bij deze brief kort beschreven Ook een
van de zaken die thans nog aanhangig is – de Shell-zaak – zal
daarin beschreven worden. De in deze en de in de Vedior- en Vie d’Or-zaak
getroffen schikkingen vertegenwoordigen tezamen een bedrag van een kleine
1,5 miljard euro. Naar aanleiding van deze zaken heeft in eerste instantie
een ambtelijke evaluatie plaatsgevonden. Vervolgens zijn aan de hand van de
bevindingen die uit deze evaluatie voortkwamen gesprekken gevoerd met rechters,
advocaten, belangenorganisaties (waaronder de Vereniging Effectenbezitters
en de Consumentenbond) en schadeveroorzakers die rechtstreeks betrokken waren
bij de genoemde zaken.Uit de evaluatie zijn onder meer de volgende bevindingen naar voren gekomen:a. De Wcam voorziet in de behoefte aan een efficiënte en effectieve
methode om massaschade collectief af te wikkelen. Als de onderhandelingsbereidheid
echter ontbreekt, voorziet de Wcam niet in een oplossing.b. De Wcam is breed inzetbaar, hoewel dit niet altijd goed tot uitdrukking
komt in de terminologie van de regeling.c. De samenloop van individuele procedures en de behandeling van een verzoek
tot verbindendverklaring van een schikking, is van invloed op het succes van
een Wcam-schikking.Ad a OnderhandelingsbereidheidDe Wcam voorziet in de behoefte aan een efficiënte en effectieve
methode om massaschades collectief af te wikkelen. Dit komt doordat de schadeafwikkeling
met gebruikmaking van de Wcam-procedure voor de benadeelden het voordeel heeft
dat zij zonder een jarenlange individuele juridische procedure binnen afzienbare
tijd uitzicht hebben op een reëel schadebedrag. Daarnaast biedt de Wcam
de schadeveroorzaker het voordeel dat hij een veelheid van schadeclaims in één
keer kan afdoen en talloze individuele procedures kan vermijden. Voor de schadeveroorzaker
speelt verder een rol dat hij met een algemeen verbindende schikking in belangrijke
mate zekerheid krijgt over de financiële verplichtingen die hij heeft
tegenover de groep van benadeelden. Ook kan de schikking hem een mogelijkheid
bieden om (verdere) reputatieschade te voorkomen. Als maatschappelijk voordeel
wordt onderkend dat de kosten de schadeafwikkeling met gebruikmaking van de
Wcam-procedure aanzienlijk minder zijn dan de kosten van het voeren van talloze
individuele procedures. Een ander maatschappelijk voordeel is dat de Wcam
leidt tot schikkingen in de private sfeer en dat dus de belasting voor de
rechtelijke macht kleiner is.Voor de schadeafwikkeling via de Wcam-procedure is essentieel dat de betrokken
partijen een regeling overeenkomen die voorziet in de collectieve afwikkeling.
De ervaringen tot nu toe laten zien dat het partijen in veel gevallen lukt
om tot overeenstemming te komen. De hiervoor beschreven voordelen zijn krachtige
prikkels voor partijen om tot een collectieve afwikkeling te komen. Toch kan
het bereiken van overeenstemming onder bepaalde omstandigheden lastig zijn.
Dit is bijvoorbeeld het geval indien de aangesproken partij iedere aansprakelijkheid
ontkent of partijen essentiële rechtsvragen of feitelijke vragen rond
een massaclaim verschillend beantwoorden. Een collectieve actie op basis van
artikel 3:305a BW kan uitkomst bieden. De collectieve actie wordt dan gebruikt
als een soort voortraject, waarin aan de rechter gevraagd wordt duidelijkheid
te verschaffen. In de Dexia-zaak werd de collectieve actie bijvoorbeeld aangewend
om uitsluitsel te krijgen over de vraag of de voorganger van Dexia bij het
op de markt zetten van beleggingsproducten onvolledige informatie had verstrekt
over mogelijke risico’s. De beslissing op zo’n vraag kan ertoe
bijdragen dat partijen alsnog bereid zijn om met elkaar in onderhandeling
te treden en tot een schikking te komen. Nadeel van zo’n voortraject
is dat de afwikkeling van de schade hierdoor aanzienlijk kan worden vertraagd.
Verschillende betrokkenen ervaren het als frustrerend dat het lang duurt voordat
in hoogste instantie over een essentiële rechtsvraag duidelijkheid wordt
verkregen terwijl de wederpartij gedurende die periode niet bereid is over
een collectieve regeling te praten. De Consumentenbond heeft daarom de vraag
opgeworpen of in de gevallen waarin het niet lukt om de schadeveroorzakende
partij aan de onderhandelingstafel te krijgen, de dwang die inherent is aan
een collectieve schadevergoedingsactie toch niet noodzakelijk is om die partij
tot schadevergoeding te bewegen.Ad b Breed inzetbaarDe Wcam is op veel verschillende rechtsgebieden waar zich massaschades
voordoen goed inzetbaar. Zowel op het gebied van het personenschaderecht en
productenaansprakelijkheid (DES) als het effecten- en ondernemingsrecht (Shell,
Vedior) en in zaken betreffende de aansprakelijkheid voor financiële
producten (Dexia) is de regeling al met succes ingezet.In de Dexia-zaak bleek bovendien dat de Wcam ook toegepast kan worden
in massazaken waarbij andere dan vorderingen tot schadevergoeding in het geding
zijn. Het ging in die zaak onder meer over de vraag naar de geldigheid en
de vernietigbaarheid van de effectenleaseovereenkomst. De getroffen schikking
had dan ook betrekking op de vernietigbaarheid en beëindiging van een
groot aantal effectenlease-overeenkomsten en op de kwijtschelding van restschulden.Ad c Samenloop individuele procedures en de verbindendverklaringUit de Dexia-zaak bleek dat de schorsingsregeling (artikel 1015 Rv) die
dient ter ondersteuning van de totstandkoming van een collectieve schikking,
nadere aandacht verdient.1 Zo was Dexia in veel
procedures zelf eisende partij in de individuele procedures. Daardoor kon
Dexia niet op grond van de schorsingsregeling om schorsing van de lopende
individuele procedures verzoeken. Daarnaast hebben individuele procedures
die nog tijdens de opt out-termijn werden hervat, in sommige gevallen tot
tegenstrijdige rechterlijke uitspraken geleid. Deze uitspraken die –
zoals vaak het geval is – nog niet onherroepelijk waren en waartegen
dus nog een rechtsmiddel openstond, veroorzaakten verwarring bij de overige
benadeelden die nog niet hadden besloten of zij gebruik wilden te maken van
de opt out mogelijkheid.5. Aanvullende maatregelen en verbeteringenUit de evaluatie blijkt dat de Wcam in veel gevallen en op uiteenlopende
rechtsgebieden voorziet in een effectieve en efficiënte methode om massaclaims
af te wikkelen. Toch is ook gebleken dat er behoefte is aan aanvullende maatregelen
ter vergroting van de onderhandelingsbereidheid van partijen en ter ondersteuning
van de totstandkoming van een collectieve schikking, alsmede aan technische
verbeteringen.Duidelijkheid over feitelijke en juridische vraagstukken bevordert het
voeren van onderhandelingen. Daarnaast zullen partijen die zich bij de schikking
verbinden om schadevergoeding te betalen, hiertoe slechts bereid zijn indien
zij door die schikking in belangrijke mate zekerheid krijgen over de omvang
van hun financiële verplichtingen tegenover de benadeelden. Gelet hierop
overweeg ik de invoering van de mogelijkheid tot het houden van een preprocessuele
comparitie en het stellen van prejudiciële vragen aan de Hoge Raad. Daarnaast
ben ik voornemens de schorsingsregeling (artikel 1015 Rv) en de terminologie
van de Wcam aan te passen.Preprocessuele comparitieIn het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering zal voor elk der partijen
de bevoegdheid gecreëerd worden om in een vroeg stadium de bijstand van de rechter in te roepen om hen behulpzaam te zijn bij het tot stand
brengen van een collectieve regeling. De rechter kan de partijen tijdens een
zogenoemde preprocessuele comparitie assisteren bij de formulering van de
belangrijkste geschilpunten en hen vervolgens stimuleren bijvoorbeeld via
de inschakeling van een bemiddelaar tot overeenstemming te komen. De gedachte
daarbij is dat een «onwillige» partij met tussenkomst van de rechter
mogelijk eerder bereid zal zijn over een schikking te praten.Prejudiciële vragen aan de Hoge RaadOp dit moment wordt in brede zin nagedacht over de introductie van de
mogelijkheid om aan de Hoge Raad prejudiciële vragen te stellen. Dit
houdt in dat de lagere rechter (in eerste aanleg of in hoger beroep) in een
zaak direct aan de Hoge Raad een rechtsvraag kan voorleggen. Na beantwoording
kan de lagere rechter de zaak dan beslissen met inachtneming van het oordeel
van de Hoge Raad. In het rapport «Versterking van de cassatierechtspraak»
van de Commissie normstellende rol Hoge Raad zijn hiervoor concrete aandachtspunten
geformuleerd.1 Inmiddels heeft hierover reeds
overleg plaatsgevonden met de Hoge Raad. Ook komt het onderwerp aan de orde
tijdens een symposium naar aanleiding van bovengenoemd rapport dat binnenkort
plaatsvindt.Aan een spoedig antwoord op een belangrijke rechtsvraag lijkt juist bij
massavorderingen nadrukkelijk behoefte te bestaan. Ik overweeg daarom de mogelijkheid
tot het stellen van prejudiciële vragen allereerst voor massavorderingen
in te voeren. De bereidheid van partijen om (in een vroeger stadium) te onderhandelen
en te komen tot een schikking wordt daarmee vergroot.Aanpassing schorsingsregelingOp basis van de ervaringen die zijn opgedaan met de Dexia-zaak overweeg
ik de schadeveroorzakende partij in alle gevallen de mogelijkheid te geven
schorsing van de individuele procedure te verzoeken, ongeacht of hij daarin
eiser of gedaagde is. Een andere mogelijkheid die wordt overwogen is te bepalen
dat de schorsing van rechtswege plaatsvindt. Daarnaast ben ik voornemens de
hervatting van de individuele procedures van degenen die gebruik hebben gemaakt
van de opt out mogelijkheid, niet eerder te laten plaatsvinden dan nadat de
opt-out-termijn is verstreken.Deze maatregelen voorkomen dat de schikkingsonderhandelingen worden gefrustreerd
doordat een van partijen wil doorprocederen in de individuele procedure. Daarnaast
wordt voorkomen dat uitspraken in individuele procedures, gewezen tijdens
de opt out-termijn, bij degenen die gebonden zijn aan de verbindend verklaarde
schikking, verwarring zaaien over hun positie en daarmee de beoogde collectieve
afwikkeling ondermijnen.Aanpassing terminologieBij de vormgeving van de Wcam is in eerste instantie vooral gedacht aan
het klassieke geval van massaschade waarbij één gebeurtenis
ertoe leidt dat meerdere personen schade lijden. De wet neemt daarom een schikking
over vergoeding van schade als uitgangspunt (artikel 7:907 lid 1 BW). Ik ben
voornemens de terminologie van de Wcam aan te passen om te verduidelijken
dat ook andersoortige massazaken (bijv. ten gevolge van dwaling of vernietiging
van een overeenkomst) met gebruikmaking van deze wet kunnen worden afgewikkeld. 6. Europese ontwikkelingenDe Europese commissarissen Kroes (mededinging) en Kuneva (consumentenbeleid)
bestuderen momenteel de mogelijkheden tot introductie van Europese instrumenten
ter afwikkeling van (grensoverschrijdende) massavorderingen. De Europese commissaris
Kroes heeft onlangs een Witboek betreffende schadevergoedingsacties wegens
schending van de communautaire mededingingsregels (hierna: Witboek)1 gepubliceerd. Dit Witboek is op 30 juni 2008 samen
met de conceptkabinetsreactie hierop aan beide Kamers toegezonden.Het Witboek bevat voorstellen om de private handhaving van het mededingingsrecht
te bevorderen. Consumenten en andere afnemers die gedupeerd zijn door een
inbreuk op het mededingingsrecht, moeten volgens het Witboek ruimere mogelijkheden
krijgen hun schade vergoed te krijgen via civielrechtelijke procedures. Deze
privaatrechtelijke mogelijkheden vormen een aanvulling op het bestuursrechtelijke
handhavingssysteem van de nationale mededingingsautoriteiten en de Europese
Commissie. Een van de mogelijkheden, genoemd in het Witboek betreft de introductie
van een collectieve schadevergoedingsactie in enigerlei vorm op het terrein
van het mededingingsrecht.De Europese commissaris Kuneva doet onderzoek naar de wenselijkheid van
collectieve schadeafwikkeling op het terrein van het consumentenrecht. De
verwachting is dat zij eind van dit jaar de onderzoeksresultaten openbaar
maakt en mededelingen doet over mogelijke initiatieven. Vooralsnog wacht de
Europese commissaris Kroes met de concrete uitwerking van haar voorstellen
tot het onderzoek naar collectieve schadeafwikkeling van de Europese commissaris
Kuneva is afgerond. De resultaten van het onderzoek worden eind van dit jaar
verwacht, waarna uw Kamer hiervan op de gebruikelijke weg op de hoogte zal
worden gesteld.Mede in het licht van deze Europese ontwikkelingen en overigens ook in
het licht van de motie Heemskerk en Ten Hoopen van 29 augustus 20062 – waarin wordt verzocht om maatregelen om civielrechtelijke
schadevergoedingsacties bij mededingingsovertredingen te vergemakkelijken –
ben ik graag bereid samen met het ministerie van Economische Zaken naast de
hiervoor in de paragraaf 7 genoemde maatregelen ook andere mechanismen
om massaschades en massavorderingen zo goed en zo snel mogelijk af te wikkelen,
te bestuderen. Hierover zullen wij nog dit najaar spreken met verschillende
belanghebbenden, waaronder consumenten- en ondernemersorganisaties. Daarbij
zullen de eventuele voorstellen van de Europese commissarissen Kroes en Kuneva
als uitgangspunt dienen. Ook zullen alternatieven worden bestudeerd, zoals
een collectief actierecht waarbij veroordeling kan worden gevorderd tot individuele
schadevergoeding, op te maken bij staat.7. ConclusieDe evaluatie van de Wcam heeft plaatsgevonden op een moment dat collectieve
schadeafwikkeling en collectieve actie volop in de belangstelling staan. De
evaluatie heeft uitgewezen dat de Wcam voorziet in een behoefte. In de drie
jaar die zijn verstreken sinds de inwerkingtreding is de wet op diverse rechtsgebieden
en bij de afwikkeling van verschillende typen massavorderingen toegepast.
Toch is het wenselijk om enkele aanvullende maatregelen te onderzoeken, vooral
om de onderhandelings- en schikkingsbereidheid van met name de aangesproken
partij te bevorderen. In deze brief doe ik daarvoor een aantal voorstellen,
die nader onderzocht en uitgewerkt moeten worden. Over de voorgenomen maatregelen
zal in de komende periode verder worden gesproken met vertegenwoordigers
van belangenorganisaties, bedrijfsleven en rechterlijke macht. Ik streef ernaar
om medio 2009 een voorontwerp van een wetsvoorstel met toelichting ter consultatie
uit te zetten.Voorts zal ik – mede gelet op de Europese ontwikkelingen op dit
terrein – een discussie over mogelijke andere mechanismen niet uit de
weg gaan. Hierover zal dit najaar worden gesproken met de relevante partijen,
waarna uw Kamer over de resultaten van dit overleg op de hoogte zal worden
gesteld.Bij de besprekingen over mogelijke alternatieve mechanismen gaat het er
steeds om een juiste balans te vinden tussen het voorkomen van een claimcultuur
en situaties als de Amerikaanse blackmail settlements en het creëren van voldoende prikkels voor met name de aangesproken
partij om daadwerkelijk de onderhandelingen aan te gaan met de benadeelden.
Gelet op dit gekozen uitgangspunt en op de ervaringen die zijn opgedaan met
de Wcam, zie ik de Wcam als een mogelijke inspiratiebron voor Europese ontwikkelingen
op het terrein van collectieve schadeafwikkeling. Ik ben dan ook voornemens
de wet bij de Commissie en de andere lidstaten onder de aandacht te blijven
brengen.De minister van Justitie,E. M. H. Hirsch Ballin BIJLAGEBeschrijving van de DES-, Dexia- en Shell-zaakDES-zaakDe directe aanleiding voor de totstandkoming van de Wcam vormde de DES-zaak1. In deze zaak ging het om de niet-vermelde bijwerkingen
van het gebruik tijdens de zwangerschap van het geneesmiddel DES, dat ernstige
lichamelijke aandoeningen veroorzaakte bij de kinderen – in het bijzonder
de dochters – die uit deze zwangerschappen werden geboren. Hiervan waren
17 000 DES-dochters de dupe.In 1986 stelde een aantal DES-dochters een rechtsvordering in tegen farmaceutische
bedrijven die het middel DES op de markt brachten. Aanvankelijk werd de vordering
door de rechtbank en het gerechtshof afgewezen, omdat de dochters niet konden
aantonen welke fabrikant het middel op de markt had gebracht. In 1992 oordeelde
de Hoge Raad echter dat in beginsel elke fabrikant hoofdelijk kon worden aangesproken,
mits hij het middel destijds op de markt had gebracht. Hierdoor was het niet
noodzakelijk dat de individuele DES-dochter aantoonde dat haar schade kon
worden gerelateerd aan één bepaalde fabrikant. Vervolgens konden
de DES-dochters een willekeurige DES-fabrikant voor de rechter dagen ter vergoeding
van de volledige door hun opgelopen letselschade (vgl. het huidige artikel
6:99 BW).2De uitspraak van de Hoge Raad was voor de farmaceutische bedrijven en
hun verzekeraars een voldoende prikkel om met het DES Centrum – dat
de belangen van de DES-dochters behartigde – te onderhandelen over een
finale financiële regeling. Eind 2000 kwamen partijen tot een schikking.
Alle partijen wensten dat deze schikking een zo ruim verbindend mogelijk karakter
kreeg.De Wcam en daarmee de mogelijkheid om schikkingen verbindend te verklaren
bestond op dat moment nog niet. Mede om de partijen in de DES-zaak te faciliteren
is de Wcam ontworpen. Kort na inwerkingtreding van de Wcam werd de DES-schikking
aan het hof voorgelegd en op 1 juni 2006 werd zij verbindend verklaard3. Slechts één van de DES-dochters maakte
gebruik van haar opt out-mogelijkheid. Inmiddels zijn of worden de (overige)
DES-dochters overeenkomstig deze overeenkomst schadeloos gesteld.Dexia-zaak4De rechtsvoorgangers van Dexia – Legiolease en Labouchere –
brachten in het begin van de jaren negentig van de vorige eeuw een nieuw financieel
product op de markt: een effectenlease-overeenkomst. In de jaren die volgden
werden honderdduizenden van deze overeenkomsten met consumenten afgesloten.
Het betrof overeenkomsten voor een vooraf bepaalde duur waarbij de bank beleggers
een lening verstrekte en met dit geld voor de belegger effecten aankocht.
Aan het einde van de looptijd zouden de effecten worden verkocht en de lening
worden afgelost. Het restant van de waarde van de effecten zou voor de belegger
zijn. Dit ging goed zolang de beurzen daadwerkelijk stegen. Toen de AEX-index
scherp daalde, bleven beleggers achter met een omvangrijke restschuld. Dexia
eiste terugbetaling van de lening. Vooral beleggers van wie de effectenleaseovereenkomsten
in die periode eindigden, konden de lening niet terugbetalen uit de opbrengst
van de verkoop van de effectenportefeuille.De vraag rees onder meer of de bank de belegger voorafgaand aan het sluiten
van de effectenleaseovereenkomst juist had geïnformeerd over de risico’s
en of Dexia de belegger aan zijn verplichtingen kon houden. In die zin ging
het in de Dexia-zaak niet in de eerste plaats om vergoeding van schade aan
de benadeelden. Na een aantal collectieve acties op grond van artikel 3:305a BW en nadat
in een aantal zaken tussen Dexia en individuele beleggers een uitspraak in
eerste aanleg was gewezen, kwam in 2004 een schikking (Duisenberg-regeling)
tot stand. Afgesproken werd dat beleggers bij het verstrijken van de looptijd
van hun effectenleaseovereenkomst hun restschuld geheel of gedeeltelijk kwijtgescholden
krijgen.De Duisenbergregeling werd in januari 2007 verbindend verklaard.1 Nadien hebben circa 24 700 van de in totaal circa
190 000 benadeelden waarop de schikking zag, gebruik gemaakt van hun
opt out mogelijkheid. Een aantal van hen heeft inmiddels een uitspraak (in
eerste aanleg of in hoger beroep) verkregen. Deels zijn deze uitspraken gewezen
nog tijdens de opt out periode, deels daarna. In een aan de Hoge Raad voorgelegde
zaak heeft deze inmiddels een uitspraak gedaan.2
Andere zaken lopen nog.3, 4Shell-zaak5De Shell-zaak is nog bij het hof Amsterdam aanhangig. In deze zaak gaat
het om honderdduizenden aandeelhouders die schade leden door een sterke daling
van de koers van het aandeel Shell, nadat bekend werd dat Shell meer olie-
en gasreserves in de boeken had staan dan was toegestaan.In 2007 trof Shell met onder meer de Vereniging van Effectenbezitters
en de Stichting Shell Reserves Compensation Foundation ten behoeve van de
alle buiten de VS wonende aandeelhouders een schikking ter grootte van 340
miljoen US$. Shell nam – nadat zij in de VS geconfronteerd werd met
een class action – zelf het initiatief om door middel van de Wcam deze
schikking tot stand te brengen.In het najaar 2008 vindt bij het hof de mondelinge behandeling plaats
van het verzoek tot verbindendverklaring van de Shell-schikking. Het is nog
niet bekend op welke termijn een uitspraak te verwachten valt.XNoot1Handelingen II 2005/06, nr. 85, blz. 5182– 5183 en 5192 en nr. 88,
blz. 5413.XNoot2Aanhangsel Handelingen II 2006/07, nr. 1582/ Kamerstukken II 2007/08 22 112,
nr. 650.XNoot3Kamerstukken II 2007/08, 22 112, nr. 660.XNoot4Handelingen II 2004/05, nr. 10, blz. 509.XNoot1Kamerstukken II 1993/94, 22 486, nr. 15.XNoot2Kluwer (2007), Deventer, Serie Recht & Praktijk nr. 150.XNoot1Kamerstukken II 2003/04, 29 414, nr. 3, blz. 27 en 28.XNoot1Dit rapport is u bij brief van 27 maart 2008 (29 279, nr. 69)
aangeboden.XNoot1COM(2008)165 definitief.XNoot2Kamerstukken II 2005/06, 30 071, nr. 28.XNoot1http://www.desfonds.nl/.XNoot2Hoge Raad 9 oktober 1992, NJ 1994, 535 (DES-dochters).XNoot3Gerechtshof Amsterdam 1 juni 2006, NJ 2006, 461.XNoot4http://www.dexialease.nl.XNoot1Gerechtshof Amsterdam 25 januari 2007, NJ 2007, 427.XNoot2HR 28 maart 2008, C07/155, LJN: BC2837.XNoot3Bij de rechtbank Amsterdam lopen op dit moment nog circa 3000 zaken.XNoot4Zie ook de brief van 15 mei 2008 van de minister van Justitie ter
beantwoording van de Kamervragen van Vendrik en Azough van 1 april 2008.XNoot5http://www.veb.net/acties/artikel.php?newsnr=4409. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31762-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl