Beleidsplan Crisisbeheersing 2004-2007; Brief minister bij aanbieding Beleidsplan Crisisbeheersing 2004-2007
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29668, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

30-06-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29668 nr. 1

21-06-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamBeleidsplan Crisisbeheersing 2004–2007InhoudsopgaveSamenvattingHOOFDSTUK 1: INLEIDINGAanleidingContext en trendsHet huidige stelselParadoxale perceptiesTrendsAangrijpingspuntenDoelstelling en opzet van het beleidsplanHOOFDSTUK 2: BEGRIPPENKADERIndelingen van het veiligheidsbeleidDe veiligheidsketenVitale belangenVeiligheidsbeleid en crisisbeheersingBegrippenkaderVeiligheidsbeleidRampCrisisCrisisbeheersingNetwerkmanagementBescherming vitale infrastructuurHOOFDSTUK 3: DE INTERNATIONALE DIMENSIEOntwikkelingen–algemeenOntwikkelingen–specifiekEuropese UnieNAVOVerenigde NatiesKnelpuntenTussen partners in NederlandTussen Nederland en internationale organisatiesTussen internationale organisatiesBinnen internationale organisatiesToekomstig beleidHet versterken van de inhoudelijke aanpak van crisisbeheersingHet versterken van de procesmatige aanpak van crisisbeheersingHOOFDSTUK 4: NATIONAAL NIVEAUBelangrijkste uitgangspuntenBelangrijkste huidige knelpuntenCoördinatie interdepartementale beleidsontwikkelingCrisisbesluitvorming in de responsfaseLandelijk Operationeel Coördinatiecentrum (LOCC)SchematischOpschaling en alerteringWetgevingOpleiden en oefenen (interbestuurlijk en interdisciplinair)Scenario-ontwikkeling (beheersing van toekomstige crises)Evaluatie WTS, fondsen voor slachtoffersKwaliteitsborging en bestuurlijk toezichtBestuursafspraken defensie–civiele sectorInformatie-uitwisseling en ICTShared services crisisbeheersingBorging en evaluatieHOOFDSTUK 5: DECENTRAAL NIVEAUInleidingVertrekpunt en eindbestemmingVeiligheidsregio als vertrekpuntBelangrijkste knelpunten op decentraal niveauStip aan de horizonCrisisbeheersing in alle fasen behalve responsHet Regionaal Crisisbestuur (RCB)Het Regionaal Veiligheidsbureau (RVB)RijksherenRol van de provincie: toetsingCrisisbesluitvorming in de responsfaseHet Regionaal BeleidsTeam (RBT)Het Regionaal Operationeel Team (ROT)De rol van de provincieBorgingHOOFDSTUK 6: OVERHEID EN BEDRIJFSLEVENInleidingVerantwoordelijkheden en bevoegdhedenRelatie tot Bescherming Vitale InfrastructuurDe beleidsagenda voor korte en middellange termijnAanscherping en belegging van verantwoordelijkheden en
bevoegdhedenBeschermingsmaatregelenHouden van toezicht en mogelijkheid tot interveniërenInzicht in en behartiging van intersectorale aspectenNoodzaak tot structurele samenwerking en uitwisseling
van informatieDe samenwerking tussen bedrijfsleven en decentrale overheid
bij de voorbereidingDe (operationele) samenwerking tussen bedrijfsleven en
overheid in de responsfaseHOOFDSTUK 7: RISICO- EN CRISISCOMMUNICATIEInleidingOprichting van het expertisecentrum voor risico- en crisiscommunicatie
(ERC)RisicocommunicatieCommunicatie bij crisissituatiesCrisiscommunicatie op decentraal niveauBIJLAGE 1 Werkprogramma Beleidsplan Crisisbeheersing
2004–20071BIJLAGE 2 Financiële paragraaf Beleidsplan
Crisisbeheersing
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29668Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 184 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 668Beleidsplan Crisisbeheersing 2004–2007nr. 1BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIESAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 21 juni 2004Hierbij bied ik u het beleidsplan Crisisbeheersing 2004–2007 aan.
Dit beleidsplan is eerder aangekondigd in de brief naar aanleiding van de
aanslag in Madrid (Kamerstuk 27 925, nr. 123).De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,J. W. Remkes Beleidsplan Crisisbeheersing 2004–2007InhoudsopgaveSamenvatting3  Hoofdstuk 1: Inleiding4Aanleiding4 Context en trends5Doelstelling en opzet van het beleidsplan6  Hoofdstuk 2: Begrippenkader7Indelingen van het veiligheidsbeleid7 Veiligheidsbeleid en crisisbeheersing8 Begrippenkader9Netwerkmanagement9 Bescherming vitale infrastructuur10  Hoofdstuk 3: De internationale dimensie11Ontwikkelingen–algemeen11 Ontwikkelingen–specifiek11Knelpunten14 Toekomstig beleid15  Hoofdstuk 4: Nationaal niveau17Belangrijkste uitgangspunten17 Belangrijkste huidige knelpunten18 Coördinatie interdepartementale beleidsontwikkeling18 Crisisbesluitvorming in de responsfase19 Landelijk Operationeel Coördinatiecentrum (LOCC)21 Schematisch21 Opschaling en alertering22Wetgeving23 Opleiden en oefenen (interbestuurlijk en interdisciplinair)23 Scenario-ontwikkeling (beheersing van toekomstige crises)24 Evaluatie WTS, fondsen voor slachtoffers24 Kwaliteitsborging en bestuurlijk toezicht24Bestuursafspraken defensie–civiele sector24Informatie-uitwisseling en ICT25 Shared services crisisbeheersing25 Borging en evaluatie25  Hoofdstuk 5: Decentraal niveau26Inleiding26 Vertrekpunt en eindbestemming26Crisisbeheersing in alle fasen behalve respons27Crisisbesluitvorming in de responsfase29 Borging31  Hoofdstuk 6: Overheid en bedrijfsleven31Inleiding31 Verantwoordelijkheden en bevoegdheden32Relatie tot Bescherming Vitale Infrastructuur33 De beleidsagenda voor korte en middellange termijn34  Hoofdstuk 7: Risico- en crisiscommunicatie36Inleiding36 Oprichting van het expertisecentrum voor risico- en crisiscommunicatie
(ERC)37 Risicocommunicatie37Communicatie bij crisissituaties38 Crisiscommunicatie op decentraal niveau39   Bijlage 1: Werkprogramma Beleidsplan Crisisbeheersing 2004–200740 Bijlage 2: Financiële paragraaf Beleidsplan Crisisbeheersing43SamenvattingBeter voorbereid te zijn op toekomstige crises: dat beoogt het kabinet
met het beleidsplan Crisisbeheersing 2004–2007. De bedoeling is de effectiviteit
en de kwaliteit van het stelsel van crisisbeheersing te versterken en te verbeteren.
Op deze manier wil het kabinet bijdragen aan een weerbare, robuuste en daardoor
veiliger samenleving.Het huidige stelsel voor crisisbeheersing is onvoldoende toegesneden en
voorbereid op de hedendaagse dreigingen die complexer en grootschaliger zijn
en meerdere sectoren treffen dan voorheen. Dat blijkt uit een evaluatie van
onder andere de aanslagen van 11 september 2001 en de nasleep daarvan,
de oorlog met Irak, de vogelpest en de dreiging van de SARS-epidemie. Nog
te veel is crisisbeheersing georiënteerd op de «klassieke rampen».
Bovendien blijkt de sturing te onduidelijk en te vrijblijvend. Verder wordt
er te weinig rekening gehouden met een eigen verantwoordelijkheid van bedrijfsleven
en burgers.Om de sturing te verbeteren, wordt de Raad voor de Veiligheid en Rechtsorde
(RvdVR) de vaste onderraad voor alle terreinen – uitgezonderd terreurbestrijding –
van crisisbeheersing. Op dit moment is dit onderwerp verspreid over verschillende
onderraden. Door het onder te brengen in één vaste onderraad,
moet de coördinatie tussen de ministeries verbeteren. Weliswaar blijven
de verschillende sectoren, zoals transport en energie, zelf verantwoordelijk
voor een deel van de crisisbeheersing (in de fasen van proactie en preventie),
maar de onderraad kan wel voorstellen doen tot verbetering.Het kabinet wijst de minister van BZK aan als coördinerend minister
voor crisisbeheersing. De minister is verantwoordelijk voor de interdepartementale
ambtelijke voorbereiding van de raad. Hij ziet toe op de voortgang en kan
andere bewindslieden aanspreken op de crisisbeheersing op hun terrein. De
directeur Crisisbeheersing wordt aangewezen als Nationaal Coördinator
Crisisbeheersing voor de ambtelijke ondersteuning.In eerste instantie is een vakminister – vaak in tandemverband met
de minister van BZK – verantwoordelijk van de aanpak van een crisis.
Bij (dreigende) crises die een sector overstijgen, wordt het Ministerieel
Beleidsteam (MBT) ingesteld. Dit kan op initiatief van de minister van BZK,
op verzoek van een vakminister, of door de minister-president (voorzitter
van de onderraad). De minister van BZK of de MP zit het MBT voor. De minister
van BZK is verantwoordelijk voor het bewaken van de uitvoering van de besluiten.
Hiervoor is een goede informatievoorziening noodzakelijk. Het Nationaal Coördinatiecentrum
(NCC) is dan ook het vaste informatieknooppunt van de ministeries. De ministeries
zijn verplicht het NCC adequaat te informeren, ook in de fase dat er nog geen
sprake is van een MBT.Ook de coördinatie tussen de uitvoerende instellingen wordt verbeterd.
Er komt een Landelijk Operationeel Coördinatiecentrum (LOCC) die de afstemming
verzorgt tussen de «klassieke» hulpdiensten, zoals brandweer en
politie. Het centrum kan ook rijksmateriaal ter beschikking stellen.Het blijkt in de praktijk lastig aan alle partijen te communiceren welke
operationele inzet precies vereist is. Daarom komt er een eenduidig landelijk
alerteringssysteem. Dit systeem is ook bedoeld als communicatiemiddel voor
de burgers.Om de communicatie verder te verbeteren, besluit het kabinet tot de oprichting
van een Expertisecentrum voor risico- en crisiscommunicatie. Hierin wordt
op centraal niveau kennis en capaciteit gebundeld. Het verzorgt
de woordvoering bij crisisbesluitvorming namens het Rijk. Verder kan het ERC
de decentrale overheden ondersteunen.Er komen vaker grootschalige oefeningen op politiek-bestuurlijk niveau
om één en ander in de praktijk te trainen. Ook worden multidisciplinaire
oefeningen in de verschillende regio's gestimuleerd, onder andere met een
landelijke databank.Op decentraal niveau gaan de veiligheidsregio's het hart vormen van de
crisisbeheersingsorganisatie. Het kabinet sluit hiermee aan op de organisatie
van de rampenbeheersing. Hiermee moet er een einde komen aan een onduidelijke
structuur van taken en verantwoordelijkheden. Ook moet de slagkracht verbeteren.
De voorzitter van het Regionaal Crisisbestuur – het orgaan waar de plan-
en besluitvorming over regionaal crisisbeheersingsbeleid zal worden ondergebracht –
krijgt hiertoe een juridisch verankerde doorzettingsmacht naar burgemeesters
en de andere betrokkenen. Hij wordt bij Koninklijk Besluit benoemd. Het Regionaal
Crisisbestuur wordt zo spoedig mogelijk wettelijk verankerd. Het Regionaal
Veiligheidsbureau voert de besluiten uit.Het bedrijfsleven beheert het overgrote deel van de vitale infrastructuur.
Ze zijn zelf eerstverantwoordelijk voor de crisisbeheersing. De overheid ziet
hierop echter scherp toe en zal hierbij ondersteunen, bijvoorbeeld door het
delen van informatie en het houden van oefeningen. Ook gaan het Rijk, de medeoverheden
en het bedrijfsleven gezamenlijk risicoanalyses maken om beter de onderlinge
afhankelijkheid in kaart te brengen van de verschillende producten en diensten.
De minister van BZK coördineert hierbij.Crisisbeheersing heeft steeds meer een internationale dimensie gekregen.
Hierbij gaat het om zaken als terrorismebestrijding, bescherming van de burgers
en de samenwerking tussen de inlichtingendiensten. Het grootste knelpunt hierbij
is de versnippering op internationaal niveau. Het kabinet streeft naar een
versterking – inhoudelijk en in het proces – van de Europese Unie.
Daarnaast zal op nationaal niveau de afstemming verbeterd worden door de besluitvorming
in de RvdVR. De minister van Buitenlandse Zaken is de coördinerend bewindspersoon
voor het beleid van de internationale organisaties.HOOFDSTUK 1: INLEIDINGAanleidingBij brief van 20 maart 2002 (kenmerk: NCC2002/62 537) heeft
het kabinet de Kamer geïnformeerd over de toenmalige stand van zaken
met betrekking tot (de voorbereiding op) crisisbeheersing door de overheid
op rijksniveau. Naar aanleiding van incidenten als de aanslagen van 11 september
2001 en de daarop volgende acties, de oorlog in Irak, dreiging van pokken
als gevolg van bioterrorisme, de uitbraak van de vogelpest en de SARS-epidemie,
stroomstoringen en ICT-incidenten heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties het crisisbeheersingsstelsel geëvalueerd. Uit
dit onderzoek, uit evaluaties van recente incidenten en uit andere verkennende
studies bleek dat herziening van het huidige stelsel noodzakelijk is.In voornoemde brief heeft het kabinet tevens aangekondigd dat het ministerie
van BZK het crisisbeheersingsbeleid met kracht en in samenwerking met alle
betrokken bestuurlijke en operationele instanties (verder) zou vormgeven.
Met het Beleidsplan Crisisbeheersing 2004–2007 en het werkprogramma
presenteert het kabinet de agenda voor crisisbeheersing voor de komende jaren.
Dit beleidsplan vervangt overigens niet andere eerder uitgebrachte plannen,
zoals onder andere de beleidsnota Rampenbestrijding.Context en trendsHet huidige stelselHet huidige crisisbeheersingsstelsel blijkt onvoldoende voorbereid op
de moderne dreigingen die steeds complexer, grootschaliger en vooral ook intersectoraler
zijn dan voorheen. De samenleving zélf wordt eveneens steeds complexer
en de afhankelijkheid van technologie neemt toe. De mogelijke impact van crises
groeit.Het huidige stelsel voor crisisbeheersing oriënteert zich echter
nog té sterk op «klassieke rampen», waardoor de voorbereiding
op meer complexe incidenten thans nog onvoldoende is. Zowel bij de horizontale
als bij de verticale sturingsrelaties blijkt teveel sprake te zijn van onduidelijkheid
en vrijblijvendheid, zowel ten aanzien van de voorbereiding op als ten aanzien
van effectief daadwerkelijk optreden tijdens crises. Uiterste consequentie
hiervan kan zijn dat acute crises niet met de snelheid, daadkracht of kwaliteit
worden bestreden die ze vereisen.Paradoxale perceptiesWelzijn en welvaart én de daarmee gepaard gaande moderne risico's
nemen toe. Van de overheid wordt in toenemende mate gevraagd bescherming te
bieden, maar omdat crisisbeheersing bij uitstek een onderwerp is dat óók
betrokkenheid en inspanning van burgers en bedrijfsleven vereist, wekt het
daadwerkelijk treffen van concrete maatregelen vaak weerstand op.Dit raakt ook de vraag waar het evenwicht ligt tussen wat de overheid
op de diverse niveaus kan en moet bieden en wat aan burgers of bedrijfsleven
zelf overgelaten kan worden. Dat evenwicht lijkt nu zoek, want op verschillende
terreinen waar de eigen verantwoordelijkheid van bedrijven of de zelfredzaamheid
van burgers juist een belangrijke rol speelt, is de indruk ontstaan dat de
overheid de veiligheid wel zal waarborgen of (doen) verzekeren. Het is duidelijk
dat de overheden wel een zekere bescherming kunnen bieden, maar dat een risicoloze
maatschappij zonder vormen van onveiligheid een utopie is. Bovendien zijn
burgers, bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties, maar ook overheden
zich niet altijd bewust van de mogelijke gevaren en risico's die zij lopen
of die zij (onbewust) zelf veroorzaken. In deze context blijkt het voor de
overheid lastig om hierbij de juiste rol te bepalen.1TrendsTegen deze achtergrond moet de overheid in haar crisisbeheersingsbeleid
zien om te gaan met een scala aan ontwikkelingen en trends. De tevredenheid
over het functioneren, de daadkracht en het presterend vermogen van de overheid
neemt af (politisering), mede ondersteund door
veelal negatieve berichtgeving in de media. Het überhaupt ontstaan van
specifieke incidenten of een niet optimale bestrijding van crises leidt steeds
vaker tot heftige collectieve verontwaardiging (mobilisering). Daarmee wordt communicatie bij crisisbeheersing steeds belangrijker
voor het creëren van draagvlak en begrip én voor het afleggen
van politieke verantwoording (mediatisering).
In toenemende mate raken zakelijke belangen bij crisisbeheersing betrokken,
zoals blijkt uit het indienen van schadeclaims na incidenten (juridisering) en de betrokkenheid van private ondernemingen die
vitale infrastructuur beheren (privatisering).
Dreigingen en de randvoorwaarden waarbinnen Nederland moet functioneren
hebben in toenemende mate een internationale oorzaak of context (internationalisering). Steeds verder gaande Europese samenwerking
en vergroting van bevoegdheden op diverse beleidsterreinen maken een sterke
nationale aansturing en coördinatie noodzakelijk. Verder vragen «moderne»
crises eerder en vaker om opschaling en vergroting van de slagkracht van de
optredende overheidsinstanties (centralisering).
Zoals eerder al aangegeven, worden de mogelijke dreigingen steeds complexer
en gevarieerder en dus ook moeilijker te voorzien (onvoorzienbaarheid). Ten slotte neemt de impact van crises op burgers en samenleving
toe, zoals ook blijkt uit de recente terroristische aanslagen, die vooral
zijn gericht op grote aantallen willekeurige slachtoffers (maatschappelijke impact).AangrijpingspuntenAlhoewel voorgaande schets weinig lichtpuntjes lijkt te bevatten, zou
het onjuist zijn om te concluderen dat we thans voor een onmogelijke opgave
staan. Nederland bezit in de kern een goede basis voor de organisatie van
crisisbeheersing op alle niveaus en alle terreinen. De huidige organisatie
voor rampenbeheersing is in de afgelopen jaren sterk verbeterd, mede dankzij
lopende projecten als het actieprogramma Rampenbeheersing en Brandweer; «Bewust
Veiliger», en biedt voldoende houvast als basis voor de organisatie
van crisisbeheersing in den brede. Ook zijn er verschillende sectoren waarbinnen
heldere afspraken en in sommige gevallen zelfs complete draaiboeken zijn vastgelegd
ten aanzien van specifieke incidenten binnen de gehele kolom (bijvoorbeeld
kernongevallen en infectieziekten). Bij deze aangrijpingspunten sluit dit
beleidsplan zich aan.Het in april 2004 gepresenteerde kabinetsstandpunt Veiligheidsregio's,
recente voorstellen zoals de Wet kwaliteitsbevordering rampenbestrijding (Wkr),
de inspanningen inzake het thans lopende project Bescherming Vitale Infrastructuur
en de voortgang die op het gebied van crisisbeheersing in diverse onderzoeken
en debatten is geboekt, tonen aan dat de bereidheid van politiek en andere
betrokken er is om concreet aan de slag te gaan.Doelstelling en opzet van het beleidsplanBeter voorbereid te zijn op toekomstige crises: dat beoogt het kabinet
met het beleidsplan Crisisbeheersing 2004–2007. De bedoeling is de effectiviteit
en de kwaliteit van het stelsel van crisisbeheersing te versterken en te verbeteren.
Op deze manier wil het kabinet bijdragen aan een weerbare, robuuste en daardoor
veiliger samenleving.We gaan dit doen door de inrichting van een samenhangend, multisectoraal
en minder vrijblijvend crisisbeheersingsstelsel, waarbij we streven naar vergroting
van de prestaties van het gehele stelsel. Crisisbeheersing is immers het stelsel
van maatregelen en voorzieningen dat nodig is om de stabiliteit van Nederland
te waarborgen. De kritische succesfactoren zijn eenvoud, eenheid en eenduidigheid.Omdat deze doelstelling niet kan worden gerealiseerd zonder hulp van andere
overheden, bedrijfsleven en burgers, zullen met hen op basis van het werkprogramma
concrete afspraken worden gemaakt over het realiseren van de doelstellingen.
Indien nodig zullen zij hier door het kabinet op worden aangesproken.Eén van de actiepunten in dit beleidsplan is het aanwijzen van
de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties als coördinerend
minister voor crisisbeheersing. Vanuit deze hoedanigheid zal hij toezien op
de realisatie van de in dit plan opgenomen voorstellen (zie ook de in bijlage
1 opgenomen actiepunten). Bijlage 2 bevat een meerjarig overzicht
van de (extra) benodigde financiële middelen.Crisisbeheersing kent zowel een internationale, nationale als een decentrale
dimensie en raakt op al deze niveaus vele verschillende sectoren. Dit is terug
te vinden in de opbouw van het beleidsplan.• Begrippenkader (hoofdstuk 2)• De internationale dimensie (hoofdstuk 3)• Nationaal niveau (hoofdstuk 4)• Decentraal niveau (hoofdstuk 5)• Overheid en bedrijfsleven (hoofdstuk 6)• Risico- en crisiscommunicatie (hoofdstuk 7)• Bijlage 1: Werkprogramma Beleidsplan Crisisbeheersing 2004–2007• Bijlage 2: Financiële paragraaf Beleidsplan CrisisbeheersingHOOFDSTUK 2: BEGRIPPENKADERDit hoofdstuk biedt het begrippenkader voor het Beleidsplan Crisisbeheersing.
Het geeft antwoord op de volgende vragen: hoe wordt het veiligheidsbeleid
onderverdeeld, wat is de relatie tussen regulier veiligheidsbeleid en crisisbeheersing,
welk begrippenkader hanteert het kabinet en wat is de positie van de bescherming
vitale infrastructuur in het kader van crisisbeheersing?Indelingen van het veiligheidsbeleidHet veiligheidsbeleid kan op twee manieren worden onderverdeeld: aan de
hand van de veiligheidsketen en aan de hand van vitale belangen.De veiligheidsketenDe eerste manier om het veiligheidsbeleid in kaart te brengen is aan de
hand van de veiligheidsketen: pro-actie, preventie1,
preparatie, respons, nazorg. Deze indeling is inmiddels algemeen bekend en
wordt overheidsbreed gehanteerd.• Pro-actie betreft het voorkomen van structurele oorzaken van onveiligheid,
zoals op het terrein van ruimtelijke ordening en infrastructuur;• Preventie is erop gericht om de risico's zo klein mogelijk te houden
en de gevolgen van eventuele ongevallen te beperken, bijvoorbeeld door het
stellen van eisen in vergunningen voor bedrijven en evenementen;• Preparatie omvat de voorbereiding op de bestrijding van crises;• Respons betreft de daadwerkelijke reactie op crises;• Nazorg staat voor zaken als zorg voor slachtoffers, financiële
afwikkeling, evaluatie en verantwoording.Vitale belangen2Er is nog een tweede manier om het veiligheidsbeleid onder te verdelen,
namelijk in vitale belangen. Sinds 1997 is het Nationaal Handboek Crisisbesluitvorming
(NHC) het algemene kader voor het overheidsoptreden bij crises. Het Handboek
onderscheidt vier vitale belangen (in willekeurige volgorde): nationale rechtsorde,
internationale rechtsorde, openbare veiligheid en economische veiligheid.
Deze belangen houden het volgende in:• Nationale rechtsorde: de handhaving van de openbare orde, de strafrechtelijke
handhaving van de rechtsorde en de handhaving van de democratische rechtsorde;• Internationale rechtsorde: dit belang heeft zich ontwikkeld van
de bescherming van het grondgebied van het Koninkrijk, via de verdediging van het NAVO-grondgebied naar de handhaving van de internationale
vrede en veiligheid in het kader van de Europese Unie en het Handvest van
de Verenigde Naties;• Openbare veiligheid (ook wel: «fysieke veiligheid»
genoemd): de bescherming van personen en zaken; voorbeelden zijn de bescherming
van de gezondheid en van het milieu;• Economische veiligheid: de bescherming van de economie, voorbeelden
zijn de energievoorziening en instandhouding van de infrastructuur van transport
en telecommunicatie.De vitale belangen zijn niet los van elkaar te zien en bedreiging of aantasting
van één vitaal belang heeft vaak gevolgen voor andere belangen:
zo kan een grootschalige stroomstoring (economische veiligheid) gevolgen hebben
voor de openbare orde en veiligheid.Veiligheidsbeleid en crisisbeheersingCrisisbeheersing is naar zijn aard het sluitstuk van het reguliere veiligheidsbeleid,
dat er op is gericht crises te voorkomen. Crisisbeheersing strekt zich uit
over alle vier de vitale belangen. Kenmerkend voor crisisbeheersing is dat
het een eigen terrein heeft dat enkele schakels van de veiligheidsketen omvat,
namelijk preparatie, respons en nazorg. Daarnaast is er een directe relatie
met de schakels proactie en preventie.Proactie en preventie worden grotendeels buiten de reguliere structuur
voor crisisbeheersing ingevuld, zoals bij gemeentelijke vergunningen en toezicht
op de naleving ervan of de maatregelen die bedrijven zelf treffen ter voorkoming
van ongevallen. De belangrijkste reden hiervoor is dat de verantwoordelijkheid
voor het treffen van proactieve of preventieve maatregelen meestal primair
bij de desbetreffende actor ligt. De rol van de overheid hierbij is dan kaderscheppend.Tussen de fasen van de veiligheidsketen en de eerder geïdentificeerde
vitale belangen, bestaat een rechtstreeks verband. Concrete maatregelen in
het kader van crisisbeheersing kunnen ten aanzien van ieder van de vitale
belangen worden getroffen en bij iedere maatregel spelen alle fasen van de
veiligheidsketen een rol. In de navolgende matrix wordt dit verband weergegeven.
Het donkergrijze gedeelte geeft het primaire terrein van crisisbeheersing
weer (i.e. preparatie, respons en nazorg voor alle vitale belangen). Het lichtgrijze
betreft die gebieden die grotendeels buiten de crisisbeheersingsorganisatie
worden ingevuld, maar wél een directe link met crisisbeheersing vertonen
(secundaire relatie).In deze matrix kunnen ook de vitale sectoren zoals deze in het project
Vitale Infrastructuur zijn gedefinieerd, worden gepositioneerd (zie ook het
eind van dit hoofdstuk).BegrippenkaderHet kabinet hanteert de volgende begrippen voor veiligheid, ramp, crisis
en crisisbeheersing. VeiligheidsbeleidHet beschermen van vitale belangen.RampEen gebeurtenis of dreiging die als gevolg heeft een ernstige verstoring
van de openbare orde en veiligheid, waardoor (het leven van) personen of materiële
belangen in ernstige mate worden bedreigd of zijn geschaad en waarvoor een
gecoördineerde inzet van meerdere (operationele) diensten of organisaties
van verschillende disciplines nodig is om de dreiging weg te nemen of de gevolgen
te beperken (artikel 1 Wrzo).CrisisEen situatie die kan ontstaan als de nationale veiligheid in het geding
is doordat één of meerdere vitale belangen worden aangetast
en waarin de reguliere structuren en/of middelen niet toereikend zijn om de
stabiliteit te handhaven.CrisisbeheersingHet geheel van maatregelen en voorzieningen dat de overheid treft in samenwerking
met andere organisaties ter voorbereiding op, ten tijde van en na afloop van
crises ter waarborging van de (nationale) veiligheid.Door bovenstaande definiëring wordt helder dat een ramp kan escaleren
tot een crisis.NetwerkmanagementVoor een adequate crisisbeheersing en crisisbesluitvorming is netwerkmanagement
essentieel. De nadruk ligt hierbij op een multisectorale aanpak. De aansturing
en de informatievoorziening tussen organisaties is immers de achilleshiel
van het crisismanagement – vooral wanneer er verschillende sectoren
of beleidsterreinen bij betrokken zijn. Voor wat betreft aansturing geldt
dat deze in de algemene bestuurskolom (gemeente-provincie-rijk) bottom-up
is georiënteerd, terwijl in de meeste functionele ketens (zoals elektriciteit,
dierziektebestrijding, voedselveiligheid) juist sprake is van een top-down
benadering.Heldere afspraken tussen alle betrokkenen: dat is van belang, omdat bij
crisisbeheersing vele verschillende overheden, hulpdiensten, bedrijven en
andere organisaties en instanties betrokken zijn. Ook omdat crisisbeheersing
erop is gericht om indien nodig snel en daadkrachtig te kunnen optreden. Netwerkmanagement
is dus niet hetzelfde als een «overleg-» of «poldercultuur».
Het gaat om gedegen gezamenlijke voorbereiding en concrete afspraken: dan
is de netwerkaanpak goed te combineren met een strakke commandovoering in
de responsfase. Kern is de aandacht voor de taken, verantwoordelijkheden,
bevoegdheden en bijbehorende rollen en belangen van alle betrokken actoren
en niet te vergeten van partijen die kunnen worden geraakt door bijvoorbeeld
neveneffecten van getroffen maatregelen.Het netwerk voor crisisbeheersing is in kaart te brengen aan de hand van
de vragen: «Wie heeft welke rol?» en «Wie informeert wie?».
De antwoorden op deze vragen geven tezamen met de toepassing
van operationele en informatieve opschaling in een netwerk inzicht in de positionering
van bestuurlijke partners (het gezag), operationele partners (de uitvoering)
en de informatiestromen.Bescherming vitale infrastructuurCrisisbeheersing beoogt vitale belangen van de samenleving te waarborgen.
De behartiging van deze belangen is voor een belangrijk deel afhankelijk van
«vitale sectoren» en de daarbij behorende «vitale infrastructuur».
Deze vitale sectoren zijn gedefinieerd in het project Bescherming Vitale Infrastructuur1 (zie figuur op de volgende pagina).Voor al deze 12 sectoren en 35 producten en diensten wordt binnen het
dossier Bescherming Vitale Infrastructuur, onder verantwoordelijkheid van
de desbetreffende vakministers, een crisisaanpak ontwikkeld dat zich richt
op álle fasen van de veiligheidsketen. Naast de rol van vakminister
voor «openbare orde en veiligheid» en «openbaar bestuur»
vervult de minister van BZK hierbij een coördinerende, monitorende en
toetsende rol die onder andere betrekking heeft op (intersectorale) afhankelijkheden,
op vitale knooppunten, op (intersectorale) kwetsbaarheden en risico's en op
daarop toegesneden beschermingsmaatregelen. SectorProduct of dienstIEnergie1Elektriciteit  2Aardgas   3OlieIITelecommunicatie4Vaste telecommunicatievoorziening   5Mobiele telecommunicatievoorziening   6Radiocommunicatie
en navigatie   7Satellietcommunicatie  8Omroep   9Internettoegang  10Post- en koeriersdienstenIIIDrinkwater11DrinkwatervoorzieningIVVoedsel12Voedselvoorziening/ -veiligheidVGezondheid13Spoedeisende zorg/ziekenhuiszorg   14Geneesmiddelen  15Sera en vaccins   16Nucleaire geneeskunde VIFinancieel17Betalingsdiensten/betalingstructuur
(privaat)  18Financiële
overdracht overheidVIIKeren en beheren oppervlaktewater19Beheren waterkwaliteit  20Keren en beheren
waterkwantiteitVIIIOpenbare orde en veiligheid (OOV)21Handhaving openbare orde  22Handhaving openbare
veiligheidIXRechtsorde23Rechtspleging en detentie  24Rechtshandhaving XOpenbaar bestuur25Diplomatieke communicatie  26Informatieverstrekking
overheid  27Krijgsmacht   28Openbaar bestuurXITransport29Wegverkeer  30Railverkeer   31Luchtverkeer  32Binnenscheepvaart   33Zeescheepvaart  34Leidingenbeheer XIINucleaire en chemische industrie135Vervoer, opslag en productie/verwerking
van chemische en nucleaire stoffen1 De nucleaire en chemische industrie wordt in het beleidsdossier
Bescherming Vitale Infrastructuur sinds april 2004 expliciet als vitale sector
meegenomen. HOOFDSTUK 3: DE INTERNATIONALE DIMENSIECrisisbeheersing heeft in toenemende mate een internationale dimensie.
Dit hoofdstuk richt zich daarom vooral op de implicaties die internationale
ontwikkelingen hebben voor het Nederlandse crisisbeheersingsbeleid. Ook geven
we de mogelijkheden weer die Nederland heeft om op die ontwikkelingen invloed
uit te oefenen. Daarbij leggen we de nadruk op inhoudelijke en procesmatige
verbeteringen. De militaire component van de internationale dimensie van crisisbeheersing
maakt ook onderdeel uit van deze nota, in het bijzonder daar waar het de inzet
betreft van militairen op het grondgebied van de EU in het kader van ondersteuning
van civiele operaties. De focus in dit hoofdstuk ligt niet op humanitaire
bijstand en niet op civiele en militaire crisisbeheersingsoperaties in derde
landen in het kader van conflictpreventie en conflictbeheersing.Ontwikkelingen–algemeenBelangrijke thema's in de internationale dimensie van crisisbeheersing
zijn onder andere terrorismebestrijding, de bescherming van burgers («civil
protection»), de samenwerking tussen politie- en inlichtingendiensten,
Europese schaderegelingen, gezondheidszorg en voedselveiligheid. De internationale
dimensie van crisisbeheersing kan het nationale beleid op twee manieren beïnvloeden:
verdragen en regelingen bieden mogelijkheden om de eigen nationale crisisbeheersing
te versterken, maar ze kunnen ook verplichtingen inhouden.Op Europees en mondiaal niveau zijn de EU, NAVO en de VN op het vlak van
crisisbeheersing de belangrijkste organisaties. Zij bestrijken de gehele veiligheidsketen.
Daarnaast zijn er tal van andere (deel-)organisaties actief, die zich ieder
beperken tot òf een gedeelte van de keten (bijvoorbeeld de Organisatie
voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) òf tot een bepaalde
discipline (bijvoorbeeld de International Atomic Energy Agency (IAEA) en de
World Health Organization (WHO).De internationale dimensie van crisisbeheersing komt ook tot uiting in
bilaterale afspraken. Voorbeelden hiervan zijn de grensoverschrijdende samenwerking
met België en Duitsland op het terrein van politie en rampenbestrijding.
Samenwerking, bijstandverlening en te nemen maatregelen zoals bij kernongevallen
en geneeskundige hulpverlening bij rampen worden met deze landen zoveel mogelijk
afgestemd.Tenslotte zijn ook op internationaal gebied tal van (branche)organisaties
actief, waarbinnen afspraken worden gemaakt. Deze worden in toenemende mate
meer verweven met politieke afspraken op het vlak van crisisbeheersing.Ontwikkelingen–specifiekOp internationaal vlak heeft Nederland in eerste instantie te maken met
de wetten, regels, afspraken en doelstellingen die in Europees verband gelden.
Zonder hier uitputtend te zijn, geven onderstaande ontwikkelingen aan dat
crisisbeheersing zich in toenemende mate verplaatst naar het Europese en wereldwijde
niveau. De communautarisering van de crisisbeheersing zal ook gevolgen hebben
voor de nationale besluitvorming over Nederlandse internationale bijdragen.Europese UnieDe Europese Unie bestaat uit 3 pijlers. De eerste pijler belichaamt de
Gemeenschapsvorm die het meest is ontwikkeld. Binnen de EU kunnen de instellingen
in de voor hen ter waarneming overgedragen beleidsgebieden recht creëren
dat in de lidstaten rechtstreeks toepasbaar is en voorrang kan laten gelden
op het nationale recht. Binnen de tweede pijler houdt men zich bezig met samenwerking op het gebied
van het gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid. Besluiten op
dit terrein worden momenteel nog voornamelijk genomen in het kader van de
internationale samenwerking.De derde pijler richt zich op politiële en justitiële samenwerking.
De samenwerking gebeurt ook hier, net zoals op het gebied van het buitenlands
en veiligheidsbeleid, in principe zonder de besluitprocedures van de EU en
door middel van bilaterale samenwerking.Binnen de EU is het onderwerp Civil Protection (vrij vertaald rampenbestrijding)
ondergebracht binnen de eerste pijler. Het huidige (tweede) Actieprogramma
2000–2004 richt zich in vergelijking tot het eerste actieprogramma niet
meer alleen op het ontplooien van gemeenschappelijk beleid en gemeenschappelijke
activiteiten, maar meer op structurele samenwerking tussen de lidstaten; voorheen
was deze samenwerking vrijblijvend. Zo werd op 15 oktober 2001 het EU-coördinatie
mechanisme ingesteld, dat een betere coördinatie bij de bestrijding van
natuurlijke en technologische rampen mogelijk dient te maken.Dat «civil protection» als gemeenschappelijk kader aan belang
wint, blijkt onder meer uit de concept EU-Grondwet. Daarin is nu een artikel
opgenomen, waarbij op het terrein van «civil protection» de Europese
Commissie een ondersteunende, faciliterende en coördinerende rol krijgt
voor de Europese dimensie. Daarnaast is er in de concept tekst een aantal
artikelen opgenomen onder het Europees Veiligheids- en Defensiebeleid (EVDB)
over steun, bijstand, solidariteit en humanitaire hulp aan volkeren, landen
en regio's die te kampen hebben met natuurrampen of door mensen veroorzaakte
rampen en terrorisme. Met name de zogenaamde solidariteitsclausule binnen
de EU zal leiden tot een meer operationele inzet van de EU-mechanismen. De
Europese Unie beschikt – op dit moment – over een communautair
mechanisme dat bij ernstige noodsituaties een betere coördinatie van
internationale bijstand mogelijk moet maken. Dit mechanisme is beschikbaar
voor rampen binnen en buiten de deelnemende landen en bestaat uit een systeem
voor snelle informatie-uitwisseling, een waarnemings- en informatiecentrum
in Brussel (Monitoring and Information Centre EU-MIC), een opleidingsprogramma
en mogelijke uitzending van evaluatie- en/of coördinatieteams en middelen.Op dit moment zijn deze teams nationaal georganiseerd. In de bepalingen
in de EU Grondwet inzake «civil protection» en de solidariteitsclausule
gaat de Commissie er van uit dat de Unie een rol heeft te spelen in de coördinatie
van een reactie op «alle soorten noodsituaties». De EU heeft een
eigen zelfstandige verantwoordelijkheid voor crises binnen de EU. In derde
landen is de VN leidend waar het gaat om de coördinatie van de internationale
ramp respons.De inzet van «civil protection» in crisissituaties stelt andere
vereisten aan de hulpverleners dan inzet uitsluitend op het terrein van de
rampenbestrijding en dient nog verder te worden uitgewerkt. In 2003 werd een
joint declaration opgesteld waarbij het EU-mechanisme als eerste pijler instrument
tevens ingezet zal worden in tweede pijler verband, namelijk bij het behalen
van de concrete doelen op het terrein van civiele crisisbeheersing die in
tweede pijler verband worden ontwikkeld. Daarbij is een belangrijke trend
dat de lidstaten afspreken een bepaalde (operationele) capaciteit ter beschikking
te stellen voor crisisbeheersing. Daadwerkelijke inzet vraagt overigens thans
wel éérst een nationale afweging.Zowel voor eerste als tweede pijler activiteiten geldt, dat een goede
afstemming met diverse andere spelers op dit terrein, zoals de VN en de NAVO,
van groot belang is. Dit is terug te zien in de (tweede pijler) ontwikkelingen van een Europees
Veiligheids- en Defensiebeleid (EVDB), waar gestreefd wordt naar een gezamenlijke
capaciteit voor civiel-militaire samenwerking.Recent hebben de aanslagen in Madrid een hernieuwde impuls gegeven aan
het EU Actieplan Terrorisme (derde pijler). Kern daarbij is de verbetering
van de informatie-uitwisseling tussen de organisaties alsmede operationele
samenwerking. De in april 2004 benoemde Europese coördinator voor terrorismebestrijding
moet dit bevorderen. Verbreding op (korte) termijn naar de NAVO en de VN is
te verwachten.NAVODe NAVO beschikt sinds mei 1998 over het Euro Atlantic Disaster Response
Co-ordination Center (EADRCC) op het hoofdkwartier van de NAVO in Brussel.
Het EADRCC is een coördinatiecentrum voor de 26 NAVO landen en de 20
EAPC landen op het gebied van rampenbestrijding en humanitaire noodhulp. Het
EADRCC heeft niet de operationele leiding van een internationale bijstandsoperatie,
maar coördineert de uitvoering ervan. Dit gebeurt met name door bemiddeling
tussen vraag en aanbod van militaire en niet-militaire bronnen waar nodig
in nauwe samenwerking met de VN .Binnen de NAVO is het NATO Crisis Response System (NCRS) in gebruik, dat
bedoeld is om via een stelsel van (voorzorgs)maatregelen de voorbereiding
op alle mogelijke crisissituaties, waarbij een rol voor de NAVO is of kan
zijn weggelegd, soepel en vooral ook gelijktijdig te laten verlopen. De meeste
maatregelen kunnen belangrijke en ingrijpende gevolgen hebben voor de lidstaten
op militair- en civiel terrein. Om daarop voorbereid te zijn, moeten de lidstaten
vastleggen wat de consequenties zijn van de maatregelen en wie deze moet uitvoeren.
In het bijzonder de zogeheten voorzorgsmaatregelen (CRM's) zijn militaire-
en civiele maatregelen voor crisismanagement. Deze maatregelen, die een relatie
leggen tussen verschillende militaire en civiel-politieke besluiten, vormen
een belangrijk middel voor de civiele én militaire voorbereiding van
de NAVO. Binnen de nationale versie van het NCRS worden de volgende componenten
onderscheiden: preventieve opties; «alert states»; en «Crisis
Response Measures» (CRM's).In de praktijk vindt afkondiging van «alert states» plaats
door de Nederlandse overheid, al dan niet op verzoek van de NAVO. Afkondiging
van een of meer CRM's vindt plaats door het IBT, via een vastgestelde procedure
die borg staat voor een zorgvuldig besluitvormingsproces.Het Senior Civil Emergency Planning Committee (SCEPC) binnen de NAVO zorgt
onder meer voor «de uitwerking van gemeenschappelijke plannen om effectief
gebruik te maken van civiele bondgenootschappelijke hulpbronnen ter ondersteuning
van de bondgenootschappelijke strategie». Het betreft hier het coördineren
van de nationale planning van civiele hulpbronnen, zoals energie, voedsel,
transportcapaciteit, communicatie enz.Verenigde NatiesDe VN beschikt over het orgaan OCHA – de Office Coordination of
Humanitarian Affairs – dat als doel heeft het identificeren van gebieden
waar humanitaire bijstand nodig is (voorbereiding) en het coördineren
van de internationale humanitaire bijstand (respons). Om de coördinatie
van de humanitaire hulpverlening te verbeteren is het Inter-Agency Standing
Committee (IASC) in het leven geroepen.Een ander onderdeel binnen de VN is de Military and Civil Defence Unit
(MCDU), welke als taak heeft het verzekeren van het efficiënte gebruik
van militaire en civiele verdedigingsmiddelen bij humanitaire
operaties. IASC en MCDU zijn alleen in de voorbereidingsfase actief.Het International Search and Rescue Advisory Group (INSARAG) is een intergouvernementeel
netwerk dat onder de VN valt en in de responssituatie met name richt op de
«urban search and rescue» (USAR). De INSARAG is ook een platform
voor de uitwisseling van informatie en het bepalen van USAR standaarden en
tevens het ontwikkelen van een methodologie voor internationale samenwerking
en coördinatie van hulp bij aardbevingen. Ook Nederland beschikt over
een USAR bijstandseenheid die zowel in het binnenland als het buitenland kan
en wordt ingezet.KnelpuntenTussen partners in NederlandZowel de EU, NAVO en de VN (en andere internationale organen) hebben hun
eigen beleidsvoorbereidende structuren en besluitvormingsprocessen. De analyse
en voorbereiding ten aanzien van de Nederlandse inbreng in deze organen wordt
door verschillende afzonderlijke ministeries, vaak vanuit de individuele sectorale
invalshoeken, gedaan. Voor het bespreken van de beleidsmatige aspecten van
de Nederlandse inbreng binnen EU, NAVO en VN op het terrein van civil protection/civil
emergency planning bestaan weliswaar nationale instructie-overleggen onder
de coördinerende verantwoordelijkheid van BZK. Knelpunt daarbij is dat
de vertegenwoordiging vanuit de verschillende ministeries verschillend zijn
in deze overleggen, waardoor de afstemming binnen sommige ministeries niet
optimaal verloopt.Tussen Nederland en internationale organisatiesHet Nederlandse beleid richting internationale organisaties is thans teveel
gestoeld op de (sectorale) ontwikkelingen binnen die organisaties danwel het
sectorale beleid op bijvoorbeeld het gebied van dierziektebestrijding, gezondheidszorg,
etc. Het ontbreekt Nederland aan een nationale strategie of gezamenlijke aanpak
voor het benutten en beïnvloeden van de internationale dimensie van crisisbeheersing.
Nederland is daardoor in mindere mate in staat in te spelen op internationale
ontwikkelingen.Dit geldt ook in omgekeerde richting. Verzoeken om internationale bijstand
bijvoorbeeld, kunnen bij verschillende ministeries gedaan worden en ook worden
afgehandeld. Deze verzoeken volgen in die situaties de sectorale lijnen van
de beleidsmatige samenwerking. Er bestaat een gevaar dat een sectorale benadering
vanuit internationale netwerken zich doorzet binnen Nederland. Als er onvoldoende
kennis van elkaars taken is en geen gezamenlijke Nederlandse strategie, loopt
Nederland het risico dat een versnipperd antwoord gegeven wordt op internationale
vraagstukken.Waar in vele sectoren vooral (maar niet uitsluitend) proactie, preventie
en nazorg een rol speelt, richt het veiligheidsbeleid met inbegrip van de
militaire component zich vooral (maar niet uitsluitend) op preparatie en respons.
De afstemming tussen beide terreinen verdienen blijvend de aandacht.Tussen internationale organisatiesEr is teveel overlap van taken van internationale organisaties. Vooral
op het gebied van NRBC-voorbereiding is er de overlap van de EU en de NAVO.
Dit geldt met name voor de coördinerende activiteiten in de responsfase:
beide organisaties kunnen teams van experts en middelen sturen, houden oefeningen
en hebben een coördinatiecentrum (MIC en EADRCC). Deze overlap
kan er toe leiden dat hetzelfde verzoek van zowel de EU als de NAVO wordt
ontvangen. Dit wordt voor een deel veroorzaakt door het gebrek aan onderlinge
afstemming tussen NAVO en EU; deze afstemming moet in ieder geval sterk worden
verbeterd. Het gevolg hiervan is dat Nederland zelf een keuze moet maken welke
verzoeken ze moet inwilligen zonder dat er zicht is op een gezamenlijke internationale
aanpak. Dit werkt vervolgens een sectorale in plaats van een integrale benadering
in Nederland in de hand.Binnen internationale organisatiesDe afstemming op het gebied van crisisbeheersing binnen internationale
organisaties is beperkt. Binnen de EU bestaat er geen pijleroverstijgende
crisisbeheersingsinstrumentarium die voor crises binnen de EU kan worden gebruikt.
Het onderwerp crisisbeheersing is ondergebracht in verschillende deelorganisaties
en wordt langs verschillende sectorale lijnen behandeld. Hierdoor wordt een
integrale benadering belemmerd. Met name bij het onderwerp terrorismebestrijding,
dat vele verschijningsvormen kent en daarom een generieke aanpak verdient,
is de noodzaak voor een generiek crisisbeheersinginstrumentarium aanwezig.Wel is op het terrein van «civil protection» is na 11 september
gekozen voor een goede afstemming binnen de Commissie. Het NRBC-overallprogramma
is hiervan een goed voorbeeld. Deze afstemming zal op andere deelterreinen
van crisisbeheersing verbeterd moeten worden.Binnen de EU is het beleidsterrein «civil protection» ondergebracht
bij de DG Milieu. Het ware beter dit beleidsterrein, vanwege de samenhang
die het heeft met andere crisisgerelateerde onderwerpen (zoals ondermeer politiële
samenwerking), onder te brengen bij de DG JBZ, zodat de samenhang tussen crises
en rampen beter tot haar recht komt.1Een ander knelpunt betreft de bevoegdheden van ingezette militairen bij
civiele operaties. Deze kunnen per lidstaat verschillen.Toekomstig beleidNederland is sterk afhankelijk van en gebaat bij goed functionerende internationale
veiligheidsstructuren en organisaties, zoals de VN, de NAVO en de EU. Ad-hoc
coalities hoe noodzakelijk of onvermijdelijk soms ook – zijn daarvoor
geen duurzaam alternatief. Daarom is zowel inhoudelijke als procesmatige versterking
nodig. Net zoals op nationaal niveau (zie volgend hoofdstuk) geldt ook op
internationaal niveau dat een meer heldere en eenduidige aansturingslijn in
alle fasen van crisisbeheersing noodzakelijk is.Het versterken van de inhoudelijke aanpak van crisisbeheersingNiet het ontwikkelen van nieuwe organisaties, comités, etc is het
uitgangspunt, maar – daar waar nodig – het versterken van de bestaande
mogelijkheden en bevoegdheden. Allereerst zal dit gebeuren via betere samenwerking.
Uiteindelijk zal, op grond van de uitwerking van de civiele protectie en de
solidariteitsclausule, een coördinerende en meer sturende rol gelegd
moeten worden bij de Europese Commissie respectievelijk de VN. Nederland zal
daartoe een uitgewerkte strategische aanpak ontwikkelen.Nederland dient voorstellen te doen die op termijn dienen te leiden tot
het opzetten van één generiek crisisbeheersingsinstrumentarium
binnen de EU voor alle soorten crisissituaties. Dit instrumentarium moet voldoende
waarborgen bieden om in geval van een crisis snel en effectief op operationeel
niveau te kunnen afstemmen en op politiek niveau besluiten te kunnen nemen.
Hierbij kan gedacht worden aan de mogelijk te nemen besluiten bij een aanslag
met CBRN-middelen in één of meer EU-lidstaten. Essentieel
onderdeel van dit beoogd instrumentarium zou een coördinatiecentrum dienen
te zijn die een faciliterende rol heeft bij zowel de operationele afstemming
tussen diverse diensten als bij de besluitvorming op politiek niveau. Voor
dit doel zouden de bestaande specifieke informatieen coördinatiecentra
binnen de EU van zowel de Raad als de Europese Commissie kunnen worden uitgebouwd
dan wel worden samengevoegd tot één coördinatiecentrum.Om dit te bewerkstelligen zal de operationele samenwerking versterkt moeten
worden. Op termijn kan dit leiden tot een operationele Europese crisisorganisatie.
Voor de korte en middellange termijn kiest Nederland voor het maken van afspraken
op Europees niveau respectievelijk tussen (enkele) lidstaten over het ter
beschikking stellen van capaciteit (bijstandsverlening). Daarbij kan –
voorzover het binnen de Unie is – de eigen nationale beslissing, na
een verzoek tot bijstand, vervallen. Wellicht kan in Benelux-verband hier
een voortrekkersrol gespeeld worden.Ook zal speciale aandacht uit moeten blijven gaan naar de landgrensoverschrijdende
(bestuurlijke) afstemming en samenwerking voor operationele diensten.Op nationaal niveau worden de bijstandsverzoeken1 gecoördineerd door de Shared Service organisatie Crisisbeheersing
(zie hoofdstuk 4), ondergebracht bij het NCC. Hierbij moet in ieder geval
worden bezien voor welke omvang dergelijke afspraken zouden moeten gelden.
Daarvoor moet onder andere worden onderzocht welke capaciteit een land beschikbaar
heeft en in welke mate het desbetreffende land bijstand van andere landen
nodig zou kunnen hebben. Op Europees niveau zal de Europese Commissie de coördinatie
moeten houden.Operationele aanpak van crisisbeheersing zonder inzet van militairen is
bij grootschalige crises nauwelijks voorstelbaar. Knelpunt daarbij is elke
keer de uiteenlopende bevoegdheden. Dit werkt vertragend op een effectieve
inzet. Daarom wordt het initiatief genomen om te komen tot een meer eenduidig
stelsel van bevoegdheden van militairen bij civiele operaties.De Europese landen gaan nu vooral uit van een nationale aanpak. Dit levert
niet altijd het meest optimale resultaat op. Mede daarom zouden EU en ook
NAVO in toenemende mate een belangrijke rol moeten spelen in bepaling van
inzet en allocatie van de in Europa schaarse expertise en middelen, zoals
gemeenschappelijke voorraden (vaccinaties, jodiumtabletten). Nederland zal
daartoe initiatieven ontwikkelen.Net zoals in Nederland zelf kan in de Unie en de afzonderlijke lidstaten
veel gewonnen worden door een actiever proactie- en preventiebeleid. Zo lopen
bijvoorbeeld de veiligheidseisen op diverse beleidsterreinen nog ver uiteen.
Met name daar waar beleidssectoren elkaar raken is een versterking noodzakelijk.
Nederland en de andere lidstaten hebben hier ieder eerst een individuele rol,
maar ook de Unie zal op dit terrein nadrukkelijker haar taak moeten oppakken.Omdat crises vaak landgrenzen overschrijden zullen ook de nationale alerteringssystemen
op elkaar afgestemd moeten zijn. In eerste instantie zal door Nederland actief
informatie en kennis uitgewisseld worden. Wellicht kunnen dan op termijn –
in nauw overleg met de andere Europese lidstaten – nationale alerteringssystemen
verbreed worden naar Europees niveau.Door het afstemmen van proactief beleid en het meer structureren van activiteiten
in de responsfase wordt een weg gebaand naar een meer gezamenlijke aanpak.
Zo moet ook de aanpak van bescherming van de vitale infrastructuur in Europees
verband verder worden geïntegreerd. Ook de internationale ontwikkelingen
in de branche-organisaties zouden meer geïntegreerd moeten
worden, zeker daar waar het gaat om de fases van proactie en preventie. Uitwisseling
van «best practices» moet meer tot standaard worden verheven.Verduidelijking van het internationale netwerk en de taken en verantwoordelijkheden
van de verschillende nationale partners voor zover deze betrekking hebben
op de internationale dimensie van crisisbeheersing is noodzakelijk. Dit zal
in beeld worden gebracht en worden beheerd door het NCC. Dit kan mogelijk
leiden tot een Europees Handboek Crisisbeheersing.Het versterken van de procesmatige aanpak van crisisbeheersingHet kabinet zal – geïnitieerd door de coördinerend minister
voor crisisbeheersing – jaarlijks een overzicht opstellen (als onderdeel
van het bijgevoegde werkprogramma), waarin de ambities en concrete acties
van dat jaar staan, en de prestaties en gebeurtenissen van het afgelopen jaar
op het gebied van de internationale dimensie van crisisbeheersing worden verantwoord
en toegelicht.De activiteiten uit dit werkprogramma worden – zover het de Europese
overleggen met betrekking tot crisisbeheersing betreft – in het ambtelijk
voorportaal van de onderraad voorbereid.Voor de respons is het noodzakelijk om een «single point of contact»
in te richten voor alle partijen binnen Nederland die relevant zijn voor de
internationale dimensie van crisisbeheersing. Dit wordt ondergebracht bij
de Shared Services-organisatie Crisisbeheersing (zie hoofdstuk 4), welke opereert
ten behoeve van alle departementen. Overigens zal dit contactpunt niet de
bedoeling hebben om het bestaande netwerk te vervangen; dat is niet wenselijk
en niet realistisch. Wel van belang is om formele bestuurlijke afspraken via
dit kanaal te laten lopen. Het ministerie van Buitenlandse Zaken coördineert
de beleidsinbreng bij de EU en de genoemde internationale organisaties.Tenslotte wordt er naar een versterking van de interne samenwerking binnen
de EU gestreefd op het gebied van crisisbeheersing tussen de betrokken Directoraten-generaal
van de EU.HOOFDSTUK 4: NATIONAAL NIVEAUDat crisisbeheersing onderdeel uitmaakt van het reguliere beleid, blijkt
uit de ontwikkelingen en trends die we waarnemen. Die verwevenheid vraagt
om extra interdepartementale coördinatie, waarvoor specifieke (politieke)
aandacht vereist is. Het reguliere karakter van crisisbeheersing en de specifieke
coördinatieproblematiek maken regelmatig collectieve, bindende besluitvorming
op hoog ambtelijk en politiek niveau noodzakelijk.Belangrijkste uitgangspuntenDe veranderende aard van (toekomstige) risico's en crises, alsmede het
huidige diffuse en onvoorspelbare dreigingsbeeld vereisen een organisatie
van crisisbeheersing, die in hoge mate veerkrachtig is en kan inspelen op
snel wisselende omstandigheden. Essentieel daarbij is een versterking van
de bestuurlijke en operationele regie en aansturing van crisisbeheersing op
álle deelterreinen in álle fasen van de veiligheidsketen. De
deelterreinen van crisisbeheersing dienen te worden geïntegreerd als
zelfstandig en inhoudelijk samenhangend beleidsonderwerp, dat
structureel wordt belegd in een reguliere en vaste besluitvormingsstructuur
op politiek en hoog ambtelijk niveau.In alle fasen van crisisbeheersing moet er sprake zijn van heldere en
goed afgebakende verantwoordelijkheden en bevoegdheden tussen de minister-president,
de vakministers en de coördinerend minister.Belangrijkste huidige knelpuntenEr is op dit moment geen regulier politiek-bestuurlijk orgaan voor crisisbeheersing.
Het onderwerp is niet als zelfstandig beleidsthema belegd bij één
onderraad, maar verspreid over meerdere onderraden. Hierdoor ontbreekt het
aan samenhang.Ten aanzien van de beleidsontwikkeling springt in de fasen pro-actie en
preventie het gebrek aan samenhang in het oog, met name het beleid ten aanzien
van de bescherming van de vitale infrastructuur. Er zijn weliswaar rechtstreekse
relaties tussen vakministers en bedrijfssectoren, maar de uitvoering van taken
is voor een belangrijk deel geprivatiseerd dan wel verzelfstandigd. In een
aantal gevallen kan en heeft de overheid geen of onvoldoende voorwaarden gesteld –
in termen van pro-actie en preventie – om te kunnen garanderen dat sectoren,
waaronder deze vitale infrastructuur, ten tijde van crises blijven functioneren.
Ook mist de overheid soms de bevoegdheden om dit te kunnen doen. Genoemde
knelpunten worden meegenomen in het vigerende project Bescherming Vitale Infrastructuur.Bij het maken van keuzes op de verschillende beleidsterreinen, wordt te
weinig nagedacht over mogelijke gevolgen voor veiligheid, waaronder crisisbeheersing
en de manier waarop deze gevolgen beheersbaar kunnen worden gehouden.Crisisbeheersing is naar zijn aard het sluitstuk van het reguliere veiligheidsbeleid.
Er bestaat een natuurlijke neiging om problemen in eerste aanleg via regulier
en sectoraal beleid aan te pakken en op te lossen via reguliere gremia met
normale werkprocessen. Dit verklaart mede de terughoudendheid ten aanzien
van het activeren van de structuren van het Nationaal Handboek Crisisbesluitvorming
(NHC). Er bestaat onduidelijkheid over wie precies het bevoegd gezag is om
te bepalen dat iets een crisis is en de daartoe vereiste structuren kan activeren.
Het ontbreekt aan bevoegdheden om activering van de crisisstructuren af te
dwingen.Een ander knelpunt is het niet altijd naadloos op elkaar aansluiten van
taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de nationale en de decentrale
organisatie van crisisbeheersing, wat een effectieve nationale aansturing
van bovenlokale crises bemoeilijkt. De problematiek is weerbarstig. Niet alle
betrokkenen zien de noodzaak in om tijdens een grootschalige nationale crisis
over te schakelen op «harde aansturing»; het is een gevoelig onderwerp1.Hoewel crisisbeheersing – met name op het terrein van de openbare
orde en veiligheid – in eerste instantie een eigen verantwoordelijkheid
is van gemeenten en provincies, is een op maat gesneden bestuurlijke en operationele
doorzettingsmacht soms noodzakelijk. In acute crisissituaties voldoen de thans
geldende bevoegdheden voor de rijksoverheid richting bedrijven en decentrale
overheden niet in alle gevallen.Coördinatie interdepartementale beleidsontwikkelingOm de coördinatie tussen de verschillende ministeries te bevorderen,
gaat de Raad voor de Veiligheid en Rechtsorde (RvdVR) als onderraad fungeren
op álle terreinen van crisisbeheersing en in álle fasen, met
uitzondering van de respons. Het onderwerp crisisbeheersing wordt in deze
raad als één zelfstandig, inhoudelijk samenhangend
beleidsdossier ondergebracht. Wel heeft het Kabinet onlangs besloten om de
beleidsontwikkeling (pro-actie en preventie) op terrorisme onder te brengen
bij de nieuwe Raad voor de Nationale Veiligheid.Proactie en preventie blijven onderdeel van de reguliere sectorale beleidsontwikkeling,
zoals transport, milieu, energie, ruimtelijke ordening, volksgezondheid en
landbouw. Beleidsvoornemens en maatregelen op deze sectorale terreinen zullen
in beginsel worden geagendeerd in de onderraad waar het thema is ondergebracht.
Daarnaast zal echter in meer generieke zin, op basis van sectorale rapportages
van de minister van BZK, het aspect pro-actie en preventie op crisisbeheersing
in bijvoorbeeld de transportsector, of bij ruimtelijke ordening, worden besproken
in de RvdVR. Daarbij kunnen voorstellen worden gedaan tot een gewijzigde aanpak
in de proactie en preventie. De huidige samenstelling van deze onderraad wordt
overigens herzien.Het kabinet wijst de minister van BZK formeel aan als coördinerend
minister voor crisisbeheersing in alle fasen. In die hoedanigheid is de minister
van BZK verantwoordelijk voor een behoorlijke interdepartementale ambtelijke
voorbereiding en bewaakt hij de voortgang. Hij ziet erop toe dat geen enkel
departement zich aan de coördinatie onttrekt. Hij kan andere bewindslieden
aanspreken op de inhoud, inrichting van processen en op de organisatie van
crisisbeheersing op hun deelterreinen. Een voorbeeld moge dit verduidelijken:
zo is de minister van VWS verantwoordelijk voor de infectieziektebestrijding.
Hij dient daarbij zorg te dragen voor een goede opschalingsstructuur, zowel
verticaal (binnen de kolom) als horizontaal (verbreding naar de crisisbeheersingsstructuur
van de Wrzo). Is één van beiden niet of onvoldoende georganiseerd,
dan kan de minister van BZK vanuit zijn coördinerende rol de minister
van VWS hierop aanspreken en hem manen dit te verbeteren.De coördinerende rol van de minister van BZK voor crisisbeheersing
vervangt niet de coördinerende rol van andere ministers op andere beleidsterreinen.
Zo blijft bijvoorbeeld de minister van Justitie verantwoordelijk voor de coördinatie
van terrorismebestrijding, de minister van VROM voor kernongevallenbestrijding,
etc.Om deze rol van de minister van BZK adequaat te kunnen ondersteunen, wordt
de directeur Crisisbeheersing van het ministerie van BZK aangewezen als de
Nationaal Coördinator Crisisbeheersing (NCCB). Hij is verantwoordelijk
voor de ambtelijke ondersteuning en geeft invulling aan de dagelijkse coördinerende
rol. Hij zal optreden als Nationaal Coördinator in het geval de crisisbesluitvorming
is opgeschaald naar IBT en/of MBT-niveau (zie hierna).Crisisbesluitvorming in de responsfaseIn daadwerkelijke crisissituaties is snelheid van handelen en flexibiliteit
vereist. De structuren van het Nationaal Handboek Crisisbesluitvorming treden
in werking. In eerste instantie wordt een (dreigende) sectorale crisis opgepakt
door de vakminister wiens beleidsterrein het betreft. Hij is verantwoordelijk
en belast met een adequate aanpak. Gelet op het feit dat in bijna alle crises
er ook een directe relatie is met het openbaar bestuur en/of de openbare orde
en veiligheid, is er altijd afstemming noodzakelijk met de (vak)minister van
BZK. Daarom kan deze al in een vroegtijdig stadium een «tandem»
vormen met de andere vakminister (dan wel op verzoek van laatstgenoemde).
Ieder voor zich blijft weliswaar verantwoordelijk voor zijn eigen sector,
maar zij stemmen nauwgezet de beleidsmaatregelen en de communicatie daarover
op elkaar af. Zo wordt bijvoorbeeld een gijzeling door een terroristische
groepering primair aangepakt door de minister van Justitie, maar
hij zal dat doen in nauwe samenwerking met de minister van BZK.Departementale responsactiviteiten binnen de eigen sector worden uitgevoerd
en gecoördineerd door en vanuit het desbetreffende departementaal coördinatiecentrum
(DCC). Indien, in deze fase van de respons, betrokkenheid van andere beleidssectoren
nodig is, geschiedt dat altijd door het vakdepartement waaronder de betreffende
sector valt. Zo verloopt de communicatie en informatievoorziening met de bestuurlijke
kolom over de besluitvorming altijd via de minister van BZK door tussenkomst
van het NCC. Verder is het NCC in beginsel voor Nederland het operationeel
aanspreekpunt voor andere landen en internationale organisaties.Indien een (dreigende) crisis één sector overstijgt en ingeval
van (mogelijke) opschaling van de crisiscommunicatie naar het nationale niveau
wordt er op hoog ambtelijk niveau (DG/SG-niveau) een Interdepartementaal Beleidsteam
(IBT) geactiveerd. Activering van het IBT geschiedt door de directeur Crisisbeheersing
als NCCB of op verzoek van een DG/SG van een vakministerie aan de NCCB. Het
IBT kent geen vaste, maar een flexibele samenstelling. Het bestaat uit vertegenwoordigers
op DG/SG-niveau van de meest betrokken ministeries hetgeen samenhangt met
het type crisis en het (verwachte) verloop daarvan. Het IBT wordt voorgezeten
door de verantwoordelijke directeur-generaal van BZK. Taken van het IBT zijn
coördinatie, afstemming en integrale, bindende besluitvorming. Dit heeft
op álle terreinen betrekking, zoals bijvoorbeeld ook bewaking en beveiliging
en de strafrechtelijke handhaving.Op politiek-bestuurlijk niveau zal er een Ministerieel Beleidsteam (MBT)
worden geformeerd. Activering van het MBT geschiedt door de minister van BZK
als coördinerend minister, óf door de voorzitter van de onderraad
(i.c. de MP) óf op verzoek van een vakminister aan de coördinerend
minister (BZK). Zo zal bijvoorbeeld een terroristische aanslag met bacteriële
middelen op de drinkwatervoorziening in Nederland, ondanks de coördinerende
rol van de minister van Justitie met betrekking tot terrorismebestrijding,
direct opgeschaald worden naar MBT-niveau onder voorzitterschap van de coördinerend
minister voor crisisbeheersing.Het MBT beslist in haar eerste vergadering of gezien de aard van de crisis
de MBT-structuur moet worden voortgezet of dat de aanpak in IBT-verband respectievelijk
door de primair verantwoordelijke vakminister voldoende is.Het MBT kent geen vaste, maar een flexibele samenstelling. Het MBT bestaat
uitsluitend uit de meest betrokken ministers, rekening houdend met het type
en aard van de crisis en het (mogelijke) verloop daarvan. De coördinerend
minister bepaalt in overleg met de MP de samenstelling van het MBT.Uitgangspunt is dat het MBT wordt voorgezeten door de minister van BZK
als coördinerend minister voor crisisbeheersing, dan wel, bij zeer grootschalige
crises, door de minister-president. De coördinerend minister kan in overleg
met de MP en de eerstverantwoordelijke vakminister besluiten af te wijken
van het vaste voorzitterschap.Ingeval het MBT bestaat uit (nagenoeg) de voltallige ministerraad, wordt
uit het MBT een kerngroep gevormd, bestaande uit de MP, de coördinerend
minister en de eerstverantwoordelijke, meest betrokken vakminister. De besluitvorming
in MBT-verband wordt integraal voorbereid op hoog ambtelijk niveau in het
IBT (DG/SG-niveau). Taken van het MBT zijn coördinatie, afstemming en
integrale, bindende besluitvorming. Dit heeft op álle terreinen betrekking,
zoals bijvoorbeeld ook bewaking en beveiliging. Indien er geen
overeenstemming wordt bereikt in het MBT zal de coördinerend minister
voor crisisbeheersing de geschilpunten voorleggen aan de MP.De minister van BZK is als coördinerend minister verantwoordelijk
voor het bewaken van de uitvoering van de door het MBT genomen besluiten en
informeert de ministerraad hierover alsmede over de eventuele problemen bij
de uitvoering. De departementale implementatie van de MBT-besluiten is een
verantwoordelijkheid van de vakministers en wordt gecoördineerd door
de DCC's.Het ministerie van BZK – i.c. de directie Crisisbeheersing inclusief
het Nationaal Coördinatie Centrum (NCC) en het Expertisecentrum Risico-
en Crisiscommunicatie – treedt ondersteunend en facilitair op ten behoeve
van de interdepartementale crisisbesluitvorming. In deze fase coördineert
en monitort het NCC de activiteiten van onder meer de departementale coördinatiecentra
met het oog op de uitvoering van de door het beleidsteam (IBT/MBT) genomen
besluiten, zodat eenduidige aansturing en informatie-uitwisseling gewaarborgd
is.Het adequaat kunnen vervullen van deze rol staat of valt met een goede
informatiepositie. Het NCC vervult de functie van interdepartementaal facilitair
communicatiecentrum en informatieknooppunt. Het NCC vertaalt politieke verantwoordelijkheden
en besluiten in operationele aanwijzingen. Verder vertaalt het NCC de operationele
informatie naar beleidsinformatie ten behoeve van de crisisbesluitvorming
op politiek-bestuurlijk en hoog ambtelijk niveau.Dit betekent dat het NCC ten minste geïnformeerd moet zijn over alle
relevante departementale activiteiten ter bestrijding van de crisis, ook binnen
de eigen sector; er komt dus een informatieplicht aan het NCC, ook in de fase
dat de besluitvorming nog niet is opgeschaald naar het MBT-niveau. Deze informatieplicht
hangt samen met de verantwoordelijkheid van de minister van BZK als coördinerend
minister. Vanuit die rol moet de minister van BZK in staat zijn – en
dus geïnformeerd – om de (zelfstandige) afweging te maken of bepaalde
incidenten interdepartementale coördinatie of besluitvorming vergen.
De minister van BZK zal, via het NCC, op zijn beurt de andere departementen
adequaat informeren. Om dit adequaat te faciliteren wordt geïnvesteerd
in ondersteunende gemeenschappelijke ICT-voorzieningen.Landelijk Operationeel Coördinatiecentrum (LOCC)Naast de bestuurlijke coördinatie faciliteert de minister van BZK
de coördinatie van de operationele inspanningen zowel in de voorbereidingsfase
als in de responsfase door het Landelijk Operationeel Coördinatiecentrum
(LOCC). Deze eenheid verzorgt onder andere de operationele afstemming tussen
de klassieke hulpdiensten (brandweer, ambulance, politie en marechaussee),
maar kan ook rijksmateriaal en -expertise ter beschikking stellen. Het LOCC
beschikt over een up-to-date landelijk overzicht van alle relevante evenementen
en gebeurtenissen die (grootschalige) inzet vergen van de hulpdiensten. Verder
zal het LOCC een database ontwikkelen met een totaaloverzicht van de beschikbare
inzet voor alle hulpdiensten (personeel en materieel). In overleg met de betrokken
operationele diensten wordt onderzocht of het LOCC in de toekomst ook een
rol moet krijgen in de operationele aansturing.SchematischBovenstaand kan op de volgende wijze schematisch worden weergegeven:Opschaling en alerteringHet kabinet werkt aan de ontwikkeling van een eenduidig, algemeen landelijk
geldend alerteringssysteem. Het mechanisme zal op korte termijn beschikbaar
zijn ten behoeve van terrorismebestrijding, maar zal nader worden uitgewerkt
voor alle crisissituaties. Naast de communicatie aan burger en bedrijfsleven,
zal de systematiek ook voorzien in een vertaling naar operationele inzet en
bestuurlijke opschaling, zowel op rijks- als op lokaal/regionaal niveau. Bovendien
zal de systematiek worden afgestemd met het NATO Crisis Response System (NCRS).In de systematiek van bestuurlijke opschaling in de responsfase worden
(vooralsnog) op rijksniveau drie niveaus onderscheiden, te weten de vakminister,
de coördinerend minister en de minister-president. Op lokaal/regionaal
niveau gaat het om de burgemeester – voorzitter Regionaal Beleidsteam –
CdK. Bij de bepaling welk niveau van toepassing is, spelen de volgende criteria
een rol:1. Operationele inzet: duur en betrokkenheid disciplines• weinig frequente vorm van operationele inzet;• meerdere operationele diensten betrokken;• inzet langer dan 24 uur continue;• omvang van de bijstand;• inzet van specialistische eenheden;• bijstand vanuit andere landen.2. Keteneffect: het risico dat de crisis andere beleidssectoren raakt• andere vitale belangen direct in geding;• twee of meer vakdepartementen betrokken;• internationale besluitvorming.3. Publiciteit: (verwachte) aandacht in de media• zeldzame gebeurtenis;• mate van bekendheid bij publiek van direct betrokkenen;• internationale belangstelling.Besluitvorming over het niveau van alertheid en bijbehorende opschaling
geschiedt in het MBT op advies van de coördinerend minister of de eerstverantwoordelijke
vakminister. Een en ander zal nader uitgewerkt worden in het uitwerkingstraject
van het alerteringssysteem.WetgevingHet huidige wetgevingsinstrumentarium wordt thans op bruikbaarheid bij
crisisbeheersing (alle fasen) doorgelicht door een extern deskundige in opdracht
van BZK, waarbij ook wordt nagegaan of het nodig is wettelijke bevoegdheden
aan te passen om meer sturing van de rijksoverheid en het regionale bestuursniveau
mogelijk te maken. De doorlichting die nu plaatsvindt, leidt tot een reeks
van aanbevelingen. Het kabinet zal bezien welke daarvan worden overgenomen
en zal deze vervolgens opnemen in een wetgevingsprogramma als onderdeel van
het werkprogramma dat deel uitmaakt van dit beleidsplan.Met betrekking tot de soms noodzakelijk geachte op maat gesneden bestuurlijke
en operationele doorzettingsmacht is het bestaande stelsel van de Coördinatiewet
uitzonderingstoestanden in veel gevallen een te zwaar middel. Daar staat tegenover
dat de sectorspecifieke noodwetgeving vaak veel coördinatie en overleg
vraagt ook indien tegelijkertijd op meerdere terreinen inzet noodzakelijk
is. Daarom besluit het kabinet om deze lacune op te vullen door de voorzitter
van het MBT – na besluit daartoe in MBT-verband – te machtigen
sectorspecifieke noodwetgeving gecoördineerd in werking te doen stellen.
De voordracht voor dit KB loopt – net zoals nu – via de minister-president.
Uitgezocht wordt op welke wijze dit precies (juridisch) vormgegeven moet worden.Opleiden en oefenen (interbestuurlijk en interdisciplinair)Om goed voorbereid te zijn zullen vaker en intensiever grootschalige crisissimulaties
op politiek-bestuurlijk en hoog ambtelijk niveau worden geoefend, ook in multinationaal
verband. De minister van BZK stelt een interdepartementaal oefenbeleidsplan
op voor de periode 2004–2007 en organiseert minimaal tweemaal per jaar
een crisisoefening op politiek-bestuurlijk niveau voor leden van het kabinet.
In een aantal gevallen zal het gaan om oefeningen met daadwerkelijke betrokkenheid
en ook voor het publiek zichtbare inzet van relevante operationele diensten.
De oefeningen kunnen gerelateerd worden aan de onderwerpen die op dat moment
actueel zijn. Het kabinet wil daarmee aan de samenleving laten zien dat het
de organisatie van crisisbeheersing serieus neemt. Het vergroot het bewustzijn
en vertrouwen van het publiek en de politiek. Verder vormen dergelijke oefeningen
een goede aanvulling op het alerteringssysteem. Verder zal het ministerie van BZK de bestaande kennis- en databank, gericht
op multidisciplinaire oefeningen tot en met provinciaal niveau als voorbereiding
op de rampenbestrijding, uitbreiden en verbreden tot een landelijke database
met evaluaties, simulaties en oefeningen op het terrein van crisisbeheersing.Scenario-ontwikkeling (beheersing van toekomstige crises)Crisisbeheersing is gebaat bij een vroegtijdige signalering van potentiële
crises. Dit vergt een permanente stafcapaciteit op nationaal niveau met competenties
op dat vlak. Het gaat daarbij om het periodiek monitoren van trends bij crisisbeheersing,
het uitvoeren van strategische dreiging- en kwetsbaarhedenanalyses en het
ontwikkelen van scenario's. De aandacht is daarbij gericht op de interbestuurlijke
en interdisciplinaire aspecten, immers de achilleshiel van crisisbeheersing.
Ook de ketenafhankelijkheid van vitale infrastructuren krijgt bijzondere aandacht.
Nadrukkelijker dan tot nu toe zal ook de internationale (EU en NAVO-) dimensie
worden ingebracht door middel van actieve deelname van relevante coördinatiecentra.Evaluatie WTS, fondsen voor slachtoffersOp 29 april jl. verscheen het evaluatierapport van de Wet Tegemoetkoming
Schade bij Rampen (WTS), opgesteld door een extern bureau in opdracht van
BZK. Hierbij is onder andere bezien wat de huidige rol is van de overheid
en wat die rol in de toekomst bij rampen en meer in het algemeen bij crises
zou moeten zijn. Tevens is de (juridische) aansprakelijkheidsverdeling onder
de loep genomen.Daarnaast is naar aanleiding van de vuurwerkramp Enschede de Commissie
tegemoetkoming bij rampen en calamiteiten (CTRC) onder voorzitterschap van
de CdK van Noord-Holland, de heer Borghouts, ingesteld. De Commissie Borghouts
is begin juli dit jaar klaar met haar onderzoek en gebruikt de zomer voor
een uitgebreide klankbordronde. Daarna zal advies uitgebracht worden.Kwaliteitsborging en bestuurlijk toezichtKwaliteitsborging geschiedt onder meer door het houden van praktijkgerichte
tests door de betrokken organisatie-onderdelen zelf en door middel van intercollegiale
toetsing. Daarnaast krijgen de rijksinspecties de opdracht om ook de werking
van de nationale crisisstructuur te toetsen.De minister van BZK als coördinerend bewindspersoon informeert de
Tweede Kamer via integrale rapportages over de stand van zaken van crisisbeheersing
(inhoudelijk en organisatorisch) in de volle breedte, over alle fasen en op
alle niveaus. Daartoe zal de met de Wkr ingezette vierjaarlijkse rapportagecyclus
worden verbreed tot crisisbeheersing. In deze rapportagecyclus worden ook
de resultaten van het toezicht door de rijksinspecties opgenomen; dit toezicht
richt zich mede op de departementale coördinatiecentra.Bestuursafspraken defensie–civiele sectorDecennialang heeft de krijgsmacht in geval van crises gefungeerd als vangnet
voor de civiele diensten. In de afgelopen jaren heeft zich een aantal crises
voorgedaan waarbij bijstand door de krijgsmacht aan de politie, brandweer
en de geneeskundige sector noodzakelijk bleek. Het valt te verwachten dat
de behoefte aan capaciteit van de krijgsmacht zal blijven en wellicht –
gelet op de terroristische dreigingen – nog verder zal toenemen.
Daarmee is een herijking van de vangnetfunctie actueel geworden.De ervaringen met deze crises hebben aangetoond dat de afspraken die in
het verleden zijn gemaakt over de inzet van de krijgsmacht verouderd zijn.
Bovendien zijn met het verdwijnen van de daarvoor aangewezen eenheden ook
de procedures verouderd. Men is niet meer op elkaar ingespeeld. Medio 2003
is een interdepartementale inventarisatie afgerond van de bestaande regelingen
en afspraken en zijn knelpunten van de bestuursafspraken geanalyseerd. Dit
alles moet meer duidelijkheid opleveren over de capaciteit waarop de civiele
autoriteiten een beroep kunnen doen en resulteren in beter op elkaar afgestemde
organisaties. En voor de toekomst meer structurele samenwerking tussen de
civiele autoriteiten (inclusief de waterschappen) en de krijgsmacht bij het
handhaven van de nationale veiligheid. De bedoeling is om nog dit jaar de
voorstellen (inclusief eventuele budgettaire consequenties) in het politieke
besluitvormingsproces te brengen.Informatie-uitwisseling en ICTNaast communicatie naar burgers is de communicatie en informatie-uitwisseling
tussen de crisispartners onderling in toenemende mate een cruciaal knelpunt.
De verschillende bij crises betrokken actoren beschikken over verschillende
informatiesystemen, architecturen en protocollen, hetgeen met name bij grootschalige
crises problemen kan veroorzaken. Dit knelpunt raakt zowel de bestuurlijke
als de operationele kolommen.De informatiearchitectuur ten behoeve van crisisbeheersing is aan afstemming
en modernisering toe, waarbij optimaal gebruik moet worden gemaakt van bestaande
toepassingen, zoals onder andere bij Defensie («network enabled capabilities»)
respectievelijk van «Integrated Staff Information System» (ISIS).
Daarom zal een integraal plan van aanpak voor integratie en modernisering
van de informatiearchitectuur voor crisisbeheersing worden opgesteld. De lopende
trajecten zoals onder meer de herziening van de informatiearchitectuur ten
behoeve van rampenbestrijding («OOV-nutsvoorziening») worden daarbij
betrokken. Regie wordt gelegd bij het recent opgerichte adviescollege ICT
rampenbestrijding (ACIR). Vooruitlopend daarop, zal op korte termijn het actiepunt
uit Andere Overheden, het mogelijk maken van beveiligde informatie-uitwisselingen
tussen bestuurlijke organisaties (onder andere DCC-NCC), het zogenaamde «Public
Key Infrastructure» vorm worden gegeven.Shared services crisisbeheersingDe minister van BZK is primair verantwoordelijk voor de verdere uitwerking
van Shared Services Crisisbeheersing in het kader van het programma «Andere
overheid». Het gaat om producten en diensten die voorheen op verschillende
plaatsen binnen de rijksoverheid waren neergelegd of niet rijksbreed werden
aangeboden. Het kabinet wil hiermee samenwerking stimuleren en kwaliteitsverbetering
realiseren. Uitgangspunten daarbij zijn dat, waar gewenst, maatwerk wordt
geleverd. De gemeenschappelijke diensten betreffen onder meer: bereikbaarheid,
opleidingen, oefeningen, ICT, personeelsbeleid, scenario's, etc. Eind 2004
zullen de eerste shared services beschikbaar zijn.Borging en evaluatieHet Nationaal Handboek Crisisbesluitvorming wordt aangepast en zal wettelijk
worden verankerd. Door de wettelijke verankering wordt de beoogde helderheid
en structurering goed geborgd. Ook is de afdwingbaarheid ten opzichte van
andere partijen (bedrijfsleven en andere overheden) hiermee mogelijk.
Niettemin is en blijft het Handboek een«levend document»: na iedere
crisis dienen «lessons learned» structureel te worden geborgd.
De minister van BZK ziet erop toe dat iedere (inter)departementale crisis
wordt geëvalueerd volgens een vast door BZK te ontwikkelen minimale opzet
en doorlooptijd. De evaluaties worden besproken in de Raad voor de Veiligheid
en Rechtsorde.HOOFDSTUK 5: DECENTRAAL NIVEAUInleidingIn dit hoofdstuk introduceert het kabinet de structuur voor crisisbeheersing
op decentraal niveau. De betrokken partners werken hierin gezamenlijk volgens
een eenduidig kader aan de voorbereiding en treden zonodig daadwerkelijk gezamenlijk
op bij crises. De betrokken partners zijn: gemeenten, provincies, waterschapsbesturen,
autoriteiten die de bevoegdheden van het Rijk uitoefenen («rijksheren»),
hulpverleningsdiensten en eigenaars en beheerders van vitale infrastructuur
(bedrijfsleven).Vertrekpunt en eindbestemmingVeiligheidsregio als vertrekpuntVertrekpunt voor crisisbeheersing op regionaal niveau is de veiligheidsregio,
zoals beschreven in het in april 2004 gepubliceerde «Kabinetsstandpunt
Veiligheidsregio's»1, met dien verstande
dat het beheer van de rode, witte, blauwe en gemeentelijke diensten buiten
de strekking van dit beleidsplan valt2. Dit beleidsplan
richt zich uitsluitend op de wijze waarop binnen die structuur kan worden
gekomen tot effectieve beleidsontwikkeling, -implementatie en -uitvoering.Het huidige instrumentarium van de Wrzo (met inbegrip van de Wkr) en het
kabinetsstandpunt biedt voldoende handvatten voor de bouw van een decentrale
structuur voor crisisbeheersing. Op termijn zal specifieke voor crisisbeheersing
geldende wet- en regelgeving moeten worden ontwikkeld, met medeneming van
rampenbeheersing. Vooruitlopend hierop richt het kabinet de beoogde structuur
grotendeels in.De in het kabinetsstandpunt gepresenteerde voorstellen ten aanzien van
beleidsontwikkeling en uitvoering van rampenbeheersing zullen worden verbreed
naar crisisbeheersing. Omdat de reikwijdte van het beleidsterrein van de veiligheidsregio
hiermee meer sectoren raakt dan bij «klassieke» rampen, zullen
deze ook bij de ontwikkeling van crisisbeheersingsbeleid in de regio (moeten)
worden betrokken. Hiervoor wordt zoveel mogelijk aangesloten bij de thans
geldende wetgeving en bestuurlijke verhoudingen. Waar nodig aarzelt het kabinet
echter niet om bevoegdheden aan te scherpen.Belangrijkste knelpunten op decentraal niveauDe veiligheidsrisico's in de samenleving vragen om een overheid die duidelijk,
daadkrachtig en consequent kan reageren. Uit evaluaties en onderzoeken naar
de werking van de rampenbeheersingsorganisatie3
blijkt de noodzaak hiertoe. Het voert te ver om de resultaten van deze onderzoeken
toe te lichten. Daarom worden de belangrijkste conclusies in het navolgende
beknopt weergegeven:• De decentrale structuur voor crisisbeheersing heeft een nogal «vrijblijvend»
karakter en de slagkracht en doorzettingsmacht van de regionale besturen is
hierdoor in veel gevallen onvoldoende. Mede daardoor komt werkelijk
multidisciplinaire beleidsvorming en oefenen (politie, brandweer, geneeskundige
en gemeentelijke diensten) niet goed van de grond. Omdat voor crisisbeheersing
niet alleen multidisciplinair binnen de OOV-sector moet worden gehandeld,
maar ook multisectoraal, wordt dit knelpunt groter.• Het decentraal openbaar bestuur is integraal verantwoordelijk voor
crisisbeheersingsvraagstukken. De overige sectoren echter uitsluitend functioneel.
Dit leidt soms tot tegengestelde belangen en besluiten. Dit wordt gekarakteriseerd
als «schurende ketens».• Percepties en verwachtingen van bij crisisbeheersing betrokken
partijen over elkaars rol, verantwoordelijkheden en taken verschillen, in
het bijzonder tijdens respons.• In veel gemeenten is als gevolg van de kleine schaal onvoldoende
capaciteit aanwezig voor een optimale voorbereiding en bestrijding van een
ramp of crisis. Kennis en ervaring worden gemist.Stip aan de horizonOp basis van deze knelpunten heeft het kabinet in dit beleidsplan een
nieuwe structuur voor crisisbeheersing op decentraal niveau opgezet. Daarnaast
verwacht het kabinet nieuwe inzichten op basis van beleidsevaluaties of onderzoeken
die op korte termijn zullen worden uitgevoerd, waaronder de evaluatie van
de Politiewet (2005) de evaluatie van de toezichtrol van provincies (2005)
en de ontwikkeling van het landelijk alerteringssysteem (2004, zie hoofdstuk
4).In het kabinetsstandpunt Veiligheidsregio's heeft het kabinet aangegeven
een tussenstand van de uitwerking van de veiligheidsregio's in 2005 te zullen
presenteren. Deze tussenstand zal zich – voor wat de beleidsaspecten
betreft – richten op de in dit beleidsplan vormgegeven structuur. Op
basis van voornoemde evaluaties zullen nieuwe keuzes voor eventuele vervolgstappen
kunnen worden gemaakt.Crisisbeheersing in alle fasen behalve responsDe veiligheidsregio zal het hart vormen van de crisisbeheersingsorganisatie
op decentraal niveau. Daartoe worden voorstellen uit het kabinetsstandpunt
Veiligheidsregio's verbreed naar crisisbeheersing. Dit komt ook tot uiting
in de gewijzigde naamgeving van de diverse organen1.
Aldus ontstaat de navolgende regionale afspiegeling van de organisatie van
crisisbeheersing op nationaal niveau: Het Regionaal Crisisbestuur (RCB)Het RCB is een regionaal bestuursorgaan waarvan de verantwoordelijkheden
en bevoegdheden strekken over het gehele crisisbeheersingsbeleid. In het RCB
zitten de gezagsdragers brandweer, GHOR, politie, het OM, de burgemeesters
van de gemeenten van de regio en de dijkgraaf van het waterschap. De voorzitter
is een burgemeester uit hun midden en wordt benoemd bij Koninklijk Besluit.Het RCB wordt gebaseerd op de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr)
en de besluiten van het RCB zijn bindend voor alle deelnemende gemeenten,
hulpdiensten en sectoren. De voorzitter van het RCB kan nakoming van besluiten
en afspraken afdwingen (doorzettingsmacht) naar alle betrokken partijen, onverlet
de bevoegdheden van het OM op het gebied van de strafrechtelijke handhaving.
Door het kabinet zal worden nagegaan op welke wijze deze doorzettingsmacht
kan worden vormgegeven en wettelijk worden verankerd. In eerste instantie
moet de gemeenschappelijke regeling hiertoe bepalingen bevatten.Bij (dreigende) terroristische aanslagen, maar ook bij vele andere vormen
van crises en rampen is de opsporing van verdachten een belangrijk element
om enerzijds te trachten de dreiging of de crisis zelf te beëindigen
en anderzijds door bestraffing van daders eventuele herhaling daarvan zoveel
mogelijk te voorkomen. Hierbij zijn directe betrokkenheid bij de besluitvorming
(en dus ook het direct informeren) van het OM en het benutten van haar bevoegdheden
op het gebied van strafrechtelijke handhaving onontbeerlijk.Het RCB wordt verantwoordelijk voor het opstellen van een regionaal «crisisplan».
Bezien moet worden hoe de op basis van de Wrzo reeds bestaande plannen voor
rampenbeheersing1 alsmede de bestaande sectorale
rampen- en/of crisisplannen2 hierin op hoofdlijnen
kunnen worden geïntegreerd. Vooralsnog geldt hierbij geen verplichting,
maar moedigt het kabinet integratie aan. De rijksheren en de dijkgraaf krijgen
ten aanzien van het vast te stellen crisisplan adviesrecht.Het RCB wordt ook verantwoordelijk voor het opstellen en uitvoeren van
het regionale preparatieprogramma, waaronder ook het regionale oefenbeleid
valt. Ten behoeve van het regionale crisisbeheersingsbeleid toetst en adviseert
het RCB het gemeentelijke en sectorale proactie- en preventiebeleid. Tenslotte
ziet het RCB toe op de (verplichte) samenwerking tussen alle betrokken partijen.
Gelet op de afspraken die eerder in het kader van de Wkr en het kabinetsstandpunt
Veiligheidsregio's zijn gemaakt, kan deze verbreding van de werkzaamheden
binnen de bestaande middelen plaatsvinden.Het Regionaal Veiligheidsbureau (RVB)In dit overlegorgaan worden de relevante sectoren op ambtelijk niveau
vertegenwoordigd. Dergelijke overleggen bestaan in sommige regio's al wel,
zij het dat de samenstelling, ondersteuning en functie ervan per regio kunnen
verschillen. In het RVB hebben in ieder geval de regionaal commandant (brandweer),
de regionaal geneeskundig functionaris (RGF) én de korpschef van het
regionale politiekorps permanent zitting. Ook worden de rijksheren en waterschappen
hetzij via zittingname, hetzij via verplichte afstemming (zie onder «rijksheren»)
in het RVB vertegenwoordigd. De voorzitter van het RCB is tevens de voorzitter
van het RVB.Het RVB verzorgt vanuit het veld de ambtelijke voorbereiding van de bestuurlijke
besluitvorming en werkt genomen besluiten voorzover nodig uit in toegepast
beleid. RijksherenOp decentraal niveau fungeren de zogeheten rijksheren onder mandaat van
de (vak)minister.1 Tijdens de Koude Oorlog vormde
het overleg van rijksheren het decentrale forum onder leiding van de Commissaris
van de Koningin voor maatregelen in het kader van civiele verdediging. Het
overleg bestaat formeel nog steeds. In het recente wetsontwerp inzake modernisering
van de noodwetgeving van de ministeries van VenW en van EZ wordt de rijksheer
opnieuw gepositioneerd en oefent hij volgens mandaat de bevoegdheden uit die
op grond van noodwetgeving aan een minister zijn toegekend.2Omdat de decentrale rijksheren doorgaans over eigen bevoegdheden en plannen
beschikken en de aard van de aansturing door de desbetreffende ministers kan
variëren, zullen integratie en samenwerking in eerste instantie worden
bevorderd door verplichte afstemming tussen deze partijen en het RCB. De afstemmingsplicht
die tussen het RCB en de rijksheren en autoriteiten geldt, moet daarmee via
de desbetreffende bestuurders en regionale topfunctionarissen ook haar doorwerking
krijgen in de ambtelijke voorbereiding door het RVB.Het zwaartepunt van de inbreng van de decentrale rijksheren komt door
de versterking van de samenwerking en afstemming in de fasen proactie, preventie,
preparatie en nazorg te liggen. Dit ter ontlasting van de processen bij een
eventuele respons. In het verlengde van de tussenstand van de uitwerking van
de veiligheidsregio's in 2005 (zie «Stip aan de horizon») zal
aan de orde worden gesteld of het wenselijk is (bepaalde) rijksheren binnen
de gemeenschappelijke regeling van het RCB onder te brengen.Rol van de provincie: toetsingDe Commissaris van de Koningin fungeert op grond van de Ambtsinstructie
op decentraal niveau als verlengstuk van de minister van BZK. De commissaris
coördineert in de huidige systematiek de voorbereiding door de in de
provincie werkzame rijksheren en de waterschapsbesturen en is voorzitter van
het overleg over de wederzijdse afstemming van hun beleid. Deze taak wordt
in het nieuwe stelsel – voorzover het crisisbeheersing betreft –
bij het RCB belegd.De provincie vervult in het huidige stelsel onder reguliere omstandigheden
een toetsende rol en stelt een provinciaal coördinatieplan op. Zoals
aangegeven in het kabinetsstandpunt acht het kabinet voor de (huidige) veiligheidsregio's
de toezichthoudende rol van de provincies van belang en houdt het kabinet
de met de Wkr ingezette lijn vast. Dit betekent dat de toetsende rol van de
provincie wordt verbreed naar de planvorming ten aanzien van crisisbeheersing.
Daarbij zal de provincie met name de plannen zelf toetsen, terwijl de Rijksinspecties
zich richten op de werking en uitvoering ervan.Crisisbesluitvorming in de responsfaseVerreweg de meeste incidenten zijn lokaal van aard en omvang. Hierbij
is en blijft de burgemeester van de getroffen gemeente gezagsverantwoordelijk
voor de aanpak van de crisis. De burgemeester voert de bestuurlijke coördinatie
en, is opperbevelhebber en stuurt de operationeel leider aan. Hierbij wordt
gebruik gemaakt van de huidige wet- en regelgeving ten aanzien van rampenbestrijding.Het Regionaal BeleidsTeam (RBT)Bij (dreigende) gemeenteoverstijgende crisissituaties kan, indien de aard
en/ of aanpak van de crisis daarom vragen, bestuurlijk worden opgeschaald
naar een Regionaal Beleidsteam (RBT). Het besluit tot activering van een RBT
geschiedt door de voorzitter van het RCB op eigen instigatie, of op verzoek
van een van de leden van het RBT (lees: de burgemeester(s) van een door een
incident getroffen gemeente(n)) aan de voorzitter dan wel door de minister
van BZK als coördinerend minister.Het RBT wordt geformeerd uit leden van het Regionaal Crisisbestuur (RCB)
en, indien nodig, door de voorzitter van het RBT uitgenodigde rijksheren in
de rol van adviseur. De voorzitter – die in principe ook de voorzitter
van het RCB is – wordt benoemd bij Koninklijk Besluit.Omdat de betrokkenen voor de besluitvorming over eventuele activering
van het RBT over relevante informatie moeten beschikken, zal de bestaande
informatieplicht in de toekomst actiever moeten worden ingevuld. De structuur
ten tijde van een eventuele regionale respons kan als volgt grafisch worden
weergegeven:In het verlengde van de eerder genoemde doorzettingsmacht van de voorzitter
van het RCB, zal een afgeleide hiervan ook voor de voorzitter van het RBT
gaan gelden. Dit betekent dat de burgemeesters hun bevoegdheden behouden,
maar dat de voorzitter van het RBT bij stakende stemmen een bindende beslissing
kan nemen. Het is van belang deze doorzettingsmacht ook naar de individuele
gezagsdragers (burgemeesters) zo spoedig mogelijk wettelijk te verankeren.
Hierbij wordt ook de opperbevelhebbersrol van de voorzitter van het RBT en
de verhouding tot de operationeel leider zonodig nader gespecificeerd. Ook
zal wettelijk verankerd worden dat de minister van BZK indien naar zijn oordeel
de aard en/of aanpak van de crisis daarom vragen directe aanwijzingen kan
geven aan de voorzitter van het RBT dan wel de CdK (als rijksheer) kan opdragen
de gezagsverantwoordelijkheid te nemen.Slechts ten aanzien van crises die het lokale niveau (dreigen te) overstijgen
komt deze structuur in beeld. Op basis van het thans in ontwikkeling zijnde
alerteringssysteem (zie hoofdstuk 4) zullen nadere richtinggevende criteria
worden geformuleerd voor de afweging «lokaal-regionaal-nationaal»
en welke partijen (en met welke rollen en bevoegdheden) bij ieder van de verschillende
alerteringsfasen betrokken zijn. Indien bestuurlijk is opgeschaald tot nationaal
niveau is de minister van BZK verantwoordelijk voor eventuele aanwijzingen
aan het RBT. Omdat het van belang is dat het bestuurlijke opschalingsniveau
te allen tijde goed aansluit bij het operationele opschalingsniveau, zullen
onder andere koppelingen worden gelegd met de reeds bestaande «GRIP-niveaus».
Ook zullen binnen alerteringssysteem koppelingen tussen nationale en regionale
decentrale alerteringsfasen (zie ook hoofdstuk 4) worden gelegd. Uiteindelijk
dienen ook de regionale handboeken aan te sluiten bij de opschalingsafspraken
die in dit stelsel worden gehanteerd.Het Regionaal Operationeel Team (ROT)De uitvoering van de besluiten van het RBT en de vertaling daarvan naar
het operationele veld – inclusief de diensten ressorterend onder de
rijksheren en de waterschappen – wordt verzorgd door Regionaal Operationeel
Team (ROT). Het ROT heeft tijdens crises een operationeel leider, die de leiding
voert over alle commandanten van de verschillende betrokken sectoren, inclusief
de «niet-OOV-diensten» (waterschappen, rijksheren). Dit betekent
in eerste instantie dat de operationeel leider beslissingen neemt over de
concrete inzet van personeel en materieel binnen de regio. De commandanten
van de desbetreffende disciplines nemen de aansturing van de uitvoering voor
hun rekening.Het Landelijk Operationeel Coördinatiecentrum (LOCC) coördineert
materieel en personeel op landelijk niveau en tussen regio's (zie ook hoofdstuk
5). Ten aanzien van multidisciplinair optreden zullen, mede op basis van landelijke
afspraken, door het kabinet nadere richtlijnen worden opgesteld die uiteindelijk
op regionaal niveau moeten worden ingevuld.De rol van de provincieGelet op het door het kabinet gekozen vertrekpunt, namelijk dat de veiligheidsregio
het hart vormt van de organisatie voor crisisbeheersing op decentraal niveau,
komen de huidige bevoegdheden van de Commissaris in een ander daglicht te
staan. Uitgangspunt is dat bij crises zonodig van het regionale niveau rechtstreeks
wordt opgeschaald naar het nationale niveau. De minister van BZK kan, indien
hij dit nodig acht, een beroep doen op de Commissaris van de Koningin in zijn
rol als rijksheer (zie ook hiervoor).BorgingAfhankelijk van de aard en omvang van de crisis zal deze op decentraal
niveau worden bestreden of worden opgeschaald tot nationale coördinatie.
Hiertoe zullen bij de ontwikkeling van de alerteringssystematiek nadere criteria
en richtlijnen worden geformuleerd en zal het Nationaal Handboek Crisisbesluitvorming
een specifiek op de decentrale partners toegesneden hoofdstuk bevatten.Decentrale partners worden geïnformeerd over de taken en verantwoordelijkheden
van het Rijk en de wijze waarop deze zijn belegd en worden uitgevoerd. Verder
dienen de eigen verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de decentrale partners
te worden vastgelegd, voor zover dat nog niet het geval is.Op basis van de rapporten van de rijksinspecties en de uitkomsten van
toetsing door de provincies, zal regelmatig aan de Tweede Kamer worden gerapporteerd.HOOFDSTUK 6: OVERHEID EN BEDRIJFSLEVENInleidingDe verantwoordelijkheidsverdeling tussen bedrijfsleven en overheid is
één van de centrale thema's van het crisisbeheersingsbeleid.
Als onderdeel van het crisisbeheersingsbeleid is de bescherming van de vitale
infrastructuur van groot belang. Verstoring of uitval binnen een vitale sector
kan immers leiden tot economische of maatschappelijke ontwrichting op (inter-)nationale
schaal. Daarnaast kunnen uiteraard ook sectoren die niet tot
de vitale infrastructuur behoren van groot belang zijn in het kader van crisisbeheersing.Verantwoordelijkheden en bevoegdhedenOnze samenleving kenmerkt zich door een grote verwevenheid van belangen
van en afhankelijkheden tussen een grote hoeveelheid instanties binnen de
overheid en het bedrijfsleven. Het overgrote deel van de vitale infrastructuur
(70–80%) wordt beheerd of is in eigendom van het bedrijfsleven. Denk
hierbij bijvoorbeeld aan de sectoren energie, telecommunicatie, gezondheidszorg
en transport. Op het terrein van crisisbeheersing bestaan dan ook al structurele
vormen van publiek-private samenwerking. Beide partijen dragen een (deel-)
verantwoordelijkheid in de zorg voor de continuïteit van de dienstverlening
en het voorkomen van verstoringen daarvan. Dit betreft niet alleen de continuïteit
binnen de eigen sector of bedrijfstak, maar vooral ook daartussen.Het waarborgen van de continuïteit van producten en diensten behorend
tot de vitale infrastructuur is van groot belang. Uitval of verstoring van
vitale dienstverlening heeft grote gevolgen. Een zo goed mogelijke bescherming
van processen, producten en diensten binnen de vitale sectoren is in veel
gevallen primair een verantwoordelijkheid van de private sector. In de wetenschap
dat (grootschalige) uitval of verstoring van vitale infrastructuur per definitie
grote impact heeft, zullen aan beheerders en eigenaren eisen moeten worden
gesteld bijvoorbeeld op het terrein van geoefendheid, niveau van bewaking
en beveiliging bij daadwerkelijke dreiging en actualisatie van calamiteitenplannen.
Uitgangspunt daarbij is dat eisen functioneel zijn en geen onnodige bestuurlijke
lasten met zich brengen. Deze eisen zullen ook per sector kunnen verschillen
en worden door de verantwoordelijke vakdepartementen uitgewerkt. Zo is de
minister van Economische Zaken op dit punt verantwoordelijk voor de sectoren
energie en telecommunicatie en de minister van Verkeer en Waterstaat voor
de transportsector.De overheid zal toezicht uitoefenen op de uitvoering van de gestelde eisen
en, in het uiterste geval, ingrijpen in de betreffende sector. Dit ingrijpen
zal in uiterste instantie kunnen leiden tot het opleggen van sancties.Kortom, het bedrijfsleven is wat crisisbeheersing betreft de eerstverantwoordelijke
voor het minimaliseren van crisisdreigingen (proactie/preventie), het treffen
van voorbereidingen op crises die desondanks zullen kunnen optreden (preparatie),
het bestrijden van crises zelf (respons) en de daarbij behorende nazorg.De overheid zal dit proces ondersteunen door het maken van afspraken voor
het gezamenlijk ontwikkelen van detectiemethoden, het delen van informatie
op alle niveaus, het onderling bespreken van detectie van verdachte omstandigheden,
het uitvoeren van dreigingsanalyses op basis waarvan het bedrijfsleven contingencyplannen
kan ontwikkelen, alsmede het organiseren van simulaties en gezamenlijke oefeningen.
Vitale bedrijven hebben recht op een zekere bescherming daar waar aard en
omvang van de crisis daartoe aanleiding geeft. In het nieuwe alerteringssysteem
wordt dit verder uitgewerkt.Een bijzondere vorm van discontinuïteit in dienstverlening is een
faillissement. De rol van de overheid bij faillissementen in een bepaalde
bedrijfstak moeten we zien in het licht van de algemeen geldende regels bij
staatssteun. Een alternatief voor steun is om de discontinuïteit in de
dienstverlening aan de aanbodzijde op te lossen. Dit betekent dat er reële
alternatieven voor de betreffende diensten of producten beschikbaar moeten
worden gesteld om aan de generieke vraag naar het soort product/dienst te
kunnen blijven voldoen. Bij eventuele afspraken hierover zal
overigens zorgvuldig moeten worden gekeken naar regels op het terrein van
mededinging en oneerlijke concurrentie. In het geval een faillissement een
vitaal belang zou schaden, gaan we na of de vitale infrastructuur buiten het
faillissement gehouden kan worden om de continuïteit van dienstverlening
te kunnen waarborgen.Relatie tot Bescherming Vitale InfrastructuurDe continuïteit van maatschappelijke, waaronder vitale, dienstverlening
kan door tal van oorzaken worden bedreigd. Niet alleen organisatorische en
technische gebreken kunnen daarvan de oorzaak zijn; ook kan de continuïteit
door bewust of onbewust handelen van mensen of natuurrampen in gevaar komen.
Andersoortige oorzaken als schaarste van hulpbronnen, faillissementen e.d.
kunnen de continuïteit eveneens negatief beïnvloeden.Door de grote mate van afhankelijkheid tussen de verschillende processen,
producten en diensten van overheid en bedrijfsleven, kunnen domino-effecten
optreden bij uitval of verstoring van slechts één schakel in
een productieketen. Om de effecten hiervan te kunnen bepalen, dienen de risico's
van verstoring van onderdelen van een netwerk van bedrijfs- en beleidsprocessen
te worden doorgelicht op de punten waar verschillende vitale producten en
diensten samenkomen. Het gaat daarbij met name om technische, organisatorische
of bestuurlijk/juridische aspecten van bedrijfs- of beleidsprocessen die hoog
of totaal afhankelijk van elkaar zijn: de «vitale knooppunten».
Om de risico-inventarisatie compleet te maken, dienen daarnaast ook de specifieke
risico's ten aanzien van de ruimtelijke (geografische) clusteringen van vitale
producten en diensten te worden meegenomen.Het rijk, de medeoverheden en het bedrijfsleven hebben al een aantal belangrijke
eerste stappen gezet in de vorm van een knooppuntenanalyse. In een gezamenlijke
inspanning tussen de overheid en de bedrijfssectoren onderling zullen nadere
analyses moeten leiden tot een vergelijking van kwetsbaarheden en de inmiddels
getroffen beschermingsmaatregelen. Daarmee kunnen de resterende risico's in
kaart worden gebracht. Voor iedere sector zullen voorstellen worden gedaan
om de samenhang van de beschermingsmaatregelen te verbeteren en zonodig aanvullend
maatregelen te nemen. De minister van BZK is met de coördinatie en samenhang
van de totstandkoming, uitvoering en monitoring hiervan belast.Het uitvoeren van knooppuntenanalyses, van kwetsbaarheids- en risicoanalyses
en het definiëren, realiseren en monitoren van beschermende maatregelen
zijn geen eenmalige activiteiten. Het gaat hier om een cyclisch beleidsproces
waarbij we rekening moeten houden met steeds veranderende bronnen van verstoringen
en/of het optreden van nieuwe afhankelijkheden tussen processen binnen of
tussen de verschillende sectoren. De betrokken vakdepartementen dragen daarbij
hun eigen verantwoordelijkheid voor afstemming met de onder hen ressorterende
sectoren en bedrijfstakken ten aanzien van de invulling van beleid en te treffen
beschermingsmaatregelen. Daarnaast is een duidelijk herkenbare organisatorische
inbedding noodzakelijk bij alle betrokken departementen. Het onderwerp zal
ook structureel op de agenda van het bedrijfsleven moeten blijven staan. Op
deze wijze kan het risico van een crisis verminderd worden of de consequenties
van een crisis geringer. De beleidsagenda voor korte en middellange termijnAanscherping en belegging van verantwoordelijkheden en
bevoegdhedenOp een terrein waar zoveel instanties een deelverantwoordelijkheid hebben,
vereist het waarborgen van vitale belangen een integrale en samenhangende
aanpak. Zonder te treden in de deelverantwoordelijkheden van andere partners
zal BZK de gewenste aanpak verder invulling geven niet alleen door daadkrachtig
te coördineren en waar nodig te regisseren en te interveniëren,
maar ook door voorwaarden te scheppen en waar nodig te faciliteren.Waar (vak)ministers onvoldoende bevoegdheden hebben om crises adequaat
te kunnen beheersen, zullen nieuwe bevoegdheden in weten regelgeving toegevoegd
moeten worden.Het stelsel van bevoegdheden en verantwoordelijkheden van vakministers
en de coördinerend minister van BZK moet sluitend en samenhangend te
zijn. Waar de overheid bepaalde eisen stelt aan bedrijfssectoren om ook onder
crisisomstandigheden de continuïteit van vitale dienstverlening zo goed
mogelijk te waarborgen, mag dat bedrijfsleven er op zijn beurt van uitgaan
dat de overheid de voorwaarden schept, opdat zij hun verantwoordelijkheid
kunnen waarmaken. De financiële consequenties van het verhogen van de
weerbaarheid van de vitale dienstverlening om de continuïteit te garanderen
vergen nadere besluitvorming door het kabinet, op het moment dat een scherper
beeld bestaat over de kwetsbaarheden en zijn derhalve nog niet opgenomen in
bijlage 2.BeschermingsmaatregelenHet kabinet gaat op korte termijn bezien welke beschermingsmaatregelen
voor de vitale infrastructuur moeten worden genomen.Het bedrijfsleven en de overheid zullen structureel aandacht moeten besteden
aan de risico's en de kwetsbaarheden. Ook zullen ze in onderling overleg samenhangende
beschermende maatregelen moeten treffen en actueel houden. Ook bij de bescherming
van de infrastructuur zal aangesloten moeten worden bij de systematiek van
het alerteringssysteem. Bij elke alerteringsfase worden afspraken gemaakt
tussen overheid en bedrijfsleven . Deze maatregelen zullen moeten zijn voorbereid
en periodiek worden beoefend. Het gaat hierbij niet alleen om dreiging ten
aanzien van de vitale infrastructuur, maar ook wanneer zogenaamde «soft
targets» worden bedreigd.Waar het bedrijfsleven wordt aangesproken op zijn verantwoordelijkheid
voor het continueren van haar vitale dienstverlening, kan de overheid worden
aangesproken om te hulp te schieten als de risico's dusdanig groot zijn dat
de beheersing daarvan niet meer aan het bedrijfsleven kan worden toegerekend.Houden van toezicht en mogelijkheid tot interveniërenToezicht kan zowel een integrerend instrument zijn voor samenwerking tussen
overheid en bedrijfsleven als voor overkoepelende, sectoroverstijgende vormen
van samenwerking.In de situaties waarin duidelijk is dat de primaire verantwoordelijkheid
voor het treffen van beschermingsmaatregelen bij het bedrijfsleven ligt en
de overheid voorwaarden stelt aan de invulling van deze verantwoordelijkheid,
treedt de overheid op als toezichthouder. Wanneer het bedrijfsleven tekort
schiet bij het invulling geven aan deze verantwoordelijkheden, moet de rijksoverheid
(in iedere fase van crisisbeheersing) op basis van wet- en regelgeving de
gewenste maatregelen kunnen afdwingen. Het monitoren van interne bedrijfsvoeringsprocessen
staat hier los van. De rollen van de toezichthouders zullen daarbij helderder worden vormgegeven,
verder worden versterkt en wat betreft de bevoegdheden beter op elkaar worden
afgestemd. De samenwerkende inspecties zullen de vast te stellen minimum voorzieningenniveaus
toetsen. Dit houdt ook in dat normeringen voor maatregelen ter bescherming
van de vitale infrastructuur zullen moeten worden uitgewerkt. Overleg en samenwerking
tussen de publieke en private sector is nodig om een gestructureerde aanpak
binnen overheden en bedrijfsleven te introduceren, waarbij gedacht kan worden
aan standaarden, toezichtvormen, informatie-uitwisseling, rapportages e.d.Inzicht in en behartiging van intersectorale aspectenWaar er redelijk inzicht bestaat in de mate van robuustheid binnen de
afzonderlijke sectoren, ontbreekt dit inzicht bij de intersectorale aspecten.
Voor sectoraal overleg en het vormgeven van samenwerkingsverbanden is het
desbetreffende vakministerie dan wel de beherende bedrijfssector aanspreekbaar.Voor intersectorale aspecten is op dit moment formeel niemand aanspreekbaar.
De minister van BZK geeft vanuit zijn verantwoordelijkheid voor de integrale
aanpak van het veiligheidsbeleid op dit moment al invulling aan de verantwoordelijkheid
voor de samenhang en integrale aanpak voor de bescherming van de vitale infrastructuur.
Voor intersectorale aspecten op het gebied van crisisbeheersing in brede zin
zal BZK, als blijkt dat bestaande aanpakken en procedures geen soelaas meer
bieden, invulling geven aan haar coördinerende rol. Uiteindelijke beslissingen
zullen waar nodig in de RvdVR of de MR worden genomen.Noodzaak tot structurele samenwerking en uitwisseling
van informatieEr bestaan op dit moment onvoldoende samenwerkingsverbanden tussen overheid
en bedrijfsleven waar in samenhang gekeken wordt naar invulling van het crisisbeheersingsbeleid.
Daarnaast komen vanuit het bedrijfsleven signalen dat de overheid traag is,
over onvoldoende kennis van specifieke processen beschikt, en de één-loket-gedachte
onvoldoende in de praktijk is gebracht.Het belang van het bestaan van samenwerkingsverbanden ligt met name op
het vlak van het bewaken van de samenhang van het gevoerde beleid en een optimale
aansluiting daarvan op de veranderende praktijk. Zoeken naar mogelijkheden
om door middel van gezamenlijke initiatieven te komen tot een betere beheersing
van risico's en kwetsbaarheden zal ook bijdragen aan het gewenste gevoel van
urgentie. De overheid zal de individuele vitale bedrijfssectoren gaan voorzien
van risico- en dreigingsanalyses.De samenwerking tussen bedrijfsleven en decentrale overheid
bij de voorbereidingOm de kans op het ontstaan van een crisis te verkleinen en de schade bij
een daadwerkelijke crisis te bepreken zullen eigenaren en beheerders van (vitale)
infrastructuren moeten worden betrokken bij de voorbereiding van de planvorming
op regionaal niveau. Maatregelen ten aanzien van de bescherming van de (vitale)
infrastructuur zullen integraal deel moeten uitmaken van regionale crisisbeheersingsplannen. De (operationele) samenwerking tussen bedrijfsleven en
overheid in de responsfaseTen behoeve van het daadwerkelijk optreden ten tijde van crises is het
in meerdere gevallen al gebruikelijk dat vertegenwoordigers van het bedrijfsleven
deel uitmaken van regionale operationele teams. Waar ook, en juist, bij het
beschermen van de vitale infrastructuur de samenwerking tussen bedrijfsleven
en overheid enerzijds en tussen bedrijfssectoren onderling anderzijds essentieel
is, zullen dergelijke regionale samenwerkingsvormen verder uitgebreid en geïnstitutionaliseerd
moeten worden.HOOFDSTUK 7: RISICO- EN CRISISCOMMUNICATIEInleidingDe professionaliteit, kwaliteit en organisatie van risico- en crisiscommunicatie
sluiten momenteel niet of onvoldoende aan op de veranderende risicosamenleving
enerzijds en de behoeften van burgers anderzijds. Dit concludeert de Voorlichtingsraad
(VORA) in een vorig jaar verschenen advies.1
Eén en ander vraagt om investeringen in kennis en capaciteit op het
gebied van risicoen crisiscommunicatie. Met de opzet van een expertisecentrum
voor risico- en crisiscommunicatie (ERC) wil het kabinet deze aspecten verbeteren.Modern crisisbeheersingsbeleid is voor een groot deel ook actieve en op
de juiste doelgroep gerichte communicatie. In een samenleving waar burger
en bedrijfsleven toegang hebben tot vele media, vaak live of online, kan de
overheid zich niet verschuilen achter de vaak gerechtvaardigde wens tot interdepartementale
afstemming of nog te nemen beslissingen. De burger wenst en heeft een zeker
recht op het direct vernemen van de mening van de politiek verantwoordelijken,
nationaal, regionaal en lokaal. Dit vraagt, zeker in de responsfase, een andere
(actievere) opstelling en organisatie van de overheid. Dit hoofdstuk geeft
daartoe een aanpak.Omdat de samenleving kritischer is geworden en de burger steeds meer van
de overheid verwacht, moet de overheid een grotere slagvaardigheid op het
terrein van risico- en crisismanagement ontwikkelen. Een terughoudende opstelling
van de overheid met betrekking tot informatievoorziening past hier niet meer
bij. Open, eerlijke en realistische informatie aan burgers, bedrijven en andere
instellingen in alle fasen van de veiligheidsketen is een noodzaak.Risico- en crisiscommunicatie zijn alleen succesvol wanneer aan een aantal
uitgangspunten wordt voldaan. Risico- en crisiscommunicatie moeten een integraal
onderdeel zijn van crisismanagement. Burgers moeten serieus genomen worden
en als een gelijkwaardige partner worden beschouwd. Bij uitingen staat het
belang van de ontvanger centraal en niet in de eerste plaats het belang van
de zender. De communicatie is open en eerlijk. De basishouding is: alles openbaartenzij.
De overheid informeert burgers eerlijk over risico's en dreigingen en geeft
tegelijkertijd aan dat crises – ongeacht de getroffen maatregelen –
nooit volledig zijn uit te sluiten.Een belangrijke voorwaarde voor een effectieve communicatie is een geloofwaardig
en betrouwbaar imago van de overheid. Wanneer burgers de overheid als onbetrouwbaar
of ongeloofwaardig vinden, dan is het effect van de communicatie verwaarloosbaar
klein. Los van het belang van goede risico- en crisiscommunicatie, bestaat op
grond van de Wrzo al een plicht voor overheden «om de bevolking goed
te informeren over de rampen en zware ongevallen die de bevolking en het milieu
kunnen treffen, de maatregelen die zijn getroffen ter voorkoming en bestrijding
van deze rampen en zware ongevallen en de bij deze rampen en zware ongevallen
te volgen gedragslijn.»Vanuit zowel schaalvergroting als kennisvergroting is het wenselijk om
op centraal niveau kennis en expertise te bundelen. Op centraal niveau moeten
ook algemene, gemeenschappelijke uitgangspunten worden geformuleerd. Gebundelde
kennis en expertise dienen breed toegankelijk te zijn voor de lokale en regionale
overheden. Deze opvatting past binnen de verantwoordelijkheid van de rijksoverheid
en voldoet aan het streven van de overheid naar shared services en vergroting
van de kwaliteit.Verder wordt op dit moment (te) weinig gebruik gemaakt van de expertise
over crisiscommunicatie die bij overheden in andere landen beschikbaar is.
Dat geldt ook voor de kennis en kunde van wetenschappers in binnen- en buitenland.
De VORA heeft zich vorig jaar gebogen over de toekomst van het Nationaal Voorlichtingscentrum
(NVC). Vanwege de bovengenoemde ontwikkelingen en tekortkomingen adviseerde
de VORA een expertisecentrum op te richten.Oprichting van het expertisecentrum voor risico- en crisiscommunicatie
(ERC)Er wordt een expertisecentrum voor risico- en crisiscommunicatie (ERC)
ingesteld, welke ondergebracht wordt bij de directie Crisisbeheersing van
het ministerie van BZK. Het ERC krijgt de volgende taken:• Verzamelen van kennis en expertise op het terrein van risicoen
crisiscommunicatie en het beschikbaar maken hiervan voor overheidsinstanties;• Ontwikkelen van communicatiebeleid op basis van (internationale)
wetenschappelijke inzichten en ontwikkelingen en participatie in internationale
netwerken;• Adviseren over de communicatiestrategie bij dreigende of daadwerkelijke
crises, het eventueel leiding geven aan de uitvoering hiervan en/of het ondersteunen
op het gebied van woordvoering, publieks- en verwanteninformatie en nieuwe
media;• Verzorgen van opleidingen en oefeningen voor voorlichters, communicatieadviseurs
en bestuurders;• Inrichten en beheren van een landelijke crisiswebsite.Het ERC zal in de plaats treden van het huidige NVC. Het ERC onderzoekt
mede in het kader van shared services, de mogelijkheid in hoeverre departementen
communicatie-adviseurs – al dan niet op tijdelijke basis – in
het ERC kunnen plaatsen. Zo kan het ERC optimaal profiteren van de kennis
en in het bijzonder van het netwerk dat zij met zich meebrengen. Communicatie
is een essentieel onderdeel van crisisbeheersingsbeleid. Het ERC zal daartoe
nauw moeten samenwerken met alle veiligheidspartners waaronder ook het bedrijfsleven.RisicocommunicatieHet kabinet geeft een extra impuls aan risicocommunicatie. Hierbij gaat
het om de rol die de overheid heeft in het verstrekken van informatie over
risico's die potentiële, toekomstige crises kunnen veroorzaken. Het wijzen
op risico's past in een volwassen verhouding tussen overheid en burgers1. Dit geldt ook voor het feit dat de overheid niet alle
risico's kan uitsluiten (zie ook hoofdstuk 1). Effectieve risicocommunicatie
staat of valt bij een goede balans tussen het geven van voldoende
informatie en het stimuleren van zelfredzaamheid van de burger.Een pro-actieve communicatie-aanpak wordt voortvarend opgepakt. Actuele
onderwerpen als Bewust veiliger, Bescherming vitale infrastructuur, terrorisme
en het Masterplan Versterken Veiligheidsbewustzijn staan daarbij al concreet
geagendeerd .De communicatieaspecten van het alerteringssyteem dat het kabinet heeft
aangekondigd in de terrorismebrief van 31 maart 2004 wordt nu nader uitgewerkt.
Er wordt fors ingezet op de communicatie rondom dit nieuwe systeem, alsmede
een op maat en doelgroep toegesneden communicatie in het geval er voor een
crisis opgeschaald wordt. Moderne communicatietechnieken zoals «cell-block-communication1 » worden daarvoor uitgewerkt.Communicatie bij crisissituatiesIn geval van een (dreigende) crisis kunnen er redenen zijn om op nationaal
niveau afspraken te maken over de communicatiestrategie. Het hoofd van het
ERC zal in dat geval via de Nationaal Coördinator Crisisbeheersing de
minister van BZK adviseren om met het oog daarop het MBT te activeren.Het ERC fungeert als voorlichtingseenheid van het IBT/MBT en alle delen
van de rijksoverheid zijn verplicht hiervan gebruik te maken. Het ERC fungeert –
vergelijkbaar met de rol van het NCC voor de departementale coördinatiecentra –
als single point of contact voor de voorlichtingsdiensten van de departementen.
De operationele unit van het ERC bestaat uit crisisvoorlichters, webredacteuren
en gecentraliseerde voorzieningen voor publieksvoorlichting en verwanteninformatie.Het MBT kan besluiten de crisisbeheersing vooralsnog over te laten aan
het betrokken vakministerie of in IBT/MBT-verband af te handelen. Wanneer
de besluitvorming beleidsmatig niet wordt opgeschaald, zijn er ten aanzien
van de communicatie twee mogelijkheden:1. De voorlichting wordt evenmin opgeschaald en blijft bij het betrokken
vakdepartement. Het ERC biedt op verzoek van het desbetreffende departement
ondersteuning en kan de coördinatie tussen directies voorlichting verzorgen;2. De voorlichting wordt wel opgeschaald. Het ERC wordt (in nauw overleg
met de betrokken departementen) door het IBT/MBT belast met het opstellen
en uitvoeren van de communicatiestrategie en – binnen het mandaat van
het IBT/MBT – de woordvoering. \ {begin }In alle gevallen zal het ERC
ook het actuele alerteringsniveau expliciet naar burger en bedrijfsleven gaan
communiceren. Mogelijke belemmeringen in het vrij gebruik kunnen maken van
media in geval van crisissituaties zullen nader worden geïdentificeerd
en worden weggenomen.Het hoofd ERC is adviserend lid van het MBT, evenals de DGRVD.Voorts blijft het belangrijk dat ieder departement een eigen crisiscommunicatieplan
heeft. Onderzoek in het kader van het VORA-advies heeft aangetoond dat departementen
óf in het geheel geen plan hebben, óf dat de plannen zeer uiteenlopen
in opzet, uitgangspunten en kwaliteit. Het ERC zal uitgangspunten formuleren
en departementen ondersteunen bij het opstellen van hun crisiscommunicatieplannen. Crisiscommunicatie op decentraal niveauDe primaire verantwoordelijkheid voor crisiscommunicatie op decentraal
niveau ligt bij het betrokken bevoegd gezag. De burgemeester respectievelijk
de voorzitter van het Regionaal Crisisteam kan advies vragen aan het ERC of
het ERC kan zelf haar diensten aanbieden. Het gebruik maken van diensten van
het ERC is niet verplicht tenzij het MBT op nationaal niveau besloten heeft
tot opschaling en bepaalde diensten wel verplicht worden gesteld.De gekozen communicatiestrategie kan worden uitgevoerd door de eigen organisatie,
maar het is ook mogelijk dat het ERC leiding geeft aan de uitvoering of ondersteuning
aanbiedt. De inzet van het ERC op decentraal niveau geschiedt altijd onder
de verantwoordelijkheid van het decentraal bevoegd gezag, tenzij op nationaal
niveau anders besloten is. BIJLAGE 1 Werkprogramma Beleidsplan Crisisbeheersing
2004–20071Maatregelen Hoofdstuk
1 (Inleiding)ActiehouderEinddatum 1Monitoring en rapportage voortgang (nader uitgewerkte) Werkprogramma CrisisbeheersingCoördinerend Min.jaarlijksMaatregelen Hoofdstuk
2 (Inhoudelijk Beleidskader)ActiehouderEinddatum nvt  Maatregelen Hoofdstuk
3 (Internationaal)ActiehouderEinddatum 2Formulering internationale
crisisbeheersingsstrategieCoördinerend Min.2005 2.1Jaarlijks overzicht
vaststellen ten aanzien van de internationale ambities, concrete acties en
resultatenCoördinerend Min.jaarlijks 2.2Structurele stroomlijning
& voorbereiding mbt. Internationale crisisbeheersing in ambtelijk vooroverleg
van de onderraadCoördinerend Min.20042.3Stroomlijning formele
internationale bestuurlijke contacten via shared service organisatie CrisisbeheersingCoördinerend Min.2005     3Versterking afstemming
Europees Crisisbeheersingsbeleid (EU)Coördinerend
Min.20073.1Versterking samenwerking
op hoog-ambtelijk niveau (DG's) binnen de EUCoördinerend
Min.permanent 3.2Invulling solidariteitsclausule
(EU)Coördinerend Min.20053.3Onderzoek ten behoeve
van internationale bijstandsafsprakenCoördinerend
Min.2005 3.4Stimuleren van een
Europees alerteringssysteem (danwel afstemmen op EU-systeem)Coördinerend Min.2006 3.5Vooronderzoek (alleen
of gezamenlijk) naar de wenselijkheid van een Europees Handboek CrisisbeheersingCoördinerend Min.20053.6Initiatiefname integratie
Europees beleid ten aanzien van vitale infrastructuurCoördinerend Min.20073.7Initiatiefname stroomlijning
Europees proactie- en preventiebeleidCoördinerend
Min.20073.8Internationale afspraken
inzake bijstandsverlening zonder ¾ onder beslissingsmoment deelnemende
landenCoördinerend Min.2007 3.9Uitwerking verbreding
civil protection (EU)Coördinerend Min.2007 3.10Stimuleren informatie-
en coördinatiecentra binnen de EU van Raad en EC samenvoegen tot 1 coördinatiecentrum Coördinerend Min.2007    4Stimuleren van een verbeterde
afstemming tussen EU en NAVOCoördinerend
Min.2005 4.1Initiatiefname eenduidig
stelsel bevoegdheden militairen bij civiele operatiesCoördinerend Min.2007 4.2Initiatiefname sterkere rol EU en NAVO inzake inzet van schaarse middelen
en expertiseCoördinerend Min.2007 Maatregelen Hoofdstuk
4 (Nationaal)ActiehouderEinddatum 5Organisatie Landelijke
CrisisstructuurCoördinerend Min.2005 5.1Structureel onderbrengen
crisisbeheersing in RvdVR en samenstelling hierop aanpassenAZ2004 5.2Aanwijzen min BZK
als coördinerend minister Crisisbeheersing en vaststellen taken, verantwrd.
& bevoegdhedenAZ2004 5.3Uitwerking Shared
Services crisisbeheersingBZK2005     6Vaststellen en/of verankeren
van procedures en bevoegdhedenBZK20056.1Uitwerking alerteringssysteem
(incl. decentraal niveau (o.a. richtinggevende opschalingscriteria)BZK20056.2Doorlichten wetgevingsinstrumentarium
crisisbeheersingBZK2004 6.3Opstellen wetgevingsprogrammaBZK2005 6.4Vaststellen basisvoorwaarden
ten behoeve van crisisbeheersing bij alle vakministersBZK2005 6.5Implementatie bestuursafspraken
defensie-civiele sectorBZK, Defensie2005 6.6Aanpassen en wettelijk
verankeren Nationaal Handboek CrisisbesluitvormingBZK2006     7Vormgeving Crisisbeheersingsbeleid
op nationaal niveauBZK20077.1Advies aan vakministers
inzake (integrale aanpak van) crisisbeheersing in specifieke dossiersBZKpermanent7.2Evaluatie WtsBZK2004 7.3Opstellen interdepartementaal
oefenbeleidsplanBZK20057.4Inrichten kennis-
en databank crisisoefeningenBZK2005 7.5Ontwikkelen scenario's
toekomstige crisesBZK2005 7.6Actieprogramma toezicht
rijksinspecties op crisisbeheersingIOOV20067.7Onderzoek of en in
welke opschalingsfase het LOCC een rol moet krijgen in de aansturing van operationele
eenhedenBZK20067.8Implementatie ICT-strategie
planBZK2007    8Monitoring, evaluatie
en rapportage  8.1Overzicht en monitoring
beleid vakministers inzake crisisbeheersing en indien nodig agendering in
onderraadBZKpermanent 8.2Structurele evaluatie
crisesBZKpermanent 8.3Bestuurlijke rapportage
stand van zaken crisisbeheersingCoördinerend
Min.jaarlijks8.4Ontwikkelen minimale
opzet en doorlooptijd voor evaluaties van crisesBZK2005 Maatregelen Hoofdstuk
5 (Decentraal)ActiehouderEinddatum 9Organisatie Decentrale
CrisisstructuurCoörd. Minister20059.1Instellen RCB's en
benoeming voorzitters RCB's en RBT's obv. een convenantBZK2005 9.2Instellen van verplichte
afstemming tussen het Regionaal Bestuur en de rijksherenCoörd. Minister2005 9.3Oprichting en inrichting
van de (verplichte) RVB's zoals opgenomen in dit BeleidsplanVeiligheidsregio's2005    10Wetgevingsprogramma
DecentraalBZK200710.1Opstellen en vaststellen
van «wetgevingsprogramma» voor het decentrale niveauBZK2004 10.2Algemene maatregelen
van bestuur voor rampenbeheersing verbreden met bepalingen voor crisisbeheersingBZK2005 10.3Wettelijk verankeren
van de «doorzettingsmacht» van de voorzitter Regionaal BestuurBZK2006 10.4Herziening van wet-
en regelgeving voor verankering rol en bevoegdheden van (vz.) RCB, overheden
en rijksherenBZK2006 10.5Herziening van wet-
en regelgeving voor verankering rol en bevoegdheden van (vz.) RBT (respons)BZK2006 10.6Ontwikkelen van specifieke
wet- en regelgeving voor crisisbeheersingVakministers2007    11Vormgeving Crisisbeheersingsbeleid
op decentraal niveauCoörd. Minister2007 11.1Invulling vertegenwoordiging
rijksheren en andere autoriteiten in het Regionaal VeiligheidsBureau (RVB)BZK2005 11.2Opstellen van nadere
richtlijnen t.a.v. informatieplicht, opschaling en multisectorale operationele
responsBZK2005 11.3Afspraken maken over
de wijze waarop het LOCC op basis van politieke besluitvorming bijstand aan
een regio organiseertBZK2005 11.4Ontwikkelen van een
informatievoorziening en -systeem tbv het LOCCBZK200511.5Adviseren/richtinggevende
uitspraken doen betreffende integratie van bestaande sectorale rampen- en/of
crisisplannenCoörd. Minister2006 11.6Regionale handboeken
aan laten sluiten bij de te maken opschalingsafsprakenRCB's2007    12Planvorming en toezicht
decentraal niveauBZK2005 12.1Nader vormgeven van
(kwaliteits- en prestatie)eisen en opzet van de plannen voor crisisbeheersingBZK2005 12.2Onderwerpen vaststellen
waarover de betrokken decentrale partijen afspraken met elkaar (moeten) makenBZK2005 12.3Nadere invulling
van de verdeling van de taken voor planvorming en inrichting van de plancyclusBZK2005 12.4Voorstellen over
toetsing van en toezicht op de crisisplannenBZK2005 12.5Ontwikkelen van concreet
toezicht op uitvoering van de kwaliteits- en prestatie-eisenIOOV2005 12.6«Inrichting
stelsel; toetsing door RCB van afstemming gemeentelijk pro-actie & preventiebeleid
op regionaal beleid»BZK, RCB's200612.7Opstellen van een
regionaal «crisisplan» over de volle breedte van crisisbeheersingRCB's200612.8Wettelijke verankering van één regionale plancyclus t.a.v. crisisbeheersingsbeleidBZK2006Maatregelen Hoofdstuk
6 (Bedrijfsleven)ActiehouderEinddatum 13Organisatie Crisisbeheersing
Vitale InfrastructuurCoörd. Minister200713.1Organiseren van simulaties
en gezamenlijke oefeningenRCB'sPermanent 13.2Duidelijk herkenbare
organisatorische inbedding van het dossier Vitaal in de beleidsstructuurCoörd. Minister2004 13.3Treffen van structurele
voorzieningen om afstemming met het bedrijfsleven te waarborgenCoörd. Minister2004 13.4Voorwaarden scheppen
voor het treffen van maatregelen door vitale bedrijfssectorenCoörd. Minister2005 13.5Ontwikkelen van informatie-uitwisseling
op alle niveausCoörd. Minister2005 13.6Bezien wat de rol
van de overheid kan zijn in geval van faillissement binnen een vitale sectorCoörd. Minister2005 13.7Doorlichten van risico's
op de punten waar verschillende vitale produkten en diensten samenkomenCoörd. Minister2005 13.8Voorstellen doen
voor het tot stand brengen van een samenhangend pakket van beschermingsmaatregelen
per sectorCoörd. Minister2005 13.9Vaststellen van minimum
voorzieningenniveausCoörd. Minister200513.10Ontwikkelen van
een gezamenlijke methode om kwetsbaarheden en risico's te signaleren, detecteren
en adresserenBedrijfsleven2006 13.11T.a.v. elke alerteringsfase
afspraken maken met het bedrijfsleven over de daarbij behorende maatregelenCoörd. Minister200613.12Initiëren van
toezicht op de voorwaarden die door de overheid gesteld zijn aan het treffen
van beschermingsmaatregelenCoörd. Minister200613.13Mogelijkheden creëren
waardoor de overheid voorwaarden kan stellen aan processen die in particulier
beheer zijn, voldoende toezicht uit kan oefenen en eventueel in kan grijpen
in de betreffende sectorCoörd. Minister2007 13.14Attribueren van
nieuwe bevoegdheden in wet- en regelgeving waar (vak)ministers onvoldoende
bevoegdheden hebben om crises adequaat te kunnen beheersenCoörd. Minister2007 13.15Inbedding van maatregelen
t.a.v. de bescherming van de (vitale) infrastructuur in de regionale crisisbeheersingsplannenCoörd. Minister200713.16Uitbreiden en institutionaliseren
van regionale samenwerkingsvormen tussen overheid en bedrijfslevenCoörd. Minister2007 Maatregelen Hoofdstuk
7 (Communicatie)ActiehouderEinddatum 14Oprichting ERCBZK2004 14.1Intensiveren van
risicocommunicatie rond verschillende onderwerpenBZKpermanent 14.2Communiceren over
het alerteringssysteem, zowel over het systeem als zodanig als over de actuele
stand van alertheid wanneer het systeem is geïntroduceerdBZKpermanent 14.3Instellen van een
expertisecentrum voor risico- en crisiscommunicatieBZK200414.4Verplicht stellen
om gebruik te maken van bepaalde diensten van het ERC indien het MBT op nationaal
niveau aldus besluitBZK2004 14.5Formuleren van algemene,
gemeenschappelijke uitgangspunten betreffende kennis en expertiseBZK2005 14.6Opstellen van een
crisiscommunicatieplanBZK2005 14.7Formuleren van uitgangspunten
bij het opstellen van crisiscommunicatieplannenBZK20051 Actiehouder Coördinerend Minister betekent dat de minister
van BZK als coördinerend minister Crisisbeheersing de uitvoering van
het desbetreffende actiepunt ter hand neemt, maar dat voor de realisatie ook
vakministers (en soms bedrijfsleven) betrokken zijn; daarbij zal natuurlijk
de betrokkenheid van de eerstverantwoordelijk resp. coördinerend minister
van het desbetreffende beleidsdossier in acht worden genomen.BIJLAGE 2 Financiële paragraaf Beleidsplan
CrisisbeheersingMaatregelen2004200520062007BegrotingsartikelHst 4, 5: Alerteringssysteem-communicatie: 3,50,50,50,5Hst. VII, art. 3 Hst 4: Shared Services Crisisbeheersing:Personeel0,50,80,80,8Hst. VII, art. 3 Materieel & Exploitatie0,50,90,90,9        Hst 4: Beveiliging communicatie: 0,30,50,50,5Hst.
VII, art. 3 Hst 4: Versterking Rijkstoezicht: 0,20,70,50,5Hst.
VII, art. 14Hst 4, 5: Oefenen: –4,54,54,5Hst. VII, art. 3 Hst 7: ERC:Personeel0,21,01,01,0Hst.
VII, art. 3 Materieel & Exploitatie0,41,81,81,8 Totaal:5,610,710,510,5 XNoot1Zie o.m. F. J. H. Mertens, e.a., Pech moet
weg, 2003; B. J. M. Ale, Ons overkomt
dat niet. Delft, 2003; M. H. Schultz Haegen-Maas Geesteranus,
«Geen dag zonder risico's», Cleveringalezing 27 november
2003; A. E. de Hollander en A. H. Hanemaaijer, Nuchter omgaan met risico's, RIVM-rapport 2003; M. J. W.
van Twist e.a., Beelden van bestuur.Berenschot trendstudie, z.pl. 2002.XNoot1In een aantal beleidsterreinen is er geen onderscheid tussen pro-actie
en preventie.XNoot2Het Kabinet werkt momenteel in het kader van een mogelijk op te stellen
actieprogramma Nationale Veiligheid aan een actualisatie van de begrippen.XNoot1Zie diverse TK-rapportages (TK 2002–2003, 26 643, nrs. 39,
43 en 48. Naast de genoemde sectoren richt crisisbeheersing zich ook op andere
vitale sectoren of relevante beleidsterreinen, zoals de dierziektebestrijding
of de bescherming van milieu.XNoot1Onverlet de betrokkenheid van onder andere DGRELEX bij inzet in derde
landen.XNoot1Daarvan worden de humanitaire en militaire verzoeken uitgezonderd.XNoot1Binnenlandse Veiligheid en Crisisbeheersing, CCSS Survey, 29 maart
2004.XNoot1TK II, 2003–2004, 29 517, nr. 1.XNoot2Op basis van het kabinetsstandpunt zal het beheer over de brandweer regionaal
worden georganiseerd. Voor politie en GHOR was dit al het geval. Ten aanzien
van de voorbereiding op rampenbestrijding wordt op basis van het kabinetsstandpunt
een regionaal hulpverleningsbestuur van de regionale brandweer en GHOR gevormd,
dat in samenwerking met politie zorgdraagt voor adequaat rampenbeheersingsbeleid.XNoot3Zoals naar de vuurwerkramp in Enschede en de nieuwjaarsbrand in Volendam,
generieke evaluaties zoals de inspectierapporten van de inspectie OOV, het
kabinetsstandpunt Veiligheidsregio's en de ten behoeve van dit beleidsplan
opgestelde expertanalyse en contourennota.XNoot1Om aan te geven dat hiermee maatregelen ten behoeve van crisisbeheersing
in den brede worden getroffen, wordt de naamgeving van het kabinetsstandpunt
Veiligheidsregio's als volgt gewijzigd: «de bestuurscommissie Veiligheid»
wordt «het Regionaal Crisisbestuur» (RCB), «het Veiligheidscollege»
wordt «het Regionaal Veiligheidsbureau» (RVB). Deze laatste term
wordt in sommige regio's al voor multisectorale overlegorganen op het gebied
van crisisbeheersing gebruikt.XNoot1Hierbij wordt gedoeld op: gemeentelijke rampenplannen (exclusief de «deelplannen»),
gemeentelijke rampbestrijdingsplannen, grensoverschrijdende coördinatieplannen
(eventueel zelfs de provinciale coördinatieplannen) en het regionale
beheersplan voorzover het beleid betreft (beheer valt immers onder andere
bestuursorganen zoals het hulpverleningsbestuur).XNoot2Zoals bijvoorbeeld waterstaatkundige calamiteitenplannen of de plannen
ten aanzien van kernongevallen.XNoot1Dit zijn de economisch commissarissen (i.e. directeuren Kamer van Koophandel)
voor EZ; de voedselcommissarissen (i.e. regionale directeuren) voor LNV; de
hoofd-ingenieur-directeuren (HID) van Rijkswaterstaat; de regionaal geneeskundig
inspecteurs voor VWS; de regionale inspecteurs van de VROM-Inspectie (VROM);
de hoofden eenheden douane (Financiën); de regionaal militair commandanten
(RMC) voor Defensie en de hoofdofficier van Justitie (OM, Jus). De CdK is
weliswaar ook een rijksheer, maar vanwege het toezichthoudende karakter van
zijn of haar rol wordt aan de toekomstige rol van de CdK in dit beleidsplan
separaat aandacht besteed.XNoot2Kamerstukken II, 2003–2004, 29 514.XNoot1Risico en crisis gecommuniceerd. Naar een verbeterde risico- en crisiscommunicatie
Voorlichtingsraad, 2003.XNoot1Zie nota RIVM, Nuchter omgaan met risico's, Milieu- en Natuurplanbureau,
rapport 251701047/2003.XNoot1Een op maat en gebied toegesneden vorm van communicatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29668-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl