Bepalingen over de brandweerzorg, de rampenbestrijding, de crisisbeheersing en de geneeskundige hulpverlening (Wet veiligheidsregio’s); Brief regering; Besluit veiligheidsregio's: opkomsttijden brandweer, voertuigbezetting, samenhang bouwbesluit
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST140218
 2009-2010
 
 31 117
 Bepalingen over de brandweerzorg, de rampenbestrijding, de crisisbeheersing
en de geneeskundige hulpverlening (Wet veiligheidsregio’s)
 
 
 
 
 Nr. 
 35
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 21 januari 2010
 
 Binnenkort bespreekt uw Kamer het voorstel voor een Aanpassingswet veiligheidsregio’s en beëindigt dan tevens de voorhangprocedure ten
aanzien van het ontwerpbesluit veiligheidsregio’s. Met deze brief wil ik enkele misverstanden wegnemen, die volgens
mij zijn ontstaan rond de inhoud van dit ontwerpbesluit veiligheidsregio’s.
 
 Deze misverstanden manifesteren zich vooral in de brief die de Vakvereniging
Brandweer Vrijwilligers op 25 september 2009 samen met ABVA KABO, CNV
PZ en de Belangenvereniging Brandweer Amsterdam, aan uw Kamer heeft gestuurd
over het ontwerpbesluit, maar ook in bepaalde uitingen in de media. De bezwaren
richten zich tegen de mogelijkheid die het bestuur van de veiligheidsregio
krijgt om af te wijken de normen voor de opkomsttijden en van de standaardbezetting
van basisbrandweereenheden. De indruk wordt gewekt, dat het ontwerpbesluit
hiermee afbreuk doet aan het bestaande niveau van brandweerzorg, met bezuinigingen
op de brandweer als beweegreden.
 
 Dat is niet het geval. Het ontwerpbesluit expliciteert en formaliseert
bestaande normen, standaarden en verhoudingen en doet op geen enkele manier
afbreuk aan het huidige niveau van brandweerzorg. In het navolgende ga ik
in op de bezwaren die de Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers c.s. aanvoert.
 Kern van het bezwaar van de Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers
c.s.
 De Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers c.s. maakt vooral bezwaar tegen
de bevoegdheid van het bestuur van een veiligheidsregio om af te wijken van
de tabel met opkomsttijden voor de brandweer en om af te wijken van de standaardbezettingen
van brandweereenheden. Zij vreest het ontstaan van 25 regionale subarena’s
waarin allerlei verschillende opkomsttijden en voertuigbezettingen ontstaan.
Zij wijst erop dat er ondertussen twee rekenmethodes voor de opkomsttijden
zijn. Dit zou rechtsongelijkheid voor burgers opleveren en gevaarlijke situaties
voor de brandweer. Daarnaast zou ook de samenhang tussen de opkomsttijden,
de kazernedichtheid en de bouwregelgeving verloren gaan.
 
 De Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers stelt voor de bevoegdheid om
af te wijken van de opkomsttijden en van de voertuigbezetting te schrappen
en in plaats daarvan één rekenmodel, verplicht te stellen in
combinatie met één landelijk dekkingsplan dat ontwikkeld en
beheerd wordt door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).
Tevens wordt gepleit voor één landelijk project over de voertuigbezetting
te starten in plaats van 25 regionale experimenten.
 Opkomsttijden
 De belangrijkste doelstelling van de regels voor de opkomsttijden is om
het bestuur van de veiligheidsregio in staat te stellen expliciete en kenbare
besluiten te nemen over het niveau van brandweerzorg en daarover verantwoording
af te leggen. Dat is nodig omdat die keuzen in de huidige praktijk onvoldoende
expliciet en gemotiveerd worden gemaakt. Zo bleek uit het rapport Bestuurlijke aansturing van de brandweerzorg van december
2006 van de Inspectie openbare orde en veiligheid.
 Op dit moment bestaan er slechts informele regels en geen wettelijke eisen
ten aanzien van de opkomsttijden voor de brandweer en zijn er juist nu mogelijkheden
om af te wijken. Van versnippering of verspilling door de nieuwe regels kan
dus geen sprake zijn.
 Brandweerzorg is van oudsher een gemeentelijke verantwoordelijkheid en
blijft dat ook onder de Wet veiligheidsregio’s, zij het dat de organisatie
nu op regionaal niveau belegd wordt. Het wetsvoorstel veiligheidsregio’s
bepaalt dat iedere regio een dekkingsplan voor de brandweer moet hebben, dat
gebaseerd is op het risicoprofiel (waarin ook de brandrisico’s beschreven
staan). Vanwege het maatschappelijke belang van een goede brandweerzorg moet
het bestuur van de veiligheidsregio dit dekkingsplan vaststellen.
 Bij het maken van het regionale dekkingsplan moeten de opkomsttijden die
in het besluit veiligheidsregio’s staan, in acht genomen worden. Overal
in Nederland voldoen aan de gestelde opkomsttijden is echter niet haalbaar.
Er zijn gebieden waar de brandrisico’s niet opwegen tegen de investering
om de «ideale» opkomsttijden te halen. Daarom krijgt het bestuur
de bevoegdheid om van de opkomsttijden af te wijken, mits dat gemotiveerd
gebeurt en expliciet gemaakt wordt in het dekkingsplan. Dat is openbaar, zodat
alle burgers en bedrijven kunnen zien welke opkomsttijd zij kunnen verwachten.
Tevens moet het bestuur de daadwerkelijke opkomsttijden van iedere uitruk
registeren om periodiek te kunnen bepalen of de risico-inschatting nog actueel
is en het dekkingsplan moet worden bijgesteld. Zo krijgt de brandweerzorg
continu de aandacht van het regionale bestuur en wordt de kwaliteit van de
brandweerzorg geborgd.
 Hiermee wordt de bestaande praktijk, waarin alle brandweerregio’s
al sinds de jaren ’90 regionale dekkingsplannen hebben, geformaliseerd.
Deze dekkingsplannen zijn gebaseerd op de Handleiding brandweerzorg (1992)
en de actualisering hiervan in de Leidraad basisbrandweerzorg (2005). Deze
handleidingen zijn opgesteld door de beroepsgroep in opdracht van BZK. In
deze informele regelgeving staat, naast de berekeningsmethode voor de technische
uitvoering, beschreven hoe het bestuur zijn verantwoordelijkheid voor de brandweerzorg
kan invullen.
 Van de onduidelijke status van de informele regelgeving wil ik af. Daarom
wil ik de hoofdelementen wettelijk regelen en wordt nu in het wetsvoorstel
en het ontwerpbesluit vastgelegd hoe het bestuur zijn verantwoordelijkheid
moet invullen. 
 
 Ik geef hierna voor de volledigheid een korte vergelijking tussen de informele
regelgeving en dat wat in het wetsvoorstel veiligheidsregio’s en het
ontwerpbesluit is geregeld.
 
 De Leidraad basisbrandweerzorg biedt een handreiking voor het maken van
een regionaal dekkingsplan (inclusief de kazernespreiding) voor de brandweer.
De Leidraad geeft daarvoor aanbevelingen voor de opkomsttijden van de brandweer.
Deze opkomsttijden zijn gerelateerd aan typen bouwwerken en incidenten. De
opkomsttijden in de leidraad variëren van bijvoorbeeld vijf minuten voor
gevangeniscellen tot tien minuten voor kantoorfuncties. De meest voorkomende
opkomsttijd is acht minuten voor de meeste woningtypen in Nederland. Er zijn
ruim zestig categorieën bouwwerken en incidenttypen in de tabel met opkomsttijden
in de Leidraad opgenomen. De maximale opkomsttijd is achttien minuten.
 De Leidraad adviseert dat het dekkingsplan en de kazernespreiding zodanig
moeten zijn, dat tachtig procent van de objecten binnen de aanbevolen tijd
haalbaar zijn. Dit zogenoemde dekkingspercentage is geen honderd procent,
omdat ervan uitgegaan wordt dat niet alle objecten binnen de gestelde tijd
gehaald kunnen worden en er dus afwijkingen mogelijk zijn.
 De omstandigheden kunnen in de realiteit zodanig zijn, dat de vastgestelde
opkomsttijden overschreden kunnen worden, bijvoorbeeld door weersomstandigheden
of verkeersdrukte.
 De Leidraad gaat ervan uit dat de gerealiseerde opkomsttijden bijgehouden
worden en geeft ook adviezen over welke overschrijdingspercentages daarbij
nog acceptabel zijn. Bij te veel overschrijding zijn maatregelen nodig om
dit te verhelpen (kazernes verplaatsen, bijbouwen, verkeersmaatregelen en
dergelijke).
 De Handleiding brandweerzorg, die het uitgangspunt vormde voor de Leidraad,
bevat vergelijkbare categorieën opkomsttijden, maar beperkt zich tot
overschrijdingspercentages.
 
 In het wetsvoorstel veiligheidsregio’s staat de verplichting tot
het maken van een dekkingsplan (waarin onder andere de kazernespreiding beschreven
is) op grond van het risicoprofiel, dat de regio’s dienen op te stellen.
 In het ontwerpbesluit veiligheidsregio’s zijn de opkomsttijden genoemd
die richtinggevend zijn voor het maken van het dekkingsplan. Het aantal categorieën
van bouwwerken is daarbij sterk verminderd en de categorieën zijn algemener
gemaakt, zodat nog steeds alle typen gebouwen hieronder vallen. De opkomsttijden
voor de onderscheiden categorieën variëren van vijf tot tien minuten.
In het ontwerpbesluit is geregeld dat het bestuur de bevoegdheid heeft om
af te wijken van de opkomsttijden tot maximaal achttien minuten, mits dat
expliciet en gemotiveerd gebeurd en beschreven wordt in het dekkingsplan.
 In het ontwerpbesluit staat eveneens dat de gerealiseerde opkomsttijden
geregistreerd moeten worden. Dekkingspercentages en overschrijdingspercentages
zijn niet in het ontwerpbesluit opgenomen. Het ambitieniveau hiervoor moet
door het bestuur zelf vastgesteld worden. Zij kunnen zich hierbij wel richten
op de adviezen uit de Leidraad en zouden dit ook moeten doen, omdat momenteel
geen goed onderbouwd alternatief voorhanden is. Op de wenselijkheid van een
landelijk uniform afwegingskader kom ik hieronder terug.
 Bezetting basisbrandweereenheden
 In het Besluit veiligheidsregio’s worden de nu gangbare bezetting,
taken en uitrusting van een eerstelijns brandweereenheid vastgelegd. De bezetting
van een dergelijke eenheid is zes personen. Zij beschikken doorgaans over één
brandweerauto met uitrusting. De eenheid heeft de volgende taken:
brandbestrijding en redding, technische hulpverlening, basishandelingen bij
de bestrijding van ongevallen met gevaarlijke stoffen en de ondersteuning
bij waterongevallen.
 In de praktijk wordt echter door verschillende brandweerkorpsen in Nederland
voor bepaalde specifieke (risico)situaties en incidenttypen met een andere
dan de standaardbezetting gewerkt. De afwijkingsmogelijkheid is opgenomen
om deze praktijk onder de nieuwe wet te kunnen voortzetten, niet uit bezuinigingsdrift.
 Veiligheid staat voorop, dus als een bestuur kiest voor een kleinere bezetting
per voertuig, dan moet het personeel alle taken die in het besluit beschreven
staan wel op een veilige manier kunnen uitvoeren. Door het vastleggen van
de taken van brandweereenheden kan het bestuur, als werkgever, daar niet meer
omheen. De deur wordt niet opengezet naar levensgevaarlijke experimenten,
maar juist naar veilige oplossingen voor specifieke risicosituaties.
 Samenhang met bouwregelgeving
 De relatie tussen de brandveiligheidsvoorschriften in de bouwregelgeving
en de tot nu toe gehanteerde normen en standaarden voor de brandweer verandert
niet, nu deze normen en standaarden in regelgeving worden vastgelegd. Bouwregelgeving
richt zich tot gebruikers en eigenaren van gebouwen, het ontwerpbesluit veiligheidsregio’s
richt zich uitsluitend tot de brandweer.
 Het doel van de brandveiligheidsvoorschriften in de bouwregelgeving is
om slachtoffers en snelle uitbreiding van brand naar andere gebouwen zoveel
mogelijk te voorkomen. De technische eisen in die voorschriften zijn onder
meer gebaseerd op aannames ten aanzien van de tijd die nodig is om een bouwwerk
bij brand veilig te kunnen ontvluchten. In verreweg de meeste gevallen zullen
mensen een bouwwerk bij brand zonder hulp van de brandweer kunnen ontvluchten.
Er moet echter altijd rekening gehouden worden met de mogelijkheid dat mensen
wel hulp van de brandweer nodig hebben. Hiermee wordt het belang van bovenstaand
systeem nog eens benadrukt, waarin het bestuur op grond van de risico-inschatting
expliciete en gemotiveerde besluiten neemt over langere opkomsttijden.
 Landelijke projecten
 Het op rijksniveau vastleggen van de kazernespreiding in een landelijk
dekkingsplan dat beheerd wordt door het RIVM, zoals de Vakvereniging Brandweer
Vrijwilligers voorstelt, past niet bij de decentrale verantwoordelijkheid
voor de brandweerzorg. Een dergelijke beheerstaak voor het RIVM, verhoudt
zich ook slecht tot het wettelijke takenpakket en het natuurlijke aandachtsgebied
van het RIVM.
 Ik ben wel een voorstander van het gebruik van één landelijk
afwegingskader (inclusief een rekenmodel) bij het maken van de regionale dekkingsplannen.
Dit bevordert uniformiteit en eenduidigheid. Zoals ik bij de behandeling van
het wetsvoorstel veiligheidsregio’s in uw Kamer heb toegezegd, heb ik
de suggestie van een landelijk afwegingskader ook bij het Veiligheidsberaad
neergelegd en hierbij verwezen naar het model dat het RIVM gebruikt voor de
ambulancespreiding.
 De ontwikkeling en het beheer van een dergelijk afwegingskader kan uitstekend
belegd worden bij de Ondersteuningsorganisatie Fysieke Veiligheid. Over de
voorgenomen oprichting hiervan heb ik uw Kamer dit voorjaar per brief bericht.
 De Nederlandse Vereniging voor Brandweer en Rampenbestrijding start binnenkort
een project, dat moet leiden tot een landelijk afwegingskader voor afwijken
van de opkomsttijden in het besluit. De twee rekenmethodes die nu in de veiligheidsregio’s
gebruikt worden en het RIVM-model dienen in dit project als uitgangspunt.
Het Veiligheidsberaad steunt dit project.
 
 De Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers pleit ook voor een landelijk
project over voertuigbezettingen. Zoals ik hierboven al schreef is de afwijkingsbevoegdheid
voor voertuigbezettingen bedoeld om adequaat om te kunnen gaan met regiospecifieke
risicosituaties. Het is aan de brandweerbranche zelf om gezamenlijk te kijken
naar wat regio’s van elkaar kunnen leren en welke elementen gezamenlijk
op landelijk niveau uitgewerkt kunnen worden.
 
 Ik ga ervan uit dat ik u met deze brief duidelijk heb kunnen maken, dat
het ontwerpbesluit veiligheidsregio’s geen afbreuk doet aan het huidige
niveau van brandweerzorg en dat de zorgen van de Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers
c.s. ongegrond zijn.
 
 De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 G. ter Horst 
 
 
 
 
 Kamerstukken 31 968.
 
 
 Kamerstukken 31 117, bijlage bij nr. 31.
 
 
 Tweede Kamer 2007/08, 29 517, nr. 22.
 
 
 Tweede Kamer 2008/09, 31 117, nr. 32.