Misbruik belastingen, sociale zekerheid en subsidies; Voortgangsrapportage "Bestrijding financieel-economische criminaliteit 1999"
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 17050, nr. 210

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

29-06-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

17050 nr. 210

22-06-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1. INLEIDINGVan ISMO naar financieel-economische criminaliteitRegeerakkoord 1998: intensiveringOmvang en opbrengstenVoortgangsrapportage en VBTBOpzet van de rapportage2. ALGEMENE ONTWIKKELINGEN2.1 Bijzondere Opsporings Diensten: recente ontwikkelingen2.2 Financieel Expertisecentrum (FEC)2.3 GBA en IdentificatieKoppeling van overheidsprestaties aan een juiste inschrijving
in de GBAVoorkoming spookbewoningIdentificatieHOOFDSTUK 3 FISCALITEIT3.1 Algemeen3.2 kosten en opbrengstenTabel fiscale kosten en opbrengsten 1999 in het kader
van intensivering fraudebestrijding (x f 1 mln.)13.3 Dienstverlening3.4 Verbreden algemeen toezichtContainerscan DouaneLandelijke acties3.5 OpsporingMega-onderzoeken3.6 Horizontale samenwerking3.7 Automatiseringskosten4. SOCIALE ZEKERHEID EN ARBEIDSMARKT4.1 Algemeen4.2 kosten en opbrengstenVergelijking financiële effecten 1999 bij begroting
en verantwoording 1999 (x f 1 mln.)14.3 Kwaliteitsverbetering fraudebestrijdingSociale verzekeringenSociale voorzieningen en arbeidsmarktregelingenArbeidsinspectie4.4 Verbetering (elektronisch) gegevensverkeerSociale verzekeringenSociale voorzieningen4.5 Verbetering samenwerking fraudebestrijdingWestland InterventieTeamRegionale interdisciplinaire fraudeteams (Rif's)Arbeidsinspectie4.6 Bestrijding internationale fraudeBeperking export uitkeringenOnderzoek SVbInternationaal Bureau Fraude-informatieOnderzoek naar vermogen bijstandsclienten in het buitenland5. ZORGSECTOR5.1 Misbruik door verzekerden in de ziekenfonds- en de
AWBZ-verzekeringalgemeenrisicoanalyseaanbevelingen5.2 handhaving en toezicht WTG6 EU-FRAUDE6.1 Inleiding6.2 Rapporten Comité van Wijzen6.3 Oprichting van het Europees bureau voor fraude-onderzoek
OLAF6.4 Uitbreiding controlebevoegdheden Algemene Rekenkamer6.5 Onregelmatigheidsmeldingen aan de Europese CommissieTabel onregelmatigheidsmeldingen Nederland 1997–199916.6 strafrechtelijke aanpak EU-fraudeEU-instrumentariumStrafrechtelijke aanpak in Nederland6.7 Ontwikkelingen op departementale terreinena. algemeenb. Aanpak op het terrein van Financiënc. Aanpak op het terrein van SZWd. Aanpak op het terrein van EZe. Aanpak op het terrein van LNV7.SUBSIDIES7.1 algemeen7.2 Buitenlandse Zakenalgemeencontrole-, sanctie- en voorlichtingsbeleidResultaten/effecten van M&O-beleid7.3 Economische Zaken7.4 JustitiealgemeenWet- en regelgevingControle-, sanctie- en voorlichtingsbeleidResultaten van M&O-beleid7.5 Landbouw, Visserij en NatuurbeheerSubsidies in relatie tot misbruik en oneigenlijk gebruik7.6 Onderwijs, Cultuur en WetenschappenalgemeenM&O-aspecten StudiefinancieringsbeleidWoonsituatiePartner met inkomenInkomen van aanvragerDraagkrachtmeting en partner7.7 Verkeer en Waterstaat7.8 Volksgezondheid, Welzijn en SportWet-en regelgeving7.9 VROMwet- en regelgevingcontrole-, sanctie- en voorlichtingsbeleidResultaten/effecten van het M&O-beleidHOOFDSTUK 8 INTENSIVERING AANPAK HORIZONTALE EN VERTICALE
FRAUDE: POLITIE, OM EN BOD'EN8.1 Inleiding8.2 kostenJustitie (intensivering fraudebestrijding) BZK/politie (IFT's) ToelichtingJustitie: OM en ZM (intensivering fiscale fraude) Toelichting8.3 Bestrijding horizontale fraude: rol IFT's8.4 project financieel recherchereninleidingopleidingen financieel rechercherenFRIS8.5 Bijzondere Opsporings Dienstena. algemeenBegroting en verantwoording 1999 fraude-intensivering
Bijzondere Opsporings Diensten1 (x f 1 mln) b. Arbeids Inspectie (AI) van SZWc. Algemeen Inspectie Dienst (AID) van LNVd. Dienst Recherche Zaken (DRz) van VROMe. Economische Controle Dienst (ECD) van Financiëntabel: overzicht ECD m.b.t. opsporing en informatie 1999 8.6 OntnemingEvaluatie-onderzoek WODCVoorgenomen wetswijzigingOverige verbetermaatregelenOpbrengsten ontneming 19998.7 bestrijding witwassenWet- en regelgevingMOT/BLOM9. CIJFERMATIGE RESULTATEN9.1 algemeen9.2 cijfers fiscale fraudeInleidende opmerkingenFiscale fraude over 1997–1999Correcties en navorderingen in vergelijking met aantal
belastingaanslagen en aangiften.Van fraudevermoeden tot aanmelding bij het OMIn onderstaande tabel volgt een cijfermatig overzicht
over de periode 1997–1999. 9.3 cijfers sociale zekerheidsfraudeInleidende opmerkingenOpgespoorde uitkeringsfraude sociale voorzieningenOpgespoorde werkgeversfraude werknemersverzekeringenOpgespoorde uitkeringsfraude werknemersverzekeringenOpgespoorde uitkeringsfraude volksverzekeringenWet Boeten en maatregelenTabel Opsporing en afdoening van fraude in de sociale
zekerheid 1998 9.4 cijfers Openbaar Ministerietabel 1: instroom en afdoeningscijfers van de arrondissementsparketten
m.b.t. verticale fraude 1999 (absolute aantallen) Tabellen 2 a tot en met h: percentuele afdoening vier
vormen van verticale fraude, 1997–1999.tabel 2a: belastingfraude tabel 2b: bijstandsfraude tabel 2c : fraude volksverzekeringen tabel 2d: Uitkeringsfraude werknemersverzekeringen tabel 2e: Werkgeversfraude tabel 2f: subsidiefraude tabel 2g: EU-fraude tabel 2h: overige internationale fraude Tabellen 3a en 3b: horizontale fraudeTabel 3a: absolute instroom- en afdoeningscijfers arrondissementsparketten
horizontale fraude in 1999 Gestarte strafrechtelijke onderzoekentabel 3b: Totaaloverzicht operationele zaken (=gestarte
strafrechtelijke onderzoeken) bij vier IFT's in 1999 BIJLAGEN Blz.BIJLAGE I FISCALITEITTabel 1: Overzicht Belastingdienst voortgangsrapportage
ultimo 1999 van fraudenota 1998–2002 Tabellen 2 tot en met 4: cijfers fiscaliteit (behorend
bij paragraaf 9.2)Tabel 2a: aantal aanslagen (x 1 000) Tabel 2b: aantal aangiften (x 1 000) Tabel 3: netto opbrengsten 1997–1999 (in miljarden
guldens) Tabel 4A: percentage correcties bij definitieve aanslagen
in 1998 en 1999 Tabel 4b: aantal navorderings- en naheffingsaanslagen BIJLAGE II SUBSIDIESBuitenlandse ZakenTabel M&O-risico subsidieregelingen > f 100
mln. Ministerie van Economische ZakenTabel M&O-risico subsidieregelingen > f 100
mln. JustitieTabel M&O-risico subsidieregelingen > f 100
mln. RechtsbijstandWet op de JeugdhulpverleningCOAParticuliere jeugd- en TBS-inrichtingenLandbouw, Natuurbeheer en VisserijTabel M&O-risico subsidieregelingen > f 100
mln. DLOStaatsbosbeheerLandinrichtingswerkenOnderwijs, Cultuur en WetenschapsbeleidTabel M&O-risico subsidieregelingen > f 100
mln. Wettelijke bekostiging onderzoekinstellingen/intermediaire
organisatiesContributies internationale verdragenSubsidie exploitatie niet-rijksmuseaControlebeleidVerkeer en WaterstaatTabel M&O-risico subsidieregelingen > f 100
mln. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en SportTabel M&O-risico subsidieregelingen > f 100
mln. Volksgezondheid, Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerTabel M&O-risico subsidieregelingen > f 100
mln. 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 17050Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 168 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
17 050Misbruik en oneigenlijk gebruik op het gebied van belastingen, sociale
zekerheid en subsidiesnr. 210BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 22 juni 2000Bijgaand doe ik u namens het kabinet de voortgangsrapportage «bestrijding
financieel-economische criminaliteit 1999» toekomen.De Minister van Justitie,A. H. Korthals  blz. Inhoudsopgave    1. Inleiding3   2. Algemene
ontwikkelingen52.1Bijzondere Opsporings Diensten: recente ontwikkelingen5 2.2Financieel Expertise Centrum (FEC)6 2.3GBA en Identificatie6   3. Fiscaliteit 3.1algemeen73.2kosten en opbrengsten8 3.3dienstverlening93.4verbreden algemeen toezicht9 3.5opsporing103.6horizontale samenwerking103.7automatieringskosten11    4. Sociale zekerheid en arbeidsmarkt11 4.1algemeen114.2kosten en opbrengsten12 4.3kwaliteitsverbetering fraudebestrijding12 4.4verbetering electronisch gegevensverkeer14 4.5versterking samenwerking
fraudebestrijding15 4.6bestrijding internationale fraude17    5. Zorgsector185.1misbruik door verzekerden in de
ziekenfonds- en AWBZ-verzekering18 5.2handhaving en toezicht: WTG19   6. EU-fraude20 6.1inleiding206.2rapporten Comité
van Wijzen20 6.3oprichting Europees Bureau voor Fraude-onderzoek (OLAF)206.4uitbreiding bevoegdheden Algemene Rekenkamer216.5onregelmatigheidsmeldingen aan Europese Commissie216.6strafrechtelijke
aanpak EU-fraude226.7ontwikkelingen op departementale terreinen23 a. algemeen23  b. aanpak op het terrein van Financiën23  c. aanpak op het
terrein van SZW23 d. aanpak op het terrein van EZ24  e. aanpak op het terrein van
LNV24    7. Subsidies257.1algemeen25 7.2Buitenlandse Zaken267.3Economische Zaken26 7.4Justitie277.5Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij287.6Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen29 7.7Verkeer en Waterstaat30 7.8Volksgezondheid, Welzijn en Sport307.9Volkshuisvesting,
Ruimtelijke ordening en Milieubeheer31 8. Intensivering aanpak horizontale en verticale fraude: politie, OM en BOD'en328.1inleiding32 8.2kosten 328.3bestrijding horizontale
fraude: rol IFT's348.4project financieel rechercheren35 8.5Bijzondere Opsporings Diensten36  a. algemeen36 b. Arbeidsinspectie
(AI) van SZW36  c. Algemeen Inspectie Dienst (AID) van LNV37  d. Dienst recherchezaken
(DRz) van VROM37  e. Economische Controle Dienst (ECD) van Financiën38 8.6Ontneming39 8.7Bestrijding witwassen40    9. Cijfermatige
resultaten429.1algemeen42 9.2cijfers fiscale fraude429.3cijfers sociale zekerheidsfraude43 9.4cijfers Openbaar Ministerie45    Bijlagen:  I.bijlage fiscaliteit50 II.bijlage subsidies55   1. INLEIDINGVan ISMO naar financieel-economische criminaliteitSinds 1987 rapporteert de minister van Justitie als coördinerend
bewindspersoon jaarlijks aan de Tweede Kamer over de voortgang op het gebied
van de fraudebestrijding. Directe aanleiding tot het opstellen van deze jaarlijkse
rapportages was het eindrapport van de Interderpartementale Stuurgroep Misbruik
en Oneigenlijk gebruik (ISMO) uit 1985, op grond waarvan een actieprogramma
was opgesteld ter bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O).Sindsdien is in de zogenaamde ISMO-rapportages gerapporteerd over ontwikkelingen
op het gebied van de bestrijding van vooral «verticale fraude»
(d.w.z.: fraude waarvan overheden het slachtoffer zijn), in het bijzonder
fiscale en sociale zekerheidsfraude. In de tweede helft van de jaren negentig
werd het aandachtsgebied langzamerhand verbreed, onder invloed van de groeiende
aandacht voor «horizontale fraude» (d.w.z. fraude waarvan bedrijven
en (financiële) instellingen het slachtoffer worden). Voorts wordt sinds
vorig jaar weer uitvoeriger aandacht besteed aan de thema's «subsidie-fraude»
en «EU-fraude», en met ingang van dit jaar voor het eerst aan
de aanpak van fraude in de zorgsector. Sinds 1997 gaat de rapportage ook in
op de voortgang op het gebied van financieel rechercheren en ontneming, allebei
belangrijke instrumenten bij de aanpak van financieel-economische, maar ook
andere criminaliteit. Gelet op de verbreding van de thematiek waarover wordt
gerapporteerd, is vorig jaar reeds geconstateerd dat het traditionele begrip
«fraudebestrijding» (waarmee vooral werd gedoeld op de klassieke
vormen van (verticale) fraude) niet meer de lading van de rapportage dekt.
Daarom wordt inmiddels het bredere begrip «financieel-economische criminaliteit»
gehanteerd.Regeerakkoord 1998: intensiveringFinancieel-economische criminaliteit is een veelvormig verschijnsel, maar
de diverse vormen ervan hebben gemeen dat zij raken aan vitale pijlers van
ons sociaal-economische bestel. De financiële huishouding van de overheid
wordt erdoor geraakt (belastingen, sociale uitkeringen, subsidies), het bedrijfsleven
wordt er slachtoffer van (o.a. namaak en piraterij, fraude met verzekeringen,
bancaire fraude) en de integriteit van de financiële sector is in het
geding (beursgerelateerde fraude, witwassen).In april 1998 verscheen de kabinetsnotitie «fraude-bestrijding 1998–2002»,
waarin het kabinet in grote lijnen zijn visie neerlegde op de fraudebestrijding
van de komende jaren. De nota benadrukte dat extra inspanningen noodzakelijk
zijn «zowel vanwege de financiële gevolgen van fraude, als met
het oog op de handhaving van de geloofwaardigheid van de overheid, van het
draagvlak voor beleid en van de bereidheid van burgers en bedrijven om hun
bijdragen op de onderscheiden terreinen (fiscaliteit, sociale zekerheid, sub-sidies,
EU) te blijven leveren1 ». Daartoe stelt
de nota een groot aantal intensiveringsmaatregelen voor, die bij het Regeerakkoord
1998 door het Kabinet zijn overgenomen. De benodigde extra middelen zijn met
ingang van 1999 beschikbaar gekomen.Omvang en opbrengstenIn de rapportage over 1997–19982 is
aangegeven dat het lastig is om gefundeerde uitspraken te doen over de omvang
van financieel-economische criminaliteit. De beschikbare gegevens van politie,
justitie en vakdepartementen geven wel een beeld van het aantal ontdekte fraudegevallen en het bestuurlijke of justitiële vervolg daarop, maar
niet van het «dark number». Anders dan bij andere vormen van criminaliteit
zijn bij financieel-economische criminaliteit geen aanvullende gegevens beschikbaar
uit slachtoffer-enquêtes (want: de slachtoffers zijn geen individuele
burgers, maar meestal overheden, bedrijven en instellingen) of zelfrapportage-studies.Daarom zal dit jaar een onderzoek worden gestart onder verantwoordelijkheid
van het Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatie Centrum (WODC) van het
ministerie van Justitie, dat beoogt een geschikte methode te vinden waarmee
de omvang van (vormen van) financieel-economische criminaliteit kan worden
geschat. Daartoe zal allereerst in kaart worden gebracht welke informatie
en ervaringen er op diverse deelterreinen reeds voorhanden is, en welke conclusies
daaraan verbonden kunnen worden. Op basis daarvan zal de verdere koers van
het onderzoek worden bepaald. Naarmate er meer zicht verkregen kan worden
in ontwikkelingen in de omvang van financieel-economische criminaliteit, wordt
het ook beter mogelijk de effecten van (beleids)intensiveringen op dit gebied
zichtbaar te maken.Dit laat onverlet dat, ongeacht de uitkomsten van voornoemd onderzoek,
ook thans zo goed mogelijk gerapporteerd zal worden over de voortgang van
de diverse intensiveringsmaatregelen en de zichtbaar te maken resultaten.
Waar mogelijk worden deze resultaten weergegeven in de zin van financiële
opbrengsten, maar een dergelijke koppeling is niet altijd even gemakkelijk
te maken. Sommige maatregelen hebben preventieve effecten of zijn gericht
op verbetering van de onderlinge samenwerking tussen betrokken diensten en
instanties of verbetering van onderlinge gegevensuitwisseling, en daarvan
zijn de opbrengsten niet direct uit te drukken in geld. Het begrip «opbrengsten»
dient derhalve ruim te worden geïnterpreteerd: het heeft zowel kwantitatieve
als kwalitatieve aspecten.Voortgangsrapportage en VBTBTijdens het algemeen overleg met de Tweede Kamer over de rapportage 1997–1998
op 16 maart 2000 is onder meer gesproken over de relatie tussen deze voortgangsrapportage
en het VBTB-traject (Van Beleids Begroting tot Beleids Verantwoording). Het
VBTB-traject beoogt, door een meer uniforme en beleidsmatige inrichting van
de departementale begrotingen, meer inzicht te verschaffen in de gestelde
doelen en de bereikte resultaten per departement. Deze ontwikkeling sluit
goed aan bij het streven om door middel van de voortgangsrapportage «bestrijding
van financieel-economische criminaliteit» meer zicht te geven op de
resultaten en de effectiviteit van de ingezette maatregelen op dat terrein.
Juist omdat zo veel departementen op enigerlei wijze betrokken zijn bij de
voorkóming en bestrijding van financieel-economische criminaliteit,
is het van belang dat een totaalbeeld voorhanden blijft, dat inzicht geeft
in de gezamenlijke inspanningen van de betrokken departementen. Dat is de
meerwaarde van deze voortgangsrapportage.Opzet van de rapportageIn de nu voorliggende rapportage wordt beschreven wat de stand van zaken
is met betrekking tot de voorgenomen intensiveringen en de in het afgelopen
jaar bereikte resultaten. De rapportage gaat echter niet alleen in op de bij
het Regeerakkoord overeengekomen intensiveringsmaatregelen. Beoogd wordt een
zo volledig mogelijk beeld (op hoofdlijnen) te geven van de rijksbrede ontwikkelingen
op het gebied van de aanpak van financieel-economische criminaliteit in al
zijn facetten. De rapportage beschrijft eerst een aantal ontwikkelingen die, gezien hun
algemene of departementsoverstijgende karakter, minder op hun plaats zijn
binnen een specifiek deelterrein (hoofdstuk 2). Daarna wordt ingegaan op de
ontwikkelingen en resultaten met betrekking tot de aanpak van de diverse vormen
van «verticale fraude»: fiscale fraude (hoofdstuk 3), fraude op
het terrein van de sociale zekerheid (hoofdstuk 4). In hoofdstuk 5 wordt aandacht
besteed aan de «zorgsector», hoofdstuk 6 gaat in op EU-fraude
en hoofdstuk 7 heeft betrekking op subsidiefraude.Hoofdstuk 8 beschrijft de stand van zaken met betrekking tot de intensivering
van de bestrijding van horizontale en verticale fraude door politie, BOD'en
en OM. Daarbij komen ook thema's als financieel rechercheren en de inter-regionale
fraudeteams (IFT's) ter sprake. De IFT's richten zich voor een belangrijk
deel op de aanpak van middelzware en zware vormen van «horizontale fraude».
Tenslotte wordt in hoofdstuk 8 ingegaan op een aantal actuele ontwikkelingen
op het gebied van de ontneming en de bestrijding van witwassen. Hoofdstuk
9 bevat een overzicht van de cijfermatige resultaten op het gebied van de
bestrijding van verticale en horizontale fraude.2. ALGEMENE ONTWIKKELINGENIn dit hoofdstuk wordt aandacht besteed aan een aantal ontwikkelingen
die door hun algemene of departementsoverstijgende karakter minder goed kunnen
worden ondergebracht bij de meer specifieke deelonderwerpen in de navolgende
hoofdstukken. Het betreft de recente ontwikkelingen met betrekking tot de
implementatie van het kabinetsstandpunt inzake de Bijzondere Opsporings Diensten,
de herpositionering van de ECD (beide: 2.1), het Financieel Expertise Centrum
in Amsterdam (FEC, zie 2.2) en ontwikkelingen met betrekking tot de thema's
«GBA» en «identificatie» (2.3).2.1 Bijzondere Opsporings Diensten: recente ontwikkelingenOp 15 december 1999 heeft de Minister van Justitie het kabinetsstandpunt
inzake bijzondere opsporingsdiensten aan de Tweede Kamer aangeboden1.Na een uitgebreid interdepartementaal onderzoek naar 21 bestaande BOD'en
is vastgesteld dat het bij de handhaving van beleidsinstrumentele weten regelgeving
schort aan de vereiste transparantie. Dit wordt niet alleen veroorzaakt door
het grote aantal BOD'en maar ook door hun veelal gemengde karakter. Nagenoeg
alle diensten vervullen thans zowel een bestuurlijke als een strafrechtelijke
handhavingstaak. Om de complexiteit op dit terrein terug te dringen en de
samenhang in de rechtshandhaving te versterken wenst het kabinet de opsporing
duidelijker te markeren en toe te delen aan een beperkter aantal BOD'en. In
het kabinetsstandpunt wordt voorgesteld om een organisatorisch onderscheid
aan te brengen tussen diensten met een duidelijke strafrechtelijke handhavingstaak
en de diensten met een inspectietaak. Gevolg daarvan zou zijn dat er vier
echte BOD'en overblijven (de FIOD/ECD van Financiën, de Arbeidsinspectie
«nieuwe stijl» van SZW (uvi-deel, SVb-deel, GSD-deel en AI-deel),
de AID van LNV en de DRz van VROM). Daarnaast zullen er 11 Inspecties te onderscheiden
zijn. Het is de bedoeling de positie van de bijzondere opsporingsdiensten
in een Wet bijzondere opsporingsdiensten te verankeren. Met het oog op de
borging van de vereiste samenhang en consistentie in het domein van de (strafrechtelijke)
handhaving van de beleidsinstrumentele wetgeving komt er voorts een Beleidsplan
Bijzondere Opsporingsdiensten. De realisatie van de diverse voorstellen is inmiddels in voorbereiding.
Op 30 maart 2000 heeft overleg plaatsgevonden met de vaste commissie voor
Justitie over de kabinetsvoorstellen. In vervolg hierop heeft de minister
van Justitie per brief van 23 mei 2000 aan de Tweede Kamer de voorstellen
nader toegelicht1. Daarbij is onder meer uiteengezet
waarom het kabinet niet heeft gekozen voor een integratie van de BOD'en in
de politie-organisatie; voorts is ingegaan op een aantal specifieke vragen
vanuit de Kamer.Los van bovenstaande ontwikkeling heeft in 1999 reeds de herpositionering
van de ECD plaatsgevonden: deze dienst maakt met ingang van 1 september 1999
deel uit van de Belastingdienst, waar ook de FIOD reeds onder ressorteert.
Met deze herpositionering werd beoogd de integriteit van de financiële
sector en de fraudebestrijding op financieel-economisch niveau verder te versterken2. Voor uitvoerige informatie over de activiteiten van
de ECD in 1999 wordt verwezen naar paragraaf 8.4.2.2 Financieel Expertisecentrum (FEC)Op 1 januari 1999 is het Financieel Expertisecentrum (FEC) formeel van
start gegaan3. Het FEC beoogt een bijdrage te
leveren aan de integriteit van de financiële sector, door diverse partijen
die op dit terrein actief zijn, samen te brengen. Het afgelopen jaar heeft
het FEC veel energie gestoken in de ontwikkeling van de eigen organisatie:
opzet, werkwijze en samenwerking met alle betrokken partners. Zo is onder
meer een inventarisatie gemaakt van de verschillende informatieregimes die
op de betrokken participanten van toepassing zijn. Op deze manier is duidelijkheid
ontstaan over de mogelijkheden tot informatie-uitwisseling. De in het FEC
samengebrachte kennis heeft in het eerste jaar al geresulteerd in een tweetal
rapportages: zowel de werkgroep «remisiers» en de werkgroep «gevolmachtigd
(verzekerings)agenten» hebben risico-inventarisaties uitgebracht. Uit
een expertmeeting die eind 1999 is gehouden, is gebleken dat alle partners
baat hebben bij het FEC: de onderlinge samenwerking is vruchtbaar is gebleken,
en het FEC blijkt een nuttige functie te vervullen4.2.3 GBA en IdentificatieKoppeling van overheidsprestaties aan een juiste inschrijving
in de GBAOp 7 december 1999 is een wetsvoorstel5 ingediend
bij de Tweede Kamer dat ertoe strekt het recht op diverse overheidsprestaties
afhankelijk te maken van een correcte inschrijving in de Gemeentelijke Basis
Administratie (GBA). De GBA speelt thans reeds een belangrijke rol bij het
voorkómen en bestrijden van fraude met collectieve voorzieningen: de
GBA is immers voor veel overheden en uitvoeringsorganisaties de authentieke
bron van persoonsgegevens. Voornoemd wetsvoorstel beoogt de rol van de GBA
in dit vlak verder te versterken.Voorkoming spookbewoningEen tweede maatregel die relevant is voor de versterking van de fraudebestrijding
is een wijziging van de Wet GBA om het verschijnsel van «spookbewoning»
tegen te gaan6. «Spookbewoning» houdt
in dat een persoon zich in de GBA op een bepaald adres laat inschrijven, zonder
daar daadwerkelijk woonachtig te zijn. Daarmee wordt het primaire doel van
de GBA, burgers bereikbaar maken voor overheidsinstellingen, ondergraven.
Dit werkt fraude met overheidsvoorzieningen in de hand en kan soms vergaande
consequenties hebben voor de rechtmatig op hetzelfde adres in de GBA ingeschreven
personen. Het voorstel tot wijziging houdt in dat het gemeentebestuur bij
de inschrijving van een burger in de GBA, de bevoegdheid krijgt
te vragen naar aanvullende stukken waaruit de werkelijke verblijfplaats van
betrokkene blijkt.IdentificatieIn het huidige maatschappelijke verkeer hebben diverse organisaties op
grond van de uitvoering van een bepaalde taak in toenemende mate behoefte
aan zekerheid omtrent de identificerende gegevens die aan hen door de burger
wordt overlegd. Een deugdelijke identiteitsvaststelling dient niet alleen
het maatschappelijk belang (onder andere: voorkómen en bestrijden van
fraude), maar komt tevens ten goede aan de kwaliteit van de dienstverlening.Om het proces van identiteitsvaststelling in brede zin te bevorderen is
een project «identiteitsvaststelling» opgezet, dat uit drie deelprojecten
bestaat. De drie deelprojecten hebben respectievelijk betrekking op: (1) standaardisering
en normering van het opleidingsaanbod en -niveau. Hierdoor ontstaat een eenduidig
referentiekader voor het baliepersoneel, alsook een toename van vaardigheden
en kennis; (2) stimulering en versterking van samenwerking tussen verschillende
organisaties op lokaal en regionaal niveau; (3)verbeteren van de kwaliteit
en de snelheid van identiteitsprocessen bij organisaties, door eventuele aanpassingen
in de sfeer van de toegang tot informatie over eigenschappen van zogenoemde
brondocumenten. Te denken valt bijvoorbeeld aan een elektronische database
met brondocumenten.Een andere ontwikkeling die in dit verband van belang is, is de invoering
van nieuwe reisdocumenten met ingang van 1 april 2001. In het kader van de
ontwikkeling van deze nieuwe generatie reisdocumenten (door Enschedé/Sdu)
wordt ook onderzoek gedaan naar de mogelijke toepassing van biometrie en elektronische
identificatie. Daarmee wordt beoogd een veilig identificatie- middel te creëren
in een elektronische omgeving, en de fysieke documenten beter te beveiligen
en controleerbaar te maken.HOOFDSTUK 3 FISCALITEIT3.1 AlgemeenIn de nota van de Staatssecretaris van Financiën inzake nadere maatregelen
ter intensivering van bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van
de belasting- en douanewetgeving 1998–2002 (Fraudenota 1998) is een
groot aantal maatregelen aangekondigd voor de periode 1998 tot en met 2002.
Voorzover maatregelen in 1998 al waren uitgevoerd, is daarover gerapporteerd
in de voortgangsrapportage 1997–19981.Voor de Belastingdienst staat bij de uitvoering van de activiteiten uit
de Fraudenota 1998 een aantal zaken centraal: landelijke eenheid in de uitvoering,
dienstverlening snel en op maat, intensief toezicht op zaken die daar qua
risico en belang om vragen en krachtige fraudebestrijding door slimmer gebruik
van informatie. Rechtshandhaving vergt een permanente afweging in het toedelen
van schaarse capaciteit aan zaken. Hoe scherper, actueler en vollediger de
informatie, des te selectiever en gerichter acties kunnen worden uitgezet.
De selectiesystemen van de Belastingdienst zijn gebaseerd op waardering van
risico's en belangen en contra-informatie. Door het verder verfijnen van die
selectiesystemen met behulp van nieuwe technologie, wordt een groter deel
van de aangiftestroom geautomatiseerd afgedaan. Dat biedt ruimte om in de
behandelprocessen de aandacht meer te richten op die zaken waarbij de inzet
van hoogwaardige fiscale deskundigheid bij uitstek zinvol is. Deze ontkoppeling van massale en individuele behandelprocessen vraagt blijvend grote
investeringen in ICT. De winst van investeringen in de ICT is, dat informatie
en deskundigheden beter kunnen worden gebruikt. Daardoor is het mogelijk gerichter,
actueler, selectiever en intensiever, en daarmee effectiever, op te treden:
preventief, correctief en repressief. De uitgangspunten van de fraudebestrijding
vallen hier mee samen:• uitbreiding dienstverlening;• verbreden algemeen toezicht;• opsporen van professionele fraude.De Belastingdienst heeft in 1999 nauw samengewerkt met andere nationale
en internationale rechtshandhavers.3.2 kosten en opbrengstenIn bijlage 1 worden per project uit het fraudeplan van de Belastingdienst
de relevante activiteiten aangegeven, alsmede de gemaakte kosten en het behaalde
resultaat in 1999. Uit het overzicht blijkt dat de kosten op basis van nacalculatie
f 204,4 miljoen bedragen, terwijl voor de intensivering van de fraudebestrijding
een bedrag van f 204 mln. was uitgetrokken. Het verschil van f 0,4
miljoen is gefinancierd uit de reguliere (belastingdienst) begroting.Tabel fiscale kosten en opbrengsten 1999 in het kader
van intensivering fraudebestrijding (x f 1 mln.)1ThemaKosten 1999Opbrengsten 1999 Dienstverlening1,8–  Verbreden Algemeen Toezicht49,3151,5 Opsporing en horizontale samenwerking9,3256,8Automatisering144–  Totaal204,4408,31 Anders dan in de tabel in paragraaf 4.2 wordt hier geen
onderscheid gemaakt tussen de bedragen die respectievelijk in de begroting
en in de verantwoording zijn zijn opgenomen, aangezien deze voor de Belastingdienst
in dit geval vrijwel overeenkomen. Alleen de kosten zijn iets hoger uitgevallen,
zoals hierboven is aangegeven.Voor de opbrengsten geldt dat als directe opbrengsten een bedrag ad f 408,3
mln. aan correcties is opgelegd voor de diverse belastingmiddelen. Daarbij
geldt dat een correctie in de omzetbelasting eenzelfde bedrag aan belastingopbrengst
geeft. Een correctie in de inkomstenbelasting moet echter nog naar een bedrag
in guldens worden omgerekend, op basis van het marginale tarief (bijv. 50%
of 60%), dat voor de betreffende persoon van toepassing is. Dit betekent
dat het bedrag van f 408, 3 mln., omgerekend naar aanslagen in guldens,
overeenkomt met het geprognosticeerde resultaat van f 224 miljoen. Daarnaast
zijn vele niet op geld waardeerbare indirecte resultaten behaald. Behalve
de directe opbrengsten in de zin van correcties op aangiften, zijn ook indirecte
opbrengsten gerealiseerd als gebruik internetsite door belastingplichtigen,
versnelling processen, in beslag genomen goederen als sigaretten en verdovende
middelen, opgemaakte processen verbaal, verzonden risicosignalen, behandelde
verzoeken, toegenomen samenwerking met andere instanties, vergroting kennis,
etc. Voorts zijn op grond van de activiteiten in 1999 en voorgaande jaren
preventieve effecten gerealiseerd. Er is geen betrouwbare berekeningsmethode
beschikbaar om deze effecten tot een geldswaarde te herleiden. In hoofdstuk
9.2 is in enkele tabellen een overzicht van de resultaten van de Belastingdienst
opgenomen. 3.3 DienstverleningDienstverlening ziet vooral op de preventieve kant van rechtshandhaving.
De Belastingdienst werkt daarbij aan een geïntegreerde en individuele
dienstverlening, waarbij de belastingplichtigen beter worden bediend in hun
informatiebehoefte, bij één klantendienst, een fysiek dan wel
een virtueel loket, waar iedere belastingplichtige ongeacht hoedanigheid of
gevraagde informatiesoort terecht kan. In 1999 is een breed scala aan projecten
uitgevoerd, variërend van een proef met geïntegreerde klantendiensten
op twee locaties, via een proef met het toezenden van attentiebrieven aan
belastingplichtigen, die mogelijk in aanmerking komen voor een belastingteruggaaf,
tot het versturen van 968 000 inkomensverklaringen, vooral ten behoeve
van aanvragers van huursubsidie.De internetsite van de Belastingdienst is in 1999 verder ontwikkeld. Op
internet kunnen geïnteresseerden actuele informatie ophalen, op tijdstippen
dat het hun uitkomt. In 1999 zijn de douanetarieven op internet geplaatst.
Deze tarieven kunnen dagelijks wijzigen. Voorts is in 1999 een proef gedaan
met het indienen van de aangifte van Belasting Zware Motorrijtuigen (Eurovignet).Andere ontwikkelingen in 1999 zijn de proef met het doen van aangifte
omzet- en loonbelasting via internet voor een beperkte groep ondernemers en
het indienen van het verzoek om voorlopige teruggaaf via diskette, modem of
internet. Activiteiten op het gebied van dienstverlening vergen vrijwel altijd
omvangrijke investeringen in automatisering.3.4 Verbreden algemeen toezichtMet het verbreden van het algemeen toezicht wordt gedoeld op correctief
optreden, door een behandeling die steunt op kennis en analyse van doelgroepen.
Dit optreden is gebaseerd op controlesignalen en op informatie over ondernemingen,
branche-segmenten en handelspraktijken; het gaat niet meer primair uit van
de aangifte, maar is pro-actief, op basis van geïntegreerd zicht op de
belastingplichtige. Hierna worden alleen de kwantitatief meest belangrijke
activiteiten en ontwikkelingen genoemd. De grens is daarbij gelegd bij activiteiten
met een belang van meer dan f 25 mln., hetzij in de kosten, hetzij in
de ontvangsten.Containerscan DouaneIn mei 1999 is op de Rotterdamse Maasvlakte de eerste containerscan van
ons land in gebruik genomen. Het hoofddoel van de ingebruikneming van de containerscan
is het vergroten van de efficiency en effectiviteit van de controles op binnenkomende
zeevrachten. Een belangrijke randvoorwaarde is dat de controle met behulp
van containerscans zo min mogelijk inbreuk maakt op de vervoerslogistiek van
de haven. Om dit doel te realiseren zijn havenbedrijven vanaf het begin betrokken
geweest bij de planontwikkeling. Andere containerscans zijn voorzien op Schiphol
en in het Amsterdams havengebied. Voor kleinere vliegvelden wordt gewerkt
aan bagagescans. In 1999 is in totaal f 32,4 miljoen aan containerscans
uitgegeven.Landelijke actiesIn 1999 is de landelijke actie «Farmacie» afgerond. Deze actie
was gericht op de fiscaal risicovolle kortingen en bonussen die de farmaceutische
groothandels in 1997 hebben verstrekt aan apothekers en apotheekhoudende huisartsen.
De actie richtte zich op twee doelgroepen: de farmaceutische groothandels
enerzijds en de apothekers en apotheekhoudende huisartsen anderzijds.
De actie is gestart in september 1998 en volgens planning afgerond in juni
1999. In de landelijke actie is over verschillende middelen een totaal bedrag
aan kortingen en bonussen gecorrigeerd van f 25,4 miljoen gulden bij
de apothekers en apotheekhoudende huisartsen. Daarnaast hebben de onderzoeken
bij de groothandels, die vooraf gingen aan de onderzoeken bij de apotheken,
een totaal resultaat van f 4,9 miljoen opgeleverd. Het gaat hier om resultaten
die direct terug te voeren zijn op het onderzoek naar kortingen en bonussen.
In totaal heeft de actie een resultaat opgeleverd van f 30,3 miljoen.
De personeels- en materiaalkosten voor de actie bedragen f 3,9 miljoen.De landelijke actie «zitmeubel» zal in 2000 worden afgerond.
Met betrekking tot de in 1999 afgeronde onderzoeken is voor een bedrag ad
f 18,4 miljoen aan navorderings- en naheffingsaanslagen opgelegd. De
personeels- en materiaalkosten bedragen f 1,6 miljoen.In vervolg op de actie van 1998 is ook in 1999 bij de regeling van de
aangiften IB in het bijzonder gekeken naar posten waarbij de hypotheekverhoging
mogelijk is aangewend voor consumptieve uitgaven. Dit is van belang voor de
kwalificatie als aftrekbare rente of als beperkt aftrekbare consumptieve rente.
Onder de nieuwe belastingwetgeving vervalt de aftrek van consumptieve rente.
Tevens is getoetst of de juiste waarde voor de eigen woning is aangegeven
(WOZ taxatie). De positieve correcties op het aangegeven inkomen voor de hypotheekrenteaftrek
bedragen f 39,4 miljoen en voor de waarde eigen woning f 21,6 miljoen.
De personeels- en materiaalkosten bedragen f 10,4 miljoen.3.5 OpsporingZoals in paragraaf 3.1 is vermeld, zijn de uitgangspunten van de fraudebestrijding
naar drie soorten activiteiten onder te verdelen, namelijk dienstverlening,
algemeen toezicht en opsporing. Opsporing vormt het sluitstuk van het toezicht
door de Belastingdienst; de FIOD is hiervoor verantwoordelijk. Voor een cijfermatig
overzicht van de opsporingsactiviteiten van de FIOD wordt verwezen naar paragraaf 9.2.
In 1999 heeft het verder ontwikkelen van expertise op het gebied van het fiscale,
financiële en digitale rechercheren centraal gestaan.Mega-onderzoekenNaast de opsporing van «gewone» zaken is in 1999 ook veel
energie gestoken in zogenaamde mega-onderzoeken. In het plan van aanpak «Fraudenota
1996» is een mega-onderzoek gedefinieerd als een onderzoek waarbij sprake
is van meer dan één verdachte en waarbij meer dan 50 miljoen
gulden nadeel is opgespoord. In 1999 zijn drie van zulke onderzoeken afgerond
(1998: twee): tweemaal fiscale fraude (waaronder één beurszaak)
en eenmaal accijnsfraude. Met het afsluiten van deze megaonderzoeken is in
totaal voor ongeveer f 170 miljoen gulden aan fiscaal-strafrechtelijk
nadeel in processenverbaal vastgelegd. Er zijn in deze zaken in totaal 35
verdachten betrokken. Daarnaast is in 1999 nog een vierde groot onderzoek
afgerond. Bij dit onderzoek is sprake van één verdachte en een
strafrechtelijk nadeel van meer dan f 50 miljoen.3.6 Horizontale samenwerkingDe Belastingdienst staat nauwe nationale en internationale samenwerking
met andere rechtshandhavers voor. In 1999 zijn op vele fronten inspanningen
verricht om nieuwe initiatieven op te starten, dan wel bestaande initiatieven
te intensiveren of te verbeteren. De Belastingdienst is nationaal in 1999
bijvoorbeeld deelnemer geworden in het project Basis-bedrijvenregister (onderdeel
van het programma «Stroomlijning Basisgegevens»). Voorts is het
aantal Regionale Interdisciplinaire Fraudeteams (RIF's) in 1999
uitgebreid van 5 naar 7 (zie ook hoofdstuk 4.5) en is het bestaande convenant
tussen de Arbeidsinspectie en de Belastingdienst geactualiseerd. Internationaal
zijn in 1999 met Denemarken afspraken gemaakt over de intensivering van de
wederzijdse bijstand, heeft Nederland deelgenomen in 11 door andere staten
gecoördineerde multilaterale controles en een aantal controles zelf afgerond.
Voorts is de samenwerking met de douanediensten van de omliggende landen verder
uitgebreid, zoals de pilot met de vereenvoudigde aangifteregeling voor invoer,
samen met Duitsland.3.7 AutomatiseringskostenIn de fraudenota is een bedrag van f 144 mln. gereserveerd voor ICT-beleid
op het gebied van fraudebestrijding. Het gaat daarbij zowel om uitvoeringskosten
als om nieuwe investeringen. Op het terrein van toezicht richt de inzet van
ICT zich vooral op het verbeteren van de doelmatigheid en doeltreffendheid
van het toezichtsproces. Met een vervanging van de huidige systemen wordt
bereikt dat 70% van de aangiften centraal wordt afgedaan. Hierdoor wordt ruimte
geschapen voor een intensiever toezicht op de resterende 30% van de aangiften,
die automatisch worden geselecteerd voor behandeling op de eenheid. In 1999
is daartoe geïnvesteerd in projecten als het Aanslag Belastingsysteem
(ABS) en het actualiseren van het bestaande Inkomstenbelastingsysteem (IBS).Bij de Douane is geïnvesteerd in een aantal Europese applicaties
om te communiceren met de andere Europese douane-administraties en de administratie
van de Europese Unie. Een belangrijke Europese applicatie in ontwikkeling
is Transit, die de controle op vervoersaangiften verbetert.Sluitstuk van het toezichtsproces vormt de opsporing. De bijdrage van
ICT ligt vooral op het versterken van de informatiefunctie, waarbij door analyse
en research fraude in kaart wordt gebracht en signalen worden afgegeven die
kunnen helpen bij het ontdekken van fraude en het blootleggen van fraudepatronen.
In 1999 is op het gebied van opsporing onder meer het douaneprogramma AFIS
(Anti Fraud Information System) ontwikkeld, een programma gericht op de uitwisseling
van informatie over fraude tussen de diverse Europese landen.4. SOCIALE ZEKERHEID EN ARBEIDSMARKT4.1 AlgemeenHet volgens de kabinetsnotitie «fraudebestrijding 1998–2002»
geïntensiveerde fraudebestrijdingsbeleid op het terrein van het Ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is geconcentreerd rond vier centrale
thema's, te weten:• kwaliteitsverbetering fraudebestrijding;• verbetering (elektronische) gegevensuitwisseling;• verbetering samenwerking;• bestrijding internationale fraude.Paragraaf 4.2 bevat een overzicht van de kosten en de financiële
opbrengsten van de intensiveringsmaatregelen. Vervolgens wordt in de paragrafen
4.3 tot en met 4.6 op hoofdlijnen ingegaan op de voortgang van de activiteiten
die onder de bovengenoemde vier thema's in gang zijn gezet en op de tot nu
toe bereikte resultaten. Gegevens over de omvang van fraudeconstateringen
en de wijze waarop deze constateringen zijn afgehandeld treft u aan in hoofdstuk
9, waarin ook de cijfermatige gegevens van de overige departementen en het
Openbaar Ministerie zijn opgenomen. Op de aanpak van EU-fraude
op het terrein van het Ministerie van SZW wordt in hoofdstuk 6 ingegaan.4.2 kosten en opbrengstenVergelijking financiële effecten 1999 bij begroting
en verantwoording 1999 (x f 1 mln.)1ThemaKosten 1999Opbrengsten
1999 BegrotingVerantw.BegrotingVerantw. Kwaliteitsverbetering fraudebestrijding11111616 Verbetering (elektronisch) gegevensverkeer446206 Verbetering samenwerking1293018 Bestrijding internationale fraude871818Totaal753384581 Inclusief financiële effecten die niet op de SZW-begroting
neerslaan, zoals gemeentelijke aandeel Abw c.a. en extra premie- en belastinginkomsten.
In de kosten zijn de middelen ad f 2,8 mln begrepen, die aan SZW zijn
toegekend uit een afzonderlijke post voor versterking van bijzondere opsporingsdiensten
en ondersteuning daarvan. Deze middelen zijn verdeeld en aangewend voor de
eerste drie thema's. Het gaat daarbij om versterking van de IT-infrastructuur
van het toezicht op de uitvoering en om professionalisering van de Arbeidsinspectie
(kwaliteitsverbetering fraudebestrijding), aansturing en ondersteuning van
de ontwikkeling van de infrastructuur voor gegevensuitwisseling (verbetering
gegevensverkeer) en bredere inzet van de Arbeidsinspectie in diverse samenwerkingsverbanden
(verbetering samenwerking).Uit bovenstaande tabel blijkt dat de realisaties in 1999 bij de thema's
«verbetering gegevensverkeer» en «verbetering samenwerking»
zijn achtergebleven bij de oorspronkelijke ramingen. Onder «verbetering
gegevensverkeer» vallen onder andere het Inlichtingenbureau (IB) voor
de gemeentelijke sociale diensten ten behoeve van de verificatie van cliëntgegevens
en de uitwisseling tussen sociale diensten en de Belastingdienst (via het
IB) van rente- en vermogensgegevens van bijstandscliënten. De lagere
dan begrote kosten en opbrengsten houden hoofdzakelijk verband met de verlenging
van de proeffase van de IB-pilots en het uitstel van besluitvorming over landelijke
invoering van het IB. De Tweede Kamer is over de voortgang van dit traject
in november 1999 door de Minister van SZW geïnformeerd. De nieuwe Regionale
interdisciplinaire fraudeteams (Rif's) en het Westland InterventieTeam (WIT)
zijn later dan 1 januari 1999 (begroting) van start gegaan. Dit verklaart
vooral de lagere uitkomsten bij het cluster «verbetering samenwerking».4.3 Kwaliteitsverbetering fraudebestrijdingSociale verzekeringenDe Sociale Verzekeringsbank (SVb) heeft in 1999 aandacht besteed aan de
verbetering van de fraude-alertheid. Daartoe zijn in 1999 fraudemanagementdagen
per vestiging gehouden en zijn voor de betreffende medewerkers presentaties
gehouden over fraude-opsporing en fraude-alertheid. Verder heeft de SVb in
1999, ter verbetering van de interne communicatie tussen de verschillende
bij de fraudebestrijding betrokken actoren, een (structureel) overleg gestart
tussen de bij de handhaving betrokken medewerkers van het hoofdkantoor en
de managers Kwaliteit en Dienstverlening van de vestigingen.De kwaliteitsverbetering van de fraudebestrijding bij de werknemersverzekeringen
betreft ondermeer de verhoging van fraude-alertheid, de ontwikkeling van risico-analysemodellen
en de verkorting van doorlooptijden van fraudesignalen. De door uvi's inmiddels
(op hun sector toegesneden) ontwikkelde risico-analysemodellen
voor de premie-inning hebben in 1999 geleid tot een nieuwe fase. Eind 1999
heeft het Lisv een project gestart gericht op onderzoek naar mogelijkheden
voor uniformering van risicoanalyse in modellen en methoden. Daarnaast heeft
het Lisv in 1999 ook een project gestart voor de ontwikkeling risicoanalyse
op het terrein van de uitkeringsverzorging.Ter verbetering van de verzekerdenadministratie (VZA) is het Lisv, op
verzoek van het ministerie van SZW, in 1999 gestart met het opzetten van een
experiment voor de melding van in- en uitdiensttredingen met behulp van zogeheten
voice-responssystemen. Na overleg met de uvi's en het Lisv heeft het ministerie
van SZW eind 1999 er voor gekozen om in het experiment eerst ervaring op te
laten doen met telefonische ziek- en herstelmeldingen via deze voice-responssystemen.
Op basis van de resultaten van het experiment zal in 2000 bezien worden of
het experiment uitgebreid kan worden.Sociale voorzieningen en arbeidsmarktregelingenIn 1998 is een driejarig project gestart met als doel bedrijfsprocessen
bij gemeenten te verbeteren om fraudealertheid en vroegtijdige detectie van
fraude te bevorderen. Daartoe zijn en worden instrumenten ontwikkeld die gemeenten
voor wat betreft de handhaving faciliteren bij het inrichten van de beleidscyclus.
Inmiddels zijn ondermeer modellen voor risico-analyse en lokaal handhavingsbeleid
alsmede protocollen voor controleonderzoek ontwikkeld en ondergebracht in
een kennisbank. Het project bevindt zich momenteel in een fase, waarbij de
instrumenten integraal in pilots bij gemeenten worden toegepast. Daarnaast
zijn kengetallen en een model voor registratie en analyse van het fraudeaanbod
in ontwikkeling.De omvorming van het rijkstoezicht naar een meer bestuurlijk tweedelijns
toezicht is in 1999 verder doorgezet. Ook zijn flinke vorderingen gemaakt
op het vlak van de implementatie van single audit1
in de verantwoording over de uitvoering van de Algemene bijstandswet, met
een grotere nadruk op gemeentelijke bestuurlijke verantwoording. De controle
door de bij de gemeenten controlerende accountant dekt over het jaar 1999
de gehele rechtmatigheid inclusief de inhoudelijk juiste wetsuitvoering. Het
rijkstoezicht stuurt deze integrale controle aan door middel van een verplicht –
alle controle-aspecten omvattend – protocol voor de accountant, alsmede
een verplicht rapportage-format. In deze controlebenadering op de rechtmatigheid
van de wetsuitvoering vallen tevens alle door de wet voorgeschreven gemeentelijke
taken in de sfeer van fraudebestrijding. Als waarborg voor de juiste en betrouwbare
werking van het single audit systeem is in 1999 vorm gegeven aan een validatiebeleid
en zijn begin 2000 validatie-onderzoeken met betrekking tot de juistheid van
de accountantsbevindingen over de uitvoering van de Abw, Ioaw2 en Ioaz3 over het vergoedingsjaar 1998
uitgevoerd. De resultaten worden momenteel geanalyseerd en verwerkt. In dit
verband bestaat ook het voornemen om de meerwaarde van een «deelverklaring
M&O» als apart onderdeel van de accountantsverklaring te onderzoeken.
Het Ministerie van SZW heeft over de jaren 1997 en 1998 een aparte M&O-monitor
over handhavingsaspecten van de Abw-uitvoering uitgevoerd. Deze monitor is
in het tweede kwartaal 2000 verschenen. Specifieke soortgelijke informatie
over 1999 is onderzocht en opgenomen in het hieronder vermelde doeltreffendheidsonderzoek
naar de uitvoering van de poortwachtersfunctie. Voor het jaar 2000 wordt een
nieuwe monitor ontwikkeld. Op het aspect doeltreffendheid van M&O-beleid
is een onderzoek verricht naar de doeltreffendheid van de uitvoering van de
poortwachtersfunctie. De resultaten zijn bestuurlijk teruggekoppeld en in
veel gevallen zijn afspraken gemaakt met de gemeente over de aanpak van de
geconstateerde tekorten. Een aantal van de tekorten heeft betrekking
op aspecten die ook in de zogenoemde verbetertrajecten door gemeenten planmatig
worden aangepakt, zoals het heronderzoek en terugvordering, waarvan fraudevorderingen
een groot bestanddeel uitmaken. Indien dergelijke trajecten succesvol worden
afgerond, ontloopt de gemeente daarmee een korting op de rijksvergoeding.
Het rapport is op 20 maart jl. door de Minister van SZW aan de Tweede Kamer
aangeboden. Ten aanzien van de Wet sociale werkvoorziening en de Wet inschakeling
werkzoekenden zijn met het oog op de ontwikkeling van toezichtskaders enkele
risico-analyses uitgevoerd. Alle rechtmatigheidsrisico's zijn vertaald in
accountantsprotocollen voor de rechtmatigheidscontroles. Van specifieke M&O-risico's
bij de analyse op wetsniveau is niet gebleken. Eind 1999 zijn de voorbereidende
werkzaamheden gestart voor een toezichtsonderzoek naar toepassing van de Wet
Boeten en maatregelen, dat medio 2000 afgerond moet zijn. Bijsturing –
waar nodig – van gemeenten, maakt uitdrukkelijk onderdeel uit van deze
opzet.ArbeidsinspectieIn 1999 is een telewerkproject gestart waardoor medio 2000 alle inspecteurs
voorzien zullen zijn van mobiele apparatuur voor invoer van gegevens en het
raadplegen van relevante bestanden. De slagkracht bij de interventies en de
efficiency in de uitvoering zullen hiermee omhoog worden gebracht. Daarnaast
is ingezet op verdere verbetering van de elektronische gegevensuitwisseling
met andere diensten en optimalisering van de sturingsinformatie. Mede naar
aanleiding van het Rekenkamerrapport «aanpak illegale arbeid»
wordt het cyclisch sturingsmodel versneld geïmplementeerd. In overleg
met het OM is een model voor een voordeelberekening in het kader van de Wet
arbeid vreemdelingen ontwikkeld, dat in 2000 daadwerkelijk wordt geïmplementeerd.
Toevoeging van een voordeelberekeneing aan de processenverbaal moet leiden
tot meer differentiatie in de strafmaat. Eind 1999 is een onderzoek «marktverkenning»
uitbesteed dat een kwantitatief beeld zal schetsen van de risico's op illegale
tewerkstelling op brancheniveau.4.4 Verbetering (elektronisch) gegevensverkeerSociale verzekeringenHet elektronische gegevensverkeer via RINIS (Routering (Inter)nationale
Informatiestromen) heeft in 1999 een verdere ontwikkeling doorgemaakt. Zo
is gegevensuitwisseling tussen de uvi's en de SVb tot stand gekomen. Een proef
met een aanlevering van gegevens over nieuwe of gewijzigde dienstverbanden
door de uvi's aan ziekenfondsen is met succes afgerond en zal de komende jaren
verder worden uitgebouwd. Binnenkort wordt gestart met de voorbereiding voor
een gegevensuitwisseling tussen de Informatie Beheer Groep en de SVb. Ook
de gegevensverstrekking door het Ministerie van Justitie aan de socialezekerheidsinstellingen
in het kader van de Wet Socialezekerheidsrechten Gedetineerden (WSG) zal via
RINIS verlopen. Door inspanningen van het Lisv en de uvi's is de ontwikkeling
van de VZA tot betrouwbare en kwalitatief hoogwaardige polisadministratie
een stap dichterbij gekomen. Als sluitstuk van deze ontwikkeling zal het wettelijke
kader worden aangepast. In 1999 is voorts gestart met een aantal projecten
om de kwaliteit van de informatiehuishouding bij de uvi's te verbeteren: onderzoek
naar de samenloopsignalering GVI (Gemeenschappelijke Verwijs Index) en opschoning
van het sofinummersbestand van de uvi's. Deze projecten zullen naar verwachting
in 2000 tot resultaten leiden. In 1999 is de Stuurgroep «project proefopstelling chipcard SZ»
ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van het Lisv, de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
en het Ministerie van BZK. Ten behoeve van de toekomstige gebruikers van een
door BZK te ontwikkelen identiteits(chip)kaart is in 1999 het Functioneel
Ontwerp gerealiseerd, alsmede het Technisch Ontwerp van de infrastructuur
en de Internetapplicaties, waarmee diensten in de sociale zekerheid kunnen
worden aangeboden. In dat kader wordt in de gemeente Delft een eerste pilot
met deze kaart uitgevoerd. De proefopstelling van het Cliënt Volg Communicatie
Stelsel (CVCS) is in de loop van 1999 ingericht. Uit de evaluatie van de eerste
proeffase, die in november 1999 aan de Tweede Kamer is aangeboden, blijkt
dat het CVCS technisch werkt, maar dat er nog veel zal moeten gebeuren om
de beoogde gegevensuitwisseling in het kader van Suwi (Structuur uitvoering
werk en inkomen) mogelijk te maken. In 2000 zal veel aandacht worden besteed
aan de verdere ontwikkeling van CVCS tot een centrale infrastructuur voor
elektronische gegevensuitwisseling op het Suwi-domein.Sociale voorzieningenHet Inlichtingenbureau (IB) is een project dat door de stichting CVCS
wordt uitgevoerd. Het doel van het IB is om de rechtmatigheidscontrole door
gemeentelijke sociale diensten in het kader van de uitvoering van de Algemene
bijstandswet efficiënter en effectiever te laten verlopen. Dit gebeurt
door uitkeringsbestanden van sociale diensten te vergelijken met de gegevens
van de uvi's, de Belastingdienst en de Informatie Beheer Groep. Mogelijk misbruik
kan dan gemakkelijker en veel sneller worden vastgesteld. Koppeling met de
zorgverzekeraars is eveneens in voorbereiding. De verlengde pilotfase kent
een uitbreiding van het aantal te bevragen gegevens met gegevens over rente-inkomsten
van de Belastingdienst. Besluitvorming over een landelijke invoering van het
IB is medio 2000 voorzien.4.5 Verbetering samenwerking fraudebestrijdingWestland InterventieTeamNa een intensieve voorbereiding is in 1999 gestart met activiteiten van
het Westland InterventieTeam (WIT), waarin Gak Nederland bv, Guo uitvoeringsinstelling,
Belastingdienst, Arbeidsinspectie en OM participeren. Via een viersporentraject,
bestaande uit respectievelijk voorlichting, gegevensuitwisseling, toezicht
en flankerend beleid, wordt belasting- en premiefraude en illegale tewerkstelling
in het Westland bestreden. Er is een terugkerend overleg met sociale partners
en brancheorganisaties over samenwerking, waarbij verschillende initiatieven
op het terrein van voorlichting en de arbeidsmarkt ter sprake komen. Via koppeling
van bestanden van betrokken diensten wordt een risico-indicatie verkregen
van werkgevers in het gebied, die als uitgangspunt dient bij de planning van
controles. In 1999 vonden 21 grote acties plaats waarbij in totaal 219 personen
werkend werden aangetroffen; 32% van hen was niet gerechtigd tot het verrichten
van arbeid in Nederland. De Arbeidsinspectie maakt in het kader van de Wet
arbeid vreemdelingen tegen 26 werkgevers procesverbaal op. Van de aangetroffen
werknemers bleek 27% in het geheel niet dan wel niet correct aangemeld bij
de uvi's. Verder zijn bij de uvi's 39 en bij de Sociale Recherche 13 personen
in onderzoek vanwege mogelijke samenloop van een uitkering met inkomsten uit
arbeid. Bij de Belastingdienst zijn 13 bedrijven in onderzoek. In 2000 zullen
volgens planning 800 controles plaatsvinden en 60 grote acties. Regionale interdisciplinaire fraudeteams (Rif's)In het kader van de voorziene uitbreiding van het aantal Rif's van 5 naar
8 zijn in 1999 Rif-Noord en Rif-Oost opgericht, Rif Zuid is op 31 maart jl.
van start gegaan. De achterliggende gedachte bij de Rif's is dat de opsporing
van fraude kan verbeteren door gegevens van verschillende controle- en opsporingsinstanties
bij elkaar te brengen. Daarnaast ontstaat door de samenwerking beter inzicht
in de oorzaken en structuren die aan de onderzochte fraude ten grondslag liggen.
In 1999 is een Landelijk Overlegplatform (Lop) opgericht, met als doel de
activiteiten van de Rif's beter op elkaar af te stemmen en bij te dragen aan
een betere follow up van de uitkomsten van Rif-onderzoeken. In het Landelijke
overlegplatform (Lop) participeren Belastingdienst, Lisv, Justitie, Financiën,
OM, VNG en SZW. Het afgelopen jaar is ook een kaderconvenant tot stand gekomen,
waarin de werkrelatie tussen de Rif's en het Landelijk overlegplatform is
vastgelegd; tevens biedt dit het kader voor convenanten die tussen de regionale
Rif-participanten onderling worden afgesloten. Over het jaar 1999 is door
het Lop een jaarrapportage opgesteld, die binnenkort aan de Tweede Kamer zal
worden aangeboden.ArbeidsinspectieDe Arbeidsinspectie (AI) is belast met het toezicht op de naleving van
de Wet arbeid vreemdelingen. Inspecties in dit kader resulteerden in 1999
in verzending van 794 processenverbaal aan het OM (1998: 761). Gebleken is
dat het fenomeen georganiseerde illegale tewerkstelling – waarbij in
koppelbaasachtige constructies grote aantallen vreemdelingen illegaal te werk
worden gesteld – de laatste jaren is toegenomen. De AI heeft de aanpak
van deze constructies, die vaak in multidisciplinair verband geschiedt, dan
ook geïntensiveerd. De AI werkt samen met de Belastingdienst en Lisv/uvi's
op basis van een in 1996 gesloten convenant. Aangezien zich knelpunten bleken
voor te doen, is een verbeterd convenant ontwikkeld. Dit nieuwe convenant
voorziet in een uitgebreider gegevensuitwisseling over bij controle op werkplekken
aangetroffen personen, waardoor fraudesignalen van de AI een grotere waarde
krijgen voor de Belastingdienst. Indien illegale tewerkstelling leidt tot
een verwacht fiscaal belang van tenminste f 25 000, zal de AI het
procesverbaal direkt – zonder tussenkomst van het OM – aan de
Belastingdienst doen toekomen. Tevens wordt met het nieuwe convenant een jaarlijkse
afstemming van mogelijk samenwerking op brancheniveau geïnstitutionaliseerd.
Om de uitkomsten van het convenant te monitoren zullen meetbare doelstellingen
worden ontwikkeld op basis waarvan de invulling van het convenant indien noodzakelijk
kan worden bijgestuurd.In 1999 is in het kader van de aanpak van EU-fraude de samenwerking met
het Interregionaal Fraude Team (IFT) Rotterdam-Rijnmond i.o. opgestart. In
2000 krijgt de signalerings- en opsporingstaak van de AI verder vorm met een
centraal meldpunt voor signalen van «onregelmatigheden en fraude»,
signalering bij inspecties op andere terreinen en uitbreiding van de samenwerking
met het IFT voor EU-fraude.De signalering en bestrijding van niet of gedeeltelijk geregistreerde
ondernemingen is mede een taak van de AI. De Belastingdienst verzamelt momenteel
brancheinformatie teneinde een pilot-project «onbekende ondernemingen»
te starten, waarin de AI zal deelnemen. Op basis van de resultaten van deze
pilot wordt in 2000 bezien hoe de aanpak van deze taak in de reguliere uitvoering
gestalte moet krijgen. 4.6 Bestrijding internationale fraudeBeperking export uitkeringenIn 1999 is een start gemaakt met de implementatie van de Wet beperking
export uitkeringen (BEU) door met de bestaande verdragspartners (o.a. Turkije
en Marokko) een handhavingsprotocol bij het verdrag af te spreken. Daarnaast
zijn op grond van een motie van de Tweede Kamer met Indonesië besprekingen
gestart over een handhavingsverdrag. De Wet BEU is op 1 januari 2000 in werking
getreden. De wet voorziet in een overgangstermijn van drie jaar. In deze periode
wordt geprobeerd met zoveel mogelijk landen handhavingsverdragen te sluiten
en bestaande verdragen inzake sociale zekerheid met handhavingsbepalingen
uit te breiden.Onderzoek SVbDe SVb heeft in 1999 een onderzoek naar niet-bestaande kinderen in Turkije
nagenoeg afgesloten. Dit onderzoek vloeide voort uit het onderzoek uit 1997
naar het bestaan van tweelingen in enkele provincies in Turkije. Van de 1200
in het onderzoek betrokken gevallen waren er eind 1999 1027 afgerond. In 612
gevallen werd geen afwijking geconstateerd, in 415 gevallen wel. Van deze
laatste groep werd in 288 gevallen een afwijking geconstateerd die meer kinderbijslag
tot gevolg had dan waarop recht bestond. Hiervan was in 226 gevallen sprake
van in totaal 511 niet aangetroffen kinderen; in 62 andere gevallen was sprake
van andere onregelmatigheden. Het onderzoek heeft geleid tot aanpassing en
aanscherping van de administratieve procedures voor de vaststelling van het
recht op AKW voor kinderen in Turkije. Naar het bestaan van kinderen in Turkije
zal de SVb voortaan standaard steekproefgewijs onderzoek doen. Daarbij wordt
gestreefd naar samenwerking met de Turkse autoriteiten. Gegeven de beperkte
mogelijkheden voor een succesvolle strafrechtelijke aanpak, richt de SVb zich
vooral op een adequate administratieve correctie en preventie.Internationaal Bureau Fraude-informatieIn 1999 is het Internationaal Bureau Fraude-informatie (IBF) van de gezamenlijke
uvi's van start gegaan. Het IBF heeft als doelstelling de uitwisseling van
fraudesignalen met de ons omringende landen. Teneinde grensoverschrijdende
samenwerking op het terrein van de fraudebestrijding te faciliteren wordt
een netwerk (vooralsnog met 14 landen) opgezet. Verder vervult het IBF een
verwijsfunctie ten behoeve van Nederlandse instanties die activiteiten in
het buitenland wensen te ontplooien (fraude-onderzoeken, controles, terugvordering
van ten onrechte genoten uitkeringen, etc.), maar ook ten behoeve van buitenlandse
zusterorganisaties die in Nederland activiteiten op het gebied van de fraudebestrijding
binnen het sociale-zekerheidsdomein wensen te ontplooien. In 1999 zijn door
het IBF onder andere 80 adviezen verstrekt, is invulling gegeven aan 352 ambtshulpverzoeken
en zijn daarnaast 257 controles geverifieerd. De uitkomsten zijn teruggekoppeld
naar de uvi's en gemeenten.Onderzoek naar vermogen bijstandsclienten in het buitenlandEind 1998 is onder regie van het Ministerie van SZW een werkgroep «vermogen
buitenland» geformeerd, waarin onder andere het OM, het Ministerie van
Justitie, het Ministerie van Buitenlandse Zaken en verschillende gemeenten
vertegenwoordigd zijn. Aanleiding tot het instellen van deze werkgroep was
het eerdere initiatief van de gemeente Den Bosch om een onderzoek te verrichten
naar vermogensbestanddelen van hun cliëntenbestand in Turkije.
Na afronding van dit experiment is bezien hoe dit initiatief landelijk zijn
beslag kan krijgen. Ten behoeve van deze landelijke uitwerking wordt momenteel
een onderzoeks- en coördinatieunit ingericht, waar sociale diensten signalen
van vermogensfraude in het buitenland kunnen aanleveren om deze nader uit
te laten zoeken. De unit beperkt zich in beginsel tot onderzoeken in Marokko
en Turkije, vanwege de grote bijstandspopulatie die binding heeft met deze
landen. Voor de ons omringende landen wordt gewerkt aan een andere structuur,
zoals bijvoorbeeld het project gegevensuitwisseling tussen Nederland en Duitsland
waarvoor een pilot in voorbereiding is.5. ZORGSECTOR5.1 Misbruik door verzekerden in de ziekenfonds- en de
AWBZ-verzekeringalgemeenIn 1998 heeft een werkgroep van het secretariaat van de Ziekenfondsraad
(thans College voor Zorgverzekeringen CVZ) onderzoek gedaan naar misbruik
door verzekerden in de ziekenfonds- en de AWBZ-verzekering. Doel van het onderzoek
was om meer inzicht te verwerven in het feitelijk vóórkomen
van en de mogelijkheden tot misbruik door verzekerden in de wettelijke ziektekosten
verzekering, een risico-analyse, en op basis hiervan voorstellen te doen voor
beleidsmaatregelen. Door de werkgroep is daarbij de volgende definitie van
misbruik gebruikt: «Het opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig
verstrekken van gegevens door een verzekerde of door een niet-verzekerde die
zich als verzekerde presenteert, teneinde ten onrechte prestaties te verkrijgen
ten laste van de ziekenfondsverzekering of de AWBZ-verzekering of teneinde
betaling van premies of eigen bijdragen geheel of gedeeltelijk te ontlopen».risicoanalyseDe werkgroep heeft zich op grond van een enquête onder ziekenfondsen
en op grond van eigen (literatuur-) studie een vrij duidelijk beeld kunnen
vormen van de mogelijke misbruikrisico's. Belangrijk daarbij was dat de inventarisatie
door de werkgroep en de respons van de ziekenfondsen tamelijk eensluidend
waren. Overeenstemming over de mogelijke misbruikrisico's is van groot belang
voor het formuleren van een op voorkómen van misbruik gericht beleid.
Over het feitelijk vóórkomen van misbruik zijn vanwege het ontbreken
tot op heden van een systematische registratie van misbruikgevallen door de
werkgroep geen uitspraken gedaan. De werkgroep wijst in zijn rapport op een
aantal specifieke risico's. Een algemene karakteristiek is bijvoorbeeld dat
een juiste uitvoering van de ziekenfonds- en Awbz-verzekering in belangrijke
mate afhankelijk is van gegevens die door de belanghebbende moeten worden
verstrekt. Daartegenover staat echter dat misbruikgevoeligheid van een regeling
ook mede wordt bepaald door het voordeel dat met misbruik kan worden behaald,
met andere woorden de vraag hoe aantrekkelijk de diensten of goederen zijn
die door middel van misbruik aan die regeling kunnen worden ontleend. In dat
opzicht nemen de ZFW en de AWBZ een andere positie in dan bijvoorbeeld uitkeringsregelingen,
waar het misbruik of de fraude erop gericht is de vrije beschikking te krijgen
over geld. Het leeuwendeel van de aanspraken in het kader van de ZFW en de
AWBZ bestaat echter uit zorg in natura. aanbevelingenBelangrijkste aanbevelingen van de werkgroep om bepaalde misbruikrisico's
terug te dringen hadden enerzijds betrekking op de naleving van de huidige
procedures en anderzijds op de formulering en implementatie van een samenhangend
misbruikbeleid door de ziekenfondsen. De aanbevelingen van de werkgroep zijn
door de toenmalige Ziekenfondsraad onderschreven. In een circulaire1 zijn de uitvoeringsorganen Ziekenfondswet en/of Awbz
verzocht om mede aan de hand van het rapport van de werkgroep een samenhangend
en toetsbaar misbruikbeleid te formuleren en uit te voeren en om geconstateerde
misbruikgevallen op een systematische wijze te registreren. De concrete invulling
van het beleid met betrekking tot misbruik zal moeten worden toegesneden op
de eigen organisatie. Daarbij moet tenminste aandacht worden besteed aan de
volgende elementen: preventie, controle, opsporing, afdoening. Ook zal aandacht
moeten worden besteed aan de vraag hoe op een adequate wijze de benodigde
interne sturings- en verantwoordingsinformatie wordt gegenereerd. Op de uitvoering
van de aanbevelingen door de uitvoeringsorganen wordt door de Commissie Toezicht
Uitvoeringorganen (CTU) toegezien. Door de zorgverzekeraars verenigd in Zorgverzekeraars
Nederland is het Platform Fraude in het leven geroepen. Het Platform beoogt
door middel van structurele informatie-uitwisseling en door het stimuleren
van samenwerking een bijdrage te leveren aan het tot stand brengen van een
samenhangend misbruikbeleid binnen de (sociale) zorgverzekeringen.5.2 handhaving en toezicht WTGDe Wet Tarieven Gezondheidszorg (WTG) regelt de totstandkoming van de
tarieven van instellingen en beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg. Het
College Tarieven Gezondheidszorg (CTG) is belast met de uitvoering van de
WTG. De WTG moet bijdragen aan een goede en betaalbare zorg voor iedereen.
Doelstellingen van de WTG zijn met name beheersing van de kosten van de gezondheidszorg
en de totstandkoming van evenwichtige tarieven. De WTG maakt daarbij als instrument
geen onderscheid tussen de AWBZ, de ZFW, de particuliere ziektekostenverzekering
en de publiekrechtelijke ziektekostenregelingen voor ambtenaren. Goed toezicht
op de naleving van de voorschriften van de WTG en handhaving van de WTG zijn
van belang voor de realisatie van de aan de WTG verbonden doelstellingen.De Economische Controledienst (ECD) speelt zowel op het vlak van het toezicht
als van de handhaving een belangrijke rol. Ten behoeve van de strafrechtelijke
handhaving van de WTG voert de ECD op geleide van signalen over onregelmatige
declaraties van burgers, patiënten-/consumentenorganisaties, het CTG,
ziektekostenverzekeraars en het ministerie van VWS opsporingsonderzoeken uit
bij individuele zorgaanbieders. In het kader van het bestuurlijk en beleidsmatig
toezicht op de naleving van de WTG houdt de ECD zogenaamde toezichthoudende
onderzoeken per verrichting dan wel per categorie van zorgaanbieders.In 1997 zijn naar aanleiding van de bevindingen van de ECD inzake het
declaratiegedrag in de zorgsector door de minister van VWS een aantal maatregelen
aangekondigd en genomen ter versterking van de handhaving en het toezicht
op de WTG2. Tot die maatregelen behoort onder
andere de verdubbeling die in 1998 plaatsvond van het speciale WTG onderzoeksteam,
namelijk van een capaciteit van 6 naar 12 personen. In verband met de daaraan
verbonden kosten is door het ministerie van VWS structureel een bedrag van
ca. f 1 mln aan de ECD beschikbaar gesteld. Met de toevoeging van deze
extra capaciteit beschikt de ECD meer dan voorheen over de voor
toezichthoudende onderzoeken benodigde capaciteit. Toezichthoudend onderzoek
heeft het voordeel, dat het declaratiegedrag van een doelgroep in beeld wordt
gebracht in plaats van de overtreding van een enkele instelling of beroepsbeoefenaar.
Dergelijk onderzoek levert beleidsmatig meer informatie op. Daarnaast gaat
van dergelijk onderzoek een preventieve werking uit, beroepsbeoefenaren en
instellingen weten zich gecontroleerd op hun declaratiegedrag en zullen zich
houden aan de vastgestelde tarieven. Sedert 1998 wordt jaarlijks bij de Zorgnota1 aan de Kamer gerapporteerd over de opsporingsonderzoeken
en de toezichthoudende activiteiten van de ECD. Tevens worden in de Zorgnota
door de minister van VWS als vakminister ten behoeve van de planning van inzet
van personele capaciteit door de ECD de prioriteiten aangegeven voor het toezichthoudend
onderzoek door de ECD.6 EU-FRAUDE6.1 InleidingIn dit hoofdstuk wordt eerst ingegaan op een aantal recente ontwikkelingen
van meer algemene aard, te weten de rapporten van het Comité van Wijzen
over beweerde gevallen van fraude, wanbeheer en nepotisme bij de Europese
Commissie (6.2), de oprichting van OLAF, de nieuwe fraudebestrijdingsdienst
van de Commissie (6.3) en de uitbreiding van de bevoegdheden van de Algemene
Rekenkamer (6.4). Daarna komen achtereenvolgens aan de orde: onregelmatigheidsmeldingen
(6.5), de strafrechtelijke aanpak in Nederland (6.6), en de aanpak op het
terrein van de diverse betrokken vakdepartementen (Financiën, LNV, EZ
en SZW, 6.7).6.2 Rapporten Comité van WijzenOp 15 maart 1999 verscheen het eerste rapport van het Comité van
Wijzen over beweerde gevallen van fraude, wanbeheer en nepotisme bij de Europese
Commissie. Dit Comité van Wijzen werd opgericht naar aanleiding van
het vertrouwensdebat in het Europees Parlement in januari 1999, na de eerder
door de Nederlandse Commissie-ambtenaar Van Buitenen naar buiten gebrachte
fraudesignalen. Het eerste rapport van het Comité van Wijzen was vooral
gericht op het functioneren van de individuele Commissarissen. In het tweede
rapport van het Comité van Wijzen, dat op 10 september 1999 verscheen,
werden aanbevelingen gedaan op het gebied van hervorming van financieel beheer
en controle, de fraudeaanpak en het personeelsbeleid. Het kabinet onderschrijft
de aanbevelingen van het Comité van Wijzen in belangrijke mate, zoals
is aangegeven in de brief van de Minister van Financiën aan de Tweede
Kamer van 26 januari 20002 naar aanleiding van
het jaarverslag van de Europese Rekenkamer over 1998.6.3 Oprichting van het Europees bureau voor fraude-onderzoek
OLAFIn de voortgangsrapportage bestrijding financieel-economische criminaliteit
1997–19983 is uitvoerig stilgestaan bij
de oprichting van het Europees bureau voor fraude-onderzoek OLAF (Office européen
de la Lutte Anti-Fraude). Het jaarverslag fraudebestrijding van de Europese
Commissie zal pas komend najaar verschijnen. Voorts heeft de Commissie aangekondigd
binnenkort een strategienota inzake de fraudebestrijding te zullen presenteren.
Daarin zal worden aangegeven hoe de Commissie (in casu OLAF) de fraudebestrijding
binnen de EU het komend jaar vorm wil geven. Wat OLAF betreft wordt hieronder
volstaan met een korte weergave van de actuele stand van zaken4. Op 25 mei 1999 hechtte de Ecofin-Raad zijn goedkeuring
aan het wetgevingspakket, waarmee OLAF per 1 juni 1999 werd opgericht. Vervolgens
werden de leden van het comité van toezicht en de directeur van OLAF
benoemd. Door personeelsuitbreiding in 1999 en 2000 beschikt OLAF inmiddels
over 224 personeelsleden (de oude fraudebestrijdingseenheid UCLAF had 119
formatieplaatsen). De Europese Commissie streeft ernaar het personeelsbestand
van OLAF uit te breiden tot 300 medewerkers in 2001.Met betrekking tot de administratieve onderzoeksmogelijkheden van OLAF
binnen de instellingen, organen en instanties van de EG is nog het volgende
van belang. Zowel de Europese Centrale Bank als de Europese Investeringsbank
hebben besluiten genomen die ertoe strekken dat OLAF binnen deze organen haar
administratieve onderzoeksbevoegdheden niet (volledig) kan uitoefenen. Tegen
beide besluiten heeft de Europese Commissie begin januari beroep aangetekend
bij het Hof van Justitie van de EG. Een vergelijkbare kwestie speelt ten aanzien
van het Europees Parlement (EP): een aantal leden van het EP heeft in januari
2000 beroep ingesteld bij het Gerecht van eerste aanleg van de EG tegen het
besluit van het EP tot wijziging van het reglement van orde, waarmee het OLAF
mogelijk wordt gemaakt in voorkomende gevallen administratieve onderzoeken
te verrichten bij medewerkers van het EP en hun ambtenaren. Het kabinet is
van mening dat het voor een adequate bestrijding van fraude en andere onwettige
activiteiten waardoor de financiële belangen van de EG worden geschaad,
van belang is dat OLAF in beginsel binnen alle instellingen (inclusief het
EP), organen en instanties van de EG administratieve onderzoeken kan verrichten.
Derhalve worden thans voorbereidingen getroffen voor een Nederlandse interventie
in laatstgenoemde procedure. Ook de Raad en de Europese Commissie hebben inmiddels
geïntervenieerd.6.4 Uitbreiding controlebevoegdheden Algemene RekenkamerIn 1997 pleitte de Algemene Rekenkamer voor uitbreiding van haar controlebevoegdheden
ten aanzien van onder meer de besteding van EU-gelden1. Op 16 juli 1999 zond de Minister van Financiën het kabinetsstandpunt
daarover aan de voorzitter van de Tweede Kamer2.
In dat standpunt is aangegeven dat het kabinet van oordeel is dat de Algemene
Rekenkamer de bevoegdheid moet krijgen om in Nederland zelfstandig (op eigen
gezag, zonder tussenkomst van de minister) tot op het niveau van eindbestemming
(inclusief decentrale overheden), de besteding van EU-geldstromen te controleren.
Inmiddels is een concept-wetsvoorstel van de Minister van Financiën (achtste
wijziging van de Comptabiliteitswet) gereed, waarop op 5 april 2000 een advies
van de Algemene Rekenkamer is ontvangen. Het concept-wetsvoorstel zal binnenkort
voor advies worden voorgelegd aan de Raad van State.Aansluitend bij de achtste wijziging van de Comptabiliteitswet is inmiddels
ook een wetsvoorstel «toezicht Europese subsidies» in voorbereiding
dat voorziet in ministeriële bevoegdheden aangaande de besteding van
EU-gelden door decentrale bestuursorganen. De Minister van Financiën
heeft dit concept-wetsvoorstel op 15 maart 2000 voor advies voorgelegd aan
aantal adviesinstanties (IPO, VNG, SER, Algemene Rekenkamer en Unie voor Waterschappen).6.5 Onregelmatigheidsmeldingen aan de Europese CommissieDoor het Ministerie van Financiën is onderzoek gedaan naar de procedures
die de vakdepartementen hanteren ten aanzien van de voorgeschreven melding
aan de Europese Commissie van geconstateerde onregelmatigheden en de naar
aanleiding daarvan getroffen maatregelen en sancties. Geconcludeerd
werd enerzijds dat opzet en werking van de meldingsprocedures op het terrein
van de structuurfondsen nog te wensen overlaten en anderzijds dat onduidelijkheid
bestond over de te hanteren definitie van het begrip «te melden onregelmatigheid».
In dat verband is door Financiën een brief aan de Europese Commissie
gezonden waarin om begripsverduidelijking werd verzocht. De Commissie heeft
in het najaar van 1999 aangegeven welke definitie gehanteerd moet worden.
Vanuit Financiën is de vakdepartementen vervolgens verzocht zich met
ingang van 2000 strikt aan deze (ruime) definitie te houden. De betrokken
vakdepartementen hebben hiertoe inmiddels de nodige maatregelen getroffen.
Onderstaande tabel geeft een overzicht van het aantal onregelmatigheidsmeldingen
(inclusief bedragen over de periode 1997–1999.Tabel onregelmatigheidsmeldingen Nederland 1997–19991 199719981999 AantalBedrag in 1000 ecuAantalBedrag in 1000 ecuAantalBedrag in 1000 ecuEOGFL-garantie1307 666789 2219513 459Eigen middelen45431 38933316 09610925 364Structuurfondsen00000301 Omdat de officiële cijfers van OLAF nog niet beschikbaar
zijn, zijn in de tabel de voorlopige cijfers opgenomen.2 De Douane heeft over 1994 94 onregelmatigheidsmeldingen aan
de EU gedaan. Het ging hierbij om een totaal bedrag van f 544 536,–.
Naar verwachting ligt het daadwerkelijke aantal door de Douane in Nederland
geconstateerde onregelmatigheden tussen de 300 en 500 (ruwe schatting). Door
de introductie van het nieuwe managementsinformatiesysteem DFB (DouaneFraudeBestrijding,
de nieuwe applicatie voor de melding van onregelmatigheden) ernstige vertraging
opgelopen. Naar verwachting wordt deze achterstand in het eerste half jaar
van 2000 weer ingelopen.3 Hieronder zijn geen meldingen m.b.t. ESF begrepen: die hebben
in 1999 niet plaatsgevonden. In de tweede helft van 1999 heeft overleg plaatsgevonden
tussen medewerkers van SZW, Financiën en OLAF, waardoor bestaande onduidelijkheden
zijn weggenomen (zie hierover de brief van de minister van SZW aan de Tweede
Kamer van 29 september 1999, par. 3.2.2. (Kamerstukken II, 26 642, nr.
3). Het ministerie van SZW heeft de eerste meldingen op 7 april 2000 aan OLAF
gezonden. Deze meldingen hadden betrekking op het laatste kwartaal van 1999.
Het betrof in totaal 22 projecten, met een totale correctie van ca. f 4,9
mln.6.6 strafrechtelijke aanpak EU-fraudeEU-instrumentariumIn de voortgangsrapportage over 1997–19981 is uitvoerig ingegaan op de diverse instrumenten die in EU-kader tot
stand zijn en nog worden gebracht, gericht op strafrechtelijke bescherming
van de financiële belangen van de EG. Nederland streef ernaar de diverse
EU-instrumen ten2 zo spoedig mogelijk in werking
te laten treden. Voor Nederland gebeurt dit via het voorstel van rijkswet
tot goedkeuring van enkele verdragen inzake de bestrijding van fraude en corruptie
en het wetsvoorstel herziening corruptiewetgeving3.
De nota naar aanleiding van het eindverslag betreffende het voorstel van voornoemde
rijkswet is op 8 oktober 1999 aan de Tweede Kamer aangeboden.Strafrechtelijke aanpak in NederlandStrafrechtelijke aanpak vindt plaats indien een geconstateerde onregelmatigheid
tevens een strafbaar feit is, en het Openbaar Ministerie strafrechtelijke
vervolging opportuun acht. De opsporing van EU-fraudezaken is in handen van
de met opsporing belaste diensten binnen de Belastingdienst, de ECD, de AID
en de AI. Het interregionaal fraudeteam (IFT) in Rotterdam vervult binnen het Openbaar
Ministerie een coördinerende rol als het gaat om de strafrechtelijke
aanpak van EU-fraude. Het IFT fungeert onder andere als centraal aanspreekpunt
voor OLAF als het gaat om door OLAF geconstateerde EU-fraudes. Bij dit IFT
is voorts een landelijk expertise-centrum voor EU-fraude in oprichting. Zodra
dit volledig operationeel is, zal vanuit het expertisecentrum een operationeel
EU-fraudeberaad worden gestart, waarin het IFT en de betrokken BOD'en vertegenwoordigd
zijn. Ook zal, naast de reeds bestaande contacten op zaaksniveau, een meer
strategisch beleidsoverleg met OLAF worden gestart. Voor een overzicht van
het aantal EU-fraudezaken die het OM in 1999 heeft behandeld, wordt verwezen
naar paragraaf 9.4.6.7 Ontwikkelingen op departementale terreinena. algemeenIn het voorjaar van 1999 constateerde de Europese Commissie in Nederland
onregelmatigheden bij de besteding van ESF-gelden (zie onder c). Mede naar
aanleiding daarvan heeft het kabinet besloten het toezicht, het beheer en
de controle ten aanzien van ook de andere structuurfondsgelden daar waar nodig
te verbeteren. Belangrijke aandachtspunten daarbij zijn inzicht op departementaal
niveau in de financiële stromen, een meer systematische toepassing van
controles ter plaatse (zo nodig ook door het betreffende ministerie) en een
centrale registratie van signalen over tekortkomingen in beheer en controle
op het niveau van projecten, subsidie-aanvragers en projectuitvoerders.b. Aanpak op het terrein van FinanciënIn het kader van het programma Douane 2002 zal binnenkort door de lidstaten
en de Europese Commissie een nadere studie naar de opzet van gezamenlijke
risico-analyse en risicoprofielen worden ingesteld. Binnen de Belastingdienst
is een draaiboek «controles en verificaties ter plaatse» op basis
van Verordening (EURATOM, EG) nr. 2185/96 ontworpen, als richtlijn voor de
begeleiding in Nederland voor door de Europese Commissie (OLAF) uit te voeren
controles en verificaties. Deze draaiboeken worden opgenomen in de voorschriftgeving.c. Aanpak op het terrein van SZWEen controle door de Europese Commissie in april 1999 heeft onregelmatigheden
bij ESF-projecten aan het licht gebracht. SZW heeft in 1999 veel aandacht
besteed aan de implementatie van verbeteringen in de organisatie van de uitvoering
van het Europees Sociaal Fonds (ESF) bij Arbeidsvoorziening. Over de aanpak
van deze kwestie heeft de Minister van SZW de Tweede Kamer in 1999 regelmatig
geïnformeerd. Op verzoek van de Minister van SZW heeft ook de Algemene
Rekenkamer onderzoek verricht naar de uitvoering van het ESF. Op 3 februari
jl. werd het eindrapport gepubliceerd. Op 16 maart jl. heeft de Minister van
SZW de Tweede Kamer nader geïnformeerd met een overzicht van de recente
ontwikkelingen en de stand van zaken met betrekking tot de voortgang van de
ESF-projecten, de controles van projecten uit de periode 1994–1999,
de bevindingen en conclusies van de Algemene Rekenkamer en de verbeteringen
in het systeem van beheer, controle en toezicht zowel voor wat betreft de
afwikkeling van de periode 1994–1999 als voor het nieuwe ESF-programma
2000–20061. Op hoofdlijnen komen de verbeteringen
neer op een kwalitatief betere aansturing vooraf (ter preventie van fouten)
en een kwalitatief betere controle achteraf (ter correctie van fouten). d. Aanpak op het terrein van EZIn het kader van de verantwoordelijkheid die EZ heeft voor de juiste besteding
en goed financieel beheer van de gelden die in gedeeld beheer tussen de Europese
Commissie en Nederland worden besteed, heeft 1999 in het teken gestaan van
de verantwoordelijkheidsverdeling tussen EZ en de uitvoerende provincies.
Voorts is in de Structuurfondsenverordening1
 een aantal belangrijke wijzigingen in de controle op structuurfondsgelden
opgenomen. Beide ontwikkelingen hebben een aanzet gegeven voor de opstelling,
in 1999, door EZ van een conceptovereenkomst met de voor de uitvoering van
de Structuurfondsprogramma's betrokken provincies. De verwachting is dat de
overeenkomst medio 2000 van kracht zal worden. In de overeenkomst zijn de
volgende voorstellen opgenomen:– verhaalsrecht voor de Staatssecretaris van EZ op de provincies,
in geval van verzuim van de provincie in de nakoming van door de EU in Verordering
1260/99 opgelegde verplichtingen;– kwartaalrapportage onregelmatigheden aan de Europese Commissie
en EZ, conform de instructies van OLAF;– de directe melding aan EZ van onregelmatigheden die op korte termijn
onherstelbaar zijn;– de ontwikkeling van een centrale registratie van relevante besluiten
en beschikkingen ten aanzien van de interpretatie van EU regelgeving.e. Aanpak op het terrein van LNVVoor 1999 zijn managementafspraken gemaakt tussen de AID en de Dienst
landelijke service bij regelingen van het ministerie van LNV (Laser), over
de aantallen controles op de directe inkomenssteun en de afhandeling van zaken.
Door gerichte inzet van controle-capaciteit is in 1999 het verplichte aantal
controles uitgevoerd. In totaal ging het om 4200 controles, waarbij in 1545
gevallen (= 36% van de controles) afwijkingen zijn geconstateerd. Daarbij
betrof het in 10% van de gevallen ernstige onregelmatigheden, die hebben geleid
tot een procesverbaal van de AID. De overige gevallen zijn bestuurlijk afgedaan,
door Laser.In convenanten tussen de AID en de betaalorganen is in 1999 de controle-frequentie
vastgesteld op exportrestituties, invoerheffing en de steun- en interventieregelingen.
Daarnaast vinden er administratieve nacontroles plaats2. Deze controles worden zowel door de AID als door de Douane uitgevoerd
en vormen een basis om te komen tot een goed M&O-beleid met betrekking
tot deze gelden uit het EOGFL, afdeling garantie. De Europese Commissie wordt
jaarlijks via een controleverslag geïnformeerd over de toepassing van
de administratieve nacontroles. In 1999 hebben de AID en de Douane 90 onregelmatigheden
geconstateerd bij handelaren en be- en verwerkende bedrijven.In het jaar 1999 is voorts gewerkt aan verbetering van de kwaliteit van
controles van EU-heffingen, exportrestituties en steunregelingen in de veehouderij.
Dit traject is opgezet naar aanleiding van opmerkingen van de Accountantsdienst
van LNV en de Algemene Rekenkamer. In 2000 wordt dit traject gevolgd door
het geven van aanvullende scholing aan medewerkers. Ook is in 1999 geïnvesteerd
om projectleiders van grote strafrechtelijke onderzoeken meer kennis en vaardigheden
bij te brengen met projectmatig werken. Voorts slot zijn het afgelopen jaar
binnen de afdeling recherche zaaksanalisten aangesteld met als taak om sneller
en beter inzicht te verschaffen in de handelwijze bij onregelmatigheden. Tot
slot is in 1999 gewerkt aan een nieuw informatiesysteem voor de AID. Na realisatie
van het informatieplan worden de controleurs geautomatiseerd voorzien van
basisinformatie voor hun controles. Ten aanzien van de uitgaven van structuurfondsen is LNV deels primair
en deels subsidiair verantwoordelijk. In laatstgenoemde gevallen zijn de provincies
primair verantwoordelijk voor de uitvoering en het beheer van de programma's.
Eventuele onregelmatigheden worden door de provincies aan LNV gemeld. In 1999
hebben de provincies geen onreglematigheden geconstateerd. In verband met
het aanbreken van een nieuwe structuurfondsperiode is inmiddels een traject
gestart om afspraken ten aanzien van controle en beheer (inclusief de onregelmatigheidsmeldingen)
opnieuw vast te leggen tussen LNV en de provincies.7.SUBSIDIES7.1 algemeenSubsidies zijn op verschillende manieren onderwerp van rijksbrede rapportages.
Zo dienen jaarlijks gegevens aangeleverd te worden voor het Subsidie Overzicht
Rijksoverheid. Het gaat hier om een overzicht van feitelijke gegevens, waaronder
het begrotingsbedrag.Voorts is in het kader van MDW-accountancy in 2000 een start gemaakt met
de doorlichting van subsidie- en overige regelingen op accountancy-aspecten
(Doreac). De Kamer is hierover geïnformeerd in de brief van 18 november
1999 van de minister van Financiën1. Doel
van de Doreac-doorlichting is onder meer een bijdrage te leveren aan een meer
doeltreffend vormgegeven toezicht en onderlinge samenhang van subsidieregelingen
waarin om een accountantsverklaring wordt gevraagd. De desbetreffende ministeries
zijn zelf verantwoordelijk voor de uitvoering van de doorlichting van de geselecteerde
regelingen. De interdepartementale stuurgroep Doreac zal de eerste rapportage
over de doorlichtingen op de departementen in november a.s. aan de Kamer zenden.
Voor het einde van deze kabinetsperiode (medio 2002) zal de gehele doorlichting
moeten zijn afgerond.In het kader van de MDW-operatie worden ook de specifieke uitkeringen
doorgelicht. Deze operatie is in 1998 gestart. De tweede voortgangsrapportage
Toetsing specifieke uitkeringen is 31 januari jl. aan de Kamer gezonden2.Verder is het in juni 1999 door de Algemene Rekenkamer gepubliceerde rapport
Voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik in het bijzonder
voor subsidiefraude van belang. Dit rapport is reeds aan de orde geweest tijdens
een algemeen overleg met de Tweede Kamer van 16 maart 2000. Bij diverse van
de hierna genoemde ministeries is bij de opzet van verbetermaatregelen op
het terrein van voorkoming en bestrijding van subsidiefraude rekening gehouden
met aanbevelingen en conclusies uit het Rekenkamerrapport.In de navolgende paragrafen zal – net als vorig jaar – de
stand van zaken worden geschetst op het terrein van de diverse departementen,
die subsidieregelingen kennen met een budgettair kasbeslag van meer dan f 100
miljoen3. Daarbij zal vooral aandacht worden
besteed aan nieuwe ontwikkelingen op het gebied van wet- en regelgeving en
controle- en sanctiebeleid. Overige, meer gedetailleerde informatie over de
diverse subsidieregelingen is opgenomen in bijlage II. 7.2 Buitenlandse ZakenalgemeenHet kader voor subsidieverlening wordt gevormd door de Algemene Wet Bestuursrecht,
de Kaderwet Buitenlandse zaken, de Subsidieregeling Ministerie van Buitenlandse
Zaken van 24 december 1999 en de standaard subsidiebeschikkingen. Hierin zijn
de algemene subsidievoorwaarden opgenomen, alsmede de mogelijke stappen die
genomen kunnen worden indien de subsidie-ontvanger niet voldoet aan de voorwaarden.De Subsidieregeling van Buitenlandse Zaken bestaat uit verschillende afdelingen/programma's.
Drie daarvan hebben een budgettair beslag van meer dan f 100 miljoen:
het Medefinancieringsprogramma, Technische assistentie en ORET/MILIEV (zie
bijlage II voor meer gedetailleerde informatie).controle-, sanctie- en voorlichtingsbeleidIn 1999 is er een nieuwe «handleiding subsidies» opgesteld.
Daarnaast is in het «handboek bedrijfsvoering» het nieuwe ontwikkelde
sanctiebeleid opgenomen.Bij de beoordeling van ORET/MILIEV-aanvragen worden diverse instrumenten
gehanteerd om oneigenlijk gebruik van overheidsgelden tegen te gaan. Daarbij
vormt de door het Nederlands Economisch Instituut (NEI) uitgevoerde beoordeling
van aanvragen een essentieel onderdeel. Ook is in de subsidiebeschikkingen
een anti-corruptiebepaling opgenomen, die het mogelijk maakt in geval van
fraude/corruptie/omkoping door de subsidie-ontvanger het in de Algemene Wet
Bestuursrecht opgenomen sanctie-instrumentarium toe te passen.Resultaten/effecten van M&O-beleidHet ministerie van Buitenlandse Zaken heeft over 1999 geen gevallen geregistreerd
van fraude of misbruik c.q. oneigenlijk gebruik. Wel is uit een onlangs verschenen
evaluatie-rapport over het ORET/MILIEV-programma gebleken dat de monitoring
van het programma verbetering behoeft. Daarmee zou de effectiviteit van het
M&O-beleid verder vergroot kunnen worden.7.3 Economische ZakenJaarlijks wordt het subsidie-instrumentarium van EZ doorgelicht op M&O-gevoeligheid.
Uitgangspunt hierbij vormt het overzicht financiële stimulansen dat als
bijlage is opgenomen in de begroting van EZ. Het resultaat van deze doorlichting
wordt vastgelegd in een M&O-matrix. Deze matrix geeft per subsidie-instrument
voor een aantal M&O-aspecten het risico en de mate van afdekking van het
risico weer. Uit de matrix 1999 volgt dat voor de getoetste financiële
stimulansen geldt dat de M&O-aspecten, voor zover relevant, op afdoende
wijze zijn afgebakend in de betrokken regeling en dat ook de controle afdoende
is geregeld. De toetsingaspecten van de M&O-matrix worden eveneens betrokken
bij de opzet van nieuwe, of de wijziging van bestaande subsidie-instrumenten.
Voorts worden ten aan zien van alle door of namens EZ verstrekte subsidies,
indien van toepassing, specifieke eisen gesteld voor oplevering van accountantsverklaringen
ten behoeve van de subsidievaststelling.Er zijn in 1999 twee financiële stimulansen met een geraamd subsidiebedrag
van f 100 mln. of meer. Het betreft «micro-electronica stimulering» en de bijdrage aan internationale ruimtevaartprogramma's. Beide hebben
een laag M&O-risico.7.4 JustitiealgemeenJustitie kende in 1999 zes regelingen met een budgettair beslag van meer
dan f 100 miljoen). In algemene zin kan worden opgemerkt dat, gemeten
naar de huidige stand van zaken, het M&O-risico voor de diverse regelingen
goeddeels is afgedekt, of in ieder geval tot een mimimum is beperkt. Hieronder
zal aandacht besteed worden aan ontwikkelingen op het gebied van de gefinancierde
rechtsbijstand en de Reclasseringsregeling. Informatie over de overige regelingen
is opgenomen in bijlage II.Wet- en regelgevingBij de gefinancierde rechtsbijstand ligt de
M&O-gevoeligheid van het stelsel in overwegende mate bij de toegang tot
het stelsel, voorzover het verzoeken betreft waarbij de draagkracht van de
rechtzoekende bepalend is voor het al dan niet in aanmerking komen voor een
toegevoegd advokaat. Voorts is de regeling – voor hen die toegelaten
zijn – M&O-gevoelig, omdat de hoogte van de eigen bijdrage eveneens
inkomensafhankelijk is. Van de in 1999 verantwoorde uitgaven heeft ongeveer
40% betrekking op inkomensafhankelijke toevoegingen.Zoals bij de verantwoording 1998 is aangegeven, is uit de evaluatie van
de Wet op de rechtsbijstand onder meer gebleken dat er ten aanzien van het
sanctie-instrumentarium van de raden voor rechtsbijstand knelpunten bestaan.
Het gaat daarbij met name om de mogelijkheden van verhaal op de rechtzoekende
of diens rechtsbijstandsverlener van de ten laste van de raad gebrachte kosten
van rechtsbijstand. Naar aanleiding van de evaluatie is thans een wijziging
van de Wet op de rechtsbijstand in voorbereiding, die onder meer voorziet
in het wegnemen van dan deze knelpunten op het terrein van misbruik en oneigenlijk
gebruik.Naast risico's voor misbruik en oneigenlijk gebruik bij de toegang tot
het stelsel bestaan er ook (beperkte) risico's bij de vaststelling van de
vergoeding, namelijk voor zover factoren die de hoogte van de vergoeding beïnvloeden
niet objectief kunnen worden vastgesteld. Op basis van het in het najaar 1997
verschenen rapport «Fair Forfaitair» van de commissie herijking
vergoedingen rechtsbijstand is een ontwerp voor een nieuw vergoedingenbesluit
ingevoerd op 1 januari 2000. Met dit vergoedingenbesluit zijn een aantal in
de huidige regelgeving voorkomende factoren die oorzaak zijn van M&O-gevoeligheid,
weggenomen. Controle-, sanctie- en voorlichtingsbeleidIn de loop van 1998 heeft de projectgroep VIValt 1 gerapporteerd over de uitkomsten van het onderzoek naar de mogelijkheid
en wenselijkheid van wijziging van de wijze waarop de draagkracht bij de rechtsbijstand
wordt bepaald. De werkgroep komt tot de conclusie dat de controleerbaarheid
van de toegang tot de gesubsidieerde rechtsbijstand in belangrijke mate kan
worden verbeterd indien de huidige maatstaf voor de draagkrachtbepaling (i.c.
het netto-maandinkomen) wordt vervangen door het belastbaar (jaar-) inkomen,
waardoor de inkomensgegevens integraal kunnen worden gecontroleerd aan de
hand van de administratie van de Belastingdienst. In het eerste kwartaal van
1999 heeft de raad voor rechtsbijstand een start gemaakt met een haalbaarheidsstudie,
waarbinnen de beleidsmatige en uitvoeringstechnische aspecten in de praktijk
worden getoetst. Op basis van de uitkomsten van deze studie,
die in het eerste kwartaal van 2000 worden verwacht, zullen de vervolgstappen
en het tijdpad worden bepaald.Naar aanleiding van een onderzoek van de Algemene Rekenkamer1 wordt voorts het controleprotocol 2000 verduidelijkt ten aanzien van
het te hanteren evaluatie-instrumentarium voor fouten en onzekerheden en de
wijze waarop de accountant moet rapporteren over diens bevindingen.Resultaten van M&O-beleidEvenals in voorgaande jaren hebben de Raden voor rechtsbijstand in 1999
ter beoordeling van de betrouwbaarheid van het huidige systeem van gegevensverstrekking
door de rechtzoekende in samenwerking met de Belastingdienst een representatieve
steekproef uitgevoerd. Daarbij zijn de draagkrachtgegevens van inkomensafhankelijke
toevoegdossiers getoetst aan de gegevens van de Belastingdienst. Op basis
van de voorlopige uitkomsten van die steekproef wordt verwacht dat van de
uitgaven van inkomensafhankelijke toevoegingen 0,91% (1998: 0,70%) als fout
en 2,35% (1998: 2,4%) als onzeker moeten worden aangemerkt. Het financiële
belang kan daarmee voor fouten worden berekend op f 1,6 mln. en voor
onzekerheden op f 4,2 mln. De hiervoor vermelde uitkomsten van de steekproef
zijn voorlopig, omdat de beoordeling van een aantal dossiers nog niet kon
worden afgerond.Met betrekking tot de Reclasseringsregeling is in 1999 in samenwerking
met de Stichting Reclassering Nederland (SRN) en onder begeleiding van Price-Waterhouse
Coopers het project «Outputsturing reclassering» gestart. Dit
omvangrijke project heeft als doel invulling te geven aan de randvoorwaarden
voor een succesvolle invoering van outputsturing en financiering van de SRN.
Op basis van de uitkomsten van dit project dient in het jaar 2001 een dusdanig
betrouwbaar model van outputsturing aanwezig te zijn dat recht doet aan het
concept van sturen op afstand. Zowel door het ministerie als door de SRN is
aan dit project hoge prioriteit gegeven. Met de uitvoering van dit project
wordt tevens tegemoet gekomen aan de knelpunten die de Algemene Rekenkamer
constateert inzake de betrouwbaarheid van de productieverantwoording.Na enige maanden vertraging verloopt de uitvoering van het project volgens
schema. Cruciaal voor het afronden van het project binnen de gestelde termijn
is de landelijke invoering van het productieregistratiesysteem Client Volg
Systeem (CVS). Alleen wanneer het CVS in voldoende mate is ingevoerd en voldoet
aan de gestelde eisen inzake betrouwbaarheid, kan het project succesvol worden
afgerond. In dit kader zal de Departementale Accountantsdienst begin 2000
een onderzoek uitvoeren naar de kwaliteitsborging in en rond het systeem.7.5 Landbouw, Visserij en NatuurbeheerSubsidies in relatie tot misbruik en oneigenlijk gebruikTer ondersteuning van de uitvoering van het beleid inzake de Verbetering
van het Subsidiebeheer binnen LNV is de in 1992 samengestelde Handleiding
Subsidie Instrument geactualiseerd door aan te sluiten op de ontwikkelingen
op het gebied van regelgeving (Algemene Wet Bestuursrecht, Kaderwet e.d.),
de nieuwe handleiding ter voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk
gebruik van de Directie Accountancy Rijksdienst (DAR), alsmede aan de wensen
van de gebruikers. De geactualiseerde Handleiding Financiële Regelingen
(HFR) is nu niet alleen op subsidies maar ook op andere financiële regelingen
gericht en uitgebreid met de aspecten communicatie en sancties.
Het hart van de handleiding wordt gevormd door checklisten met aandachtspunten
per aspect. De nieuwe Handleiding Financiële Regelingen is inmiddels
verspreid en in gebruik genomen door de betrokken directies voor het ontwerpen
en toetsen van financiële regelingen. De toepassing zal worden gemonitord.
Op grond van signalen van de gebruikers en deskundigen zal de handleiding
regelmatig worden geactualiseerd. Het Subsidie Informatie Systeem (SIS) is
omgevormd tot het FRIS (Financiële Regelingen Informatie Systeem) door
uitbreiding met de onder verantwoordelijkheid van LNV vallende heffingen en
schaderegelingen. De informatierubrieken zijn heroverwogen en de vormgeving
is aangepast. De gegevens zijn overgezet in een meer geavanceerde databank.
Tenslotte zijn de huidige monitoringgegevens ten aanzien van het M&O-beleid
uitgebreid. Bijlage II bevat nadere, meer gedetailleerde informatie over drie
regelingen met een budgettair beslag van meer dan f 100 mln. 7.6 Onderwijs, Cultuur en WetenschappenalgemeenOCenW kent zes regelingen met een budgettair beslag van meer dan f 100
mln. (zie bijlage IV). De wet- en regelgeving is voor een belangrijk gedeelte
van de uitgaven en de ontvangsten gevoelig voor M&O door derden. Dit is
onvermijdelijk, omdat het Ministerie van OCenW gegevens van derden (belanghebbenden)
moet gebruiken voor het bekostigen van instellingen en het verstrekken van
beurzen en dergelijke. Een goed voorlichtings-, controle-, en sanctiebeleid
kan de hiermee verbonden risico's sterk verminderen. Daartoe is eind 1998
binnen het departement een gedragslijn M&O uitgebracht. Toch blijft nog
een deel van de regelingen bij OCenW gevoelig voor misbruik en oneigenlijk
gebruik. De M&O-gevoeligheid in deze regelingen is in 1997 geïnventariseerd
en wordt jaarlijks geactualiseerd. Uit deze actuele inventarisatie zijn hieronder
de bevindingen van de belangrijkste M&O-gevoelige regelingen aangegeven.
Dit betreft de Wet op de Studiefinanciering (WSF) inclusief reisvoorziening
WSF (de zogenaamde relevante uitgaven, waaronder ook de OV-studentenkaart
valt), de WSF-leningen Stb. 1831 en de Wet tegemoetkoming
studiekosten (WTS). In bijlage II is een toelichting gegeven op de overige
drie regelingen van OCenW.M&O-aspecten StudiefinancieringsbeleidMede naar aanleiding van het onderzoek van de Rekenkamer is begin 1999
een projectorganisatie M&nO van start gegaan binnen de Informatie Beheer
Groep. Deze projectorganisatie beoogt het intern functioneren van de IB-Groep
voor M&O-bestrijding te versterken en het M&O-beleid te intensiveren.
Conform de Gedragslijn «Misbruik en oneigenlijk gebruik» van het
Ministerie is de inventarisatie van het bestaande controlebeleid door de projectorganisatie
geactualiseerd. Dit zal uiteindelijk moeten leiden tot een aangescherpt M&O-beleid.
Tevens worden in dit kader de afspraken met andere organen, waarmee gegevens
worden uitgewisseld, opnieuw bezien en waar nodig aangepast.Op grond van de geactualiseerde inventarisatie kan voor de volgende aspecten
de M&O-gevoeligheid niet of niet geheel worden weggenomen door een goed
voorlichtings-, controle- en of sanctiebeleid.WoonsituatieIn 1999 is op basis van de WSF ongeveer f 1200 miljoen en op basis
van Hoofdstuk III van de WTS ongeveer f 18 miljoen aan toelagen voor
uitwonende studenten uitgegeven. Voor een studerende is het voordelig
om zich als uitwonende op te geven. Dat geldt zowel voor de WSF als voor hoofdstuk
III van de WTS. Steekproefcontrole voor de WSF in 1998 over de periode 1996/97
heeft in 0,8% van alle gevallen onterechte uitwonendheid vastgesteld. Koppeling
van adresgegevens voor de WSF aan de Gemeentelijke Basis Administratie (GBA)
met ingang van het studiejaar 2001/2002, zal het M&O-risico verder terugdringen.
Voor Hoofdstuk III van de WTS is de GBA-status reeds bepalend voor de woonsituatie.
De rest-M&O wordt daarmee voor de WTS lager geacht.Partner met inkomenIn 1999 is ongeveer f 347 miljoen uitgegeven op basis van hoofdstuk
II van de WTS. De hoogte van de tegemoetkoming is onder andere afhankelijk
van de inkomens van de verzorgende ouder/wettelijke vertegenwoordiger en diens
eventuele partner in een peiljaar. De WTS-ouder moet een eventuele partner
vermelden op het aanvraagformulier. Indien de aanvrager opgeeft over geen
partner te beschikken, dan is het moeilijk vast te stellen of dit juist is.Inkomen van aanvragerIn 1999 is ongeveer f 6 miljoen uitgegeven op basis van hoofdstuk
IV van de WTS. De hoogte van de tegemoetkoming WTS18+ is onder andere afhankelijk
van het inkomen van de aanvrager in de drie maanden voorafgaande aan de studie.
Door het criterium van drie maanden is een gegevensuitwisseling met de Belastingdienst
geen effectief controlemiddel. De Belastingdienst gaat uit van jaarinkomens.
Elke aanvrager moet bij het opgegeven inkomen een ver-klaring van de werkgever
overleggen.Draagkrachtmeting en partnerIn principe wordt bij draagkrachtmeting het inkomen van de partner meegenomen.
Het opgeven dat de debiteur geen partner heeft, is derhalve gunstig voor de
debiteur. Het hebben van geen partner is moeilijk vast te stellen.7.7 Verkeer en WaterstaatV en W kende in 1999 zes regelingen met een budgettair beslag van meer
dan f 100 mln., die alle een laag M&O-risico hebben (zie tabel in
bijlage II). Voorts is nog van belang dat VenW de conclusies en aanbevelingen
van het in 1999 verschenen rapport van de Algemene Rekenkamer «voorkoming
en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van subsidies», zal
meenemen bij de herziening van het handboek subsidies, waarmee binnen VenW
aan het M&O beleid vorm is gegeven.7.8 Volksgezondheid, Welzijn en SportVWS kent zeven regelingen met een budgettair beslag van meer dan f 100
miljoen, die alle een laag M&O-risico kennen. Met het uitbrengen van een
jaarverslag in plaats van een financiële verantwoording wordt met ingang
van het verslagjaar 1999 afgeweken van de oude VWS-praktijk om de M&O-gevoeligheid
van regelingen in de artikelsgewijze toelichting op te nemen. In het vervolg
zullen alleen nieuwe aandachtspunten ten aanzien van het M&O-beleid expliciet
bij de beleidsartikelen worden toegelicht. Wet-en regelgevingVanuit de M&O-optiek zijn twee ontwikkelingen rond subsidieregelgeving
binnen VWS vermeldenswaard. In het project stroomlijning
subsidieregelgeving staat vanuit een bestuurlijk-organisatorische
invalshoek de vraag centraal in hoeverre de bekostigingsvormen en de daaraan
verbonden administratieve voorwaarden aansluiten bij de bestuurlijke visie.
Het project is in het laatste kwartaal van 1999 gestart en sluit aan bij een
rijksbrede doorlichting van regelingen op accountancyaspecten.7.9 VROMwet- en regelgevingIn dit kader is relevant dat de medewerkers van de Dienst Recherchezaken
zijn aangewezen als toezichthouder bij de Huursubsidiewet in de zin van de
Algemene wet bestuursrecht. Voorts zal nog dit jaar zal gestart worden met
de wettelijke verankering van de positie van de bijzondere opsporingsdiensten
(zie 2.1). Verder zal de grondslag van de opsporingsbevoegdheid (weer) gebaseerd
worden op artikel 141 Strafvordering.controle-, sanctie- en voorlichtingsbeleidOp dit moment worden in overleg met SZW de mogelijkheden bezien om de
fraudebestrijding door de sociale recherche op het gebied van de ABW te laten
samenlopen met die van huursubsidie, bijvoorbeeld door de sociale recherche
ook op dat terrein bevoegd te maken.Ten aanzien van de gegevensuitwisseling wordt onderzocht in hoeverre de
GBA nog items bevat die gekoppeld zouden kunnen worden aan de huursubsidie.
Hierbij dient gedacht te worden aan zaken als verblijfsstatus, leeftijd, samenlevingsvorm,
etc.Resultaten/effecten van het M&O-beleidIn 1999 zijn op het terrein van de huursubsidie f 53 498 terugvorderingen
ingesteld met een totaalbedrag van f 7 873 889. Het gaat hierbij
voornamelijk om foutieve matchingen van inkomensgegevens, onjuiste SOFI-nummers
etc. Er zijn 505 strafrechtelijke onderzoeken afgewerkt door de DRz.Inzicht in de effectiviteit van het M&O-beleid aan de hand van kengetallen
of aan de hand van evaluatie-onderzoeken is er in zoverre, dat eenmalig samen
met de (voormalige) Inspectie voor de Rechtshandhaving van het ministerie
van Justitie de Huursubsidiewet is bekeken op de mate van naleving. Nadat
de organisatorische veranderingen binnen VROM (mogelijke overdracht van opsporing
huursubsidiefraude aan sociale recherche; samenvoeging van handhavingsonderdelen
binnen VROM, zie ook paragraaf 8.4) verder zijn uitgekristalliseerd,
en nadat resultaten van vergelijkbare onderzoeken bij andere departementen
bekend zijn (hetgeen binnenkort wordt verwacht), zal bezien worden of dit
soort instrumenten in de toekomst vaker zal worden ingezet.Voorts is van belang dat in 1999 een thema-onderzoek is afgerond inzake
de GBA. Hieruit is gebleken dat op de peildatum (1 juli 1999) minder dan 1
promille (ongeveer 0,075%) van de huursubsidie-aanvragers strategisch gedrag
lijkt te vertonen door in- en uitschrijving bij de GBA. HOOFDSTUK 8 INTENSIVERING AANPAK HORIZONTALE EN VERTICALE
FRAUDE: POLITIE, OM EN BOD'EN8.1 InleidingBij regeerakkoord 1998 zijn extra middelen ter beschikking gesteld om
de bestrijding van horizontale fraude te intensiveren, alsmede om de aanpak
van verticale fraude een extra impuls te geven (zie tabellen paragraaf 8.5).
Het betreft extra middelen voor politie en OM voor de inrichting van in totaal
zeven Interregionale Fraude Teams (IFT's), voor OM en ZM voor de intensivering
van de aanpak van fiscale fraude en voor een aantal Bijzondere Opsporings
Diensten (AI, AID, DRz en ECD). Voorts is extra geld uitgetrokken voor de
versterking van een aantal schakels in de justitiële keten (ZM, CJIB,
Gevangeniswezen). Deze middelen zijn vanaf 1999 gedeeltelijk en met ingang
van 2000 volledig beschikbaar gekomen.In dit hoofdstuk wordt de actuele stand van zaken beschreven met betrekking
tot de intensiveringsmaatregelen van politie, OM en BOD'en. Ook wordt aandacht
besteed aan een aantal belangrijke ontwikkelingen op het gebied van de toepassing
van de ontnemingswetgeving (8.4) en de bestrijding van witwassen (8.5).8.2 kostenTer inleiding moet worden opgemerkt dat tegenover de in deze paragraaf
vermelde uitgaven voor 1999 geen opbrengsten zijn begroot, omdat 1999 het
opbouwjaar is geweest. Met ingang van volgend jaar zal getracht worden de
«opbrengsten» van deze investeringen in beeld te brengen, hoewel
de activiteiten van de IFT's niet één op één te
relateren zullen zijn aan bijvoorbeeld extra opgelegde boetes of extra belastinginkomsten.
Voorts hebben de werkzaamheden van de IFT's ook preventieve effecten, die
niet in geld uit te drukken zijn. De «opbrengsten» zouden tot
uitdrukking kunnen komen in het aantal opgespoorde en afgehandelde zaken,
in door de rechter opgelegde boetes of opgelegde ontnemingsmaatregelen in
IFT-zaken. Voorts zal bezien worden of een indicatie gegeven kan worden van
het financiële nadeel dat is voorkómen door het optreden van de
IFT's.Onderstaande tabel geeft een overzicht van de kosten die in 1999 zijn
gemaakt voor de financiering van de fraudeclusters (IFT's; zie hierover verder
paragraaf 8.4) en voor de versterking van andere schakels in de justitiële
keten. Daarbij gaat het om personele en materiële kosten van OM en de
bijbehorende kosten van andere partners in de justitiële keten (gerechtskosten,
zittende magistratuur, CJIB, gevangeniswezen).Voorts zijn uit de extra middelen voor het OM de opbouw van het Fraude
Registratie en Informatie Systeem (FRIS), een gedeelte van de opleidingen
financieel rechercheren en het projectbureau financieel rechercheren gefinancierd
(zie par. 8.4). Het begrote bedrag is in 1999 niet volledig aangewend, omdat
het afgelopen jaar sprake was van een opbouwfase, en door de tijd die gemoeid
is met werving en selectie van personeel: sinds de start van de IFT's is het
zowel voor het OM als voor de politie niet eenvoudig gebleken voor alle beschreven
functies voldoende gekwalificeerd personeel te krijgen. Justitie (intensivering fraudebestrijding) ThemaKosten 1999 Begroting Verantw.OM/IFT's/ZM114,3 mln13,1 mlnGerechtskosten2 mln2 mln Bijdrage DJI1 mln1 mlnBijdrage CJIB2 mln2 mln Totaal19,3 mln218,1 mln.1 Van de in totaal f 14,3 mln. is een bedrag van f 1
mln. toegekend voor de versterking van de zittende magistratuur, dat is toebedeeld
aan de diverse arrondissementen waar de IFT's operationeel zijn.2 In de OM-begroting voor de IFT's was een bedrag opgenomen
van f 2,5 mln. dat betrekking had op politiekosten; dit bedrag is overgeheveld
naar de begroting van BZK. Daarmee komt het totaal bedrag dus op f 16,8
mln., zoals vorig jaar is vermeld in bijlage 1 van de voortgangsrapportage
1997–1998.BZK/politie (IFT's) ThemaKosten 1999 Begroting Verantw.IFT's (politiedeel)9,9 mln.9,9 mln.ToelichtingHet betreft hier de financiering van het politiedeel van de IFT's. Bij
de vier IFT's die in 1998 als «pilot» zijn gestart, betreft het
een bedrag van ruim f 2 mln. per IFT; voor de twee IFT's die begin dit
jaar operationeel zijn gewor- den, zijn in 1999 aanloopkosten gemaakt van
rond de f 0,5 mln. per IFT.Voorts zijn middelen beschikbaar gesteld voor de intensivering van de
aanpak van fiscale fraude:Justitie: OM en ZM (intensivering fiscale fraude) ThemaKosten 1999 BegrotingVerantw.Openbaar Ministerie2,5 mln.1,9 mln. Zittende Magistratuur2,5 mln.0 Totaal5 mln.1,8 mln.ToelichtingTer versterking van de bestrijding van fiscale fraude is in 1999 1,9 mln.
uitgezet binnen de parketten Groningen (waar het expertisecentrum fiscale
fraude van het OM is gevestigd) en Rotterdam (EU-aspecten van fiscale fraude).
De redenen voor de onderuitputting bij het OM (0,6 mln.) zijn dezelfde als
bovengenoemd bij de IFT's.De f 2,5 mln. voor de zittende magistratuur zijn in 1999 in eerste
instantie toegewezen aan de arrondissementen Groningen en Rotterdam, in aansluiting
op de verdeelsystematiek van het OM. In de loop van het jaar is evenwel geconcludeerd
dat deze wijze van verdeling van de middelen niet goed paste bij de uitgangspunten
van de rechterlijke organisatie als geheel, onder andere in verband met de
relatieve competentie van de gerechten. Besloten is toen de extra
middelen terug te halen; gelet op het late tijdstip in het jaar zijn ze in
1999 niet meer herverdeeld. Op dit moment wordt binnen de directie rechtspleging
van het ministerie van Justitie bezien of er een verdelingssystematiek te
vinden is die zowel past binnen de uitgangspunten van de rechterlijke organisatie
als bij de doelstellingen van fraudebestrijding.8.3 Bestrijding horizontale fraude: rol IFT'sHorizontale fraude is fraude waarvan niet de overheid, maar particulieren,
bedrijven en (financiële) instellingen het slachtoffer worden. In de
kabinetsnota «fraudebestrijding 1998–2002»1 is een intensivering aangekondigd van de bestrijding van de diverse
vormen van horizontale fraude. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om zaken als
bancaire- en verzekeringsfraude, faillissementsfraude, merkvervalsing en telecomfraude.Wat politie en OM betreft heeft de gewenste intensivering gestalte gekregen
in de inrichting van Interregionale Fraude Teams (IFT's). In 1999 zijn vijf
van de beoogde zeven samenwerkingsverbanden tussen politie en OM operationeel
geworden, terwijl de voorbereidingen zijn gestart met de inrichting van het
IFT Rotterdam Rijnmond/Zuid Holland Zuid (IFT zuid-west). Dit IFT zal naar
verwachting in de loop van dit jaar van start gaan; IFT Amsterdam Amstelland
zal tenslotte in 2001 volgen.De teams richten op middelzware en zware vormen van fraude, waarvan de
opsporing en vervolging specifieke kwalificaties vereist. Eenvoudige fraude
dient in de primaire processen van de regulier politie te worden afgehandeld
op het niveau van de districten, omdat de moeilijkheidgraad laag en de duur
van het onderzoek kort is.De IFT's hebben in 1999 hun expertise verder uitgebouwd en vooral na goed
overleg met de private partners (Nederlandse Vereniging voor Banken, Verbond
van Verzekeraars, Telecom Operators) de onderzoeken uitgevoerd. Die samenwerking
zal verder versterkt worden door de eind dit jaar af te sluiten handhavingsarrangementen
met de private sector (geldend vanaf 2001). Dit jaar wordt reeds gewerkt
op basis van de in concept gereed zijnde handhavingsarrangementen.Het afgelopen jaar heeft voorts de relatie van deze teams met de politie
in diverse regio's meer gestalte gekregen. Daardoor krijgt langzamerhand ook
de assistentie- en adviesfunctie voor eenvoudiger vormen van fraude gestalte,
waardoor de politieregio's kunnen profiteren van de uitbouw van expertise
bij de IFT's.De vorming van expertise in de onderscheiden vakgebieden is binnen de
IFT's (politie en OM) een belangrijk onderwerp, waarin met name in de beginfase
relatief veel tijd is geïnvesteerd. De benodigde inhaalslag op dit punt
is thans vrijwel afgerond. Daardoor zijn de IFT's voor met name de private
partners steeds meer een belangrijke gesprekspartner bij de bestrijding van
horizontale fraude. Ook in de onderlinge afstemming in de expertisevorming
worden resultaten geboekt, om te voorkómen dat op te veel plaatsen
expertisecentra ontstaan. Zo hebben het IFT oost (fraude op het gebied van
verzekeringen en intellectuele eigendom) en de FIOD/ECD afgesproken, dat het
IFT de exper-tise zal opbouwen op het gebied van verzekeringsfraude, terwijl
de FIOD/ECD zich zullen richten op intellectuele eigendom.In 1999 heeft, bij wijze van tussenevaluatie, een onderzoek plaatsgevonden
naar de werking van de IFT's in het eerste jaar. Deze tussenevaluatie, die
op 14 februari 2000 aan de Tweede Kamer is aangeboden2, maakt duidelijk dat de inrichting van de IFT's een aantal
belangrijke positieve effecten heeft gehad. Om te beginnen is een belangrijke
impuls gegeven aan de bestrijding van horizontale fraude: er wordt structureel
meer aan gedaan dan vóór de komst van de IFT's. Voorts is de
private sector zeer te spreken over het feit dat door de IFT-structuur nu
een duidelijk aanspreekpunt is gecreëerd waar de sector met zijn zaken
terecht kan. Het rapport biedt ook diverse aanknopingspunten om verbeteringen
aan te brengen en een aantal geconstateerde praktische knelpunten weg te nemen.
Van de gedane voorstellen ter verbetering is het merendeel reeds ter hand
genomen, in nauwe samenwerking tussen de departementen van Justitie en van
BZK en het projectbureau financieel rechercheren.Voor een overzicht van het aantal zaken waar de IFT's in 1999 bij betrokken
zijn geweest, wordt verwezen naar paragraaf 9.4. De resultaten van de
IFT's laten zich overigens niet alleen in kwantitatieve zin, maar ook in kwalitatieve
zin uitdrukken. Zo is uit strafrechtelijke onderzoeken in IFT-verband een
aantal preventie-adviezen voortgevloeid, gericht op het voorkómen van
fraude met optisch leesbare overschrijvingsformulieren (OLO's) en betaaldiskettes.
Ook is een korte instructievideo gemaakt die laat zien waar detectie van fraude
beter kan. Daarnaast is in een landelijk project veel aandacht besteed aan
zogenaamde acquisitiefraude (fraude door middel van «spookfacturen»).
Dit project zal in 2000 leiden tot strafrechtelijke onderzoeken tegen een
aantal bedrijven dat zich verrijkt ten koste van met name het midden- en kleinbedrijf.
Voorts zijn de eerste besprekingen gevoerd met vertegenwoordigers van de transportbranche,
om ook de fraude in die sector beter in beeld te krijgen.8.4 project financieel recherchereninleidingIn 1998 is gestart met de implementatie van de aanbevelingen uit het eindrapport
financieel rechercheren, dat begin van datzelfde jaar verscheen. In 1999 is
op verse onderdelen verdere voortgang geboekt1.
Concreet gaat het hierbij om de uitbouw van de IFT's (zie verderop in deze
paragraaf), verbeteringen met betrekking tot de ontnemingswetgeving (zie paragraaf 8.6)
en de ontwikkeling van opleidingen financieel rechercheren.opleidingen financieel rechercherenIn 1999 zijn twee van de beoogde vier opleidingen ontwikkeld en van start
gegaan, namelijk de opleidingen voor niveau 1 (basis) en niveau 4 (hbo/academisch,
voor hooggekwalificeerde specialisten). De ontwikkeling van de opleidingen
op de tussengelegen niveaus (2 en 3) is het afgelopen jaar eveneens gestart,
maar hierbij is enige vertraging opgetreden. De afstemming tussen de betrokken
departementen, het LSOP en het veld over de eindtermen en de gewenste inhoud
van deze opleidingen heeft meer tijd gekost dan voorzien. De eindtermen voor
niveau 2 zijn inmiddels ter vaststelling voorgelegd aan de ministers van Justitie
en van BZK. Een aantal opleidingsmodules voor niveau 2 is al gereed, en de
oplevering van de resterende modules zal in het najaar 2000 plaatsvinden.
Dan zal ook het nieuwe pakket van de Cursus Algemene Recherche (CAR) gereed
zijn, waarin financieel rechercheren en ontneming zijn geïntegreerd.
Voor diegenen die de CAR reeds gevolgd hebben, wordt een zelfstudiepakket
beschikbaar gesteld. De verwachting is gelet op de geringe beschikbaarheid
van cursisten in de zomermaanden (i.v.m. de EK-voetbal en de daarop volgende
vakantieperiode), en omdat men eerst de opleiding op niveau 1 dient te hebben
afgerond, dat eind 2000/begin 2001 sprake zal zijn van voldoende instroom
voor deze opleiding. Naar verwachting zullen in het najaar van
2000 ook diverse onderdelen van de opleiding op niveau 3 van start kunnen
gaan.FRISDe opbouw van het Fraude Registratie en Informatie Systeem (FRIS), dat
wordt beheerd door het OM, heeft enige vertraging opgelopen. Het FRIS zal
medio 2000 beschikbaar zijn voor de IFT's en behulpzaam kunnen zijn bij de
voorbereiding en prioritering van zaken. Het is de bedoeling dat dan ook fraudesignalen
geautomatiseerd kunnen worden aangeleverd door politie, BOD'en en private
sector. In de derde fase (januari 2001) kan het FRIS ook gebruikt worden om
managementinformatie te genereren.8.5 Bijzondere Opsporings Dienstena. algemeenIn de Kabinetsnota «fraudebestrijding 1998–2002» is
geconstateerd dat naast de intensivering van de (horizontale) fraudebestrijding
(door de inrichting van IFT's) ook extra inzet nodig is om de bestrijding
van verticale fraude «een tandje bij te zetten1 ». Omdat daarbij vooral de Bijzondere Opsporings Diensten een
rol spelen, is voor de versterking van een viertal BOD'en een bedrag uitgetrokken
van ruim f 7 mln. (vanaf 2000 en daarna: ruim f 15 mln.). Onderstaande
tabel geeft een overzicht van de extra middelen die aan vier BOD'en zijn toegekend
voor de intensivering van de bestrijding van financieel-economische criminaliteit.
De FIOD is in dit overzicht niet opgenomen, omdat de uitbreiding en versterking
van de FIOD onderdeel uitmaakt van de voor dit doel aan de Belastingdienst
toegekende middelen (zie hoofdstuk 3). Na de tabel wordt per BOD aangegeven
op welke wijze de toegekende extra middelen zijn of zullen worden ingezet.Begroting en verantwoording 1999 fraude-intensivering
Bijzondere Opsporings Diensten1 (x f 1 mln) ThemaKosten 1999 Begroting VerantwoordingAI (SZW)2,82,3 AID (LNV)1,41,4DRz(VROM)0,50 ECD (Fin)2,23,0Totaal6,96,71 De FIOD is in dit overzicht niet opgenomen; de uitbreiding
en versterking van de FIOD is gefinancierd uit de aan de Belastingdienst toegekende
middelen (zie hoofdstuk 3).b. Arbeids Inspectie (AI) van SZWAan de AI is voor 1999 een bedrag toegekend van f 2,8 mln. Zoals
in paragraaf 4.2 reeds is aangeduid, maken deze uitgaven deel uit van
het totaalplan van SZW ter intensivering van de (verticale) fraudebestrijding.
De betreffende middelen zijn extra ingezet voor met name versterking van de
IT-infrastructuur van het toezicht op de uitvoering, professionalisering van
de Arbeidsinspectie, inrichting van een centraal projectbureau coördinatie
gegevensverkeer en een bredere inzet van de AI in diverse samenwerkingsverbanden.
Het totaalplan zal er ondermeer toe leiden dat in deze regeerperiode de opsporingscapaciteit
bij SZW zal toenemen door de aanstelling van in totaal 37,5 extra opsporingsfunctionarissen
voor arbeidsmarkttaken. De niet volledige benutting van de beschikbare f 2,8
mln in 1999 is een afgeleide van de niet volledige benutting van de totale beschikbare middelen voor intensivering van de fraudebestrijding.
De belangrijkste oorzaken hiervoor zijn in hoofdstuk 4 aangegeven.c. Algemeen Inspectie Dienst (AID) van LNVAan de AID is voor 1999 een bedrag toegekend van f 1,4 mln. voor
de intensivering van de fraudebestrijding. Wat de bestrijding van horizontale
fraude betreft richt de AID zich op het tegengaan van concurrentievervalsing,
van schade aan exportbelangen en op EU-fraude waarbij banken en verzekeraars
zijn betrokken. Om de aanpak op deze gebieden te versterken, is geïnvesteerd
in het verhogen van het kwaliteitsniveau van het personeel (scholing op het
gebied van administratie- en controleleer, ontneming, financieel rechercheren),
uitbreiding van de controle- en opsporingscapaciteit en uitbreiding van de
specialistische ondersteuning ten behoeve van fraude-onderzoeken (vier specialisten
op het gebied van zaaksanalyse, financieel en digitaal rechercheren en een
extra forensisch accountant)1. Ook is capaciteit
vrijgemaakt die ingezet kan worden om te participeren in onderzoeken door
interregionale fraude teams (IFT's).d. Dienst Recherche Zaken (DRz) van VROMAan de DRz van VROM is voor 1999 een bedrag toegekend van f 0,5 mln.
voor de intensivering van de fraudebestrijding. Beoogd was om deze intensivering
te realiseren in de vorm van twee projecten, één op het gebied
van de volkshuisvesting («project beleggers») en één
op het gebied van de bodemsanering («project bodemsanering»).
Deze projecten zijn nog niet van start gegaan, in verband met de in 1999 binnen
VROM gestarte heroriëntering met betrekking tot de positie van de DRz
ten opzichte van de drie Inspectiediensten binnen VROM: overwogen wordt deze
diensten te laten samengaan. Bezien wordt of gekomen kan worden tot een samenvoeging
van de DRz met de inspecties.Op zeer korte termijn zal de Dienst Recherchezaken (DRz) operationele
samenwerking tot stand brengen met de IFT's. Nog dit jaar zal een kennismakingsronde
plaatsvinden, waarna met de teamleiders op basis van het VROM-belang en het
opsporingsbelang bezien zal worden ten behoeve van welke IFT's de capaciteit
van VROM het beste zou kunnen worden ingezet.Het bovengenoemde project «beleggers» zal dit jaar van start
gaan. Het betreft een preventief project op het terrein van de volkshuisvesting.
Doel van dit project is malafide kopers te weren van de volkshuisvestingsmarkt.
Om deze beleggers beter te herkennen zullen transacties met marktpartijen
in kaart worden gebracht en zal de wijze waarop deze transacties plaatsvinden
geanalyseerd worden. Dit project is door het College van PG's aangemerkt als
verkennend onderzoek in de zin van de wet Bijzondere Opsporing Bevoegdheden.
Aangezien bij dit project nogal wat extra kosten aan de orde zijn op het gebied
van het geautomatiseerd opvragen van transacties, akten, etc. en de verwerking
en analyse daarvan, naast specialistische juridische ondersteuning, zal in
overleg met Justitie worden bezien welke niet-reguliere opsporingskosten onder
genoemd budget kunnen worden gebracht.Ten aanzien van het fraudebeleid en de automatisering is er een ontwikkeling
naar grotere/zwaardere onderzoeken die teamsgewijs worden onderzocht. Het
Milieu Inlichtingen en Opsporings team (MIOT) en de Landelijke Milieu Groep
(LMG) zijn daar voorbeelden van. Er lijkt een ontwikkeling aan te komen van
vergelijkbare taskforces. Het doelgroepenbeleid zal onder meer door genoemde
taskforces worden vormgegeven, zodat uit dit soort onderzoeken en de voorinformatie
die pro-actief zal worden verzameld, de probleembedrijven en
risicogroepen helder worden, en het daadwerkelijke onderzoek daarop gericht
kan worden. Deze werkwijze wordt onder andere gevolgd in het bovengenoemde
project «beleggers», en in enkele projecten op het terrein van
de opsporing van milieucriminaliteit en fraude met milieusubsidies bij afvalverwijderaars
en aanverwante bedrijven.Tot slot worden digitaal rechercheren en en daarmee functies als automatiseringsrechercheur
steeds belangrijker voor de opsporing, in verband met de toenemende digitalisering
van de maatschappij. Daarom zullen de ontwikkelingen op dat terrein goed gevolgd
worden.e. Economische Controle Dienst (ECD) van FinanciënIn 1999 is f 3 mln. aangewend voor de intensivering van de aanpak
van horizontale fraude door de ECD. Daarvan is 2,2 mln. afkomstig uit de extra
voor dit doel toegekende middelen; het resterende bedrag is gefinancierd uit
de reguliere begroting1. De doelstelling van
de ECD is het leveren van een bijdrage aan de realisatie en de handhaving
van beleidsdoelstellingen van wet- en regelgeving ten behoeve van een integer
functionerend beroeps- en bedrijfsleven. Daarbij zijn de verschillende handhavingsterreinen
van de ECD in hoofdlijnen te onderscheiden naar economische ordening/horizontale
fraude, financiële integriteit en (internationale) goederenbewegingen.«Toezicht en opsporing» binnen de drie genoemde handhavingsgebieden
omvat de volgende activiteiten:• activiteiten gericht op preventie;• onderzoeken op basis van toezicht;• onderzoeken in het kader van opsporing;• informatieverstrekking over activiteiten en bevindingen aan relevante
derden.Als het gaat om extra inspanningen met betrekking tot de aanpak van horizontale
fraude heeft de ECD een start gemaakt met de intensivering op het gebied van
assurantiefraude, faillissementsfraude en namaakfraude (= fraude op het gebied
van de intellectuele eigendom). Voor een overzicht van het aantal en het soort
zaken dat de ECD in 1999 heeft behandeld, wordt verwezen naar onderstaande
tabel.tabel: overzicht ECD m.b.t. opsporing en informatie 1999 ECD OPSPORING EN INFORMATIE 1999 Totaal aantal onderzoekenProcessenverbaalCorrigerend optredenInformatie tbv toezichthouders e.d.1 AantalIn %aantalin %aantalin
%aantalin %Intellectueel eigendom1511001137553117 Beurs en effecten41210028710229171Assurantie en kredieten911001314333678Faillisementsfraude5110027530024Energie/marktordening1 46110055238367251198Organisatiecrim.1810016161688Totaal2 1841007343441619446201 Deze categorie is nieuw in 1999. In 1998 zijn deze aantallen
ondergebracht in de categorie «geen overtreding». In het vervolg
zal zo mogelijk een strikt onderscheid worden gemaakt tussen toezicht en opsporing.
In grote lijnen zijn de onderzoeken die onder deze categorie zijn weergegeven
te beschouwen als toezichtonderzoeken, echter niet in de juridische betekenis
van dat begrip. Te denken is o.a. aan informatie aan DNB, STE of Ministerie
van Justitie.Om de activiteiten op het terrein van de horizontale fraudebestrijding
vanuit een adequate informatiepositie te laten uitvoeren is in 1999 gestart met de ontwikkeling van het project «Kenniscentrum ECD».
De resultaten van dit project vormen de basis voor de intensivering van de
bestrijding van assurantie-, faillissements- en namaakfraude. Het doel is
uiteindelijk de fraudebestrijding gericht op de drie genoemde doelen op een
kwalitatief hoger peil te brengen. De ECD streeft naar een beter inzicht in
de effecten van de handhavingsinspanningen. Daartoe is overleg met onder andere
branche-organisaties gewenst. Inzicht in en leren van de effecten van het
handhavingsbeleid is een noodzakelijk voorwaarde om mensen en middelen effectief
en efficiënt in te zetten in de fraudebestrijding. De ECD zal na deze
startfase extra onderzoeken gaan verrichten en zal zich daarnaast in faciliterende
zin en als handhavingsexpert profileren. Het project bevat voorstellen om
deze rollen te kunnen vervullen.Op het gebied van de assurantiefraude is het project money-transferkantoren
gestart. Dit project is ondertussen onder de vlag van het FEC (zie paragraaf 2.2)
gebracht. De deelname van de ECD aan het informatie- en selectieoverleg van
het FEC leidt tot een directere samenwerking met de andere participanten.
Op het gebied van de faillissementsfraude is vooral een bijdrage geleverd
in de onderzoeken die worden ingesteld door de interregionale fraudeteams
(IFT's).De wijziging van artikel 337 Wetboek van Strafrecht, dat ziet op merkenfraude,
heeft de mogelijkheden om adequaat tegen namaak op te treden vergroot. Hierbij
moet, naast de verhoging van de strafmaat, vooral worden gedacht aan de strafbaarstelling
van de doorvoer van nagemaakte goederen. De controle op de reizigersbagage
van Schiphol op namaak is in 1999 overgedragen aan de Douane.8.6 OntnemingEvaluatie-onderzoek WODCIn oktober 1998 verscheen een evaluatierapport van het WODC over de ervaringen
met 5 jaar ontnemingswetgeving1. Voorafgegaan
door een uitvoerige schriftelijke behandeling is op 7 oktober 1999 in een
algemeen overleg met de vaste commissie voor Justitie gesproken over de maatregelen
die de minister van Justitie, in reactie op de WODC-evaluatie, in het vooruitzicht
heeft gesteld ter verbetering van de uitvoering van de ontnemingswetgeving.
Hiermee zijn inmiddels de nodige vorderingen gemaakt.Voorgenomen wetswijzigingTijdens een tweetal werkconferenties met deelnemers vanuit OM, zittende
magistratuur, advocatuur, wetenschap en ministerie van Justitie (één
begin 1999, één eind 1999) zijn geconstateerde knelpunten en
verbetermogelijkheden van de huidige wetgeving uitvoerig doorgesproken. Dit
heeft geleid tot een voorstel tot wijziging van de ontnemingswetgeving, dat
op 25 januari 2000 officieel ter consultatie is voorgelegd aan de gebruikelijke
adviesinstanties. Na ontvangst en verwerking van deze adviezen zal het wetsvoorstel
worden voorgelegd aan de Raad van State. Aanbieding aan de Tweede Kamer wordt
verwacht in het laatste kwartaal van dit jaar. Kernpunten uit het wetsvoorstel
zijn:– Wegnemen van een aantal praktische knelpunten, waardoor het OM
op enkele onderdelen meer armslag zal krijgen (stroomlijning van procedures;
lijfsdwang in plaats van vervangende hechtenis; ruimere schikkingsmogelijkheden
voor OM)– Behoud en versterking van de rechterlijke betrokkenheid en controle– Verruiming van de mogelijkheid om schijnconstructies (erop gericht om vermogensbestanddelen te onttrekken aan beslaglegging en ontneming)
aan te pakken.Overige verbetermaatregelenVoorts zijn diverse maatregelen in gang gezet, gericht op verbeteringen
in organisatorische en uitvoerende sfeer. Zo is het WODC gestart met een onderzoek
dat moet uitmonden in de ontwikkeling van een nieuwe, meer kwalitatieve norm
waaraan de prestaties van de parketten kunnen worden afgemeten. Deze nieuwe
norm moet in de plaats komen van de huidige, veel bekritiseerde 10-zaken norm.
Voorts is (en wordt) het BOOM, het expertise-centrum van het OM op het gebied
van de ontnemingswetgeving, in personele zin uitgebreid: op dit moment zijn
bij het BOOM vier accountants werkzaam, twee civiel juristen en een strafrechtelijk
juridisch adviseur. Binnenkort zal, samen met het Bureau Internationale Rechtshulp
in Strafzaken (BIRS) van het ministerie van Justitie, een deskundige op het
gebied van internationale ontnemingsaspecten worden aangetrokken.Ook is nagegaan hoe de expertise van het BOOM effectiever kan worden ingezet,
met name om de afhandeling van met name grote, complexe ontnemingszaken te
verbeteren. Zoals tijdens het algemeen overleg met de vaste commissie van
Justitie van 7 oktober 1999 is aangekondigd zijn de mogelijkheden bezien om
te komen tot een soort landelijke pool van officieren voor dit doel. Het College
van procureurs-generaal heeft inmiddels besloten dat met ingang van 1 januari
2001 bij wijze van experiment een dergelijke pool van in ontneming gespecialiseerde
officieren van justitie bij het BOOM zal worden gedetacheerd. De pool zal
in eerste instantie uit twee officieren bestaan; hun expertise zal vooralsnog
uitsluitend beschikbaar zijn voor kernteam- en IFT-onderzoeken.Opbrengsten ontneming 1999De opbrengsten op het gebied van ontneming hebben in 1999 voor de eerste
maal de ramingen (licht) overtroffen: f 10,7 mln., tegen een raming van
f 10,3 mln1. Hoewel dit een verheugende
ontwikkeling is, zal ook de komende jaren energie gestoken blijven worden
in verdere verbetering en stroomlijning van de uitvoering van het ontneminginstrument.
Van belang is overigens dat het bij de toepassing van het ontnemingsinstrument
niet alleen gaat om de opbrengsten in financiële zin, maar veeleer om
het maatschappelijke effect dat uitgaat van een gerichte en consequente toepassing
van het instrument. De maatschappelijke effecten daarvan (signaalwerking dat«misdaad
niet mag lonen»; preventieve effecten) moeten mede worden aangemerkt
als opbrengsten.8.7 bestrijding witwassenWet- en regelgevingMet betrekking tot de bestrijding van witwassen hebben zich in 1999 twee
belangrijke ontwikkelingen voorgedaan op het gebied van weten regelgeving.
In de eerste plaats is een wetsvoorstel voorbereid, gericht op een aparte
strafbaarstelling van witwassen. Daarmee zal naar verwachting een effectiever
bestrijding van witwassen mogelijk worden. Dit wetsvoorstel zal binnenkort
worden aangeboden aan de Tweede Kamer.Voorts wordt in EU-kader een voorstel behandeld tot wijziging van de Richtlijn
91/308/EEG van 10 juni 1991, tot voorkóming van het gebruik van het
financiële stelsel voor het witwassen van geld2. In het voorstel gaat het in essentie om drie dingen: – uitbreiding van de definitie van delicten, die ten grondslag liggen
aan de verplichtingen voor de melders (N.B.: dit heeft geen gevolgen voor
de Nederlandse wetgeving, omdat die reeds uitgaat van een meldplicht voor
witwassen, ongeacht de aard van het gronddelict)– een regeling van de identificatie van cliënten bij transacties
op afstand (direct bankieren via de electronische snelweg)– het onder de richtlijn brengen van beroepsgroepen als (onder meer)
notarissen en advokaten, makelaars in onroerend goed, wisselkantoren (is in
Nederland reeds het geval), externe accountants en financieel controleurs
en bepaalde handelaren in dure goederen.Nederland staat positief tegenover de voorgestelde wijzigingen, zij het
dat de handhaafbaarheid een belangrijk punt van aandacht is. Over de voorstellen
is overleg gaande met de betrokken beroepsgroepen. Naar verwachting zullen
de besprekingen binnen de EU op werkgroepniveau in het voorjaar van 2000 worden
afgerond, waarna het voorstel ter goedkeuring zal worden voorgelegd aan de
Ecofinraad.MOT/BLOMUit het jaarverslag van het Meldpunt Ongebruikelijke Transacties (MOT)
blijkt dat het MOT in 1999 45 079 ongebruikelijke transacties heeft geregistreerd
(1998: 24 643) en 10 803 verdachte transacties doorgemeld (1998:
3995)1. Het MOT bepaalt of een ongebruikelijke
transactie moet worden doorgemeld als «verdacht» aan de relevante
regiokorpsen.De cijfers laten zien dat sprake is van een forse stijging in beide categorieën:
het aantal registraties is bijna verdubbeld en het aantal doormeldingen bijna
verdrievoudigd. Uit het jaarverslag van het MOT blijkt dat met name de wisselkantoren
en de banken verantwoordelijk zijn voor de stijging van het aantal ongebruikelijke
transacties. Ook de casino's laten eenzelfde beeld zien. De toename van het
aantal verdachte transacties heeft voor een belangrijk deel te maken met het
aantal meldingen dat het MOT ontving als gevolg van de stroom contante wisseltransacties
en money-transfers (deze laatste zijn met ingang van 1 augustus 1998 onder
de meldplicht gebracht). De toename van het aantal verdachte transacties is
voornamelijk veroorzaakt door een aantal grote zaken dat zich in 1999 heeft
voorgedaan.Het BLOM, het bureau voor politiële ondersteuning van de Landelijk
Officier van Justitie voor de Wet MOT, heeft vanaf de oprichting (begin 1999)
een goede start en een snelle groei doorgemaakt. De voornaamste taak van het
BLOM is om de effectiviteit van de door het Meldpunt doorgemelde verdachte
transacties te vergroten. Tevens is het BLOM erin geslaagd om het nut van
bevragingen van het Meldpunt via de Landelijk Officier van Justitie bredere
bekendheid te geven binnen de politieregio's, hetgeen heeft geleid tot een
forse toename van deze LOvJ-verzoeken.De samenwerking tussen MOT en BLOM enerzijds en BLOM en politie anderzijds
is goed. In goede samenspraak werden initiatieven genomen tot het ontwikkelen
van een aantal systemen en werden tal van projectvoorstellen aan de politie
aangeboden. De resultaten zijn veelbelovend: er werd voor ruim 18 miljoen
gulden in beslag genomen en ook werden verschillende verdachten van witwassen
aangehouden. 9. CIJFERMATIGE RESULTATEN9.1 algemeenDit hoofdstuk bevat een overzicht van de cijfermatige gegevens op het
gebied van de fiscale fraude (9.2), de sociale zekerheidsfraude (9.3) en de
instroom en afdoening van (horizontale en verticale) fraudezaken door het
OM (9.3). In beginsel worden steeds de cijfers over de periode 1997 tot en
met 1999 weergegeven; waar deze cijfers niet over de gehele periode beschikbaar
zijn, wordt dit expliciet in de tekst aangegeven.9.2 cijfers fiscale fraudeInleidende opmerkingenDe hieronder gepresenteerde cijfers over 1997 en 1998 wijken enigszins
af van de cijfers die in de voortgangsrapportage 1997–1998 over diezelfde
jaren zijn opgenomen. Dit heeft te maken met een nieuwe boekingssystematiek.
Tot en met 1998 werd de inboeking van zaken en meldingen niet gestopt na afloop
van het kalenderjaar, wat ertoe leidde dat de jaarcijfers nooit definitief
werden, maar steeds konden worden aangevuld. Met ingang van 2000 gebeurt dit
niet meer, en wordt na afloop van een kalenderjaar geen wijziging meer aangebracht
in de jaarcijfers.Fiscale fraude over 1997–1999Hierna worden de cijfers weergegeven van het aantal aangiften en het uiteindelijk
aantal opgespoorde en bij het OM aangebrachte fraudezaken over de periode
1997–1999. De uiteindelijk bij het OM aangegeven fraudezaken vinden
vaak niet hun basis in de in het zelfde jaar gecontroleerde aangiften, omdat
het tijdsverloop tussen het doen van de aangifte en de uiteindelijke eventuele
vervolgingsbeslissing van het OM vaak langer is dan één jaar.
Wel geven de cijfers een indruk van de verhouding tussen het aantal aangiften
en het aantal vervolgde fraudezaken en alle tussenstadia.Correcties en navorderingen in vergelijking met aantal
belastingaanslagen en aangiften.Bijlage 1 (tabellen 2 t/m 4) bevat een overzicht van het aantal definitieve
aanslagen en aangiften over de periode 1997–1999. Correcties (die de
Belastingdienst toepast indien wordt afgeweken van de aangegeven inkomens-/winstgegevens)
zijn begrepen in de definitieve aanslagen, of worden afzonderlijk bij een
navorderingsaanslag of naheffingsaanslag opgelegd. In de administratie van
de Belastingdienst worden correcties en navorderingen/naheffingen niet onderscheiden
in fraude c.q. geen fraude.Van fraudevermoeden tot aanmelding bij het OMBij een vermoeden van fraude wordt de zaak door de behandelend ambtenaar
aangemeld bij de fraudecoördinator, waarna in het Tripartite Overleg
(TPO)1 besloten wordt op welke wijze de fraude-aanmelding
wordt afgehandeld. Een fraude-aanmelding kan betrekking hebben op meerdere
belastingplichtigen, zowel natuurlijke als niet-natuurlijke personen. Een
zaak kan administratief of strafrechtelijk worden afgedaan. Een administratieve
afdoening kan op diverse manieren plaatsvinden. Er kan een correctie worden
aangebracht, er kan een navorderings- of naheffingsaanslag worden opgelegd,
en er kan een administratieve boete worden opgelegd. De redenen om geen strafrechtelijk
onderzoek in te stellen kunnen zijn: geen of onvoldoende bewijs, geen strafbaar
feit, te gering belang of onvoldoende opsporingscapaciteit. Het
OM besluit uiteindelijk, mede op basis van de uitkomsten van het onderzoek
van de FIOD, of een zaak in aanmerking komt voor strafrechtelijke vervolging.In onderstaande tabel volgt een cijfermatig overzicht
over de periode 1997–1999. Cijfers Belastingdienst/FIOD 1997–1999 199719981999Aangemelde zaken (fraude-vermoeden)3 857
(100%)3 200 (100%)3 410 (100%) adm. afdoening (Belastingdienst)3 458 (90%)2 701 (84%)2 848 (84%)In TPO geaccepteerd voor sr. onderzoek FIOD399 (10%)499 (16%)562 (16%)In 1999 zijn er van de in het TPO geaccepteerde zaken 453 aangemeld bij
het OM (1997: 365, 1998: 456). Deze cijfers komen niet geheel overeen met
die van het OM, omdat de wijze van registratie tussen de FIOD en het OM verschilt.
Zo registreert de FIOD «zaken», terwijl het OM «verdachten»
registreert (N.B.: in één zaak kunnen meerdere verdachten zijn).
Voor de cijfers van het OM wordt verwezen naar paragraaf 9.4.9.3 cijfers sociale zekerheidsfraudeInleidende opmerkingenHet Ministerie van SZW ontvangt gegevens over fraudebestrijding van de
SVb (volksverzekeringen), het Lisv (werknemersverzekeringen) en het CBS (sociale
voorzieningen). De statistieken die zij produceren geven slechts een beeld
van de opgespoorde fraudegevallen. De preventieve effecten van fraudebestrijding
kunnen niet in een statistiek van opgespoorde fraude worden vastgelegd. Ontwikkelingen
in de gegevens over opgespoorde fraude kunnen daarvan op zijn hoogst een indirecte
indicatie geven, bijvoorbeeld wanneer het gemiddelde fraudebedrag over een
langere reeks van jaren daalt. Cijfers over 1999 zijn nog niet volledig. Zo
zijn er nog geen gegevens bekend over fraude bij de sociale voorzieningen
in 1999. Bovendien zijn de cijfers over 1999 van het Lisv nog niet definitief
en worden wellicht nog wat bijgesteld. De SVb heeft wel definitieve cijfers
aangeleverd. In de tabel aan het eind van deze paragraaf zijn voor de verschillende
sociale zekerheidsdomeinen een aantal kengetallen over opsporing van fraude
voor het jaar 1998 opgenomen. Het Lisv is twee nieuwe statistieken op het
gebied van uitkerings- en werkgeversfraude aan het opzetten en implementeren.
De eerste resultaten worden dit (na)jaar verwacht. Ook het CBS werkt aan de
verbetering van de fraudestatistiek, maar hiervan worden de resultaten niet
voor 2001 verwacht. In de loop van dit jaar zullen de uitkomsten van het (randomized
response) onderzoek naar omvang en achtergronden van uitkeringsfraude gepresenteerd
worden. Het is de bedoeling dit onderzoek in het vervolg één
keer per twee jaar uit te voeren. Per categorie volgen nu de tendensen in
fraude-aantallen en bedragen. Bij de sociale voorzieningen ontbreken gegevens
over 1999 met betrekking tot de Wet Boeten en Maatregelen.Opgespoorde uitkeringsfraude sociale voorzieningenVoor de sociale voorzieningen zijn nog geen gegevens beschikbaar over
het jaar 1999. Het aantal geconstateerde fraudegevallen steeg van 17 500
in 1997 naar bijna 20 000 in 1998. Gerelateerd aan het aantal uitkeringsjaren
in de sociale voorzieningen is dat ca 4%. Na de piek in het aantal opgespoorde
fraudegevallen in 1994 (36 000), veroorzaakt door de inhaal van achterstanden
in de verwerking van belastingsignalen, is dit het eerste jaar
dat het aantal weer toeneemt. Het gemiddelde fraudebedrag daalde van ruim
f 10 000 in 1997 naar ruim f 8 000 in 1998. Het totale
fraudebedrag kwam op f 158 mln, een daling van bijna f 22 mln ten
opzichte van 1997. Sinds 1994 is het totale fraudebedrag in de sociale voorzieningen
met f 96 mln gedaald. Het aantal aangiften van uitkeringsfraude is in
de periode 1994–1998 meer dan gehalveerd naar ruim 6 000. Het aandeel
fraudegevallen waarvoor aangifte is gedaan daalde de afgelopen jaren gestaag
van ruim tweederde midden jaren negentig naar eenderde in 1998. Dit hangt
samen met de daling van het gemiddelde fraudebedrag.Opgespoorde werkgeversfraude werknemersverzekeringenHet totaal aantal geconstateerde fraudegevallen in 1999 zal naar verwachting
licht stijgen ten opzichte van 1998 en uitkomen op circa 450 gevallen (ongeveer
1 promille van het aantal werkgevers). De stijgende trend van het aantal opgespoorde
fraudegevallen die reeds vanaf 1993 zichtbaar is, zet zich hiermee voort.
Het gemiddelde benadelingsbedrag stijgt in 1999 naar ruim 86 000 gulden.
In 1998 was dit nog 74 000 gulden. Deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt
door een aantal omvangrijke fraudegevallen met premies. Premiefraude is de
belangrijkste vorm van werkgeversfraude en verantwoordelijk voor meer dan
85% van het totale fraudebedrag. Met deze stijging is het gemiddelde fraudebedrag
weer terug op het niveau van 1996 en 1997.Opgespoorde uitkeringsfraude werknemersverzekeringenHet totaal aantal opgespoorde fraudegevallen in de werknemersverzekeringen
vertoont evenals voorgaande jaren een stijging en zal voor 1999 naar verwachting
rond de 17 600 liggen (ca 1,5% van het aantal uitkeringsjaren). De omvang
van het totale fraudebedrag zal vermoedelijk ruim 16 miljoen gulden lager
uitkomen dan in 1998. De verklaring hiervoor ligt waarschijnlijk in de invoering
van de mogelijkheid voor de uvi's om een waarschuwing te geven bij zogenaamde
nulfraudes. Deze fraudes kwamen voorheen, in tegenstelling tot nu, niet in
de statistieken voor. Het aantal onderzoeken en fraudegevallen stijgt hierdoor
terwijl de gemiddelde benadeling daalt. De dalende trend in zowel het gemiddelde
fraudebedrag als het percentage fraudegevallen met proces verbaal –
die reeds vanaf 1992 zichtbaar is – zet zich in 1999 voort.Opgespoorde uitkeringsfraude volksverzekeringenHet totaal aantal fraudeonderzoeken in de volksverzekeringen wordt door
de SVb geschat op ruim 1650, hetgeen ruim 100 onderzoeken meer is dan in 1998
en 1997. Het verwachte totaal aantal opgespoorde fraudegevallen is ruim 500
(0,1 promille in termen van het aantal uitkeringsjaren). Dit aantal is gelijk
aan het voorgaande jaar. Het totale fraudebedrag daalt met ruim f 0,5
mln. naar rond de f 9 mln. Ook het gemiddelde fraudebedrag daalt van
f 18 700 in 1998 naar circa f 17 700 in 1999. Het aantal
aangiften blijft met circa 380 vermoedelijk net onder het niveau van voorgaande
jaren (ruim 400). Het aandeel fraudegevallen waarvoor aangifte is gedaan lag
de afgelopen jaren steeds tussen 70 en 80%.Wet Boeten en maatregelenOpvallend is dat het aantal opgelegde boeten in de volksverzekeringen
naar verwachting in 1999 halveert ten opzichte van 1998. Het aantal opgelegde
maatregelen daalt zelfs met ruim 60% naar circa 3700. Zowel het gemiddelde
boetebedrag als het gemiddelde bedrag per maatregel stijgt ten opzichte van
vorig jaar. De verklaring ligt in het feit dat de SVb sinds 1 januari
1999 de wettelijke bevoegdheid heeft om bij een zogenaamde nulfraude van een
boete of maatregel af te zien. De SVb kan in deze gevallen een waarschuwing
geven en deze komen niet in de statistieken terecht.Tabel Opsporing en afdoening van fraude in de sociale
zekerheid 1998  Sociale VoorzieningenWerknemersverzekeringenvolksverzekeringen  Uit-keringsfraudewerk-gevers-fraude aantal uitkeringsjaren/aantal werkgevers468 0001 428 000362 0004 104 000     aantal opsporingsfunctionarissen± 500± 125± 125± 60     aantal fraude-onderzoeken.19 0041 4141 516aantal opgespoorde fraudegevallen19 77015 898476513 gemiddeld fraudebedrag
(x f 1)7 9923 90074 00018 700totaal fraudebedrag (x f 1
mln)15862,135,29,6aantal onderzoeken per 10 000 uitkeringsjaren 133 4aantal onderzoeken per 10 000 werkgevers  39 aantal opgespoorde
fraudegevallen per 10 000 uitkeringsjaren 420111 1aantal opgespoorde fraudegevallen
per 10 000 werkgevers  13 fraudegevallen per 100 onderzoeken (in %).843434 benadeling per 100 000 uitgekeerd bedrag
(x f 1)1 805206.20      afdoening opgespoorde fraudegevallen    % administratieve
boete28... % proces verbaal3193278% geen reactie41...Bronnen: CBS, Ctsv, Lisv, SVB, SZW.. = niet beschikbaar9.4 cijfers Openbaar MinisterieHieronder worden de OM-cijfers gepresenteerd van de instroom en afdoening
van diverse vormen van verticale (tabel 1 tot en met 2h) en horizontale fraude
(tabel 3). Bij de verticale fraude wordt – waar mogelijk – tevens
aangegeven op welke wijze de afdoening heeft plaatsgevonden (dagvaarding,
transactie of sepot, in percentages). Vervolgens wordt een overzicht gegeven
van het aantal horizontale fraudezaken dat in 1999 door de IFT's in behandeling
is genomen (tabel 4).tabel 1: instroom en afdoeningscijfers van de arrondissementsparketten
m.b.t. verticale fraude 1999 (absolute aantallen) Soort fraudeInstroomAfdoening Fiscale fraude492591Uitkeringsfraude15 9596 063Werkgeversfraude99104 Subsidiefraude157332Eu-fraude2517 Overige internationale fraude24 Totaal6 7347 1111 Deze categorie omvat «bijstandsfraude», «fraude
volksverzekeringen» en «uitkeringsfraude werknemersverzekeringen». Tabellen 2 a tot en met h: percentuele afdoening vier
vormen van verticale fraude, 1997–1999.Van de categorieën «belastingfraude», «bijstandfraude»,
«fraude volksverzekeringen» en «uitkeringfraude werknemersverzekeringen»
worden hieronder de percentages naar afdoeningsmodaliteit (dagvaarding, transactie,
sepot) over de periode 1997 tot en met 1999 weergegeven. Van de categorieën
«uitkeringsfraude werkgevers», «subsidiefraude», «EU-fraude»
en «overige internationale fraude» zijn deze afdoeningsgegevens
vanaf 1999 beschikbaar.tabel 2a: belastingfraude  DagvaardingTransactieSepot 199764%16%20%199855%11%34%199957%9%34%De cijfers van fiscale fraude geven een tamelijk grofmazig beeld, waarin –
zo is gebleken – nogal wat vervuilingen in de registratie voorkomen.
Inmiddels is bij drie parketten (Groningen, Zutphen en Amsterdam), op basis
van een onderzoek aan de hand van individuele dossiers, een fijnmaziger beeld
verkregen, dat er als volgt uitziet:  DagvaardingTransactieSepotOverdracht199962%29%7%2%Voor 2000 zal deze vorm van weergave voor alle fiscale zaken worden gedaan.
Nadere afstemming met de FIOD zal binnen het handhavingsarrangement tussen
OM/FIOD/BD worden uitgewerkt.tabel 2b: bijstandsfraude  DagvaardingTransactieSepot 199758%20%22%199857%22%21%199963%23%13%tabel 2c : fraude volksverzekeringen  DagvaardingTransactieSepot 199755%10%35%199856%18%26%199950%21%25%tabel 2d: Uitkeringsfraude werknemersverzekeringen  DagvaardingTransactieSepot 199765%20%15%199864%16%20%199965%15%16%tabel 2e: Werkgeversfraude  DagvaardingTransactieSepot 1997–––1998–––199979%–21%tabel 2f: subsidiefraude  DagvaardingTransactieSepot 1997–––1998–––199979%–21%tabel 2g: EU-fraude  DagvaardingTransactieSepot11997–––1998–––199915%15%62%1 Vergeleken met de andere vormen van fraude is het sepotpercentage
bij «EU-fraude» en bij «overige internationele fraudie»
relatief hoog. Bij deze categorie zaken gaat het vaak om meerdere daders per
zaak, waarbij getracht wordt in ieder geval de hoofddader(s) te vervolgen.
Ook ten aanzien van de overige daders wordt vervolging ingesteld, maar vaak
blijkt het te gaan om buitenlandse verdachten, gefailleerde verdrachten of
geheel onvindbare (in Nederland en daarbuiten) verdachten. In die gevallen
rest vaak geen andere mogelijkheid dan spot.tabel 2h: overige internationale fraude  DagvaardingTransactieSepot 1997–––1998–––199925%25%50%Tabellen 3a en 3b: horizontale fraudeTabel 3a: absolute instroom- en afdoeningscijfers arrondissementsparketten
horizontale fraude in 1999 Soort fraudeInstroomAfdoeningen Bancaire fraude10 Faillissementsfraude5070Verzekeringsfraude123 Telecomfraude10Merkvervalsing91 Beleggingsfraude612Intellectuele eigendom91Totaal8887Toelichting: deze cijfers hebben betrekking
op zaken die bij de parketten onder een van de vermelde horizontale fraude-categorieën
zijn geregistreerd. Het kan hierbij zowel om eenvoudige zaken gaan, als om
middelzware en zware zaken (die door een IFT in onderzoek zijn genomen). De
cijfers uit deze tabel zijn daarom niet vergelijkbaar met die uit tabel 3b:
daarin zijn de zaken geregistreerd waarin een IFT een strafrechtelijk onderzoek
is gestart. Deze hoeven nog niet in datzelfde jaar geregistreerd te zijn bij
een parket. Gestarte strafrechtelijke onderzoekenIn 1999 zijn in totaal 126 zaken voor onderzoek aangemeld bij het Landelijk
Bureau Fraude, de IFT's, het LRT en de diverse regiokorpsen. Na aanmelding
worden deze zaken in het landelijk prioriteiten overleg «gewogen»,
om te bezien of ze inderdaad in aanmerking komen voor afdoening op het niveau
van de IFT's. Uiteindelijk is in 1999 in 98 zaken een strafrechtelijk onderzoek
gestart door een IFT. In onderstaande tabel zijn deze zaken uitgesplitst naar
soort fraude en naar «middel zwaar» of «zwaar».Van belang is nog dat IFT Oost meerdere omvangrijke onderzoeken (onder
andere d'Anwas) in behandeling heeft (gehad) die alle beschikbare capaciteit
van het IFT in beslag nemen. De capaciteit van het IFT is daarnaast niet maximaal
in verband met veel vacatures. Tevens dient te worden vermeld dat bij het
IFT Oost aan het Fraude meldpunt in totaal 237 meldingen zijn gedaan, zowel
betrekking hebbend op de horizontale als op verticale fraude. Daarvan zijn
14 middelzware en 2 zware horizontale fraudezaken afgeleid waarvan er respectievelijk
9 en 1 in operationeel onderzoek zijn gegaan.tabel 3b: Totaaloverzicht operationele zaken (=gestarte
strafrechtelijke onderzoeken) bij vier IFT's in 1999 Soort fraudemiddelzwaarzwaartotaalBancaire fraude30131Creditcardfraude505 Hypotheekfraude8311Faillissementsfraude12517Verzekeringsfraude415 Telecomfraude325Merkvervalsing101 Beleggingsfraude123Overige fraude17320Totaal811798toelichting: de IFT's dienen zich qua zaaksaanbod in het bijzonder bezig
te houden met de aanpak van middelzware en zware zaken. Bij de start van de
IFT's is daarbij als richtsnoer geformuleerd dat per jaar 15 middelzware en
2 zware zaken (per IFT) in onderzoek genomen moeten worden. Uit de cijfers
over 1999 blijkt dat die streefgetallen ruimschoots zijn gehaald. BIJLAGEN Blz.I. Fiscaliteit 50II. Subsidies 55 BIJLAGE I FISCALITEITTabel 1: Overzicht Belastingdienst voortgangsrapportage
ultimo 1999 van fraudenota 1998–2002 Nr.Maatregelactiviteiten in 1999Kosten 1999opbrengsten en resultaten 1999 1DIENSTVERLENING    1.1Volwaardige internetsite van de belastingdienstNieuwe onderdelen zijn het particulierenloket
en de mogelijkheid het programma voorlopige teruggaaf op te halenBetreft vooral automatiseringskosten. Deze worden nog
niet apart verbijzonderd. Zie nummer 5 van dit schemaAantallen bezoekers internetsite homepage 1 435 541
particulierenloket 454 044 aangifteloket 501 959 jongerenloket 266 544
Opgehaalde programma's aangifteprogramma 198 456 Tj-aangifte 57 241
Voorl. teruggaaf 48 488 1.2Inkomensverklaringen huursubsidie (IB60)Betreft inkomensverklaringen aan niet beschreven belastingplichtigen
met bijstand1 500 000Er zijn 968 000 verklaringen verstuurd 1.3Attentiebrieven
inzake T en TJ-biljettenOmdat 53% van de aangeschreven
personen uit de proef heeft gereageerd door het insturen van een aangiftebiljet,
is aan alle niet beschreven en in aanmerking komende personen een attentiebrief
gestuurd.150 000Er zijn 98 000 attentiebrieven verstuurd1.4integrale klantendienstde pilots met geïntegreerde klantendiensten
lopen in CBG Rotterdam en in Noord-Holland. Recent is ook een pilot gestart
met beantwoording e-mails150 000Proef loopt nog, er zijn nog geen resultaten te
melden 1.5telefonisch betalengeen activiteiten in 1999        2VERBREDEN ALGEMEEN TOEZICHT    2.1selectie op belang en risico bij douane: pre
arrival informatieProject op 1–1-99 reeds
afgerond. Kosten in 1999 opgegaan in reguliere bedrijfsvoering   2.2EU brede controleprogramma's/Single Europe authorisation (one stop shopping)Deelname in werkgroep en ambtelijke ondersteuning;150 000  2.3Early warning
systeem voor accijnsvervoerDeelname in werkgroep
en ambtelijke ondersteuning;176 000  2.4transit/beheersing van douaneregeling douanevervoerNederland heeft deelgenomen in ontwikkeling systeem NCTS (new computerized
transit system). In 2000 neemt Nedl. deel aan pilot.   2.5X-ray containerscanR'dam: in gebruik mei 1999;
Schiphol in aanbouw; A'dam heeft besluit over haven genomen, realisatie na
2000. Van de gescande containers zijn er 1 415 fysiek gecontroleerd.
In 282 gevallen zijn onregelmatigheden geconstateerd (financieel belang: f 42,3
miljoen)Pers. 380 000 scans
32 000 000gescand 11 838
containers2.6X-ray apparatuurvoor 4 kleinere intern. Vliegvelden
zijn vaste röntgenapparaten aangeschaftpers.
30 000 2.7Los- en laadplaatsen voor containerszie X-ray containerscanzie 2.5  2.8Tracking- en
tracingsysteemOnderzoeksproject nog niet afgerond;
resultaten worden na afronding ingebracht in het Europese programma Douane
2000150 000nog geen resultaten 2.9Invoering communicatie apparatuurProject nog niet gestart––2.10Auditfile en Clairinvoering 1e kwartaal
2000 voorzien  2.11Intensivering corrigerend optredenkosten en opbrengsten zijn opgenomen in reguliere bedrijfsvoering   2.12Waarnemingen ter Plaatse Buitenlandse ondernemersHet speciale WTP-team BPO/Heerlen Buitenland bestaat
uit 3,2 fte.350 000nog geen resultaten 2.13Coördinatie
en intensivering controles niet fiscale douane takenDe Douane heeft 437 000 NFD controles uitgevoerd, waarvan 53 400
tot de conclusie «niet» conform hebben geleid. De FIOD heeft 19
opsporings-onderzoeken uitgevoerd; het project, gericht op opleidingen en
voorlichting is in uitvoering.960 0001 210 000 2.14Operationeel coördinatiecentrum
samenwerking overheidsdienstenvoorbereidende werkzaamheden
door werkgroep zijn nog niet afgerond120 000 2.15Intensivering toezicht doelgroep non-profit: wetenschappelijke
instellingenIn 1999 zijn een aantal proefonderzoeken
gestart, die begin 2000 nog doorlopen. Na afronding van deze onderzoeken,
zal het plan van aanpak nader worden ingevuld.10 000opbrengsten in 2000 2.16Samenwerking
eenheden O en GOer lopen diverse samenwerkingsprojecten,
zoals Blauwe Stad en Waalsprong.   2.17Uitbreiding EDP-auditcapaciteiter zijn 11 EDP auditors en 30 EDP audit medewerkers
aangetrokken en in opleiding2 082 000 2.18Netwerken en bestuurderstoezichtProefonderzoeken
zijn afgerond; 1e kwartaal 2000 zal een bijgesteld plan van aanpak worden
geaccordeerd   2.19Milieucriminaliteit en belastingenin 1999 is plan van aanpak uitgewerkt, besluitvorming
over Centraal Meldpunt Milieu in 200010 000  2.20Misbruik door tussenschuiven van (rechts-)personener zijn diverse proefonderzoeken gestart en nog in uitvoering.
Afronding in 200050 000   landelijke acties .  2.21landelijke actie (G)-Oactie farmacie
afgerond; zitmeubel in eindfase en actie bouw in voorbereiding5 500 00048 700 0002.22zoeklicht op de brancheonderzoek «kotters onder buitenlandse vlag» in uitvoering, twee
vooronderzoeken zijn stopgezet en drie vooronderzoeken lopen door in 2000.1 840 00028 535 000 2.23controle WOZ-waarde208 600 uitworp; 70% afgedaan; 30 800 correcties positief;
en 8 000 correcties negatief1 010 00021 600 000 2.24controle
op oneigenlijke hypotheekverhogingen255 000
uitworp (144 000 met ook renteverhoging); afgedaan 65% (45%); correcties
positief 3 526 (3 630); 993 (3 750) correcties negatief1 160 00039 375 000 2.25Verbeteren toezicht op internationaal
opererende grote ondernemingen door internationale samenwerkingEr is een handreiking opgesteld. Deze wordt na accordering binnen
de Belastingdienst verspreid.10 000 2.26verbeteren aanpak (misbruik) intercompany pricingModule Transfer-Pricing is gereed en wordt door middel van actieve voorlichting
verspreid; onderzoek naar mogelijkheid opzetten database voor verrekenprijzen
loopt.   2.27verbreding internationale invordering    2.28Allocatie van bedrijfsmiddelen in tax-havensProject is recent gestart en bevindt zich nog
in de inventariserende fase10 000  2.29risicovolle startersproject formuleren risicoprofiel
in afrondende fase370 000  2.30Centraal meldpunt accijnsfraudeOperationeel vanaf 1-1-99.
Er zijn 72 risicoprofielen verspreid, 12 opsporingsonderzoeken ingesteld,
280 miljoen sigaretten, 85 000 liter alcohol, 3,5 kg verdovende middelen
en voor f 61 miljoen aan accijnsgoederen in beslag genomen700 00012 100 0002.31DividendrenseigneringDividendgegevens ontvangen over jaren 1997 en
1998. De resultaten zullen eerst in 2000 zichtbaar worden.Betreft automatise-ringskosten. Worden niet verbijzonderd.Opbrengsten zijn nog niet aan te geven 2.32Ontwikkeling
fraude-aanpak ondernemende particulierenEnkele
projecten in uitvoering: De actie occasion (autostraathandel) is gestart op
1 september. De actie melding ongebruikelijke transacties 2 is op de eenheden
medio september uitgezet. Voorts zijn twee projecten naar aanleiding van de
resultaten in het vooronderzoek niet voortgezet, en loopt voor één
project nog een vooronderzoek.1 800 000Opbrengsten vallen in 20002.33Samenwerking UCLAFVoorbereidende werkzaamheden werkgroep zijn nog niet afgerond145 000Nog geen resultaten te melden 2.34Insolventievoorspelling   2.35DigifraudeCentraal Meldpunt
Digifraude is van start in juni '99. In het verslagjaar is nog een beperkt
aantal meldingen ontvangen.250 000  2.36Project Ondernemersregistratie (POR)Bestandsvergelijking
met GAK ultimo 1999 gerealiseerd; koppeling met bestanden Handelsregister
loopt nog.Vooral automatiseringskostenGeen eigen opbrengsten      3OPSPOREN PROFESSIONELE FRAUDE    3.1Subjectdetectiestructuur operationeel sinds 1997. In 1999 zijn 2135 subjecten gedetecteerd
met een fiscaal belang van f 61,8 miljoen. Er zijn 231 risicosignalen
BTW afgegeven met een fiscaal belang van f 115 miljoen; er zijn 2543
verzoeken om informatie behandeld, 27 nieuwe ondernemers ingeschreven en voor
5 verdachten proces verbaal opgemaakt.2 020 00061 820 000 3.2Fiscale
vrijplaatsDiverse projecten: woonwagenbewoners,
illegale casino's550 0002 250 000 3.3Objectdetectie: witwaspraktijkenbeschrijven witwas typologieën; voorbereidende
onderzoeken uitgevoerd; projectplan voor opbouw kenniscentrum gerealiseerd.
Er is een navorderingsaanslag ad f 150 000 opgelegd en voor 2 verdachten
proces verbaal opgemaakt.750 0001 250 0003.4Informatievoorziening
vastgoedPilot met als doel het koppelen van bestanden
met informatie betreffende de bouwprojecten Leidsche Rijn.10 000 exclusief automatiseringskosten 3.5Handhaving beurs- en effectenwetgeving/Financieel
Expertise Centrum (FEC)doelstelling t/m 5: uitgevoerd;
doelst. 6 in uitvoering (=landschapsverkenning en model). Er zijn 23 processen
verbaal opgemaakt en in 17 gevallen zijn navorderingsaanslagen opgelegd voor
totaal f 92 miljoen.1 670 00070 500 0003.6Uitbreiding megaonderzoeken3 stuks gerealiseerd in 1999, 35 verdachten geverbaliseerd,
250 renseignementen binnen de belastingdienst verspreid, en in 16 gevallen
navorderingen opgelegd voor f 1,1 miljoen.3 640 000112 920 0003.7MOT-meldingenin 1999 is een pilot
gedaan om kwaliteit signalen te bepalen.300 0008 056 000     4HORIZONTALE SAMENWERKING    4.1Regionale Interdisciplinaire Fraudeteams (RIF's)In 1999 zijn twee nieuw RIF's opgericht. Daarmee is het totaal aantal nu 7
stuks. Een achtste RIF is in oprichting. De RIF's rapporteren apart over activiteiten
en resultaten.   4.2Samenwerking met LISV/ uitvoeringsinstellingennaast informatie uitwisseling en controleafstemming,
zijn in 1999 enkele bijeenkomsten belegd ter uitwisseling van controlemethodieken
en strategieën.   4.3Samenwerking met Arbeidsinspectieconvenant samenwerking
Belastingdienst en Arbeidsinspectie is aangepast; nieuwe samenwerking in het
Westland Interventie Team.   4.4Verbreden en intensiveren
opsporingsdeskundigheidnaast inbreng deskundigheid
in concrete onderzoeken, is in 1999 een bijdrage geleverd aan de universitaire
opleiding Forensische Accountancy; en samen met B/CKC en B/GOA gewerkt aan
de opzet voor opleiding financieel rechercheren op HBO-niveau. Er is een krachtige
impuls gegeven aan het beter gebruiken van het registratiesysteem GEFIS.270 000  4.5Intensiveren versterking
informatiepositie en informatieveredelingherstart
van het project in het 4e kwartaal '99 middels pilot Transport.50 000  4.6Versterking horizontaal
toezicht op (kleine) ondernemingenSamen met Arbeids
Inspectie is 1 branche uitgelicht voor onderzoek. Tevens overleg met RIF over
samenwerking ter zake   4.7Programma ondersteuning wet- en
regelgeving (POWER)geen activiteiten in 1999        5Automatisering   5.1Investeringen ICTcontinuering bedrijfsvoering78 000 000  5.2Investeringen
ICTimplementeren beleidsmaatregelen66 000 000 NB: Bij enkele projecten zijn activiteiten binnen bestaande verbanden
en projectgroepen uitgevoerd. Bij enkele andere projecten is het niet mogelijk
gebleken tot nacalculatie van de kosten te komen gezien de aard van de activiteiten.
Het gaat om activiteiten met een relatief gering financieel belang aan de
kostenkant. Tabellen 2 tot en met 4: cijfers fiscaliteit (behorend
bij paragraaf 9.2)Tabel 2a: aantal aanslagen (x 1 000)  199719981999Inkomstenbelasting7 0007 2007 366Vermogensbelasting720662594Vennootschapsbelasting287300304Successierechten9911397Totaal8 1008 3008 361Tabel 2b: aantal aangiften (x 1 000)  199719981999Loonbelasting2 9003 0003 200Omzetbelasting4 7005 0005 300 Overige belastingen (dividend, rechtsverkeer)10780100Totaal7 7008 1008 600Tabel 3: netto opbrengsten 1997–1999 (in miljarden
guldens)  199719981999Inkomsten- en Loonbelasting44,743,845,3Vermogensbelasting1,71,51,7Vennootschapsbelasting32,333,734,5Omzetbelasting49,553,758 Overige belastingen (dividend, rechtsverkeer)9,11114,3 Premies Volksverzekeringen7869,174Tabel 4A: percentage correcties bij definitieve aanslagen
in 1998 en 1999  199719981999Inkomstenbelasting10109Vennootschapsbelasting141414Tabel 4b: aantal navorderings- en naheffingsaanslagen  199719981999Inkomstenbelasting37 00032 00032 000Vennootschapsbelasting3 6003 9004 000Loonbelasting375 000395 000402 000Omzetbelasting644 000735 000698 000BIJLAGE II SUBSIDIESBuitenlandse ZakenTabel M&O-risico subsidieregelingen > f 100
mln. RegelingBegrotingsbedrag 1999M&O-risico Laag (L)-Midden (M)-Hoog (H) 6.1 Medefinancieringsprogramma
(MFP)625 mln.L 6.4 Technische Assistentie
(t.g.v. SNV)162 mln.L 7.2 ORET/MILIEV250 mln.LNoodhulp en conflictbeheersing118 mln.1–1 Dit programma blijkt volgens opgave van het ministerie van
BZ – anders dan de raming in de SOR vermeldt – in 1999 een budgettair
van minder dan f 100 mln. te hebben en wordt derhalve verder buiten beschouwing
gelaten.Wat de drie bovenvermelde specifieke regelingen betreft kan het volgende
worden gemeld. Zowel de jaarrekeningen van de Medefinancieringsorganisaties
(MFO's) als die van de SNV (Technische assistentie) worden gecontroleerd door
een registeraccountant. In de (interne) procedurebundels van de MFO's en van
de SNV wordt mede aandacht gegeven aan de inschakeling van accountants bij
de uitvoering van projecten met partnerorganisaties. Deze procedure is vergelijkbaar
met de BZ-richtlijn inzake accountantscontrole, met dien verstande dat de
grensbedragen aanzienlijk lager liggen. Alle jaarrekeningen van de MFO's en
die van de SNV zijn voorzien van goedkeurende accountantsverklaringen. Een
ander controlemiddel is de jaarlijkse review door de ACD op de uitgevoerde
werkzaamheden van één van de huisaccountants van de MFO's en
de huisaccountants van de SNV.Ministerie van Economische ZakenTabel M&O-risico subsidieregelingen > f 100
mln. RegelingBegrotingsbedrag 1999M&O-risico Laag (L)-Midden (M)-Hoog (H) Micro-electronica-stimulering111 mln.L Internationale ruimtevaart-programma's136 mln.LJustitieTabel M&O-risico subsidieregelingen > f 100
mln. Regeling Begrotingsbedrag 1999M&O-risico Laag (L)-Midden (M)-Hoog (H) Wet op de rechtsbijstand463 mln.L Particuliere jeugdinrichtingen166 mlnL Particuliere TBS-inrichtingen154 mlnL Wet op de jeugd-hulpverlening386 mln.L Reclasseringsregeling 1995223 mln.L Subsidiebesluit COA1,7 miljardLRechtsbijstandDe jaarrekeningen 1998 van de Raden voor rechtsbijstand, die in de eerste
helft van 1999 zijn ontvangen, zijn alle voorzien van een goedkeurende verklaring
omtrent de getrouwheid. Voorts hebben de accountants in de mededeling
omtrent de naleving van de aan de subsidie verbonden voorschriften vastgesteld,
dat alle raden – evenals in 1998 het geval was – de tolerantiegrenzen,
die met betrekking tot de rechtmatigheid van de uitgaven zijn gesteld, niet
hebben overschreden.Wet op de JeugdhulpverleningDe subsidie aan de (gezins)voogdij-instellingen is een niet-inkomensafhankelijke
subsidie die gebaseerd is op een bij de directie PJS gevoerde administratie.
Deze (geautomatiseerde) administratie steunt op beschikkingen die door de
kinderrechter worden afgegeven naar aanleiding van een plaatsing van een minderjarige
onder voogdij, ondertoezichtstelling (ots) of jeugdreclasseringstoezicht.
De doelmatigheid van de subsidie is in 1999 geëvalueerd in het kader
van een kostprijsonderzoek. De controle op de uitgaven door de instellingen
vindt plaats door een public-accountant, waarbij een door de directie PJS
opgesteld controle-protocol wordt gehanteerd.COAIn 1999 is gemeld dat ten aanzien van de subsidiëring van het Centraal
Orgaan opvang asielzoekers (COA) geen bijzondere knelpunten bekend zijn. Binnen
het bestek van de opvang voert het COA een aantal regelingen uit waarbij sprake
is van een bepaalde inherente onzekerheid. Daarbij gaat het om regelingen
die vereisen dat asielzoekers een verklaring afleggen omtrent het eigen vermogen
en inkomsten, terwijl de wet COA geen concrete bevoegdheden geeft om verregaande
controle op inkomsten en vermogen mogelijk te maken. Binnen de beperkte controlemogelijkheden
wordt bij het verstrekken van zakgeld nagegaan of asielzoekers eigen inkomsten
verwerft. Dit geschiedt aan de hand van tewerkstellingsvergunningen waarvan
het COA afschriften ontvangt. Tevens wordt ingeval van meerdere werkgevers
de tariefgroepindeling getoetst. Ten aanzien van de eigen verklaringen van
asielzoekers wordt in het controleprotocol voor de externe accountant bijzondere
aandacht gevraagd. In afkondigingen van nieuwe regelingen wordt het controleprotocol
expliciet van toepassing verklaard. Voorts is in 1999 gemeld dat in 1999 het
bestaande controleprotocol voor de accountantscontrole zal worden aangepast.
Aan de aanpassing van het controleprotocol wordt prioriteit gegeven.Particuliere jeugd- en TBS-inrichtingenDe subsidies aan particuliere TBS- en Jeugdinrichtingen betreffen niet-inkomensafhankelijke
subsidies, waarvan de doelmatigheid in het kader van de planning- en controlcyclus
jaarlijks wordt geëvalueerd. Controle op de uitgaven vindt plaats door
een public accountant, waarbij een namens de minister van Justitie opgesteld
controleprotocol wordt gehanteerd. De departementale accountantsdienst van
het ministerie van Justitie voert periodiek revies uit bij de desbetreffende
public accountants. Landbouw, Natuurbeheer en VisserijTabel M&O-risico subsidieregelingen > f 100
mln. RegelingBegrotingsbedrag 1999M&O-risico
Laag (L)-Midden (M)-Hoog (H) Beëindigings varkensbedrijven EHS; Opkoopregeling varkensregeling268 mln. Landinrichtingswerken215 mln.LDe «Beëindigingsregelingen varkensbedrijven (EHS)» en
de «Opkoopregeling varkensregeling» zijn bij LNV -anders dan het
Subsidie Overzicht Rijksoverheid vermeldt- als twee afzonderlijke regelingen
gedefinieerd, die beide een budgettair beslag hebben van onder de f 100
mln. Om die reden worden ze hier verder niet behandeld.Wat de Landinrichtingswerken betreft wordt het M&O-risico als laag
ingeschat, hoewel een controlememorandum ontbreekt en derdengegevens worden
gebruikt. De administratieve en fysieke controle door de DLG (Dienst Landelijke
gebieden), de passage over naleving van subsidievoorwaarden in de accountantsverklaring
en een verantwoordingscontrole door de accountantsdienst dekken het M&O-risico
in voldoende mate af.Voorts zijn nog twee regelingen relevant met een budgettair beslag van
meer dan f 100 mln. die niet in de SOR zijn opgenomen, namelijk DLO en
Staatsbosbeheer. Hieronder volgt een korte stand van zaken met betrekking
tot de drie regelingen die volgens de LNV-begroting een budgettair beslag
van > f 100 mln hadden.DLODe externe verzelfstandiging van de diverse Diensten Landbouwkundig Onderzoek
is per 1 juni 1999 gerealiseerd en vanaf die datum zijn de diensten gefuseerd
tot één Stichting Dienst landbouwkundig Onderzoek. De externe
verzelfstandiging bracht ook met zich mee dat de financiering van DLO op een
subsidieregeling gebaseerd diende te worden. Op grond van de Kaderwet LNV-subsidies
is de Regeling subsidie Stichting Dienst Landbouwkundig Onderzoek tot stand
gebracht. In 1999 is aan DLO bijna 706 miljoen gulden subsidie verstrekt.
Omdat DLO de enige subsidieaanvrager is, omdat de Minister van LNV de accountant
aanwijst die de jaarrekening moet controleren en omdat subsidie wordt verleend
voor de uitvoering van werkplannen die strekken tot door de minister van LNV
vastgestelde programma's, wordt het M&O-risico van deze subsidieregeling
als laag ingeschat.StaatsbosbeheerOok de verzelfstandiging van Staatsbosbeheer bracht met zich mee dat voor
de bekostiging een wettelijke basis vereist is. Deze is gelegen in de Wet
verzelfstandiging Staatsbosbeheer. In 1999 is 150 miljoen gulden aan Staatsbosbeheer
verstrekt. Vanwege de in de wet opgenomen te bekostigen doelstellingen en
de wijze van verantwoording aan de Minister van LNV wordt het M&O-risico
als laag ingeschat.LandinrichtingswerkenJaarlijks wordt door LNV een bijdrage verstrekt aan landinrichtingscommissies
voor uitvoering van landinrichtingsprojecten waarin de inrichting
van het landelijk gebied afgestemd op de toekomstige functies op het gebied
van natuur- en landschapbeheer, de landbouw en de openluchtrecreatie. In 1999
is hiervoor een bedrag van f 167 miljoen netto-rijksbijdrage uitgegeven.Onderwijs, Cultuur en WetenschapsbeleidTabel M&O-risico subsidieregelingen > f 100
mln. RegelingBegrotingsbedrag 1999M&O-risico Laag (L)-Midden (M)-Hoog (H) 89. Wettelijke bekostiging onderzoeksinst./interm.
org.925 mln.L 90. contributies int. Verdragen130 mln.L 100. WSF,
incl. reisvoorziening en WSF2,6 miljardM 101. WSF-leningen Stb. 1831,5 miljardM 102. Wet Tegemoet-koming Studiekosten (WTS) Stb. 1995, 676513 mln.L 112. Subsidie exploitatie niet-rijksmusea «wet op
het specifiek cultuurbeleid, Stb 1993, 193; Bekostigingsbesluit cultuuruitingen
Stb. 1994, 473231 mln.LDe nummers van de regelingen verwijzen naar de nummering in het Subsidie
Overzicht Rijksoverheid 2000 (SOR 2000). De cijfers voor het jaar 1999 zijn
ramingen van de omvang van de te verstrekken subsidies. De inschatting van
het M&O-risico vindt plaats op basis van het aantal geconstateerde gevallen
van M&O per jaar en een oordeel over de doelgroep (professional judgement).Wettelijke bekostiging onderzoekinstellingen/intermediaire
organisatiesMet het budget voor instellingen voor onderzoek en wetenschapsbeoefening
worden op basis van wetten, koninklijke besluiten, internationale verdragen
en statuten een dertigtal grote(re) en kleinere instellingen van verschillend
karakter bekostigd. Voorbeelden zijn KNAW, NWO, TNO en de Koninklijke Bibliotheek.
Er is geen sprake van M&O-gevoeligheid in de zin dat de hoogte van de
bekostiging afhankelijk is van bekostigingsparameters. Bij de bekostiging
is sprake van «output lump sum»-financiering. Dit betekent dat
de bekostigde instelling een rijksbijdrage ontvangt, die gerelateerd is aan
de taken en verantwoordelijkheden, die aan de instelling zijn opgedragen,
zonder dat er een bedrag per activiteit wordt benoemd. De financiële
controle van de instelling is in eerste instantie opgedragen aan een externe
accountant, waarbij de departementale accountantsdienst in alle gevallen de
mogelijkheid heeft review-onderzoeken te verrichten.Contributies internationale verdragenNederland is lid van de volgende Europese wetenschappelijke samenwerkingsorganisaties:
CERN, ESA, ESO, EMBC en EMBL. De lidmaatschapsgelden vloeien voort uit internationale
verdragen en worden door de internationale organisaties zelf jaarlijks vastgesteld.
Door het Nederlands lidmaatschap van de betrokken organisatie kan de minister
van OCenW slechts indirect invloed uitoefenen op de hoogte van het bedrag
voor het lidmaatschap. De bijdragen aan de internationale organisaties worden
verantwoord in de door de betrokken organisatie te publiceren financiële
jaarrekening, voorzien van een accountantsverklaring. Namens de lidstaten
wordt er bij toerbeurt door de Rekenkamer van de aangesloten landen nog een
controle uitgevoerd. Subsidie exploitatie niet-rijksmuseaDit betreft de subsidiëring van niet-rijksmusea en museale organisaties
(Wet op het Specifiek Cultuurbeleid, Stb. 1993, 193. Bekostigingsbesluit Cultuuruitingen
Stb. 1994, 473).De «Wet op het Specifiek Cultuurbeleid» geeft de minister
van OCenW de mogelijkheid subsidies en uitkeringen te verstrekken ten behoeve
van cultuuruitingen, in casu het verstrekken van subsidies voor activiteiten
op het terrein van cultuurbehoud. Eenmaal in de vier jaar wordt door de Minister
van OCenW de Cultuurnota opgesteld. Deze nota bevat de inhoudelijke gronden
waarop de subsidies en uitkeringen worden verstrekt. Het Bekostigingsbesluit
cultuuruitingen bevat de, voornamelijk procedurele en financieel-administratieve
regels die in beginsel voor de subsidiëring van cultuuruitingen gelden.
Het bekostigingsbesluit kent specifieke uitkeringen, instellings- en projectsubsidies
en is nader uitgewerkt in uitvoeringsregelingen. Een meerjarige instellingssubsidie
wordt verleend op basis van een beleidsplan, activiteitenplan, begroting en
liquiditeitsprognose voor de duur van maximaal vier jaar. De verantwoording
en subsidievaststelling vinden plaats op basis van een jaarverslag en een
jaarrekening.ControlebeleidDe regels met betrekking tot de controle zijn opgenomen in het Bekostigingsbesluit,
de regelingen en het Burgerlijk Wetboek. Controle omtrent de naleving van
de subsidie-bepalingen vindt plaats op basis van de jaarrekening en balans,
conform een controle-protocol. De jaarrekening wordt voorzien van een accountantsverklaring
en gaat vergezeld van een rapportage omtrent de naleving van de subsidiebepalingen
door de subsidie-ontvanger. De departementale accountantsdienst stelt jaarlijks
steekproefsgewijs onderzoeken in naar de door de instellingsaccountant verrichte
(controle) werkzaamheden.Op grond van het Bekostigingsbesluit kan de minister van OCenW het subsidie
intrekken of verlagen, indien de subsidie-ontvanger niet aan een of meer voorwaarden
voldoet. Op dit terrein is er nauwelijks sprake van M&O-gevoelige regelingen
in de zin dat de hoogte van de subsidie wordt bepaald aan de hand van bekostigingsparameters.Verkeer en WaterstaatTabel M&O-risico subsidieregelingen > f 100
mln. RegelingBegrotingsbedrag 1999M&O-risico Laag (L)-Midden (M)-Hoog (H) Bijdragen infrastructuur OV; Wet en besluit
infrafonds IF 01.02 Rail2,1 miljardL Bijdragen infrastructuur OV: wet
en besluit infrafonds IF 01.03.02 reg/lokale infra967,5 mln.L Bijdrage
infrastructuur OV; Wet en besluit infrafonds IF 03.02 Betuweroute1,1 miljardL Bijdrage infrastructuur659,2 mln.L Gebundelde Doeluitkering
(GDU)384,7 mlnL Bijdrageregeling exploitatie OV; Wet en Besluit
Personenvervoer2,2 miljardLDe bijdragen worden verstrekt aan provincies, gemeenten, kaderwetgebieden
en NS. Het risico van M&O is afgedekt door middel van controleprotocol
en accountantsverklaring. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en SportTabel M&O-risico subsidieregelingen > f 100
mln. RegelingBegrotingsbedrag 1999M&O-risico Laag (L)-Midden (M)-Hoog (H) Specifieke uitkeringen aan centrumgemeenten
voor maatsch.opvang, vrouwenopvang en verslavingszorg (op basis van Subsidieregeling
welzijnsbeleid, Stcrt. 1995, 250)336 mln.LBesluit afwijking verantw.toedeling
(Stb. 1994, 534)117 mln.L Bekostigingsbesluit inburgering nieuwkomers (Stb.
1998, 441)124 mln. L Besluit tijdelijke regeling subsidiëring
jeugdhulpverlening1,124 miljardL Op basis van de Subsidieregeling
Volksgezondheid (Stcr. 1998, 42): – financiering diverse (para) medische,
verplegende en verzorgende opleidingen – projecten, experimenten en
onderzoek op het terrein van volksgezondheid en zorg – toerusten en
stimuleren van sociale partners bij het vormgeven van een arbeidsmarkt, werkgelegenheids-
en opleidingsbeleid106 mln.131 mln.97 mln.LLLExtra banen zorgsector504 mln.LHet M&O-beleid van VWS is ingebed in het subsidiebeleid en -beheer.
Uitgaande van het single-audit-beleid wordt het controleprotocol gebruikt
om met de huisaccountant van de instelling afspraken vast te leggen over de
uit te voeren controles. De subsidieverantwoording, het activiteitenverslag
en de verklaring van de huisaccountant zijn de basis van het oordeel van VWS
over de rechtmatige en doelmatige aanwending van subsidiegelden. Onderdeel
van het M&O-beleid is het collegiaal overleg dat, bij VWS door de Accountantsdienst,
met de accountants in het veld wordt gehouden. De uitkomsten van het overleg
kunnen worden gebruikt om de regelgeving of afspraken met de huisaccountant
bij te stellen.Volksgezondheid, Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerTabel M&O-risico subsidieregelingen > f 100
mln. RegelingBegrotingsbedrag 1999M&O-risico Laag (L)-Midden (M)-Hoog (H) Huursubsidiewet3,1 miljardHXNoot1Brief minister van Justitie van 9 april 1998, Kamerstukken II, 1997–1998,
17 050, nr. 203, pag. 1XNoot2Kamerstukken II 1998–1999, 17 050, nr. 207, p. 54XNoot1Kamerstukken II, 1999–2000, 26 955, nr. 1XNoot1Kenmerk: 5027246/00.XNoot2Zie hierover Kamerstukken II 26 200-XIII, nr. 36 en Just-99-28. Op
23 juni 1999 vond hierover een algemeen overleg plaats met de betrokken vaste
kamercommissies.XNoot3In het FEC participeren de Belastingdient (FIOD, eenheid Grote Ondernemingen
en de ECD), het Openbaar Ministerie, de Toezichthouders (De Nederlandse bank,
de STE, de Verzekeringskamer), de politie (regiokorps Amsterdam/Amstelland
en CRI) en het MOT.XNoot4Voor uitvoeriger informatie wordt verwezen naar het Jaarverslag 1999 van
het FEC, dat op 14 maart 2000 is aangeboden aan de Tweede Kamer door de verantwoordelijke
bewindslieden van Financiën en van Justitie (kenmerk: BGW 2000/419/M).XNoot5«Wijziging van enige wetten teneinde de aanspraak jegens bestuursorganen
op verstrekkingen, voorzieningen en uitkeringen afhankelijk te maken van het
in de gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens opgenomen gegeven
omtrent het adres van een ingezetene» (Kamerstukken II, 1999–2000,
26 943, nrs. 1–2)XNoot6Kamerstukken I, 26 228, nrs. 1–2; vastgesteld per 30 maart
2000XNoot1Kamerstukken II, 1998–1999, 17 050, nr. 207XNoot1«Single audit» is een methodiek die inhoudt dat in één
geïntegreerde controle een proces of een verantwoording wordt gecontroleerd
ten behoeve van meerdere gebruikers, bijvoorbeeld zowel voor de Gemeenteraad
als voor het Rijk(stoezicht).XNoot2IOAW= Wet Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte
werkloze werknemersXNoot3Ioaz = Wet Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte
gewezen zelfstandigenXNoot1ZFW/47/98-AWBZ/32/98.XNoot2Zie meer uitgebreid voor de gesignaleerde knelpunten en maatregelen: Kamerstukken
II, 1996–1997, 25 432XNoot1Kamerstukken II, 1999–2000, 26 801, nr. 3.XNoot2Kamerstukken II 1999/2000, 24 202, nr. 9.XNoot3Kamerstukken II, 1998–1999, 17 050, nr. 207.XNoot4Hiermee wordt tevens uitvoering gegeven aan het verzoek dat de vaste commissie
voor Europese Zaken tijdens een overleg op 18 november 1999 deed aan staatssecretaris
van Buitenlandse Zaken, om tussentijds verslag te doen van de bevindingen
inzake de werkzaamheden van OLAFXNoot1Op 11 april 1997 publiceerde de Algemene Rekenkamer de notitie Taken en bevoegdheden van de Algemene Rekenkamer op het EU-controleterrein (Kamerstukken II 1996–1997, 24 500, nr. 5) en op 19 november
1997 bracht zij de nota Herbezinning taken en bevoegdheden
van de Algemene Rekenkamer uit (Kamerstukken II 1997–1998,
24 479, nrs. 2 en 3).XNoot2Kamerstukken II 1998–1999, 24 479 en 24 500, nr. 5.XNoot1Kamerstukken II, 1998–1999, 17 050, nr. 207.XNoot2Overeenkomst aangaande de Bescherming van de financiële belangen
van de EG van 26 juli 1995 (Trb. 1995, 289) en de twee bijbehorende Protocollen
van resp. 27 september 1996 (Trb. 1996, 330) en 19 juni 1997 (Trb. 1997, 251)XNoot3Kamerstukken II, 1998–1999, 26 468 (R 1637), nrs. 1, 2 en 26 469,
nrs. 1, 2XNoot1Kamerstukken II, 26 642, nr. 8XNoot1Nummer 1260/99, alsook de verordeningen 1783/99, 2064/97, 1681,94, 97/320/EG
en 324/94.XNoot2Op grond van Verordening EEG 4045/89XNoot1Kamerstukken II, 1999–2000, 24 036, nr. 143XNoot2Kamerstukken II, 1999–2000, 24 036, nr. 146XNoot3Volgens opgave in het Subsidie Overzicht Rijksoverheid (SOR) 2000XNoot1project VIValt = project «alternatieven voor de inkomens- en vermogensvaststelling
bij de gefinancierde rechtsbijstand»XNoot1Onderzoek naar de verantwoording van en het toezicht op rechtspersonen
met een wettelijke taak.XNoot1De zogenaamde niet-relevante uitgaven, dat wil zeggen de rentedragende
leningen en uitgaven die onder de prestatiebeurssystematiek vallen; niet-relevant
betekent in dit kader «niet relevant voor het beleidsmatig financieringstekort».XNoot1Kamerstukken II, 1997–1998, 17 070, nr. 203XNoot2Brief van de ministers van Justitie en van BZK, 14-02-2000 (kenmerk: 5009446/500/GBJ)XNoot1Zie ook de brief van de minister van Justitie aan de Tweede Kamer van
27 december 1999, Kamerstukken II, 1999–2000, 17 050, nr. 208,
p. 11XNoot1Kamerstukken II, 1997–1998, 17 050, nr. 203, pag. 29XNoot1Van het totaalbedrag van f 1,4 mln. is f 0,8 mln. besteed aan
personele en f 0,6 mln. aan materiële uitgaven. Bij de personele
uitgaven gaat het om uitbreiding van inspectie- en recherchecapaciteit en
specialisten die ondersteuning verlenen t.b.v. controle en opsporing. Bij
materiële uitgaven gaat het om zaken als scholing, apparatuur (o.a. automatisering),
vervoers- en huisvestingskostenXNoot1Van het totaalbedrag van f 3 mln. is f 1,7 mln. besteed aan
personele (= 24,5 fte) en 1,3 mln. aan materiële uitgaven.XNoot1WODC-rapport «Het vermogen te ontnemen»; zie ook de brieven
van de minister van Justitie aan de Tweede Kamer in reactie hierop, van respectievelijk
27 oktober 1998 (Kamerstukken II 1998–1999, 26 268, nr. 1) en 25
maart 1999 (Kamerstukken II, 1998–1999, 26 268, nr. 2).XNoot1Naast deze opbrengsten zijn de afgelopen periode door de parketten ook
bedragen geïnd uit schikkingen en transacties in ontnemingszaken, die
zijn geboekt onder het begrotingsartikel «boeten en transacties».
Deze boekingssystematiek leidt ertoe dat niet alle geïnde bedragen die
samenhangen met een ontnemingsvordering als zodanig zichtbaar worden op de
Justitiebegroting. Momenteel wordt in overleg met het OM bezien hoe de verantwoording
over ontvangen bedragen in het kader van de ontneming verbeterd kan worden.XNoot2Zie brief aan tweede Kamer van staatssecretaris van Buitenlandse Zaken
van 6 december 1999, Kamerstukken II, 1999–2000, 22 112, nr. 140XNoot1De ministers van Justitie en van Financiën hebben het jaarverslag
op 15 mei 2000 aangeboden aan de Tweede KamerXNoot1Overleg tussen Belastingdienst, Openbaar Ministerie en FIOD. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-17050-210.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl