Europese Raad; Verslag algemeen overleg over agenda Europese Raad van 4/5 juni 1999 te Keulen en onder meer over de vernieuwing van de Europese Commissie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 21501-20, nr. 91

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

23-06-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

21501-20 nr. 91

17-06-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 21501-20Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 26479Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 50 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
21 501-20Europese Raad26 479Vernieuwing Europese Commissienr. 91VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 17 juni 1999De algemene commissie voor Europese Zaken1
en de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken2
hebben op 27 mei 1999 overleg gevoerd met minister-president Kok, minister
van Algemene Zaken, minister Van Aartsen van Buitenlandse Zaken en staatssecretaris
Benschop van Buitenlandse Zaken over:– de agenda van de Europese Raad van 3 en 4 juni 1999 te Keulen;– de notitie over de vernieuwing van de Europese Commissie
(26 479, nr. 1);– het verslag van de informele bijeenkomst in Brussel op 14
april 1999 van de staats- en regeringsleiders van de EU en de voorzitter van
de Europese Commissie (21 501-20, nr. 82);– de inzet van de Nederlandse regering bij de discussie over
de institutionele hervormingen van de EU.Van het overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Van den Akker (CDA) wees op berichten in de pers over
buitenlandse kandidaten voor de Commissie. Er wordt ook gesproken over een
verdere verdeling van portefeuilles. Het is bijzonder belangrijk dat Nederland
bij deze stoelendans de boot niet mist. Daarom moet op korte termijn bekend
worden, wie de Nederlandse kandidaat is. Kan de minister-president aangeven
in hoeverre de demissionaire status van het kabinet hierbij een rol speelt?
Zijn er toezeggingen gedaan aan c.q. afspraken gemaakt met de heer Bolkestein
over een eventuele kandidatuur? Kan de regering iets zeggen over de plannen van de heer Prodi met betrekking
tot de hervormingen van de Commissie? Wordt hierbij ook gedacht aan uitbreiding
van de personele bezetting? Wat is precies de status van de heer Prodi?De regering wijst op de verantwoordelijkheid van de lidstaten inzake het
beheer van en de controle op de uitgaven van de EU. Ongeveer 85% van de uitgaven
verloopt via de lidstaten. Daarbij vinden fraude en onregelmatigheden plaats.
Is de regering voornemens het mandaat van de nationale Rekenkamer uit te breiden
teneinde samen met de Europese Rekenkamer actief beleid te ontwikkelen om
fraudegevallen verder te kunnen terugdringen?Het verheugde de heer Van den Akker dat in Keulen zal worden bepaald wanneer
de nieuwe IGC begint, alsmede de reikwijdte van die vergadering. Het is juist
dat deze plaatsvindt voordat de nieuwe toetreders op de stoep staan.Een korte IGC die alleen de left-overs van Amsterdam behandelt, is minder
aantrekkelijk; een hele uitgebreide IGC zou echter kunnen leiden tot eenzelfde
situatie als bij het Verdrag van Amsterdam waardoor belangrijke onderdelen
niet behandeld konden worden. Dat is het dilemma.De heer Van den Akker deelde de twee uitgangspunten van de regering: verbetering
van de slagvaardigheid en verbetering van de legitimiteit. De enorme hoeveelheid
onderwerpen die daaronder moeten vallen, doen een sterk opgetuigde kerstboom
vrezen. Kan er geen middenweg gevonden worden?Nederland zal tijdig zijn standpunten afstemmen met gelijkgezinde lidstaten.
Betreft dit het Beneluxverband of wil de regering hierover in andere verbanden
afspraken maken en heeft zij al concrete initiatieven ondernomen?Het Europese Parlement moet betrokken worden bij de voorbereiding van
de IGC en de Tweede Kamer moet goed en tijdig worden ingelicht. Misschien
kan de toegezegde notitie reden zijn voor een apart overleg met de regering?
Kan de minister-president reeds nu de inhoud van de notitie duiden?Het lijkt een ambitieus plan om de tweede IGC in de tweede helft van het
jaar onder Fins voorzitterschap te laten beginnen en eind 2000 onder het Franse
voorzitterschap te laten eindigen. Vanwege de tijdsdruk moeten echter geen
concessies gedaan worden aan de inhoud.De regering noemt drie doelstellingen van het werkgelegenheidspact. Twee
daarvan zijn een bevestiging van de richtsnoeren van Luxemburg en Cardiff.
Één doelstelling is nieuw, namelijk een zo groot mogelijke wederzijds
ondersteunende interactie tussen loonontwikkeling, begrotingsbeleid en monetaire
politiek. Kan de minister-president aangeven waaraan concreet wordt gedacht
als het om Nederland gaat?Het verbaasde de heer Van den Akker dat juist het Duitse voorzitterschap
naar voren komt met een werkgelegenheidspact. De voormalige Duitse sociaal-democratische
minister van Financiën was het immers nogal eens met een loonstijging
van 6,5%. Dat staat toch een beetje haaks op hetgeen men met een werkgelegenheidspact
wil bereiken?De heer Timmermans (PvdA) dankte de regering voor haar notitie
over de institutionele IGC. De problematiek wordt helder uiteengezet. Misschien
hadden de keuzes van de regering wat duidelijker kunnen worden aangegeven.
Het cruciale punt is steun te verkrijgen voor het standpunt dat de IGC verder
moet reiken dan alleen het opruimen van de restjes van Amsterdam. Spelen de
Länder een beslissende rol bij de terughoudende opstelling van het Duitse
voorzitterschap? Men moet oppassen niet voor een dilemma gesteld te worden
en te moeten kiezen tussen verbreding en verdieping, alsof het daarbij gaat
om een of-of keuze. Het moet immers en-en worden! Eerst verdiepen leek hem
de slechts mogelijke optie. Aspirant-lidstaten mogen niet het
slachtoffer worden van het feit dat de EU niet erin slaagt haar huis op orde
te krijgen. Natuurlijk moeten naarmate de Unie groter wordt de spelregels
veranderd worden om een en ander werkbaar te houden. De historische plicht
op het terrein van verbreding moet leidraad zijn. Hoe wil de minister-president
in deze zaak opereren?De heer Timmermans steunde van harte het idee voor een handvest grondrechten
EU. Kan de regering aangeven, wat in haar visie de toegevoegde waarde daarvan
is? Door de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam is immers al een
zekere toetsing van het EVRM mogelijk door het Hof van Justitie. Hoe ziet
de regering de rol van de constituenten van dit handvest?Het werkgelegenheidspact is naast Kosovo het belangrijkste onderwerp van
de aanstaande top. Op dit vlak is het afgelopen jaar een enorme vooruitgang
geboekt. De verbinding van de verschillende onderdelen van beleid die invloed
hebben op werkgelegenheid, is een novum op Europees vlak.Op Europees niveau dringt heel breed het besef door dat er een duidelijke
verbinding is tussen werkgelegenheid en loonbeleid en dat een combinatie van
beheerste loonkostenontwikkelingen en flexibiliteit leidt tot meer werkgelegenheid.Het is interessant dat ook vanuit werkgevershoek een hele andere toon
gehoord wordt. Men kiest voor volwaardige beleidsuitwisseling en afstemming
en begint te denken aan mandatering op Europees niveau. In euroland wordt
nu echt gewerkt naar een overleg- en transactiemodel. Dat gaat heel snel in
Italië, Duitsland en zelfs in het Verenigd Koninkrijk. De heer Timmermans
noemde het een doorbraak dat nota bene de heer Blankert belastingconcurrentie
niet langer ziet als free for all. Fiscale concurrentie is mogelijk binnen
bepaalde bandbreedtes, gekoppeld aan het grondslagendebat. Op die manier kan
op Europees niveau met de vennootschapsbelasting dezelfde kant worden uitgegaan
als met de BTW.Het midden- en kleinbedrijf heeft zorgen ten aanzien van het werkgelegenheidsbeleid.
In het praktische vlak zijn namelijk nog veel barrières weg te werken,
bijvoorbeeld op het terrein van fiscale harmonisatie, milieuwetgeving, diploma-erkenning
et cetera. Misschien kan hierover een SER-advies gevraagd worden?Met betrekking tot de Europese veiligheid en defensie-identiteit achtte
de heer Timmermans het belangrijk dat de top een signaal geeft dat de EU de
opening die geboden is tijdens de top van Washington ook echt aanneemt en
dat de Petersburgtaken door de Europese Unie worden opgepakt, met ondersteuning
van de NAVO.De gemeenschappelijk strategie ten aanzien van Rusland lijkt een bij elkaar
geharkte en opgewarmde prak als men er niet in slaagt om met name het GVBE
inhoud te geven. It takes two to tango. Van de Russen moet een duidelijk signaal
komen dat zij bereid zijn in dezen de EU even serieus te nemen als de G8.
Is op dit terrein vooruitgang te boeken?De heer Timmermans vroeg naar de financiële situatie op de westelijke
Balkan, met name met het oog op de besluiten van de Ecofin-raad.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66) dankte voor de IGC-notitie.
Daarin wordt niet voor niets gesproken van een te verwachten kwantum jump.
De toetreding van zoveel nieuwe lidstaten vraagt een grondige constitutionele
hervorming. Die zal dan ook een belangrijk punt van aandacht vormen bij de
komende Europese Raad. Er moet sprake zijn van een fundamentele aanpassing
voordat toetreding van nieuwe lidstaten plaatsvindt. Het betere moet echter
niet de vijand van het goede worden. Niet alles moet aan alles gekoppeld worden,
maar een beperking tot de left-overs van Amsterdam is te mager. Het is een
lastig doch belangrijk proces. Meerderheidsbesluitvorming in de Raad is een bijzonder belangrijk punt
en moet in de Europese Raad duidelijk aan de orde komen. Mevrouw Scheltema
miste aandacht voor de comitologieproblematiek.Mevrouw Scheltema deelde de voorkeur van de regering voor inschakeling
van de hoofdsteden bij de voorbereiding. Hoe denkt men hierover in Europa?
Zij kon zich ook vinden in de operationele uitgangspunten.Er is een aantal parallelle processen voorzien, waarbij een verbetering
van het functioneren van de Commissie en de verantwoordingsplicht uitermate
belangrijk zijn. De werklast van het Hof van Justitie vormt een punt van zorg.
Er zal een belangrijke analyse moeten worden gepleegd, opdat het Hof van Justitie
in staat wordt gesteld zijn taken daadwerkelijk te behartigen.Natuurlijk is sprake van een zeker spanningsveld tussen de reeds bestaande
grondrechtenverdragen en een EU-handvest voor de grondrechten. Dat moet er
echter wel komen. Een Europa van de burger heeft zo'n handvest dringend nodig.
Een goede formulering kan het spanningsveld tussen het EVRM en het EU-handvest
verkleinen.Mevrouw Scheltema stemde van harte in met de ontwikkelingen die moeten
leiden tot een sterke Europese veiligheids- en defensie-identiteit. Het Duitse
document vormt daarvoor een goede basis. Een en ander moet parallel aan de
IGC institutioneel worden uitgewerkt. Transparantie in de richting van de
NAVO, de VS, Canada, Turkije en eventueel ook andere lidstaten is daarbij
van groot belang. Een gemeenschappelijk Europees defensiebeleid betekent niet
minder NAVO, maar NAVO met één Europa. Bij het werkgelegenheidspact is vooral een gecoördineerde aanpak
belangrijk om te komen tot een macro-economische dialoog tussen alle actoren.
Zij hoopte dat daarin een vervolg kan worden gegeven tijdens de komende Europese
Raad.De heer Van Middelkoop (GPV) uitte vrij grote bezwaren tegen
hetgeen in de stukken staat over het handvest van grondrechten EU. Dit punt
komt in verschillende bewoordingen in verschillende stukken terug. In de geannoteerde
agenda van de Europese Raad van 31 mei 1999 staat dat Nederland positief heeft
gereageerd op het Duitse voorstel en dat verder moet worden gegaan dan een
politieke verklaring. Dat is een andere inzet dan hetgeen staat in de geannoteerde
agenda voor de Europese Raad. Met grondrechten moet geen retoriek bedreven
worden. Een handvest zonder bindende waarde voor de burgers heeft geen zin.
Het voegt vermoedelijk weinig toe en schept misschien zelfs verwarring bijvoorbeeld
in relatie tot het EVRM. Op de regering rust de verplichting aan te geven
waarom het dan kennelijk wel een toegevoegde waarde heeft. Bij het punt Europese
veiligheid en defensie-identiteit wordt gesproken over EU-geleide vredesoperaties
en een rechtstreekse EU-NAVO relatie zonder tussenkomst van de WEU. Wordt
op deze manier ook gewerkt aan het op termijn opheffen van de WEU?Wat zijn naar de mening van de regering de politieke doelstellingen van
die veiligheid- en defensie-identiteit? De heer Van Middelkoop meende dat
die weinig met veiligheidsvraagstukken te maken hebben en veel meer met een
Europese federation building en was daarover niet erg enthousiast.Hij vroeg zich af, of er geen taak lag voor de Raad van Europa met betrekking
tot het lidmaatschap van Rusland van deze Raad.Kan de minister-president aangeven, hoe de bevoegdheidsverdeling ligt
tussen de heer Prodi en de onderscheiden lidstaten met betrekking tot de benoeming
van nieuwe Europese commissarissen? Heeft de heer Prodi een vetorecht? Deze
vraag geldt ook de verdeling van de portefeuilles.De nieuwe notitie over de IGC is uiterst mager. Wel is duidelijk dat de
Nederlandse regering geen voorstandster is van een korte IGC die zich beperkt
tot de left-overs van Amsterdam. Het is inderdaad verstandiger te proberen
veel meer in den brede naar oplossingen te zoeken. In de notitie staat dat de publieke opinie vraagt om een duidelijke verantwoordingsplicht
van de individuele commissarissen van de Commissie. Moet er een soort vertrouwensrelatie
komen tussen het EP en de commissarissen? Wat is daarbij de plaats en de rol
van de Europese Raad?Verder wordt gesteld dat Nederland zijn invloed moet behouden in een grotere
Unie en dat op objectieve gronden een sterke plaats in de verschillende instellingen
van de Unie te rechtvaardigen is. De heer Van Middelkoop hoopte dat de collega's
van de minister-president die mening eveneens zijn toegedaan en in het bijzonder
de Belgische minister-president. Wordt de Nederlandse positie sterker dan
in het verleden het geval was? En wat is de Nederlandse inzet bij de herstructurering
van de raden?De heer Van Middelkoop toonde zich een voorstander van openbaarheid van
de vergaderingen van de diverse raden, ook de minder informele. Bovendien
hoopte hij dat de regering zich zal inzetten voor behoud van het huidige taalregime.Ten slotte speet het hem zeer dat geen comité van wijzen is ingesteld.
Het zou goed zijn als een club mensen, die meer op afstand van de politiek
staan als bijvoorbeeld de heren Delors en Kohl, modellen hadden gemaakt met
betrekking tot de vraag hoe het verder moet met Europa van de 25. Dat is immers
enorm ingewikkeld.De heer Van den Berg (SGP) dankte voor de notitie over de nieuwe
Europese Commissie. Hij constateerde dat het nog wel even zal duren voordat
de Commissie in volle sterkte kan opereren, terwijl zij meteen in het najaar
voor haar eerste krachttoer staat vanwege de herverkiezingsprocedure. Hoe
staat de minister-president ten opzichte van de activiteiten met betrekking
van een Nederlandse kandidaat voor de Commissie? Heeft de demissionaire status
van het kabinet invloed op een en ander?De heer Van den Berg kon zich zeer wel herkennen in een aantal onderdelen
van het programma van de Commissie. Dat betreft met name het beheer van en
de controle op de financiën. Alle voorstellen tot betere afstemming van
beleid, middelen en controle hebben alleen zin als daadwerkelijk gewerkt wordt
aan afslanking c.q. versobering van het takenpakket.Hij sloot zich aan bij de opmerkingen van de heer Van Middelkoop terzake
en voegde daaraan toe geen voorstander te zijn van een uitbouw van de individuele
verantwoordelijkheid van commissarissen ten opzichte van het Parlement. De
verhoudingen liggen formeel anders dan in ons parlementaire stelsel. Dat vergt
een totaal andere visie op de opbouw van de Europese organen en instituties.De uitbreiding van de EU met een aantal Midden- en Oost-Europese landen
heeft prioriteit. Daartoe zijn wijzigingen in het unieregime natuurlijk nodig.
Verbreding heeft prioriteit boven verdieping. Daarbij moet een aantal onderwerpen
aan de orde komen: stemmenweging in de Raad, uitbreiding van de Commissie,
het talenregime et cetera. Is het dan wel realistisch om een zware IGC op
te starten die volgend jaar afgerond moet zijn? Dat lijkt niet goed haalbaar.
Hoe gaat de regering daarmee om?De heer Van den Berg toonde zich een tegenstander van een Europese grondwet
en adviseerde de regering niet zwaar in te zetten op een Europees handvest
met grondrechten. Bovendien stond hij kritisch tegenover de uitbouw van een
Europese veiligheidsidentiteit en een directe aanspraak van de EU op NAVO-materieel
buiten de NAVO om. De NAVO moet hét kader blijven.Ten slotte sprak hij de vrees uit dat hetgeen thans voorgesteld wordt
in het kader van een werkgelegenheidspact zal leiden tot een te grote beïnvloeding
van het nationale beleid. Werkgelegenheidsbeleid op nationaal niveau zal het
meest effectief zijn. Mevrouw Karimi (GroenLinks) achtte het zeer juist dat het onderwerp
IGC onderdeel vormt van de agenda voor de komende Europese Raad in Keulen.
Europa moet immers slagvaardiger en democratische worden.Zij kon zich vinden in de inzet van de regering en in de keuze voor een
bredere IGC. Het is zeer belangrijk dat de regering aangeeft welke onderwerpen
bijzondere aandacht verdienen. De individuele verantwoordingsplicht van Commissieleden
bijvoorbeeld is uitermate belangrijk. Bovendien moet er meer openbaarheid
komen. Dat geldt voor de gehele besluitvormingsprocedure. Zij sloot zich aan
bij de opmerkingen van mevrouw Scheltema over een grondige analyse van de
positie van het Europese Hof.In de notitie wordt gesteld dat een van de redenen waarom in de IGC gesproken
moet worden over grondige institutionele hervormingen ligt in externe oorzaken.
Het gaat daarbij om de handelsbekwaamheid van Europa en de bevoegdheden van
de Europese Unie in buitenlandse aangelegenheden. Welke rol moet het EP spelen
bij WTO-vraagstukken? Vormt dit een van de prioriteiten in de IGC? Mevrouw
Karimi meende dat coherentie van beleid een belangrijk punt. Dat moet behalve
in de IGC ook aan de orde komen bij de benoeming van nieuwe Commissieleden
en de portefeuilleverdeling. Hoe denkt de regering hiermee om te gaan? En
hoe wil de regering de positie van Nederland versterken? Door meer samenwerking
met België? Welke criteria hanteert de regering bij de keuze voor een
nieuwe commissaris? Moet vanwege de demissionaire status het parlement eerst
de voordracht goedkeuren?Mevrouw Karimi toonde zich voorstander van een echte grondwet waarin de
grondrechten van burgers in Europees verband duidelijk geformuleerd zijn alsmede
de onderlinge verhoudingen van instituties. Alleen een plechtige verklaring
met een aantal rechten is zeer mager.Er was sprake van een werkgelegenheidspact. Dat is nu een werkgelegenheidsresolutie
geworden. Er zouden bindende afspraken aan kwantitatieve doelstellingen komen.
Een en ander is nu zeer vrijblijvend geformuleerd. De sociale partners beklagen
zich over gebrek aan openbaarheid op Europees niveau. Hoe kan gezorgd worden
voor méér openbaarheid bij het macro-economisch overleg?Het gestelde over een Europese veiligheids- en defensie-identiteit vormt
een eerste stap naar democratisering van veiligheidsvraagstukken. De Petersburgtaken
kunnen beter in EU-verband dan in NAVO-verband worden uitgevoerd.Mevrouw Karimi vroeg zich af, hoe de regering de connectie wil leggen
met Rusland, de VN en de OVSE?Er is gesproken over een stabiliteitsplan voor Kosovo. Hoe zit het met
de financiën?De heer Weisglas (VVD) wenste geen opgetuigde IGC maar een
IGC van «left-overs plus». Dat betreft onder andere: meerderheidsbesluitvorming
mits in de eerste pijler geconcentreerd en delen van de derde pijler conform
het Verdrag van Amsterdam; versterking van de handelspolitiek en meer in het
algemeen versterking van de economische functie en vertegenwoordiging van
de EU bij handelspolitiek, diensten en investeringen; versterking van de Europese
Rekenkamer alsmede verbreding van de codecisieprocedure in de eerste pijler;
individuele verantwoordingsplicht van Commissarissen, misschien kan daarbij
gedacht worden aan een bepaalde gedragscode; talenregime en een streng financieel
beheer in de Europese Unie. Versterking van GVBV en EVDI en een Europese grondwet
zijn geen onderwerpen van bespreking voor de IGC. Kan de regering toelichten
wat verstaan wordt onder versterking van public participation?Wanneer besloten wordt tot de instelling van een commissie van wijze mannen,
moeten die wel een heel duidelijk mandaat en taakopdracht krijgen.
De regeringen moeten de criteria aangeven. Een voorbereiding door regeringsvertegenwoordigers
verdient wellicht de voorkeur.De heer Weisglas sloot zich aan bij de opmerkingen van de heer Van Middelkoop
over een EU-handvest voor de grondrechten.Hij verwees naar de verslagen van vele algemeen overleggen en plenaire
debatten over het werkgelegenheidspact en was gerustgesteld door de opmerking
van mevrouw Karimi dat het veel te vrijblijvend is.Op de top van Washington is besloten tot het bieden van perspectief op
het gebruik van NAVO-middelen voor door de EU geleide vredesoperaties en een
directe EU-NAVO-relatie zonder tussenkomst van de WEU. Als het dat wordt en
blijft, komt er een Europese veiligheids- en defensie-identiteit in het kader
van de NAVO; een Europese pijler van de NAVO. Hij verwees in dit verband naar
een uitspraak van de minister van Buitenlandse Zaken in de herensociëteit
De Witte. In het Duitse voorstel wordt echter gesteld dat er een mogelijkheid
is van EU-operaties zonder gebruik van NAVO-infrastructuur. Dat wijkt erg
af van hetgeen in Washington en in eerdere fases in de NAVO en in de EU is
afgesproken. Antwoord van de regeringDe minister-president stelde dat, hoe de ontwikkelingen rondom
Kosovo ook zullen verlopen, de Balkan, Kosovo en het antwoord van de Europese
Unie daarop het hoofdthema van Keulen vormen. Daarmee verbonden is de vraag,
hoe in de postconflictperiode structureel vormgegeven kan worden aan de mogelijkheden
voor integratie en een stabiele ontwikkeling in de regio. De concretisering
van het stabiliteitspact zal ook in de periode na Keulen veel aandacht vragen.
Het is natuurlijk ondenkbaar dat daarbij geen betekenende financiële
inspanningen nodig zijn. Daarbij moet allereerst gekeken worden naar de mogelijkheden
binnen de Europese Unie. Het geld is voor een deel te vinden binnen de bestaande
budgetten en de vastgelegde inspanningen voor de komende jaren. Allerminst
mag echter worden uitgesloten dat additionele financiële inspanningen
nodig zijn, zoals helaas ook grote financiële bedragen gemoeid zijn met
het antwoord geven op de aldaar ontstane situatie. Het is een bredere verantwoordelijkheid,
de Unie vervult daarin echter wel een hoofdrol. Niet alleen wederopbouw en
reconstructie kosten geld, ook het conflict kost heel veel geld en, wat nog
veel erger is, heel veel menselijk kapitaal, soms in de meest letterlijke
zin van het woord.Nauw gerelateerd daaraan is de Europese veiligheids- en defensie-identiteit;
het tweede hoofdthema van Keulen. Er ligt al heel wat vast. Na Amsterdam,
de Britse initiatieven, Saint-Malo en de NAVO-top te Washington is het goed
dat in Keulen een aantal hoofdzaken wordt afgerond en vast komt te liggen
in besluitvorming. De benoeming van een hoge vertegenwoordiger in het kader
van het gemeenschappelijk veiligheids- en buitenlandbeleid kan daarvan een
illustratie zijn, naast alle structurele afspraken die over dit punt worden
gemaakt.Het derde hoofdthema is het onderwerp werkgelegenheid. De minister-president
was van mening dat in dezen sprake is van een flinke vooruitgang, getuige
de realisatie van de gemeenschappelijke markt en de invoering van de euro.
Een betere afstemming van economisch beleid en een betere coördinatie
van hoofdlijnen van macro-economisch, werkgelegenheids- en arbeidsmarktbeleid
zal kunnen bijdragen aan het leveren van betere prestaties op die terreinen.
Een belangrijk deel van het antwoord op de vraag «wat word je daar beter
van?» is gelegen in het feit dat je veel van elkaar kunt leren. Het
is niet per se het onder een noemer brengen van instrumenten die in de lidstaten
worden gehanteerd. Zeker als er enige divergentie is in de ontwikkeling tussen
economieën van landen die samen tot het eurogebied behoren, zal een goede
macro-economische beleidscoördinatie van betekenis zijn. Daarin moet
de hervormingscomponent altijd een plaats hebben. Er is sprake van een dynamisch proces van globalisering waarin het wegvallen van grenzen
binnen Europa en tussen de continenten leidt tot nieuwe uitdagingen en nieuwe
mogelijkheden. Het is zaak bezig te blijven met het tot stand brengen van
vernieuwing en innovatie. Een goed sociaal-economisch beleid kan de basis
blijken voor betere sociale resultaten.Er is een werkgelegenheidsresolutie voorgelegd voor Keulen, met als bijlage
dat werkgelegenheidspact. Dat dient als basis voor het vervolg. Het proces
is dus niet af. Er wordt echter wel een belangrijke etappe in dat proces afgelegd.Het vierde punt betreft de vraag, hoe Europa zich gereed maakt voor verbreding,
in de wetenschap dat verdieping en verbreding niet diametraal tegenover elkaar
moeten worden geplaatst. Beide zijn nodig. In Amsterdam kon onvoldoende verdieping
gerealiseerd worden. Het is nodig dat nu op te pakken en daarbij de voortschrijdende
inzichten in het verbredingsperspectief te betrekken. Het is niet mogelijk
precies het aantal jaren aan te geven dat nodig is om een aantal landen tot
lidmaatschap van de Unie te brengen. Vast staat echter dat straks in het eerste
decennium van de nieuwe eeuw spectaculaire veranderingen zullen plaatsvinden,
ook in de vorm van een betekenisvolle uitbreiding van de Unie. Het zou derhalve
onverstandig zijn zich blind te staren op de verdieping en de verbreding te
vergeten, maar het is evenmin verstandig als men zich uitsluitend concentreert
op de vraag hoe straks een grotere Unie moet gaan functioneren zonder legitimatie,
democratie en alle andere daarbij behorende elementen voluit een plaats geven.
Een IGC die alleen de left-overs van Amsterdam behandelt, is te mager. Dichterbij
het einde van de eeuw en bij het moment van verdere uitbreiding van de Unie
kan in ieder geval de conclusie getrokken worden dat het beschamend zou zijn
als die left-overs niet van een goed antwoord kunnen worden voorzien en dat
het van te weinig ambitie zou getuigen als het daarbij bleef. Ergens tussen «left-overs
plus» en «alles omvattend min» moet het dus komen te liggen.
Het kost geen moeite een groot pleidooi te houden voor méér
meerderheidsbesluitvorming, maar de ervaring leert dat wanneer het om individuele
beleidsterreinen gaat je niet zolang naar tegenwerking hoeft te zoeken. Afgesproken
moet worden dat men het zich bij de ontwikkelingen naar democratisering en
vernieuwing van Europa niet te gemakkelijk zal maken. Zoveel kansen zullen
zich de komende jaren namelijk niet meer voordoen.Het is goed de horizon te bepalen op anderhalf jaar na nu. Met een scherp
oog voor de realiteit moet geprobeerd worden om binnen die tijd een stevige
agenda te vormen.Nederland wenst duidelijk een bredere agenda dan alleen de left-overs
van Amsterdam. Het moet echter geen eindeloos proces worden; een en ander
moet uitvoerbaar zijn in een periode van ongeveer anderhalf jaar. Mocht de
agenda in Keulen onverhoopt beperkter blijven, kan dit leiden tot de constatering
dat je minder ver kunt springen dan je eigenlijk zou willen en moet de werkwijze
daarop worden afgestemd. Het is echter belangrijk een lijn te hebben. De Nederlandse
lijn is ambitieuzer dan alleen de left-overs, hoe gecompliceerd die left-overs
ook waren.De minister-president meende dat het méér inhoud en vormgeven
aan de veiligheids- en defensie-identiteit een betekenisvolle stap is. Het
is een fase in een proces dat laat zien dat Europa bezig is zich voor te bereiden
op een nieuwe toekomst door verdieping en verbreding in samenspel nieuwe kansen
te geven.Ook de nieuwe Commissie zal aandacht vragen. De heer Prodi zal ook in
Keulen aanwezig zijn en een nadere toelichting geven op zijn verdere plannen.
In de notitie van 9 april is aangegeven waar wat Nederland betreft de hoofdlijnen
uit bestaan. In de zienswijze van de heer Prodi die tot nu toe naar buiten
is gekomen, is veel daarvan terug te vinden. De heer Prodi is voornemens snel
nadat de Europese verkiezingen hebben plaatsgevonden het team samen te stellen.
De Commissievoorzitter neemt een geëxpliciteerde verantwoordelijkheid
op zich bij het samenstellen. Dat is in Amsterdam afgesproken. Hij heeft het
recht in de contacten met de hoofdsteden zijn oordeel te geven. Hij zal dat
zeker discreet doen. Als hij alleen maar «ja» moet zeggen tegen
alles wat hij krijgt aangeboden omdat dat beleefd is, werkt de afspraak van
Amsterdam niet. Als hij publiekelijk «nee» moet zeggen tegen bepaalde
kandidaten en derhalve tegen de hoofdsteden die deze kandidaten naar voren
schuiven, zal dat snel leiden tot onplezierige psychologische effecten. Het
moet dus met de nodige discretie gebeuren.De regering zal ook in de huidige demissionaire status doen wat haar te
doen staat. Ook al zou het kabinet nog demissionair zijn, behoeft een benoeming
van een commissaris geen goedkeuring vooraf van het parlement. Het is nog
steeds aan de regering om bij het uitoefenen van haar taken en verantwoordelijkheden
een beslissing te nemen. Natuurlijk kan daarop een gedachtewisseling met het
parlement volgen. Het is echter niet zo dat de regering haar taak als het
ware overdraagt aan het parlement. Op het door de heer Prodi aangegeven moment –
tussen 13 juni en 21 juli – zal op een goede manier een Nederlandse
kandidaat worden aangereikt. De portefeuilleverdeling is primair een zaak
van de Commissie. De Commissievoorzitter speelt daarbij een belangrijke rol.
Dat laat onverlet dat in het proces op weg naar het nieuwe team ideeën
kunnen worden ingebracht en suggesties kunnen worden gedaan. Er komt een fase
dat Nederland formeel suggesties kan doen met betrekking tot de portefeuilleverdeling.
De heer Prodi zal zeker een moment zoeken om zich meer formeel tot lidstaten
te wenden.De minister-president merkte op dat andere landen formeel nog geen kandidaten
hebben voorgedragen. Ook geldt nog steeds dat in het kabinet een open afweging
zal plaatsvinden.De verwachting is dat het nieuwe Europese Parlement de kandidaten waaraan
de heer Prodi als beoogd voorzitter zijn vertrouwen heeft gegeven, zorgvuldig
zal bevragen en niet geheimzinnig zal doen over de vraag of dat al dan niet
goed bevalt. Dit zal de facto invloed hebben op het vervolg en de afloop van
het instemmingsproces. Met de letter van het Verdrag van Amsterdam kan men
een individuele commissaris formeel niet terugwijzen. Als echter de facto
zou blijken dat één of verschillende commissarissen niet kunnen
rekenen op het vertrouwen van het EP als gevolg van onbevredigend verlopen
hearings, zal dit voor de Commissievoorzitter een buitengewoon belangrijke
aanwijzing zijn die hij niet zonder meer naast zich kan neerleggen.De minister van Buitenlandse Zaken constateerde dat het antwoord
van de minister-president niet alleen discreet, diplomatiek, maar ook geheel
dekkend was en hem slechts een enkele opmerking restte over de Europese veiligheids-
en defensie-identiteit. In het Duitse Reinhartshausendocument stond gelijkwaardig
naast elkaar zowel een EU-operatie als een EU-operatie met gebruikmaking van
NATO assets and capabilities. Daarvan heeft de Nederlandse regering gezegd –
en daarvoor ook een bepaalde Anklang gekregen bij andere regeringen –
dat de kaart zo niet ligt. De minister herinnerde aan zijn uitspraak, dat
het zeker voorstelbaar is dat kleinere operaties uitgevoerd worden zonder
dat daarbij een beroep gedaan wordt op de NAVO-infrastructuur. De Petersburgtaken
betreffen niet alleen operaties in de lagere regionen van militair optreden,
maar kunnen ook te maken hebben met peace enforcingtaken. Daarvoor is het
onwaarschijnlijk dat men kan opereren zonder gebruik te maken van NAVO-middelen,
NAVO-infrastructuur en NAVO-inlichtingen. De top van Washington was zo belangrijk
omdat daar de basis is gelegd voor een toekomstig akkoord van de NAVO-raad
ten aanzien van de uitwerking van de EVDI in EU-verband.De minister had in zijn redevoering voor het Nederlands genootschap voor
internationale zaken vrij uitvoerig de lijn aangegeven zoals die door de Nederlandse regering wordt bepleit. Dat laat onverlet dat men zich
kan voorstellen dat de EU kleinere operaties politiek aanstuurt à la
de politieoperatie zoals die in Albanië heeft plaatsgevonden.Het is inderdaad de bedoeling de WEU op te heffen. Dat gebeurt echter
niet morgen of overmorgen, maar dat proces moet nu wel in gang worden gezet.Binnen de EU zitten een ook landen die zich niet in de NAVO bevinden,
maar die overigens wel meedoen aan bepaalde peace keepingoperaties, zowel
in Europa als elders in de wereld. Dat kan gebeuren via de partnerschapslanden
van de NAVO. Dat komt voor een deel overeen met de OVSE-lidstaten. Het is
dan ook zeer wel denkbaar en misschien zelfs ook wel nodig dat dit soort operaties
met méér landen worden opgezet dan alleen met de EU/NAVO-landen.
Voor de vredesmacht in Kosovo wordt immers ook een heldere, duidelijke NAVO-kern
voorzien, maar met gebruikmaking van troepen van OVSE-lidstaten en meer in
het bijzonder van de Russische federatie.De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken merkte op dat bij
de financiering van het stabiliteitspact niet alleen de Europese Unie betrokken
zal zijn maar ook de internationale financiële instellingen en met name
de Wereldbank. Samenwerking tussen Unie en Wereldbank is essentieel voor de
economische reconstructie van de Balkan. Er zijn reeds contacten geweest tussen
de Commissie en de president van de Wereldbank. Er worden afspraken gemaakt
om die samenwerking vorm te geven. In dat kader zal pledging plaatsvinden.
Daarbij worden landen gevraagd een bijdrage te geven aan de reconstructie
en de verdere ontwikkeling van de Balkan. De Europese Commissie is één
van de organisaties die een financiële inbreng leveren. De verwachting
is dat het uit de Europese begroting afkomstige zal slechts een onderdeeltje
zal zijn van het totale bedrag dat voor dit gebied nodig is. Het is van groot
belang ook landen van buiten de Unie daarbij te betrekken.Het belangrijkste is die hulp te geven die op dit moment nodig is, ook
financieel. Dat geldt zowel de humanitaire inspanningen als de vluchtelingenkampen
als het ondersteunen van UNHCR en dergelijke. Daarnaast moet betalingsbalanssteun
gegeven worden aan de regeringen van Albanië en Macedonië om deze
overeind te houden. Er zijn overzichten beschikbaar van wat Nederland doet,
wat de Europese Unie doet en wat de internationale gemeenschap doet.De vormgeving van de organisatie van het stabiliteitspact is eveneens
een punt van zorg. Daarover wordt internationaal overleg gepleegd. Dit punt
komt op de Europese Raad in Keulen aan de orde en in juni tijdens een ministeriële
conferentie. Duidelijk moet zijn wie voor wat verantwoordelijk is, welke onderwerpen
behandeld worden et cetera. Nederland heeft aangedrongen op een special coördinator
als trekker van het stabiliteitspact. Bij de tafel die over de economische
ontwikkeling gaat, zal de kern gevormd worden door de EU en de Wereldbank
gezamenlijk. Op die manier wordt zowel de bijzondere verantwoordelijkheid
van Europa als de betrokkenheid van internationale financiële instellingen
tot uitdrukking gebracht. In dat kader hebben commissaris De Silguy en president
Wolfensohn van de Wereldbank organisatorische afspraken gemaakt over het oprichten
van een taskforce, waarbij donorlanden worden betrokken en de pledging zal
gaan plaatsvinden. Natuurlijk wordt de Kamer na afronding van het conflict
geïnformeerd over hetgeen gebeurt en in welke omvang. Toezeggingen zijn
toezeggingen en geen herhalingen van hetgeen al gebeurd is.Het is duidelijk dat de heer Prodi zich intensief gaat bezighouden met
het werk van de Commissie. Naast een politiek programma moet er een hervormingsprogramma
komen voor het werk van de Commissie, de aansturing van de diensten, de rol
van de kabinetten, het belang van controle et cetera. Hij kan daarbij aansluiten
bij hetgeen reeds door de commissie-Santer in werking is gezet.
In dat kader kan zeker gesproken worden over uitbreiding van personeel. De
Commissie is natuurlijk een heel beleidsmatig georiënteerd apparaat,
terwijl de fouten voor een deel in de uitvoering zitten. De grootste bananenschillen
liggen vaak in de uitvoering. Dat geldt ook in Europa. Er moeten prioriteiten
binnen de organisatie gesteld worden. Bij de financiële perspectieven
en in hoofdstuk 5, dat handelt over het geld voor de apparaten, is rekening
gehouden met een zekere uitbreiding. De desbetreffende voorstellen van de
Commissievoorzitter worden afgewacht.Er gebeurt reeds veel in het kader van het fraudebestrijdingsprogramma.
Het regeringsstandpunt over het uitbreiden van de bevoegdheden van de rekenkamer
komt spoedig beschikbaar. Verder wordt aangedrongen op een betere samenwerking
tussen de lidstaten. Die zou onder meer kunnen leiden tot een belangrijke
verbetering op douanegebied.Bij de samenstelling van de portefeuilles moet versnippering vermeden
worden. Dat punt wordt ondersteund door een conclusie van de Ontwikkelingsraad.De verbetering van de werking van de instellingen zal niet alleen in de
IGC aan de orde komen, maar de komende maanden ook besproken worden aan de
hand van een rapport van de secretaris-generaal van de Raad, de heer Trumpf.
Daarin komt bijvoorbeeld de vraag aan de orde of raden niet geclusterd zouden
moeten worden. Dat is een punt dat niet in het verdrag geregeld is c.q. hoeft
te worden. Parallel aan de Intergouvernementele conferentie moet de Raad zelf
het een en ander doen. Dat kan zeker verschil uitmaken.Het kabinet heeft aangegeven met welke elementen Nederland het IGC-overleg
zal ingaan: hoe werkt Europa zo goed mogelijk en wat is de positie van Nederland
in dat grotere geheel, juist omdat Nederland feitelijk zo'n bijzondere positie
heeft. Nederland is een middelgroot land. Dat begint al bij de bevolking,
maar vertaalt zich zeker ook in de economie en in andere aspecten. Nederland
is niet te vangen onder het lijstje van de allergrootste landen in de Unie
maar ook niet onder het lijstje van de kleinste. Er komt één
groot land bij, Polen, dat is qua bewoners groter dan Nederland plus een aantal
landen dat kleiner is, sowieso qua economie maar ook qua bewonersaantal. Aangezien
het inwonerscriterium bijvoorbeeld in de stemmenweging in de Raad een grote
rol speelt, is dat een punt van aandacht. Het is derhalve niet onbelangrijk
vast te stellen in welke categorie Nederland wordt ingedeeld c.q. welke positie
Nederland krijgt.Afstemming in Beneluxverband is staand beleid. Elke Europese Raad wordt
in Beneluxverband voorbereid. Nederland sluit zich daarin echter niet op.
Er moeten ook zaken gedaan worden met andere landen van de Unie.De gelijkberechtiging bij het taalregime moet blijven bestaan. Dat is
duidelijk. De wetgeving moet in elke taal voor elke burger beschikbaar zijn.
Er zal wel nagedacht moeten worden over het praktische probleem bij het dagelijkse
werk van de Unie in uitgebreide vorm. Denemarken heeft eens aangeboden, af
te zien van het gebruik van het Deens, mits de Fransen Engels zouden gaan
praten en de Engelsen Frans. De staatssecretaris zegde toe dit punt goed in
de gaten te zullen houden.Het handvest is opgebracht door de Duitse minister van Financiën
tijdens een rede voor het Parlement in januari. In de eerste bespreking in
de Algemene Raad is daarop geïnteresseerd gereageerd. Men is bereid te
onderzoeken wat dit kan opleveren en welke meerwaarde een dergelijk handvest
heeft. In het Verdrag van Amsterdam zijn immers ook een aantal dingen geregeld,
ook de verbinding met het Europees verdrag voor de rechten van de mens. Het
Hof in Luxemburg baseert zich mede daarop.Zo'n handvest moet een ambitieuze operatie zijn met een enigszins bindende
werking, juist omdat het over grondrechten gaat en een terrein betreft waarop
reeds het een en ander geregeld is. Als tijdens het discussieproces
de toegevoegde waarde kan worden aangetoond, moet dit automatisch een betekenisvolle
vorm van dat handvest inhouden. De staatssecretaris was geïnteresseerd
in het proces dat zich gaat afspelen. Het Europees parlement zal samen met
de nationale parlementen en een aantal niet gouvernementele organisaties bezien,
welke creatieve elementen op tafel komen. Tegen de achtergrond van de relatie
tussen de instellingen en de burger, de ontwikkeling van de Unie zoals die
heeft plaatsgevonden en de werking van de EU, is de gedachte de regering niet
onsympathiek. Er wordt over een brede definitie van grondrechten gesproken;
niet alleen politieke rechten of burgerlijke vrijheden, maar ook over economische
en sociale rechten. Ook de vrijheid van onderwijs bijvoorbeeld kan onderwerp
van gesprek vormen. Een en ander is vergelijkbaar met onze eigen Grondwet.
De vraagtekens die terecht gezet kunnen worden, zijn voor de regering geen
reden om dit discussieproces niet in te gaan. De resultaten moeten echter
wel substantieel zijn. Dat geldt ook voor de vorm die daarbij past. De staatssecretaris
achtte het verstandig af te wachten, wat de discussie gaat opleveren.De voorzitter van de algemene commissie voor Europese Zaken,PatijnDe voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,De BoerDe griffier van de algemene commissie voor Europese Zaken,Van Overbeeke XNoot1Samenstelling: Leden: Weisglas (VVD), Scheltema-de Nie (D66), Van Middelkoop
(GPV), Voorhoeve (VVD), Voûte-Droste (VVD), Hessing (VVD), Hoekema (D66),
Marijnissen (SP), Verhagen (CDA), Rouvoet (RPF), Van Oven (PvdA), ondervoorzitter,
De Haan (CDA), Koenders (PvdA), Patijn (VVD), voorzitter, Van den Akker (CDA),
Ross-van Dorp (CDA), Karimi (GroenLinks), Bussemaker (PvdA), Timmermans (PvdA),
Vendrik (GroenLinks), Bos (PvdA), Weekers (VVD), Albayrak (PvdA) en Eurlings
(CDA).Plv. leden: Blaauw (VVD), Dittrich (D66), Van den Berg (SGP), Örgü
(VVD), Klein Molekamp (VVD), Remak (VVD), Ter Veer (D66), Van Bommel (SP),
Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), De Graaf (D66), Valk (PvdA), Van der Knaap
(CDA), Waalkens (PvdA), Verbugt (VVD), Balkenende (CDA), Mosterd (CDA), M. B.
Vos (GroenLinks), Feenstra (PvdA), Zijlstra (PvdA), Harrewijn (GroenLinks),
Crone (PvdA), Geluk (VVD) en Visser-van Doorn (CDA). XNoot2Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van den Berg (SGP),
Ter Veer (D66), Van Middelkoop (GPV), Apostolou (PvdA), Van Gijzel (PvdA),
Voorhoeve (VVD), Hillen (CDA), Valk (PvdA), Verhagen (CDA), ondervoorzitter,
Hessing (VVD), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Hoekema (D66), Marijnissen
(SP), M. B. Vos (GroenLinks), Dijksma (PvdA), Van den Doel (VVD), Koenders
(PvdA), De Boer (PvdA), voorzitter, Van der Knaap (CDA), Ross-van Dorp (CDA),
Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA) en Wilders (VVD).Plv. leden: Dijkstal (VVD), Bolkestein (VVD), De Graaf (D66), Van 't Riet
(D66), Rouvoet (RPF), Belinfante (PvdA), Duivesteijn (PvdA), Patijn (VVD),
Visser-van Doorn (CDA), Zijlstra (PvdA), Eurlings (CDA), Cherribi (VVD), De
Haan (CDA), Scheltema-de Nie (D66), Van Bommel (SP), Harrewijn (GroenLinks),
Bussemaker (PvdA), Remak (VVD), Albayrak (PvdA), Van Oven (PvdA), Van den
Akker (CDA), Leers (CDA), Vendrik (GroenLinks), Feenstra PvdA) en Balemans
(VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-21501-20-91.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl