Wijz. van o.a. Wet op primair onderwijs i.v.m. overgangsreg. kosten o.a. admin. bij verzelfstandiging openbaar onderwijs; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27291, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

26-10-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27291 nr. 5

19-10-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27291Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 44 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 291Wijziging van de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra
en de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met een overgangsregeling
kosten administratie, beheer en bestuur bij verzelfstandiging van het openbaar
onderwijs in een gemeentenr. 5VERSLAGVastgesteld 19 oktober 2000De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet,
heeft de eer van haar bevindingen als volgt verslag uit te brengen. Onder
het voorbehoud dat de regering de gestelde vragen tijdig zal hebben beantwoord,
acht de commissie de openbare beraadslaging over dit wetsvoorstel voldoende
voorbereid.De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het onderhavige wetsvoorstel. In 1996 hebben zij van harte ingestemd met het
wetsvoorstel inzake de bestuursvormen van het openbaar onderwijs. Welbewust
werd de gemeenten daarmee de mogelijkheid in het vooruitzicht gesteld om het
bestuur van het openbaar onderwijs meer op afstand te zetten van de gemeente.
Zo'n verzelfstandiging was ook wenselijk vanwege de dubbele petten van de
gemeente ten opzichte van het openbaar onderwijs bij het lokaal onderwijsbeleid.Tijdens de wetsbehandeling werd bij amendement een evaluatie binnen vijf
jaar vastgelegd en zo'n evaluatie blijkt inmiddels bepaald niet overbodig.
Met pijn in het hart hebben de leden van de PvdA-fractie namelijk moeten constateren
dat gemeenten noodgedwongen ervan afzagen het openbaar onderwijs te verzelfstandigen,
omdat de vermogensrechtelijke ontvlechting een probleem vormde: de bekostiging
van administatie, beheer en bestuur zou in verband met de zogenoemde overschrijdingsregeling
tevens moeten worden doorbetaald aan het bijzonder onderwijs en het bedrag
zou daardoor in veel gemeenten in de tonnen gaan lopen. Reeds in 1997 hebben
leden van de PvdA-fractie dit probleem onderkend en daarover schriftelijke
vragen gesteld.In het algemeen klagen veel gemeenten dat zij veel meer moeten uitgeven
voor administratie, beheer en bestuur dan het rijk bekostigt. Bij het regeerakkoord
is de rijksbijdrage daarom ook structureel verhoogd.Het onderhavige wetsvoorstel beoogt nu voor de gemeenten de mogelijkheid
te scheppen om het verzelfstandigde openbaar onderwijs een zekere bruidsschat
mee te geven ter bestrijding van de kosten voor administratie, beheer en bestuur,
zodat de vermogensrechtelijke ontvlechting soepel kan verlopen. De overschrijdingsregeling
wordt bij deze regeling buiten werking gesteld. De leden van de PvdA-fractie
onderkennen de wenselijkheid van zo'n regeling en onderschrijven dan ook van
harte de bedoeling van dit wetsvoorstel. Kan de staatssecretaris
ook melden hoeveel gemeenten inmiddels ertoe zijn overgegaan openbare scholen
onder te brengen bij een stichting en hoeveel gemeenten nog daartoe zullen
overgaan?De mogelijkheid om een bruidsschat mee te geven aan het verzelfstandigde
openbaar onderwijs is noodzakelijk is om dit onderwijs in een zelfde positie
te brengen als het bijzonder onderwijs. Daarom gaat de staatssecretaris naar
de mening van de leden van de PvdA-fractie ook terecht voorbij aan de bezwaren
van de Raad van State. Wel hebben deze leden enige vragen bij de formulering
van het wetsvoorstel.Enkele gemeenten hebben reeds gebruik gemaakt van de mogelijkheid om het
openbaar onderwijs te verzelfstandigen. De leden van de PvdA-fractie zouden
het onrechtvaardig vinden als in die gevallen gemeenten de mogelijkheid wordt
onthouden om alsnog een helpende hand tot te steken. Zouden er juridische
bezwaren aan kleven, indien deze regeling tevens een terugwerkende kracht
zou krijgen?De leden van de PvdA-fractie hebben twijfels bij de voorwaarde dat de
gemeente alle scholen in een bepaalde onderwijssector in één
keer moet verzelfstandigen. In reactie op het advies van de Onderwijsraad
legt de staatssecretaris uit dat zij de regeling niet nodig acht, indien een
gemeente geleidelijk overgaat tot verzelfstandiging van het openbare onderwijs.
De leden van de PvdA-fractie menen echter dat op rijksniveau niet alle bijzondere
plaatselijke omstandigheden kunnen worden overzien en indien een gemeente
kennelijk redenen ziet om stapsgewijs over te gaan tot verzelfstandiging van
het openbaar onderwijs, er geen stokje behoeft te worden gestoken voor het
eventuele verstrekken van een bruidschat. Kan de staatssecretaris ook positieve
redenen formuleren voor deze bepaling?In het wetsvoorstel worden de gelden die de gemeente verstrekt aan het
verzelfstandigde openbaar onderwijs geoormerkt voor administratie, beheer
en bestuur. Hoewel deze kostenpost de rechtvaardiging vormt voor de voorgestelde
regeling, vragen de leden van de PvdA-fractie of de regeling hiermee niet
tezeer afwijkt van de voorgenomen vergroting van de autonomie van de scholen
en de systematiek van lumpsumbekostiging, zoals die geldt bij het voortgezet
onderwijs en wellicht wordt ingevoerd in het primair onderwijs. Kan de staatssecretaris
toelichten om welke redenen de algemene argumenten voor de lumpsumbekostiging
haars inziens in dit geval minder zouden opgaan?In het bijzonder hebben de leden van de PvdA-fractie twijfels bij de bepaling
dat de middelen die niet zijn uitgegeven aan kosten voor administratie, beheer
en bestuur zouden moeten worden terugbetaald. Zij vrezen dat met deze bepaling
ondoelmatige besteding van de middelen in feite zou worden beloond. Kan de
staatssecretaris nader uitleggen welke overwegingen ten grondslag liggen aan
deze bepaling?De vergoeding wordt gebonden aan een jaarlijks aflopend maximumbedrag.
De Vereniging van openbare en algemeen toegankelijke scholen, VOS/ABB, bepleit
dat gemeenten op dit punt meer ruimte krijgen om zelf het plaatselijke financiële
beleid te bepalen. Kan de staatssecretaris uitleggen waarom zij gemeenten
niet de mogelijkheid wil geven om het verzelfstandigde openbaar onderwijs
een bedrag ineens mee te geven?De staatssecretaris stelt voor dat gemeenten die overgaan tot verzelfstandiging
van het openbaar onderwijs gedurende een periode van vier jaar de vergoeding
voor administratie beheer en bestuur zouden kunnen verstrekken. De Vereniging
van Nederlandse Gemeenten geeft de voorkeur aan een periode van vijf jaar.
Zo'n periode zou ook beter aansluiten op de systematiek van de overschrijdingsregeling.
Op grond van welke overwegingen kiest de staatssecretaris echter voor een
vierjarige periode?De leden van de PvdA-fractie onderkennen de urgentie van het wetsvoorstel
en hechten eraan dat de regeling zo snel mogelijk in werking treedt. Acht de staatssecretaris inwerkingtreding met ingang van 1 augustus
2001 haalbaar?De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het voorliggende wetsvoorstel. Zij zullen dit wetsvoorstel mede aan de hand
van de uitgangspunten beoordelen die ten grondslag lagen aan de wetsvoorstellen
Wet bestuursvorm openbaar onderwijs (24 138) en Financiële Gelijkstelling
(24 645). Tijdens het algemeen overleg dat op 22 mei 1997 (25 000
VIII, nr. 119) met de toenmalige staatssecretaris Netelenbos is gevoerd over
de problemen die optreden bij de boedelscheiding bij verzelfstandiging openbaar
onderwijs heeft de woordvoerder namens de VVD-fractie een tweetal cruciale
toetspunten naar voren gebracht. Alleereerst willen de leden van de VVD-fractie
het openbaar onderwijs niet bevoordelen (noch benadelen) ten koste van (ten
gunste van) het bijzonder onderwijs. Het openbaar onderwijs dient een gelijke
startpositie te krijgen als het bijzonder onderwijs. Ten tweede willen zij
de materiële financiële gelijkstelling in stand houden en voorkomen
dat de indruk ontstaat dat de overschrijdingsregeling selectief wordt toegepast.De regel moet blijven dat wanneer er extra geld van de gemeente naar het
verzelfstandigde openbaar onderwijs gaat, dit moet worden doorberekend naar
het bijzonder onderwijs (kern van de materiële en financiële gelijkstelling).
In afwijking van deze regel wordt wettelijk een tijdelijke overgangsregeling
mogelijk gemaakt die bepaalt onder welke condities het openbaar onderwijs
uit de gemeentelijke systematiek kan worden ontvlochten zonder dat dit leidt
tot een doorbetaling aan het bijzonder onderwijs. Als er na deze overgangsmaatregel
eenmaal een gelijke positie is gecreërd, dan zal de regel onverkort dienen
te worden toegepast. Naar het oordeel van deze leden gaat het in geval van
boedelscheiding om een technisch en tijdelijk probleem dat een oplossing behoeft.
De leden van de VVD-fractie staan positief tegenover de gekozen oplossing.Eén van de cruciale vragen met betrekking tot dit wetsvoorstel
betreft de volgende: hebben de besturenorganisaties en de VNG ingestemd met
de voorliggende wettelijke regeling? Moet de passage in de memorie van toelichting
in paragraaf 4 waarin staat dat de voorgestelde overgangsregeling als
een aanvaardbare oplossing zien, zo gelezen worden?Indien het antwoord op deze vragen bevestigend luidt, kan worden vastgesteld
dat voor deze inbreuk op de overschrijdingsregeling een breed draagvlak is
verkregen.Gelet op het feit dat het nu reeds mogelijk is om af te wijken van de
overschrijdingsregeling, mits er overeenstemming is bereikt tussen gemeentebesturen
en schoolbesturen, vragen de leden van de VVD-fractie of het de regering bekend
is dat nu reeds in de praktijk vergelijkbare oplossingen voor de boedelscheiding
getroffen zijn?Zou het probleem van spanning met artikel 23 Grondwet worden verminderd
wanneer de staatssecretaris de adviezen van de Raad van State en de Onderwijsraad
zou opvolgen en de overgangsbepalingen zou vastleggen in een aparte wet, i.p.v.
ze op te nemen in de drie bestaande onderwijswetten?Het is moeilijk te overzien in hoeverre hetgeen nu landelijk via deze
overgangsregeling wordt geregeld ook op lokaal niveau in overleg tussen gemeente
en schoolbesturen kan worden onderhandeld en afgestemd. Kan de staatssecretaris
de voordelen van de landelijke regeling t.o.v. de weg via de gemeentelijke
verordening nog eens toelichten?Kan de staatssecretaris een inschatting maken van het aantal te verwachten
gemeenten dat van de overgangsregeling gebruik denkt te gaan maken?Kan de Kamer de beschikking krijgen over het Bestuursakkoord dat is gesloten
met de besturenorganisaties voorafgaand aan het opstellen van het wetsvoorstel? Er wordt geen duidelijke argumentatie geboden voor het hanteren van de
18%-norm van het BSM-budget voor voortgezet onderwijs. In de nota n.a.v. het
verslag bij het wetsvoorstel Bekostigingsstelsel Exploitatiekosten Voortgezet
Onderwijs (BSM), kamerstuk 24 138, nr. 6, op blz. 21 een tabel waarin
de kosten voor ABB inderdaad 18,1% van het totale BSM-budget uitmaken. Echter
in de voetnoot bij dezelfde tabel staat: «Bovengenoemde gegevens hebben
betrekking op het jaar 1995; de toegepaste verhoging van het budget voor ABB
is echter met name nodig in verband met de lump-sum financiering zoals die
per 1 augustus 1996 is ingevoerd.» Deze verhoging bedraagt 30 mln. en
dat brengt het percentage op 21,3%. Kan de staatssecretaris dit nog eens toe
te lichten?De Wet inzake de bestuursvorm openbaar onderwijs (24 138) is in werking
getreden op 1 februari 1997. In de wet is de bepaling opgenomen dat de wet
na vijf jaar geëvalueerd zou worden mede op basis van een inventarisatie
waarin ook concrete cijfers over het aantal verzelfstandigde openbare scholen
zijn opgenomen. Betrekt de staatssecretaris in deze evaluatie ook de effecten
van de onderhavige overgangsregeling?Zal het op termijn onderbrengen van de ABB-kosten onder de overschrijdingsregeling
niet een extra stok achter de deur zijn voor gemeenten om hun scholen voor
openbaar onderwijs te verzelfstandigen?Is voldoende afgewogen of de verzelfstandigde scholen na vier jaar wel
zullen uitkomen met de enkelvoudige ABB-vergoeding en of gemeenten dan niet
moeten bijspringen voor openbaar en daarmee ook voor bijzonder onderwijs?De leden van de CDA-fractie reageren met belangstelling op het voorliggende
wetsvoorstel. Er blijven bij hen echter grote twijfels bestaan over de wenselijkheid
van het wetsvoorstel, zeker na lezing van de vragen en opmerkingen van de
Onderwijsraad en de Raad van State en de reactie van de staatssecretaris daarop.Het voorliggende wetsvoorstel is nadrukkelijk een compromis van het overleg
tussen ministerie, besturenorganisaties en VNG. Kunt u inzicht geven in het
ontstaan van de regeling en de inhoud van eerder gemaakte afspraken met de
betrokken organisaties?De Raad van State verwacht dat met de voorgestelde regeling niet het beoogde
doel wordt bereikt. Voor het bereiken daarvan is een structureel toereikende
normvergoeding noodzakelijk. Ook de Onderwijsraad wijst nadrukkelijk op een
structureel te lage vergoeding voor ABB voor zowel openbaar als bijzonder
onderwijs. De staatssecretaris zegt echter dat de vergoeding sober en doelmatig
is. Kan zij dat op enige wijze staven? Zijn in het regeerakkoord ook geen
afspraken gemaakt over een hogere vergoeding ABB? In hoeverre hebben dossiers
als de beleidsbrief «sterke instellingen, verantwoordelijke overheid»,
de versterking van de inspectie en de autonomie en deregulering die de bewindslieden
graag willen hier mee te maken?Denkt de staatssecretaris dat verzelfstandigde scholen na de overgangsregeling
uit zullen komen met de sobere ABB-vergoeding? Heeft zij hiervoor cijfers
en voorbeelden van scholen die inmiddels verzelfstandigd zijn en hun financiële
positie? Moeten gemeenten daarin nog bijspringen voor het openbaar onderwijs,
waardoor dus automatisch ook doorbetaling aan het bijzonder onderwijs volgt?In hoeverre wordt het met het wetsvoorstel beoogde doel, het stimuleren
van de verzelfstandiging van het openbaar onderwijs, bereikt? Hoeveel gemeenten
zullen hierdoor de stap naar verzelfstandiging zetten? Kan de staatssecretaris
daarvan een indicatie geven? In de wet inzake de bestuursvorm openbaar onderwijs
is een bepaling opgenomen dat deze wet na vijf jaar geëvalueerd zal worden
mede op basis van een inventarisatie van het aantal verzelfstandigde openbare
scholen. Is de staatssecretaris voornemens in deze evaluatie ook de effecten
van de onderhavige overgangsregeling mee te nemen? Wanneer vindt de staatssecretaris
dat de overgangsregeling aan haar doel heeft beantwoord? Hoe groot is de kans op verlenging van de regeling, mocht de verzelfstandiging door
de gemeenten toch niet voortvarend worden opgepakt? Denkt de staatssecretaris
niet dat gemeenten en openbare scholen liever kiezen voor een bestuurscommissie
ex artikel 82, omdat dit de scholen wel op afstand plaatst, maar zonder dat
gemaakte ABB-kosten door de gemeenten hoeven te worden doorvergoed aan het
bijzonder onderwijs? Gemeenten en openbare scholen zijn zo beiden financieel
beter uit. Hoeveel gemeenten hebben nu al zo'n bestuurscommissie? Hoeveel
van deze gemeenten zijn van plan de stap naar verzelfstandiging te zetten
als deze overgangsregeling doorgaat?De scholen die reeds op een eerder moment zijn verzelfstandigd komen niet
in aanmerking voor deze overgangsregeling terwijl daar de problemen groot
zijn, doordat zaken niet zijn voorzien. Daarbij kan bijvoorbeeld gedacht worden
aan ROOBOL, waarin de gemeenten Achtkarspelen, Dantumadeel en kollummerland
samenwerken. Wat gaat de staatssecretaris in het licht van dit wetsvoorstel
ondernemen om de problemen in deze en daarmee vergelijkbare gemeenten vlot
te trekken?Volgens de Raad van State staat de materiële financiële gelijkstelling
onder druk. De door de gemeente gedragen kosten voor ABB in het openbaar onderwijs
zijn, volgens de staatssecretaris, namelijk twee tot vijf keer hoger dan de
vergoeding in het bijzonder onderwijs. De Raad van State is van mening dat
deze situatie moet worden beëindigd ongeacht of scholen voor openbaar
onderwijs verzelfstandigen. De Onderwijsraad zit op éénzelfde
lijn waar zij «dat het tijd wordt dat de huidige systematiek van de
ABB-kosten als uitzondering op de overschrijdingsregeling opnieuw wordt bezien.»
Het lijkt ook de leden van de CDA-fractie aannemelijk dat binnen de gemeentebegroting
zonder al te veel moeite zichtbaar kan worden gemaakt welke ABB-kosten zijn
gemaakt ten aanzien van door de gemeente in stand gehouden scholen. Op welke
termijn denkt de staatssecretaris dat de huidige systematiek van de ABB-kosten
die niet onder de overschrijdingsregel vallen plaats kan maken voor een totale
doorvergoeding van de ABB-kosten richting het bijzonder onderwijs? Welke stappen
denkt zij te zetten om dit doel te bereiken? Zou dat ook niet een stimulans
kunnen zijn voor gemeenten om de openbare scholen te verzelfstandigen? Wellicht
nog meer dan deze overgangsregeling?Waarom is gekozen voor een regeling van 4 jaar vergoeding in een periode
van 6 jaar? Deze leden zijn namelijk van mening dat deze regeling op gespannen
voet staat met de materiële financiële gelijkstelling. De regeling,
zo al uitgevoerd, moet daarom zo kort mogelijk duren. Wat is van beide getallen
de reden? Waarom niet gekozen voor een regeling van 2 jaar in 4 jaar? VOS/ABB
en VNG pleiten voor 5 jaar. Kunt u aangeven waarom u daar niet voor gekozen
heeft? Waarom is er geen standaardbedrag wat in overleg tussen gemeente en
betreffende scholen verdeeld wordt over een vastgesteld (kort) aantal jaren?
Ontvlechting van taken en afbouw van de vergoeding kan toch ook in de jaren
voor de verzelfstandiging? Dan kan de periode van een overgangsregeling toch
ook korter zijn? Waarom hebt u het niet het karakter van een eenmalige voorziening
geven? Dat vermindert de, ook door Onderwijsraad en Raad van State gesignaleerde,
spanning met artikel 23 uit de grondwet. Waarom is gekozen voor 14x de ABB
vergoeding? Waarom is gekozen voor 18% bij het voortgezet onderwijs? Kan de
staatssecretaris beiden nog eens onderbouwen? Waarom denkt de staatssecretaris
dat de belemmering van de verzelfstandiging alleen gelegen is in de hoge extra
kosten van ABB en niet in andere zaken? De Raad van State noemt in dit verband
bijvoorbeeld het ontbreken van voldoende reserves voor onderhoud van de scholen?
Is daar onderzoek naar gedaan?Kan de staatssecretaris nog eens uitleggen waarom is gekozen voor het
opnemen in de reguliere bekostigingsvoorschriften en niet voor een overgangsbepaling? Is de overgangsregeling voor de gemeenten bedoeld (opvangen werkgelegenheidsgevolgen)
of voor de verzelfstandigde scholen? De leden van de CDA-fractie dachten dat
de regeling beide partijen tegemoet kwam. Zij vragen de regering dit uit te
leggen. Waarom wordt de regel voorgesteld dat alle scholen tegelijkertijd
moeten worden verzelfstandigd om de overgangsregeling te laten gelden. Waarom
hebt u gekozen voor een landelijke regeling in plaats van een gemeentelijke
verordening? Wat zijn de voor- en nadelen van beide?De leden van de CDA-fractie zijn het eens met de oormerking en de terugbetaling
op het moment dat het extra geld niet voor ABB-kosten is gebruikt. Ook het
uitbetalen van het nog openstaande overschrijdingsbedrag over de periode voorafgaand
aan de verzelfstandiging ontmoet instemming. Uitgangspunt zou dan volgens
deze leden moeten zijn dat verzelfstandiging en uitbetalen overschrijdingsbedrag
gelijktijdig plaatsvinden. Nu kan het gebeuren dat er in het uiterste geval
tussen verzelfstandiging en het uitkeren van het overschrijdingsbedrag twee
jaar zit. Waarom kiest de staatssecretaris voor deze constructie en niet voor
een vaste termijn van bijvoorbeeld 6 maanden na verzelfstandiging?Al met al leven er bij de aan het woord zijnde leden nog veel vragen over
het voorliggende wetsvoorstel. Na de beantwoording door de regering nemen
zij een definitief standpunt in.De leden van de fractie van D66 hebben met instemming kennis genomen van
onderhavig wetsvoorstel in verband met een overgangsregeling kosten administratie,
beheer en bestuur bij verzelfstandiging van het openbaar onderwijs in een
gemeente. Zij zijn verheugd dat na lang aandringen van de Tweede Kamer er
nu eindelijk een overgangsregeling komt. De Wet bestuursvorm openbaar onderwijs
bleek immers in de praktijk onuitvoerbaar te zijn omdat gemeenten de verzelfstandigde
besturen geen «bruidsschat» konden meegeven zonder een doorbetalingsverplichting
aan het bijzonder onderwijs. Deze leden onderschrijven dan ook het doel van
het wetsvoorstel om een overgangsregeling te treffen die gemeenten daadwerkelijk
in staat stelt hun openbaar onderwijs te verzelfstandigen.Desalniettemin hebben zij nog een aantal opmerkingen en vragen.Zij zouden graag een overzicht krijgen hoeveel verzelfstandigde openbare
scholen – basis- en voortgezet onderwijs apart – er inmiddels
zijn. Ook zouden ze graag vernemen wat de verhouding is tussen gemeenten die
al hun openbaar onderwijs in één keer hebben verzelfstandigd
en welke gemeenten het geleidelijk aan doen? Bovendien zouden zij het op prijs
stellen wanneer de staatssecretaris nog eens zou informeren (bijvoorbeeld
bij de VNG) hoeveel gemeenten daadwerkelijk tot verzelfstandiging overgaan
als de overgangsregeling in werking treedt?Ook de leden van de D66-fravtie merken op dat bij de behandeling van de
Wet bestuursvorm openbaar onderwijs is afgesproken dat de wet na vijf jaar
zou worden geëvalueerd mede op basis van een inventarisatie waarin concrete
cijfers over het aantal verzelfstandigde openbare scholen zijn opgenomen.
Is de staatssecretaris voornemens in deze evaluatie ook de effecten van de
onderhavige overgangsregeling mee te nemen?In de memorie van toelichting staat dat de regeling moet aansluiten bij
de huidige praktijk. Deze leden vragen gezien deze opmerking waarom niet is
gekozen voor een bruidsschat in een keer aan de verzelfstandigde besturen?
Bovendien werkt het voortgezet onderwijs al met een lumpsum bekostiging. Indien
de verzelfstandigde besturen een bedrag in een keer krijgen in plaats van
een jaarlijks vast te stellen bedrag kan de terugbetalingsverplichting wellicht
ook geschrapt worden? In aanvulling op deze vraag zouden zij graag de beleidsmatige
afwegingen van de regering willen vernemen inzake de terugbetalingsverplichting
in plaats van de opmerking «Het handhaven van de terugbetalingsverplichting
als zodanig is voor besturenorganisaties een wezenlijk onderdeel van de regeling».
De Onderwijsraad merkt in zijn advies ook op dat een bestuur in
deze situatie geen betrouwbare meerjarenplanning kan maken en goed en efficiënt
beleid van openbaar onderwijs zo dreigt te worden afgestraft. Biedt de voorwaarde
van een accountantscontrole voor het bijzonder onderwijs niet al een voldoende
garantie tegen misbruik van de gemeentelijke vergoeding aan het openbaar onderwijs?De leden van de D66-fractie vragen – zoals ook de Raad van State
en de Onderwijsraad – of het niet meer voor de hand ligt onderhavige
regeling op te nemen in de overgangsbepalingen en niet in de reguliere bekostigingsvoorschriften?
Zij willen graag een reactie op de stelling van de onderwijsraad dat als de
overgangsregeling wordt overgebracht naar de overgangsbepalingen de discussie
over de relatie tussen het voorstel en het in artikel 23, zevende lid van
de Grondwet neergelegde beginsel over de financiële gelijkstelling achterwege
kan blijven. Het is deze leden dan ook niet duidelijk waarom de staatssecretaris
tegen overheveling van de regeling naar overgangsbepalingen is? Heeft dat
te maken met de kwaliteit van de overgangsbepalingen? Of is de staatssecretaris
van plan om van de tijdelijke regeling op termijn alsnog een permanente regeling
te maken?In antwoord op de Onderwijsraad zegt de staatssecretaris o.a. «nadat
het onderhavige wetsvoorstel tot wet zal zijn verheven en in werking zal zijn
getreden, zou voor het permanent maken van de onderhavige regeling dus wetswijziging
noodzakelijk zijn» De aan het woord zijnde leden zien niet in wat deze
opmerking toevoegt aan het argument van de staatssecretaris om te kiezen voor
opnemen in de wet in plaats van het regelen via overgangsbepalingen.De staatssecretaris is tevens van mening dat opnemen van concrete tijdstippen
voor de periode waarvoor deze overgangsregeling geldt niet nodig is. De leden
van de D66-fractie vragen of in het belang van rechtszekerheid en het voorkomen
van misverstanden het niet verstandig is om wel termijnen te noemen in de
wet?Zij vinden het belangrijk dat gemeenten ruimte krijgen voor eigen beleid.
Deze leden kunnen zich voorstellen dat bij de verzelfstandiging van openbare
scholen verschillende beleidstrajecten naast elkaar kunnen lopen. Hebben zij
het goed begrepen dat de gemeenten per onderwijssector kunnen verzelfstandigen
of moet de gemeente in een keer alle scholen verzelfstandigen om in aanmerking
te komen voor de overgangsregeling? De leden van de D66-fractie vragen dit
omdat zij zich kunnen voorstellen dat in een bepaalde gemeente bijvoorbeeld
het voortgezet onderwijs in een keer op afstand zetten minder problemen kan
opleveren dan alle basisscholen in een keer op afstand zetten. En is het is
toch juist dat o.a. artikel 47 en 48 van de WPO wel de mogelijkheid geeft
een of meer scholen te verzelfstandigen? Het is deze leden dan ook niet duidelijk
waarom in voorliggende overgangsregeling niet kan worden aangesloten bij genoemde
artikelen zowel voor primair- en voortgezet onderwijs?De leden van de fractie van D66 zouden graag een reactie krijgen van de
staatssecretaris op de opmerking van de VNG dat de wet geen terugwerkende
kracht kent terwijl voor een aantal gemeenten de problemen nog niet zijn opgelost.
Is het uit oogpunt van rechtvaardigheid wenselijk en mogelijk om het wetsvoorstel
zo veel mogelijk materieel terug te laten werken voor de gemeenten met problemen?De staatssecretaris verwacht dat er geen financiële gevolgen zullen
zijn voor de gemeenten. Deze leden betwijfelen of de verzelfstandigde scholen
inderdaad rond kunnen komen met de sobere doch toereikende vergoeding voor
ABB na vier jaar? Er zijn inmiddels genoeg rapporten verschenen in Paars 1
en 2 die aantonen dat de vergoeding voor ABB structureel te laag is. Waar
baseert de staatssecretaris haar uitspraak op dat verzelfstandigde besturen
zelfs goedkoper kunnen werken? Is het niet juist dat door o.a. lokaal onderwijsbeleid,
toename van beheers- en bestuurslasten en professionalisering de ABB-kosten
alleen maar zullen toenemen? Tevens vragen zij wat de financiële
gevolgen voor gemeenten zijn na het verstrijken van de overgangsregeling?
Immers de tekorten die dan aangevuld moeten worden bij de verzelfstandigde
scholen moeten ook uitbetaald worden aan het bijzonder onderwijs?De leden van de D66-fractie zouden graag van de regering vernemen waarom
bij onderhavig wetsvoorstel gekozen is voor een overgangstermijn van vier
jaar. Een overgangsregeling van vijf jaar lijkt hen een redelijke termijn.
Voor de gemeenten betekent dit immers een aansluiting op de systematiek van
de overschrijdingsregeling. Voor de verzelfstandigde schoolbesturen betekent
het meer tijd om zich op een zorgvuldige manier aan te passen aan het nieuwe
bekostigingsregime.Zowel de VNG als de VOS/ABB dringen aan op een snelle invoering van onderhavig
wetsvoorstel. Is de staatssecretaris van mening dat inwerkingtreding van de
overgangsregeling per 1 augustus 2001 haalbaar is?De leden van de SGP-fractie hebben kennis genomen van het voorliggende
wetsvoorstel. Zij zijn van mening dat de financiële gelijkstelling tussen
het openbaar en bijzonder onderwijs door de voorgestelde wetswijziging onder
druk komt te staan. Zij constateren daarmee spanning met artikel 23, zevende
lid, Grondwet. Overigens zijn de genoemde leden er niet van overtuigd dat
de onderhavige wetswijziging noodzakelijk is om de geconstateerde problemen
bij verzelfstandiging van het openbaar onderwijs op te lossen. Ook hebben
zij vragen bij het verwachte effect van de beoogde wetswijziging.Zoals bekend staan de leden van de SGP-fractie terughoudend ten opzichte
van de verzelfstandiging van het openbaar onderwijs, omdat daardoor het duale
karakter van het Nederlandse onderwijsbestel wordt aangetast. Zij hebben daarom
geen behoefte om de mogelijkheden voor verzelfstandiging van het openbaar
onderwijs te verruimen.De leden van de SGP-fractie stellen vast dat de aanleiding voor het voorliggende
wetsvoorstel wordt gevormd door het gegeven dat veel minder gemeenten dan
verwacht overgaan tot het verzelfstandigen van het openbaar onderwijs dat
onder hun bestuur valt. Als reden hiervan wordt aangegeven dat de normvergoeding
voor de kosten van administratie, beheer en bestuur (ABB) verzelfstandiging
van openbare scholen in de weg staat. Het is voor gemeenten doorgaans niet
mogelijk om op korte termijn de ABB-activiteiten aan het personeel van de
verzelfstandigde scholen over te dragen en de werkgelegenheidsgevolgen voor
de gemeente op te vangen. De genoemde leden vragen de regering om deze overgangsproblematiek
omstandiger uit de doeken te doen en daarbij rekening te houden met de onderstaande
vragen en overwegingen.De leden van de SGP-fractie hebben graag meer inzicht in de redenen waarom
de overgang van de huidige situatie naar een situatie waarin voor verzelfstandigde
scholen de normvergoeding voor ABB voldoet zo veel tijd vergt. Is de regering
het met de genoemde leden eens dat verzelfstandigde scholen net als bijzondere
scholen in staat zouden moeten zijn om zelfstandig de ABB-activiteiten te
verrichten tegen de naar de mening van de staatssecretaris toereikende normvergoeding?
In dat geval zouden de overgangsproblemen zich alleen aan de zijde van de
gemeente bevinden. Is dat juist? Waarom is het dan toch nodig dat er een extra
vergoeding aan de verzelfstandigde openbare scholen wordt uitgekeerd? Hoe
reageert de regering in dit verband op het volgende citaat van prof. mr. drs.
B.P. Vermeulen: «Het is van tweeën één: ofwel de
rijksvergoeding is voldoende, en dan moet het verzelfstandigde openbaar onderwijs
zonder extra gemeentelijke financiering op eigen benen kunnen staan; ofwel
de rijksvergoeding is onvoldoende, maar dan geldt dat ook voor het bijzonder
onderwijs, wat alsdan in gelijke mate voor extra gemeentelijke middelen in
aanmerking dient te komen» (Constitutioneel onderwijsrecht, 1999, p. 92)? De leden van de SGP-fractie erkennen dat zich bij de gemeenten overgangsproblemen
kunnen voordoen. Wat zijn in dat verband precies de aard en de omvang van
de gevolgen voor de werkgelegenheid van de verzelfstandiging van het openbaar
onderwijs? Kan hierbij onderscheid worden gemaakt tussen grotere en kleinere
gemeenten?In antwoord op het advies van de Raad van State wordt door de regering
als overweging in verband met de overgangsproblemen bij de gemeenten aangevoerd
dat gemeenten zich onvoldoende hebben kunnen voorbereiden op de mogelijkheid
van verzelfstandiging van het openbaar onderwijs. Inmiddels bestaat die mogelijk
echter reeds enige tijd en hebben de gemeenten dus de gelegenheid gehad om
zich op de verzelfstandiging van het openbaar onderwijs voor te bereiden.
Is de regering dat met de leden van de SGP-fractie eens en heeft zij daar
in haar voorstel rekening mee gehouden? In hoeverre is het voor de gemeenten
overigens mogelijk om zich vooraf op de verzelfstandiging van het openbaar
onderwijs voor te bereiden? Welke voorbereidingstijd acht de regering noodzakelijk?De leden van de SGP-fractie stellen vast dat de regering het noodzakelijk
acht dat gemeenten enkele jaren de gelegenheid krijgen om toe te groeien naar
een situatie waarin het openbaar onderwijs in hun gemeente is verzelfstandigd.
Zij stellen tevens vast dat daarvoor een overgangsregeling van vier jaar voor
in het leven wordt geroepen. Kan de regering aangeven waarom voor deze termijn
is gekozen? De genoemde leden merken op dat het gedurende zes jaar mogelijk
is om van de voorgestelde overgangsregeling gebruik te gaan maken. In de praktijk
betekent dat dus dat gemeenten zich gedurende een tiental jaren op de verzelfstandiging
van het openbaar onderwijs kunnen voorbereiden. Is de regering dat met deze
leden eens en vindt ook de regering die termijn niet erg ruim?Zij hebben kennis genomen van de vergoeding die verzelfstandigde scholen
maximaal kunnen ontvangen en vragen de regering de hoogte van deze vergoeding
nader te onderbouwen. Waarom is bijvoorbeeld niet gekozen voor een glijdende
schaal (4x, 3x, 2x en 1x de inkomsten voor ABB)?De verplichting tot terugbetaling van de niet aangewende vergoeding voor
ABB achten de leden van de SGP-fractie niet verstandig. Dit zal volgens hen
strategisch gedrag uitlokken en past bovendien niet in de lump sum-bekostiging
in het voortgezet onderwijs.Voorwaarde voor het toepassen van de overgangsregeling is dat gemeenten
uiterlijk op 31 december van het kalenderjaar dat volgt op het tijdstip waarop
de gemeente haar openbaar onderwijs verzelfstandigt het bedrag dat in het
kader van de overschrijdingsregeling aan de bijzonder scholen verschuldigd
is, uit te keren. Is de conclusie van deze leden juist dat dit een maximale
termijn van twee jaar inhoudt? De genoemde leden zijn van mening dat er een
kortere termijn expliciet moet worden vastgelegd. Waarom heeft de regering
dat niet gedaan?De leden van de SGP-fractie delen de mening van de Raad van State en de
Onderwijsraad dat de vorm van de regeling duidelijk moet maken dat het om
een tijdelijke maatregel gaat en dat de overgangsregeling dus niet als regulier
bekostigingsvoorschrift in de wet moet worden opgenomen.Inmiddels zijn verschillende gemeenten reeds overgegaan tot het verzelfstandigen
van het openbaar onderwijs in hun gemeente. Zij vallen nu buiten de overgangsregeling.
Daarmee lijkt er sprake te zijn van ongelijke behandeling. Is dat volgens
de regering juist en hoe wil de regering daarmee omgaan?De leden van de SGP-fractie zijn er niet van overtuigd dat de overgangsproblematiek
bij verzelfstandiging van het openbaar onderwijs de enige reden is waarom
gemeenten er veel minder dan verwacht toe over gaan om het openbaar onderwijs
in hun gemeente te verzelfstandigen. De bestaande normvergoeding voor ABB
speelt naar hun mening ook een belangrijke rol. Daarom zijn zij niet overtuigd
van het effect van de voorgestelde overgangsregeling. In het verleden is besloten om de kosten voor ABB buiten de overschrijdingsregeling
te houden. De reden daarvoor was dat gemeenten niet duidelijk konden maken
welk deel van hun uitgaven aan ABB-activiteiten werden besteed. Ter compensatie
van de overschrijdingsregelen stelde de regering daarom jaarlijks een minimumbedrag
vast dat door de gemeenten aan de scholen voor bijzonder onderwijs moest worden
uitgekeerd. De leden van de SGP-fractie vragen of de reden waarom de kosten
voor ABB buiten de overschrijdingsregeling worden gehouden nog steeds hout
snijdt. Is het voor gemeenten gezien de huidige wijze van besturen en administreren
niet vrij eenvoudig om inzicht te bieden in de werkelijke kosten voor ABB?
De genoemde leden verwijzen hiervoor naar het voorbeeld van de gemeente Apeldoorn.Uit de brief van de gemeente Apeldoorn blijkt duidelijk dat deze gemeente
beduidend meer kosten voor ABB maakt dat zij vergoeding daarvoor van het rijk
ontvangt. In hoeverre is de situatie in de gemeente Apeldoorn naar het oordeel
van de regering representatief?De leden van de SGP-fractie zijn van mening dat de financiële gelijkstelling
tussen het openbaar en bijzonder onderwijs constituerend is voor het Nederlandse
onderwijsbestel. Om deze reden hechten zij grote waarde aan de overschrijdingsregeling.
Naar hun mening mag de overschrijdingsregeling slechts buiten werking worden
gesteld als dat aantoonbaar noodzakelijk is en als de materiële financiële
gelijkstelling is gegarandeerd. In de kwestie die nu aan de orde is moet de
verzelfstandiging van het openbaar onderwijs als zodanig als een gegeven worden
beschouwd. Daarover is in een eerder stadium een besluit genomen. Vervolgens
is de vraag aan de orde of verzelfstandiging van het openbaar onderwijs door
middel van de in dit wetvoorstel voorgestelde overgangsregeling de materiële
financiële gelijkstelling intact laat. Naar de mening van de leden van
de SGP-fractie is dat niet gegarandeerd. Daarmee constateren zij spanning
met artikel 23, zevende lid, Grondwet. Zij stelden immers reeds eerder vast
dat de normvergoeding voor ABB niet overeenkomt met de werkelijke kosten voor
ABB. Gegeven deze constatering is het zo dat gedurende de overgangsperiode
verzelfstandigde openbare scholen, die vermogensrechtelijk dus als bijzondere
scholen moeten worden beschouwd, een tegemoetkoming van de gemeente ontvangen
die gebaseerd is op de werkelijk kosten zoals die in het verleden werden vergoed,
terwijl de bijzondere scholen het met de karige normvergoeding moeten stellen.
Erkent de regering dat er als gevolg van de voorgestelde overgangsregeling
sprake kan zijn van ongelijke financiering van het openbaar en bijzonder onderwijs
inzake de kosten voor ABB? Wat is haar oordeel daarover?De leden van de fracties van GPV en RPF hebben met reserve kennis genomen
van onderhavig wetsvoorstel. Het wetsvoorstel maakt duidelijk dat de normvergoedingen
voor ABB-kosten structureel te laag zijn. Uit de toelichting blijkt immers
dat gemeenten twee tot vijfmaal zoveel aan deze kosten uitgeven dan zij en
bijzondere scholen aan normvergoedingen ontvangen. Indien de normvergoeding
voor ABB-kosten toereikend zou zijn geweest, had zich de problematiek waarvoor
dit wetsvoorstel een oplossing wil bieden niet of in veel mindere mate voorgedaan.
Met de Raad van State zijn de leden van de fracties van GPV en RPF het eens
dat door de hoge uitgaven van gemeenten voor ABB tevens de materiële
gelijkstelling van het openbaar en bijzonder onderwijs onder druk komt te
staan. Het uitzonderen van de ABB-kosten van de overschrijdingsregeling is
er niet voor bedoeld dat het openbaar onderwijs feitelijk aanzienlijk meer
middelen ontvangt. Met de praktijk dat gemeenten structureel meer uitgeven
aan ABB dan zij aan normvergoeding ontvangen hebben deze leden moeite. Zij
voelen er daarom ook weinig voor een overgangsregeling te steunen die deze
praktijk voor verzelfstandigde openbare scholen nog een aantal jaren laat
voortbestaan. De regeling wordt in de sectorwetten onder de reguliere bekostigingsvoorschriften
opgenomen. De aan het woord zijnde leden achten dit onjuist omdat de regeling
van tijdelijke aard is. Dat moet dan ook tot uiting komen in de plaats waar
deze in de wet wordt opgenomen. Voor een andere plaats in de wet pleit volgens
genoemde leden ook dat van het onderbrengen van de regeling in de reguliere
bekostigingsvoorschriften ten onrechte de suggestie uitgaat, dat ze geen spanning
oplevert met de grondwettelijke financiële gelijkstelling van het openbaar
en bijzonder onderwijs. De leden van de fracties van GPV en RPF kunnen zich
voorstellen dat er alternatieven zijn voor de oplossing die het wetsvoorstel
aandraagt. Zo zouden gemeenten er ook voor kunnen kiezen hun openbare scholen
in de tijd één voor één te verzelfstandigen. Hiermee
kan dan de aanpassing van het personeelsbestand van gemeenten in de pas lopen.
Een ander alternatief is de oplossing over te laten aan gemeenten en schoolbesturen
zelf. Deze leden willen van de staatssecretaris vernemen of zij aan deze alternatieven
gedacht heeft, en zo ja, om welke redenen zij er niet voor gekozen heeft.
De leden van de fracties van GPV en RPF willen een nadere onderbouwing voor
de inhoudelijke vorm van de overgangsregeling. Waarom is de maximale termijn
waarin extra vergoeding mag worden verleend op vier jaar gesteld? Is het niet
mogelijk dat na de verzelfstandiging van een school binnen minder dan vier
jaar het personeelsbeleid van een gemeente is aangepast aan de nieuwe situatie
en de verzelfstandigde scholen zelf de taken in verband met administratie,
beheer en bestuur voor hun rekening hebben genomen? Een (maximale) periode
van vier jaar lijkt deze leden ruim bemeten om deze aanpassingen door te voeren.
Genoemde leden zouden ook graag een onderbouwing zien van de hoogte van de
bedragen die in de periode van vier jaar maximaal uitgekeerd mogen worden.De leden van de fracties van GPV en RPF zouden graag willen vernemen hoe
het proces van verzelfstandiging wat betreft de bestuursondersteuning verloopt.
Het moet volgens hen niet zo zijn dat in de overgangsperiode gemeenteambtenaren
en ondersteunend personeel van verzelfstandigde openbare scholen voor lange
tijd samen bestuursondersteunende taken uitvoeren. Op dat moment zou namelijk
sprake zijn van een bevoordeling ten opzichte van bijzondere scholen die in
strijd is met de bedoeling van dit wetsvoorstel.De Onderwijsraad vermeldt in zijn advies dat het mogelijk lijkt te worden
dat gemeenten hun ABB-kosten op hun begrotingen zichtbaar kunnen maken. De
Onderwijsraad is van mening dat dit tot gevolg moet hebben dat de uitzondering
van de ABB-kosten van de overschrijdingsregeling opnieuw wordt bekeken. De
leden van fracties van GPV en RPF willen graag een reactie van de staatssecretaris
op de bevindingen van de Onderwijsraad.De voorzitter van de commissie,Van der HoevenDe griffier van de commissie,CoenenXNoot1Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Schutte (GPV), Van de Camp
(CDA), Van der Hoeven (CDA), voorzitter, De Vries (VVD), Rabbae (GroenLinks),
Lambrechts (D66), Dittrich (D66), Cornielje (VVD), Dijksma (PvdA), Cherribi
(VVD), Rehwinkel (PvdA), ondervoorzitter, Passtoors (VVD), Wijn (CDA), Ross-van
Dorp (CDA), Orgü (VVD), Nicolaï (VVD), Kortram (PvdA), Halsema (GroenLinks),
Eurlings (CDA), Belinfante (PvdA), Van Bommel (SP), Barth (PvdA), Hamer (PvdA),
Vacature PvdA.Plv. leden: Schimmel (D66), Stellingwerf (RPF), Mosterd (CDA), Atsma (CDA),
Van Baalen (VVD), Harrewijn (GroenLinks), Bakker (D66), Ravestein (D66), E.
Meijer (VVD), Valk (PvdA), Udo (VVD), Van der Hoek (PvdA), Blok (VVD), Verhagen
(CDA), Schreijer-Pierik (CDA), Rijpstra (VVD), Voûte-Droste (VVD), Middel
(PvdA), Vendrik (GroenLinks), Visser-van Doorn (CDA), Gortzak (PvdA), Poppe
(SP), Arib (PvdA), Spoelman (PvdA), De Cloe (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27291-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl