Jaarverslag en slotwet ministerie Economische Zaken 2005; Rapport bij jaarverslag 2005
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30550-XIII, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

11-05-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30550-XIII nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudSAMENVATTINGFinanciële informatieBedrijfsvoeringFinancieel beheer personele aangelegenhedenAlgemene beheersmaatregelen ICTToezicht op stadsverwarming («niet-meer-dan-anders»-tarief)Ontwikkeling bedrijfsvoeringBeleidsinformatieReactie minister van Economische ZakenNawoord Algemene Rekenkamer1 INLEIDING1.1 Rapport bij het jaarverslag1.2 Het Ministerie van Economische ZakenReorganisatieHerijking financieel instrumentarium1.3 Opzet van het onderzoek1.4 Leeswijzer2 JAARVERSLAGOordeel jaarverslag2.1 Financiële informatie en saldibalans2.1.1 Oordeel financiële informatieVerantwoordingsstaat ministerie en toelichtingOverzicht 1 Bedragen van de verantwoordingsstaat 2005,
Ministerie van Economische Zaken (x € 1 miljoen)Verantwoordingsstaat baten-lastendiensten en toelichting2.1.2 Oordeel saldibalans en toelichtingOverzicht 2 Saldibalans per 31 december 2005, Ministerie
van Economische Zaken (x € 1 miljoen)2.2 Informatie over de bedrijfsvoering2.2.1 Oordeel informatie over de bedrijfsvoering2.3 Informatie over beleid2.3.1 Oordeel informatie over beleidBevindingen auditdienst EZ2.3.2 VBTB-toetsInformatie over (maatschappelijke) doelenInformatie over prestatiesInformatie over de middelenConclusie2.3.3 Verdiepingsonderzoek beleidsinformatie artikel
2 (innovatievermogen)De drie W-vragenDoelstellingPrestatie-indicatorenTabel 1. Operationele doelstellingen en prestatie-indicatoren
artikel 2 EZ-begroting 2006Relatieve of absolute streefwaardeIngezette middelenConclusie3 BEDRIJFSVOERING3.1 Onvolkomenheden3.1.1 Financieel beheer personele aangelegenhedenBevindingen van de departementale auditdienstVerantwoordelijkheidsverdeling en integraal managementOntslaguitkeringen en bewust belonenUitkeringen UWV en ABPConclusie3.1.2 Algemene beheersmaatregelen ICTAutorisatiebeheer kerndepartementICT-beheer dienstenConclusie3.2 Opgeloste onvolkomenheden3.2.1 Financieel beheer stafdirectie I&AConclusie3.2.2 ContractbeheerConclusie3.2.3 Rechtmatigheid gelden Milieu ActieplanConclusie3.2.4 Beheer materiële vaste activaConclusie3.3 Overige bevindingen bedrijfsvoering3.3.1 Subsidiebeheer3.3.1.1 Subsidieregeling innovatiegerichte onderzoeksprogramma’sConclusie3.3.1.2 WBSOAanvraagprocedureControle bij bedrijven achterafControlevacuümRisico’s administratieve-lastenreductie en toezicht
op rechtmatigheidConclusie3.3.1.3 Bijdrage Syntens en TNO3.3.1.4 Overige bevindingen in relatie tot subsidiebeheer3.3.1.5 Conclusie subsidiebeheer3.3.2 EFRO-geldenConclusie3.3.3 Risico’s in de laatste twee maanden1. Interreg IIIA Grensregio Vlaanderen-Nederland2. Technologiestichting STW3. Rijksbijdrage aan egalisatiereserve MEPConclusie3.3.4 Beheer rechtspersonen waarbij EZ betrokken
is3.3.5 Beheer stadsverwarmingsovereenkomsten3.3.6 Beheer saldibalans3.4 Conclusies3.4.1 Oordeel financieel beheer, materieelbeheer
en daartoe bijgehouden administraties3.4.2 Conclusies overige bedrijfsvoering3.4.3 Ontwikkeling bedrijfsvoering4 REACTIE MINISTER EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMER4.1 Reactie minister van Economische ZakenPersonele processenAutorisaties SAPStadsverwarmingSubsidiebeheerEFROContractbeheerInkoopbeleidBeleidsinformatie4.2 Nawoord Algemene RekenkamerBIJLAGE 1OVERZICHT BEGROTE EN VERANTWOORDE BEDRAGEN 2005Alle begrote en verantwoorde bedragen in het Jaarverslag
2005 van het Ministerie van Economische Zaken (bedragen x  1 000)BIJLAGE 2OVERZICHT FOUTEN EN ONZEKERHEDEN 2005A: Verplichtingen B: UitgavenC: OntvangstenD: SaldibalansE: Baten-lastendienstenBIJLAGE 3OVERZICHT ONVOLKOMENHEDEN 2005BIJLAGE 4GEBRUIKTE AFKORTINGENBIJLAGE 5VERKLARENDE WOORDENLIJSTAccountantsrapport/auditrapportAccountantsverklaringAgentschapArtikelgewijze oordeelsvormingBaten-lastendienstBedrijfsvoeringBezwaarBezwaaronderzoekBudgetrecht Tweede KamerDepartementale auditdienst (DAD)Deugdelijke weergaveEuropese aanbestedingsrichtlijnenFinancieel beheerFinancieel jaarverslag en saldibalans van het RijkFoutenJaarverslag (departementaal)M&O-beleidMaterieelbeheerOnvolkomenheidOnzeker (onzekerheden)OverdrachtsuitgavenPotentieel bezwaargevalRechtmatigheidReviewTolerantiegrenzen
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30550-XIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 364 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 550 XIIIJaarverslag en slotwet Ministerie van Economische Zaken 2005nr. 2RAPPORT BIJ HET JAARVERSLAG 2005 VAN HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE
ZAKEN (XIII)Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal’s-Gravenhage, 17 mei 2006Hierbij bieden wij u aan het op 8 mei 2006 door ons vastgestelde «Rapport
bij het Jaarverslag 2005 van het Ministerie van Economische Zaken (XIII)».Algemene Rekenkamerdrs. Saskia J. Stuiveling,presidentJhr. mr. W.M. de Brauw,secretarisInhoudSamenvatting5   Audit-Actielijst
20068   1Inleiding141.1Rapport bij het jaarverslag14 1.2Het Ministerie van Economische
Zaken151.3Opzet van het onderzoek15 1.4Leeswijzer16   2Jaarverslag172.1Financiële informatie en saldibalans17 2.1.1Oordeel financiële informatie17 2.1.2Oordeel saldibalans en toelichting192.2Informatie over de bedrijfsvoering192.2.1Oordeel informatie over de bedrijfsvoering202.3Informatie over beleid20 2.3.1Oordeel informatie over beleid20 2.3.2VBTB-toets212.3.3Verdiepingsonderzoek beleidsinformatie
artikel 2 (innovatievermogen)23    3Bedrijfsvoering273.1Onvolkomenheden27 3.1.1Financieel beheer personele aangelegenheden27 3.1.2Algemene beheersmaatregelen ICT30 3.2Opgeloste onvolkomenheden313.2.1Financieel beheer stafdirectie
I&A313.2.2Contractbeheer31 3.2.3Rechtmatigheid gelden Milieu
Actieplan31 3.2.4Beheer materiële vaste activa32 3.3Overige bevindingen bedrijfsvoering323.3.1Subsidiebeheer32 3.3.2EFRO-gelden363.3.3Risico’s in de laatste
twee maanden373.3.4Beheer rechtspersonen waarbij
EZ betrokken is383.3.5Beheer stadsverwarmingsovereenkomsten393.3.6Beheer saldibalans39 3.4Conclusies403.4.1Oordeel financieel beheer, materieelbeheer
en daartoe bijgehouden administraties40 3.4.2Conclusies overige bedrijfsvoering40 3.4.3Ontwikkeling bedrijfsvoering41   4Reactie minister en nawoord Algemene Rekenkamer424.1Reactie minister424.2Nawoord Algemene Rekenkamer44    Bijlage 1Overzicht begrote en verantwoorde bedragen 200545   Bijlage 2Overzicht fouten en onzekerheden 200546   Bijlage 3Overzicht onvolkomenheden 200551   Bijlage 4Gebruikte afkortingen52   Bijlage 5Verklarende woordenlijst53SAMENVATTINGDe Algemene Rekenkamer heeft onderzocht of het Jaarverslag 2005 van het
Ministerie van Economische Zaken (EZ; begrotingshoofdstuk XIII) voldoet aan
de eisen die de Comptabiliteitswet 2001 (CW 2001) stelt. Daarnaast hebben
wij de bedrijfsvoering en de beleidsinformatie van het ministerie onderzocht.
In dit rapport zijn de oordelen en de belangrijkste resultaten van het onderzoek
opgenomen. De volgende passages vatten deze resultaten kort samen.Financiële informatieDe uitgaven van het ministerie bedroegen in 2005 € 1 864,9
miljoen. De verplichtingen bedroegen € 2 704,2 miljoen en de
ontvangsten € 7 541,5 miljoen.Het onderzoek naar de financiële informatie in het Jaarverslag 2005
van het Ministerie van EZ (begrotingshoofdstuk XIII) heeft de volgende resultaten
opgeleverd.De financiële informatie in het jaarverslag voldoet aan de eisen
die de CW 2001 stelt, met uitzondering van een bedrag van € 11,4
miljoen aan onrechtmatige uitgaven verantwoord op begrotingsartikel 2, «Bevorderen
van innovatiekracht». Het betreft het verstrekken van een subsidievoorschot
aan de stichting Syntens voor 2006. De onrechtmatigheid komt voort uit het
feit dat Syntens niet de vereiste informatie heeft aangeleverd en het ministerie
desondanks is overgegaan tot het betalen van het voorschot voor het jaar 2006.BedrijfsvoeringHet onderzoek naar de bedrijfsvoering heeft de volgende resultaten opgeleverd.Het financieel beheer, het materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties
van het Ministerie van EZ hebben voldaan aan de eisen die de CW 2001 stelt,
met uitzondering van de onvolkomenheden die zijn geconstateerd bij:• het financieel beheer van personele aangelegenheden;• het beheer van autorisaties in het begrotingsadministratiesysteem
(SAP).Het aantal geconstateerde onvolkomenheden is in 2005 afgenomen van vier
naar twee. Drie onvolkomenheden van vorig jaar zijn opgelost.Wij vragen aandacht voor de hierna genoemde onvolkomenheden en aandachtspunten.Financieel beheer personele aangelegenhedenBij de stafdirectie Personeel en Organisatie (P&O) constateerden wij
de afgelopen twee jaar gebreken in het financieel beheer. In 2005 is wel enige
vooruitgang geboekt, maar op een groot aantal onderdelen is het beheer nog
onvoldoende. Dit geldt met name voor de niet-routinematige handelingen en
mutaties. Als gevolg van de knelpunten loopt het ministerie het risico dat
er betalingen worden gedaan die in strijd zijn met de regels of waarvan de
doelmatigheid twijfelachtig is.Wij bevelen aan de verdeling van rollen, taken en bevoegdheden van de
stafdirectie P&O en van de directoraten-generaal inzake personele aangelegenheden te verduidelijken. Een deel van de problemen wordt
namelijk veroorzaakt door tekortkomingen in de decentrale uitvoering. Wij
hebben de minister van EZ om een concreet verbeterplan gevraagd.Algemene beheersmaatregelen ICTWij kwalificeren het autorisatiebeheer bij het kerndepartement als onvolkomenheid.
Door tekortkomingen rond de autorisaties en controletechnische functiescheidingen
binnen het begrotingsadministratiesysteem SAP is er bij het ministerie sprake
van een risico voor de juistheid van de ingevoerde financiële mutaties
en de rechtmatigheid van beheershandelingen.Wij bevelen de minister aan de tekortkomingen op korte termijn op te lossen.Verder vragen wij aandacht voor de beheersomgeving van de niet-financiële
ICT-systemen bij SenterNovem, Telecom en EVD.Toezicht op stadsverwarming («niet-meer-dan-anders»-tarief)SenterNovem controleert achteraf niet of de bij stadsverwarmingsprojecten
betrokken energiebedrijven wel voldoen aan de voorwaarde dat zij een «niet-meer-dan-anders»-tarief
moeten hanteren voor hun warmtelevering aan afnemers. Dit betekent dat er
onvoldoende garanties zijn dat de huishoudens die afhankelijk zijn van stadsverwarming
de juiste tarieven betalen. Wij vragen hiervoor aandacht van de minister.Ontwikkeling bedrijfsvoeringWij zijn redelijk positief over de bedrijfsvoering van het Ministerie
van EZ. De kwaliteit van de bedrijfsvoering is gelijk gebleven.BeleidsinformatieDe informatie over het gevoerde beleid in het Jaarverslag 2005 van het
Ministerie van EZ is op deugdelijke wijze tot stand gekomen, met uitzondering
van de totstandkoming bij het directoraat-generaal Buitenlandse Economische
Betrekkingen. Bovendien zijn er verbeteringen mogelijk in de verslaglegging.Er is bij het Ministerie van EZ sprake van een tegenstrijdig beeld qua
VBTB-conformiteit van begroting en jaarverslag. Er is in vergelijking met
vorig jaar méér concrete informatie over wat beoogd werd en
wat daarvan is bereikt, maar de informatie over wat daarvoor gedaan is en
wat dat heeft gekost, is iets minder concreet dan in het jaarverslag 2004.Ook uit ons verdiepingsonderzoek naar artikel 2 van de begroting voor
2006 van het Ministerie van EZ, «Een sterk innovatievermogen»,
blijkt dat sinds 2002 weliswaar positieve ontwikkelingen zijn gerealiseerd,
maar dat verdere inhoudelijke verbeteringen in de begrotingen (en jaarverslagen)
de komende jaren mogelijk zijn. Het uiteenzetten van de beleidstheorie zal
een belangrijke bijdrage leveren aan het verhogen van de inhoudelijke kwaliteit
van begroting en jaarverslag.Reactie minister van Economische ZakenDe minister van EZ heeft tot zijn genoegen geconstateerd dat het aantal
onvolkomenheden is afgenomen van vier naar twee. Ook is de minister verheugd
over het positieve oordeel over de bedrijfsvoering binnen zijn departement.
De twee resterende onvolkomenheden zal hij in 2006 voortvarend oppakken. Ten
aanzien van de onvolkomenheid in het financieel beheer van personele aangelegenheden
zegt hij toe een overzicht op te stellen met de door ons geconstateerde
verbeterpunten, voorzien van een planning en concrete maatregelen.De minister is van mening dat SenterNovem voldoende toezicht uitoefent
op de vastgestelde en gepubliceerde «niet-meer-dan-anders»-tarieven.
Volgens de minister worden de tariefbladen die de betrokken energiebedrijven
hanteren voor de levering van warmte halfjaarlijks vastgesteld en openbaar
gemaakt (onder meer door publicatie op de internetsites). Afnemers kunnen
dus zelf controleren of bij de individuele facturering wordt afgeweken van
deze tariefbladen.Onze aanbevelingen bij de geconstateerde aandachtspunten neemt de minister
in het algemeen over.Nawoord Algemene RekenkamerWij zijn in het algemeen positief over de reactie van de minister. Wij
zijn tevreden met de maatregelen die de minister van EZ treft en aankondigt
om de geconstateerde onvolkomenheden en aandachtspunten voortvarend op te
pakken.Over het toezicht op de werkelijke facturering van het «niet-meer-dan-anders»-tarief
van de stadsverwarmingsbedrijven merken wij op dat er thans geen waarborgen
bestaan dat het juiste tarief wordt gehanteerd bij de facturering aan de huishoudens
met stadsverwarming. 1 INLEIDING1.1 Rapport bij het jaarverslagDe Algemene Rekenkamer heeft onderzocht of het Jaarverslag 2005 van het
Ministerie van Economische Zaken (EZ; begrotingshoofdstuk XIII) voldoet aan
de eisen die de Comptabiliteitswet 2001 (CW 2001) stelt. Daarnaast hebben
wij de bedrijfsvoering van het ministerie onderzocht en het financieel beheer
en materieelbeheer beoordeeld. In dit rapport vindt u de oordelen en de belangrijkste
resultaten van het onderzoek.In figuur 1 staat wat de Algemene Rekenkamer wanneer onderzoekt en voor
wie wij dat doen.1.2 Het Ministerie van Economische ZakenHet Ministerie van EZ heeft een belangrijke regulerende en toezichthoudende
taak op het gebied van marktwerking en energiebeleid.Daarnaast stimuleert het ministerie met de inzet van subsidies kennisontwikkeling
en innovatie, exportbevordering en ondernemerschap.De uitvoering van deze taken berust voor een belangrijk deel bij de agentschappen
SenterNovem, EVD, het Octrooicentrum Nederland (OCN) en andere uitvoeringsinstellingen
zoals de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) en de Dienst Toezicht Energie
(DTe).De staatssecretaris van EZ draagt eindverantwoordelijkheid voor de besteding
van een belangrijk deel van de gelden die Nederland ontvangt uit het Europees
Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO).Ten slotte is de minister van EZ (samen met de minister van Financiën)
verantwoordelijk voor het Fonds Economische Structuurversterking (FES). Voor
dit fonds hebben wij een apart rapport bij het jaarverslag opgesteld.De uitgaven van het ministerie bedroegen in 2005 € 1 864,9
miljoen. De verplichtingen bedroegen € 2 704,2 miljoen en de
ontvangsten € 7 541,5 miljoen.Binnen het Ministerie van EZ hebben zich in 2005 de volgende belangrijke
ontwikkelingen voorgedaan.ReorganisatieDe directoraten-generaal Energie (DG E) en Telecommunicatie en Post (DG
TP) zijn per 1 januari 2006 samengevoegd tot het nieuwe DG Energie en
Telecom.Bij de stafdirectie Personeel en Organisatie (P&O) is weer een nieuwe
reorganisatie voorzien.Herijking financieel instrumentariumIn 2005 werden de EZ-instrumenten grondig herzien om te komen tot minder
regelingen en minder loketten. Hiermee moet de ondernemer beter bediend worden;
tegelijkertijd wordt nadrukkelijker ingezet op de voor de Nederlandse economie
belangrijke gebieden.1.3 Opzet van het onderzoekDe Algemene Rekenkamer heeft op basis van de risicoanalyse en de Audit-Actielijst
2005 een programma opgesteld voor het jaarlijkse rechtmatigheidsonderzoek
bij het Ministerie van EZ. We hebben aandacht besteed aan de volgende onderwerpen:– de afloop van de vier onvolkomenheden en de ontwikkeling van de
negen aandachtspunten uit de Audit-Actielijst 2005;– het beheer van enkele financiële regelingen verband houdende
met innovatie;– de kwaliteit van het financieel beheer in de laatste twee maanden
van het jaar (begrotingsuitputting);– de kwaliteit van de beleidsinformatie in het jaarverslag, onder
andere gemeten aan de hand van een VBTB-toets1
(met bijzondere aandacht voor beleidsartikel 2, «Een sterk innovatievermogen»);– de totstandkoming van de beleidsinformatie en bedrijfsvoeringsparagraaf
in het jaarverslag.1.4 LeeswijzerDit rapport bij het Jaarverslag 2005 van het Ministerie van EZ begrotingshoofdstuk
XIII) omvat, behalve een samenvatting en een inleiding, drie hoofdstukken.Hoofdstuk 2 beschrijft het oordeel van de Algemene Rekenkamer over het
jaarverslag en de saldibalans van het Ministerie van EZ.Hoofdstuk 3 is gewijd aan de bedrijfsvoering van het ministerie en bevat
het oordeel van de Algemene Rekenkamer over het financieel beheer en materieelbeheer
van het ministerie. Ook de ontwikkelingen in de bedrijfsvoering worden in
dat hoofdstuk beschreven.De reactie van de minister van EZ en het nawoord van de Algemene Rekenkamer
zijn opgenomen in hoofdstuk 4.Dit rapport telt verder vijf bijlagen. In bijlage 1, 2 en 3 staan overzichten
die de resultaten van het rechtmatigheidsonderzoek schematisch weergeven.
Zo staan in bijlage 1 de begrote en verantwoorde bedragen, in bijlage 2 alle
fouten en onzekerheden en in bijlage 3 de onvolkomenheden.Bijlage 4 bevat de gebruikte afkortingen. Bijlage 5 ten slotte, is een
verklarende woordenlijst.2 JAARVERSLAGDe Algemene Rekenkamer heeft het Jaarverslag 2005 van het Ministerie van
EZ (begrotingshoofdstuk XIII) beoordeeld. Wij hebben onderzocht of het ministerie
het geld volgens de regels heeft uitgegeven en in het jaarverslag daarover
goed verantwoording aflegt. Waar dit niet het geval is, spreken wij respectievelijk
van een onrechtmatigheid of van een ondeugdelijke weergave.In dit hoofdstuk staat het oordeel van de Algemene Rekenkamer over het
jaarverslag als geheel. Dit oordeel is opgebouwd uit deeloordelen over de
volgende onderdelen van het jaarverslag:– financiële informatie en saldibalans;– informatie over bedrijfsvoering;– informatie over beleid.Deze deeloordelen komen aan de orde in respectievelijk de paragrafen 2.2,
2.2 en 2.3.Oordeel jaarverslagHet jaarverslag over 2005 van het Ministerie van EZ voldoet aan de eisen
die de CW 2001 stelt, met uitzondering van een bedrag van € 11,4
miljoen aan onrechtmatige uitgaven verantwoord op begrotingsartikel 2, «Bevorderen
van innovatiekracht» dat de tolerantiegrens op artikelniveau overschrijdt
(zie § 2.1.1. voor toelichting).2.1 Financiële informatie en saldibalansMet «financiële informatie» wordt bedoeld:– alle verplichtingen, uitgaven, ontvangsten in de verantwoordingsstaat
van het ministerie en de toelichting daarbij;– alle baten, lasten, kapitaaluitgaven, kapitaalontvangsten, balansposten
in de verantwoordingsstaat van de baten-lastendiensten en de toelichting daarbij.
Bij het Ministerie van EZ gaat het om de volgende baten-lastendiensten: SenterNovem,
EVD, Octrooicentrum Nederland en Telecom.De «saldibalans» is een overzicht van de posten die aan het
eind van het jaar nog openstaan en die naar het volgende jaar moeten worden
meegenomen.De CW 2001 stelt de volgende eisen aan de financiële informatie en
de saldibalans:– rechtmatig totstandgekomen;– op deugdelijke wijze weergegeven;– in overeenstemming met de verslaggevingseisen opgesteld.2.1.1 Oordeel financiële informatieDe financiële informatie in het jaarverslag over 2005 het Ministerie
van EZ (begrotingshoofdstuk XIII) voldoet aan de eisen die de CW 2001 stelt,
met uitzondering vaneen bedrag van € 11,4 miljoen aan onrechtmatige
uitgaven verantwoord op begrotingsartikel 2, «Bevorderen van innovatiekracht»,
dat de tolerantiegrens op artikelniveau overschrijdt. Het betreft het verstrekken
van een subsidievoorschot aan de stichting Syntens voor 2006. De onrechtmatigheid
komt voort uit het feit dat Syntens niet de vereiste informatie heeft aangeleverd
en het ministerie desondanks is overgegaan tot het betalen van
het voorschot voor het jaar 2006. Uit het dossier kon niet geheel worden opgemaakt
waarom toch het voorschot is toegekend en waarom is afgeweken van de gestelde
regels. Het ministerie heeft toegezegd om voortaan duidelijk en gemotiveerd
vast te leggen waarom in incidentele gevallen, ondanks het niet voldoen aan
alle voorwaarden, toch wordt overgegaan tot het betalen van een voorschot.Verantwoordingsstaat ministerie en toelichtingOnderstaand overzicht laat de totaalbedragen zien waaruit de verantwoordingsstaat
2005 is opgebouwd en de fouten, onzekerheden en onvolledigheden die de Algemene
Rekenkamer heeft geconstateerd.Overzicht 1 Bedragen van de verantwoordingsstaat 2005,
Ministerie van Economische Zaken (x € 1 miljoen) VerplichtingenUitgavenOntvangsten Totaalbedragen verantwoordingsstaat2 704,21 864,97 541,5Belangrijke fouten en onzekerheden1011,40Overige fouten en onzekerheden20,74,30 Totaalbedrag fouten en onzekerheden0,715,701 Dit is het totaal van fouten (onjuistheden en onvolledigheden)
en onzekerheden die de tolerantiegrenzen op één
of meer artikelen overschrijden.2 Dit is het totaal van fouten en onzekerheden die de
tolerantiegrenzen op artikelniveau niet overschrijden.In bijlage 2 worden de belangrijke fouten en onzekerheden nader toegelicht.
Het totaalbedrag aan fouten en onzekerheden voor de verplichtingen, de uitgaven
en de ontvangsten valt binnen de tolerantiegrenzen voor de verantwoordingsstaat
als geheel. De tolerantiegrens voor fouten en onzekerheden bedraagt 1%
respectievelijk 3% van de totale verantwoordingsstaat.Het bedrag aan verplichtingen en uitgaven bevat in totaal € 24,4
miljoen respectievelijk € 4,7 miljoen aan overschrijdingen (zie
bijlage 1). Indien de Staten-Generaal niet akkoord gaan met de desbetreffende
slotwetmutaties, zal de Algemene Rekenkamer het positieve oordeel over de
financiële informatie in het jaarverslag mogelijk moeten herzien.Verantwoordingsstaat baten-lastendiensten en toelichtingDe Algemene Rekenkamer heeft geconstateerd dat er geen belangrijke fouten
en onzekerheden zijn in de rechtmatigheid, de deugdelijke weergave en het
voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.Het eigen vermogen van het agentschap Telecom bedroeg ultimo 2005 29%
van de omzet. Dit betekent een toename van 9% ten opzichte van ultimo
2004. Dit surplus is eigendom van de vergunninghouders die betalen voor een
etherfrequentie en kan daarom niet worden afgestort aan het moederdepartement.
Ofschoon er getracht is het eigen vermogen af te bouwen door middel van tariefsverlaging
is dit voor 2005 nog niet gelukt. Het Ministerie van EZ onderzoekt thans of
het surplus anders verantwoord kan worden, bijvoorbeeld onder het vreemd vermogen.2.1.2 Oordeel saldibalans en toelichtingDe saldibalans 2005 van het Ministerie van EZ en de toelichting daarop
voldoen aan de eisen die de CW 2001 stelt.Onderstaand overzicht laat de totaalbedragen zien waaruit de saldibalans
2005 is opgebouwd en de fouten, onzekerheden en onvolledigheden die de Algemene
Rekenkamer heeft geconstateerd.Overzicht 2 Saldibalans per 31 december 2005, Ministerie
van Economische Zaken (x € 1 miljoen)Totaalsaldo (debet + credit)39 009,8Beoordeeld totaal saldibalans debet + credit118 014,3 Totaal van fouten en onzekerheden die de tolerantiegrenzen voor
een of meer saldibalansposten overschrijden0 Overige fouten en onzekerheden8,4Totaalbedrag fouten en onzekerheden8,41 Uitgaven en ontvangsten ten laste van de begroting en
tegenrekeningen tellen niet mee voor het beoordeelde totaal. Het bedrag dat
onvolledig is, is niet nauwkeurig te schatten en is daarom niet meegenomen
in het totaalbedrag van fouten en onzekerheden.In bijlage 2 worden de belangrijke fouten en onzekerheden nader toegelicht.
Het totaalbedrag aan fouten en onzekerheden in de posten van de saldibalans
valt binnen de tolerantiegrenzen van de saldibalans als geheel. De tolerantiegrens
voor fouten en onzekerheden bedraagt 1% respectievelijk 3% van
het beoordeelde totaal van de saldibalans in zijn geheel. Voor de Rekening-courant
Rijkshoofdboekhouding en de liquide middelen geldt een tolerantiegrens van
0%.Het totaal aan openstaande voorschotten dat is afgerekend bedraagt € 952,1
miljoen. De afrekeningen voldoen aan de eisen die de CW 2001 stelt.2.2 Informatie over de bedrijfsvoeringInformatie over de bedrijfsvoering is opgenomen in de bedrijfsvoeringsparagraaf
in het jaarverslag. Bij het Ministerie van EZ gaat deze paragraaf in op de
volgende onderwerpen:• het financieel beheer;• het materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties;• de werkplancyclus;• het personeelsbeheer;• het ICT-beheer;• het Voorschrift Informatiebeveiliging Rijksdienst (VIR);• het integriteitsbeleid;• de doelstellingen op het terrein van de huisvesting.De paragraaf bevat een mededeling bedrijfsvoering, waarmee de minister
expliciet aangeeft dat er sprake is van beheerste bedrijfsprocessen met uitzondering
van een aantal personele processen. Deze worden apart toegelicht. Het opnemen
van een mededeling over de bedrijfsvoering is overigens niet verplicht. Toch
heeft de minister ervoor gekozen een mededeling op te nemen. Wij spreken hiervoor
onze waardering uit.2.2.1 Oordeel informatie over de bedrijfsvoeringDe informatie over de bedrijfsvoering in het Jaarverslag 2005 van het
Ministerie van EZ is op deugdelijke wijze tot stand gekomen en voldoet aan
de verslaggevingseisen.De minister geeft in de bedrijfsvoeringsparagraaf een bedrijfsvoeringsverklaring
af. De auditdienst van het Ministerie van EZ doet een uitspraak over de getrouwheid
van deze bedrijfsvoeringsverklaring. De verschillende audits die de auditdienst
uitvoert verschaffen voldoende informatie om zekerheid te kunnen verschaffen
over de betrouwbaarheid van het oordeel in de bedrijfsvoeringsparagraaf.De resultaten van het onderzoek van de Algemene Rekenkamer naar de bedrijfsvoering
zelf van het Ministerie van EZ zijn opgenomen in hoofdstuk 3.2.3 Informatie over beleidBij het beoordelen van de beleidsinformatie in het jaarverslag kijkt de
Algemene Rekenkamer naar de wijze waarop de informatie over het beleid tot
stand komt en naar de mate waarin deze voldoet aan de verslaggevingseisen
jaarverslag (zie § 2.3.1). Ook onderwerpen wij de jaarverslagen
aan de «VBTB-toets» (zie § 2.3.2). Wij bekijken daarbij
of per operationele doelstelling concrete informatie is opgenomen over doelen,
prestaties en middelen en zo niet, of het ontbreken van die informatie wordt
uitgelegd («comply or explain»).Voor beleidsartikel 2, «Bevorderen van innovatiekracht», hebben
we niet alleen de aanwezigheid maar ook de betekenis van de beleidsinformatie
onderzocht (zie § 2.3.3).2.3.1 Oordeel informatie over beleidDe informatie over het gevoerde beleid in het Jaarverslag 2005 van het
Ministerie van EZ is op deugdelijke wijze tot stand gekomen, met uitzondering
van de totstandkoming bij het directoraat-generaal Buitenlandse Economische
Betrekkingen (DG BEB). Bovendien zijn er verbeteringen mogelijk in de verslaglegging.Het percentage prestatie-indicatoren waarvoor een risico voor de deugdelijke
totstandkoming is gesignaleerd, bedroeg ultimo 2005 6% tegen 11%
in 2004. De risico’s doen zich nu met name voor bij de beleidsartikelen
1, 3, 5 en 9. De risico’s betreffen de betrouwbaarheid van de bron en
het ontbreken van zichtbare interne controle op deze gegevens. Uit bovenstaande
blijkt dat er qua opzet een verbetering is bereikt maar in de werking is een
achteruitgang opgetreden bij het totstandkomingsproces van de beleidsinformatie.Met name het beheer van de prestatie-indicatoren bij het DG BEB scoort
onvoldoende in de wegingsystematiek van de auditdienst.Bevindingen auditdienst EZBij ons hierboven vermelde oordeel over de totstandkoming van de beleidsinformatie
in het jaarverslag van het Ministerie van EZ baseren wij ons op onderzoek
van de auditdienst van het Ministerie van EZ. De bevindingen van de auditdienst
over dit onderwerp zijn niet in het jaarverslag van het Ministerie
van EZ terechtgekomen. De opstellers van het jaarverslag hebben naar onze
mening niet volledig geciteerd uit het rapport van de auditdienst.De volgende tekortkomingen zijn gesignaleerd bij de totstandkoming van
de beleidsinformatie:– Het ministerie neemt de prestatie-indicatoren afkomstig van agentschappen
stelselmatig over, ofschoon er bij deze agentschappen geen sprake is van zichtbare
(interne) controle. Het ministerie gaat er ten onrechte van uit dat accountantsverklaringen
bij deze diensten ook de prestatie-indicatoren afdekken.– Volledige implementatie van de administratieve organisatie (AO)
blijft, net als in 2004, een aandachtspunt. Dat geldt ook voor de monitoring
van de AO en voor het opnemen van een heldere instructie of verwijzing voor
de aanlevering van gegevens over de realisatie van het beleid.– Over het geheel genomen is de procesgang voor de totstandkoming
van de prestatie-indicatoren nog niet geheel in overeenstemming met de AO.– De aansluiting van de realisatiegegevens van de indicatoren op
de onderliggende administraties behoeft verbetering.2.3.2 VBTB-toetsDe Algemene Rekenkamer heeft met de «VBTB-toets» onderzocht
of de beleidsinformatie in de jaarverslagen concreet antwoord geeft op de
drie zogenoemde H-vragen:– Hebben we bereikt wat we ons hadden voorgenomen?– Hebben we daarvoor gedaan wat we van plan waren te doen?– Heeft het gekost wat het zou kosten?Deze drie H-vragen zijn gespiegeld aan de drie W-vragen waarvan de antwoorden
in de begrotingen van de ministeries zijn terug te vinden:– Wat willen we bereiken?– Wat gaan we daarvoor doen?– Wat mag het kosten?Het antwoord op deze vragen is concreet wanneer de maatschappelijke doelen
en de prestaties specifiek, meetbaar en tijdgebonden geformuleerd zijn en
wanneer de middelen zijn gekoppeld aan de operationele doelstellingen.Met ingang van de begroting voor 2006 geldt het principe «comply
or explain» (pas toe of leg uit): de begrotingen en jaarverslagen moeten
per operationele doelstelling concrete antwoorden bevatten op respectievelijk
de W-vragen en de H-vragen («comply»), tenzij de minister uitlegt
waarom dit niet mogelijk is («explain»). Vooruitlopend op de Begroting
2006 heeft het Ministerie van EZ ook gebruikgemaakt van de mogelijkheid tot
uitleggen in het Jaarverslag 2005.De resultaten van de VBTB-toets worden in figuur 2 weergegeven. Om de
ontwikkeling in de tijd te laten zien hebben we de scores van 2005 vergeleken
met de scores van 2003, 2004 en 2006.Informatie over (maatschappelijke) doelenHet Ministerie van EZ heeft de vraag «Hebben we bereikt wat we hebben
beoogden?» (eerste H-vraag) voor 81% van de 27 operationele doelstellingen
concreet beantwoord. Dat is een aanzienlijke verbetering ten opzichte van
de 53% die in 2004 gescoord werd. Voor 19% van de operationele
doelen ontbreekt een uitwerking van (maatschappelijke) doelen in effectindicatoren,
zodat het ministerie in zijn Jaarverslag niet duidelijk kon maken of deze
doelstellingen zijn bereikt.In de begroting voor 2006 is de eerste W-vraag («Wat willen we bereiken?»)
voor 83% van de 24 operationele doelstellingen concreet beantwoord,
terwijl bij 8% uitgelegd (explained) is
waarom (nog) geen uitwerking gemaakt kan worden. Dit betekent dat het Jaarverslag
2006 op dit punt opnieuw grotere informatiewaarde kan
hebben dan het Jaarverslag 2005.Informatie over prestatiesDe tweede H-vraag («Hebben we gedaan wat we van plan waren te doen?»)
is voor 63% van de 27 operationele doelen concreet beantwoord. Ten
opzichte van 2004 (72%) is dit een lichte verslechtering. Bij 7%
van de operationele doelen is wél concrete informatie in de begroting
2005 gegeven over de beoogde prestaties, maar niet meer in het jaarverslag.Voor 2006 constateert de Algemene Rekenkamer dat sprake is van vooruitgang.
De tweede W-vraag is voor 79% van de operationele doelen concreet beantwoord,
terwijl voor 17% uitgelegd is waarom dit volgens het ministerie (nog)
niet kan. Dit betekent dat het Jaarverslag 2006 qua informatiewaarde over
de tweede W-vraag ook een vooruitgang te zien kan
geven.Informatie over de middelenDe derde W-vraag («Heeft het gekost wat we dachten dat het zou kosten?»)
is in het Jaarverslag 2005 opnieuw iets minder concreet beantwoord dan in
2004: 81% van de operationele doelstellingen, tegen 88% in 2004
en 94% in 2003. In de begroting voor 2005 waren de middelen voor 100%
te koppelen aan de operationele doelstellingen, maar in het jaarverslag was
dit voor 19% van deze doelstellingen niet mogelijk.De uitgangspositie voor het volgende jaarverslag is opnieuw goed. In de
begroting voor 2006 zijn de middelen opnieuw voor 100% gekoppeld aan
de operationele doelen.ConclusieWij concluderen dat er bij het Ministerie van EZ sprake is van een tegenstrijdig
beeld qua VBTB-conformiteit van begroting en jaarverslag. Er is meer concrete
informatie over wat beoogd werd en wat daarvan is bereikt, maar de informatie
over wat daarvoor gedaan is en wat dat heeft gekost, is iets minder concreet
dan in jaarverslag 2004. Wij vragen hiervoor aandacht.2.3.3 Verdiepingsonderzoek beleidsinformatie artikel
2 (innovatievermogen)Met ons rechtmatigheidsonderzoek willen wij een positieve bijdrage leveren
aan het verantwoordingsdebat. Daartoe hebben wij, aanvullend op de hiervoor
besproken VBTB-toets, bij elk ministerie één beleidsartikel
uit de departementale begroting voor 2006 nader onderzocht. Daarbij zijn we nagegaan wat de betekenis is van de
in het beleidsartikel opgenomen informatie: in hoeverre kan deze de Tweede
Kamer helpen een debat met de minister te voeren?Bij de begroting van EZ hebben wij deze verdiepingsslag gemaakt bij het
artikel met het grootste financieel belang (realisatie uitgaven in 2005: € 498,5
miljoen). Dat is beleidsartikel 2, «Een sterk innovatievermogen.»
We hebben met name gekeken naar de betekenis van de informatie over dit beleidsartikel
in de memorie van toelichting bij de EZ-begroting voor 2006. We hebben ervoor
gekozen een aantal hoofdpunten aan te geven, zonder op elk detail in te gaan.De drie W-vragenDe algemene doelstelling en de operationele doelstellingen van artikel
2 hebben een systematische opbouw. Telkens komen de motivering, de instrumenten,
de activiteiten en een tabel met prestatie-indicatoren overzichtelijk terug.
Ook zijn tabellen opgenomen met de budgettaire verplichtingen door de jaren
heen en met een overzicht van beleidsonderzoeken. Hiermee zijn de W-vragen
beantwoord.DoelstellingDe algemene doelstelling van artikel 2 is te werken aan een sterk innovatievermogen
van de Nederlandse economie om duurzame economische groei te realiseren.Als «effectgegevens» worden het omzetaandeel van nieuwe of
verbeterde producten en het aantal Europese octrooien genoemd. Deze gegevens,
aldus de memorie van toelichting, «geven een beeld van het Nederlandse
innovatievermogen».Er worden vervolgens drie indicatoren vermeld: (1) omzetdeel van nieuwe
of verbeterde producten als percentage van de totale omzet van de industrie;
(2) omzetdeel van nieuwe of verbeterde producten als percentage van de totale
omzet van de diensten; (3) aantal aangevraagde Europese octrooien, per miljoen
personen van de beroepsbevolking.Waarom deze indicatoren zijn gekozen en waarom daarvoor relatieve doelen (Nederland in verhouding tot andere EU-lidstaten)
zijn geformuleerd, wordt niet toegelicht.Hoe de inspanningen van het Ministerie van EZ gericht op vergroting van
het innovatievermogen budgettair en beleidsmatig passen binnen het totale
innovatiebeleid van het Rijk (Innovatieplatform, activiteiten vanuit het Ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap enzovoort), wordt slechts hier en daar
ad hoc verduidelijkt. Voor het inzicht van de Tweede Kamer zou het nuttig
zijn om deze samenhang nadrukkelijker aan te brengen.Prestatie-indicatorenBij de algemene doelstelling worden de hierboven genoemde drie effectindicatoren
vermeld (die in de in de begroting opgenomen tabel overigens prestatie-indicatoren
worden genoemd).1Bij de vijf operationele doelstellingen zijn in totaal twaalf prestatie-indicatoren
geformuleerd. De meeste (acht) van deze twaalf indicatoren zijn echter de
facto – op zichzelf relevante –effectindicatoren.
In de begroting 2005 waren deze ook nog als zodanig opgenomen (zie overzicht
in tabel 1).Tabel 1. Operationele doelstellingen en prestatie-indicatoren
artikel 2 EZ-begroting 2006Operationele doelstellingPrestatie-indicator genoemd in begroting 2006Goed benoemd in begroting 2005A. Kennisbescherming1. Aandeel van innovatieve bedrijven die de laatste
drie jaar één of meer octrooien hebben aangevraagdEffectindicator B. Meer starters die
technologische kennis ontwikkelen en benutten2. Totale door technostarters gerealiseerde omzetEffectindicator 3. Totale gerealiseerde omzet van
de door het Technopartner-programma ondersteunde technostartersEffectindicatorC. Meer toepassing van
kennis in het MKB4. Aandeel innovatieve
bedrijven in het MKBEffectindicator 5. Klanttevredenheid bij SyntensPrestatie-indicator 6. Klanttevredenheid bij
TNO voor het deel met doelfinanciering van EZPrestatie-indicator 7. Aantal MKB-bedrijven dat een samenwerkingscontract
heeft met TNO als gevolg van EZ-doelfinanciering, ten opzichte van het totale
aantal gecontracteerde bedrijvenPrestatie-indicator [NB:
het voorlaatste woord – «gecontracteerde» – stond
in 2005 niet in de indicator]D. Meer ontwikkeling
en benutting van technologische kennis door bedrijven8. Research&development (R&D-)uitgaven van bedrijven
als percentage van het bruto binnenlands productEffectindicator 9. Aandeel van technologische
innovatieve bedrijven met samenwerkingsverbanden (totaal van industrie en
diensten)Effectindicator 10. Aantal aanvragers en gebruik
in arbeidsjaren van de Wet bevordering speur- en ontwikkelingswerk (WBSO)Prestatie-indicator [NB: in 2005
twee indicatoren, die zijn samengevoegd] E. Versterken kennisbasis door
samenwerking van bedrijven en kennisinstellingen11. Aandeel innovatieve bedrijven dat innoveert in samenwerking met universiteiten
en research-instellingen als percentage van het totale aantal innovatieve
bedrijvenEffectindicator 12. Aandeel van «Human Resources in Science
and Technology» (HRST) in totale werkgelegenheidEffectindicator [NB: in 2005 was sprake van «Kern-HRST»]Waarom deze wijzigingen in 2006 zijn doorgevoerd, geeft de memorie van
toelichting bij de EZ-begroting voor 2006 niet aan. Het gevolg is echter dat
bij acht van de twaalf indicatoren de relatie tussen de voorgenomen activiteiten
en ingezette instrumenten enerzijds en de beoogde «prestaties»
anderzijds, niet gelegd kan worden. De realisatie van geformuleerde kwantitatieve
doelen als «totale door technostarters gerealiseerde omzet», «aandeel
van innovatieve bedrijven die de laatste drie jaar één of meer
octrooien hebben aangevraagd», of «R&D-uitgaven bedrijven
als percentage van het bruto binnenlands product» is immers van veel
endogene en exogene factoren afhankelijk en slechts gedeeltelijk – in
welke mate is niet duidelijk – de uitkomst van het gevoerde beleid.1Indien een causaal verband tussen prestatie-indicatoren en instrumenten
niet of moeilijk te leggen is, zou dit volgens ons benoemd moeten worden.
Ook zou duidelijk moeten zijn hoe de prestatie-indicatoren, de activiteiten
(beoogde prestaties) en instrumenten met elkaar verbonden zijn. Dit verband
is nu niet altijd traceerbaar.Relatieve of absolute streefwaardeMet veel prestatie-indicatoren wordt een relatieve positie binnen de Europese Unie nagestreefd. Voorbeelden zijn: «Aandeel
innovatie bedrijven in het MKB» en «Aandeel van Human Resources
in Science en Technology in totale werkgelegenheid.» Het zou de inzichtelijkheid
vergroten als wordt toegelicht waarom voor dergelijke
relatieve doelen is gekozen terwijl in andere gevallen absolute streefwaarden zijn geformuleerd. Voorbeelden van absolute
streefwaarden zijn: «Totale door technostarters gerealiseerde omzet»
en «Totale gerealiseerde omzet van de door het Technopartner-programma
ondersteunde technostarters.»Bij deze indicatoren rijst overigens de vraag in welke mate successen
of tegenvallende resultaten aan het ingezette beleid toe te schrijven zijn. Immers, de economische conjunctuur zal (in deze gevallen) van grote
invloed zijn.Ingezette middelenDe aansluiting tussen de tabel met budgettaire gevolgen van het beleid
en de instrumenten en activiteiten onder de verschillende operationele doelstellingen
is niet altijd eenvoudig te maken en vereist soms flink wat zoek- en puzzelwerk.
Dit gegeven, gevoegd bij het feit dat apparaatskosten niet worden uitgesplitst
over operationele doelstellingen, vergroot de inzichtelijkheid en controleerbaarheid
niet.ConclusieIn zijn begroting voor 2006 geeft de minister van EZ voor beleidsartikel
2, «Een sterk innovatievermogen», antwoord op de drie W-vragen.
Echter, de bruikbaarheid van de verstrekte informatie kan verder vergroot
worden door de keuze van effectindicatoren voor de algemene doelstelling te
beargumenteren, door prestatie-indicatoren te kiezen die een direct(er) gevolg
zijn van de activiteiten en instrumenten, door toe te lichten waarom wat voor
soort (absolute of relatieve) streefwaarden zijn gekozen bij indicatoren en
door een duidelijker koppeling aan te brengen tussen de ingezette middelen
en de operationele doelstellingen. Daarnaast verdient het, om verwarring te
voorkomen, aanbeveling de termen «prestatiegegevens», «prestatie-indicator»,
en «effectindicator» consequent te hanteren, zoals is gedaan in
het Jaarverslag 2005. Het opnemen van een uiteenzetting over de beleidstheorie,
zoals in de ontwerpbegroting 2007 wordt geïntroduceerd («omschrijving
van de samenhang in beleid»), zal mogelijk tot verdere verbetering leiden.De zojuist geschetste situatie is niet nieuw. Al in 2002 werd in de Eindrapportage IBO technologiebeleid1 geconcludeerd dat onvoldoende inzicht in de effectiviteit van verschillende
instrumenten van het innovatiebeleid deels wordt veroorzaakt door de onduidelijke
formulering van legitimatie en doelstellingen van instrumenten, frequente
aanpassingen van de opzet van een instrument, en het gebruik van onderzoeksmethoden
die niet zijn toegesneden op de vraagstelling. Gesteld werd toen:«De kwaliteit van de informatie op basis waarvan beleid wordt beoordeeld
en bijgestuurd zal sterk moeten verbeteren. De nieuwe (VBTB) opzet van de
begroting eist dat ook.»Uit ons verdiepingsonderzoek naar artikel 2 van de begroting van het Ministerie
van EZ voor 2006 blijkt dat sinds 2002 weliswaar positieve ontwikkelingen
zijn gerealiseerd, maar dat verdere inhoudelijke verbeteringen in de begrotingen
(en jaarverslagen) de komende jaren mogelijk zijn.3 BEDRIJFSVOERINGDit hoofdstuk beschrijft de bevindingen van de Algemene Rekenkamer over
de bedrijfsvoering van het ministerie.Bedrijfsvoering is de sturing en beheersing van de primaire en ondersteunende
processen en is gericht op het realiseren van taken en doelen van de organisatie.
Onder de bedrijfsvoering vallen:– het financieel beheer en materieelbeheer en de daartoe bijgehouden
administraties;– de controle door de departementale auditdienst;– de totstandkoming van de financiële informatie, bedrijfsvoeringsinformatie
en beleidsinformatie in het jaarverslag.Wij baseren ons oordeel over het financieel beheer, het materieelbeheer
en de daartoe bijgehouden administraties op eisen die de CW 2001 stelt. Het
financieel beheer en het materieelbeheer moeten rechtmatig, ordelijk en controleerbaar
zijn en zo doelmatig mogelijk zijn ingericht. De administraties moeten daarnaast
ook inzicht bieden in het gevoerde beheer.Dit hoofdstuk geeft eerst een beschrijving van de onvolkomenheden die
we hebben aangetroffen in de bedrijfsvoering (§ 3.1). In § 3.2
wordt ingegaan op de opgeloste onvolkomenheden. In de conclusies (§ 3.3)
is het oordeel te vinden over het financieel beheer, het materieelbeheer en
de daartoe bijgehouden administraties. Hier staan ook conclusies over de overige
onderdelen van de bedrijfsvoering en wordt de ontwikkeling van de bedrijfsvoering
in de afgelopen drie jaar met een figuur weergegeven.3.1 Onvolkomenheden3.1.1 Financieel beheer personele aangelegenhedenDe Algemene Rekenkamer constateert wederom een onvolkomenheid in het financieel
beheer bij de stafdirectie P&O van het Ministerie van EZ.In 2005 heeft de stafdirectie P&O veel energie gestoken in het realiseren
van verbeterpunten. Zo is de vacature van de interne-controlefunctie in 2005
vervuld en zijn verbeteringen gerealiseerd in het beheer van de vorderingen
en is in 2005 het verplichtingenbeheer in voldoende mate bij de directie geïmplementeerd.De verbeteringen laten onverlet dat er nog serieuze knelpunten in het
beheer zijn blijven bestaan. Een deel van de oorzaak ligt bij de organisatorische
veranderingen van de afgelopen jaren. Ook in 2005 heeft de bedrijfsvoering
van de stafdirectie P&O onder druk gestaan door de volgende ontwikkelingen:– de beoogde overgang naar het «shared service»-systeem
P-Direkt1 en de ontwikkeling van een«shared
service center HRM» voor het Rijk;– de veranderingen in de fiscaliteit, de sociale zekerheid en het
ziektekostenstelsel;– de interne professionalisering en de organisatieontwikkeling binnen
de stafdirectie P&O;– de herinrichting van de P-functie binnen het kerndepartement.Bevindingen van de departementale auditdienstMede op basis van bevindingen van de departementale auditdienst vragen
wij met nadruk aandacht voor de volgende verbeterpunten.– De bevoegdheden voor het treffen van bijzondere regelingen zoals afvloeiingsregelingen, schadeloosstellingen en dergelijke is niet
centraal belegd bij de stafdirectie P&O. De hiervoor geldende wet- en
regelgeving is veelal complex. Hierdoor loopt het ministerie het risico dat
er betalingen worden gedaan die in strijd zijn met de regels of waarvan de
doelmatigheid twijfelachtig is.– De verantwoordelijkheden voor de interne controle op mutaties
in de salarisadministratie zijn in 2005 niet verduidelijkt. Hierdoor ontbrak
gedurende 2005 een onafhankelijke interne controle op de verwerking van mutaties
in de salarisadministratie. Inmiddels heeft de stafdirectie P&O begin
2006 een kwaliteitsbureau opgericht voor de controle van alle mutaties.– Er ontbreken nog regelmatig voorgeschreven besluiten in de P-dossiers,
zowel op centraal niveau (bij de stafdirectie P&O) als op decentraal niveau
(bij de diverse dienstonderdelen van EZ). Dit leidt tot onzekerheid over de
rechtmatigheid van de betalingen. De dossiervorming en het toezicht daarop
verdient prioriteit.– De halfjaarlijkse controle op de aanwezigheid van personeel wordt
niet uitgevoerd en de controle op de centrale gegevensverwerking van salarismutaties
in de laatste maanden van het jaar is matig. De dienstonderdelen van het departement
moeten bij salarismutaties formulieren van akkoordbevinding tijdig toezenden
aan P&O. Indien dit niet of niet tijdig plaatsvindt, moet de stafdirectie
P&O rappelbrieven sturen. Dit is gedurende de laatste twee maanden niet
gebeurd. Hierdoor kunnen fouten ontstaan in de salarisbetalingen.– De opzet van de verbijzonderde interne-controlefunctie voor het
interne beheer van de stafdirectie P&O is toereikend. Echter, vanwege
het ontbreken van een audittrail (controlespoor) en de beperkte diepgang van
de interne controle kon de auditdienst niet goed steunen op de feitelijke
resultaten ervan. Uit dossiers met betaalde facturen bleek onvoldoende duidelijk
of de betreffende prestatie ook was geleverd. Daarnaast ontbrak informatie
over de sollpositie van de ontvangsten waarmee de volledigheid van de ontvangsten
zou kunnen worden gecontroleerd. Deze situatie brengt het risico met zich
mee dat het Ministerie van EZ gelden misloopt.– Het blijkt dat diepgaande kennis van het nieuwe verlofsysteem
binnen SAP/ESS/HR binnen het Ministerie van EZ ontbreekt. Bij het opnemen
van compensatieverlof is er geen controle op het maximaal op te nemen tegoed.
Eventuele correcties moeten handmatig worden doorgevoerd. Of dit ook in de
praktijk gebeurt is onvoldoende geborgd. Hierdoor bestaat het risico dat er
meer compensatieverlof wordt opgenomen dan is toegestaan.– Het toezicht op het decentrale beheer van P-taken door de stafdirectie
P&O is nog onvoldoende. Hierdoor kunnen bijvoorbeeld de dienstonderdelen
bij vertrek van een medewerker een royale regeling treffen of kunnen zij afwijken
van de richtlijnen voor bewust belonen.In aanvulling op de financial audit die de auditdienst van het Ministerie
van EZ standaard verricht, heeft de dienst ook een onderzoek gedaan naar de
effectiviteit en efficiency van de processen binnen de stafdirectie P&O.
Uit dit onderzoek komt onder andere het beeld naar voren dat de directoraten-generaal
een gebrek aan vertrouwen hebben in de centrale dienstverlening door de stafdirectie
P&O. Zij stellen dat de stafdirectie P&O onvoldoende regie heeft.
De stafdirectie P&O stelt hier tegenover dat de dienstonderdelen onvoldoende
discipline betrachten, de regelgeving incorrect toepassen en afspraken onvoldoende
nakomen.Verantwoordelijkheidsverdeling en integraal managementIn aansluiting op de constatering van de auditdienst over het gebrek aan
vertrouwen concluderen wij dat er spanning bestaat tussen de toezichtsfunctie
van de stafdirectie P&O en het principe van integraal management. Uit
ons onderzoek blijkt dat medewerkers van de salarisadministratie soms mutaties
constateren die bij de directoraten-generaal mondeling zijn toegezegd of decentraal
zijn verwerkt en dat deze soms in strijd zijn met de regels. De medewerkers
van de stafdirectie P&O staan dan veelal voor een voldongen feit.Wij bevelen aan de verantwoordelijkheidsverdeling nader te bezien en hierover
duidelijkheid te verschaffen. De rollen, taken en bevoegdheden van de stafdirectie
P&O als toezichthouder en die van de directoraten-generaal inzake personele
aangelegenheden dienen verduidelijkt en beschreven te worden. Een deel van
de knelpunten wordt namelijk veroorzaakt door tekortkomingen in de decentrale
uitvoering.Ontslaguitkeringen en bewust belonenWij hebben enkele ontslagdossiers en dossiers van incidentele betalingen
in 2005 beoordeeld. Hieruit kwam naar voren dat van de richtlijnen voor bewust
belonen wordt afgeweken. Wij bevelen aan de richtlijn bij alle diensten van
het Ministerie van EZ onder de aandacht te brengen. De incidentele beloningen
worden immers niet meer uitgevoerd door de stafdirectie P&O, maar door
de diensten zelf.Uitkeringen UWV en ABPHet is gebleken dat de stafdirectie P&O onvoldoende toezicht houdt
op de juistheid bij de uitgaven aan uitkeringen in het kader van ontslag (UWV)
en pensionering (ABP). Dit is ongewenst, aangezien met deze uitkeringen een
aanzienlijk financieel belang gemoeid is. Voor een deel valt het verwijt toe
aan het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), dat
optreedt als toezichthouder. De stafdirectie P&O zou echter alerter kunnen
zijn op de situatie waarin accountantsverklaringen ontbreken bij aanzienlijke
geldstromen.Veder is uit controle van de auditdienst gebleken dat langdurig zieke
medewerkers voor een te hoog percentage zijn doorbetaald. Sinds de afspraken
in het CAO Rijk 2004 wordt in het tweede ziektejaar maximaal tot 70%
van de bezoldiging betaald.ConclusieWij hebben in 2005 onvoldoende voortgang geconstateerd in het beheer en
het toezicht dat wordt uitgeoefend door de stafdirectie P&O. Hoewel wij
begrip hebben voor de externe factoren die van invloed zijn op het functioneren
van de stafdirectie, vragen wij de minister van EZ met klem de problemen op
te lossen. Hierbij dient ook de verantwoordelijkheid van de directoraten-generaal
voor de uitvoering van personele aangelegenheden te worden betrokken. Een
deel van de knelpunten wordt namelijk veroorzaakt door tekortkomingen in de
decentrale uitvoering.Wij vragen de minister een concreet verbeterplan op te stellen dat voldoet
aan de volgende eisen:• Een realistisch tijdpad: een planning met einddata voor de realisatie
van het verbeterplan en voortgangsrapportages ten behoeve van eventuele bijsturing.• Concrete maatregelen: verbetermaatregelen gebaseerd op een probleemanalyse
en een daaruit voortvloeiende inventarisatie van knelpunten en onderliggende
oorzaken. De verbetermaatregelen dienen één-op-één
aan te sluiten op de knelpunten die zijn geïnventariseerd.• Controleerbare maatregelen: de verbetermaatregelen dienen op het
niveau van activiteiten te worden benoemd en de beoogde resultaten moeten
zijn aangegeven, zodat het effect getoetst kan worden.3.1.2 Algemene beheersmaatregelen ICTDe ICT-infrastructuur en het begrotingsadministratiesysteem SAP biedt
het Ministerie van EZ in opzet voldoende waarborgen voor een betrouwbare geautomatiseerde
gegevensverwerking. De stafdirectie I&A is verantwoordelijk voor het beheer
van de automatiseringsomgeving van het kerndepartement. De diensten hebben
eigen automatiseringsafdelingen.Het ministerie besteedt op gestructureerde wijze aandacht aan het ICT-beheer.
Dit komt onder andere tot uitdrukking in de IT-audits die de auditdienst van
het ministerie verricht naar de systemen en applicaties.Het ministerie beschikt over een stuurgroep «Samen ICT Slimmer Organiseren».
Deze stuurgroep heeft de opzet van de informatiserings-& automatiseringsgovernance
en ICT-strategie vastgesteld.Autorisatiebeheer kerndepartementHoewel uit de onderzoeken van de departementale auditdienst over het algemeen
een positief beeld naar voren komt van de te beheersen beveiligingsrisico’s,
zijn wij toch van oordeel dat er sprake is van een onvolkomenheid in het beheer
van autorisaties in het begrotingsadministratiesysteem (SAP).Deze kwalificatie baseren wij voornamelijk op het gegeven dat het autorisatiebeheer
van de SAP-beheerders nog onvoldoende op orde is. Een relatief groot aantal
gebruikers heeft in 2005 autorisaties gehad om transacties te verrichten in
SAP. Veel van deze openstaande autorisaties behoren niet meer bij de functies
die de medewerkers thans uitoefenen. Voorts zijn enkele controletechnische
functiescheidingen niet aanwezig.Het Ministerie van EZ loopt hiermee het risico van ongewenste functievermenging
of te uitgebreide bevoegdheden bij beheershandelingen.ICT-beheer dienstenDe financiële applicaties bij de buitendiensten en agentschappen
van het Ministerie van EZ bieden voldoende waarborgen voor een juiste en volledige
verwerking van financiële transacties. Dit geldt echter nog niet voor
de niet-financiële informatiesystemen. Bij de agentschappen SenterNovem,
EVD en Telecom en de buitendienst NMa ontbreken voldoende waarborgen voor
de integriteit van de gegevens.Bij SenterNovem moet worden gedacht aan functiescheiding en het eigenaarschap
bij calamiteiten. Bij het agentschap EVD betreft het kleine verbeteringen,
noodzakelijk om het netwerk tegen de buitenwereld te beschermen en zodoende
de integriteit en de exclusiviteit van de gegevens te kunnen waarborgen. Bij
EVD spelen ook risico’s op het gebied van integriteit-, exclusiviteit
en beschikbaarheid rondom het «customer relationship managementsysteem»
(CRM) van EVD. Gezien het voornemen tot uitbreiding van het gebruik van het
CRM en de mogelijke aansluiting met externe systemen is het van belang om
op korte termijn prioriteit te geven aan het treffen van maatregelen om de
risico’s voor met name de continuïteit en exclusiviteit van de
gegevensverwerking te voorkomen.ConclusieWij kwalificeren het autorisatiebeheer van de SAP-gebruikers bij het kerndepartement
als onvolkomenheid en wij bevelen aan om op korte termijn alle
tekortkomingen rond autorisaties en controletechnische functiescheidingen
binnen het SAP op te lossen. Verder vragen wij aandacht voor de beheersomgeving
van de niet-financiële ICT-systemen bij SenterNovem, Telecom en de EVD.3.2 Opgeloste onvolkomenheden3.2.1 Financieel beheer stafdirectie I&AWij constateerden in ons rechtmatigheidsonderzoek van vorig jaar dat de
opzet en werking van de interne controle, het beheer van de transactie-uitgaven
en het materieelbeheer van de stafdirectie I&A van het Ministerie van
EZ niet voldeden aan de daaraan te stellen eisen.De stafdirectie I&A heeft hard gewerkt aan het verbeteren van de interne
controle; deze is dan ook sterk verbeterd. Voor de geconstateerde gebreken
bij het beheer van de transactie-uitgaven en het materieelbeheer blijft nog
wel ruimte bestaan voor verdere verbetering.ConclusieDe kwaliteit van het financieel beheer is fors vooruitgegaan. Dit is te
danken aan de impuls die is gegeven aan de opzet en werking van de interne
controle. Wij kwalificeren het beheer van de stafdirectie I&A niet langer
als onvolkomenheid.3.2.2 ContractbeheerIn 2005 zijn bij het Ministerie van EZ verdere verbeteringen doorgevoerd
in het contractbeheer. Zo is op 1 oktober 2005 een EZ-breed contractregister
gerealiseerd. Een aantal dienstonderdelen van het kerndepartement, waaronder
de directoraten-generaal, levert echter nog geen input voor het register.
Hierdoor gaat het nut van het centrale register deels verloren. Bij de diensten
SenterNovem, Telecom, het Octrooicentrum Nederland en het Centraal Planbureau
is nog ruimte voor verbetering.ConclusieEr is vooruitgang bij het daadwerkelijk registreren van contracten. Hoewel
op onderdelen nog verbetering mogelijk is kwalificeren wij het contractbeheer
niet langer als onvolkomenheid.3.2.3 Rechtmatigheid gelden Milieu ActieplanIn ons rechtmatigheidsonderzoek van vorig jaar hebben wij het toezicht
op de uitvoering van het Milieu Actieplan (MAP)1
als onvolkomenheid gekwalificeerd. Omdat een soortgelijke problematiek zich
bij verscheidene beleidsdossiers van het ministerie kan voordoen, hebben wij
geadviseerd de uitvoering van het MAP te evalueren. Het Ministerie van EZ
heeft deze aanbeveling in 2005 overgenomen.Het (externe) evaluatierapport onderscheidt tien knelpunten die zich in
het toezicht op de uitvoering van het MAP hebben voorgedaan en de daaraan
ten grondslag liggende oorzaken. De rode draad vormt het feit dat het MAP
begin jaren negentig als privaatrechtelijkinstrument
is gestart. Door verschillende ontwikkelingen is het gaandeweg een publiekrechtelijk instrument geworden. De besluitvorming
van de wetgever in formele zin, heeft ertoe geleid dat, het publiekrechtelijk
karakter echter niet stevig verankerd is in de Wet Energiedistributie (WED)
van 1996. Hierdoor bleken de afspraken die in het kader van het MAP waren
gemaakt met de energiedistributiesector, in zeer beperkte mate
juridisch afdwingbaar door de Staat. Daarbij speelde ook mee het afspraken
betrof die waren gemaakt met de branchevereniging EnergieNed en niet met de
individuele energiebedrijven/rechtspersonen. Daardoor hadden ze voor de private
partijen een hoge mate van vrijblijvendheid. Het maken van expliciete, transparante
en bindende afspraken met individuele private partijen is een belangrijk leerpunt
naar aanleiding van het evaluatierapport.ConclusieWij kunnen ons vinden in de hoofdconclusies van het evaluatierapport dat
het Ministerie van EZ heeft laten opstellen over het MAP. Wij gaan ervan uit
dat bij de invulling van nieuw beleid er rekening wordt gehouden met de leerpunten
uit deze evaluatie.3.2.4 Beheer materiële vaste activaWij hebben over het jaar 2004 geconstateerd dat bij het Ministerie van
EZ de werking van de procedures rondom het beheer van de materiële vaste
activa onvoldoende was. Het ministerie heeft inspanningen verricht om deze
onvolkomenheden op te lossen. Dat is gelukt bij het agentschap SenterNovem,
de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) en de directie Interne Zaken.
Bij het agentschap Telecom en het Centraal Planbureau is het materieelbeheer
nog onvoldoende.ConclusieDe kwaliteit van het materieelbeheer is licht vooruit gegaan. Wij kwalificeren
het beheer van de materiele vaste activa niet langer als onvolkomenheid.3.3 Overige bevindingen bedrijfsvoeringBehalve voor de hiervoor besproken opgeloste en nog bestaande onvolkomenheden
vragen wij ook aandacht voor de volgende punten in de bedrijfsvoering van
het Ministerie van EZ:• het subsidiebeheer (§ 3.4.1);• de EFRO-gelden (§ 3.4.2);• risico’s bij het voorkomen van onderuitputting (§ 3.4.3);• het beheer van rechtspersonen waarbij EZ betrokken is (§ 3.4.4);• het beheer van stadsverwarmingsovereenkomsten (§ 3.4.5).3.3.1 SubsidiebeheerBij een departement als EZ speelt het subsidiebeheer een belangrijke rol.
Wij hebben net als in 2004 de uitvoering van enkele subsidieregelingen nader
onderzocht. Hierbij hebben we ook gekeken naar het vervolg dat enkele aanbevelingen
van vorig jaar hebben gekregen. De volgende regelingen zijn in het onderzoek
betrokken:• Subsidieregeling Innovatiegerichte onderzoeksprogramma’s
(IOP);• Wet bevordering speur- en ontwikkelingswerk (WBSO);• Bijdrage Syntens;• Bijdrage TNO.3.3.1.1 Subsidieregeling innovatiegerichte onderzoeksprogramma’sDe overheidsbijdragen voor innovatiegerichte onderzoeksprogramma’s
(IOP’s) zijn al in 1979 van start gegaan. Het idee achter de subsidieverlening
was het fundamenteel-strategisch onderzoek bij de kennisinstellingen
(universiteiten en onderzoeksinstituten) te laten aansluiten bij de innovatiebehoeften
van het Nederlandse bedrijfsleven.Bij de uitvoering van de subsidieregeling spelen naast SenterNovem twee
soorten commissies een belangrijke rol. De programmacommissies, samengesteld
uit deskundigen van kennisinstellingen en bedrijfsleven, sturen de programma’s
aan. De begeleidingscommissies, waarin bedrijven en kennisinstellingen participeren,
begeleiden en adviseren de onderzoekers gedurende het onderzoek.Het programmabureau IOP bij SenterNovem voert de dagelijkse leiding uit
rond het IOP. In 2005 waren de volgende programma’s van kracht:• Elektromagnetische vermogenstechniek (EMVT);• Mens-machine-interactie (MMI);• Precisietechnologie (PT);• Genomics;• Generieke communicatie (GenCom);• Integrale productcreatie- en realisatie (IPCR);• Beeldverwerking;• Oppervlaktetechnologie;• Milieutechnologie/zware metalen.Ons onderzoek naar het beheer van de IOP’s leverde de volgende bevindingen
op:• SenterNovem reageert niet of nauwelijks op vertragingen bij de
indieningstermijnen van voortgangsverslagen. SenterNovem lichtte desgevraagd
toe dat het pas betaalt na ontvangst van de voortgangsverslagen. SenterNovem
heeft naar aanleiding van onze opmerkingen aangegeven meer nadruk te zullen
gaan leggen op het beheer van de termijnen en te rappelleren bij overschrijdingen.• De sanctiemogelijkheden die in de regeling genoemd zijn, worden
niet in alle committeringsbrieven apart meegedeeld. Volgens ons dienen eventuele
sancties consistent in alle brieven te worden vermeld.• Uit de committeringsbrieven is ons gebleken dat er verschillende
voorwaarden worden verbonden aan de subsidietoekenning. Ter voorkoming van
rechtsongelijkheid vragen wij aandacht voor meer uniformiteit in de voorwaarden.• De bevindingen in de rapportage c.q. de verklaring van de controlerend
accountant (die als waarborg bij de verantwoordingen van de subsidieontvangers
wordt gevraagd) leidden niet in alle gevallen tot opmerkingen in het subsidiedossier.
Zo werden opmerkingen over het ontbreken dan wel niet-sluitend zijn van tijdschrijfgegevens
niet overgenomen in het dossier.• In een enkel geval constateerden wij dat eerder afgegeven committeringsbrieven
niet worden ingetrokken zodra er een nieuwe of aanvullende brief wordt opgesteld.
Wij hebben vastgesteld dat door bovenstaande handelwijze de controlerend accountant
is uitgegaan van een eerste committeringsbrief, terwijl er daarna nog twee
aanpassingen daarop zijn verschenen. Ook in dit geval is de afwijking niet
door SenterNovem geconstateerd. Wij vragen aandacht voor een kritische beoordeling
van de accountantsrapportages omdat bij een onjuiste interpretatie van de
accountantsrapportage er mogelijk ten onrechte van wordt uitgegaan dat de
ingediende verantwoordingen kloppen en dat hierdoor ten onrechte subsidies
zouden kunnen worden vastgesteld.ConclusieWij zijn positief over de opzet en uitvoering van de aanvraagprocedure voor IOP-projecten. Rondom de beoordeling van aanvragen is een adequate
organisatie opgezet.Wij vragen echter wel aandacht voor de volgende knelpunten:• het bewaken van indieningstermijnen voor voortgangsverslagen;• het consistent vermelden van eventuele sancties in alle committeringsbrieven:• verbetering van de uniformiteit in voorwaarden om rechtsgelijkheid
te borgen:• kritische beoordeling accountantsverklaringen en -rapportages die
als waarborg bij de verantwoordingen van de subsidieontvangers worden gevraagd.3.3.1.2 WBSODe S&O-afdrachtvermindering (hierna te noemen WBSO) wordt uitgevoerd
door SenterNovem en de Belastingdienst. SenterNovem verleent de S&O-beschikking1 (verklaring) aan bedrijven en instellingen voor afdrachtvermindering
van loonbelasting en premie volksverzekeringen. De Belastingdienst ontvangt
van SenterNovem een digitaal aangeleverd bestand van de afgegeven beschikkingen
en voert deze na een accuratessecontrole door in zijn systemen, opdat S&O-afdrachtvermindering
door de aanvragers toegepast kan worden. Zowel SenterNovem als de Belastingdienst
voeren controles uit op de naleving van de voorwaarden die gelden voor de
bedrijven die gebruikmaken van de WBSO.AanvraagprocedureUit de onderzochte dossiers blijkt dat SenterNovem zorgvuldig omgaat met
de aanvragen en afwijzingen. De dossiers worden ordelijk opgesteld en gearchiveerd.
Ook is wekelijks aandacht voor de actualisering en aanscherping van de interne
richtlijnen.Wij constateerden dat op de toetsingsformulieren niet expliciet is aangegeven
dat de aanvraag is getoetst aan de criteria uit de wet en regelgeving (S&O-definitie
en Afbakeningsregeling). Tevens hebben wij in de beschrijving van de administratieve
organisatie geen vastlegging gevonden van de toetsingscriteria en de wijze
waarop de aanvraag wordt beoordeeld.Controle bij bedrijven achterafEr ontbreken afspraken binnen het Ministerie van EZ over een maximaal
aanvaardbaar percentage fouten. Het percentage fouten over 2004 gaf overigens
geen aanleiding tot zorg.ControlevacuümWij vragen aandacht voor het controlevacuüm waarin de WBSO zich lijkt
te bevinden. Noch de auditdienst van het Ministerie van EZ noch die van het
Ministerie van Financiën betrekken de uitvoering van de WBSO die door
SenterNovem plaatsvindt in hun controleprogramma. Wij vragen hiervoor aandacht
bij de verantwoordelijke beleidsdirectie van het Ministerie van EZ. Ook zullen
wij dit punt bij het Ministerie van Financiën onder de aandacht brengen.Risico’s administratieve-lastenreductie en toezicht
op rechtmatigheidPer 1 januari 2003 heeft het Ministerie van Financiën voor een
aantal faciliteiten in de winstsfeer (onder andere WBSO) de verplichte accountantsverklaring
afgeschaft. De maatregel is genomen in het kader van administratieve lastenverlichting
die door ondernemers als hoog werd ervaren. De Belastingdienst
heeft naar aanleiding van deze afschaffing het aantal controlebezoeken opgevoerd.Vanaf 1 januari 2006 is ook de jaarlijkse eindafrekeningsaangifte
S&O afgeschaft. Met bovenstaande maatregelen is de administratieve druk
voor de aanvragers verminderd, maar aan de andere kant is het risico van misbruik
en oneigenlijk gebruik toegenomen. Om dit risico te verkleinen is een aantal
maatregelen getroffen. In de eerste plaats zullen er niet alleen meer controles
plaatsvinden door SenterNovem, maar ook zal de duur en diepgang toenemen.Verder kunnen ondernemers vaker per jaar aanvragen indienen. Hierdoor
is een nauwkeuriger schatting te maken van het aantal S&O-uren. Ook nieuw
is dat ondernemers moeten melden wanneer er in de praktijk minder uren aan
S&O zijn besteed dan in de afgegeven beschikking zijn toegekend. Tevens
heeft SenterNovem de mogelijkheid om boetes op te leggen. Dit was voorheen
alleen aan de Belastingdienst voorbehouden.Wij zijn van mening dat met extra eigen controles het risico van misbruik
en oneigenlijk gebruik inderdaad wordt verminderd. Er zal echter wel een extra
inspanning verricht moeten worden om voldoende tegenwicht te bieden aan het
wegvallen van de preventieve maatregelen.ConclusieWij zijn in het algemeen positief over de opzet en uitvoering van de aanvraagprocedure
en de opzet van de controlemaatregelen rond de WBSO. Wij vragen echter wel
aandacht voor de volgende verbeterpunten:• Op toetsingsformulieren zou zichtbaar gemaakt moeten worden dat
de aanvraag aan de criteria uit de wet- en regelgeving is getoetst. Indien
de projectaanvraag beperkte informatie biedt en er sprake is van een positieve
beschikking, zal op het toetsingsformulier een duidelijke verwijzing naar
onderliggende documentatie en aanvullende correspondentie moeten plaatsvinden.
Hierdoor is zichtbaar op basis van welke gronden de beschikking tot stand
is gekomen.• De toetsingscriteria en de wijze waarop de inhoudelijke beoordeling
van de S&O-aanvraag plaatsvindt in de beschrijving van de administratieve
organisatie opnemen.• Afspraken maken over het aantal te verrichten controles en het
maximaal aanvaardbaar percentage fouten.• Het controlevacuüm dat lijkt te bestaan moet worden opgeheven.
Het gebruik van fiscale instrumenten voor specifieke beleidsdoelstellingen
komt vaker voor. Wij vragen hiervoor aandacht, zowel bij de minister van EZ
als bij de minister van Financiën.3.3.1.3 Bijdrage Syntens en TNOEr is een onrechtmatigheid geconstateerd in de afrekening van de subsidie
aan TNO. Evenals vorig jaar is er sprake van onderuitputting bij TNO. Het
Ministerie van EZ rekent de verstrekte voorschotten geheel af, inclusief onderuitputting
ad € 7,7 miljoen. Op grond van de Regeling departementale begrotingsadministratie1 had het Ministerie van EZ de bedoelde € 7,7
miljoen niet mogen afrekenen, maar als een vordering moeten handhaven in de
administratie. De prestaties waarvoor subsidie is verstrekt en vastgesteld
waren nog niet geleverd.Een bedrag van € 11,4 miljoen is door ons als onrechtmatig gekwalificeerd.
Het betreft het verstrekken van een subsidievoorschot aan de stichting Syntens
voor 2006. De onrechtmatigheid komt voort uit het feit dat Syntens
niet de vereiste informatie heeft aangeleverd en het ministerie desondanks
overgaat tot het betalen van het voorschot voor het jaar 2006.Bij de eindafrekening in 2005 over verantwoordingsjaar 2003 van Syntens
wordt bepaald dat de bedragen in de zogenoemde getroffen bonus/malusregeling
tegen elkaar wegvallen. Zowel de bonus als de malus bedragen maximaal € 375 000.
De bonus is onderbouwd met prestatie-indicatoren. Deze prestatie-indicatoren
zijn echter uitgesloten in het oordeel van de controlerend accountant. Toch
beschouwt het Ministerie van EZ de bonus als reëel. Wij kwalificeren
het bedrag ad € 375 000 van de bijdrage aan Syntens als onzeker
omdat de onderliggende prestatie-indicatoren uitdrukkelijk worden uitgesloten
in de accountantsverklaring.3.3.1.4 Overige bevindingen in relatie tot subsidiebeheerOok dit jaar hebben wij bij enkele dossiers geen motivering kunnen vinden
waarom de minister, ofschoon er wordt afgeweken van de gestelde voorwaarden,
overgaat tot het verstrekken van voorschotten of definitieve subsidievaststellingen.
Dit geldt bijvoorbeeld voor de bijdragen aan Interreg, de Stichting voor de
Technische Wetenschappen (STW) en Syntens.3.3.1.5 Conclusie subsidiebeheerOp onderdelen van het subsidiebeheer zijn nog verbeteringen mogelijk.
Het beheer van overdrachtsuitgaven kwalificeren wij als voldoende. Wij vragen
het ministerie echter wel onze bevindingen onder de aandacht te brengen bij
de uitvoerders van de financiële regelingen.3.3.2 EFRO-geldenDe werkzaamheden rond het beheer en de besteding uit het Europees Fonds
voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) zijn in Nederland grotendeels gedecentraliseerd
naar de provincies en programmabureaus. Dit neemt niet weg dat het Ministerie
van EZ eindverantwoordelijk blijft voor een rechtmatige, doeltreffende en
doelmatige besteding van de subsidiegelden. Om deze verantwoordelijkheid te
kunnen dragen dient het ministerie te beschikken over deugdelijke verantwoordings-
en controle-informatie. De auditdienst van het Ministerie van EZ controleert
de algemene beheersaspecten, verricht reviews bij de programma-accountants
en voert tevens projectcontroles ter plaatse uit.De Europese Commissie (directoraat-generaal Regionaal Beleid) voert eigen
controles uit op het functioneren van de beheer- en controlesystemen, de subsidiabiliteit
van de gedeclareerde uitgaven en de naleving van de communautaire regelgeving
in Nederland.In 2005 heeft de auditdienst van het Ministerie van EZ controlewerkzaamheden
verricht naar de programmaperiode 2000–2006. Daarbij komen de volgende
aandachtspunten naar voren.• Uit enkele recente onderzoeken van de Europese Commissie komen
relatief veel fouten naar voren. De verantwoordelijke autoriteiten hebben
bezwaren ingediend tegen de opgelegde correcties. De Commissie heeft hierop
nog niet definitief gereageerd.• De Europese Commissie adviseert de kwaliteit van de controle en
van de rapportages te verbeteren. Dit is in de afgelopen maanden
besproken in diverse overlegstructuren.• De voorlopige onderzoeksuitkomsten van de Europese Commissie komen
niet overeen met de bevindingen van diverse controleurs binnen de beheerstructuur.• Er is achterstand in het uitvoeren van de 5%-controles1 door de diverse programma-accountants. Hiervoor is aandacht
gevraagd door het Ministerie van EZ.• De bij het directoraat-generaal Ondernemen en Innovatie beschikbare
inzet was de afgelopen periode zowel in kwantiteit als in kwaliteit niet optimaal.• Bij een aantal gesubsidieerde kleine organisaties binnen het enkelvoudig
programmadocument Zuid (EPD Zuid) ontbreekt een toereikende controletechnische
functiescheiding. Hierdoor wordt het afgeven van de vereiste goedkeurende
accountantsverklaringen vooralsnog verhinderd.• Voor de EFRO-programma’s die onder de verantwoordelijkheid
van het Ministerie van EZ vallen hebben de regio’s Flevoland en Noord
aangegeven een vertrouwenscontract met de Europese Commissie te willen afsluiten.
Flevoland heeft de door ons getoetste auditstrategie in januari 2006 ter goedkeuring
aan de Commissie voorgelegd. Dit houdt in dat de provincie of programmabureau
zelf meer controles laat uitvoeren; de Commissie laat de controleteugels dan
vieren.ConclusieHet blijkt dat het toezicht op de uitgaven door de programmabureaus en
de provincies stevig verankerd is in het toezicht- en controlebeleid van het
Ministerie van EZ. De door de auditdienst opgestelde lijst met knelpunten
baart ons wel enigszins zorgen. Gezien de initiatieven die het Ministerie
van EZ al heeft genomen verwachten wij dat knelpunten voortvarend worden opgepakt.3.3.3 Risico’s in de laatste twee maandenIn de laatste twee maanden van het jaar bestaat het risico dat een ministerie,
om onderuitputting van de begroting te voorkomen en door eindejaarsdrukte,
snel nog enkele uitgaven doet, waarbij dan de regels voor een ordelijk en
controleerbaar financieel beheer worden geschonden. Om bij het Ministerie
van EZ de kwaliteit van het beheer in de laatste twee maanden te beoordelen
hebben wij 25 grote uitgaven gecontroleerd. Bij drie van deze 25 posten hebben
bij een opmerking:1. Interreg IIIA Grensregio Vlaanderen-NederlandIn het kader van het programma Interreg IIIA Grensregio Vlaanderen Nederland
is ten onrechte een voorschot ad € 2,9 miljoen verstrekt. Uit het
dossier blijkt dat er achterstanden in de uitvoering van het programma zijn
en dat het Bureau Europa van de Provincie Noord-Brabant nog over voldoende
financiën beschikt. Uit het dossier blijkt duidelijk dat kasuitputting
een belangrijke reden is om toch het voorschot te betalen.2. Technologiestichting STWDe Stichting voor de Technische Wetenschappen (STW) financiert in opdracht
van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO, 60%)
en van het Ministerie van EZ (40%) het technologisch onderzoek in de «tweede
geldstroom».Eén van de voorwaarden is dat de gebruikerscommissies die voor
onderzoeksprojecten worden ingesteld ten minste drie leden zullen hebben.
De minister kan de subsidie bij de eindafrekening verlagen met 5% indien
hieraan niet is voldaan. STW heeft aangegeven niet aan deze voorwaarden te
kunnen voldoen. Het ministerie heeft hierop niet gereageerd.Met het oog op de liquiditeitspositie van STW is in 2005 een voorschot
ad € 7,9 verleend. Een aanvraag voor een voorschot dient vergezeld
te gaan van een zo actueel mogelijk overzicht van de voor dat kwartaal geraamde
behoefte aan liquiditeiten. Dit is niet aangetroffen. In de toekenning is
aangegeven dat de subsidie wordt toegekend voor het aangaan van verplichtingen
in 2005. Elk jaar moet blijken dat STW haar verplichtingen volledig is aangegaan,
hierin is onvoldoende inzicht.Wij kwalificeren het financieel beheer bij STW als onordelijk en oncontroleerbaar.
Wij baseren dit oordeel op het niet rappelleren bij nalatigheid van de subsidieaanvrager,
het ontbreken van sancties, onduidelijkheid over de samenstelling van de gebruikerscommissies
en bovendien een gebrekkige dossiervorming. Het ministerie heeft bovendien
onvoldoende inzicht of de verplichtingen door STW zijn aangegaan.Wij bevelen aan om sancties op te nemen die de verplichtingenruimte beperken
en de dossiervorming inzichtelijker te maken.3. Rijksbijdrage aan egalisatiereserve MEPDe stimuleringsregeling Milieukwaliteit elektriciteitsproductie (MEP)
is een zogenoemde «open-einde-regeling». De toeloop op de regeling
is zeer groot. Het Ministerie van EZ heeft bij de Najaarsnota 2005 de financiële
tekorten gerepareerd. Op grond hiervan is in 2005 € 176 miljoen
verplicht en betaald aan de uitvoerder van de regeling, TenneT.De brief aan Tennet waarin de rijksbijdrage wordt bevestigd is niet door
het financiële stafbureau van het directoraat-generaal Energie beoordeeld,
noch door de directie FEZ. Uit de controlelijst betalingen blijkt dat een
belangrijk deel van de beoordeling niet heeft plaatsgevonden. Na de verzending
van de bedoelde brief heeft alsnog controle plaatsgevonden door het financiële
stafbureau en de directie FEZ. Uit deze controle kwamen geen fouten naar voren.Wij concluderen dat sprake is van een niet geheel ordelijk financieel
beheer omdat bij een dergelijk grote financiële transactie mag worden
verwacht dat de geldende procedures voor interne controle worden gevolgd.ConclusieHet risico van onzorgvuldigheden en fouten in het financieel beheer bij
betalingen in de laatste twee maanden is bij het Ministerie van EZ aanwezig.
Wij kwalificeren het beheer in de laatste twee maanden van 2005 echter niet
als onvolkomenheid.3.3.4 Beheer rechtspersonen waarbij EZ betrokken
isWij vragen bijzondere aandacht voor het beheer van door het Ministerie
van EZ opgerichte rechtspersonen. Het risico bestaat dat het beheer van de
rechtspersonen niet voldoet aan wettelijke bepalingen en dat de minister van
EZ hierop wordt aangesproken. Ook is het risico niet ondenkbeeldig dat de
rechtspersonen worden ingezet als oneigenlijk financieringsinstrument of dat
de informatievoorziening aan de Tweede Kamer over EZ-beleid vermindert.In beheer bij het Ministerie van EZ zijn enkele beleidsmatige deelnemingen
(bijvoorbeeld de regionale ontwikkelingsmaatschappijen, Energiebeheer
Nederland, Novem, Kenniswijk en Nozema). Daarnaast heeft het ministerie relaties
met diverse stichtingen die de uitvoering van het beleid ondersteunen. Bij
innovatie-initiatieven komt het nog regelmatig voor dat daarvoor rechtspersonen
worden opgericht. De auditdienst geeft aan: «beleidsdirecties zijn meestal
medeoprichter, soms vertegenwoordigd in het bestuur, als dossierbeheerder
inhoudelijk verantwoordelijk voor de EZ-belangen en voeren soms taken uit
zoals administratie en verslaglegging.»Wij hechten eraan dat de aanbeveling van de auditdienst om beleidsdirecties
te laten inventariseren welke relaties met rechtspersonen momenteel aanwezig
zijn op korte termijn wordt uitgevoerd. Nagegaan zal moeten worden of ze passen
binnen het (te ontwikkelen) EZ-beleid. Tevens is het hierbij van belang de
actualiteit van aansturingsarrangementen te beoordelen.3.3.5 Beheer stadsverwarmingsovereenkomstenIn het rechtmatigheidsonderzoek in het jaar 2004 constateerden wij dat
het beheer van stadsverwarmingsovereenkomsten tekortkomingen vertoonde. De
functiescheiding tussen administratie, beoordeling en beslissingen was onvoldoende,
er werd niet voldaan aan minimale vastleggingseisen, versoepelingen van de
rapportageplicht die in de praktijk werden waren niet geformaliseerd, en de
archivering vond plaats op het privé-adres van een medewerker van SenterNovem.Wij hebben onderzoek gedaan naar de toezeggingen die de minister van EZ
naar aanleiding van onze bevindingen heeft gedaan. SenterNovem blijkt maatregelen
te hebben getroffen die het beheer van de warmteovereenkomsten hebben aangescherpt.
Verder is inmiddels voorzien in functiescheiding waar dit een lacune bleek
te zijn. De archivering op het privé-adres is beëindigd; de dossiers
zijn ondergebracht bij de vestiging van SenterNovem in Sittard. Over een versoepeling
van de rapportageplicht is nog steeds niets formeel vastgelegd, maar deze
wordt ook niet meer toegepast. Verder is gebleken dat sprake is van vastlegging
daar waar dat nodig is.In ons rapport Stadsverwarming1 merkten wij op dat SenterNovem toeziet op de totstandkoming en op
de toepassing van het «niet-meer-dan anders»-tarief2 bij de stadsverwarmingsprojecten met een lopende/niet beëindigde
subsidieovereenkomst.Uit de beschrijving van de administratieve organisatie is het ons duidelijk
geworden dat SenterNovem vooraf controleert of de betrokken energiebedrijven
wel voldoen aan de voorwaarde uit de subsidieovereenkomsten dat zij een zogenoemd «niet-meer-dan-anders»-tarief
hanteren voor hun warmtelevering aan afnemers. Wat SenterNovem niet controleert
is of deze «niet-meer-dan-anders»-tarieven zonder verdere toeslagen
daadwerkelijk in rekening worden gebracht bij de eindgebruikers. Dit betekent
dat er onvoldoende garanties zijn om te bewaken dat de huishoudens die afhankelijk
zijn van stadsverwarming de juiste tarieven betalen. De energiebedrijven verstrekken
namelijk geen accountantsverklaring bij de in rekening gebrachte tarieven.
Wij vragen aandacht van de minister van EZ voor dit probleem.3.3.6 Beheer saldibalansHet Ministerie van EZ heeft te maken met verschillende diensten die een eigen administratie voeren. Uit de controle 2005 van de departementale
auditdienst is naar voren gekomen dat de aansluiting tussen de decentrale
administraties en die van het concern op het punt van de balansposten moeizaam
verloopt. Vooral het beheer van de balansposten bij de diensten SenterNovem,
Octrooicentrum Nederland, Centraal Planbureau en Staatstoezicht op de Mijnen
(SodM) verdienen nadrukkelijk aandacht. Wij zullen in 2006 kritisch naar deze
problematiek kijken.3.4 Conclusies3.4.1 Oordeel financieel beheer, materieelbeheer
en daartoe bijgehouden administratiesDe onderzochte onderdelen van het financieel beheer, het materieelbeheer
en de daartoe bijgehouden administraties van het Ministerie van EZ hebben
in 2005 voldaan aan de in de CW 2001 gestelde eisen, met uitzondering van:• het financieel beheer van personele aangelegenheden;• het beheer van autorisaties in het begrotingsadministratiesysteem
SAP.Behalve voor deze onvolkomenheden vragen wij ook aandacht voor de volgende
punten:• het subsidiebeheer;• de EFRO-gelden.Uit bovenstaande onvolkomenheden blijkt dat het Ministerie van EZ zijn
beheer redelijk op orde heeft. Het financieel beheer van de personele aangelegenheden
is echter hardnekkig. Wij vragen de minister een verbeterplan op te stellen
om in 2006 de problemen op te lossen (zie § 3.1.1).Uit het onderzoek naar het subsidiebeheer en de betalingen in de laatste
twee maanden blijkt dat het Ministerie van EZ gevoelig is voor eventuele dreigende
economische discontinuïteit bij de aanvrager. Bovendien is het ministerie
in een aantal gevallen bereid een (eerste) voorschot te betalen zonder dat
aan alle daarvoor geldende voorwaarden is voldaan of een subsidie af te rekenen
terwijl nog niet alle activiteiten zijn verricht. Er wordt in een aantal gevallen
veel belang gehecht aan pragmatische oplossingen. Ook de departementale auditdienst
van het ministerie blijkt open te staan voor pragmatische oplossingen indien
de verantwoordelijke beleidsdirecteur de noodzaak kan motiveren.Hoewel wij in sommige gevallen begrip kunnen opbrengen voor deze handelwijze,
willen wij toch waarschuwen voor al te veel praktisch gerichte oplossingen,
zoals die zich hebben voorgedaan bij TNO en Syntens. Bovendien is de motivering
om af te wijken van de gestelde voorwaarden niet altijd transparant vastgelegd
in de beleidsdossiers.3.4.2 Conclusies overige bedrijfsvoeringSenterNovem houdt achteraf geen toezicht op de juistheid van het in rekening
brengen van het «niet-meer-dan-anders»-tarief. Dit betekent dat
er onvoldoende garanties zijn om te bewaken dat de huishoudens die afhankelijk
zijn van stadsverwarming de juiste tarieven betalen.Onbekend is of het beheer van relaties met bestaande rechtspersonen van
het Ministerie van EZ nog binnen de EZ-beleidskaders valt.3.4.3 Ontwikkeling bedrijfsvoeringWij zijn redelijk positief over de bedrijfsvoering van het Ministerie
van EZ. Wij stellen vast dat de kwaliteit van de bedrijfsvoering gelijk is
gebleven.4 REACTIE MINISTER EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMER4.1 Reactie minister van Economische ZakenDe minister van EZ heeft op 2 mei 2006 op ons onderzoek naar het
Jaarverslag 2005 van het Ministerie van EZ gereageerd. Hieronder volgt een
samenvatting van zijn reactie. Een integrale weergave van de reactie is te
vinden op de website van de Algemene Rekenkamer, www.rekenkamer.nl.De minister van EZ heeft tot zijn genoegen geconstateerd dat het aantal
onvolkomenheden is afgenomen van vier naar twee. Ook is de minister verheugd
over het positieve oordeel over de bedrijfsvoering binnen zijn departement.
De twee resterende onvolkomenheden zal hij in 2006 voortvarend oppakken.Personele processenDe minister onderkent onze bevindingen ten aanzien van het financieel
beheer van personele aangelegenheden. Hij geeft aan dat de vele interne en
externe ontwikkelingen geen blijvend excuus zijn om het beheer in de personele
sfeer onvoldoende op orde te hebben. Aan een van de belangrijkste maatregelen
ter verbetering wordt inmiddels uitvoering gegeven, namelijk de herinrichting
van de P-functie binnen het kerndepartement. In het herinrichtingstraject
zal nadrukkelijk aandacht worden besteed aan de verantwoordelijkheidsverdeling.
Ook wordt gewerkt aan de optimalisatie van de personele processen en aan het
intensiveren van de relaties met de klanten. De minister zegt toe op korte
termijn een overzicht op te stellen waarin de door ons genoemde verbeterpunten
zijn samengevat en voorzien van een planning en concrete maatregelen.Autorisaties SAPDe minister onderkent de tekortkoming die wij hebben gesignaleerd op het
punt van de autorisaties in het begrotingsadministratiesysteem SAP. Hij geeft
aan dat wat de autorisaties van ontwikkelaars en beheerders in SAP betreft
de afgelopen periode al diverse verbeteringen zijn doorgevoerd. Daarnaast
is een projectteam ingesteld waarin zowel de eigenaren van de SAP-applicaties
(directies IZ, P&O en FEZ) als de directie I&A vertegenwoordigd zijn.
Dit projectteam heeft tot taak om in overleg met de departementale auditdienst
te komen tot een autorisatiematrix voor elk van de SAP-applicaties.StadsverwarmingIn reactie op onze conclusie dat er onvoldoende garanties zijn dat huishoudens
met stadsverwarming het juiste tarief betalen, doet de minister geen toezegging.
Hij schrijft dat de tariefbladen die de betrokken energiebedrijven hanteren
voor de levering van warmte halfjaarlijks worden vastgesteld en openbaar gemaakt
(onder meer door publicatie op de internetsites). Afnemers kunnen dus zelf
controleren of bij de individuele facturering wordt afgeweken van deze tariefbladen.
SenterNovem ziet volgens de minister voor de betreffende projecten toe op
de juistheid in het licht van het «niet-meer-dan-anders»-principe
van de vastgestelde en gepubliceerde tarieven.SubsidiebeheerDe minister onderkent de door ons geconstateerde gebreken in het subsidiebeheer.
De minister gaat in dat verband specifiek in op de knelpunten bij de regeling
Innovatiegerichte onderzoeksprogramma’s (IOP), de Wet bevordering
speur- en ontwikkelingswerk (WBSO), Syntens, TNO en de stichting STW:• IOP. Bij de regeling IOP gaat de minister
in op één van de vier knelpunten: uniformering van de voorwaarden.
Hij schrijft dat het hierbij gaat om programma’s die sterk verschillend
van aard zijn, waardoor verschillen in de voorwaarden zijn gerechtvaardigd.
Aan de overige opmerkingen zal hij aandacht besteden bij de uitvoering van
de regeling.• WBSO. Over de WBSO schrijft de minister
dat in gevallen waarin het duidelijk is dat de activiteiten voldoen aan de
S&O-definitie een tekstuele argumentatie geen duidelijke toegevoegde waarde
heeft. De argumentatie waarom het S&O is, heeft het bedrijf immers al
in de aanvraag opgenomen. Het zou niet doelmatig zijn als SenterNovem deze
argumentatie vervolgens in haar beoordeling herhaalt. De minister zal echter
wel het toetsingsformulier aanpassen zodat zichtbaar gemaakt kan worden dat
de beoordeling heeft plaatsgehad. In het beperkte aantal gevallen waarin er
wél discussie is over het voldoen aan de S&O-definitie stelt SenterNovem
nu al een inhoudelijke beoordeling in gespreksverslagen op. In deze verslagen
staan zowel de overwegingen als de conclusie opgenomen. In reactie op de aanbeveling
om de beoordeling van de aanvragen in de AO te beschrijven zegt de minister
dat de AO dient te gaan over de procedures en wijze van kwaliteitsborging
en niet over de inhoudelijke S&O-toetsing. Daarnaast worden, aldus de
minister, in de AO geen voorwaarden opgenomen die reeds in de wet staan. De
minister merkt op dat over het aantal te verrichten controles al sinds vele
jaren jaarlijks afspraken worden gemaakt. De minister onderschrijft onze aanbeveling
om een maximaal aanvaardbaar foutenpercentage vast te stellen. In reactie
op onze constatering dat de WBSO zich in een controlevacuüm bevindt,
merkt de minister op dat de gelden via de begroting van het Ministerie van
Financiën lopen. De minister zal in overleg met zijn collega van Financiën
bezien of, en zo ja, welke, aanvullende controles van de auditdienst van Financiën
nodig zijn.• TNO. De minister schrijft dat in de
toekomstige afrekeningen met TNO rekening zal worden gehouden met onderuitputtingen.• Syntens. De minister schrijft dat EZ
een langdurige subsidierelatie heeft met Syntens en dat het ministerie derhalve
niet de mogelijkheid heeft deze relatie eenzijdig binnen een korte termijn
stop te zetten. Dit op basis van de beginselen van behoorlijk bestuur en in
het bijzonder de bepalingen in de Algemene wet bestuursrecht dat duurzame
subsidierelaties alleen geleidelijk kunnen worden afgebouwd. Het was dan ook
niet mogelijk om eind 2005 geen voorschot uit te betalen. Het voorschot dat
is uitbetaald bedroeg 35% van de verleende subsidie voor 2005. Dit
is op basis van een vast ritme dat met Syntens schriftelijk is overeengekomen.
De minister is van mening dat de overwegingen dermate evident zijn dat op
basis hiervan het betaalde voorschot niet als een onrechtmatigheid te kenmerken
is. Wel zal EZ ervoor zorgen dat de overwegingen in de toekomst in vergelijkbare
situaties expliciet worden vastgelegd.• Technologiestichting STW. De minister
merkt op dat hij naar aanleiding van onze opmerkingen de benodigde verbeteringen
zal doorvoeren in het financieel beheer.EFRODe minister onderschrijft onze aanbeveling om de uitvoering van de programma’s
op regionaal niveau te blijven volgen.ContractbeheerDe minister schrijft dat in 2005 een EZ-breed contractenregister tot stand
is gekomen dat elk kwartaal geactualiseerd wordt. Een aantal dienstonderdelen
van het kerndepartement, waaronder de directoraten-generaal, levert nog geen
input voor het register. In 2006 zal de directie IZ de relevante contractgegevens
van alle dienstonderdelen invoeren in het centrale contractenregister.InkoopbeleidDe minister schrijft dat in het Inkoopplatform, waarin alle aanbestedende
diensten van EZ zijn vertegenwoordigd, heldere afspraken zijn gemaakt over
gezamenlijk inkopen. Het principe is: EZ koopt gezamenlijk in, tenzij er zwaarwegende
argumenten zijn om dat niet te doen. Aan de hand van het centrale contractenregister
en de inkoopdiagnose wordt jaarlijks een inkoopkalender opgesteld. Vervolgens
geeft de Leidraad Gezamenlijk Inkopen en Aanbesteden EZ de wijze aan waarop
centraal wordt ingekocht.Daarnaast gaan in 2006 twee uit het Inkoopplatform ingestelde werkgroepen
van start. Eén werkgroep gaat de mogelijkheid van een «shared
service center inkoop» voor Europese aanbestedingen binnen EZ verder
uitwerken. De andere werkgroep concentreert zich op het efficiënter maken
van de inkoopcyclus binnen EZ, waardoor samenwerkingsmogelijkheden nog beter
benut worden.BeleidsinformatieDe minister is verheugd dat wij schrijven dat de informatie over maatschappelijke
doelen in het jaarverslag 2005 aanzienlijk is verbeterd ten opzichte van het
jaarverslag 2004.De minister onderkent dat de concreetheid over de informatie wat daarvoor
gedaan is in het jaarverslag 2005 licht is verslechterd ten opzichte van het
jaarverslag 2004. De minister is het niet met ons eens dat de vraag wat het
beleid heeft gekost iets minder concreet is beantwoord dan in het jaarverslag
2004. Voor het in beeld brengen van de kosten van operationele doelstellingen
in begroting en jaarverslag worden dezelfde budgettaire gegevens gebruikt,
aldus de minister.4.2 Nawoord Algemene RekenkamerWij zijn in het algemeen positief over de reactie van de minister. Wij
zijn tevreden met de maatregelen die de minister van EZ treft en aankondigt
om de geconstateerde onvolkomenheden en aandachtspunten voortvarend op te
pakken.Wij zullen de ontwikkelingen bij de geconstateerde onvolkomenheden en
aandachtspunten, waaronder de subsidieverstrekking aan Syntens, blijven volgen.Over het toezicht op de werkelijke facturering van het «niet-meer-dan-anders»-tarief
van de stadsverwarmingsbedrijven merken wij op dat er thans geen waarborgen
bestaan dat het juiste tarief (het «niet-meer-dan-anders»-tarief)
wordt gehanteerd bij de facturering aan de huishoudens met stadsverwarming.Over de beleidsinformatie merken wij op dat er bij de beleidsartikelen
2, 3, en 10 op instrumentniveau minder informatie in het Jaarverslag 2005
beschikbaar is over de middelen dan in de Begroting 2005.BIJLAGE 1OVERZICHT BEGROTE EN VERANTWOORDE BEDRAGEN 2005Alle begrote en verantwoorde bedragen in het Jaarverslag
2005 van het Ministerie van Economische Zaken (bedragen x  1 000) VerplichtingenUitgavenBegroting 2005
(€) (stand bij 2e supp.)Verantwoording 2005 (€)  Verschil Begroting 2005 (€) (stand bij 2e
supp.)Verantwoording
2005 (€)verschil abs (€)%abs (€)%Beleidsartikelen:        Art. 1Goed functionerende economie en markten70 00966 642– 3 3674,8172 87664 481– 8 39511,52Art. 2Bevorderen van innovatiekracht457 553420 209– 37 3448,16494 185498 5454 3600,88Art. 3Concurrerend ondernemingsklimaat917 108857 358– 59 7506,52295 674267 870– 27 8049,40 Art. 4Doelmatige en duurzame energiehuishouding726 516740 66314 1471,95504 763503 419– 1 3440,27 Art. 5Internationale economische betrekkingen194 008180 182– 13 8267,13162 872139 747– 23 12514,20 Art. 6Vitale belangen ten tijde van crises        Art. 7Beheer bodemschatten        Art. 8Economische analyses en prognoses13 48313 311– 1721,2813 50813 305– 2031,51Art. 9Maatschappelijke behoefte aan statistieken231 484241 77510 2914,45181 484181 7752910,16Art. 10Elektronische communicatie en post101 56492 313– 9 2519,11119 91992 705– 27 21422,69          Niet-beleidsartikelen:        Art. 21Nominaal en onvoorzien93 86388 963– 4 9005,22114 169100 352– 13 81712,10 Art. 22Algemeen000 000 Art. 23Afwikkeling oude verplichtingen4 2112 743– 1 46834,864 2362 743– 1 49335,25Totaal 2 809 7992 704 153– 98 5623,761 963 6861 864 942– 98 7445,03 Totaal overschrijdingen  24 438   4 651 BIJLAGE 2OVERZICHT FOUTEN EN ONZEKERHEDEN 2005Fouten en onzekerheden in de financiële informatie in het Jaarverslag
2005 van het Ministerie van Economische Zaken.A: Verplichtingen Art.OmschrijvingTotaal verantwoord
bedrag (mln €)Fout (mln €)Onzekerheid (mln €)Totaal F+O (mln €)Totaal F+O (%)Tolerantiegrens over-schreden?Onzekerheid over volledigheid (mln €)Toelichting  (a)(b)(c)(b+c)(b+c)/a*100(ja/nee)  1Goed functionerende
economie en markten in Nederland en Europa66,60,54 0,540,81%Nee  2Bevorderen van innovatiekracht420,2       3Een concurrerend ondernemingsklimaat857,4       4Doelmatige en duurzame
energiehuishouding740,7       5Internationale economische
betrekkingen180,20  0,00%Nee  6Vitale belangen ten
tijde van crises0       7Beheer bodemschatten0       8Economische analyses
en prognoses13,3       9Voorzien in maatschappelijke
behoefte aan statistieken241,8       10Elektronische communicatie
en post92,3       21Algemeen89,00,1300,130,14%Nee  22Nominaal en onvoorzien0       23Afwikkeling oude verplichtingen2,7       Totaal 2 704,20,6700,67    B: UitgavenArt.OmschrijvingTotaal verantwoord
bedrag (mln €)Fout (mln €)Onzekerheid (mln €)Totaal F+O (mln €)Totaal F+O (%)Tolerantiegrens over-schreden?Onzekerheid over volledigheid (mln €)Toelichting  (a)(b)(c)(b+c)(b+c)/a*100(ja/nee)  1Goed functionerende
economie en markten in Nederland en Europa64,50 0   Onrechtmatig voorschot omdat
de hiervoor vereiste informatie ontbrak.2Bevorderen van innovatiekracht498,511,4011,42,29%Ja  3Een concurrerend ondernemingsklimaat267,92,9 2,91,08%Nee  4Doelmatige en duurzame
energiehuishouding503,40,1 0,10,03%Nee  5Internationale economische
betrekkingen139,81,201,20,84%Nee  6Vitale belangen ten
tijde van crises0       7Beheer bodemschatten0       8Economische analyses
en prognoses13,3       9Voorzien in maatschappelijke
behoefte aan statistieken181,8       10Elektronische communicatie
en post92,7       21Algemeen100,40,100,10,13Nee  22Nominaal en onvoorzien0       23Afwikkeling oude verplichtingen2,7       Totaal1 865,015,70     C: OntvangstenArt.OmschrijvingTotaal verantwoord
bedrag (mln €)Fout (mln €)Onzekerheid (mln €)Totaal F+O (mln €)Totaal F+O (%)Tolerantiegrens over-schreden?Onzekerheid over volledigheid (mln €)Toelichting  (a)(b)(c)(b+c)(b+c)/a*100(ja/nee)  1Goed functionerende
economie en markten in Nederland en Europa107,6       2Bevorderen van innovatiekracht106,7       3Een concurrerend ondernemingsklimaat32,1       4Doelmatige en duurzame
energiehuishouding7 232,6       5Internationale economische
betrekkingen12,4       6Vitale belangen ten
tijde van crises0       7Beheer bodemschatten0       8Economische analyses
en prognoses1,4       9Voorzien in maatschappelijke
behoefte aan statistieken15.0       10Elektronische communicatie
en post22,3       21Algemeen7,9       22Nominaal en onvoorzien0       23Afwikkeling oude verplichtingen3,6       Totaal7 541,6000    D: SaldibalansDebet/Credit Omschrijving BalanspostSaldo balanspost (mln €)Fout (mln €)Onzekerheid (mln €)Totaal F+O (%)Totaal F+O overschreden?TolerantiegrensOnzekerheid
over volledigheid (mln €)Toelichting  (a)(b)(c)(b+c)(b+c)/a*100(ja/nee)  DebetLiquide middelen6,3       CreditRekening-courant
RIC6 036,0       CreditInterne reserve
Inpres8/Seno/Gom347,9       DebetUitgaven buiten
begrotingsverband8,60,1 0,10,90%Nee  CreditOntvangsten buiten
begrotingsverband26,5       DebetExtra-comptabele
vorderingen1 505,50 00,00%Nee  CreditExtra-comptabele
schulden0,2       DebetVoorschotten3 150,67,70,48,10,26%Nee  CreditGarantieverplichtingen2 638,7       CreditOpenstaande verplichtingen2 863,1 0,20,20,01%Nee  DebetDeelnemingen1 430,9       Beoordeeld totaal18 014,37,80,68,4    E: Baten-lastendienstenOmschrijvingTotaal verantwoord Bedrag (mln €)Fout (mln €)Onzekerheid (mln €)Totaal F+O (mln €)Totaal F+O (%)Tolerantiegrens overschreden?Toelichting (a)(b)(c)(b+c)(b+c)/a*100(ja/nee) Economische Voorlichtingsdienst
(EVD)       Lasten39,20,2 0,20,44Nee Kapitaaluitgaven3,2      Baten39,3      Kapitaalontvangsten0,1              Octrooicentrum Nederland       Lasten13,50 00,18Nee Kapitaaluitgaven0,8      Baten14,0      Kapitaalontvangsten0              SenterNovem       Lasten99,9      Kapitaaluitgaven2,3      Baten100,40,80,41,21,18Nee Kapitaalontvangsten0,1              Telecom       Lasten28,90000,13Nee Kapitaaluitgaven10,4      Baten32,0      Kapitaalontvangsten0      Totaal 1,00,41,4   Bovenstaande tabellen geven een overzicht van de fouten en onzekerheden
die de Algemene Rekenkamer heeft geconstateerd. Het betreft fouten en onzekerheden
in de rechtmatigheid en in de deugdelijke weergave in het jaarverslag.De tolerantie op artikelniveau bedraagt voor fouten en onzekerheden bij
elkaar opgeteld:– voor artikelen < € 50 miljoen: 10% van het
artikelbedrag (voor de saldibalans: per individuele post);– voor artikelen € 50 miljoen en < € 0,5
miljard: € 5 miljoen (voor de saldibalans: per individuele post);
en– voor artikelen € 0,5 miljard: 1% van het artikelbedrag
(voor de saldibalans: per individuele post).De goedkeuringstolerantie in de totalen bedraagt 1% voor alle fouten
en 3% voor alle onzekerheden (exclusief onzekerheid over volledigheid).Tegen fouten en onzekerheden kan de Algemene Rekenkamer bezwaar maken
op grond van de Comptabiliteitswet 2001, artikel 88.BIJLAGE 3OVERZICHT ONVOLKOMENHEDEN 2005Onvolkomenheden in het financieel beheer, het materieelbeheer en de daartoe
bijgehouden administraties bij het Ministerie van Economische Zaken in 2005OmschrijvingJaar van constateringArtikelToelichting
in paragraaf  nr.omschrijvingOmvang (x €1000) Stafdirectie P&O200321Algemeen–3.1.1 Beheer van de autorisaties in begrotingsadministratiesysteem SAP2005–––3.1.2Bovenstaande tabel geeft alle (ernstige) onvolkomenheden weer die de Algemene
Rekenkamer heeft geconstateerd én die haar (kwalitatieve) tolerantiegrenzen
overschrijden. Deze onvolkomenheden merkt de Algemene Rekenkamer aan als «potentiële
bezwaargevallen». De Algemene Rekenkamer kan eventueel bezwaar maken
tegen deze onvolkomenheden op grond van Comptabiliteitswet 2001, artikel 88
en 89.BIJLAGE 4GEBRUIKTE AFKORTINGENAALAudit-ActielijstABPAlgemeen Burgerlijk
Pensioenfonds AOAdministratieve organisatieBZK(Ministerie) van Binnenlandse
Zaken en KoninkrijksrelatiesCAOCollectieve arbeidsovereenkomst CPBCentraal Planbureau CRMCustomer relationship
managementsysteemCWComptabiliteitswet DG BEBdirectoraat-generaal
Buitenlandse Economische Betrekkingen DG Edirectoraat-generaal
Energie DG TPdirectoraat-generaal
Telecommunicatie en PostDTeDirectie Toezicht
Energie EFROEuropees Fonds voor
Regionale Ontwikkeling EMVTElektromagnetische
vermogenstechniekEPDenkelvoudig programmadocument EVD(Agentschap) Economische
Voorlichtingsdienst EZ(Ministerie van) Economische
Zaken FESFonds Economische
StructuurversterkingGenComGenerieke communicatie HRMHuman resource management HRSTHuman Resources in
Science and TechnologyIBOInterdepartementaal
beleidsonderzoek ICTInformatie- en communicatietechnologie IOPInnovatiegericht onderzoeksprogramma IPCRIntegrale productcreatie-
en realisatieMAPMilieu Actieplan MEP(Stimuleringsregeling)
Milieukwaliteit elektriciteitsproductie MKBMidden- en kleinbedrijf MMIMens-machine-interactie NMaNederlandse Mededingingsautoriteit NWONederlandse Organisatie
voor Wetenschappelijk Onderzoek OCNOctrooicentrum NederlandP&O(Stafdirectie)
Personeel en OrganisatiePTPrecisietechnologie R&DResearch &
developmentS&OSpeur- en ontwikkelingswerk SodMStaatstoezicht op
de Mijnen STWStichting voor de
Technische WetenschappenUWVUitvoering Werknemersverzekeringen VBTBVan beleidsbegroting
tot beleidsverantwoording VIRVoorschrift Informatiebeveiliging
Rijksdienst WBSOWet bevordering speur-
en ontwikkelingswerk WEDWet EnergiedistributieBIJLAGE 5VERKLARENDE WOORDENLIJSTHieronder vindt u in alfabetische volgorde een aantal veel voorkomende
belangrijke woorden en begrippen uit het rechtmatigheidsonderzoek van de Algemene
Rekenkamer. Van iedere term wordt de betekenis omschreven. Waar relevant wordt
ook het gebruik van de term in het onderzoek uitgelegd.Accountantsrapport/auditrapportSchriftelijk verslag van een accountant/auditor over de bevindingen naar
aanleiding van het onderzoek naar: (a) de totstandkoming van de bedrijfsvoeringsinformatie
en de beleidsinformatie van een departement, (b) het financieel beheer en
het materieelbeheer van een departement en (c) de financiële informatie
in het jaarverslag van een departement (dan wel in het jaarverslag van het
Rijk).AccountantsverklaringSchriftelijke mededeling van een accountant waarin een oordeel wordt gegeven
over de deugdelijkheid van het jaarverslag van een departement. De accountantsverklaring
geeft aan of de gegevens in het jaarverslag betrouwbaar zijn en of het jaarverslag
is opgesteld overeenkomstig de voorschriften. Doorgaans bevat de accountantsverklaring
daarnaast een expliciete uitspraak over de rechtmatigheid; bij enkele departementen
(Financiën, SZW, VWS en VROM) wordt alleen een getrouwbeeldverklaring
afgegeven.AgentschapZie baten-lastendienst.Artikelgewijze oordeelsvormingWijze waarop het oordeel van de Algemene Rekenkamer over begrotingsartikelen
tot stand komt. Om het budgetrecht van de Staten-Generaal voor de afzonderlijke
begrotingsartikelen tot zijn recht te laten komen, hanteert de Algemene Rekenkamer
kwantitatieve tolerantiegrenzen op het niveau van begrotingsartikelen.Baten-lastendienstOnderdeel van de rijksdienst met een grotere zelfstandigheid dan andere
departementale diensten. De ministeriële verantwoordelijkheid en het
budgetrecht van de Tweede Kamer worden niet ingeperkt door de instelling van
baten-lastendiensten. Een baten-lastendienst heeft een afzonderlijke plaats
in de begroting en de financiële verantwoording en voert een administratie
los van de begrotingsadministratie van het moederministerie.BedrijfsvoeringDe primaire en ondersteunende bedrijfsprocessen die tot doel hebben de
door de minister geformuleerde beleidsdoelstellingen te bereiken, alsmede
de sturing en beheersing van deze processen.BezwaarZwaar middel dat de Algemene Rekenkamer bij haar rechtmatigheidsonderzoek
kan inzetten wanneer een minister in strijd met de regels geld heeft uitgegeven
of onregelmatigheden in de administratie van het departement heeft laten voortbestaan.
Ook als er niet voldoende ontvangsten zijn kan dit een reden zijn om bezwaar
te maken. De Algemene Rekenkamer doet dit echter niet snel; er wordt eerst
gerapporteerd en overleg gevoerd. Pas als dat niet tot verbeteringen
leidt komt de bezwaarprocedure in beeld. De bezwaarprocedure is bedoeld als
signaal dat maatregelen dringend nodig zijn.BezwaaronderzoekOnderzoek ten behoeve van de besluitvorming door de Algemene Rekenkamer
over het al dan niet maken van bezwaar. De Algemene Rekenkamer kan bezwaar
maken op grond van artikelen 88 en 89 van de Comptabiliteitswet 2001. De Algemene
Rekenkamer hanteert een selectief bezwaarbeleid.Budgetrecht Tweede KamerRecht van het parlement om van tevoren toestemming te verlenen aan de
regering voor het aangaan van verplichtingen, het doen van uitgaven en het
innen van ontvangsten (belastingen).Departementale auditdienst (DAD)Onderdeel van het ministerie dat onder meer belast is met de controle
van het departementale jaarverslag en met het onderzoek naar het financieel
beheer, naar het materieelbeheer en de administraties daarover en naar de
totstandkoming van de niet-financiële informatie. De DAD voert een wettelijke
taak uit. De Algemene Rekenkamer beschouwt de DAD principieel als een interne
accountant, zij het een relatief onafhankelijke. Een waarborg voor deze relatieve
onafhankelijkheid vormt het feit dat de taak en de plaats van de DAD wettelijk
geregeld zijn. De plaats, direct onder de secretaris-generaal, waarborgt de
onafhankelijkheid ten opzichte van de te controleren afdelingen en diensten.Deugdelijke weergaveDe financiële verantwoording dient het gevoerde beheer deugdelijk
weer te geven. Dit houdt in dat de informatie betrouwbaar, aanvaardbaar en
toereikend moet zijn, zodat de Staten-Generaal als gebruiker van de informatie
een oordeel over de uitkomsten kan vormen.Europese aanbestedingsrichtlijnenRichtlijnen voor het openstellen van overheidsopdrachten voor leveranciers
uit alle Europese lidstaten gebaseerd op de beginselen: non-discriminatie,
transparant proces en objectieve selectie- en gunningscriteria.Financieel beheerHet geheel van beslissingen, handelingen en regels die zijn bedoeld voor
de sturing en beheersing van, alsmede de verantwoording over, de financiële
transacties en de saldi waarvoor de minister (mede)verantwoordelijkheid draagt.
Deze begripsomschrijving is gebaseerd op de Comptabiliteitswet (CW 2001).Financieel jaarverslag en saldibalans van het RijkDocumenten die tezamen de jaarlijkse financiële verantwoording vormen
van het Rijk. Het jaarverslag bevat de rekening van uitgaven en ontvangsten
van het Rijk. De saldibalans van het Rijk sluit op deze rekening aan. Beide
documenten worden opgesteld door de minister van Financiën.FoutenFouten zijn afwijkingen van de criteria rechtmatigheid en deugdelijke
weergave. Rechtmatigheidsfouten en deugdelijke weergave fouten worden beide
onderscheiden in onjuistheden en onvolledigheden.Jaarverslag (departementaal)Het departementale jaarverslag bestaat uit verantwoordingsinformatie over:
(a) het door het departement gevoerde beleid (beleidsinformatie), (b) de verplichtingen,
uitgaven en ontvangsten van het departement (financiële informatie) en
(c) het gevoerde financieel beheer en materieelbeheer (bedrijfsvoeringsinformatie).M&O-beleidHet geheel van maatregelen genomen door ministers om misbruik en oneigenlijk
gebruik van (subsidie)regelingen zoveel mogelijk te beperken.MaterieelbeheerDe zorg voor niet-geldelijke zaken vanaf het moment van ontvangst tot
aan het moment van afstoting.OnvolkomenheidOverschrijding van de kwalitatieve tolerantiegrens die de Algemene Rekenkamer
hanteert bij haar beoordeling van de bedrijfsvoering van een departement.Onzeker (onzekerheden)Oordeel dat de Algemene Rekenkamer in bepaalde gevallen geeft over financiële
informatie in het jaarverslag van een departement. Het oordeel «onzeker»
wordt gegeven wanneer de Algemene Rekenkamer door onvolkomenheden in het financieel
beheer niet kan vaststellen of de betreffende bedragen in het jaarverslag
al dan niet rechtmatig of al dan niet deugdelijk weergegeven zijn.OverdrachtsuitgavenCategorie uitgaven waartoe onder andere subsidies en specifieke uitkeringen
behoren.Potentieel bezwaargevalOnvolkomenheden in het financieel beheer of in de financiële verantwoording
van een ministerie die de kwalitatieve of kwantitatieve tolerantiegrenzen
van de Algemene Rekenkamer overschrijden.RechtmatigheidNorm waaraan de financiële verantwoordingen van de ministeries en
van het Rijk moeten voldoen, inhoudende dat: (a) de verantwoordingen zijn
opgesteld overeenkomstig de wijze waarop dat in wettelijke regelingen is voorgeschreven,
en (b) de in de verantwoordingen opgenomen bedragen bij de verplichtingen,
uitgaven en ontvangsten tot stand zijn gekomen in overeenstemming met de begrotingswetten
en andere wettelijke regelingen.ReviewDe beoordeling door de Algemene Rekenkamer van de controle die is uitgevoerd
door de departementale auditdienst (DAD). Deze review dient om vast stellen
of de DAD-controle zodanig is uitgevoerd dat de Algemene Rekenkamer gebruik
kan maken van de bevindingen die daaruit zijn voortgekomen.TolerantiegrenzenOp artikelniveau onderscheidt de Algemene Rekenkamer drie kwantitatieve
tolerantiegrenzen, te weten:1. Bij begrotingsartikelen met een realisatiebedrag van kleiner dan € 50 miljoen mag de som van de fouten en onzekerheden niet meer zijn dan
10% van het bedrag van het artikel.2. Bij begrotingsartikelen met een realisatiebedrag van € 50
miljoen tot € 500 miljoen mag de som van de fouten en onzekerheden
niet meer zijn dan € 5 miljoen.3. Bij begrotingsartikelen met een realisatiebedrag van € 500
miljoen of meer mag de som van fouten en onzekerheden niet meer zijn dan 1%
van het realisatiebedrag.Ook voor de afzonderlijke saldibalansposten gelden deze kwantitatieve
tolerantiegrenzen.Op het niveau van het jaarverslag mag het percentage aan fouten niet groter
zijn dan 1% en het percentage aan onzekerheden niet groter dan 3%.XNoot1Hierbij wordt gekeken naar de mate waarin de beleidsinformatie voldoet
aan de nieuwe manier van verantwoorden die in 1999 is ingezet met de kabinetsnota Van beleidsbegroting tot beleidsverantwoording (VBTB).
Ministeries moeten in de departementale jaarverslagen duidelijk maken of met
het bestede budget de geplande prestaties zijn geleverd en de beoogde effecten
zijn bereikt. Zie verder § 2.3.2.XNoot1De termen «prestatiegegevens», «prestatie-indicatoren»
en «effectindicatoren» worden niet consequent gehanteerd in de
EZ-begroting voor 2006. In het jaarverslag over 2005 gaat dit wel goed. Daarin
is onder de kop «prestatiegegevens» de voortgang gemeld op de
drie indicatoren in de begroting voor 2005, die terecht «effectindicatoren»
genoemd worden.XNoot1Dit geldt ook voor vijf andere prestatie-indicatoren. Alleen bij de indicatoren
5, 6, 7 en 10 in tabel 1 kan de relatie tussen voorgenomen beleid en de streefwaarde(n)
worden gelegd.XNoot1Ministerie van EZ (2002). Samenwerken en stroomlijnen:
opties voor een effectief innovatiebeleid; Eindrapportage IBO technologiebeleid, p. 10 en p. 60. Den Haag: eigen beheer.XNoot1Het project P-direkt behelst de voorgenomen samenvoeging van de personeels-
en salarisadministraties van 130 000 ambtenaren die in dienst zijn van
de rijksoverheid.XNoot1In 1997 hebben de energiedistributiebedrijven op grond van de Wet energiedistributie
als taak opgedragen gekregen te bevorderen dat zijzelf en de verbruikers aan
wie zij energie leveren doelmatig en milieubewust omgaan met elektriciteit,
gas en warmte. Tot en met 2000 heeft de energiedistributiesector met het Milieu
Actieplan (MAP) invulling gegeven aan deze taak. De energiebedrijven mochten
een door de minister vastgestelde maximumtoeslag op de tarieven van gas en
elektriciteit in rekening brengen om maatregelen te bekostigen gericht op
het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen en het verminderen van
energieverbruik.XNoot1Dit is een beschikking waarin bedrijven een afdrachtvermindering van loonbelasting
en premie volksverzekering krijgen voor speur- en ontwikkelingswerk (S&O)
dat zij uitvoeren. Voor zelfstandigen geldt een complementaire regeling in
de inkomstenbelasting.XNoot1Regeling departementale begrotingsadministratie 1997, hoofdstuk 4.3 voorschottenadministratie.XNoot1Dit is de controle die EU-lidstaten moeten uitvoeren op het beheer van
minimaal 5% van de subsidiabele EFRO-uitgaven.XNoot1Algemene Rekenkamer (2005). Stadsverwarming.
Tweede Kamer, vergaderjaar 2004– 2005, 30 150, nrs. 1–2.
Den Haag: SDU.XNoot2Het «niet-meer-dan-anders»-tarief houdt in dat de maximale
prijs die een warmteconsument betaalt, wordt afgeleid van de kosten die eenzelfde
consument zou maken wanneer deze door middel van gas in zijn warmtebehoefte
zou voorzien. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30550-XIII-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl