Handhaving milieuwetgeving; Brief minister met een notitie aangaande de aanpak van zware milieucriminaliteit
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22343, nr. 18

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

28-03-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

22343 nr. 18

17-03-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamNOTITIE AANPAK ZWARE MILIEUCRIMINALITEIT 1. Inleiding2. Zware milieucriminaliteit 2.1. Definitie2.2. Bijzondere vormen2.3. Relevante vormen van milieucriminaliteit bij de toekenning
NMP-BOP-gelden3. Omvang zware milieucriminaliteit4. Plan van aanpak4.1. Fenomeenbeschrijving en marktanalyse4.2. Afvalproblematiek4.3. Bedreigde uitheemse diersoorten5. Operationele aanpak5.1. Interregionale samenwerking5.2. De landelijke taskforce5.3. De rol van het Milieubijstandsteama. Milieuhygiënische deskundigheidb. Milieujuridische deskundigheidc. Recherchetechnische deskundigheid5.4. Preventie van milieucriminaliteit5.5. Deskundigheidsbevordering5.6. Versterking informatiepositie a. CIDb. Informatie van andere (overheids)instanties5.7. Methodiekena. Monsternemingb. Huiszoekingc. Ontwikkeling standaards voor berekening wederrechtelijk
verkregen voordeel in milieuzakend. Informatie-inwinning bovenwereld6. Internationale aanpak zware milieucriminaliteit 6.1. Europese Unie6.2. Interpol7. Bestuurlijke integriteit8. Milieurecht en zelfregulering
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22343Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 53 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 343Handhaving milieuwetgevingnr. 18BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 17 maart 1995In reactie op de brief van 8 december 1994 (38/94 VROM) van de vaste Commissie
voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, zend ik u hierbij,
mede namens mijn ambtgenoten van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer en van Binnenlandse Zaken, een nieuwe notitie aangaande
de aanpak van zware milieucriminaliteit.Overeenkomstig het verzoek is voortgebouwd op hetgeen in de loop van 1994
aan u is toegezonden. Een deel van deze stukken had niet zozeer betrekking
op de aanpak van zware milieucriminaliteit doch op milieuhandhaving in zijn
algemeenheid. Dit laatste geldt bijvoorbeeld voor de brief van 11 augustus
1994 waarin de toenmalige ministers van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer, van Justitie en van Binnenlandse Zaken hebben gereageerd
op de rapporten «Milieu, nous maintiendrons?», «Politie
en Milieu» en «Zuiver handelen in een vuile context», welke
reactie is geplaatst in een totaalbeeld van de handhavingsstructuur en de
ontwikkelingsfase waarin deze verkeert.Ook wil ik in dit verband de brief van 2 december 1994 in herinnering
roepen. Daarin zijn de vragen die resteerden uit het op 6 oktober 1994 gevoerde
algemeen overleg over de handhaving van milieuwetgeving beantwoord. Deze brief
gaat vooral in op de bestuurlijke integriteit en de zaak Laura betreffende
het milieuhygiënisch ondeugdelijk reinigen van olietanks en het onjuist
behandelen van afvalstoffen.In bijgaande notitie wordt specifiek de aanpak van zware milieucriminaliteit
belicht. Daarbij is gekozen voor een opzet die gelijk is aan die van de notitie
die bij brief van 18 februari 1994 door mijn ambtsvoorganger over dit onderwerp
aan uw commissie is toegezonden (TK 1993–1994 22 343, nr 16). Slechts
waar dit voor goed begrip noodzakelijk is zal worden teruggegrepen
op de inhoud van de in de loop van 1994 toegezonden stukken.De Minister van Justitie,W. Sorgdrager NOTITIE AANPAK ZWARE MILIEUCRIMINALITEIT 1. InleidingBij brief van 8 december 1994, 38/94 VROM, heeft de commissie verzocht
om een nieuwe notitie aangaande de aanpak van zware milieucriminaliteit. Deze
notitie bied ik u, mede namens mijn collega's van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer en van Binnenlandse Zaken, hierbij aan. Achtereenvolgens
wordt in de notitie ingegaan op de definitie van zware milieucriminaliteit,
de omvang van het verschijnsel, de aanpak van zware milieucriminaliteit, met
inbegrip van organisatorische aspecten, deskundigheidsbevordering en het ontwikkelen
van nieuwe methodieken. Nadat de internationale ontwikkelingen zijn aangestipt
volgt een paragraaf over de bestuurlijke integriteit. Ten slotte wordt kort
ingegaan op milieurecht en zelfregulering, versterking van de informatiepositie.
Als bijlage is een jaaropgave over 1994 van zware milieuzaken opgenomen1. 2. Zware milieucriminaliteit 2.1. DefinitieBij brief van 8 december jl. heeft de commissie kenbaar gemaakt behoefte
te hebben aan een eenduidige definiëring van het begrip «zware
milieucriminaliteit». Het is echter – hoe begrijpelijk deze wens
ook is – niet mogelijk om een samenvattende omschrijving van de kenmerken
van zware milieucriminaliteit te geven. Het gevaar zou immers bestaan dat,
door het versimpelen van de thans bekende maatschappelijke werkelijkheid in
een definitie, tot nog toe onbekende vormen van zware milieucriminaliteit
bij voorbaat zouden worden uitgesloten aangezien daarmee op het tijdstip van
definiëring geen rekening kon worden gehouden. Ook kan het nodig zijn
om in de opbouwfase minder zware zaken aan te pakken om de kennis en ervaring
op te doen die voor zware milieuzaken nodig is: in onderhavige notitie wordt
op een aantal plaatsen dan ook gesproken van (middel)zware zaken. Daarnaast
wordt op deze manier voorkomen dat discussies over de definitiekwestie de
voortgang van het werk zouden belemmeren.Het ontbreken van een eenduidige definitie betekent niet dat de problematiek
niet modelmatig benaderd zou worden. In het kader van deze modelmatige benadering
wordt gewerkt met een aantal indicatoren, op grond waarvan verschillende vormen
van milieucriminaliteit worden onderscheiden en die tevens als hulpmiddel
dienen om de aanpak van deze vorm van criminaliteit zo gericht mogelijk te
laten plaatsvinden. Wellicht ten overvloede zij nog aangetekend dat het ontbreken
van een eenduidige definitie tot nu toe niet tot problemen in de praktijk
heeft geleid. 2.2. Bijzondere vormenMilieucriminaliteit is moeilijk te plaatsen in het strafrechtelijk denkraam
van «zware» en «lichte» criminaliteit. Toch zijn er
vormen van milieucriminaliteit te benoemen, die vragen om een structurele
multidisciplinaire en projectmatige aanpak. De termen «zware»
en «complexe» milieucriminaliteit omvatten vele vormen van milieucriminaliteit,
van landsgrensoverschrijdend tot en met regionaal en lokaal. Onder zware,
georganiseerde criminaliteit wordt in het algemeen verstaan criminaliteit
met de volgende kenmerken:– georganiseerd karakter,– betrokkenheid van meerdere bedrijven en personen,– systematisch en herhaaldelijk handelen in strijd met wetgeving, – op bovenregionaal en internationaal niveau,– vaak ingrijpende maatschappelijk schade (financieel, ontwrichting,
moreel),– groot geldelijk gewin,– nogal eens gepaard gaande met geweldsdelicten.Om het begrip «zware milieucriminaliteit» praktisch hanteerbaar
te maken kan een aantal bijzondere vormen van milieucriminaliteit worden onderscheiden:– inrichtingencriminaliteit: milieucriminaliteit binnen een bedrijf
of concern. Afhankelijk van de organisatiegraad en de omvang van de criminaliteit
kan in dit verband ook het begrip «organisatiecriminaliteit» functioneel
zijn;– stoffencriminaliteit: stoffenfraude op het gebied van afvalstoffen
en milieugevaarlijke stoffen.Deze vorm blijft doorgaans niet beperkt tot één bedrijf
of concern, maar strekt zich uit over een stoffenketen: van ontstaan, transport,
opslag tot definitief gebruik, hergebruik, verwerking of verwijdering;– façadecriminaliteit: milieucriminaliteit achter de legale
façade van milieubeleidsinstrumenten als bedrijfsinterne milieuzorgsystemen,
gecertificeerde bedrijfsprocedures, convenanten met branche-organisaties e.d.;– netwerkcriminaliteit: beïnvloeding van overheidsbeleid door
misdrijven als corruptie, oplichting e.d. maar ook een meer sluipend en verborgen
proces als «ongewenste beïnvloeding» van ambtenaren door
het opbouwen en uitoefenen van druk in diverse bilaterale contacten en in
de lobbysfeer.De hierboven geformuleerde specifieke vormen van milieucriminaliteit hebben
elk zeer eigen kenmerken. Deze kenmerken zijn van belang om te bepalen op
welke wijze de opsporing zo effectief mogelijk kan plaatsvinden. Zo zal inrichtingencriminaliteit
vanwege haar specifiek regionale/lokale karakter in de meeste gevallen aangepakt
kunnen worden door de regiopolitie in samenwerking met het bevoegd gezag.
Stoffencriminaliteit heeft echter vrijwel altijd een regiogrensoverschrijdend
karakter en kan het meest effectief worden aangepakt door (ad hoc samengestelde)
interregionale opsporingsteams, waarin de landelijk werkende Inspectie Milieuhygiëne
kan participeren (Milieubijstandsteam, afdeling Toezicht Afvalstoffen, afdeling
Toezicht Straling, Stoffen en Produkten).Ten slotte geldt ten aanzien van alle vormen van zware milieucriminaliteit
dat deze meestal plaatsvinden in de context van het maatschappelijke economische
verkeer, waarbij tevens sprake kan zijn van ander straf- of civielrechtelijk
onrechtmatig handelen zoals bijvoorbeeld fraude, valsheid in geschrifte of
misbruik van vennootschapsrecht. Een goed voorbeeld hiervan vormt de TCR/TCA-zaak,
waarin de strafzaak is opgedeeld in de volgende deelprojecten:– Wet Verontreiniging Oppervlaktewateren;– Wet chemische afvalstoffen;– Wca-export: illegale export van gevaarlijk afval;– fiscale delicten;– vermogen/plukze;– criminele organisatie: er wordt nagegaan of er achter de legale
façade een criminele organisatie schuilgaat;– subsidiefraude en– personeel: wie binnen het concern deed wat wanneer. 2.3. Relevante vormen van milieucriminaliteit bij de toekenning
NMP-BOP-geldenAan het budget voor bijzondere opsporingskosten politie (BOP) is uit de NMP-gelden f 2,8 miljoen op jaarbasis toegevoegd. Met ingang
van 1994 is door de (toenmalige) vergadering van Procureurs-Generaal besloten
de helft van dit bedrag toe te kennen op voordracht van de projectgroep aanpak
zware milieucriminaliteit; de andere helft wordt via de ressorten verdeeld.
De criteria die de projectgroep heeft ontwikkeld voor de toekenning vormen
eveneens een indicatie voor de invulling van het begrip zware milieucriminaliteit,
waarbij als uitgangspunt geldt: hoe meer criteria van toepassing zijn, hoe
zwaarder de zaak.Voor vergoeding komen in aanmerking onderzoeken met milieuhygiënisch
relevante aspecten, waarbij het onderzoek zich tevens op die aspecten richt,
die samenwerking vereisen met bijzondere opsporingsdiensten, dan wel met bijzondere
opsporingsambtenaren op het gebied van de milieuregelgeving. Hoge prioriteit
wordt daarbij gegeven aan:– onderzoeken waarbij sprake is van grote, vaak onherstelbare schade
aan het milieu;– onderzoeken met een (inter)nationale uitstraling;– onderzoeken waarbij de bestuurlijke integriteit in het geding
is;– onderzoeken waarbij internationale samenwerking in brede zin plaatsvindt;– onderzoeken waarbij monopolisten in de afvalmarkt betrokken zijn;– onderzoeken gericht tegen georganiseerde activiteiten, veelal
in bedrijfsmatig verband. 3. Omvang zware milieucriminaliteitVoorts is door de commissie verzocht om een geactualiseerd beeld van de
omvang van zware milieucriminaliteit. Zoals reeds ter sprake kwam in het algemeen
overleg van 6 oktober jl. geldt ook voor dit beleidsterrein dat het niet mogelijk
is inzicht te krijgen in de werkelijke omvang van de criminaliteit. Dat wat
zich in het verborgene afspeelt wordt immers alleen zichtbaar naar aanleiding
van constateringen door bijvoorbeeld aangifte, betrapping op heterdaad of
toezichts- of controleactiviteiten. Om die reden ontbreken daadwerkelijke
mogelijkheden tot kwantificering.Bij milieucriminaliteit komt daar nog een aantal complicerende factoren
bij. Allereerst kennen milieudelicten veelal geen direct aanwijsbare slachtoffers.
De omstandigheid dat milieufederaties zich de belangen van het milieu aantrekken
en hun procespositie onlangs wettelijk werd verankerd is een uiterst belangrijke
ontwikkeling, doch voor het verkrijgen van meer zicht op de omvang van zware
milieucriminaliteit in relevantie beperkt. Voorts is het zo dat milieudelicten
vaak worden gepleegd binnen bedrijven en administraties, waardoor de dadergroep
moeilijk te traceren is. De controle- en handhavingscapaciteit staat niet
in verhouding tot de omvang van de potentiële dadergroep, waardoor de
pakkans relatief gering is. Voor het verkrijgen van aanvullend inzicht in
de omvang van de criminaliteit is vereist dat potentiële daders van wetsovertredingen
of slachtoffers daarvan kunnen worden geïdentificeerd. Meer inzicht in
dader- en/of slachtofferpopulatie kan worden verkregen door wetenschappelijk
onderzoek. Met behulp van varianten van de «self report»-methode
kunnen vervolgens redelijke schattingen van de omvang van bepaalde vormen
van criminaliteit worden gedaan. De Inspectie voor de Rechtshandhaving van
het ministerie van Justitie ontwikkelt op dit moment een monitoring-instrument
voor de schatting van de naleving van onderdelen van de beleidsinstrumentele
wetgeving. Dit instrument kan vermoedelijk op termijn ook een bijdrage leveren
aan de schatting van de omvang en de ernst van bepaalde vormen van milieucriminaliteit.
Voorshands is echter alleen aan te geven wat is geconstateerd, zoals bijvoorbeeld
in het recente onderzoek in Brabant, waar is getracht de grensoverschrijdende
afvalstromen tussen België en Nederland in kaart te brengen. Het onderzoeksrapport
is aan de Kamer toegezonden bij het antwoord d.d. 17 februari 1995 op de vragen
die het Tweede-Kamerlid Crone naar aanleiding van dit onderzoek
heeft gesteld. Hoewel dit onderzoek niet specifiek gericht was op zware milieucriminaliteit
en slechts betrekking heeft op een periode van 3 weken bleek het in 116 van
de 577 gecontroleerde transporten om afvaltransporten te gaan. In 43% van
de gevallen bleek dat men niet vervoerde conform de geldende regels en richtlijnen.Als bijlage treft u een overzicht aan van de zaken die in 1994 gecoördineerd
via de projectgroep aanpak zware milieucriminaliteit zijn aangepakt. Op basis
van de beschikbare gegevens zijn geen criminele inlichtingen voorhanden, waaruit
zou blijken dat rond milieu en afval maffia-achtige praktijken in Nederland
bestaan, zoals die inmiddels wel zijn aangetroffen in Italië en Rusland
(dat wil zeggen gepaard gaande met geweld/afpersing/bedreiging/corruptie).
Wel wordt in brede zin gewaarschuwd voor de risico's daarvoor. De omstandigheid
dat (nog) geen aanwijzingen bestaan voor maffia-achtige praktijken betekent
niet dat er geen organisatiecriminaliteit van de ernstigste soort (Zegwaard,
Kemp) bestaat. 4. Plan van aanpakIn deze paragraaf wordt het kader geschetst waarbinnen de aanpak van zware
milieucriminaliteit plaatsvindt. In paragraaf 5 wordt aangegeven aan welke
organisatorische randvoorwaarden, met inbegrip van deskundigheidsbevordering
en te ontwikkelen methodieken, wordt gewerkt om binnen dit kader de aanpak
van zaken vorm te geven, waarna in paragraaf 6 kort wordt ingegaan op internationale
aspecten. 4.1. Fenomeenbeschrijving en marktanalyseEen veelbelovende ontwikkeling die, in samenhang met hetgeen in paragraaf
2 beschreven is, mogelijk een aanknopingspunt is voor gerichtere controles
en prioriteitstelling, is het in kaart brengen van bepaalde fenomenen. Een
fenomeenonderzoek probeert een bepaald verschijnsel in kaart te brengen door
er informatie over te verzamelen: hoe doet het zich voor, waar doet het zich
voor, in welke omvang doet het zich voor, door welke oorzaken kan het zich
voordoen.Recent is bijvoorbeeld door het WODC in opdracht van het politieregiokorps
Kennemerland de milieumarkt onderzocht. In dit onderzoek, dat in het voorjaar
van 1995 wordt gepubliceerd, zijn acht deelmarkten onderscheiden, waaronder
bijvoorbeeld afval en wildlife, en is aangegeven hoe de markt in elkaar steekt.
Daarbij is informatie verzameld over werkzame actoren aan zowel aanbod als
vraagzijde van de markt, over aard en omvang van de verhandelde produkten
en de mogelijke illegale handelwijzen waarvan sprake is of kan zijn in de
betreffende deelmarkt. Het achterliggende idee is dat door het in kaart brengen
van deze factoren duidelijk wordt waar de risico's voor het plegen van milieucriminaliteit
het grootst zijn, waar de controle zich derhalve op zou moeten richten en
welke deskundigheden daarvoor nodig zijn.Een verdere verdieping van de uit het Kennemerlandonderzoek verkregen
informatie over de wildlife-markt vindt plaats in het kader van de geïntensiveerde
bestrijding van de internationale handel in bedreigde dier- en plantesoorten.
Over laatstgenoemd onderwerp is de Kamer bij brief van 21 december 1994 (TK
1994–1995, 23 900 XIV, nr. 31) geïnformeerd. Het nader onderzoek
betreft de malafide en bonafide dierenhandel en zal onder andere eerstbedoelde
dierenhandel als georganiseerde misdaad belichten. Voorts zal een vergelijking
worden gemaakt tussen deze markt en andere vormen van illegale handel, in
het bijzonder afval- en vrouwenhandel. De planning is dat dit onderzoek eind
1995 wordt afgerond.De projectgroep aanpak zware milieucriminaliteit zal de onderzoeksresultaten
betrekken bij haar werkzaamheden en nagaan of verdere praktische uitwerking
vorm kan krijgen. Daarbij zal ook gekeken worden naar de aanpak
van de belastingdienst, waar al geruime tijd wordt gewerkt met doelgroepbeschrijvingen.
Daarin worden per branche de essentiële kenmerken beschreven die als
richtsnoer dienen voor de ambtenaren belast met het uitvoeren van fiscale
controles.De terreinen die tot nu toe de meeste onderzoeken hebben opgeleverd zijn
afval en bedreigde uitheemse diersoorten. Op beide onderwerpen zal hieronder
nader worden ingegaan. 4.2. AfvalproblematiekDe zware milieucriminaliteit wordt tot nu toe het meest manifest in de
afvalsector. Zoals uit het als bijlage opgenomen overzicht van zaken blijkt,
gaat het daarbij om afval in een zeer divers aantal verschijningsvormen. Twee
economische factoren zijn de belangrijkste drijfveren achter structurele grootschalige
ontduiking van nationale en Europese regelgeving. Op internationaal niveau,
ook binnen de EG, bestaan grote verschillen in verwerkingstarieven en in prijs
met betrekking tot uit het afval te winnen grondstoffen, bijvoorbeeld metalen
en hoogwaardige plastics.Daarnaast bestaat mondiaal het probleem dat aan de begrippen «afval»
en «produkt» in ontwikkelingslanden een geheel andere invulling
wordt gegeven dan in (industrieel) «ontwikkelde» landen. Te denken
valt hierbij aan oude koelapparaten – CFK –, oude autobanden,
autowrakken, afgekeurde chemicaliën.Illegale handelingen van afvalverwerkende bedrijven worden door het bevoegde
gezag nogal eens passief gedoogd. Mogelijke oorzaken daarvoor zijn:– de betrokken afvalstromen vormen lokaal of nationaal een probleem
door de grote hoeveelheid (zeefzand, zuiveringsslib, verpakkingsmateriaal,
verontreinigde grond);– gezien de aard van verontreiniging (radioactief afval, PCB) is
verwijdering van het eigen grondgebied van groter belang dan de wijze waarop;– voor legale verwerking van specifieke soorten afval bestaat onvoldoende
capaciteit;– verwerking van bepaalde soorten gevaarlijk afval is zeer kostbaar
vanwege de speciale verwerkingsmethodieken.Uit een aantal onderzoeken is gebleken dat in veel gevallen zogenoemde
afvalmakelaars betrokken zijn bij de verwijdering van gevaarlijke afvalstoffen.
Ook vergunninghouders blijken in veel gevallen een makelaarsrol te vervullen
tussen ontdoener en andere verwerkers van afvalstoffen, waarbij deze laatsten
al of niet bevoegd zijn deze stoffen te ontvangen. Afvalmakelaars blijven
nogal eens strafrechtelijk buiten schot. Dit laatste komt het meeste voor
in die gevallen waarin de makelaar geen, onjuiste of slechts terughoudend
informatie verstrekt over de verwerking, de zogenoemde «gesloten»
makelaars.In de afvalstoffenwetgeving heeft de afvalmakelaar geen expliciete plaats
gekregen. In de memorie van toelichting bij het toenmalige wetsvoorstel Afvalstoffen
is nader ingegaan op dit onderwerp. Problemen, als het gebrek aan informatie
over de verwerker bij de ontdoener en de ondoorzichtigheid van het systeem,
zouden grotendeels kunnen worden opgelost door een strikte naleving van het
hoofdstuk Afvalstoffen van de Wet milieubeheer (begeleidingsbrief en meldingenstelsel).
Ingevolge deze wetgeving zouden ontdoener en makelaar feitelijk wel gedwongen
zijn informatie te leveren over verwerker en verwerkingsplaats. Het meldingenregime
van hoofdstuk 10 gaat uit van een complementair systeem van meldingen, dat
een uitwerking heeft gekregen in de door elke provincie opgestelde provinciale
milieuverordening (pmv). Zowel van afgifte als van ontvangst van
gevaarlijke afvalstoffen dient melding te worden gedaan aan het door elke
provincie aangewezen Landelijk Meldpunt Afvalstoffen. Zo dient bij de afgiftemelding
aangegeven te worden aan wie wordt afgegeven, terwijl bij de ontvangst dient
te worden aangegeven van wie de gevaarlijke afvalstoffen afkomstig zijn. In
de praktijk zal het echter moeilijk zijn om te komen tot een volledige en
sluitende controle, alleen al op grond van de beschikbare inzet.Een werkgroep bestaande uit vertegenwoordigers van het openbaar ministerie,
het ministerie van Justitie, de directie Afvalstoffen en de Inspectie Milieuhygiëne
van het ministerie van VROM beziet thans op welke wijze de rol van de afvalmakelaar –
met inachtneming van bovengenoemde kanttekeningen – op een voor de handhavingspraktijk
adequate wijze kan worden ingepast in het stramien van de afvalstoffenwetgeving.In den lande heeft zich een aantal incidenten voorgedaan, waarbij Nederlandse
ingezetenen tegen contante betaling vanuit het buitenland partijen gevaarlijk
(chemisch) afval hebben meegenomen om deze in Nederland te dumpen. Tot nu
toe bestaat de indruk dat dit overwegend ongeorganiseerd plaats vindt. Echter,
dit terrein van de milieucriminaliteit is nog grotendeels onontgonnen; er
moet rekening worden gehouden met «dark numbers».Een reeds afgerond strafrechtelijk onderzoek, waarin de Rechtbank Almelo
de verdachte heeft veroordeeld tot 2 jaar onvoorwaardelijke gevangenisstraf
en f 30 000,– ontneming wederrechtelijk voordeel, heeft aangetoond
dat in het buitenland geadverteerd wordt met deze activiteiten. Tevens bestaat
het sterke vermoeden dat bepaalde buitenlandse afvalverwerkers en primaire
ontdoeners op meer of minder georganiseerde wijze van dergelijke diensten
gebruik proberen te maken. Een recente ontwikkeling terzake van de afvalproblematiek is de invoering
van risicoaansprakelijkheid voor de stortplaatsbeheerder. Op 1 februari 1995
is de wet tot aanvulling van de Boeken 3, 6 en 8 van het Burgerlijk Wetboek
in werking getreden. Deze wet bevat een regeling inzake de (civielrechtelijke)
aansprakelijkheid voor gevaarlijke stoffen en verontreiniging van lucht, water
of bodem (Stb. 1994, 846). Voor zover in het kader van deze notitie relevant
strekt de aansprakelijkheid zich uit tot het beroeps- of bedrijfsmatig gebruik,
de bewaring en het vervoer van gevaarlijke stoffen en de exploitatie van een
stortplaats voor afvalstoffen. Het introduceren van een risico-aansprakelijkheid
impliceert dat degene die schade lijdt niet meer hoeft aan te tonen dat een
bedrijf zich heeft schuldig gemaakt aan onrechtmatig handelen.Ten aanzien van stortplaatsen is met name van belang de bepaling dat de
exploitant van de stortplaats aansprakelijk is voor de schade die voor of
na de sluiting van de stortplaats ontstaat als gevolg van verontreiniging
van lucht, water of bodem met de daar voor die sluiting gestorte stoffen.
De aansprakelijkheid rust dus niet op degene die heeft gestort, maar op de
exploitant. Als de schade optreedt na sluiting van de stortplaats dan is de
laatste exploitant aansprakelijk. Deze aansprakelijkheid eindigt twintig jaar
na sluiting van de stortplaats. 4.3. Bedreigde uitheemse diersoortenEen ander terrein waar de zware milieucriminaliteit zich openbaart is
de illegale handel in bedreigde uitheemse dier- en plantesoorten. Over de
aanpak hiervan is de Kamer bij eerdergenoemde brief van 21 december 1994 laatstelijk
geïnformeerd.Opvallend bij de handel in wildlife is de verwevenheid tussen legale en
illegale handel. Van de internationale handel, die een wereldomvang heeft
van circa 10 miljard gulden per jaar, is naar schatting eenderde deel illegaal. Het illegaal handelen is lucratief en vooral aan het einde
van de handelsketen is het financieel voordeel groot. Ter illustratie: een
uit de VS geïmporteerde «box-turtle» kost bij inkoop f 10,–
en brengt in de verkoop f 200,– op. Vermeldenswaard is voorts het
neveneffect dat regelingen opgesteld in het kader van de Convention on International
Trade in Endangered Animal Species (CITES) kunnen hebben. Het toekennen van
een beschermde status aan bepaalde schaarse dier- en plantesoorten maakt dat
deze zeer gewild kunnen raken. De handel neemt daardoor juist toe in plaats
van af, terwijl de prijzen stijgen. Het is geen uitzondering dat verzamelaars
voor een indertijd impopulaire kooivogel tienduizenden guldens per stuk betalen
sinds deze soort op de CITES-1 lijst staat. Onlangs is door een opsporingsdienst
zelfs een verkoopprijs van f 115 000,– geconstateerd.De in 1994 vastgestelde nieuwe Wet bedreigde uitheemse dier- en plantesoorten
biedt meer controlemogelijkheden en kent, wat de soorten waarin gereglementeerde
handel is toegestaan betreft, een omgekeerde bewijslast. Dit vergemakkelijkt
de strijd tegen de illegale handel. De nieuwe wet zal naar verwachting voorjaar
1995 in werking treden. 5. Operationele aanpakZoals bij de inleiding van paragraaf 4 reeds werd aangegeven wordt in
onderstaande paragraaf aangegeven welke maatregelen zijn getroffen dan wel
in ontwikkeling zijn om de aanpak van (middel)zware milieucriminaliteit verdere
invulling te geven. Het gaat daarbij zowel om organisatorische aspecten, het
bevorderen van de deskundigheid als het ontwikkelen van nieuwe methodieken. 5.1. Interregionale samenwerkingEen belangrijk knelpunt bij de aanpak van de (middel)zware milieucriminaliteit
vormt het ontbreken van voldoende recherchekwaliteit en -capaciteit bij de
regiopolitiekorpsen. Er is thans nog onvoldoende aanbod van (middel)zware
milieuzaken om tot een continue inzet van op milieugebied deskundige rechercheurs
te kunnen komen. Politiemensen die een milieuzaak hebben gedaan, worden vaak
bij een volgend onderzoek niet weer betrokken, omdat zij inmiddels in een
ander (niet milieu)onderzoek zijn ingezet. Gevolg hiervan is dat bij ieder
onderzoek opnieuw de noodzakelijke milieuexpertise moet worden opgedaan, hetgeen
vertraging en aanzienlijke afbreukrisico's met zich meebrengt.Bij de projectgroep aanpak zware milieucriminaliteit is daarom het idee
ontstaan om in de regio's waarin zich kennelijk onvoldoende (middel)zware
milieuzaken voordoen, te komen tot interregionale milieu-assistentiepools.
Door het samenwerken met één of meer andere regiokorpsen zou
mogelijk wel een schaal bereikt kunnen worden die continue inzet mogelijk
maakt en waarbij gebruik gemaakt kan worden van elders opgedane ervaring.De gedachten gaan hierbij uit naar een, afhankelijk van het «aanbod»
van (middel)zware milieuzaken al dan niet ad hoc inzetbaar, team van deskundigen
dat onderzoeken doet, ongeacht in welke van de in casu samenwerkende regio's
de delicten zijn gepleegd. Daarbij lijkt een samenwerking op ressortelijk
niveau aantrekkelijk met het oog op de mogelijke ontwikkeling binnen het Openbaar
Ministerie in de richting van gedeelde OvJ-specialisten per ressort.Einddoel is dat de aanpak van zware milieucriminaliteit geïntegreerd
wordt met de aanpak van zware criminaliteit in de tegen die tijd bestaande
structuur van landelijk team en kernteams. Tot die tijd moet specialistische
kennis en ervaring in een aparte hulpstructuur worden opgebouwd. De uitwerking
van de bovengenoemde aanpak vindt plaats in samenwerking tussen het OM en
de Raad van Hoofdcommissarissen. 5.2. De landelijke taskforceDe regiopolitie Rotterdam/Rijnmond heeft sedert december 1992 in samenwerking
met een aantal landelijke diensten de zaak tegen TCR/TCA in behandeling, waarover
de Kamer bij brieven van 22 december 1993 (MB-94–50) en 14 juli 1994
is geïnformeerd (VROM-94–0135).Ook in dit grootschalige onderzoek hebben alle betrokkenen gaandeweg de
nodige expertise opgebouwd. Deze expertise betreft niet alleen kennis van
de milieuregelgeving, maar ook de wijze van samenwerking tussen de verschillende
diensten en de kennis omtrent een ieders (on)mogelijkheden en specifieke vaardigheden.De projectgroep aanpak zware milieucriminaliteit heeft het kernteam Rotterdam/Rijnmond,
dat onder meer belast is met het fenomeenonderzoek milieu, verzocht mee te
denken over c.q. mee te werken aan een landelijk te organiseren «taskforce
zware milieucriminaliteit» teneinde de eerdergenoemde expertise die
is opgebouwd te behouden en in te zetten bij toekomstige onderzoeken.De procureur-generaal, portefeuillehouder milieu, en de korpschef regiopolitie
Rotterdam/Rijnmond, tevens portefeuillehouder milieu van de Raad van Hoofdcommissarissen,
hebben zich inmiddels akkoord verklaard met dit idee. Voorstellen om te komen
tot een dergelijke taskforce worden thans in overleg tussen politie en openbaar
ministerie voorbereid. De gedachten gaan vooralsnog uit naar een pool van
deskundigen, de bovenbedoelde interregionale milieu-assistentieteams, maar
ook regionale opsporingsteams in den lande kunnen assisteren/adviseren bij
het doen van onderzoeken naar zware milieucriminaliteit en het verwerven van
de hiervoor noodzakelijke informatiepositie.Verwacht wordt dat concrete voorstellen dit voorjaar zullen zijn uitgewerkt
en dat de task-force medio 1995 officieel aan de slag zal kunnen gaan. 5.3. De rol van het MilieubijstandsteamHet Milieubijstandsteam (MBT) van de Inspectie Milieuhygiëne van
het ministerie van VROM heeft als taak de aanpak van de zware milieucriminaliteit
te stimuleren en de politie te assisteren bij concrete onderzoeken tot het
moment dat anderen voldoende deskundigheid hebben opgebouwd om deze taak te
kunnen overnemen.In de praktijk blijkt telkens weer dat een succesvol milieuonderzoek zonder
het MBT ondenkbaar is. De meerwaarde van het MBT betreft milieuhygiënische,
milieujuridische en tot nu toe ook nog steeds recherchetechnische know how. a. Milieuhygiënische deskundigheidUitgangspunt blijft dat de milieuhygiënische kennis, die nodig is
voor het doen van ingewikkelde milieuonderzoeken, niet thuis hoort bij de
reguliere politie. Enige milieuhygiënische kennis is uiteraard wel vereist,
doch zeer diepgaande kennis op dit terrein zou impliceren dat de reguliere
politie hooggeschoolden van diverse disciplines in dienst zou moeten nemen,
terwijl andere overheidsdiensten, die tevens belast zijn met de opsporing
van milieudelicten, hierover reeds beschikken. Overigens zou het voor dat
soort deskundigen moeilijk zijn om hun kennis binnen het politie-apparaat
actueel te houden. b. Milieujuridische deskundigheidDitzelfde geldt voor de milieujuridische deskundigheid. Bij (middel)zware
milieuonderzoeken is vrijwel altijd sprake van ingewikkelde juridische situaties,
zoals het in kaart brengen van wijzigingen in wetgeving en de
vergunningsituatie, die zich hebben voorgedaan in de periode waarover het
strafrechtelijk onderzoek zich uitstrekt. De bestuursrechtelijke deskundigheid
die nodig is om in zware strafrechtelijke milieuonderzoeken overzicht op dit
punt te krijgen is geen taak voor het OM maar zal geleverd dienen te worden
door andere overheidsdiensten, tevens belast met de opsporing van milieudelicten.Het zal duidelijk zijn dat met betrekking tot de twee voormelde deskundigheden
met name gedacht wordt aan deskundigen van het ministerie van VROM. c. Recherchetechnische deskundigheidDe politie dient, in samenwerking met voormelde milieuhygiënische
deskundigen, kennis te hebben van en ervaren te zijn in het toepassen van
op de milieuproblematiek toegesneden recherchetechniek. De politie is tot
dusverre in een aantal zaken aangewezen op recherchetechnische bijstand van
het MBT. De medewerking van het MBT in de interregionale milieu-assistentieteams
en bij de taskforce is de komende jaren nog noodzakelijk; allengs zullen deze
samenwerkingsverbanden ertoe leiden dat de politie op het gewenste kennis-
en ervaringsniveau komt. 5.4. Preventie van milieucriminaliteitDoor adequaat toezicht op de naleving van milieuwetgeving en -vergunningen
kan een belangrijk deel van de milieucriminaliteit en daarmee tijdrovende
en kostbare strafrechtelijke onderzoeken worden voorkomen. Opsporing betreft
steeds feiten uit het verleden en vaak onherstelbaar toegebrachte milieuschade.
Met de berechting is veelal enkele jaren gemoeid (aansprekende voorbeelden
zijn Omega, Kemp, Zegwaard, TCR/TCA).In het perspectief van duurzaam milieuverantwoord handelen, ligt het voor
de hand om milieuongewenst gedrag zoveel mogelijk te voorkomen door adequaat
toezicht. Het tot stand gekomen handhavingsnetwerk biedt daarvoor voldoende
mogelijkheden. In de praktijk blijkt samenwerking van de betrokken overheidsinstanties –
met name op het gebied van inrichtingen – de crux te zijn van effectief,
preventief handhaven. Anders gezegd: aan de NMP-eis van een adequaat handhavingsniveau
kan optimaal worden voldaan door gezamenlijk optreden van het bevoegde gezag
en door bundeling van milieuhygiënische, -technische, -juridische en
bedrijfsadministratieve kennis. Daarom zullen de ministers van Justitie en
van VROM in het kader van de Landelijke Coördinatiecommissie Milieuwethandhaving
(LCCM) de totstandkoming en verdere uitbouw van regionale handhavingsteams
en regionale coördinatie- en informatiepunten (CIP's) blijven bevorderen.
Bovendien kunnen incidenteel op het gebied van grote, complexe inrichtingen
op ad hoc-basis multidisciplinaire inspectieteams worden samengesteld. De
politie kan daaraan – ook al gaat het primair niet om opsporing terzake
van een concrete verdenking – haar medewerking verlenen op grond van
de bevoegdheden in de Wet op de economische delicten. Vanuit de Inspectie
Milieuhygiëne (MBT) kan eveneens specialistische ondersteuning van toezicht
verleend worden.Op het gebied van het vervoer van afvalstoffen (dat onlangs in de media
aandacht heeft gekregen) is de Inspectie Milieuhygiëne in 1994 gestart
met een «netwerkstrategie» ten behoeve van de handhaving van de
Europese Verordening betreffende het toezicht op de overbrenging van afvalstoffen
(EVOA). Recent hebben de Inspectie Milieuhygiëne, de Douane, het Korps
landelijke politiediensten, de Rijksverkeersinspectie en de 25 politieregiokorpsen
een gezamenlijke intentieverklaring ondertekend om projectmatig samen te werken
bij het toezicht op de naleving van de EVOA. Met de provincies
en het IPO wordt samengewerkt waar het gaat om het interprovinciaal vervoer
van afvalstoffen.Ook worden door de Inspectie Milieuhygiëne en de CRI bewegingen van
afvalstoffen projectmatig onderzocht, waarbij het gaat om de beweging (ketenonderzoek)
van een bepaalde afvalstof (bv. olie-water-slibmengsels) vanaf het moment
van ontstaan tot definitieve verwerking of verwijdering. Ook zal aandacht
worden besteed aan afzonderlijke schakels in de keten, bijvoorbeeld aan de
afvalmakelaardij.Bij de handhaving van de EVOA wordt samengewerkt met diverse lidstaten
van de Europese Unie. In 1993 is op initiatief van de Inspectie Milieuhygiëne
gestart met het zogenoemde TFS-project (Transfrontier shipment), waarin wordt
samengewerkt met België, Luxemburg, Engeland en Duitsland. Een in dat
kader inmiddels afgesloten project betrof het grensoverschrijdend vervoer
van verfafval en oplosmiddelen. Inmiddels is een vervolgproject (TFS-2) gestart
waarin negen EU-lidstaten participeren ter voorbereiding van structurele samenwerking
bij de controle van afvaltransporten binnen de EU.Er zijn signalen dat gevaarlijke afvalstoffen vermengd worden met scheepsbrandstoffen.Daarover is op 25 oktober 1994 in de Kamer een interpellatie gehouden.
Door de afdeling Toezicht Straling, Stoffen en Produkten van de Inspectie
Milieuhygiëne worden brandstofcontroles uitgevoerd om de naleving van
de normen voor zwavel, organische halogeenverbindingen en PCB's in brandstoffen
en preparaten voor brandstoffen te controleren. Per jaar worden circa 600
monsters genomen. Voorbeelden zijn de controle naar de kwaliteit van aan zeeschepen
geleverde brandstoffen in de Rotterdamse haven en een controleaktie in Zeeland
naar de kwaliteit van de gasolie voor de binnenvaart.In 1995 zal vooral de controle op de kwaliteit van scheepsbrandstoffen
geïntensiveerd worden. Doel is inzicht te krijgen in de mate van wegmengen
van gevaarlijke (afval)stoffen in scheepsbrandstoffen. 5.5. DeskundigheidsbevorderingNaast het scheppen van organisatorische randvoorwaarden is ook overigens
de deskundigheidsbevordering een punt van aandacht. Hieronder volgen de op
dit gebied ontplooide activiteiten, waarvan een deel inmiddels is afgerond.Het MBT van de Inspectie Milieuhygiëne heeft, met medewerking van
OM en politie een «handboek» voor de aanpak van milieufraude-onderzoeken
samengesteld, dat in december 1994 werd verspreid onder politie en OM. Het
handboek vormt de neerslag van tien jaar opsporingservaring en bevat stroomschema's,
draaiboeken en toelichtingen daarop.Na afloop van strafrechtelijke onderzoeken waarin de politie werd geconfronteerd
met nieuwe of complexe vormen van milieufraude wordt steeds vaker een videofilm
vervaardigd ter instructie van andere opsporingsambtenaren en toezichthouders.
Zo zijn inmiddels twee instructiefilms in omloop terzake van illegale lozingen,
is een CID-instructiefilm vervaardigd alsmede een video inzake milieutechnisch
en -administratief onderzoek. Ook de eerdergenoemde grote milieuzaak in Rotterdam
levert zoveel materiaal op dat de projectgroep aanpak zware milieucriminaliteit
opdracht heeft gegeven op basis van dit materiaal twee instructiefilms te
maken. De doelgroep van een van de films wordt gevormd door de opsporingsambtenaren
op het terrein van milieuhandhaving bij politie; de andere film richt zich
op de betrokken overheden.De themadag die de Adviescommissie Criminaliteitsbestrijding periodiek
organiseert ten behoeve van de functionarissen binnen justitie en politie
die zich feitelijk bezig houden met de aanpak van zware georganiseerde criminaliteit
zal in april 1995 gewijd zijn aan de aanpak van zware milieucriminaliteit.
De ervaringen uit de Rotterdamse zaak zullen ook hier weer centraal staan
en zullen mede aan de hand van de instructiefilm voor opsporingsambtenaren
worden belicht.Eén van de dingen die opviel tijdens de studiereis die de projectgroep
aanpak zware milieucriminaliteit medio 1994 naar Amerika heeft gemaakt, was
de aandacht van de Amerikaanse collega's voor de presentatie ter zitting van
de wat ingewikkelder zaak. Gedacht moet worden aan inzet van professioneler
fotomateriaal en het visualiseren van wijzigingen in de regelgeving en vergunningssituatie
gedurende de periode waarover het strafrechtelijk onderzoek zich uitstrekt.Op wat langere termijn zal de projectgroep stappen ondernemen om deskundigen
en opsporingsambtenaren door middel van een algemene training beter voor te
bereiden op hun optreden ter terechtzitting bijvoorbeeld door een speciaal
op een milieuzaak gerichte instructievideo.Een andere actie van de projectgroep op de langere termijn is het ontwikkelen
van een cursus gericht op de aanpak van zware milieucriminaliteit. Voor een
belangrijk deel zal de basis voor deze cursus worden gevormd door de resultaten
van de evaluatieonderzoeken die momenteel op basis van een door het WODC ontwikkeld
evaluatiemodel in een aantal grote zaken worden uitgevoerd. 5.6. Versterking informatiepositie a. CIDDe omstandigheid dat de informatie-inwinning op dit terrein veelal in
de bovenwereld moet plaatsvinden maakt het noodzakelijk dat nieuwe vaardigheden
en tactieken worden ontwikkeld.Doorgaans gebeurde de informatie-inwinning in de regio door een zogenoemd
«koppel» CID-inwinningsrechercheurs, die zich het hele milieuveld
nog moesten eigenmaken, hetgeen een tijdrovende aangelegenheid bleek. Bovendien
bleek deze constructie erg kwetsbaar toen een aantal ervaren en op milieugebied
goed opgeleide CID-milieurunners op hetzelfde moment van werkkring veranderden.
Een van de aanbevelingen voortkomend uit de eindevaluatie van het pilotproject
CID en Milieu, zoals genoemd in de brief van 18 februari 1994 (TK 1993–1994,
22 343, nr. 16) is dan ook het koppelen van een ervaren CID-rechercheur
aan een ervaren politiefunctionaris uit de milieuhandhavingssector. Ervaring
en deskundigheid op het gebied van het inwinnen van criminele informatie en
op dat van de milieuhandhaving zijn op die manier gepaard. Diepteinvestering
op technisch/juridische milieudeskundigheid kan zo achterwege blijven en de
verwachte terugval in het effectief functioneren van de milieu-CID door het
vertrek van de ervaren milieu CID-ers is geminimaliseerd. De afdeling Criminele
Inlichtingen Dienst van de regiopolitie Utrecht, een van de participanten
in eerdergenoemde pilot, is recent met deze werkwijze gestart. Gezien de korte
tijd van samenwerken is het thans nog te vroeg om conclusies te trekken over
de kwaliteitsverbetering ten gevolge van de uitwisseling van inzichten en
ervaringen en de effectiviteit van deze opzet. b. Informatie van andere (overheids)instantiesEerdergenoemd werkbezoek aan de USA heeft ook voor de verdere opbouw van
de informatiepositie nieuwe impulsen gegeven. Zo kwamen ook andere aspecten
van de aanpak van zware milieucriminaliteit in het programma aan de orde,
zoals contacten met andere overheidsdiensten die, hoewel niet belast met de
bestrijding van zware milieucriminaliteit, toch een ware schat aan gegevens
blijken te kunnen leveren.Na terugkeer in Nederland is contact gelegd met de Brandweer. Daar blijkt
informatie te worden verzameld die bruikbaar is voor het vervaardigen
van meer strategische overzichten, zoals hoe vaak en waar hebben branden plaatsgevonden
waar sprake was van brandstichting en stoffen zijn verbrand die onder milieuwetgeving
(afvalstoffen) vallen.Een tweede punt dat is uitgezocht betreft de mogelijkheden om de veranderingen
in bepaalde (verdachte) locaties zichtbaar te krijgen aan de hand van historische
en actuele luchtfoto's. De instanties die op dit gebied materiaal kunnen leveren
zijn onlangs doorgegeven aan de betrokken politie- en justitiefunctionarissen. 5.7. MethodiekenGaandeweg is gebleken dat een aantal van de bestaande methodieken en werkwijzen
niet is toegesneden op (middel)zware milieuzaken. Onder (auspiciën van)
de projectgroep zijn de volgende werkgroepen bezig om onderzoek naar en voorstellen
te doen voor invulling van gesignaleerde knelpunten: a. MonsternemingIn veel strafrechtelijke milieuonderzoeken dient het bewijs voor vermoedelijk
begane overtredingen geleverd te worden door het nemen van monsters en de
analyseresultaten daarvan. Hierbij valt te denken aan besluiten op grond van
de Wet milieubeheer, de Wet verontreiniging oppervlaktewateren, de Wet inzake
de luchtverontreiniging, de Wet milieugevaarlijke stoffen, de Wet bodembescherming
etc. Meestal is de wijze van monsterneming en analyse niet bepaald in, bij
of krachtens de desbetreffende wettelijke regeling.In de praktijk bestaat echter behoefte aan een duidelijke justitiële
richtlijn met betrekking tot de te volgen procedure bij het nemen en analyseren
van monsters. Om die reden is een werkgroep geformeerd, onder voorzitterschap
van het openbaar ministerie bestaande uit vertegenwoordigers van alle betrokken
instanties, zoals politie, Rijkswaterstaat, provincies, Gerechtelijk Laboratorium
en Inspectie Milieuhygiëne. Deze werkgroep verwacht thans op korte termijn
een Richtlijn monsterneming en analyse in strafrechtelijke milieuonderzoeken
aan te bieden aan de projectgroep aanpak zware milieucriminaliteit. b. HuiszoekingHet bezoek aan Amerika heeft ook opgeleverd dat de daar gevolgde methodieken
bij huiszoekingen in een bedrijfsmatige omgeving waar de gegevensverwerkende
processen veelal zijn geautomatiseerd wezenlijk verschillen van de Nederlandse.
Kenmerkend verschil is dat veel meer tijd in de voorbereiding wordt gestoken
waardoor uiteindelijk sneller en kwalitatief beter onderzoek mogelijk wordt.De projectgroep heeft een werkgroep ingesteld die bezig is na te gaan
of een dergelijke werkwijze ook in Nederland kan worden beproefd. De werkgroep,
onder leiding van een milieuaccountant van de DCRI, verwacht medio 1995 te
kunnen rapporteren. c. Ontwikkeling standaards voor berekening wederrechtelijk
verkregen voordeel in milieuzakenEen werkgroep is belast met nader onderzoek naar bovengenoemd onderwerp.
Daarbij zal de bruikbaarheid voor de Nederlandse situatie van de voor dit
doel in de USA ontwikkelde software worden meegenomen. De werkgroep richt
zich op rapportage eind 1995. d. Informatie-inwinning bovenwereldIn vervolg op de onder 5.6 onder a genoemde, inmiddels afgeronde, pilot
CID-milieu is een landelijke projectgroep geformeerd, met de opdracht nieuwe
gedachten en methoden te formuleren en te ontwikkelen teneinde de informatiepositie
in de «bovenwereld» te verbeteren. De projectgroep aanpak zware
milieucriminaliteit fungeert hierbij als platform. 6. Internationale aanpak zware milieucriminaliteit 6.1. Europese UnieEen van de onderwerpen waarover in het kader van de politiële samenwerking
binnen de Europese Unie overleg wordt gepleegd is informatieverzameling op
milieugebied. Dit heeft ertoe geleid dat er een aanbeveling ligt om Denemarken
vooralsnog aan te wijzen als verzamelpunt van strategische milieu-informatie
binnen de landen van de EU. Vooralsnog omdat dit op termijn als een taak voor
Europol wordt beschouwd.Door Nederland (DCRI en Inspectie Milieuhygiëne) zal verder worden
bevorderd dat binnen de EU de informatieuitwisseling en samenwerking tussen
politie en bestuurlijke handhavingsinstanties ook in andere landen tot stand
komt. 6.2. InterpolIn mei 1994 vond de tweede vergadering plaats van de Interpolwerkgroep
milieucriminaliteit, die wordt voorgezeten door Nederland. De vergadering
is verdeeld in drie werkgroepen, een voor afval(stromen), waarvan de Verenigde
Staten voorzitter is, een voor wildlife/cites, voorgezeten door Nederland,
en een – onder voorzitterschap van Duitsland – voor radioactief
materiaal.Tot op heden is het volgende bereikt:– er is een overzicht samengesteld van het netwerk van zo'n 40 landen
met diensten die betrokken zijn bij de bestrijding van zware internationale
milieucriminaliteit;– het Secretariaat Generaal van Interpol is aangewezen als het centraal
informatieverzamelpunt. De te gebruiken vragenlijst is door de algemene vergadering
van Interpol geaccordeerd. De analyse-unit van Interpol SG zal de beschikbaar
gekomen informatie analyseren;– de voorbereiding van informatie-uitwisseling tussen Interpol en
de UN (UNEP/CITES) is in een afrondend stadium. 7. Bestuurlijke integriteitBestuurlijke integriteit is een van de pijlers van de bestuurlijke aanpak
van georganiseerde criminaliteit die momenteel door Binnenlandse Zaken wordt
ontwikkeld en uit dien hoofde ook in het kader van de zware milieucriminaliteit
een rol speelt. De bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit bestaat
uit drie onderdelen, te weten:– personeel: het betreft hier met name de integriteit van het eigen
personeel. Door Binnenlandse Zaken is een stappenplan ontwikkeld, gericht
op de ontwikkeling van een preventief beleid ter voorkoming van aantasting
van de integriteit. Het stappenplan is gericht op en verspreid binnen de rijksdienst;– processen en procedures: het betreft hier het beoordelen en in
stand houden van de kwaliteit van gehanteerde processen en procedures. Onder
de noemer «Bewust besturen» is Binnenlandse Zaken de ontwikkeling
gestart van instrumenten waarmee de kwaliteit van de gemeentelijke organisatie
onderzocht kan worden. De aandacht richt zich op de gevoeligheid voor oneigenlijke
beïnvloeding van zowel de beleidsontwikkeling als de besluitvorming en
-uitvoering met betrekking tot gemeentelijke taken.Kan de organisatie op het moment dat derden op oneigenlijke gronden diensten,
subsidies, vergunningen en dergelijke trachten te krijgen dàt tijdig
herkennen en daartegen actie ondernemen? De hier ontwikkelde leidraad zal
binnenkort verspreid kunnen worden;– partners: het betreft hier het antwoord op de vraag naar de beoordeling
van de integriteit van potentiële contractspartners van de overheid.
Op dit terrein is in opdracht van Binnenlandse Zaken onderzoek verricht naar
de mogelijkheid om misdadige activiteiten te bestrijden met behulp van regelgeving
op het gebied van de bouwvergunning, de milieuvergunning en de aanbesteding.
De resultaten van dit onderzoek zijn neergelegd in het rapport «Gewapend
bestuursrecht». Deze zijn thans voorwerp van verdere gedachtenvorming
door Binnenlandse Zaken, in samenwerking met VROM, Justitie, Verkeer en Waterstaat
en andere betrokkenen.De aandacht voor milieucriminaliteit is in deze aanpak geïntegreerd.Bestuurlijke integriteit is een actueel onderwerp op het beleidsgebied
milieu, vooral waar het de verwerking en verwijdering van afvalstoffen betreft.
Het rapport «Zuiver handelen in een vuile context» in juni 1994
opgesteld door drie studenten van de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur
vestigde daar nog eens de aandacht op. De ministers van Justitie en van Binnenlandse
Zaken informeerden de Tweede Kamer inzake bestuurlijke integriteit bij brief
van 25 september 1992 («Georganiseerde criminaliteit in Nederland, dreigingsbeeld
en plan van aanpak»).Begin 1993 werd door de secretaris-generaal van VROM een stuurgroep ingesteld
om aanbevelingen te formuleren op het gebied van bedreigingen van bestuurlijke
integriteit voor VROM. Deze stuurgroep rapporteerde bij nota van 27 juni 1994.
De stuurgroep onderscheidde drie kwetsbare taken binnen VROM: aanbestedingen
door de Rijksgebouwendienst, subsidieverlening door DGM en het afvalbeleid.
Terzake van deze drie aandachtsgebieden werden aanbevelingen geformuleerd,
te weten:* aanscherping van gedragsregels;* organiseren van workshops;* themabehandeling in modules van managementopleidingen;* een voorlichtingsbrochure en instructievideo;* een meld- en informatiepunt bij de Dienst Recherchezaken
van VROM, waar men informatie en adviezen kan inwinnen. 8. Milieurecht en zelfreguleringTot slot wordt, overeenkomstig het verzoek in uw brief van 8 december
1994, een reactie gegeven op nummer 9–94 van Justitiële Verkenningen
over milieurecht en zelfregulering. In dit nummer komt de vraag naar voren
of zelfregulering onder omstandigheden kan leiden tot ongewenste effecten
met betrekking tot de naleving van milieuregelgeving.Zelfregulering neemt bij de uitvoering van het milieubeleid een steeds
belangrijker plaats in. Bij zelfregulering geeft de betrokken doelgroep zelf
aan op welke wijze men maatregelen treft of wil gaan treffen ter bevordering
van de kwaliteit van het milieu. Op deze manier wordt ruimte gegeven aan de
eigen verantwoordelijkheid van de doelgroep. Zelfregulering vindt over het
algemeen plaats binnen door de overheid vastgestelde kaders.Een heldere taakstelling is daarbij erg belangrijk. Duidelijk moet worden
aangegeven welke verplichtingen door de partijen worden aangegaan. Hierbij
mag er geen twijfel over bestaan in welke mate partijen gebonden zijn. Ook
dient de overheid zich zo goed mogelijk te overtuigen van de betrouwbaarheid
van diegenen aan wie zij verantwoordelijkheid voor de uitvoering van milieubeleid
overlaat of toekent. lndien er sprake is van concrete verplichtingen geldt,
zoals in het tweede Nationaal Milieubeleidsplan is aangegeven, het adagium
«afspraak is afspraak». Eenmaal gemaakte afspraken blijven onverkort
van kracht.Via onder meer monitoring en verslaglegging kan worden nagegaan of, en
zo ja in hoeverre, zelfregulering effectief is en eventuele afspraken worden
nagekomen. Openbaarheid van (delen van) een bedrijfsmilieuverslag kan een
bijdrage leveren aan het inzicht in de effectiviteit van zelfregulering. Indien
afspraken zijn verwerkt in de vergunning(voorschriften) kan uiteraard tevens
gebruik worden gemaakt van de bij vergunningtoezicht bestaande mogelijkheden.Als zelfregulering geen succes blijkt te zijn, dient hierop op een adequate
wijze te worden gereageerd. Voorkomen moet worden dat zelfregulering als façade
kan worden gebruikt door malafide bedrijven. Naar dat aspect is door het WODC
een onderzoek gestart. Doel van het onderzoek is na te gaan of toepassing
van de zogenoemde alternatieve beleidsinstrumenten mogelijk risico's van milieucriminele
praktijken met zich meebrengt, zo ja te bepalen om welke risico's het gaat
en hoe men deze zou kunnen ondervangen.Mocht misbruik van de geboden ruimte worden geconstateerd dan moet worden
bekeken of het nodig is om bijvoorbeeld een eventuele vergunning aan te scherpen
of dat alsnog moet worden overgegaan tot het invoeren van een wettelijke regeling.
In verband hiermee dient het bevoegde gezag te beschikken over adequate handhavingsinstrumenten.
Overeenkomstig de betreffende mededelingen in het NMP 2, is een verdere verbetering
van de handhavingsinstrumenten in voorbereiding.XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22343-18.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl