Pensioenwet; Nota naar aanleiding van het nader verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30413, nr. 24

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

17-08-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30413 nr. 24

25-07-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemene inleidingDoel PensioenwetOvergangsregimeDoorsneepremieAlternatief modelPortability-richtlijn2. Definities en reikwijdte van de pensioenwetToetredingsleeftijd 21 jaarWitte vlek bij aanvullende pensioenenWacht-en drempeltijdenEmeritaatfondsenZelfstandigenPositie directeur-grootaandeelhouderTerritoriale werking3. De pensioenovereenkomstCollectieve beschikbare premieregelingenWijziging van de pensioenovereenkomstWijziging toeslagbeleidc-polisArbeidsongeschiktheidspensioenDoorsneepremie bij kapitaalovereenkomsten4. Onderbrenging bij pensioenuitvoerder4.1 Positie verzekeraarsVerantwoordelijkheid verzekeraarsEvident verzuimInning achterstallige premie door verzekeraarsConsequentie premieachterstand werkgever voor deelnemerToegang verzekeraars tot GBA4.2 Positie pensioenfondsenGeen premie, geen rechtEDM-gegevens voor pensioenfondsen4.3 Pensioenuitvoerders algemeenVerantwoordelijkheid juiste adresseringMelding en aanspraken in geval van arbeidsongeschiktheidBurgerservicenummerMaximum termijn opeisen rechten4.4 Waardeoverdracht en afkoopWaardeoverdrachtAfkoop en kostenAfkoop en levensloop5. De pensioenuitvoerder5.1 Informatie en voorlichtingBeperking informatievoorschriftenGeen individuele informatie in startbriefInformatieverstrekking over het reglementair te bereiken
pensioen bij kapitaal- en premieovereenkomstenElektronische verstrekkingCorrecte betaling binnen een maandToets op begrijpelijkheidInformeren gewezen deelnemer en gewezen partnerJaarlijks informeren gewezen deelnemersVergroting pensioenbewustzijnBeperkingen aan beleggingsvrijheid bij premieovereenkomstenInformatieverplichtingen bij kapitaalovereenkomsten5.2 Medezeggenschap en Pension Fund GovernanceWettelijke verankering medezeggenschapsconvenantEvenwichtige belangenbehartigingDeelnemersraden of bestuursdeelname?Bestuursparticipatie bij bpf’enMedezeggenschap pensioengerechtigdenInstemmingsrechtKlachtrechtPension fund governanceSubsidiemogelijkheden (verzekerde regelingen)Verplichte vereniging van pensioengerechtigden6. Financieel toetsingskaderBetrokkenheid pensioenveld bij afronding ftkEén set parameters?IndexatielabelEénjaarshersteltermijnNadruk op nominale zekerheid?Verplichte (financiering van) toeslagverleningVoorwaarden premiedempingBuffervrijval en kostendekkende premieBuffers en gesloten fondsEis vereist eigen vermogen en herverzekerde fondsenBuffers bij fonds dat bijdragen ontvangt van een buitenlandse
ondernemingPremiekorting en inhaalindexatieOmvang voorziening voor toeslagverleningAffinanciering onvoorwaardelijke toeslagenStaten7. De relatie tussen de pensioenuitvoerder en deelnemers,
gewezen deelnemers en pensioengerechtigdenInformatie over dekking nabestaandenpensioenTabel 1: Dekking partnerpensioen voor inactieven Consequenties nabestaanden op risicobasisUitruil bij beëindiging dienstverbandUitruil en kapitaaldekkingGewezen partnersMedische keuringVrouwen gescheiden voor 19818. ToezichtDubbel toezichtKosten toezichtInhuur expertiseSamenvoeging toezichthouders9. Administratieve lasten10. ArtikelsgewijsArtikel 1Artikel 5aArtikel 9Artikel 15Artikel 16Artikel 28Artikel 33Artikel 34Artikel 46Artikel 49Artikel 51Artikel 53Artikel 55Artikel 95Artikel 169OndertekeningBIJLAGE 1 Reactie op enkele punten uit de position
papers van de KPS en het AG
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30413Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 227 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 413Regels betreffende pensioenen (Pensioenwet)nr. 24NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET NADER VERSLAGOntvangen 25 juli 20061. Algemene inleidingDe regering heeft met belangstelling kennis genomen van het nader verslag
van de Tweede Kamer naar aanleiding van het wetsvoorstel Pensioenwet. De regering
is graag bereid in te gaan op de nadere vragen en opmerkingen van de Kamer.
Op een aantal punten heeft de regering naar aanleiding daarvan het wetsvoorstel
aangepast. Deze wijzigingen zijn opgenomen in de derde nota van wijziging.
Allereerst heeft de regering enkele wijzigingen doorgevoerd om de uitvoering
van cdc-regelingen te vergemakkelijken. Ten tweede heeft de regering de termijn
waarop verzekeraars de polis met terugwerkende kracht premievrij mogen maken
verlengd tot 5 maanden, dit om hen meer tijd te gunnen om problemen bij betalingsachterstanden
op te lossen. Ten derde laat de regering de verplichting vallen om in de startbrief
al een opgave te doen van de reglementair te bereiken pensioenaanspraken.
Bovendien kunnen de deelnemers op verzoek een indicatie ontvangen van de omvang
van de periodieke uitkering die met het opgebouwde kapitaal in geval van kapitaal-
en premieovereenkomsten ingekocht kan worden. Ten vierde zullen pensioenuitvoerders
worden verplicht om gewezen deelnemers en gepensioneerden te informeren over
wijzigingen in het toeslagbeleid. Ten vijfde wordt het verantwoordingsorgaan
wettelijk verankerd, alsmede de bescherming van de leden daarvan. Verder heeft
de regering naar aanleiding van vragen enkele artikelen verhelderd. Het gaat
onder meer om het artikel met betrekking tot de kostendekkende premie en de
artikelen die betrekking hebben op de solvabiliteitseisen van fondsen die
bijdragen ontvangen van buitenlandse ondernemingen. Met de derde nota van
wijziging gaat de regering ook in op het verzoek van de Stichting van de Arbeid
en het Coördinatieorgaan Samenwerkende Ouderenorganisaties om de afspraken
uit het tweede medezeggenschapsconvenant wettelijk te verankeren, zoals reeds
was aangekondigd in de brief van 31 mei 2006 (Kamerstukken II 2005/06,
30 413, nr. 21).De indeling van de nota naar aanleiding van het nader verslag volgt in
grote lijnen die van het verslag. Waar mogelijk zijn de antwoorden per thema
geclusterd. In bijlage 1 is naar aanleiding van het verzoek van de leden van
de fractie van het CDA de reactie te vinden van de regering op enkele punten
uit de position papers van de KPS en het AG, voor zover die nog
niet in de nota naar aanleiding van het verslag aan de orde zijn geweest.Doel PensioenwetDe leden van de fractie van het CDA vragen de regering of de Pensioenwet
nog andere doelen heeft dan het nastreven van inkomensbescherming voor momenten
dat iemand niet langer kan werken, omdat hij/zij oud, arbeidsongeschikt of
nabestaande is.De regering hecht eraan te benadrukken dat het doel van de Pensioenwet
geenszins is om inkomensbescherming te bieden. Voor zover de overheid een
verantwoordelijkheid heeft voor inkomensbescherming wordt die waargemaakt
via het stelsel van sociale zekerheid. Aanvullende pensioenen zijn echter
een onderdeel van de arbeidsvoorwaarden en een verantwoordelijkheid van sociale
partners. Dat neemt niet weg dat de overheid een belangrijke rol heeft, namelijk
het waarborgen van de afspraken die sociale partners op het terrein van pensioenen
maken. Bovendien faciliteert de overheid het opbouwen van aanvullende pensioenen
via de fiscale wetgeving. Zoals in de memorie van toelichting bij het wetvoorstel
uiteen is gezet, gaat het dan om het waarborgen van financiële zekerheid
(bijvoorbeeld door de plicht om de pensioenaanspraken buiten de onderneming
te brengen en de prudentiële eisen uit hoofde van het financieel toetsingskader),
individuele zekerheid (bijvoorbeeld door materievoorschriften ten aanzien
van gelijke behandeling, deeltijders, slapers en het recht op waardeoverdracht)
en tot slot uitvoeringszekerheid (bijvoorbeeld door de voorschriften over
medezeggenschap en het toezicht op de uitvoering). Het doel van de Pensioenwet
is om de waarborgen voor financiële zekerheid, individuele zekerheid
en uitvoeringszekerheid op een duidelijke wijze wettelijk te verankeren (Kamerstukken
II 2005/06, 30 413, nr. 3, blz. 2–3).OvergangsregimeDe leden van de VVD-fractie vragen of de regering het verstandig acht
om ten behoeve van een zorgvuldig overleg over de inwerkingtreding en het
overgangsrecht te opteren voor een gefaseerde invoering.De regering wijst erop dat de inwerkingtreding en het overgangsrecht niet
in onderhavig wetsvoorstel wordt geregeld, maar in de Invoerings- en aanpassingswet
Pensioenwet (IPW) die naar verwachting voor 1 augustus bij de Tweede
Kamer zal worden ingediend. De regering heeft de hoofdlijnen van de IPW toegelicht
in de brief van 31 mei jl. Beoogd wordt dat de bepalingen van de Pensioenwet
waarvoor geldt dat de uitvoeringspraktijk zich erop in moet kunnen stellen,
pas na een overgangstermijn van een jaar in werking treden. Daarmee is feitelijk
sprake van de door de leden van de VVD-fractie gewenste gefaseerde invoering.
Het belangrijkste deel van de wet dat wel op de (beoogde) datum van 1 januari
2007 in werking zal treden is het financieel toetsingskader (ftk).DoorsneepremieDe leden van de fractie van de PvdA vragen zich af wat de effecten zijn
van de pensioenkosten op de loonkosten van oudere werknemers. Zij merken daarbij
terecht op dat in bedrijfstakpensioenregelingen waar gewerkt wordt met een
doorsneepremie de pensioenkosten in wezen gelijkelijk verdeeld worden over
alle werknemers, ongeacht hun leeftijd. De leeftijd heeft in het geval van
een doorsneepremie dus geen consequenties voor de pensioenkosten – en
daarmee de loonkosten – van een individuele werknemer. In regelingen
zonder een doorsneepremie is de actuariële benodigde premie voor een
individuele werknemer wel afhankelijk van de leeftijd. Naarmate een werknemer
ouder is, loopt de actuariële premie op. Dat brengt met zich mee dat
in regelingen waarin wordt uitgegaan van een actuariële premie de loonkosten
voor een oudere werknemer ten gevolge van de pensioenlasten hoger
zijn dan voor een jongere werknemer.Het al dan niet hanteren van een doorsneepremie heeft overigens geen effect
op de totale loonkosten van de bij de regeling aangesloten werknemers.Verder vragen de leden van de fractie van de PvdA zich af wat de effecten
zijn voor (kleinere) werkgevers die niet in een collectieve bedrijfstakregeling
zitten. Daarbij zij als eerste opgemerkt dat het werken met een doorsneepremie
niet is voorbehouden aan al dan niet verplichtgestelde bedrijfstakpensioenfondsen.
Ook in een pensioenregeling die op ondernemingsniveau tot stand komt of in
rechtstreeks verzekerde regeling kan gekozen worden voor een doorsneepremie
of een andere vorm van intergenerationele solidariteit. Het is uiteraard aan
de sociale partners die de pensioenovereenkomst afsluiten of zij daarvoor
kiezen. Dat geldt voor zowel grote als kleine werkgevers waarop geen bedrijfstakpensioenregeling
van toepassing is. In antwoord op de vraag van de leden van de fractie van
de PvdA kan worden gezegd dat de regering op dit vlak geen nadere maatregelen
heeft overwogen.Alternatief modelDe leden van de fractie van de PvdA vragen zich af wat er de reden van
is dat het kabinet overweegt het uitvoeringsmodel voor pensioenregelingen
aan te passen. Zoals ook is aangegeven in de brief inzake het alternatief
uitvoeringsmodel aan de Tweede Kamer d.d. 4 juli 2006, vormde de totstandkoming
van de Europese richtlijn betreffende de werkzaamheden van en het toezicht
op instellingen voor bedrijfspensioenvoorziening (richtlijn 2003/41/EG) voor
het kabinet de directe aanleiding om te bezien of de verplichtstelling ook
op lange termijn houdbaar zou zijn.Van belang is daarbij dat de Europese Commissie de richtlijn ziet als
een eerste stap op weg naar een Europese interne markt voor bedrijfspensioenvoorzieningen,
zoals ook in overweging 6 van de richtlijn is verwoord. In een situatie waarin
verdere stappen zijn gezet en waarin deze interne markt is gerealiseerd, zijn
naar verwachting de huidige regels omtrent de taakafbakening – en daarbinnen
met name de zogenoemde domeinafbakening – niet meer houdbaar. Dit zou
vervolgens direct consequenties hebben voor de verplichtstelling. De huidige
taakafbakening is immers eind jaren negentig in het leven geroepen om te komen
tot een houdbare verplichtstelling.Deze analyse heeft het kabinet op 29 oktober 2004 onder de titel
een «Verkenning naar een alternatief uitvoeringsmodel» naar de
Stichting van de Arbeid gestuurd. In deze Verkenning werd ingegaan op de mogelijke
ontwikkelingen die zich op lange termijn op het terrein van de pensioenen
zouden kunnen voordoen. In de Verkenning is tevens een mogelijk ander uitvoeringsmodel
gepresenteerd, waarmee zou kunnen worden ingespeeld op de beschreven ontwikkelingen.
In dat alternatieve uitvoeringsmodel is sprake van een verplichte uitbesteding
door pensioenfondsen van het vermogensbeheer en de administratie. Daarmee
ontstaat een opdrachtgever-/opdrachtnemer relatie tussen het pensioenfonds
en een pensioenuitvoeringsbedrijf.De leden van de fractie van de PvdA vragen zich af wat de gevolgen zouden
zijn van een opdrachtgever-/opdrachtnemer model voor de collectieve en solidaire
kenmerken van de pensioenregeling. Binnen een dergelijk model kunnen deze
kenmerken naar de mening van de regering gewoon in stand blijven. De praktijk,
waarin het overgrote deel van de bedrijfstakpensioenfondsen al vrijwillig
voor dit model heeft gekozen, wijst dit ook uit. Wellicht ten overvloede zij
opgemerkt dat voor de regering voortdurend voorop staat dat de wezenskenmerken
van het Nederlandse pensioenstelsel – te weten collectiviteit
en solidariteit – behouden kunnen worden. De verplichtstelling is daar
onlosmakelijk mee verbonden.In haar reactie op deze Verkenning heeft de Stichting van de Arbeid aangegeven
dat nut en noodzaak van het verkende alternatieve uitvoeringsmodel onvoldoende
waren aangetoond. Daarnaast gaf de Stichting van de Arbeid te kennen geen
enkel bezwaar te hebben tegen het splitsen van bestuur en uitvoering. Wel
heeft de Stichting van de Arbeid bezwaren geuit tegen het verplicht voorschrijven
van een dergelijk model voor alle pensioenfondsen.Mede in het licht hiervan wil de regering zich eerst zorgvuldig beraden
op eventueel te nemen stappen met betrekking tot het uitvoeringsmodel. Daarbij
worden ook verschillende mogelijke denkrichtingen geopperd. Het loslaten van
de productafbakening voor pensioenfondsen is daar – in tegenstelling
tot de suggestie die de leden van de fractie van de PvdA in hun vraag doen –
niet een van. Andere modellen dan het model zoals in de Verkenning is gepresenteerd
zijn daarbij echter niet ontwikkeld.Bij de uitwerking van een eventueel nieuw model dient voorop te staan
dat het model voldoet aan alle Europese (mededingings)regels. Dat is ook noodzakelijk
om de verplichtstelling te kunnen behouden voor de toekomst, hetgeen een vast
uitgangspunt is voor de regering. Verder dient te worden bezien op welke wijze
de potentie die Nederland heeft om binnen Europa een vooraanstaande rol te
spelen als «pensioen-kennisland», kan worden benut. Het moge duidelijk
zijn dat het hier om complexe materie gaat, waarbij de drie genoemde aspecten
tegelijkertijd tot hun recht moeten komen. Gezien de samenhang en de complexiteit
van een en ander vereist een zorgvuldige besluitvorming dat hiervoor de nodige
tijd wordt genomen. Bij dit geheel zal ook de analyse die de regering in de
nota naar aanleiding van het verslag heeft genoemd – en waar de leden
van de CDA-fractie naar hebben verwezen – moeten worden betrokken.Tot slot zij opgemerkt dat de regering op dit moment geen enkele aanleiding
ziet om een wijziging van het uitvoeringsmodel voor pensioenregelingen nu
al in het wetsvoorstel Pensioenwet op te nemen.Portability-richtlijnDe leden van de CDA-fractie hebben gevraagd of de regering de Kamer schriftelijk
zal informeren over de einduitkomst van de onderhandelingen over de portability-richtlijn,
alvorens de regering instemt met een eventuele richtlijn. Op deze manier zou
de Kamer de gelegenheid gegeven worden zich hierover uit te spreken voordat
instemming kan plaatsvinden in de Europese Raad, aldus de leden van de CDA-fractie.De regering zal handelen zoals gebruikelijk bij de totstandkoming van
Europese richtlijnen. Uw Kamer wordt op de hoogte gehouden van de voortgang
van de onderhandelingen via de algemene overleggen voor elke Sociale Raad
en de verslagen van elke Sociale Raad. Tijdens deze overleggen en naar aanleiding
van de verslagen kan uw Kamer zijn opvatting kenbaar maken. Wanneer deze richtlijn
in de Sociale Raad op de agenda staat voor akkoord, dan kan uw Kamer daarover
in het Algemeen Overleg voorafgaand aan die Raad zijn opvatting kenbaar maken.2. Definities en reikwijdte van de pensioenwetToetredingsleeftijd 21 jaarDe leden van de PvdA-fractie vragen om een reactie op het voorstel van
deze leden om geen leeftijdsgrens te hanteren voor toetreding tot pensioenregelingen.
Bedrijfstakken waar veel sprake is van kleine dienstverbanden of frequente
wisseling van werkkring kunnen, zo stellen deze leden, hier in de CAO via ¾
dwingend recht vanaf zien en terugvallen op de leeftijdsgrens van 21 jaar.
De regering constateert dat de leden van de PvdA langs een andere
weg hetzelfde willen bereiken als de regering: op uiterlijk de leeftijd van
21 jaar moet met pensioenopbouw kunnen worden begonnen. In het voorstel van
deze leden is er immers geen toetredingsleeftijd, tenzij een sector via ¾
dwingend recht een toetredingsleeftijd kiest die dan vervolgens niet hoger
mag zijn dan 21 jaar. In het voorstel van de regering zijn sectoren vrij om
geen toetredingsleeftijd te kiezen of een toetredingsleeftijd beneden 21 jaar.
Dit biedt precies dezelfde mogelijkheden als het voorstel van de leden van
de PvdA. Voordeel van het voorstel van de regering is dat de toetredingsleeftijd
in de pensioenovereenkomst afgesproken worden en in het pensioenreglement
wordt vastgelegd. Afwijken via toepassing van¾ dwingend recht in de
CAO ligt niet voor de hand. Allereerst kennen CAO’s een veel kortere
looptijd dan pensioenregelingen. Bovendien vallen niet alle bedrijven en werknemers
onder een CAO. De regering ziet dan ook geen meerwaarde in van het voorstel
van de leden van PvdA-fractie.De leden van de fractie van de ChristenUnie constateren dat de regering
niet op de hoogte is van de omvang van de witte vlek voor de groep 21–25
jaar. In dat licht vragen de leden van de ChristenUnie-fractie naar de meerwaarde
van een verplichte toetreding op 21-jarige leeftijd. Weliswaar is niet precies
bekend hoeveel jongeren in de leeftijd van 21 tot 25 jaar niet kunnen deelnemen
aan een pensioenregeling, wel is bekend dat per 31 december 2005 561
pensioenfondsen, goed voor éénderde van alle actieve deelnemers
in pensioenfondsen, een toetredingsleeftijd kenden van 21 tot en met 25 jaar.
Dit gegeven maakt het aannemelijk dat een aanzienlijk deel van de groep 21-
tot 25-jarige werknemers die nu geen pensioen opbouwen, bij een wettelijk
verplichte maximale toetredingsleeftijd van 21 jaar wel aanvullend pensioen
kunnen gaan opbouwenWitte vlek bij aanvullende pensioenenDe leden van de CDA fractie zijn zeer benieuwd of de ambitie van de regering
wat betreft de omvang van de witte vlek van van deelname uitgezonderde werknemers
in 2006 wordt gehaald. De regering heeft – gelet op het belang van een
aanvullende pensioenopbouw voor iedereen – begrip voor de nieuwsgierigheid
van de leden van de CDA-fractie, maar kan die nieuwsgierigheid nog niet bevredigen.
Het onderzoek is thans in voorbereiding, heeft betrekking op de stand van
zaken per eind 2006 en zal in september 2007 worden gepubliceerd.De leden van de CDA fractie zijn verheugd dat het CBS werkt aan een pensioenaansprakenstatistiek
en willen graag geïnformeerd worden over de op te nemen categorieën
(ouderdoms-, nabestaanden, arbeidsongeschiktheidspensioen) en de grenzen waarboven
iets als pensioen wordt geclassificeerd. Zij vinden bijvoorbeeld dat een wezenpensioen,
dat gelijk is aan 2% van de pensioengrondslag in de horeca (bij een
inkomen van € 30 000 krijgt een wees dan na aftrek van franchise
minder dan € 35 per maand) niet als volwaardig pensioen kan worden
gezien. De pensioenaansprakenstatistiek van het CBS richt zich op de oudedagsvoorziening
na het 65-ste levensjaar en omvat derhalve het ouderdomspensioen en het nabestaandenpensioen.
De statistiek bestaat uit drie pijlers: de AOW-aanspraken (eerste pijler),
de arbeidsgerelateerde pensioenen (tweede pijler) en de individueel opgebouwde
pensioenen (derde pijler). De aanspraken worden per pijler bepaald. De bestemming
van het gespaarde bedrag (oudedagsvoorziening) bepaalt of een aanspraak als
pensioen wordt geclassificeerd. Het is aan sociale partners om te beoordelen
wat als volwaardig pensioen kan worden beschouwd.Met de leden van de PvdA-fractie vindt de regering het belangrijk dat
alle werknemers een pensioen op kunnen bouwen. De meest recente gegevens over
de omvang van de witte vlek dateren uit 2001 (Witte vlekken
op pensioengebied, quick scan 2001, SER, 2002), toen een enquête
onder werkgevers uitwees dat 84% van de werkgevers een
pensioenvoorziening had. Een pensioenregeling ontbrak vooral bij werkgevers
met een klein aantal werknemers, met een net opgestart bedrijf en in de bedrijfstak
zakelijke dienstverlening en de bedrijfstak cultuur, recreatie en overige
dienstverlening. De Pensioen & Verzekeringskamer (nu De Nederlandsche
Bank, verder te noemen: DNB) heeft deze gegevens destijds geanalyseerd en
daaruit bleek onder meer het volgende:• Een toetredingsleeftijd kwam in 2001 voor bij 80% van de
regelingen (45% van de actieve deelnemers).• Wat betreft wachttijden gold in 2001 dat in meer dan 90%
van de regelingen (en voor 96% van de actieve deelnemers) er geen sprake
was van wachttijden.• 94% van de actieve deelnemers nam deel aan een regeling
die in 2001 geen uitsluitingsgronden kende.• De meest voorkomende uitsluitingsgrond was tijdelijke arbeid, vooral
in de bedrijfstak vervoer, opslag en communicatie. In 2001 kende een kwart
van de regelingen deze uitsluitingsgrond (4,5% van de actieve deelnemers).Het onderzoek in 2001 maakte het niet mogelijk de witte vlek in kaart
te brengen voor werknemers. Daarvoor moet worden teruggevallen op gegevens
uit 1996.• Toen bouwde 2% van de werknemers tussen de 25 en 65 jaar
geen aanvullend pensioen op omdat hun werkgever geen pensioenvoorziening kende.• Ongeveer 7% van de werknemers tussen 25 en 65 jaar bouwde
geen aanvullend pensioen op omdat zij werden uitgesloten van deelname aan
de regeling van hun werkgever. Deze witte vlek kon destijds als volgt worden
getypeerd (uit: Witte vlekken op pensioengebied,Research
voor Beleid, 1997):– 65% van de witte vlek bestond uit vrouwen;– 56% van de witte vlek had een flexibel contract;– 43% is korter dan 2 jaar in dienst;– 38% is tussen de 25 en 29 jaar oud;– 30% verdiende minder dan 35 000 gulden.De witte vlek, zoals die uit de onderzoeken over de jaren 1986, 1996 en
2001 bekend is, bestaat per definitie uit werknemers ouder dan 25 jaar. Over
de omvang van de witte vlek onder jongeren zijn geen kwantitatieve gegevens
bekend.De leden van de PvdA-fractie stelden nog nadere vragen over kenmerken
van werknemers, die geen aanvullend pensioen opbouwen. De regering zal in
september 2007 nader uitsluitsel kunnen geven op basis van een nieuw uit te
voeren onderzoek naar de omvang van de witte vlek per eind 2006, waarin met
name ook de positie van vrouwen, mensen met een tijdelijk contract en met
een inkomen onder € 25 000 in kaart zal worden gebracht.De leden van de fractie van de PvdA vragen naar de gevolgen voor de loonkosten
voor personen met een inkomen onder de € 25 000 die geen pensioen
opbouwen, indien een pensioenregeling verplicht wordt gesteld. De gevolgen
voor de loonkosten zijn grotendeels afhankelijk van de geldende franchise.
Bij een inkomen onder de franchisegrens wordt, ook bij verplichtstelling van
een pensioenregeling, geen aanvullend pensioen opgebouwd. Voor zover het inkomen
boven de franchise uit komt hangen de gevolgen voor de loonkosten voornamelijk
af van de pensioenpremie die door de werkgever betaald wordt. Voor 2006 bedraagt
de geraamde gemiddelde werkgeverspremie in het bedrijfsleven 11,3%
van het pensioengevend loon. De gemiddelde franchise bedraagt circa € 16 500
(bron: CPB, CEP 2006). Voor een werknemer met een brutoloon van € 25 000
die nu geen pensioen opbouwt betekent dit dat verplichtstelling van een pensioenregeling
leidt tot een stijging van de loonkosten met circa € 950
per jaar (ongeveer 3% van de loonkosten). Voor een werknemer met een
inkomen van € 15 000 die nu niet deelneemt in een pensioenregeling
heeft verplichtstelling geen gevolgen voor de loonkosten, omdat het inkomen
onder de franchisegrens ligt.Voorts herhalen de leden van de PvdA de vraag hoe groot het koopkrachtverlies
is na pensionering van mensen met laagbetaalde en/of kleine banen die nu geen
pensioen opbouwen. Onder verwijzing naar de beantwoording van deze vraag in
de nota naar aanleiding van het verslag merkt de regering op dat een laag
loon zonder pensioenopbouw niet altijd betekent een daling van het individuele
inkomen op 65 jarige leeftijd of een pensioenresultaat dat lager is dan 70%.In reactie op vragen van de leden van de PvdA-fractie stelt de regering
dat het opruimen van de witte vlekken op pensioengebied in de eerste plaats
de verantwoordelijkheid is van sociale partners. Zij hebben dat ook in een
aanbeveling van de Stichting van de Arbeid verwoord (Moderne
en betaalbare pensioenen voor alle werknemers, Geactualiseerde agenda
met aanbevelingen voor het decentrale pensioenoverleg voor de komende jaren,
17 mei 2001, Publicatienr. 05/01). In de brief van december 2003 (Kamerstukken
II 2003/04, 28 294, nr. 2) is de inspanningsverplichting van sociale
partners door de regering onderstreept door een kwantitatieve doelstelling
te formuleren: zicht op halvering van dat deel van de witte vlek dat wordt
bepaald door uitsluiting van werknemers tussen 25 en 65 jaar van deelname
aan de pensioenregeling van de werkgever. Zoals aangegeven in het nader rapport
bi j het advies van de Raad van State (Kamerstukken II 2005/06, 30 413,
nr. 4) ziet de regering af van het opnemen van een wettelijke mogelijkheid
tot het opleggen van een verplichting tot algemene werking. De regering wil
op het moment dat in de loop van 2007 beoordeeld kan worden wat de omvang
en de kenmerken van de witte vlek zijn alle mogelijkheden voor een beleidsreactie
open laten. Overigens is de regering er van overtuigd dat de witte vlek voor
25- tot 65-jarige werknemers relatief in omvang is afgenomen gelet op de inspanningen
van sociale partners de afgelopen jaren en onverlet de economisch moeilijke
jaren die achter ons liggen.Wacht-en drempeltijdenDe leden van de CDA-fractie verzoeken de regering nogmaals aan te geven
welke wettelijke grenzen er zijn aan wachttijden en drempeltijden en of de
regering overweegt deze wacht-en drempeltijden aan een maximum te binden of
zelfs helemaal te verbieden? De leden van de CDA-fractie achten wacht-en drempeltijden
zeker in combinatie met dekking op risicobasis buitengewoon ongewenst.Er bestaat geen rechtstreeks wettelijk verbod om in de pensioenovereenkomst
een wacht- of drempeltijd af te spreken. Ook in dit wetvoorstel wordt hiertoe
geen voorstel gedaan. Wel staat het hanteren van wacht- en drempelperiodes
onder druk vanwege de EU-richtlijn 1999/70/EG inzake arbeidsovereenkomsten
voor bepaalde tijd. Deze richtlijn verbiedt in beginsel het maken van onderscheid
tussen werknemers met een tijdelijk contract en werknemers met een contract
voor onbepaalde tijd. Het hanteren van wacht- en drempeltijden zal relatief
vaak werknemers met een tijdelijke arbeidsovereenkomst treffen, en is daarmee
mogelijk in strijd met artikel 7:649 BW, het artikel in het Burgerlijk Wetboek
dat dient ter implementatie van EU-richtlijn 1999/70/EG. Onderscheid tussen
werknemers met arbeidsovereenkomsten voor bepaalde en onbepaalde tijd (en
het hanteren van een wacht- of drempeltijd) is op grond van de richtlijn en
van dit artikel wel toegestaan, als het objectief gerechtvaardigd kan worden.
Daarbij moet in ieder geval aan de volgende drie criteria worden voldaan:1. het doel moet legitiem zijn;2. het middel moet geschikt zijn om het doel te bereiken, en; 3. het middel moet noodzakelijk zijn om het doel te bereiken.Uit jurisprudentie van het Europese Hof bij andere antidiscriminatiewetgeving
waarbij onderscheid objectief gerechtvaardigd bleek, is bekend dat financieel-economische
overwegingen op zichzelf niet voldoende zijn voor een objectieve rechtvaardiging.
In zijn algemeenheid kan de regering geen uitspraak doen over de mogelijkheid
wacht- en drempeltijden te blijven hanteren, omdat een rechter de specifieke
situatie betrekt bij de beoordeling van de vraag of er sprake is van objectief
gerechtvaardigd onderscheid. Het is niet exact aan te geven of en voor welke
duur artikel 7:649 BW juridisch nog ruimte biedt voor het hanteren van wacht-
en drempeltijden om administratieve lasten te beheersen. De regering heeft
ook geen behoefte een uitspraak te doen over wat een acceptabele wacht- of
drempeltijd is of wacht- en drempeltijden wettelijk te maximeren of te verbieden.
Het is, samen met de mogelijkheid kleine pensioenen af te kopen, één
van de weinige middelen die partijen ter beschikking staat om administratieve
lasten van kleine pensioenaanspraken van gewezen deelnemers te beperken. De
regering acht daarbij de beschermende werking van artikel 7:649 BW afdoende:
een wettelijke bepaling over maximering van de duur van wacht- en drempeltijden
of een verbod is in dit verband dan ook niet nodig.Overigens is uit de praktijk bekend dat bij wacht- en drempeltijden de
risicodekking veelal wel al gegeven wordt gedurende de wacht- of drempeltijd.
De werknemer is in dat geval voor het arbeidsongeschiktheids- en/of overlijdensrisico
gedekt.De leden van de VVD-fractie vragen welke voorzieningen de minister denkt
te kunnen treffen om de feitelijke pensioenmogelijkheden voor zelfstandigen
te kunnen vergroten.Zoals in de nota naar aanleiding van het verslag is aangegeven is de regering
van mening dat de bestaande mogelijkheden, te weten lijfrenteproducten bij
verzekeraars, de mogelijkheid van verplichtstelling op grond van de Wet verplichte
beroepspensioenregeling (WVB) en de mogelijkheid voor bepaalde zelfstandigen
van vrijwillige aansluiting bij bedrijfstakpensioenfondsen, zelfstandigen
op voldoende wijze in staat stellen om een pensioenvoorziening te treffen.
De regering heeft dan ook geen voornemens om nieuwe voorzieningen te creëren.EmeritaatfondsenDe leden van de fracties van het CDA en de ChristenUnie hebben enkele
vragen gesteld over de emeritaatfondsen. De van de CDA-fractie vragen of de
huidige emeritaatovereenkomst een pensioenovereenkomst is in de zin van de
Pensioenwet. De leden van de CDA-fractie vragen uitleg van de gevolgen indien
de predikantenfondsen niet onder de Pensioenwet of de Wet verplichte beroepspensioenregeling
(WVB) vallen. Zij vragen welke derde mogelijkheid er is naast deze in de nota
naar aanleiding van het verslag genoemde mogelijkheden.De vraag van de leden van de CDA-fractie of de huidige emeritaatovereenkomst
een pensioenovereenkomst is in de zin van de Pensioenwet is niet op voorhand
te beantwoorden. Er zijn namelijk verschillende emeritaatfondsen, die van
elkaar verschillen in uitwerking en financiering. Zoals in de toelichting
op dit wetsvoorstel is aangegeven is het financiële toezichtkader met
dit wetsvoorstel, de WVB en het wetsvoorstel Wet op het financieel toezicht
(WFT) ingrijpend vernieuwd en verhelderd. De eerste vraag die beantwoord moet
worden is of er sprake is van uitoefening van het verzekeringsbedrijf. Luidt
het antwoord ontkennend, dan valt het betreffende emeritaatfonds onder de
WFT noch onder de Pensioenwet. Luidt het antwoord bevestigend, dan valt het
betreffende emeritaatfonds onder de WFT, tenzij er sprake is van een pensioenovereenkomst
tussen werkgevers en werknemers. De vraag of de Pensioenwet van toepassing
is, is niet afhankelijk van de wijze van financiering, maar van de vraag of
er sprake is van een pensioentoezegging in de zin van de Pensioenwet. De beantwoording
van deze vraag gebeurt door de toezichthouder. Nieuw ten opzichte van de Pensioen-
en spaarfondsenwet (PSW) is dat de Pensioenwet de Minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid de mogelijkheid toekent om categorieën van personen
aan te wijzen, niet zijnde werknemers, die werken in een arbeidsverhouding
waarbij tegen beloning persoonlijke arbeid wordt verricht, die voor de toepassing
van de wet aan werknemers worden gelijkgesteld. Tot slot bestaat nog de mogelijkheid
van de WVB.De leden van de ChristenUnie vragen in hoeverre emeritaatfondsen vrij
zijn in hun keuze niet te willen vallen onder de Pensioenwet.Op het moment dat er sprake is van een pensioenovereenkomst in de zin
van Pensioenwet bestaat er geen vrijheid om wel of niet te vallen onder de
Pensioenwet. Die vrijheid bestaat voor geen enkele werkgever.Ten aanzien van de vraag van de leden van de CDA-fractie wat de gevolgen
zijn als deze fondsen niet onder de Pensioenwet vallen merkt de regering het
volgende op.Als blijkt dat een emeritaatfonds het verzekeringsbedrijf uitoefent, en
niet onder de Pensioenwet valt, dan gelden de voorschriften van de WFT en
zijn de bepalingen van de PW uiteraard niet van toepassing. Dat betekent onder
andere dat de voorschriften ten aanzien van gelijke behandeling (man/vrouw,
deeltijd/voltijd, slapers/gepensioneerden) niet van toepassing zijn. Verder
geldt in die situatie niet het fiscale regime dat van toepassing is op tweede
pijler pensioenen, maar zal het lijfrenteregime gelden. Er is geen reden om
aan te nemen dat de huidige fiscale behandeling zal veranderen als gevolg
van het oordeel van de toezichthouder of een emeritaatfonds al dan niet als
een pensioenfonds dan wel verzekeraar wordt aangemerkt. Indien de Pensioenwet
van toepassing is zijn uiteraard ook de vereisten ten aanzien van de financiering
van toepassing. Daar waar sprake is van onderdekking zal het betreffende fonds
in overleg met DNB een herstelplan op moeten stellen. DNB kan daarbij maatwerk
leveren, waarbij rekening gehouden zal worden met de specifieke omstandigheden
van een pensioenfonds.De leden van de CDA-fractie vraag of er recent overleg heeft plaatsgevonden
met de verschillende predikantenfondsen. Ook de leden van de ChristenUnie
vragen naar de stand van zaken. Zoals ook is aangegeven in de nota naar aanleiding
van het verslag vindt de regering het wenselijk dat ook de predikanten als
zij dat willen onder de bescherming van de pensioenwetgeving kunnen vallen.
Daarom wordt momenteel in overleg met de verschillende fondsen en DNB gekeken
op welke wijze dat het beste vormgegeven kan worden. Ten behoeve van dit overleg
heeft DNB alle bekende fondsen benaderd. Het kabinet zal de Kamer tijdens
het wetgevingsoverleg informeren over de stand van zaken. ZelfstandigenDe leden van de PvdA-fractie hebben een reactie gevraagd op het pensioenfonds
voor zzp-ers van de FNV dat in oprichting is.Uit navraag heeft de regering begrepen dat de FNV momenteel diverse mogelijkheden
onderzoekt om de pensioenpositie van ZZP-ers te verbeteren. Op dit moment
is geen sprake van een oprichting van een pensioenfonds voor ZZP-ers door
de FNV. Wel wordt de haalbaarheid hiervan onderzocht, waarbij wordt bezien
of dat binnen de huidige regelgeving mogelijk is. Positie directeur-grootaandeelhouderDe leden van de PvdA-fractie hebben in dit nader verslag een aantal vragen
gesteld over de positie van de directeur-grootaandeelhouder in de Pensioenwet.
Deze leden hebben nogmaals gewezen op de gebrekkige bescherming van de directeur-grootaandeelhouder
bij faillissement en de partner van de directeur-grootaandeelhouder. Zoals
de regering reeds in de nota naar aanleiding van het verslag heeft onderbouwd,
brengt de Pensioenwet geen verandering voor de consequenties van faillissement
ten opzichte van de PSW. Zeker gezien het feit dat de directeur-grootaandeelhouder
buiten de reikwijdte van dit wetsvoorstel wordt geplaatst, is er geen aanleiding
om het wetsvoorstel op dit terrein aan te passen.De leden van de PvdA-fractie hebben voorts nogmaals gevraagd waarom een
directeur-grootaandeelhouder niet de mogelijkheid behoudt om mee te lopen
met het pensioen van het bedrijf. Deze consequentie is naar de mening van
de regering een logisch gevolg van het feit dat de directeur-grootaandeelhouder
maatschappelijk gezien meer een ondernemer dan een werknemer is. Ook andere
ondernemers, waarvan de onderneming niet de rechtsvorm van een vennootschap
heeft, kunnen niet deelnemen aan een arbeidsvoorwaardelijke collectieve pensioenregeling
van hun werknemers. Er is immers geen sprake van een arbeidsrelatie tussen
de werkgever en de werknemer. De regering ziet niet in waarom voor één
specifieke groep ondernemers een uitzondering gemaakt zou moeten worden, mede
omdat juist voor directeur-grootaandeelhouders goede alternatieven voor hun
pensioenopbouw beschikbaar blijven.De leden van de PvdA-fractie hebben vervolgens gevraagd naar een onderbouwing
van het ontbreken van de mogelijkheid van overdracht van een pensioen in eigen
beheer naar een pensioenregeling. In dat verband hebben zij tevens gevraagd
of het niet juist tot meer onduidelijkheid leidt wanneer een voormalig directeur-grootaandeelhouder
het in eigen beheer gehouden pensioen in de nieuwe regeling bij zijn werkgever
kan inbrengen en zo zijn pensioen bij één uitvoerder kan samenbrengen.
Zoals hierboven al aangegeven wordt in dit wetsvoorstel aangesloten bij de
maatschappelijke norm dat een directeur-grootaandeelhouder meer een ondernemer
dan een werknemer is. Gegeven dit uitgangspunt zou het niet logisch zijn dat
ondernemingsvermogen ingebracht kan worden in een arbeidsvoorwaardelijke collectieve
pensioenregeling. Het feit dat op dit vermogen een fiscale claim ligt, doet
daar niets aan af.De leden van de PvdA-fractie hebben om een reactie gevraagd over het standpunt
van de regering dat de partners van de directeur-grootaandeelhouder in het
kader van het bijzonder nabestaandenpensioen geen bescherming nodig hebben.
De veronderstelling van deze leden dat de partner van de directeur-grootaandeelhouder
met de overgang van de PSW naar de Pensioenwet geen bescherming meer zou hebben
is onjuist. In de IPW is voorzien in een zodanige aanpassing van de Wet verevening
pensioenrechten bij scheiding en de regelgeving ten aanzien van het bijzonder
nabestaandenpensioen dat de rechtsbescherming van de partner van de directeur-grootaandeelhouder
materieel gelijk blijft aan de huidige situatie.In navolging van de KPS hebben de leden van de PvdA-fractie gevraagd of
de door hen geciteerde passage uit de memorie van toelichting nog stand houdt.
De regering kan zich voorstellen dat deze passage voor misverstanden kan zorgen
door de zinsnede «Het is niet meer mogelijk ....». Zowel onder
de PSW als op grond van dit wetsvoorstel geldt immers dat een aandeelhouder
die slechts beperkte zeggenschap heeft (minder dan 10% van de aandelen)
wordt aangemerkt als «gewoon» werknemer. Dit wetsvoorstel brengt
in die situatie geen verandering. Dat betekent dat het niet alleen op grond
van dit wetsvoorstel, maar ook reeds onder de PSW voor deze categorie
niet mogelijk is om het in het kader van de pensioenovereenkomst gereserveerde
geld op de balans van de onderneming te zetten. In die zin brengt dit wetsvoorstel
geen veranderingen met zich mee.Het criterium om op grond van dit wetsvoorstel niet meer als werknemer,
maar als directeur-grootaandeelhouder, aangemerkt te worden, is 10%-aandelenbezit
(conform de PSW). De regering acht het vanuit het oogpunt van helderheid noodzakelijk
om aan dit criterium vast te houden. Dat is eveneens door sociale partners,
met name MKB Nederland, onderschreven. De door de leden van de PvdA-fractie
voorgestelde introductie van een aparte groep «minderheidsdirecteur-grootaandeelhouders»,
waarvoor een afzonderlijke «opting-in» mogelijkheid in de Pensioenwet
zou moeten worden geïntroduceerd, acht de regering dan ook onwenselijk.Territoriale werkingDe leden van de fracties van de PvdA en de VVD vragen of de regering de
Wet verplichte deelname bedrijfstakpensioenfondsen 2000 (Wet Bpf 2000)
en de Pensioenwet in het kader van het Europees verdrag over verbintenissen
uit overeenkomsten (EVO-verdrag) als wetgeving met een dwingendrechtelijk
karakter beschouwt?De vraag of er sprake is van dwingend recht is met name van belang omdat
de werknemer de bescherming die hij geniet op grond van dwingende bepalingen
door rechtskeuze niet kan verliezen (zie artikel 6 van het EVO-verdrag). De
regering gaat er vanuit dat de Pensioenwet en de Wet Bpf 2000 evenals
de PSW dwingendrechtelijk van karakter zijn (zie ook Kamerstukken II 2004/05,
30 104, nr. 3, blz. 15; Kamerstukken 2005/06, 30 413, nr. 3, blz.
197) aangezien het niet mogelijk is van deze wettelijke bepalingen, bijvoorbeeld
door middel van een overeenkomst, af te wijken.Naar aanleiding van een artikel in het Pensioen Magazine van mei 2006
over de territoriale werking van de Pensioenwet vragen de leden van de fractie
van de PvdA om in te gaan op de afzonderlijke voorstellen die in dat artikel
worden gedaan.Het eerste voorstel in het artikel heeft betrekking op het werklandprincipe
uit het Europese Verdrag voor verbintenissen uit Overeenkomst (EVO). In de
wet zou moeten worden bepaald dat dit principe gevolgd wordt. De regering
wijst erop dat wat in het EVO is geregeld, niet in nationale wetgeving vastgelegd
hoeft te worden. Het EVO bevat een regeling met betrekking tot het conflictrecht
bij overeenkomsten – onder andere met betrekking tot pensioenovereenkomsten –
ingeval de overeenkomst internationale aanknopingspunten heeft. Het geeft
met andere woorden regels over de vraag welk recht van welk land van toepassing
is als een overeenkomst internationale aanknopingspunten heeft. In dit conflictrecht
van het EVO is ten aanzien van arbeidsovereenkomsten met internationale aanknopingspunten
geregeld dat het werklandbeginsel uitgangspunt is. Het is niet nodig in nationale
wetgeving over te schrijven wat in een Verdrag reeds geregeld wordt, aangezien
het Verdrag van hogere orde is.Het tweede voorstel betreft een aanvullend artikel met betrekking tot
de verplichtingen die buitenlandse verzekeraars of pensioeninstellingen hebben.Nederlandse wetgeving kan in beginsel niets regelen over verzekeraars
en pensioeninstellingen die in het buitenland gevestigd zijn. Wel is in artikel
188 van het wetsvoorstel bepaald dat de toezichthouder een pensioeninstelling
uit een andere lidstaat die een Nederlandse regeling gaat uitvoeren informeert
over de toepasselijke sociale en arbeidswetgeving en over de artikelen 35
tot en met 43 en 47 van de wet. In de artikelen 187 en 188 is bepaald welke
bevoegdheden de toezichthouder heeft indien de pensioeninstelling zich niet
houdt aan de betreffende Nederlandse wetgeving. De regering is
van oordeel dat de voorgestelde bepaling in het Pensioen Magazine overbodig
is.Het derde voorstel van de auteur houdt in dat niet alleen de toezichthouder
een taak heeft ten aanzien van de pensioeninstelling uit een andere lidstaat,
maar dat ook de werkgever er voor zal moeten zorgen dat de pensioeninstelling
het Nederlandse sociaal en arbeidsrecht naleeft.De regering acht deze extra zorgplicht niet noodzakelijk omdat in de wet
al bepaald is dat de pensioeninstelling uit een andere lidstaat het Nederlandse
sociaal en arbeidsrecht moet naleven. Op grond van de richtlijn 2003/41/EG
is deze bepaling voldoende.Het volgende voorstel heeft betrekking op burgerrechtelijke geschillen
met buitenlandse pensioeninstellingen en verzekeraars. Zoals in paragraaf 2.4.5
van het algemeen deel van de toelichting bij het wetsvoorstel is toegelicht,
regelt de EEX-Verordening welke rechter bevoegd is bij een conflict over een
overeenkomst met internationale aanknopingspunten. Het is dan ook niet nodig
hierover in de Pensioenwet aanvullende bepalingen op te nemen.Het laatste voorstel van de auteur betreft de verplichtingen van pensioenfondsen
die buitenlandse pensioenregelingen uitvoeren. Het regering acht de voorgestelde
bepaling overbodig, omdat dit naar het oordeel van de regering al voldoende
geregeld is. Zo is immers in artikel 182 van de Pensioenwet al is bepaald
dat bij de uitvoering van een pensioenregeling uit een andere lidstaat de
Nederlandse sociale en arbeidswetgeving niet van toepassing is en wordt in
artikel 198 geregeld dat een dergelijk fonds ontheffing kan krijgen van bepaalde
verplichtingen.De leden van de fractie van de PvdA vragen of er signalen zijn dat de
pensioenuitvoering van Nederlandse pensioenregelingen mede ten gevolge van
de kwaliteitseisen die wij aan deze regelingen stellen, naar het buitenland
zou worden overgedragen.Er zijn de regering geen signalen bekend dat om deze reden sprake is van
een vertrek van pensioenfondsen naar het buitenland. Wel kan op het gebied
van het vermogensbeheer en de administratie sprake zijn van een zekere grensoverschrijdende
mobiliteit. Concreet gaat het hierbij vaak om het benutten van de voordelen
die asset pooling bieden. Bij asset pooling worden ten behoeve van het vermogensbeheer
de vermogens van verschillende pensioenfondsen samengevoegd, zonder dat sprake
is van één pensioenfonds. Pensioenfondsen beleggen dan niet
direct in de onderliggende waarden, maar in de gezamenlijke beleggingspool.
Zodoende kunnen schaalvoordelen met betrekking tot de te maken kosten worden
gerealiseerd. Verder kan bij asset pooling door de omvang van het totale belegde
vermogen ook een betere diversificatie van de beleggingsportefeuille worden
bereikt.Daarbij dient echter te worden opgemerkt dat zolang het eigenlijke pensioenfonds
in Nederland gevestigd blijft, dit fonds gewoon dient te voldoen aan de eisen
zoals die gesteld worden, inclusief het financiële toetsingskader. De
vraag van de leden van de fractie van de PvdA of de wettelijk gestelde eisen
uit het wetsvoorstel voor de Pensioenwet aanleiding zijn voor deze mobiliteit
kan dan ook ontkennend worden beantwoord.Wat betreft het vermogensbeheer lijken met name ondernemingspensioenfondsen
die regelingen voor internationals uitvoeren, te zoeken naar mogelijkheden
om het vermogensbeheer te bundelen. Vanuit efficiency overwegingen is dat
ook een voor de hand liggende overweging. Het brengt echter tegelijkertijd
de vraag met zich mee wat de vestigingsplaats moet zijn van dat gebundelde
vermogensbeheer.De regering besteedt al nadrukkelijk aandacht aan het vestigingsklimaat
voor financiële instellingen – waaronder pensioeninstellingen en vermogensbeheerders. Recent zijn op dat terrein betekenisvolle stappen
gezet. Zo is per 1 januari 2006 de kapitaalsbelasting (die werd geheven
over het bijeenbrengen van kapitaal) afgeschaft. Bovendien is in maart van
dit jaar het Besluit met betrekking tot fondsen voor gemene rekening herzien.
Beide maatregelen vergroten in aanzienlijke mate de aantrekkelijkheid van
Nederland als vestigingsplaats voor financiële instellingen. Nederland
heeft met andere woorden een goede uitgangspositie om het vermogensbeheer
juist te behouden.De leden van de PvdA-fractie vragen voorts wat de verwachtingen zijn over
het (in)standhouden van de conserverende aanslag in het kader van het vrije
verkeer van werknemers binnen de EU. In antwoord op deze vraag kan worden
opgemerkt dat het huidige systeem naar de mening van de regering niet in strijd
is met het vrije verkeer van werknemers binnen de EU. In dit verband is van
belang dat, naar aanleiding van de uitspraak van het Hof van Justitie van
de Europese gemeenschappen (het Hof van Justitie) in de zaak Hughes de Lasteyrie
du Saillant van 11 maart 2004, de Nederlandse wetgeving inzake de systematiek
van de conserverende aanslag bij grensoverschrijding op een aantal punten
is aangepast. Zo wordt met ingang van 11 maart 2004 bij iedere vorm van
grensoverschrijding naar een andere lidstaat van de Europese Unie automatisch
en onvoorwaardelijk uitstel van betaling verleend voor de conserverende aanslag.
Voorheen werd dit uitstel alleen verleend op verzoek en na het stellen van
voldoende zekerheid. Daarnaast zijn enkele aanvullende maatregelen genomen.
Zo kan kwijtschelding van de in de conserverende aanslag begrepen belasting
worden verleend voorzover het pensioenkapitaal op het moment van niet-reguliere
afwikkeling ten opzichte van het moment van grensoverschrijding in waarde
is gedaald. Naar de mening van de regering zijn met genoemde aanpassingen
de mogelijk belemmerende aspecten weggenomen die de systematiek van de conserverende
aanslag bij grensoverschrijding met zich droeg. Door deze aanpassingen zijn
namelijk een belastingplichtige die gebruik maakt van de in het EG-verdrag
gewaarborgde vrijheden en een belastingplichtige die dit niet wenst te doen
materieel in een gelijke positie gebracht. In dit verband wil de regering
nog wijzen op de conclusie van de advocaat-generaal (A-G) bij het Hof van
Justitie J. Kokott van 30 maart 2006 in de zaak «N», betreffende
een conserverende aanslag bij emigratie uit Nederland over winst uit aanmerkelijk
belang. De A-G concludeert dat het Nederlandse systeem van conserverende aanslagen
zoals dat geldt vanaf 11 maart 2004 niet in strijd is met de verdragsvrijheden.
Omdat voor pensioenaanspraken een vergelijkbare systematiek geldt, kan deze
conclusie naar de mening van de regering worden doorgetrokken naar de conserverende
aanslag bij pensioenen. Gezien het voorgaande kan worden geconcludeerd dat
het huidige systeem naar verwachting verenigbaar is met het Gemeenschapsrecht
en daarmee met het vrije verkeer van werknemers binnen de EU.3. De pensioenovereenkomstCollectieve beschikbare premieregelingenDe leden van de fracties van CDA, PvdA en VVD hebben opnieuw aandacht
gevraagd voor de positie van collectief beschikbare premieregelingen (verder
te noemen: cdc-regelingen) in relatie tot dit wetsvoorstel. Zoals de regering
eerder heeft aangegeven, blijft in dit wetsvoorstel het uitgangspunt volledig
gehandhaafd dat de inhoud van een pensioenregeling als onderdeel van de arbeidsvoorwaarden
door sociale partners wordt bepaald. Tegelijkertijd is het van groot belang
dat duidelijk is welke verwachtingen werknemers aan hun pensioenregeling kunnen
ontlenen, nádat deze door sociale partners is afgesproken en reglementair
is vastgelegd. Voorkomen moet immers worden dat zij op de pensioendatum met een veel lager pensioen worden geconfronteerd dan zij op basis van
de voorgespiegelde inhoud van hun pensioenregeling mochten verwachten. Het
voorschrift dat de pensioenovereenkomst moet worden gekarakteriseerd en dat
daarbij op grond van de inhoud van de pensioenregeling een keuze moet worden
gemaakt uit een uitkerings-, kapitaal- of premieovereenkomst is daarbij van
cruciaal belang. De regering is dan ook verheugd dat de leden van de PvdA-fractie
eveneens van oordeel zijn dat deelnemers het recht hebben om te weten wat
hun rechten zijn en dat daarom vóóraf duidelijk moet zijn binnen
welke van de drie karakters een pensioenregeling valt.De vraag van de leden van de CDA-fractie welke van de drie karakters voor
pensioenovereenkomsten in een specifieke pensioenregeling aan de orde is,
is relatief eenvoudig te beantwoorden. Dat is in geval van cdc-regelingen
niet anders dan in geval van andersoortige pensioenregelingen. Steeds dient
de vraag te worden beantwoord of in de pensioenovereenkomst een toegezegde
premie van een bepaalde hoogte (premieovereenkomst), een kapitaal van een
bepaalde hoogte op de pensioendatum (kapitaalovereenkomst) of een uitkering
van een bepaalde hoogte op de pensioendatum (uitkeringsovereenkomst) aan de
deelnemers wordt gegarandeerd. Elke toevoeging aan deze huidige drie zuivere
categorieën pensioenovereenkomsten zal per definitie een mengvorm van
deze categorieën zijn, waardoor het huidige heldere onderscheid in risico’s
voor de deelnemers in een pensioenregeling vertroebeld zou worden. Daarmee
zou het oogmerk van dit wetsvoorstel om duidelijkheid over de inhoud van de
pensioenovereenkomst aan de deelnemers te verschaffen teniet worden gedaan.Als op grond van een cdc-regeling in de pensioenovereenkomst een pensioenuitkering
van een bepaalde hoogte wordt toegezegd (eind- of middelloonregeling), zoals
in de huidige praktijk veel voorkomt, dan is sprake van een uitkeringsoverkomst.
De hoogte van de premie dient op deze overeenkomst afgestemd te worden op
grond van de financiële vereisten die in dit wetsvoorstel zijn vastgelegd.
Uiteraard kan een werkgever met zijn werknemers ook een premie- of kapitaalovereenkomst
sluiten, maar dan zal ondubbelzinnig duidelijk moeten zijn dat géén
nominale pensioenuitkering op de pensioendatum wordt gegarandeerd. Welke benaming
in de praktijk aan de aan een pensioenovereenkomst ten grondslag liggende
pensioenregeling wordt gegeven, bijvoorbeeld een cdc-regeling, is daarbij
voor de Pensioenwet niet relevant. Het gaat in dit wetsvoorstel om de inhoud
van de pensioenregeling/-overeenkomst en niet om de verpakking daarvan.De leden van de PvdA-fractie hebben in dit verband gevraagd of het mogelijk
is dat de inhoud van een pensioenregeling en de communicatie hierover niet
volledig op elkaar aansluiten waardoor de regeling niet aan alle vereisten
van één van de karakters voldoet. In beginsel zal de communicatie
over een pensioenregeling moeten aansluiten bij de inhoud daarvan. Het zal
de deelnemers altijd duidelijk moeten zijn welk karakter hun pensioenovereenkomst
heeft, gegeven de feitelijke inhoud van de pensioenregeling die daaraan ten
grondslag ligt. Indien de inhoud van de pensioenovereenkomst en de communicatie
daarover onvoldoende met elkaar sporen, dan zullen deze elementen door de
pensioenuitvoerder met elkaar in overeenstemming gebracht moeten worden. Indien
dat in onvoldoende mate gebeurt, dan zal vervolgens de Autoriteit Financiële
Markten (AFM) de pensioenuitvoerder erop wijzen dat de communicatie niet in
overeenstemming met de pensioenovereenkomst is. Als de pensioenuitvoerder
de informatieverstrekking dan nog niet aanpast, kan de DNB aan de pensioenovereenkomst
een ander karakter toekennen, en zullen het pensioenreglement en de financiering
aangepast moeten worden conform het karakter van deze pensioenovereenkomst. Voorts hebben de leden van de PvdA-fractie gevraagd of de mogelijkheid
tot het korten van de aanspraken binnen één jaar gevolgen heeft
voor de opname van de cdc-regeling in de winsten verliesrekening. Voor zover
de regering dit kan overzien, heeft dit geen gevolgen.Naar aanleiding van de door een aantal leden van uw Kamer en het veld
genoemde problemen stelt de regering enkele wijzigingen voor die de uitvoering
van cdc-regelingen vergemakkelijken. De regering deelt de mening van de leden
van de VVD-fractie dat het niet altijd wenselijk zal zijn dat pas na een jaar
tot korting van verworven pensioenaanspraken en pensioenrechten overgegaan
kan worden. Deze bepaling, die ertoe strekte te benadrukken dat korten van
rechten altijd een laatste redmiddel is, klemt bij fondsen die cdc-regelingen
uitvoeren omdat korting van rechten vaak nog het enig overgebleven sturingsmiddel
zal zijn. Het is voor deze fondsen dan niet mogelijk om binnen een jaar uit
een situatie van onderdekking te geraken. De regering kiest ervoor om door
middel van wijziging van artikel 122 de verplichte wachttijd te laten vervallen
en te vervangen door de eis dat korten pas mogelijk is als alle overige sturingsmiddelen
reeds maximaal ingezet zijn, met als kanttekening dat dit niet zo ver moet
gaan dat ook het strategische beleggingsbeleid zou worden doorkruist. Zo blijft
het uitgangspunt gehandhaafd dat korting van verworven pensioenaanspraken
en pensioenrechten een laatste redmiddel dient te zijn. Een belangrijke waarborg
daarvoor is overigens ook het adviesrecht van de deelnemersraad in geval van
vermindering van verworven aanspraken.De leden van de VVD-fractie hebben daarnaast gevraagd hoe gegeven de aard
van cdc-regelingen met het huidige toestemmingsvereiste omgegaan zou moeten
worden en of niet uit de aard van de regeling volgt dat voorafgaande toestemming
van DNB achterwege kan blijven. De leden van de PvdA-fractie hebben in dat
verband gevraagd naar de meerwaarde van het goedkeuringsvereiste vóóraf.De regering is het met deze leden eens dat de meerwaarde van een goedkeuringsvereiste
vooraf, zoals opgenomen in artikel 122, vijfde lid van dit wetsvoorstel, gering
is. Korting van verworven pensioenaanspraken en pensioenrechten zal, indien
dit wordt overwogen, immers onderdeel uitmaken van een door DNB goed te keuren
herstelplan. Bij nader inzien kan deze eis naar de mening van de regering
dan ook vervallen. Het is voldoende als een fonds de toezichthouder tegelijkertijd
met de deelnemers en andere betrokkenen informeert, een maand voordat de korting
daadwerkelijk plaatsvindt. De tekst van artikel 122 van dit wetsvoorstel zal
hiertoe worden aangepast.Met bovengenoemde aanpassingen van artikel 122 is naar de mening van regering
sprake van een robuuste wettelijke inbedding van cdc-regelingen, omdat hiermee
de belangrijkste door de uitvoeringspraktijk gesignaleerde belemmeringen voor
de totstandkoming en instandhouding van cdc-regelingen zijn weggenomen. Dit
in antwoord op de vraag van de leden van de VVD-fractie of de regering nu
de noodzaak van de wettelijke inbedding van cdc-regelingen inziet.De leden van de CDA-fractie hebben aangegeven dat de regering stelt dat
primair de toezichthouder moet bepalen of er sprake is van een premie-, een
kapitaal-, of een uitkeringsovereenkomst. Hieraan verbinden zij het oordeel
dat uit het huidige wetsvoorstel onvoldoende duidelijk wordt wat een cdc-regeling
is. Er wordt hier een causaal verband gesuggereerd dat niet aanwezig is. Zoals
ook in de nota naar aanleiding van het verslag door de regering is aangegeven,
toetst de toezichthouder of een pensioenuitvoerder zich aan de wettelijke
regels ten aanzien van de pensioenovereenkomst, zoals neergelegd in dit wetsvoorstel,
heeft gehouden. Het gaat hier dus om toezicht achteraf, waarbij
DNB een oordeel kan uitspreken over de juiste karakterisering van een pensioenovereenkomst
door een pensioenuitvoerder op grond van dit wetsvoorstel. Dit toezicht op
een juiste wetstoepassing vloeit voort uit de algemene toezichtsfunctie van
DNB op pensioenuitvoerders en niet uit het feit dat de regelgeving ten aanzien
van de karakterisering van de pensioenovereenkomst onduidelijk zou zijn. De
regering ziet dan ook geen noodzaak om bepaalde specifieke cdc-regelingen
te beschrijven. Dat zou ook geen meerwaarde hebben, omdat voor de classificatie
waarnaar de leden van de CDA-fractie hebben gevraagd uiteindelijk alleen bepalend
is wat in de pensioenovereenkomst aan de deelnemers is toegezegd: een premie,
een kapitaal of een uitkering. De regering is tot slot de mening toegedaan
dat het niet mogelijk is om de grote variëteit aan regelingen die thans
in het spraakgebruik het etiket«cdc-regeling» onder één
gemeenschappelijke noemer te vatten. Daarvoor zijn de toezeggingen aan de
deelnemers te verschillend.Verder hebben de leden van de CDA-fractie gevraagd of zij goed hebben
begrepen dat wanneer de beleggingsresultaten achterblijven bij de verwachtingen,
DNB kan besluiten om een cdc-regeling, die aangemerkt was als uitkeringsovereenkomst
van de één op de andere dag te herdefiniëren als beschikbare
premieregeling. Deze conclusie is onjuist. Het feit dat de beleggingsresultaten
in een cdc-regeling tegenvallen en mogelijk zelfs tot korting van verworven
pensioenaanspraken en pensioenrechten overgegaan moet worden, betekent niet
dat het karakter van de pensioenovereenkomsten verandert. Een uitkeringsovereenkomst
blijft dus een uitkeringsovereenkomst, met alle financiële verplichtingen
van dien. Consequentie kan wel zijn dat na afloop van een periode, waarin
de premie op een constant niveau was vastgelegd, in een volgende periode een
hogere premie moet worden afgesproken om nog steeds kostendekkend te zijn.
Indien dit onwenselijk zou worden gevonden, zal de inhoud van de pensioenregeling
zodanig moeten worden aangepast dat niet langer sprake is van een uitkeringsovereenkomst.
Dit zal dan uiteraard ook aan de deelnemers in deze pensioenregeling moeten
worden gecommuniceerd.De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd of de regering kan ingaan
op het verschil in fiscale ruimte voor een maximale opbouw indien een cdc-regeling
wordt aangemerkt als uitkeringsovereenkomst en als een beschikbare premieregeling.Het fiscale kader voor aanvullende pensioenregelingen is zo ingericht
dat gemiddeld genomen – dat wil zeggen uitgaande van een gemiddelde
loopbaanontwikkeling en over de gehele loopbaan gerekend – de fiscale
ruimte voor een (als uitkeringsovereenkomst in de zin van dit wetsvoorstel
aan te merken) eindloon- of middelloonregeling grosso modo even groot is als
voor een beschikbare premieregeling. Voor beschikbare premieregelingen zijn
uniform toepasbare beschikbare premiestaffels gepubliceerd, die zodanig zijn
vastgesteld dat deze – uitgaande van een aantal vaste uitgangspunten –
tot hetzelfde eindresultaat leiden als in een eindloon- of middelloonregeling
zou zijn bereikt. Bij de bepaling van de rekengrondslagen is zoveel mogelijk
aansluiting gezocht bij de rekengrondslagen van pensioenfondsen en verzekeraars.
Dat betekent onder andere dat de premie stijgt naar mate de werknemer ouder
is. Omdat bij eind- en middelloonregelingen vaak met een doorsneepremie wordt
gewerkt, zal de premie in de laatstgenoemde regelingen aan het begin van de
loopbaan vaak hoger zijn dan fiscaal maximaal is toegestaan voor beschikbare
premieregelingen. Aan het einde van de loopbaan geldt precies het omgekeerde.
Wanneer de totale opbouwperiode van een pensioen in ogenschouw wordt genomen,
zal de fiscale ruimte voor eindloon- en middelloonregelingen enerzijds en
beschikbare premieregelingen anderzijds echter grosso modo gelijk
zijn. Dat geldt ook voor de werknemers van het bedrijf uit het voorbeeld dat
door de leden van de CDA-fractie naar voren is gebracht.Aangezien van een herdefiniëring van de pensioenovereenkomst, puur
op grond van slechte beleggingsresultaten, geen sprake kan zijn, is van de
door de leden van de CDA-fractie veronderstelde gedwongen verlaging van stortingen
vanwege fiscale bovenmatigheid ook geen sprake.Wijziging van de pensioenovereenkomstDe leden van de fractie van de PvdA wijzen erop dat de regering in reactie
op een vraag over de mogelijkheden tot wijzigingen van de pensioenovereenkomst
stelt, dat bij verplicht gestelde bedrijfstakpensioenfondsen de pensioenovereenkomst
door het collectief van werkgevers wordt vastgesteld en dus niet door een
individuele werkgever gewijzigd kan worden. Betekent dit dat in andere gevallen
de werkgever wel de pensioenovereenkomst mag wijzigen? Zo ja, wat zijn de
gevolgen van deze mogelijkheid tot wijzigen?De regering wijst erop dat in de nota naar aanleiding van het verslag
beschreven is dat zowel bij verplichtgestelde- als bij niet-verplichtgestelde
bedrijfstakpensioenfondsen de pensioenovereenkomst niet door een individuele
werkgever eenzijdig gewijzigd zou kunnen worden op grond van de mogelijkheid
op basis van artikel 18. Het gaat daarbij immers altijd om collectief tot
stand gekomen pensioenregelingen. Bij – al dan niet verplichtgestelde –
bedrijfstakpensioenfondsen zouden werkgevers wel op collectief niveau, op
grond van artikel 18, een eenzijdig wijzigingsbeding met de werknemersorganisaties
kunnen overeenkomen. Ook in alle andere gevallen mag een werkgever zo’n
eenzijdig wijzigingsbeding met de werknemers afspreken.De gevolgen van zo’n eenzijdig wijzigingsbeding zijn, dat de werkgever,
conform wat hij heeft afgesproken, in geval van een zwaarwegend belang, de
pensioenregeling eenzijdig mag aanpassen. In dat geval heeft de werknemer
of hebben de werknemers vooraf ingestemd met zo’n mogelijkheid tot eenzijdig
wijzigen.De leden van de PvdA-fractie vragen naar de verhouding tussen artikel
613 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek en de Pensioenwet ten aanzien van
het eenzijdig wijzigen van de arbeidsovereenkomst en de pensioenovereenkomst.
In antwoord op deze vraag merkt de regering op dat in de nota naar aanleiding
van het verslag (Kamerstukken II 2005/06, 30 413, blz. 34, 108 en 109)
is ingegaan op de verhouding tussen de genoemde bepaling in het Burgerlijk
Wetboek en artikel 18 van het wetsvoorstel. De in artikel 7:613 van het Burgerlijk
Wetboek gehanteerde formulering «een zodanig zwaarwichtig belang van
de werkgever dat het belang van de werknemer dat door de wijziging zou worden
geschaad, daarvoor naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid moet wijken»
is overgenomen in artikel 18 van het wetsvoorstel.Wijziging toeslagbeleidDe regering constateert met genoegen dat de leden van de VVD-fractie de
lijn van de regering steunen ten aanzien van de mogelijkheid om het toeslagbeleid
te wijzigen. Deze leden vragen of het niet gewenst is dit punt expliciet in
de Pensioenwet vast te leggen.De regering is van mening dat daartoe geen noodzaak bestaat, omdat dit
reeds volgt uit de systematiek van de wet. Artikel 19 bepaalt dat opgebouwde pensioenaanspraken in beginsel niet gewijzigd kunnen worden.
Artikel 1 bepaalt echter uitdrukkelijk dat de overeengekomen voorwaardelijke
toeslagverlening geen onderdeel vormt van de pensioenaanspraken. Wijzigingen
ten aanzien van het toeslagbeleid vallen derhalve niet onder artikel 19. c-polisDe leden van de fracties van het CDA en de PvdA vragen zich af hoe het
vervallen van de mogelijkheid om zogenoemde C-polissen af te sluiten uitwerkt,
indien een kapitaalovereenkomst of een premieovereenkomst op de pensioendatum
expireert en wordt omgezet in een direct ingaande periodieke uitkering. Wie
wordt er verzekeringnemer voor de direct ingaande pensioenverzekering? De
ex-werknemer? En is dat nog mogelijk met het vervallen van de C-polis? De
leden van de fractie van de PvdA wijzen erop dat DNB in een dergelijke situatie
het aangaan van een nieuwe verzekeringsovereenkomst ziet, tenzij het expirerende
kapitaal verplicht wordt omgezet bij dezelfde pensioenuitvoerder in een direct
ingaande periodieke uitkering.In antwoord op deze vragen merkt de regering het volgende op. De mogelijkheid
voor een deelnemer of gewezen deelnemer bij een premie- of kapitaalovereenkomst
om op pensioendatum een periodieke pensioenuitkering in te kopen bij een andere
pensioenuitvoerder dan bij wie het pensioen is opgebouwd, het zogeheten shoppen,
is geregeld in artikel 74. De mogelijkheid te shoppen bestaat alleen als de
pensioenovereenkomst daarin voorziet. In geval van shoppen zal de deelnemer
of gewezen deelnemer (die pensioengerechtigde wordt) verzekeringnemer worden
bij de nieuwe pensioenuitvoerder. Het is niet logisch de werkgever als verzekeringnemer
te laten optreden bij shoppen. Er is geen sprake meer van pensioenopbouw.
Bovendien is het denkbaar dat de werkgever niet meer bestaat wanneer shoppen
aan de orde is bij een gewezen deelnemer. Artikel 22 – dat de werkgeververplicht een pensioenovereenkomst onder te
brengen bij een pensioenuitvoerder waardoor hij verzekeringnemer wordt –
staat ook niet in de weg de deelnemer of gewezen deelnemer in het kader van
shoppen verzekeringnemer te laten zijn. Immers, artikel 22 verplicht een werkgever
een pensioenovereenkomst onder te brengen «uiterlijk wanneer een werknemer
pensioenaanspraken verwerft». En bij shoppen
is geen sprake meer van het verwerven van pensioenaanspraken.ArbeidsongeschiktheidspensioenDe leden van de CDA-fractie hebben aangegeven behoefte te hebben aan een
nadere toelichting op de uitleg van de regering over het arbeidsongeschiktheidspensioen.
De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat de Pensioenwet de mogelijkheid
moet bieden de hoogte van invaliditeitspensioen/arbeidsongeschiktheidspensioen
af te stemmen op de hoogte van de WGA-uitkering. Zij verzoeken de regering
dit alsnog bij wet vast te leggen.Kern is dat niet de pensioenwetgeving ten aanzien van arbeidsongeschiktheid
is veranderd, maar dat de arbeidsongeschiktheidswetgeving is veranderd. De
WAO-hiaatverzekering heeft een ander karakter dan zogenoemde WGA-hiaatverzekeringen.
De WAO-hiaatverzekering dekte het verlies aan inkomen als gevolg van een verlaging
van de grondslag waarover de uitkering werd berekend. In de WGA-hiaatverzekeringen
wordt het verlies aan inkomen als gevolg van arbeidsongeschiktheid én
als gevolg van het niet kunnen realiseren van de restverdiencapaciteit integraal
gedekt. Aangezien een arbeidsongeschiktheidspensioen alleen betrekking kan
hebben op het arbeidsongeschiktheidsrisico en gelet op het integrale karakter
van een WGA-hiaatverzekering is het dus niet vanzelfsprekend dat een WGA-hiaatverzekering
als arbeidsongeschiktheidspensioen kan worden aangemerkt. DNB beoordeelt of
producten, uitgevoerd door pensioenfondsen, aan de vereisten van de pensioenwetgeving
voldoen. Is dat niet het geval, dan mag de verzekering niet door pensioenfondsen
worden uitgevoerd. Andere aanbieders op de verzekeringsmarkt kunnen WGA-hiaatverzekeringen
wel aanbieden. Een bevestiging dat bestaande WAO-hiaatverzekeringen en nieuwe
WGA hiaatverzekeringen gewoon onder de pensioenwet blijven vallen
is niet te geven zonder de specifieke kenmerken van de WGA-hiaatverzekeringen
te kennen.Het bepalen van de aard van de toezegging van een arbeidsongeschiktheidspensioen
is geheel aan sociale partners. Zo kunnen zij in de toezegging bepalingen
opnemen tot korting van het pensioen met andere inkomsten van de pensioengerechtigde.
De mate en reikwijdte van anticumulatie is geheel aan sociale partners. De
regering is van mening dat tegen deze achtergrond het arbeidsongeschiktheidspensioen
op eenzelfde wijze inhoud kan worden gegeven onder de WIA/WGA als onder de
WAO. Dat zal ook leiden tot dezelfde hoogte van het arbeidsongeschiktheidspensioen.
De regering wil niet overgaan tot uitbreiding van de reikwijdte van de Pensioenwet
naar andere risico’s dan die voor ouderdom, arbeidsongeschiktheid en
overlijden. Want dat is wat de leden van de PvdA-fractie vragen als zij vinden
dat de hoogte van het invaliditeitspensioen/arbeidsongeschiktheidspensioen
moet kunnen worden afgestemd op de hoogte van de WGA-uitkering. Zoals eerder
aangegeven valt het WGA-risico niet één-op-één
samen met het arbeidsongeschiktheidsrisico.De leden van de CDA-fractie vragen de regering nader in te gaan op de
definitie van arbeidsongeschiktheidspensioen en het omgaan met anticumulatie.
Een arbeidsongeschiktheidspensioen ziet uitsluitend op een dekking van het
arbeidsongeschiktheidsrisico. De toezegging mag niet variëren met andere
aspecten in de omstandigheden van de werknemer dan de mate waarin het arbeidsongeschiktheidsrisico
zich bij die werknemer manifesteert. Dat kan betekenen dat als de werkgever
ook wenst te voorzien in een betekenisvol arbeidsongeschiktheidspensioen voor
arbeidsongeschikte werknemers, die er na verloop van tijd niet of nauwelijks
in slagen hun restverdiencapaciteit te realiseren, een hoge toezegging moet
doen. Maar die toezegging valt dan ook toe aan arbeidsongeschikte werknemers,
die wel slagen in het realiseren van hun verdiencapaciteit. Voor die gevallen
kunnen sociale partners besluiten tot anticumulatie. In zijn uiterste toepassing
kan dat een ontmoediging betekenen voor werknemers om hun restverdiencapaciteit
in arbeid te realiseren. Sociale partners zijn volledig vrij in het bepalen
welke inkomenscomponenten worden betrokken bij het definitief vaststellen
van een arbeidsongeschiktheidspensioen in individuele gevallen. De regering
vertrouwt er op dat sociale partners in de vormgeving en uitwerking van het
arbeidsongeschiktheidspensioen met dit effect rekening zullen houden.De leden van de CDA-fractie vragen vervolgens een voorbeeld te geven van
hoe een en ander uitwerkt voor iemand die € 40 000 verdiende,
50% arbeidsgeschikt is, een arbeidsongeschiktheidspensioen krijgt van € 18 000,
inkomen uit werk heeft van € 6 000 en een WGA-uitkering heeft
van € 5 000 per jaar.In dit voorbeeld ontbreekt informatie over de pensioentoezegging. Aangenomen
wordt dat de pensioentoezegging luidt: 90% van het laatstverdiende
loon naar rato van de mate van arbeidsongeschiktheid of wel 0.9 x 0.5 x € 40 000
= € 18 000. Daarnaast blijkt uit het voorbeeld dat belanghebbende
zijn restverdiencapaciteit voor 30% benut en dus recht heeft op een
vervolguitkering van € 5 000. Om het effect van anticumulatie
te illustreren is het goed om ook een collega van betrokkene in het voorbeeld
te betrekken, die € 20 000 verdient (hij benut dus zijn gehele
restverdiencapaciteit) en voor de overige kenmerken precies gelijk is. In
onderstaande tabel is voor beide gedeeltelijk arbeidsgeschikten aangegeven
hoe hun inkomen er na afloop van de loongerelateerde fase uitziet.  Werknemer A realiseert 30% restverdiencapaciteitWerknemer B realiseert 100%
restverdiencapaciteit WGA loonaanvulling  loonaanvulling € 14 000arbeidsongeschiktheidspensioen € 18 000inkomen uit arbeid € 20 000totaal inkomen € 52 000WGA-vervolguitkering  vervolguitkering€  5 000 arbeidsongeschiktheidspensioen€ 18 000 inkomen uit arbeid€  6 000 totaal inkomen€ 29 000 Loonaanvulling: 0.7 x (laatst verdiende loon minus restverdiencapaciteit);
arbeidsongeschiktheidspensioen: 0.9 x arbeidsongeschiktheidspercentage x laatstverdiende
loon; vervolguitkering: 0.35 (uitkeringspercentage behorend bij arbeidsongeschiktheidspercentage)
x minimum loon.Werknemer B krijgt een hoger inkomen dan toen hij nog niet arbeidsongeschikt
was. Dat is niet reëel, maar wordt bepaald door de wens van sociale partners
om werknemer A voor een grote inkomensachteruitgang in verband met arbeidsongeschiktheid
te behoeden. De anticumulatie kan op diverse wijzen vorm worden gegeven. Zo
zou kunnen worden afgesproken dat het inkomen boven 90% van het laatstverdiende
loon in mindering wordt gebracht op het arbeidsongeschiktheidspensioen. Werknemer
B ontvangt dan een arbeidsongeschiktheidspensioen van € 2 000
en komt dan uit op een inkomen van € 36 000. De regering gaat
er wel vanuit dat sociale partners bij de vormgeving van het arbeidsongeschiktheidspensioen
ook de principes «activering naar betaald werk» en «werken
moet lonen» zullen eerbiedigen.Doorsneepremie bij kapitaalovereenkomstenDe leden van de PvdA-fractie vragen naar de wijze waarop bij een kapitaalovereenkomst
een doorsneepremie wordt gehanteerd. Voor een groot deel is er sprake van
individueel geadministreerd kapitaal, maar de premie moet zowel leeftijdsals
sekseneutraal zijn.Dat een deelnemer een individuele aanspraak op een kapitaal op pensioendatum
opbouwt, staat niet in de weg dat partijen betrokken bij de pensioenovereenkomst
er voor kiezen te werken met een doorsneepremie. In dat geval wordt het totaal
van de individueel berekende kosten van de groep verzekerden uitgedrukt in
een percentage van de totale loonsom of van de som van alle pensioengrondslagen.
Automatisch wordt dan een zelfde premie gehanteerd voor mannen en vrouwen
en verschillende leeftijdsgroepen.Als niet wordt gekozen voor een doorsneepremie maar voor individuele premieheffing,
zijn bepaalde verschillen in de hoogte van de premie tussen mannen en vrouwen
en leeftijdsgroepen toegestaan. Op grond van de Wet gelijke behandeling van
mannen en vrouwen moet bij uitkerings- en kapitaalovereenkomsten de werknemerspremie
voor mannen en vrouwen gelijk zijn. De werkgeverspremie mag wel verschillen
voorzover dat verschil het gevolg is van actuariële berekeningselementen.
De met het kapitaal in te kopen periodieke uitkeringen moeten op grond van
die wet immers weer wel gelijk zijn voor mannen en vrouwen. De Wet gelijke
behandeling op grond van leeftijd bij arbeid verplicht tot gelijke uitkeringen
voor verschillende leeftijdsgroepen, maar staat verschillen in premieheffing
expliciet toe voorzover deze terug te voeren zijn op actuariële berekeningen.
Deelnemers met een verschillende leeftijd moeten dus wel dezelfde aanspraak
op kapitaal opbouwen. 4. Onderbrenging bij pensioenuitvoerder4.1 Positie verzekeraarsVerantwoordelijkheid verzekeraarsDe leden van de fracties van het CDA, de PvdA en de VVD stellen vragen
over de verantwoordelijkheid van de verzekeraar voor het pensioenreglement
in relatie tot de mogelijkheid dat als gevolg van wetgeving of jurisprudentie
aanpassing noodzakelijk is, soms met terugwerkende kracht. Mag de pensioenuitvoerder
het pensioenreglement eenzijdig aanpassen aan wetgeving of jurisprudentie,
ook als dat daardoor niet meer in overeenstemming is met de pensioenovereenkomst?
Hoe moet deze mogelijkheid gezien worden in relatie tot artikel 33, dat bepaalt
dat het pensioenreglement wordt vastgesteld in overeenstemming met de pensioenovereenkomst.Wat betekent het eenzijdig wijzigen van het pensioenreglement voor de
geldigheid van de pensioenovereenkomst en de overeenstemming tussen pensioenovereenkomst
en pensioenreglement? Is de pensioenuitvoerder ook verantwoordelijk voor het
wijzigen van de pensioenovereenkomst? Kan een voorbehoud teneinde aansprakelijkheid
met terugwerkende kracht te voorkomen in het pensioenreglement worden opgenomen?
Wie is verantwoordelijk voor de kosten in geval van terugwerkende kracht ingeval
een werkgever en een pensioenfonds beide bestaan, wie wanneer de werkgever
failliet is, maar het pensioenfonds nog functioneert, en wie als de werkgever
niet meer bestaat of insolvent is en de regeling is ondergebracht bij een
verzekeraar. Komt het wijzigen van aanspraken met terugwerkende kracht niet
frequenter voor dan de regering suggereert.De vragen van de leden van de fractie van het CDA, van de PvdA en van
de VVD over de verantwoordelijkheid van een verzekeraar ingeval van wetgeving
of jurisprudentie met terugwerkende kracht, met name in relatie tot kosten,
hebben naar de mening van de regering een sterk hypothetisch gehalte.Wetgeving heeft zelden terugwerkende kracht. In aanwijzing 167 van de
Aanwijzingen voor de regelgeving, is aangegeven dat aan belastende regelingen,
behoudens uitzonderlijke gevallen, geen terugwerkende kracht mogen worden
toegekend. Mocht terugwerkende kracht in een uitzonderlijk geval wél
aan de orde zijn, dan is er in dat geval kennelijk aanleiding voor de wetgever
om andere belangen te laten prevaleren dan de belangen van de verzekeraars.
In situaties waarin wetgeving met terugwerkende kracht wordt gewijzigd, is
die wetgeving met andere woorden altijd voorzien van een op maat gesneden
oplossing voor het vraagstuk van reeds verstreken periodes.Ook jurisprudentie heeft zelden terugwerkende kracht. Voorzover gerechtelijke
uitspraken wel terugwerkende kracht kennen, leidt dat in de praktijk tot wetgeving.
Bij dergelijke wetgeving is één van de cruciale te regelen zaken
juist de datum waarop de nieuwe in de jurisprudentie gevormde regel in de
praktijk doorgevoerd moet worden.Wetgeving of jurisprudentie met terugwerkende kracht zal dus vrijwel altijd
leiden tot specifieke regelgeving. Daarbij zal zeker aandacht zijn voor die
gevallen waarbij geen beroep meer gedaan kan worden op de werkgever voor het
in rekening brengen van de extra kosten.Hoe door pensioenfondsen en verzekeraars omgegaan moet worden met extra
kosten in geval van wetgeving of jurisprudentie met terugwerkende kracht,
kan op voorhand dus niet gezegd worden. Wel kan in zijn algemeenheid worden
opgemerkt dat pensioenfondsen meer mogelijkheden hebben kosten op te vangen
dan verzekeraars.Pensioenfondsen kunnen, als de werkgever nog bestaat, de kosten via de
premie verhalen. Als de werkgever niet meer bestaat, dient het pensioenfonds deze lasten te financieren uit de aanwezige middelen. Pensioenfondsen
zijn naar hun aard immers collectieve en solidaire instellingen waar dat van
verwacht mag worden.Verzekeraars hebben in beginsel niet de mogelijkheid om, als de werkgever
nog bestaat, op eigen initiatief de premie te verhogen. Wel kan een verzekeraar
beroep doen op artikel 6:258 van het Burgerlijk Wetboek en zich tot de rechter
wenden om, indien sprake is van onvoorziene omstandigheden, de uitvoeringsovereenkomst
te laten wijzigen. Tevens kan de verzekeraar, zoals de regering in de nota
naar aanleiding van het verslag gesuggereerd heeft, in de uitvoeringsovereenkomst
bepalen dat in het geval van wetgeving of jurisprudentie met terugwerkende
kracht de verzekeraar de extra kosten daarvan achteraf in rekening mag brengen
bij de werkgever, ook nadat het contract premievrij is geworden. Het is partijen
betrokken bij de pensioenovereenkomst, of de verzekeraar, overigens niet toegestaan
de verzekeraar het eenzijdige recht te geven op andere onderdelen van het
pensioenreglement dan die waar de wetgeving of jurisprudentie met terugwerkende
kracht betrekking op hebben, ter compensatie van die wetgeving of jurisprudentie,
het pensioenreglement te wijzigen. Dat zou in strijd zijn met de plicht het
pensioenreglement in overeenstemming met de pensioenovereenkomst op te stellen
(voorzover de pensioenovereenkomst niet strijdig is met wetgeving, zie verderop).
Voorzover opbouw van aanspraken met terugwerkende kracht zou moeten worden
herzien, zou dat bovendien strijdig zijn met artikel 19 Pensioenwet dat regelt
dat een wijziging van de pensioenovereenkomst geen terugwerkende kracht kan
hebben.Hoe dan ook ziet de regering geen aanleiding op voorhand in het wetsvoorstel
voor de Pensioenwet te regelen dat verzekeraars altijd gevrijwaard zijn voor
het risico op extra kosten bij wetgeving of jurisprudentie met terugwerkende
kracht. Een dergelijke algemene vrijwaring zou immers, indien de werkgever
niet meer bestaat, betekenen dat de wetgeving of jurisprudentie met terugwerkende
kracht, volledig ten laste komt van de deelnemers. Immers, bij wetgeving of
jurisprudentie met terugwerkende kracht zijn er in beginsel drie partijen
te onderscheiden waar de kosten neer kunnen slaan: de werkgever, de deelnemer
c.s., en de verzekeraar (of het pensioenfonds). Als de werkgever niet meer
bestaat, en de verzekeraar wordt gevrijwaard, dan komen de lasten dus bij
deelnemers terecht. Door op voorhand verzekeraars te vrijwaren zouden deze
in zekere zin «immuun» gemaakt worden voor de betreffende wetgeving
en jurisprudentie met terugwerkend kracht. Dat is onwenselijk. Per geval van
terugwerkende kracht (als gevolg van wetgeving of jurisprudentie) zal de regering
samen met het parlement regelen hoe om te gaan met extra kosten die daar eventueel
uit voortvloeien.In relatie tot de vraag of een pensioenuitvoerder eenzijdig het pensioenreglement
mag wijzigen wijst de regering erop dat dwingend recht, ook als dit volgt
uit een wetswijziging of jurisprudentie met terugwerkende kracht, automatisch
doorwerkt in een pensioenovereenkomst en een pensioenreglement. Voor aanspraak-
of pensioengerechtigden is dit dwingend recht immers rechtstreeks inroepbaar,
ook als de pensioenovereenkomst of het pensioenreglement niet met het dwingend
recht in overeenstemming is gebracht. Partijen betrokken bij de pensioenovereenkomst
(sociale partners) en bij het pensioenreglement (pensioenuitvoerders) zijn
uiteraard wel gehouden deze in overeenstemming te brengen met de wetgeving
en jurisprudentie. Omdat de pensioenuitvoerders op grond van de Pensioenwet
een eigen verantwoordelijkheid hebben voor de juridische correctheid van het
pensioenreglement, zullen zij, indien sociale partners de pensioenovereenkomst
niet aanpassen aan de gewijzigde wetgeving of jurisprudentie, het pensioenreglement
zelfstandig moeten wijzigen. Daarbij is geen sprake van een eenzijdige wijziging
van het pensioenreglement maar van een wijziging door dwingende
wetgeving. Van strijdigheid met artikel 33 is dan ook geen sprake, temeer
daar de wetswijziging of jurisprudentie automatisch doorwerkt in de pensioenovereenkomst.
De pensioenovereenkomst zal evenwel door partijen die bij het totstandkomen
betrokken waren zelfstandig aangepast moeten worden, de pensioenuitvoerder
kan daar geen rol in spelen.Evident verzuimDe leden van de PvdA-fractie wijzen op het belang van toetsbare criteria
voor het vaststellen van mogelijk «evident» verzuim bij het niet
aanleveren van gegevens door werkgevers. Deze leden wijzen er op dat te allen
tijde voorkomen moet worden dat door een conflict tussen werkgever en verzekeraar
uiteindelijk de werknemer naar de rechter moet stappen om zijn aanspraken
veilig te stellen en eventuele schade te verhalen en vragen de regering om
een reactie.De regering wijst erop dat nooit voorkomen kan worden dat een werknemer
naar de rechter moet stappen als blijkt dat hij bij de pensioenuitvoerder
geen pensioen heeft opgebouwd. Wie hij daarvoor moet aanspreken hangt af van
de specifieke situaties. Indien een werkgever heeft nagelaten een werknemer
aan te melden, verzaakt hij de onderbrengingsplicht van artikel 22 van de
Pensioenwet en zal de werknemer uitsluitend de werkgever kunnen aanspreken.
Maar het is ook mogelijk dat er bij de pensioenuitvoerder in het gegevensverkeer
fouten zijn gemaakt. Mogelijk moet de werknemer beide partijen aanklagen.
Aangezien in de praktijk een veelheid aan specifieke omstandigheden mogelijk
is, kunnen hierover geen nadere regels gesteld worden en is het aan de rechter
te bepalen wie aansprakelijk is.Inning achterstallige premie door verzekeraarsDe leden van de fracties van CDA en VVD vragen de regering om de verzekeraars
meer tijd te gunnen om te handelen in geval van een premieachterstand, voordat
de deelnemers ingelicht moeten worden.De regering is van mening dat de periode waarover de verzekeraar de polis
met terugwerkende kracht premievrij kan maken in het belang van de deelnemer
zo kort mogelijk dient te zijn. De regering is bij nader inzien echter gevoelig
voor het argument dat een periode van drie maanden de verzekeraar dwingt om
al snel aan te kondigen dat hij de polis premievrij zal maken, ook als dat
achteraf niet nodig was geweest. Daar zijn deelnemers niet bij gebaat. De
regering is van mening dat een verlenging van de periode voor verzekeraars
om problemen bij betalingsachterstand op te lossen met twee maanden mogelijk
is zonder de belangen van werknemers al te zeer te schaden. Weliswaar kan
het daardoor voor komen dat deelnemers – ten opzichte van het oorspronkelijke
wetsvoorstel – twee maanden langer geen pensioen opbouwen (terwijl de
werkgever mogelijk wel premies inhoudt), de risicodekking voor de deelnemers
in deze periode loopt gewoon door (tot het moment dat de verzekering daadwerkelijk
premievrij gemaakt wordt). Bovendien kan de werknemer de gemiste pensioenopbouw
later inhalen. De regering zal de verlenging van deze periode van 3 naar 5
maanden in de derde nota van wijziging regelen door een wijziging van artikel
28.De leden van de VVD-fractie vragen waarom de informatievoorziening in
dit verband niet via de Ondernemingsraad (OR) mag lopen. De regering vindt
dat deelnemers zo snel mogelijk op de hoogte gesteld moeten worden van een
betalingsachterstand die consequenties kan hebben voor hun pensioenopbouw
en risicodekking. Na ontvangst van de mededeling van een verzekeraar hebben
deelnemers nog maar een maand om zich zelf elders te verzekeren. Zou die mededeling
niet naar individuele deelnemers, maar naar de ondernemingsraad mogen worden
verzonden, dan gaat dat ten koste van de tijd die de deelnemer heeft om zich
adequaat elders te verzekeren. De positie van de deelnemer zou
daardoor aanzienlijk verzwakken. Los daarvan beschikken niet allen bedrijven
over een OR.Consequentie premieachterstand werkgever voor deelnemerDe leden van de CDA-fractie vragen de regering een reactie op het idee
om verzekerden het recht te geven hun verzekeringen op individuele basis op
risicobasis tegen eenzelfde premie voort te zetten, indien de werkgever in
gebreke blijft. Voorts vragen zij de regering dieper in te gaan op de suggestie
om de risicodekkingen ten minste drie maanden na aanzegging in stand te laten.Voordat de regering zal ingaan op de vragen van de leden van de CDA-fractie
hecht de regering eraan te benadrukken dat de positie van de werknemer met
het huidige wetsvoorstel wordt verbeterd. Voorheen kon het voor komen dat
werknemers niet of pas na geruime tijd werden geïnformeerd dat de dekking
is gestopt. Dit wetsvoorstel regelt dat de de verzekeraar inspanningen moet
plegen om de betalingsachterstand te laten inhalen en na ommekomst van vijf
maanden een mededeling moet doen aan de (gewezen) deelnemers dat de verzekeraar
het recht heeft de dekking na een maand te staken. De eventuele risicodekking
van het nabestaanden- of arbeidsongeschiktheidspensioen van werknemers loopt
in deze zes maanden gewoon door. Werknemers hebben één maand
de tijd om zich elders te verzekeren. Het risico van onverzekerbaarheid is
daarbij niet geheel uitgesloten. Echter, dat is onder de Pensioenwet niet
anders dan onder de PSW.Het voorstel van de leden van de CDA-fractie om verzekerden het recht
te geven hun verzekeringen individueel op risicobasis tegen eenzelfde premie
voort te zetten, kent enkele bezwaren. Allereerst wordt de problematiek zo
afgewenteld op de verzekeraars. Zelfs in geval de werknemer ook het deel van
de voormalige werkgever gaat betalen, is het waarschijnlijk dat de verzekeraar
per saldo verlies zal maken. Het is immers aannemelijk dat vooral de slechte
risico’s gebruik zullen maken van het recht om de dekking tegen dezelfde
prijs voort te zetten. De gezonde deelnemers zullen er in slagen zich elders
te verzekeren. De verzekeraar blijft dan achter met verliesgevende contracten.
Dit druist in tegen het privaatrechtelijk karakter van de verzekering en ontneemt
de verzekeraar de mogelijkheid om bij acceptatie een risico-inschatting te
maken. Anders dan bij de zorgverzekeraars, die ook te maken hebben met een
acceptatieplicht, zouden verzekeraars in dit geval niet gecompenseerd worden.
Daarmee zou de plicht een ieder te moeten accepteren die de risicoverzekeringen
wil voortzetten, naar alle waarschijnlijkheid in strijd zijn met de Europese
verzekeringsrichtlijnen. De regering is er ook niet voor om de risicodekking
tenminste drie maanden na aanzegging in stand te laten. In het voorstel van
de regering dragen verzekeraars al (maximaal) zes maanden het risico, zonder
dat daar premie-inkomsten tegenover staan.Toegang verzekeraars tot GBADe leden van de PvdA-fractie vragen of de toegang van verzekeraars niet
in de Wet gemeentelijke basisadministratie geregeld zou moeten worden en of
Europese richtlijnen voor bescherming van persoonsgegevens toegang van verzekeraars
tot het GBA niet belemmeren.In antwoord op deze vragen van de leden van de PvdA-fractie merkt de regering
op dat de Wet GBA hier al in voorziet en dat een dergelijke belemmering zich
naar haar oordeel niet voordoet. Zoals in de memorie van toelichting is aangegeven
is een consultatieversie van dit wetsvoorstel onder meer toegezonden aan het
College Bescherming Persoonsgegevens(CBP) met het verzoek om commentaar daarop.
Het CBP heeft in zijn advies aangegeven dat het advies zich richt op de gevolgen
voor het verwerken van persoonsgegevens in overeenstemming met richtlijn 95/46/EG
en de daarop gebaseerde Wet bescherming persoonsgegevens. Het
CBP heeft in zijn commentaar opgemerkt dat het wenselijk is om in de toelichting
op te nemen op grond van welke bepaling uit de Wet GBA deze gegevens moeten
dan wel kunnen worden verstrekt aan de pensioenuitvoerder. In de artikelsgewijze
toelichting bij artikel 46 van het wetsvoorstel is vervolgens aangegeven dat
artikel 99 van de Wet GBA voorziet in de mogelijkheid om bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur gegevens te verstrekken aan pensioenuitvoerders.
Dit is uitgewerkt in artikel 68b van het Besluit gemeentelijke basisadministratie
persoonsgegevens en de daarbij behorende bijlage 5a. 4.2 Positie pensioenfondsenGeen premie, geen rechtDe regering is verheugd dat de leden van de fractie van de PvdA de mening
delen dat een beroep op «geen premie, geen recht op pensioen»
aan strikte voorwaarden gebonden moet zijn. De leden vragen de regering te
reageren op de constatering van de VB dat het bewijstechnisch lastig is om
aan te tonen dat sprake is van «evidente gevallen van boze opzet».
De regering heeft in de memorie van toelichting bij de Pensioenwet uiteengezet
dat een pensioenfonds niet standaard een claim
op een uitkering kan afwijzen op grond van het feit dat geen premie is betaald
(Kamerstukken II 2005/06, 30 413, blz. 63). Het is aan pensioenfondsen
zelf om in geval van een claim waar geen premie tegenover staat af te wegen
of er voldoende reden is om van het uitgangspunt (wel uitkering verstrekken)
af te wijken. Daarbij heeft de regering als voorbeeld de situatie van boze
opzet genoemd, maar er zijn meerdere situaties denkbaar. Wat in elk geval
niet mag is een generieke bepaling dat er geen recht bestaat als de premie
niet is betaald.De regering deelt de mening van de leden van de PvdA-fractie dat pensioenfondsen
in principe sterk genoeg zijn om het betalen van premie door werkgevers af
te dwingen. In geval van een niet-verplichtgesteld bedrijfstakpensioenfonds
en een ondernemingspensioenfonds is de werkgever verplicht zijn werknemers
aan te melden op grond van de onderbrengingsplicht. De plicht tot premiebetaling
kan afgedwongen worden op grond van de uitvoeringsovereenkomst en is opgenomen
in artikel 23 van het wetsvoorstel. In geval van een verplichtgesteld bedrijfstakpensioenfonds
is de werkgever gehouden tot aanmelding op grond van de verplichtstelling.
Daarboven beschikt een verplichtgesteld bedrijfstakpensioenfonds over de mogelijkheid
om zelf op grond van artikel 21 van de Wet Bpf 2000 door middel van een
dwangbevel premies in te vorderen.EDM-gegevens voor pensioenfondsenDe leden van de CDA-fractie memoreren aan het algemeen overleg over WALVIS
op 28 juni 2006, waarin de staatssecretaris van Financiën heeft
toegezegd dat bedrijfstakpensioenfondsen toegang zullen krijgen tot de eerste
dagmeldingen (EDM) en zo kunnen nagaan of werkgevers alle deelnemers aanmelden.
Wanneer zullen alle fondsen effectief toegang hebben tot de EDM-administratie,
zo vragen deze leden.De staatssecretaris van Financiën heeft als streefdatum 1 januari
2007 heeft genoemd. Dat zou betekenen dat met ingang van de beoogde datum
van inwerkingtreding van de Pensioenwet bedrijfstakpensioenfondsen kunnen
beschikken over de EDM-gegevens. Dit zal overigens ook gelden voor de overige
pensioenuitvoerders (ondernemingspensioenfondsen en verzekeraars). 4.3 Pensioenuitvoerders algemeenVerantwoordelijkheid juiste adresseringDe leden van de fractie van het CDA zijn enigszins verward over wie ervoor
verantwoordelijk is dat de pensioenuitvoerder het juiste adres van de deelnemer
bezit: is dat de pensioenuitvoerder (antwoord op pagina 40 Nota naar aanleiding
van het verslag) of de deelnemer zelf (pagina 42 Nota naar aanleiding van
het verslag)? De leden van de CDA fractie vragen de regering of de laatste
uitleg betekent dat bij verhuizing een burger ook zijn pensioenfonds moet
aanschrijven met een verhuisbericht.Op grond van artikel 46, lid 1 mag een pensioenuitvoerder bij informatieverstrekking
uitgaan van het laatst hem bekende adres van de deelnemer, gewezen deelnemer,
pensioengerechtigde of gewezen partner. Als dat adres onjuist blijkt te zijn
is de pensioenuitvoerder op grond van artikel 46, lid 2 gehouden navraag te
doen bij de gemeentelijke basisadministratie. Dat laat onverlet dat partijen
in het pensioenreglement kunnen vastleggen dat de deelnemer, gewezen deelnemer,
gewezen partner en pensioengerechtigde de plicht heeft zelf een adreswijziging
door te geven. Een dergelijke in het pensioenreglement opgenomen verplichting
ontslaat pensioenuitvoerders evenwel niet om, indien een deelnemer c.s. verzuimd
heeft het adres door te geven, zelf het adres via het GBA te achterhalen.De leden van de fractie van de VVD wijzen erop dat pensioenuitvoerders
op verschillende niveaus – en tegen verschillende kosten – toegang
kunnen krijgen tot GBA-gegevens. Hangt het voldoen aan de inspanningsplicht
samen met het soort abonnement dat is afgesloten met het GBA? Voelt de Minister
voor het verplichtstellen van alle uitvoerders zich te abonneren op hetzelfde
bepaalde informatieniveau van het GBA?De vraag wanneer een pensioenuitvoerder exact voldaan heeft aan de inspanningsverplichting
op grond van artikel 46, is niet iets wat naar de mening van de regering op
het niveau van wetgeving of daarbij horende lagere regelgeving uitgewerkt
zou moeten worden. Het is eventueel aan de toezichthouder en in laatste instantie
de rechter te bepalen of en wanneer een pensioenuitvoerder zich voldoende
heeft ingespannen.De leden van de PvdA vragen een reactie op het gegeven dat de kwaliteit
en betrouwbaarheid van de gegevens in de GBA regelmatig te wensen over laten.De regering onderkent dat niet uit te sluiten valt dat, om wat voor reden
dan ook, gegevens van het GBA niet correct zijn. De plicht gegevens op te
vragen als blijkt dat een adres niet juist is, moet evenwel gezien worden
als sluitstuk om ervoor te zorgen dat informatie deelnemers c.s. bereikt.
Meestal zullen partijen in het pensioenreglement (laten) vastleggen dat deelnemers
c.s. de plicht hebben de juiste adresgegevens door te geven. Als dit om wat
voor reden niet is gebeurd, geldt de plicht voor de pensioenuitvoerder het
GBA te raadplegen.Melding en aanspraken in geval van arbeidsongeschiktheidDe leden van de CDA-fractie vragen de regering te preciseren wie wanneer
verantwoordelijk is voor het arbeidsongeschiktheidspensioen en de premievrije
voortzetting wanneer de pensioenovereenkomst een aanspraak bevat die niet
kan worden nagekomen.De regering is van mening dat in de uitvoeringsovereenkomst en/of het
pensioenreglement bepaald kan worden wie verantwoordelijk is voor het melden
van arbeidsongeschiktheid. Als de deelnemer de verantwoordelijkheid heeft
zich zelf te melden bij de pensioenuitvoerder om in aanmerking te komen voor
voortzetting van de pensioenopbouw bij arbeidsongeschiktheid, kan de pensioenuitvoerder,
indien een deelnemer nalaat zich te melden, later niet verantwoordelijk gesteld
worden voor het ontbreken van pensioenopbouw. De deelnemer is zelf verantwoordelijk
voor aanmelding. Los van deze verantwoordelijkheidsverdeling
wijst de regering erop dat het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen
(UWV) thans reeds pensioenfondsen en verzekeraars informeert indien sprake
is van arbeidsongeschiktheid. Partijen betrokken bij de – uitvoering
van de– pensioenovereenkomst zouden dus gemakkelijk kunnen afspreken
dat een pensioenuitvoerder een deelnemer die arbeidsongeschikt wordt erop
wijzen dat deze zich zelf moet aanmelden bij de pensioenuitvoerder.De leden van de CDA-fractie vragen of de regering bereid is om het gegeven
dat iemand arbeidsongeschikt wordt via de WALVIS-administratie rechtstreeks
door te geven aan de pensioenfondsen om zo administratieve lasten voor pensioenfondsen
te besparen – de doelstelling van WALVIS, zo betogen deze leden –
en mensen hun pensioenopbouw te geven.De leden van de PvdA-fractie pleiten voor het wettelijk vastleggen van
de plicht van de werkgever bij het melden van arbeidsongeschiktheid bij de
pensioenuitvoerder en vragen de regering om een reactie.Het gegeven dat iemand arbeidsongeschikt wordt, gaf het UWV al voor de
komst van de WALVIS-administratie door aan pensioenfondsen en verzekeraars.
Dit blijft zo.De regering is van mening dat additioneel in de pensioenovereenkomst bepaald
kan worden of de werkgever of de werknemer verantwoordelijk is voor het melden
van arbeidsongeschiktheid. Voorts zal op grond van dit wetsvoorstel bij beëindiging
van de deelneming de deelnemer er op moeten worden gewezen dat indien de beëindiging
het gevolg is van arbeidsongeschiktheid, hij zich zelf moet melden bij de
pensioenuitvoerder voor voortzetting van de verwerving.BurgerservicenummerDe leden van de CDA-fractie hebben gevraagd naar de mogelijkheid om met
behulp van het burger servicenummer (BSN) deelnemers toegang te geven tot
hun pensioengegevens en de verplichting tot deelname daaraan vast te leggen
in de wet. De leden van de ChristenUnie-fractie concluderen dat de regering
geen technische problemen verwacht bij het opzetten van een «web based
informatiesysteem».Het is in eerste instantie de verantwoordelijkheid van de pensioensector
te bepalen op welke wijze de communicatie met de deelnemers wordt vormgegeven.
Er zijn pensioenuitvoerders die de toegang tot de individuele pensioengegevens
al elektronisch mogelijk maken. Voor het koppelen van de administratieve bestanden
van alle pensioenuitvoerders is de bereidheid van de gehele pensioensector
vereist, zowel ten aanzien van het doen van investeringen in automatisering
als in onderhoud. De regering zal op dit punt niet met dwingende wetgeving
komen.Mocht de pensioensector willen overgaan tot een web based informatiesysteem
op basis van het BSN, dan zal daarvoor in de Pensioenwet een wettelijke basis
worden gegeven. Nu is dat nog niet mogelijk, omdat precies aangegeven moet
worden welke instelling in dat geval gebruik zal gaan maken van het BSN.Maximum termijn opeisen rechtenDe leden van de CDA-fractie vragen de regering te reageren op de suggestie
van de Nederlandse Vereniging van Assurantiemedewerkers om een maximum termijn
in de wet op te nemen waarbinnen mensen hun rechten kunnen opeisen bij de
pensioenfondsen. In antwoord op de vraag van de CDA-fractie merkt de regering
op dat het wetsvoorstel in artikel 53 een maximumtermijn van tien jaar bevat
die betrekking heeft op het claimen van een uitkering door de pensioengerechtigde.Tevens vragen de leden van de CDA-fractie naar de situatie waarin een
pensioenovereenkomst niet voorziet in een maximum termijn, welke rechten
iemand heeft die zes maanden na het ontstaan van een aanspraak nog steeds
geen uitkering heeft ontvangen. In het wetsvoorstel wordt het begrip pensioenaanspraak
gebruikt voor een nog niet ingegaan pensioen en de term pensioenrecht voor
een wél ingegaan pensioen. Iemand kan dus op grond van het wetsvoorstel
pas een uitkering claimen wanneer er sprake is van een pensioenrécht.
De regering begrijpt uit de vraag van de CDA-fractie dat men zich afvraagt,
waarop een deelnemer recht heeft wanneer de pensioenuitvoerder niet of te
laat uitkeert. Voor die situatie is in het wetsvoorstel geen aparte bepaling
opgenomen omdat Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek voorziet in een vergoeding
van de wettelijke rente in geval van vertraging van de voldoening van een
geldsom.4.4 Waardeoverdracht en afkoopWaardeoverdrachtDe leden van de CDA-fractie vragen zich af of het in geval van waardeoverdracht
mogelijk blijft dat de nieuwe werkgever fors moet bijbetalen en of die bijbetaling
begrensd is.Het is inderdaad mogelijk dat een werkgever moet bijbetalen in geval van
waardeoverdracht. Dat kan zich voordoen als de pensioenuitvoerder andere tarieven
hanteert dan het standaardtarief dat wettelijk wordt voorgeschreven. Die betaling
wordt niet begrensd. Overigens kan de werkgever ook geld terug ontvangen.
Daarnaast zij erop gewezen dat bijbetaling of terugstorting alleen speelt
ingeval van onderbrenging bij een verzekeraar. Als is ondergebracht bij een
pensioenfonds is het de pensioenuitvoerder die het voor- of nadeel heeft.
Indirect komt een voor- of nadeel vanzelfsprekend terug in de premiestelling.De leden van de CDA-fractie vragen verder hoe omgegaan zal worden met
waardeoverdracht tussen beroepspensioenfondsen waar de toeslagen veelal zijn
afgefinancierd enerzijds en bedrijfstakpensioenfondsen anderzijds.Het probleem in dit geval is dat de toeslagen weliswaar afgefinancierd
kunnen zijn, maar dat het nog steeds voorwaardelijke aanspraken betreft. In
het geval bepaald zou worden dat voorwaardelijke aanspraken deel uit moeten
maken van de waardeoverdracht zou op het moment van de waardeoverdracht feitelijk
een onvoorwaardelijk recht op toeslag bestaan, terwijl dat recht op toeslag
op pensioendatum niet onvoorwaardelijk is. Dat zou uittreden uit een beroepspensioenfonds
wel erg aantrekkelijk maken. De regering acht dat niet verdedigbaar.Als aan de andere kant bepaald zou worden dat in geval van inkomende waardeoverdracht
de nieuwe deelnemer niet dezelfde rechten op indexatie heeft als de andere
deelnemers, wordt het uitgangspunt van solidariteit aangetast. Juist die solidariteit
is een essentieel kenmerk van een pensioenfonds. Om diezelfde reden is in
de wet bepaald dat bij toeslagverlening gewezen deelnemers gelijk behandeld
moeten worden met gepensioneerden. Het zou vreemd zijn als gepensioneerden
onderling vervolgens verschillend behandeld worden in geval van toeslagverlening.Verder vragen de leden van de fractie van het CDA op welke wijze de overdragende
uitvoerder in geval van internationale waardeoverdracht de bedoelde sekseneutraliteit
kan realiseren. In dat geval zal de overdragende partij bij de nieuwe pensioenuitvoerder
moeten nagaan of deze sekseneutrale of sekseafhankelijke tarieven hanteert.
Afhankelijk van dat antwoord zal de overdragende pensioenuitvoerder de waardeoverdracht
eventueel moeten aanpassen. Dat is overigens niet anders dan bij waardeoverdracht
binnen Nederland (zie ook de artikelsgewijze toelichting bij artikel 70, lid
4 van het wetsvoorstel). Ook vragen deze leden of in geval van internationale
waardeoverdracht een pensioenuitvoerder waardeoverdracht, waaraan door de
overdragende uitvoerder voorwaarden worden gesteld, mag weigeren.
De regering wijst erop dat een pensioenuitvoerder de waardeoverdracht zelfs
moet weigeren indien die voorwaarden strijdig zijn met de Pensioenwet.De leden van de PvdA-fractie merken op dat op dit moment bij internationale
waardeoverdracht de DNB toetst of een buitenlandse pensioenregeling voldoet
aan de Nederlandse regels voor afkoop en dat de regering voorstelt de verantwoordelijkheid
voor deze verplichte toets bij pensioenfondsen te leggen. De leden van de
PvdA-fractie vragen wat de reden is van het huidig systeem af te stappen en
vragen voorts een reactie op de constatering van de VB dat deze wijziging
leidt tot knelpunten in de uitvoering.Op grond van de PSW zijn voor de mogelijkheid tot internationale waardeoverdracht
met name de door de DNB geformuleerde Beleidsregels ontheffingen PSW relevant
(zie ook Kamerstukken II 2005/06, 30 413, nr. 3. blz. 102). Er is voor
gekozen deze uitgangspunten zoveel mogelijk in het wetsvoorstel op te nemen
omdat dat meer duidelijkheid biedt en de DNB nog maar in een beperkt aantal
situaties bij internationale waardeoverdracht betrokken hoeft te worden. Het
is in de geschiedenis van de PSW herhaaldelijk voorgekomen dat in de praktijk
ontwikkelde beleidsregels na verloop van tijd zijn opgenomen in de wet. Deze
wijziging betekent inderdaad dat pensioenuitvoerders op dit punt meer verantwoordelijkheid
krijgen in geval van een verzoek tot een internationale waardeoverdracht omdat
zij zelf moeten beoordelen of aan de in de wet genoemde voorwaarden wordt
voldaan. De Vereniging voor Bedrijfstakpensioenfondsen heeft nu gemeld daarbij
uitvoeringstechnische knelpunten te voorzien, maar daarbij niet aangegeven
welke problemen men voorziet. Het is voor de regering daarom moeilijk daarop
een inhoudelijke reactie te geven.De leden van de PvdA-fractie vragen waarom in het wetsvoorstel de gevallen
van waardeoverdracht in vele artikelen worden uitgeschreven en waarom niet
voor een aanpassing van de huidige artikelen.De regering heeft uit oogpunt van helderheid en transparantie ervoor gekozen
de verschillende mogelijkheden van waardeoverdracht uit te schrijven in het
wetsvoorstel. De artikelen in de PSW hebben in het verleden tot onduidelijkheden
en vragen geleid, die hiermee worden voorkomen.De leden van de PvdA-fractie constateren dat in de situatie waarin sprake
is van collectieve beëindiging van een pensioenregeling en waarbij werknemers
bij verschillende werkgevers in dienst treden, er geen recht op waardeoverdracht
bestaat.De regering wijst erop dat artikel 69 wel degelijk een grondslag biedt
voor een mogelijke waardeoverdracht in de situatie waarbij werknemers collectief
worden ontslagen en vervolgens individueel waarde willen overdragen naar verschillende
nieuwe werkgevers. Dit volgt rechtstreeks uit de aanhef van lid 2 van artikel
69, waarin staat «Indien in de in artikel 65 bedoelde
situatie geen plicht tot waardeoverdracht bestaat, omdat er geen sprake is
van individuele beëindiging, is de pensioenuitvoerder bevoegd tot waardeoverdracht
indien: ...». Wel wordt in dit geval als nadere voorwaarde
gesteld dat het gelijktijdig verzoeken van verschillende individuele deelnemers
om waardeoverdracht niet mag leiden tot het beschadigen van de belangen van
de achterblijvende deelnemers, gewezen deelnemers en pensioengerechtigden.
Bij «groepsgewijze» waardeoverdracht (dus de bij elkaar opgetelde
individuele verzoeken om waardeoverdracht die ertoe leiden dat er een groep
ontstaat die – onafhankelijk van elkaar – een verzoek tot waardeoverdracht
doet) moet dit de toezichthouder worden gemeld en kan deze de overdracht verbieden. De leden van de PvdA-fractie vragen of de impliciete instemming van individuele
deelnemers die vereist is bij collectieve waardeoverdracht de verzoeken tot
waardeoverdracht niet kan frustreren.Het is niet zo dat de weigering van een of enkele deelnemers de hele waardeoverdracht
kan frustreren. In dat geval wordt uitsluitend de waardeoverdracht met betrekking
tot de pensioenaanspraken van die deelnemers geblokkeerd.Afkoop en kostenDe leden van de CDA-fractie vragen de regering hoeveel een jongere krijgt
wanneer het pensioenfonds besluit om de pensioenaanspraak eenzijdig af te
kopen als voor deze jongere € 500 pensioenpremie is betaald en hij
daarmee een pensioenaanspraak heeft gekregen van € 200? Mag het
pensioenfonds bij de afkoop ook kosten in rekening brengen?Bij beëindiging van de deelneming in een pensioenregeling wordt een
opgave verstrekt van de opgebouwde pensioenaanspraak. Dit geeft aan waar op
pensioendatum aanspraak op kan worden gemaakt. Het bedrag dat aan premie is
betaald is in een uitkerings- en een kapitaalovereenkomst irrelevant en bij
een premieovereenkomst maar ten dele van invloed op de afkoopwaarde. Indien
uit die opgave blijkt dat het jaarlijks te verwachten pensioen minder bedraagt
dan de in de wet genoemde afkoopgrens (in het wetsvoorstel gesteld op € 400
per jaar) dan kan de pensioenuitvoerder na twee jaar besluiten deze aanspraak
af te kopen. De aanspraak moet daartoe contant worden gemaakt en hiervoor
worden de actuariële tarieven van de pensioenuitvoerder gebruikt, met
dien verstande dat voor pensioen dat is opgebouwd vanaf 1 januari
2005 sprake moet zijn van gelijke behandeling van mannen en vrouwen. Daarbij
moet worden voldaan aan het vereiste van collectieve actuariële gelijkwaardigheid.
Aangezien over de afkoop eenzijdig door de pensioenuitvoerder kan worden beslist
en deze dient ter voorkoming van administratieve lasten is het niet logisch
dat hiervoor kosten in rekening zouden kunnen worden gebracht. Het is zelfs
zo dat de pensioenuitvoerder rente moet vergoeden over de periode die ligt
tussen het besluit om af te kopen en het daadwerkelijk betalen van die afkoopwaarde.Afkoop en levensloopDe leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd naar de mogelijkheid wettelijk
te regelen dat afkoop van zogenoemde kleine pensioenen zonder heffing kan
plaatsvinden indien de afkoop ten behoeve van de levensloopregeling plaatsvindt.Onder de huidige fiscale systematiek is het al mogelijk om de afkoopwaarde
zonder extra belastingheffing naar de levensloopregeling over te hevelen,
waardoor het fiscale voordeel behouden blijft. De heffing die het pensioenfonds
inhoudt op de afkoopsom wordt in die situatie namelijk volledig (en als gevolg
van het progressieve tarief vaak zelfs meer dan volledig) gecompenseerd door
de vermindering van de door de werkgever in te houden heffing op het reguliere
loon. De regering zal dit met een voorbeeld illustreren.VoorbeeldBruto-afkoopsom klein pensioen: 400Inhouding op afkoopsom (bij tarief van 40%): 160Netto te ontvangen: 240Storting in levensloopregeling uit regulier loon: 400Afname heffing op het reguliere loon (bij tarief van 40%): 160Afname netto-loon: 240De netto-afkoopsom is in dit geval gelijk aan de afname van het reguliere
nettoloon, zodat de storting van 400 in de levensloopregeling per saldo zowel fiscaal als qua effect op het netto-inkomen geruisloos verloopt.
Onder de huidige regeling kan derhalve reeds worden bewerkstelligd dat, zoals
de leden van de PvdA-fractie ook beogen, per saldo nog geen belastingheffing
plaatsvindt, maar de heffing wordt uitgesteld tot het moment waarop het levenslooptegoed
wordt opgenomen.Voorts hebben de leden van de PvdA-fractie gevraagd het mogelijk te maken
dat het levenslooptegoed gebruikt kan worden voor periodieke uitkeringen na
65 jaar.In de huidige regeling is bepaald dat op de dag vóór het
bereiken van de leeftijd van 65 jaar of de dag voorafgaand aan het ingaan
van het ouderdomspensioen (het moment dat het eerste komt) de voorziening
op grond van de levensloopregeling in de belastingheffing wordt betrokken.
Zoals in de toelichting op die bepaling (Kamerstukken II 2003/04, 29 760,
nr. 3, blz. 38) is aangegeven, kan de doelstelling van de levensloopregeling –
namelijk het opbouwen van een voorziening ten behoeve van verlof dat wordt
opgenomen gedurende de werkzame periode in het leven – na het bereiken
van de pensioengerechtigde leeftijd niet meer door de werknemer worden gerealiseerd.
Het uitbetalen van de spaartegoeden op de levenslooprekening of ingevolge
de levensloopverzekering op één van bovengenoemde momenten is
vanuit deze optiek logisch. Zoals in de genoemde toelichting is aangegeven
wordt met deze bepaling tevens voorkomen dat de werknemer zijn tegoeden, door
deze op te nemen na het bereiken van de 65-jarige leeftijd, tegen een lager
tarief kan genieten. Naar het oordeel van de regering geldt het bovenstaande
nog onverkort. De regering ziet dan ook geen aanleiding om aan het hiervoor
genoemde verzoek tegemoet te komen. 5. De pensioenuitvoerder5.1 Informatie en voorlichtingBeperking informatievoorschriftenDe regering is blij dat de leden van de PvdA-fractie het voorstel om de
basisvereisten voor voorlichting en communicatie bij wet vast te leggen steunen.
De regering heeft in de nota naar aanleiding van het verslag en bij brief
dd. 31 mei jl. aangegeven de jaarlijkse informatieverstrekking te beperken
tot een opgave van de verworven pensioenaanspraken, een opgave van de reglementair
te bereiken pensioenaanspraken en informatie over de toeslagverlening. Om
de deelnemer niet met informatie te overstelpen heeft de regering de plicht
geschrapt om jaarlijks informatie te verstrekken over de omstandigheden die
van belang zijn voor het functioneren van de pensioenuitvoerder. Bij amvb
wordt geregeld dat de pensioenuitvoerder deze informatie op verzoek dient
te verstrekken. Bij de start en beëindiging van de deelneming is een
pensioenuitvoerder wel verplicht deze informatie te verstrekken, omdat dit
van belang kan zijn met oog op waardeoverdracht.Geen individuele informatie in startbriefDe leden van de fractie van het CDA vragen de regering waarom niet tegemoet
is gekomen aan de wens van een aantal pensioenfondsen om in de startbrief
geen individuele pensioenopgave verplicht te stellen in verband met de daarmee
gepaard gaande administratieve lasten en passendheid in hun huidige administratieve
processen. De leden stellen dat hetzelfde doel bereikt kan worden door in
de wet, net als in de PSW, op te nemen dat deelnemers het recht hebben op
een tussentijdse pensioenopgave op te vragen. Voor diegenen die geen behoefte
hebben aan een opgave bij indiensttreding volgt maximaal een jaar later zijn
reguliere pensioenopgave.Naar aanleiding van de vragen van de CDA-fractie heeft de regering besloten de verplichting om reeds in de startbrief een op de persoonlijke
situatie afgestemde indicatie te geven van het reglementair te bereiken pensioen,
te laten vervallen. Dit wordt door een aanpassing van artikel 20 gerealiseerd.
Hiermee wordt tegemoet gekomen aan het bezwaar dat een op de individuele situatie
toegesneden startbrief pensioenuitvoerders opzadelt met hoge uitvoeringskosten.
Zoals hiervoor is aangegeven ontvangen deelnemers aan uitkerings- of kapitaalovereenkomst
bovendien toch al een indicatie van het reglementair te bereiken binnen één
jaar na verzending van de startbrief bij het eerste jaaroverzicht. Deelnemers
aan kapitaal- en premieovereenkomsten krijgen bovendien het recht een verzoek
in te dienen voor een indicatie van de mogelijk in te kopen periodieke pensioenuitkering
met het mogelijk te bereiken kapitaal. Overigens zal in de algemene maatregel
van bestuur nog wel worden bepaald dat in de startbrief de ingangsdatum van
de pensioenovereenkomst met de betreffende werknemer moet worden opgenomen.Informatieverstrekking over het reglementair te bereiken
pensioen bij kapitaal- en premieovereenkomstenDe leden van de fracties van het CDA, de PvdA en D66 verzoeken de regering
aan te geven waarom bij kapitaalsovereenkomsten en premieovereenkomsten niet
wordt voorgeschreven dat een indicatie van de periodieke pensioenuitkering
wordt berekend. Zonder een dergelijke indicatie zijn volgens deze leden deelnemers
niet in staat keuzes te maken ten aanzien van eventuele aanvullende regelingen.
De leden van de fractie van D66 begrijpen dat voorkomen moet worden dat het
geven van een indicatie van de te verwachten uitkering bij kapitaal- en premieovereenkomsten
teveel de indruk zou wekken van een overeengekomen uitkering, maar vragen
de regering te reageren op de stelling van de Consumentbond in dit kader dat
ook bij uitkeringsovereenkomsten slechts sprake is van een indicatie. De leden
van de fracties van het CDA, de PvdA en D66 vragen de deelnemers te beschermen
tegen onjuiste of onzorgvuldige indicaties van periodieke uitkeringen bij
premie- en kapitaalsovereenkomsten.Naar aanleiding van de opmerkingen van de leden van de fracties van het
CDA, de PvdA en D66 heeft de regering nog eens goed overwogen hoe om te gaan
met de informatieverstrekking bij kapitaal- en premieovereenkomsten. Ook met
het geven van een indicatie van het mogelijk te bereiken kapitaal bij premieovereenkomsten
en het geven van een opgave van het reglementair te bereiken kapitaal bij
kapitaalovereenkomsten is het voor deelnemers aan dergelijke pensioenovereenkomsten
nog steeds lastig goed te kunnen inschatten of het pensioen van voldoende
niveau is. De regering heeft daarom bij nota van wijziging voor deelnemers
aan dergelijke regelingen het recht gecreëerd, om bij de pensioenuitvoerder
een verzoek in te dienen voor een indicatie van de mogelijk met dat kapitaal
in te kopen periodieke uitkering. De regering gaat er niet toe over om pensioenuitvoerders
te verplichten een dergelijke indicatie op te nemen in de jaarlijkse informatieverstrekking.
De reden is dat de indicatie van jaar tot jaar enorm kan fluctueren en tegelijkertijd
geen enkele zekerheid geeft. De informatiewaarde is daardoor vele malen minder
groot dan bijvoorbeeld de opgave van het reglementair te bereiken kapitaal
bij een kapitaalovereenkomst. Bovendien zou dat de nodige uitvoeringskosten
met zich meebrengen. De regering is het met de leden van de fracties van het
CDA, de PvdA en D66 eens dat daarbij voorkomen moet worden dat pensioenuitvoerders
onjuiste of onzorgvuldige indicaties geven. Bij of krachtens een algemene
maatregel van bestuur wordt vastgelegd op basis van welke veronderstellingen
pensioenuitvoerders een dergelijke indicatie moet berekenen. Uitgangspunt
daarbij zal zijn dat de berekening plaatsvindt op basis van dezelfde tarieven
die de pensioenuitvoerder op het moment van het verzoek hanteert
voor deelnemers die met pensioen gaan en waarvoor van het kapitaal een periodieke
uitkering wordt ingekocht.Aanvullend zal worden geregeld dat de gepresenteerde periodieke uitkering
gecorrigeerd wordt voor de prijsinflatie. Immers, een deelnemer wil de uitkering
kunnen vergelijken met het inkomen dat hij nu heeft. Daartoe wordt bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur bepaald met welke disconteringsvoet
gewerkt moet worden.Bij het geven van die indicatie dient de deelnemer er expliciet op te
worden gewezen dat het om een indicatie gaat waar geen rechten aan kunnen
worden ontleend. Immers, voorkomen moet worden dat de informatieverstrekking
niet meer in lijn is met het karakter van de regeling. Bovendien zal de pensioenuitvoerder
de deelnemer bij het toezenden van een dergelijke indicatie moeten wijzen
op de onzekerheden die gepaard gaan met een dergelijke indicatie. Dat betreft
bijvoorbeeld de onzekerheid of de sterftecijfers die later op pensioendatum
gebruikt worden bij het omzetten van het kapitaal in een periodieke uitkering,
afwijken van de bij de indicatie gebruikte sterftecijfers. Ook kan later bij
de feitelijke inkoop blijken dat de voorbije inflatie is afgeweken van de
bij de berekeningen veronderstelde inflatie. Duidelijk moet zijn dat, indien
als gevolg van dergelijke onzekerheden bij de indicatie de feitelijk ingekochte
periodieke uitkering later blijkt af te wijken van de indicatie van de periodieke
uitkering, het risico daarop bij de deelnemer ligt.Nu het recht op het indienen van een verzoek tot het verkrijgen van een
indicatie voor een periodieke uitkering is gecreëerd, wil de regering
de indicatie van het reglementair pensioen in de jaaropgave beperken tot datgene
wat partijen «hard» met elkaar zijn overeengekomen. Dat wil zeggen
dat bij uitkeringsovereenkomsten een indicatie wordt gegeven van de periodieke
uitkering die zeker wordt verkregen indien verondersteld wordt dat de deelname
doorloopt tot aan pensioendatum. Bij kapitaalovereenkomsten wordt een indicatie
gegeven van de periodieke uitkering die zeker bereikt wordt als verondersteld
wordt dat de deelname doorloopt tot pensioendatum. Bij premieovereenkomsten
evenwel zal, in afwijking van wat nog geregeld is in het wetsvoorstel, géén
indicatie van het te bereiken kapitaal hoeven te worden gegeven in de jaaropgave.
Een dergelijke indicatie is immers met grote onzekerheden behept in verband
met afhankelijkheid van beleggingen en hoort dan ook in feite niet thuis in
het geven van informatie over de aanspraak. Bovendien is de regering van mening
dat louter het informeren over de omvang van het mogelijk te bereiken kapitaal
op pensioendatum de deelnemer weinig zegt. De deelnemer krijgt wel het recht
om een verzoek in te dienen voor een indicatie van het mogelijk te bereiken
kapitaal. De in het wetsvoorstel aangekondigde regels bij het berekenen van
zo’n indicatie, blijven van kracht. Dat houdt in dat gebruik gemaakt
moet worden van de drie scenario’s die de AFM heeft ontwikkeld in het
kader van de financiële bijsluiter. Door het voorschrijven van de scenario’s
wordt voorkomen dat een deelnemer te gunstige prognoses voorgelegd krijgt.
Bovendien wordt het deelnemers, door te werken met drie scenario’s (een
midden, een ongunstig en een gunstig scenario) duidelijk dat een zuivere premieovereenkomst
tot onzekere uitkomsten leidt. Als een deelnemer verzoekt om een indicatie
van het mogelijk te bereiken periodieke uitkering met de premieovereenkomst,
zal de pensioenuitvoerder het kapitaal ook op deze wijze dienen te berekenen.Elektronische verstrekkingDe leden van de fractie van het CDA vragen de regering te bevestigen dat
elektronische informatieverstrekking aan deelnemers (art. 45a) steeds mogelijk
is door te verwijzen naar een website mits deze informatie voor de
deelnemer bereikbaar is en door hem op papier afgedrukt kan worden en mits
hij altijd om een papieren versie kan vragen. Voorts vragen de leden van de
fracties van het CDA en de VVD of de regering kan aangeven waarom schriftelijke
toestemming vereist is en waarom papier hier meer zekerheid zou bieden, en
of de regering bereid is goed beveiligde elektronische toestemming toe te
staan?De definitie van het begrip elektronisch in de Pensioenwet biedt voldoende
ruimte voor de door de leden van de fractie van het CDA genoemde mogelijkheid
te verwijzen naar een website, mits deze informatie voor de deelnemer bereikbaar
is en door hem op papier afgedrukt kan worden. Elektronisch is immers omschreven
als: door middel van een elektronische informatiedrager die de ontvanger in
staat stelt de verstrekte informatie duurzaam te bewaren. De deelnemer dient
dan wel via een brief of een e-mail geïnformeerd te worden over hoe de
informatie op de website kan worden gevonden en hoe deze elektronisch kan
worden binnengehaald of op papier kan worden afgedrukt.De regering vindt het onwenselijk pensioenuitvoerders de mogelijkheid
te bieden om de vraag aan een deelnemer, of deze schriftelijk of elektronisch
geïnformeerd wil worden, elektronisch te stellen. Allereerst zijn er
nog steeds mensen die niet beschikken over internet. Bovendien is het mogelijk
dat het e-mailadres waar de pensioenuitvoerder over beschikt, niet meer juist
is of niet meer in gebruik door de deelnemer. Het is daarom van belang dat
de deelnemer zélf de pensioenuitvoerder van het juiste e-mailadres
op de hoogte stelt. Om elke miscommunicatie te voorkomen, houdt de regering
vast aan de plicht in eerste instantie schriftelijk te vragen hoe de deelnemer
geïnformeerd wil worden.Correcte betaling binnen een maandDe leden van de fracties van CDA en PvdA stellen opnieuw voor in de Pensioenwet
een bepaling op te nemen die tijdige en correcte uitbetaling van pensioengelden
binnen een maand na het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd regelt.
Bij overeenkomst zouden partijen van deze termijn mogen afwijken. Deze leden
wijzen erop dat vanuit het veld signalen komen dat dergelijke problemen regelmatig
voorkomen.De regering zijn geen signalen bekend dat er zich ten aanzien van de uitbetaling
van pensioenuitkeringen grote problemen voordoen. Ook de Ombudsman Pensioenen
heeft in de laatste jaarverslagen niet gewezen op structurele problemen hieromtrent.
De regering blijft dan ook bij haar standpunt hierover geen nadere regels
te stellen en het aan partijen die de pensioenregeling overeenkomen af te
spreken op welk moment de uitbetaling begint.Toets op begrijpelijkheidDe leden van de PvdA-fractie pleiten in navolging van de Kring van Pensioenspecialisten
voor een toets op begrijpelijkheid voor pensioeninformatie. De regering stelt
dat het wettelijk voorschrijven hiervan tot overregulering leidt. Deze leden
vertrouwen er echter op dat de regering de AFM als toezichthouder op heldere
communicatie laat toetsen en voldoende middelen en mogelijkheden geeft om
een dergelijke toets op begrijpelijkheid uit te voeren.De regering wijst erop dat in de Pensioenwet geregeld wordt dat de deelnemer
een minimum aan bescherming heeft op het terrein van de informatieverstrekking.
Een toets op begrijpelijkheid past daar naar het oordeel van de regering niet
in. Het is aan de pensioenuitvoerders om op basis van deskundigheid te bezien
of de informatie naar hun oordeel helder en begrijpelijk is. Een toets bij
een deelnemerspanel kan daar in passen. De regering acht het niet wenselijk
en niet nodig dit wettelijk voor te schrijven. Informeren gewezen deelnemer en gewezen partnerDe leden van de PvdA-fractie wijzen er nogmaals op dat het van groot belang
is dat gewezen deelnemers en gewezen partners geïnformeerd worden over
iedere substantiële wijziging van de pensioenregeling. De regering gaat
ervan uit dat de vraag van de leden van de fractie van de PvdA vooral ziet
op een wijziging van de pensioenregeling voorzover het gaat om de regeling
ten aanzien van toeslagverlening. Dat is immers het enige onderdeel dat nog
van invloed is op gewezen deelnemers, pensioengerechtigden en gewezen partners.
De regering onderkent bij nader inzien dat het wetsvoorstel ten aanzien van
de informatieverstrekking aan pensioengerechtigden, gewezen deelnemers en
gewezen partners een omissie bevat. Immers, het toeslagbeleid kan voor deze
groep wel wijzigen, maar de informatieverstrekking over deze wijziging is
niet op deze groep afgestemd. Een wijziging van de pensioenovereenkomst hoeft
op grond van het wetsvoorstel alleen aan werknemers (dus aan deelnemers) te
worden gemeld. Bij nota van wijziging zal in het wetsvoorstel worden opgenomen
dat de pensioenuitvoerder de pensioengerechtigden, gewezen deelnemers en gewezen
partners binnen drie maanden over een wijziging van het toeslagbeleid informeert.Jaarlijks informeren gewezen deelnemersDe leden van de PvdA-fractie pleiten er voor gewezen deelnemers jaarlijks
te informeren in plaats van eens per vijf jaar. Dit komt de ontwikkeling van
pensioenbewustzijn ten goede. De administratieve lasten hoeven hiervoor, zeker
wanneer rekening gehouden wordt met de mogelijkheden tot elektronische informatieverstrekking,
geen belemmering te vormen.De regering houdt vast aan haar standpunt dat het belang van het jaarlijks
informeren van gewezen deelnemers niet opweegt tegen de extra kosten die hiermee
gepaard gaan. Het gaat weliswaar om een relatief grote groep die gewezen deelnemer
is, maar tegelijkertijd gaat het om een groep waarbij het vaak om een kleine
tot zeer kleine pensioenaanspraak gaat. De regering acht het daarom heel goed
verdedigbaar dat de verplichte informatieverstrekking aan gewezen deelnemers
beperkt wordt tot eens in de vijf jaar. Wel zullen gewezen deelnemers geïnformeerd
worden als het toeslagbeleid veranderd. Sociale partners zijn vrij in de uitvoeringsovereenkomst
te regelen dat de pensioenuitvoerder de gewezen deelnemers vaker informeert.Vergroting pensioenbewustzijnDe leden van de PvdA-fractie vragen waarom de regering de verantwoordelijkheid
voor het ontwikkelen van het pensioenbewustzijn in zijn geheel bij de sociale
partners legt. Zowel de leden van de CDA-fractie als die van de PvdA-fractie
zoeken in hun vraagstelling naar een methode om het voor een pensioendeelnemer
mogelijk te maken om een verantwoorde beslissing te nemen over het al dan
niet laten overdragen van de pensioenaanspraken.De primaire verantwoordelijkheid voor goede informatie ligt bij de sociale
partners en de pensioenuitvoerders. Sociale partners zijn immers ook verantwoordelijk
voor het tot stand komen en de inhoud van de pensioenovereenkomst. Dat zij
deze rol ook oppakken blijkt onder meer uit het evaluatierapport waardeoverdracht
dat de Stichting van de Arbeid in mei 2003 heeft uitgebracht, waarin een aanzet
voor een beslismodel is gegeven met de aanbeveling dat de pensioenorganisaties
dit verder zouden oppakken middels een brochure of via de website. Overigens
kan een beslismodel niet veel meer dan een globale indicatie bieden vanwege
de grote verscheidenheid aan pensioenregelingen en diverse factoren die de
keuze voor al dan niet waardeoverdracht kunnen beïnvloeden.De regering vindt het belangrijk dat de deelnemer over alle informatie
kan beschikken die bij een beslissing om waarde over te dragen nodig is. Daarom
regelt dit wetsvoorstel in combinatie met de onderliggende amvb dat
de deelnemer zowel bij de start als de beëindiging van de deelneming
wordt geïnformeerd over de financiële positie van het fonds, over
de regelingskenmerken en de toeslagverlening. Naast de informatiebepalingen,
die een bijdrage moeten leveren aan een groter pensioenbewustzijn, draagt
de regering daaraan ook bij door het meefinancieren van allerlei initiatieven
van de Stichting Pensioenkijker.nl. De algemene informatie die door de Pensioenkijker
wordt verstrekt, eventueel in combinatie met de rekenmodule op de website,
dragen bij aan het financiële bewustzijn van mensen en bieden de mogelijkheid
tijdig stappen te ondernemen om zelf te zorgen voor een goede oudedagsvoorziening.Beperkingen aan beleggingsvrijheid bij premieovereenkomstenDe leden van de CDA-fractie vragen waarom de regering kiest voor een zorgplicht
in plaats van het vastleggen van de «prudent person» eisen in
de wet waar de toezichthouder vervolgens op toeziet.Bij premieovereenkomsten zonder beleggingsvrijheid ligt het beleggingsrisico
weliswaar bij de deelnemer, maar is de uitvoerder gehouden om te handelen
volgens de prudent person regel. De prudent person regel bepaalt namelijk
dat die beleggingsmix moet worden gekozen, die het meest in het belang van
de deelnemer is. Bij premieovereenkomsten met beleggingsvrijheid voor de deelnemer
valt deze bescherming weg. De begrenzing aan de beleggingsvrijheid zoals die
de regering voor ogen staat gaat minder ver dan de prudent person regel, maar
beoogt deelnemers te beschermen tegen het nemen van onnodige risico’s.Het is in de praktijk niet realistisch om de deelnemer te verplichten
zich aan «prudent person eisen» te houden en deze in de wet vast
te leggen. Handelen volgens deze eisen vereist namelijk de nodige kennis van
de werking van financiële markten en van de beleggingstheorie. Andere
partijen dan de pensioenuitvoerder beschikken meestal niet over deze kennis.
Daarom heeft de regering de plicht om grenzen te stellen aan de beleggingsvrijheid
bij de pensioenuitvoerder neergelegd. De regering wijst er in dit verband
op dat een eventuele plicht van de pensioenuitvoerder om ervoor zorg te dragen
dat de deelnemer conform de eisen van prudent person handelt, de beleggingsvrijheid
veel verder aan banden zou leggen dan in het voorstel van de regering al gebeurt.De leden van de CDA-fractie vragen of het denkbaar is dat de toezichthouder
aangeeft wat hij als prudent beoordeelt. Bij de bepalingen over plicht de
beleggingsvrijheid te begrenzen is sprake van een zogeheten «principle
based» regelgeving in plaats van «rule based» regelgeving.
De regering heeft er niet voor gekozen zelf grenzen in de wet op te nemen.
In de ogen van de regering zijn de pensioenuitvoerders het best in staat om
vast te stellen wat in dit verband prudent is. Uiteraard houdt de toezichthouder
er toezicht op of de begrenzingen voldoen aan de bepalingen in de wet. In
de loop der tijd zal duidelijk worden welke begrenzingen voor de toezichthouder
onvoldoende tegemoet komen aan de eisen in dit wetsvoorstel. Met deze benadering
wordt voorkomen dat de regering gedetailleerde en onnodig beperkende voorschiften
moet geven over de (grenzen aan de) de samenstelling van beleggingsportefeuilles.De leden van de fractie van de PvdA zijn van mening dat deelnemers aan
premieovereenkomsten met beleggingsvrijheid beter beschermd worden door advies
op maat op basis van het «ken uw klant» principe, het aanbieden
van een standaardpakket en verplichte advisering bij afwijking van het standaardpakket
dan op de door de regering voorgestelde beperking van de beleggingsmix. De
leden van de fractie van de VVD stellen voor om de pensioenuitvoerder niet
te laten ingrijpen in de beleggingsmix van de deelnemer, maar deze slechts
te laten adviseren over de beleggingsmix. Daarnaast zijn de leden van de fractie
van de PvdA van mening dat het argument van hogere administratieve lasten
van onderschikt belang is aan het argument de deelnemers te beschermen
bij dergelijke regelingen. De leden van deze fractie zijn van mening dat de
regering moet kiezen of delen: óf ruimte bieden voor beleggingsvrije
regelingen beschermd door de Wet financiële dienstverlening (Wfd)óf
concluderen dat beleggingsvrijheid bij pensioenregelingen te veel risico oplevert
en dergelijke regelingen verbieden en vragen de regering om een reactie.In de nota naar aanleiding van het verslag heeft de regering aangegeven
dat in regelingen in het kader van de tweede pijler de pensioenbestemming
centraal dient te staan en dat de deelnemers beschermd moeten worden tegen
het nemen van onnodige risico’s. De regering is van mening dat de voorgestelde
begrenzingen aan de beleggingsvrijheid de deelnemer een beter bescherming
biedt dan de zorgplicht uit de Wfd, omdat in het kader van de zorgplicht uit
de Wfd de deelnemer een advies nog steeds naast zich neer zou kunnen leggen.
Deze deelnemers kunnen dus nog steeds te grote risico’s nemen bij de
beleggingen en daarmee het risico lopen met het eindkapitaal slechts een zeer
kleine pensioenuitkering te kunnen inkopen. Ervaringen in de afgelopen jaren
en onderzoek naar het gedrag van consumenten op financiële markten laten
zien dat consumenten zich, zeker in tijden van hoge rendementen, laten verleiden
om deskundig advies in de wind te slaan en (te) veel risico’s te accepteren.
In geval van individuele besparingen dient die keuze gerespecteerd te worden.
Binnen het kader van de tweede pijler acht de regering het echter gewenst
deze mogelijkheid te beperken. In het voorstel van de regering wordt dit voorkomen
aangezien de beleggingsportefeuille van deelnemers bij overschrijding van
de gestelde grenzen, door de pensioenuitvoerder moet worden aangepast. De
kans dat een deelnemer door onverstandig beleggen een zeer klein kapitaal
overhoudt wordt hierdoor beperkt. De regering is dan ook van mening dat het
voorstel uit het wetsvoorstel betere waarborgen biedt op een pensioen van
een zekere niveau, dan het voorstel van de leden van de fractie van de PvdA
om de Wfd zorgplicht over te nemen. De regering is van mening dat hiermee
sprake is van een evenwichtige balans tussen vrijheid en bescherming en acht
het niet nodig om de mogelijkheid van individuele beleggingsvrijheid geheel
te verbieden.Informatieverplichtingen bij kapitaalovereenkomstenDe leden van de fractie van de VVD merken op dat onduidelijk blijft wat
nu de informatieverplichting inhoudt bij kapitaalovereenkomsten. In de nota
naar aanleiding van het verslag wordt verwezen naar de brief van DNB van 20.12 2000.
Hier wordt gesproken over zogenaamde streefregelingen. Deze geven aan welke
doelen worden nagestreefd. Dit is iets anders dan prognoses. De leden van
de fractie van de VVD vragen of de regering het niet belangrijk vindt dat
duidelijk wordt aangegeven wat het verschil is tussen afgeven prognoses, welke
geen juridisch afdwingbare rechten geven voor een eindresultaat, en het juist
expliciet wel nastreven van een eindresultaat?Op grond van het wetsvoorstel voor de Pensioenwet moeten partijen betrokken
bij een pensioenovereenkomst expliciet aangeven wat het karakter van de overeenkomst
is: uitkeringsovereenkomst, kapitaalovereenkomst of premieovereenkomst. Deze
verplichting is opgenomen om bij de deelnemer geen enkel misverstand te laten
ontstaan over waar hij met zekerheid op kan rekenen, en welke risico’s
bij hem liggen.De kern van een kapitaalovereenkomst is dat een deelnemer met zekerheid
een aanspraak opbouwt op een gegarandeerd kapitaal op pensioendatum. Wat het
niveau van de met het kapitaal in te kopen periodieke uitkering is, is afhankelijk
van de tarieven – waaronder de levensverwachting – die gelden
op het moment van inkoop. Het voor- of nadeel van een veranderde levensverwachting
is bij kapitaalovereenkomsten dus een risico ten laste van de deelnemer. Bij de informatieverstrekking over kapitaalverzekeringen moet ook zoveel
mogelijk worden aangesloten bij de kern van dergelijke pensioenovereenkomsten.
Eén van de onderdelen bij de informatieverstrekking in de jaaropgave
is het geven van een opgave van het reglementair te bereiken pensioen. Bij
kapitaalovereenkomsten houdt dat in dat een opgave wordt gegeven van opgebouwde
kapitaal op pensioendatum onder de veronderstelling dat het salaris gelijk
blijft maar de deelnemer blijft opbouwen tot pensioendatum.Ook bij zogeheten streefregelingen die gekwalificeerd worden als kapitaalovereenkomst
moet de opgave van het reglementair te bereiken pensioen op die wijze worden
gemaakt. Bij de informatievertrekking mag de notie dat met de kapitaalovereenkomst
een bepaald niveau van in te kopen periodieke pensioenuitkering nagestreefd
wordt wel gecommuniceerd worden, maar het moet de deelnemer vooral duidelijk
zijn dat hij slechts met zekerheid een aanspraak heeft op een kapitaal van
een bepaalde omvang en niet een aanspraak op een periodieke uitkering van
een bepaalde hoogte. Wordt bij de informatieverstrekking teveel de suggestie
gewekt dat een aanspraak op een periodieke uitkering van een bepaald niveau
wordt opgebouwd, dan zal de AFM de pensioenuitvoerder erop wijzen dat de communicatie
niet in overeenstemming met de pensioenovereenkomst is. Als de pensioenuitvoerder
de informatieverstrekking vervolgens niet aanpast, kan de DNB een dergelijke
regeling kwalificeren als uitkeringsovereenkomst, en zal de financiering en
het pensioenreglement aangepast moeten worden conform die bij uitkeringsovereenkomsten.5.2 Medezeggenschap en Pension Fund GovernanceWettelijke verankering medezeggenschapsconvenantDe regering is verheugd te lezen dat zowel de leden van CDA-fractie als
de leden van de fractie van de PvdA het besluit van de regering, om het medezeggenschapsconvenant
wettelijk te verankeren, ondersteunen.De regering waardeert het dat sociale partners en de ouderenorganisaties
in het verleden tot afspraken zijn gekomen, waarbij enerzijds de mogelijkheden
voor medezeggenschap worden vergroot en anderzijds rekening wordt gehouden
met de verschillende kenmerken en behoeftes van de verschillende soorten pensioenfondsen
die Nederland kent. De regering is graag bereid het medezeggenschapsconvenant
wettelijk te verankeren, nu de Stichting van de Arbeid en het Coördinatieorgaan
Samenwerkende Ouderenorganisaties bij brief van 22 mei 2006 een gezamenlijk
verzoek daartoe hebben gedaan.De regering heeft de hoofdpunten uit het medezeggenschapsconvenant in
de derde nota van wijziging opgenomen.De leden van de CDA-fractie verzoeken de regering verder om zo nodig in
2008 ruimte te bieden om de uitkomsten van evaluaties van dit convenant ook
op te nemen in de wet. In 2008 zal zowel ten aanzien van de medezeggenschap
als de principes voor goed pensioenfondsbestuur een evaluatie plaatsvinden.
Op basis van de uitkomsten van deze evaluatie zal worden bezien of de Pensioenwet
wijzigingen behoeft.Evenwichtige belangenbehartigingDe leden van de PvdA-fractie merken op dat ze de kritiek van het Coördinatieorgaan
Samenwerkende Ouderenorganisaties delen op de manier waarop de regering stelt
dat ouderen in tegenstelling tot andere organisaties alleen voor de eigen
belangen zou willen opkomen. De leden willen graag van de regering vernemen
waar deze boude stelling op gebaseerd is.De regering heeft in de eerste plaats stevig stelling willen nemen tegen
geluiden dat sociale partners in de besturen van pensioenfondsen alleen de
belangen van werknemers en werkgevers hebben behartigd. De regering
heeft erop gewezen dat sociale partners er in de afgelopen jaren bij het doorvoeren
van de noodzakelijke hervormingen blijk van hebben gegeven de belangen van
alle betrokkenen evenwichtig te kunnen behartigen. Ten tijde van premiekortingen
en premieholidays hebben ouderen altijd een volledige indexering ontvangen.
Toen het vervolgens slechter ging, zijn bij veel fondsen noodzakelijke hervormingen
doorgevoerd. Pensioenfondsen zijn veelal overgestapt van een eindloonregeling
naar een middelloonregeling waarbij de indexatie voorwaardelijk is. Hierdoor
heeft de hoogte van de dekkingsgraad niet alleen invloed op de indexatie van
pensioenen van gepensioneerden, maar ook op de indexatie van de opgebouwde
pensioenen van actieve deelnemers. Daarnaast is ook het nabestaandenpensioen
versoberd en zijn de pensioenpremies verhoogd. Het zijn de actieve werknemers
die van deze versoberingen de nadelen ondervinden.De regering heeft niet willen suggereren dat ouderen in tegenstelling
tot andere organisaties alleen voor de eigenbelangen
zouden opkomen. Ook ouderen die deelnemen in een pensioenfondsbestuur zijn
gehouden aan de verplichting om de belangen van allen die bij het fonds betrokken
zijn te behartigen. Dat neemt niet weg dat bepaalde beslissingen die het bestuur
moet nemen voor de sommige groepen anders uitpakken dan voor andere groepen.
Dergelijke beslissingen worden op scherp gesteld, naarmate de belangen binnen
het bestuur meer verdeeld zijn. Een voorbeeld is een besluit over de inzet
van sturingsinstrumenten, zoals premieverhogingen en indexatiekortingen. De
regering constateert dat de roep om bestuursdeelname samenhangt met de –
zoals uit het voorgaande blijkt in de ogen van de regering aanvechtbare –
perceptie dat sociale partners de belangen van ouderen op dit punt onvoldoende
hebben behartigd. Op het moment dat gepensioneerden in het bestuur bij dergelijke
beslissingen voor hun deelbelang gaan opkomen – hoe legitiem dat vanuit
hun eigen positie ook moge zijn – dan kan dat ten koste gaan van de
slagvaardigheid en effectiviteit van het bestuur. Het roept bovendien de vraag
op waarom niet ook jongeren, vrouwen, slapers etc. voor hun specifieke belangen
in het bestuur zouden mogen opkomen.Deelnemersraden of bestuursdeelname?De leden van de PvdA-fractie vragen een beschouwing van de Minister over
waar in zijn opinie de medezeggenschap het beste verankerd kan worden; in
een stevige positie van deelnemersraden of in bestuursdeelname van pensioengerechtigden.Het medezeggenschapsconvenant biedt verschillende mogelijkheden om de
medezeggenschap binnen het fonds te regelen afhankelijk van het soort pensioenfonds.
Bij ondernemingspensioenfondsen kan de keuze worden gemaakt tussen bestuursparticipatie
of het instellen van een deelnemersraad en bij bedrijfstakpensioenfondsen
is er de deelnemersraad. Als participant in een deelnemersraad kunnen ouderen
direct opkomen voor hun eigen belangen. Op grond van artikel 100 van het wetsvoorstel
Pensioenwet kunnen zij via de deelnemersraad gevraagd en ongevraagd advies
uitbrengen over aangelegenheden die het pensioenfonds betreffen. Bij bestuursparticipatie
kunnen pensioengerechtigden direct aan het besluitvormingsproces deelnemen.
Daarbij zullen zij meestal een minderheidspositie binnen het bestuur bekleden.
Bestuursleden zijn voorts gehouden zich bij de vervulling van hun taak te
richten naar de belangen van allen die bij het pensioenfonds betrokken zijn,
zodat iedereen zich door hen op evenwichtige wijze vertegenwoordigd kan voelen
(zie artikel 94, tweede lid). Het is overigens primair aan ouderenorganisaties
en sociale partners om te bepalen hoe de medezeggenschap wordt georganiseerd. Bestuursparticipatie bij bpf’enDe leden van de D66-fractie zijn van mening dat het onvoldoende is om
de strekking van het tweede medezeggenschapsconvenant in de Pensioenwet op
te nemen aangezien hiermee de pensioengerechtigden van de bedrijfstakpensioenfondsen
geen recht op bestuursdeelname verkrijgen. Dit roept volgens deze leden tevens
het bezwaar op dat de rechtspositie van pensioengerechtigden in verschillende
fondsen ongelijk zal zijn.De regering is van mening dat maatwerk een belangrijke rol speelt bij
medezeggenschap. De Stichting van de Arbeid en het Coördinatieorgaan
Samenwerkende Ouderenorganisaties hebben hiermee naar de mening van de regering
voldoende rekening gehouden, gezien de verschillende vormen van medezeggenschap
die zij in het convenant aanbevelen. Zo kan er bijvoorbeeld rekening mee gehouden
worden dat het bestuur van bedrijfstakpensioenfondsen mede bestaat uit vertegenwoordigers
van vakbonden, die ook gepensioneerde leden en slapers vertegenwoordigen.Medezeggenschap pensioengerechtigdenDe leden van de PvdA-fractie wijzen op verschillende ontwikkelingen die
de noodzaak van goede medezeggenschap van gepensioneerden zichtbaar maken.
Zo wijzen zij op de voorstellen tot het maken van een knip, waardoor er onderscheid
wordt gemaakt in de pensioenrechten voor werkenden en niet-werkenden. Deze
leden vinden dit soort keuzes te billijken, maar zij zijn van mening dat zo’n
knip het belangenverschil tussen deze groepen vergroot. De leden van de PvdA
vragen de regering of dit geen gevolgen moet hebben voor de organisatie van
de medezeggenschap van gepensioneerden als dit op grote schaal wordt doorgevoerd.
De leden van de fractie van de PvdA vragen in aansluiting hierop of de regering
hun mening deelt dat bij het vormgeven en vastleggen van de medezeggenschap
bij pensioenfondsen en bij verzekerde regelingen met genoemde ontwikkeling
rekening gehouden moet worden.Het is de regering niet bekend of de afspraken waar de leden van de PvdA
op doelen op grote schaal worden doorgevoerd. De regering ziet in de wijze
waarop sociale partners en pensioenfondsen invulling geven aan de toeslagverlening
geen reden te veronderstellen dat van een evenwichtige belangenbehartiging
geen sprake zou zijn. Pensioen is een arbeidsvoorwaarde. Dit betekent dat
sociale partners afspraken maken over de inhoud van de pensioenregeling. Zij
besluiten of er sprake is van toeslagverlening, wat het ambitieniveau daarvan
is en welke voorwaarden er gelden. Het is niet onlogisch dat sociale partners
hier het primaat hebben: ambities ten aanzien van de toeslagverlening vertalen
zich immers in de premie en leggen beslag op de loonruimte. Het ligt in de
rede dat sociale partners bij het maken van de pensioenafspraken de belangen
van alle betrokkenen tegen elkaar afwegen. Het is niet in het belang van werknemersvertegenwoordigers
om alleen de belangen van de actieve deelnemers te behartigen. Immers, elke
deelnemer zal ooit gewezen deelnemer worden. Bovendien bestaat de achterban
van de vakbonden voor een belangrijk deel uit oudere werknemers en gepensioneerden.
Verder is de regering van mening dat er voor partijen voldoende mogelijkheden
zijn om invloed uit te oefenen over besluiten van het pensioenfonds, zeker
met de wettelijke verankering van het medezeggenschapsconvenant. De deelnemersraad
kan gevraagd en ongevraagd advies geven over aangelegenheden die het pensioenfonds
betreffen en bij verzekerde regelingen is er een hoorrecht voor verenigingen
van gepensioneerden.De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat hun hierboven genoemde
punt ook geldt voor de introductie van cdc-regelingen. De mogelijkheid op
korten van rechten komt volgens deze leden nadrukkelijker in beeld. De leden
van de PvdA-fractie wijzen er voorts op dat wijzigingen van het toeslagbeleid
door het fondsbestuur eveneens grote gevolgen kan hebben voor
de inkomenspositie van gepensioneerden. De leden vragen of de regering kan
aangeven op welke wijze het convenant in een situatie als deze de medezeggenschap
van gepensioneerden garandeert.De regering is van mening dat indien het gaat over de mogelijkheid van
het korten van rechten er in het wetsvoorstel Pensioenwet voldoende waarborgen
voor medezeggenschap aanwezig zijn. Op grond van artikel 100 uit het wetsvoorstel
stelt het pensioenfonds de deelnemersraad in ieder geval in de gelegenheid
om advies uit te brengen over een voorgenomen besluit tot vermindering van
de verworven pensioenaanspraken en pensioenrechten indien toepassing wordt
gegeven aan artikel 122 (betreffende de korting van pensioenaanspraken en
pensioenrechten door pensioenfondsen).De regering wijst er nog op dat op grond van artikel 122 – na de
aanpassingen in de derde nota van wijziging – pas besloten kan worden
tot vermindering van verworven pensioenaanspraken als alle overige sturingsinstrumenten
maximaal zijn ingezet. Daarmee worden de belangen van gewezen deelnemers en
gepensioneerden beschermd.Naar aanleiding van de vraag over het toeslagbeleid kan de regering meedelen
dat het medezeggenschapsconvenant zich hier niet over uitlaat. In het wetsvoorstel
is wel voorzien in medezeggenschap ten aanzien van dit punt. De deelnemersraad
dient namelijk, op grond van artikel 100, in de gelegenheid te worden gesteld
advies uit te brengen over het voorgenomen besluit van het pensioenfonds tot
het vaststellen en wijzigen van het toeslagbeleid.InstemmingsrechtDe leden van de PvdA-fractie vinden het van groot belang dat de deelnemersraad
voldoende bevoegdheden heeft om tegenwicht te kunnen bieden aan het fondsbestuur.
Zij willen net als de leden van de D66-fractie vasthouden aan de introductie
van instemmingsrecht voor deelnemersraden. De leden van D66 hebben ten principale
bezwaar tegen de uitbreiding van de uitleg van de motie-Schimmel tot een verbod
van instemmingsrechten tot interne organen van het pensioenfonds. Deze leden
vinden dit een stap achteruit voor deelnemersraden die nu wel een instemmingsrecht
kennen.De regering meent dat er een goede grond is om het verbod op instemmingsrechten
in het wetsvoorstel Pensioenwet vast te leggen. Het pensioenfondsbestuur is
immers verantwoordelijk voor alle besluiten van het fonds. Het bestuur dient
dan ook de mogelijkheid te hebben deze verantwoordelijkheid te nemen. De regering
is er zich van bewust dat belemmeringen ten aanzien van de invulling van die
verantwoordelijkheid met name aan de orde kunnen zijn indien organisaties
of personen buiten het fonds (zoals de werkgever) een vetorecht kunnen uitspreken.
De regering is evenwel van mening dat het toekennen van vetorechten aan organen
binnen het fonds de mogelijkheden voor het bestuur om zijn verantwoordelijkheid
te kunnen nemen, ook kan belemmeren. De regering meent verder dat de deelnemersraad
voldoende bevoegdheden heeft, waaronder het beroepsrecht, om tegenwicht te
kunnen bieden aan het pensioenfondsbestuur en ziet vooralsnog geen noodzaak
voor een vetorecht. Uiteraard zal dit punt nadrukkelijk aan de orde komen
bij de evaluatie van het medezeggenschapsconvenant.KlachtrechtDe leden van de PvdA-fractie vragen de regering wat de reden is voor het
ontbreken van een klacht- of beroepsrecht voor groepen leden van deelnemersraden.
Deze leden vragen of een dergelijk recht wel onder vigerende regelgeving bestaat
en wat dan de reden is voor het afschaffen van het klacht- of beroepsrecht.
De leden van de PvdA vragen verder of de regering kan aangeven
of dit recht in het verleden een negatieve invloed heeft gehad op de evenwichtigheid
van het fondsbestuur.Op grond van de PSW bestaat vanaf mei 2000 een beroepsrecht voor de deelnemersraad
bij de ondernemingskamer van het Gerechtshof Amsterdam (artikel 6c). Het klachtrecht
is toen gehandhaafd (in artikel 6d) voor het geval geen gebruik wordt gemaakt
van het beroepsrecht of een minderheid van de deelnemersraad (10%)
een klacht wil indienen. Als klachtinstantie is toen de toezichthouder aangewezen.
Zowel de toezichthouder als de convenantspartijen hebben aangegeven dat het
functioneren van de toezichthouder als klachtinstantie zich moeilijk verhoudt
met de functie van toezichthouder op de pensioenwetgeving. In het kader van
de algehele herziening van de PSW is aangegeven dat dit nader bekeken zou
worden.De regering heeft vervolgens in het wetsvoorstel Pensioenwet voorgesteld
het bestaande klachtrecht voor deelnemersraden of een gedeelte van de leden
van de deelnemersraden af te schaffen. Hiervoor geeft de regering allereerst
als reden dat er in de praktijk nauwelijks gebruik wordt gemaakt van het wettelijk
klachtrecht. Verder is de vraag waar een wettelijk klachtrecht gepositioneerd
zou moeten zijn niet eenvoudig te beantwoorden, de toezichthouder is niet
geschikt en een aparte klachteninstantie is gezien het beperkte aantal klachten
niet wenselijk. En ten slotte is met de uitbreiding van het beroepsrecht de
noodzaak voor het reeds langer bestaande klachtrecht vervallen. Met ingang
van 1 januari 2004 is het beroepsrecht uitgebreid door voor een aantal
specifieke gevallen ook een geleding van de deelnemersraad deze beroepsmogelijkheid
toe te kennen. Hier komt bij dat een uitspraak in het kader van beroepsrecht
bindend is, in tegenstelling tot het klachtrecht. Een uitspraak in het kader
van het beroepsrecht is daardoor een steviger instrument dan het klachtrecht.De regering heeft geen signalen ontvangen dat het klachtrecht in het verleden
een negatieve invloed heeft gehad op de evenwichtigheid van het fondsbestuur.
Dit ligt ook niet in de rede aangezien er in de praktijk, zoals gezegd, nauwelijks
gebruik is gemaakt van dit wettelijke klachtrecht. Het SER-advies van 8 mei
2001 (publicatienummer 01/06) geeft aan dat in de periode 1990–2000
in het totaal acht maal een klacht is ingediend, waarvan slechts een klacht
gegrond werd verklaard. De Pensioen- & Verzekeringskamer heeft verder
aangegeven dat over de jaren 2000, 2001 en 2002 in totaal vier klachten van
een deelnemersraad zijn behandeld.Pension fund governanceDe leden van de PvdA-fractie merken op dat de vraag van deze leden over
het niet in de wet opnemen van al de principes van goed pensioenfondsbestuur
door regering in de nota naar aanleiding van het verslag niet is beantwoord.
Deze leden vragen nogmaals waarom in het wetsartikel alleen de principes verantwoording
en intern toezicht zijn opgenomen en niet alle principes voor goed fondsbestuur
(dus ook zorgvuldig bestuur, deskundigheid en communicatie) zijn opgenomen.
De leden van de PvdA-fractie vragen daarnaast wanneer verantwoordingsorganen
van een wettelijke basis worden voorzien en of dan tegelijkertijd de wettelijke
bescherming van deze leden kan worden vastgesteld.De regering heeft in de nota naar aanleiding van het verslag (Kamerstukken
II 2005/06, 30 413, nr. 17, blz. 71) aangegeven dat er voor is gekozen
om de positie van verantwoordingsorganen (en de gehele set van principes)
niet vast te leggen in het wetsvoorstel. Dit sluit aan bij het verzoek van
de partijen betrokken bij het samenstellen van de principes. Inmiddels is
het, door de toekenning van het enquêterecht aan het verantwoordingsorgaan,
noodzakelijk gebleken het verantwoordingsorgaan in de wet op te nemen. Door
deze wettelijke basis is het mogelijk geworden de leden van het verantwoordingsorgaan
dezelfde bescherming toe te kennen als reeds geldt voor de leden van het pensioenfondsbestuur en de deelnemersraad. Op verzoek van de leden van de PvdA-fractie
heeft de regering dit bij nota van wijziging geregeld. De regering is verder
van mening dat alle uitgangspunten bij de principes voor goed pensioenfondsbestuur
voldoende in de wet zijn verankerd. Op grond van artikel 31a is de waarborging
van goed bestuur geregeld. Verder zijn in het wetsvoorstel Pensioenwet meerdere
artikelen opgenomen ten aanzien van de door de leden van de PvdA genoemde
principes, te weten deskundigheid en communicatie.Ten aanzien van de vraag van de leden van de PvdA-fractie of leden van
deelnemersraden op dit moment dezelfde bescherming hebben als leden van een
ondernemingsraad, kan de regering bevestigend antwoorden. Op grond van artikel
93 van het wetsvoorstel Pensioenwet worden leden van het pensioenfondsbestuur
en de deelnemersraad beschermd. Dit artikel is gebaseerd op artikel 21 van
de Wet op de ondernemingsraden. Deze bescherming komt overeen met de bescherming
die leden van een ondernemingsraad hebben.Subsidiemogelijkheden (verzekerde regelingen)De leden van de PvdA-fractie concluderen naar aanleiding van de zeggenschap
bij verzekerde regelingen dat dit geldt voor verenigingen van (gewezen) deelnemers
en niet voor individuele leden. De leden van de PvdA-fractie wijzen op het
feit dat enige vorm van stimulering of facilitaire ondersteuning van belang
is om de zeggenschap door dergelijke verenigingen vorm te geven. Deze leden
vragen daarom welke mogelijkheden er zijn voor het verlenen van een tijdelijke
subsidie aan vakbonden en ouderenbonden voor het opzetten van een stimuleringsregeling
voor verenigingen bij verzekerde regelingen.Het is voor partijen (een natuurlijk persoon of rechtspersoon) mogelijk
een subsidieverzoek in te dienen bij de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Dit kan op grond van de Kaderwet SZW-subsidies (Stb. 1997, 285) of een meer
specifieke SZW-subsidieregeling, zoals de Subsidieregeling kwaliteit Arbeidsverhoudingen
(Stcrt. 2000, 243, pag. 19). Op grond van de Kaderwet kan Onze Minister subsidies
verstrekken voor activiteiten welke passen in het werkgelegenheidsbeleid en
het arbeidsmarktbeleid; het arbeidsomstandighedenbeleid; het arbeidsverhoudingenbeleid;
het inkomensbeleid; het sociale zekerheidsbeleid; het emancipatiebeleid; en
het kinderopvangbeleid. De gehanteerde standaardsubsidie- voorwaarden zijn
in een algemene regeling neergelegd, te weten de Algemene Regeling SZW-subsidies
(Stcrt. 1997, 249, pag. 36). Of een project gesubsidieerd kan worden, hangt
uiteindelijk af van de concrete invulling van het project.Verplichte vereniging van pensioengerechtigdenDe leden van de PvdA-fractie zouden willen pleiten voor het verplicht
stellen van een deelnemersvereniging bij verzekerde regelingen met meer dan
250 deelnemers zodat de zeggenschap bij verzekerde regelingen wordt versterkt
en er rekening wordt gehouden met de uitvoeringsproblemen bij te kleine regelingen.
Een aanvullende reden om ook de medezeggenschap van deelnemers en pensioengerechtigden
bij verzekerde regelingen goed te regelen is volgens deze leden dat het anders
een prikkel zou kunnen zijn om over te stappen van pensioenfondsen naar verzekerde
regelingen.De regering is van mening dat het wetsvoorstel voldoende mogelijkheden
biedt om de zeggenschap bij verzekerde regelingen goed te regelen. Zoals ook
gemeld bij brief van 16 juni 2004 aan uw Kamer (Kamerstukken II 2003/04,
28 294, nr. 7) is de regering van mening dat voldoende recht is gedaan
aan de intenties van de partijen betrokken bij het medezeggenschapsconvenant
om gepensioneerden te betrekken in de medezeggenschap bij de uitvoering van
rechtstreeks verzekerde regelingen. Dit is enerzijds geregeld door het opnemen
van heldere voorschriften in het wetsvoorstel Pensioenwet over
de informatieverstrekking door pensioenuitvoerders aan deelnemers in een pensioenregeling.
En anderzijds door in artikel 21 van het wetsvoorstel Pensioenwet te regelen
dat een werkgever die zijn pensioenregeling heeft ondergebracht bij een verzekeraar
en die overweegt een besluit te nemen dat gevolgen heeft voor pensioengerechtigden
op grond van deze bepaling gehouden is de pensioengerechtigden een hoorrecht
te geven.Indien partijen medezeggenschap belangrijk genoeg vinden, zullen zij het
belang inzien om een vereniging van pensioengerechtigden op te richten. Een
wettelijk voorschrift tot het verplichtstellen van een dergelijke vereniging
acht de regering dan ook niet noodzakelijk.De regering ziet verder geen aanleiding te verwachten dat werkgevers overstappen
van een pensioenfonds naar een verzekerde regeling vanwege het ontbreken van
een verplichting tot het instellen van een deelnemersvereniging bij verzekerde
regelingen. Er zijn geen signalen bekend dat het verzoek tot het instellen
van een deelnemersraad bij een pensioenfonds heeft geleid tot dit soort bewegingen.6. Financieel toetsingskaderBetrokkenheid pensioenveld bij afronding ftkDoor de leden van de PvdA-fractie en de VVD-fractie zijn vragen gesteld
over het verdere proces ten aanzien van de nog uit te werken elementen van
het ftk. De leden van de PvdA-fractie wijzen erop dat de Stichting van de
Arbeid nog bezig is de amvb grondig te bestuderen en vinden het van belang
dat eventuele aanvullende vragen nog meegenomen kunnen worden. Tevens vragen
deze leden naar de stand van zaken rondom het indexatielabel. De leden van
de VVD-fractie vragen of het voornemen bestaat het vaststellen van de parameters
in nauw overleg met het pensioenveld te laten geschieden.Voordat de regering het concept besluit financieel toetsingskader op 24 mei
2006 aan uw Kamer heeft aangeboden, zijn de Stichting van de Arbeid en de
pensioenkoepels in de gelegenheid gesteld om te reageren. In de aanbiedingsbrief
van 24 mei jl. waarmee de regering u het conceptbesluit financieel toetsingskader
pensioenfondsen toezond, heeft de regering aangegeven dat de consultatie van
het besluit bij de Stichting van de Arbeid en de pensioenkoepels die de afgelopen
weken heeft plaatsgevonden ertoe heeft geleid dat de hoofdlijnen van de opvattingen
van deze organisaties in dit besluit zijn verwerkt. Vanwege de korte termijn
die voor consultatie beschikbaar was heeft de regering de Stichting van de
Arbeid en de pensioenkoepels toegezegd dat zij, voordat het besluit door Hare
Majesteit ter advisering aan de Raad van State wordt aangeboden, nog een mogelijkheid
krijgen op het conceptbesluit te reageren.Zoals de regering in dezelfde brief heeft aangekondigd zal over twee ontbrekende
elementen uit het ftk nog overleg plaatsvinden. Het betreft allereerst de
vaststelling van de parameters. In de nota naar aanleiding van het verslag
is aangegeven dat de regering de invoering van het ftk zal aangrijpen om de
parameters te actualiseren in nauwe samenwerking met DNB en de Stichting van
de Arbeid. Inmiddels heeft de regering op 23 juni jl. aan DNB gevraagd
voor 1 oktober a.s. te adviseren over de parameters in het licht van
de huidige constellatie. De regering heeft daarbij tevens gevraagd om bij
de onderbouwing van haar advies ook alternatieve opvattingen te beoordelen.
Vervolgens zullen de sociale partners over die parameters worden geconsulteerd.Ten tweede zal er nog overleg plaatsvinden over de zogenaamde indexatiematrix.
Ook op dit punt heeft de regering op 23 juni jl. aan DNB, de Stichting
van de Arbeid en de AFM gevraagd om voor 1 oktober a.s. advies uit te
brengen over hetgeen in de ministeriële regeling moet worden
opgenomen ter uitvoering van artikel 86, tweede lid van de Pensioenwet. Zoals
in de nota naar aanleiding van het verslag is aangegeven zal met het pensioenveld
worden bezien of de problemen die zich in de praktijk met de matrix (kunnen)
voordoen voorkomen kunnen worden, zonder af te doen aan het doel: consistentie
tussen toezegging, financiering en communicatie. In antwoord op de vraag van
de leden van de PvdA-fractie kunnen de voorstellen voor een indexatielabel
in het kader van dit overleg aan de orde komen.De Stichting van de Arbeid heeft in reactie van 16 juni jl. op dit
conceptbesluit aangegeven dat zij het zeer op prijs stelt bij de nadere invulling
en actualisering van de parameters en de uitwerking van de indexatiematrix
te worden betrokken.De leden van de CDA-fractie vragen van de regering de verzekering dat
de parameters ofwel in de wet ofwel in een amvb, met voorhang, vastgesteld
worden en onder geen beding in een ministeriële regeling terecht komen.
De regering acht het van belang dat bij de verdere vaststelling van de parameters
de economische analyse centraal dient te staan. Dat is in de ogen van de regering
het best gewaarborgd door in het proces te leunen op de expertise van DNB
en van de Stichting van de Arbeid, die in deze gebruik maken van de expertise
van pensioenfondsen. Zij hebben immers het beste zicht op wat realistische
inschattingen zouden kunnen zijn van parameters, zoals de rente en de risicopremie
op aandelen. Ook voor andere economische voorspellingen wordt sterk op experts
geleund. De regering ziet in dit verband weinig meerwaarde in codificatie
van de parameters op het niveau van wet of amvb, terwijl het wel de flexibiliteit
aantast om ze snel aan te passen als de omstandigheden dat eisen. Actualisatie
voor 1-1-2007 vereist overigens dat de parameters bij ministeriële regeling
worden vastgesteld. Het zorgvuldige voorbereidingstraject dat de regering
hiervoor wil volgen, zal immers op z’n vroegst in november tot een nieuwe
set parameters kunnen leiden. De regering houdt om deze redenen vast aan het
bepalen van parameters bij ministeriële regeling. Ook ten aanzien van
de indexatiematrix, en eventuele alternatieven zoals een indexatielabel die
in dat verband een rol zouden kunnen gaan spelen, kiest de regering voor opname
in een ministeriele regeling. De regering vindt het van groot belang dat de
regels snel aangepast kunnen worden als blijkt dat de regels in de praktijk
op problemen stuiten.Graag zegt de regering toe dat de ministeriële regeling die betrekking
heeft op de indexatiematrix en de parameters niet van kracht zal worden vóórdat
uw Kamer de gelegenheid krijgt daarover haar opvatting kenbaar te maken. In
beide gevallen geldt dat de Kamer de regering altijd kan aanspreken op dit
onderwerp.Eén set parameters?De leden van de fractie van het CDA vragen zich ook af of er voor 1 set
parameters gekozen moet worden voor zowel herstelplannen, continuïteitsanalyse,
intern risicomodel en kostendekkende premie. Zij wensen ook een duidelijke
onderbouwing van de parameters in relatie tot de doelen waarvoor zij dienen.
De leden van de VVD-fractie vragen of één set van parameters
voor alle genoemde elementen even optimaal functioneert. Zij merken ook op
dat een wijziging van de parameters kan leiden tot een verplichte aanpassing
door het pensioenfonds van het ingerekende rendement in de premie. In dat
verband vragen zij hoe zich dit verhoudt zich tot het standpunt dat het verwachte
fondsrendement voor een lange termijn moet gelden.Naar aanleiding van deze vragen merkt de regering op dat het ftk uitgaat
van een consistent geheel. In de amvb wordt bepaald dat herstelplannen gebaseerd
dienen te zijn op een continuïteitsanalyse. Voor de continuïteitsanalyse
kan een fonds gebruik maken van een intern model. Fondsen kunnen
in beginsel zelf de parameters bepalen die ze daarvoor nodig hebben. Hetzelfde
geldt voor de berekening van de kostendekkende premie. De regering is wel
voornemens om maxima vast te leggen, zoals dat ook is gebeurd in de Nota uitwerking
FTK (Kamerstukken II 2004/05, 28 294, nr. 11). Daarmee wordt voorkomen
dat fondsen zich rijk kunnen rekenen. Fondsen mogen van deze parameters afwijken,
mits de parameterkeuze in dat geval realistisch, consistent en gevalideerd
is.De regering ziet a-priori geen reden waarom in het kader van de parameters
aan het rendement dat bij een herstelplan ingeboekt mag worden andere eisen
gesteld zouden moeten worden dan aan het rendement dat bij de kostendekkende
premie wordt gebruikt.De regering verwacht niet dat het door de leden van de VVD gesignaleerde
probleem zich zal voordoen. Zoals gezegd hebben fondsen de nodige vrijheid
om te bepalen welk rendement zij inrekenen in de premie. De regering verwacht
bovendien niet dat de parameters periodiek zeer sterk zullen verschikken,
omdat deze gebaseerd zijn op meerjarige trends.IndexatielabelDe leden van de PvdA-fractie menen dat een indexatielabel niet alleen
van belang is bij waardeoverdracht, maar ook bij de keuze van een baan zal
volgens deze leden de kwaliteit van de pensioenregeling een rol kunnen spelen
bij het wel of niet accepteren van een baan.De regering is het met deze leden eens dat vergelijking van de indexatiekwaliteit
van belang is als er sprake is van keuzemogelijkheden ten aanzien van de pensioenregeling.
Dat is in ieder geval zo bij wisseling van werkgever. De regering hoopt dat
het pensioenbewustzijn, mede door de informatiebepalingen op grond van dit
wetsvoorstel, zodanig groeit dat het besef ontstaat dat de arbeidsvoorwaarde
pensioen minstens even belangrijk zal worden als het aanbod van een lease-auto.
Overigens wijst de regering er op dat het belang van waardeoverdracht met
de massale overgang van eind- naar middelloonregelingen kleiner is geworden.
Waar de rechten van slapers onder een eindloonregeling doorgaans een lagere
indexering kenden dan van actieve deelnemers (op individueel niveau kon dit
verschil fors oplopen), is dit verschil in geval van middelloonregeling vaak
minder groot of afwezig. Uiteraard kan er dan wel nog steeds sprake zijn van
een verschil in indexatiekwaliteit als gevolg van verschil in de toeslagambitie
of de aanwezigheid van een dekkings- of reservekort bij één
van beide fondsen. Juist om deze reden zijn pensioenuitvoerders verplicht
zowel bij de start als bij de beëindiging van de deelneming informatie
te verschaffen over het toeslagbeleid en de financiële positie.De leden van de PvdA-fractie vragen naar de mogelijkheid van een indexatielabel
en op welke manier het een plek in de Pensioenwet krijgt dan wel in de onderliggende
amvb.De regering hecht er aan te benadrukken dat het huidige wetsvoorstel geen
belemmeringen bevat voor het ontwikkelen van een indexatielabel. Op dit moment
is overigens niet helder hoe z’n label eruit zou moeten zien en welke
factoren er allemaal in meegenomen worden. Voorwaarde voor het eventueel verplichtstellen
van een dergelijk label is dat het label op alle pensioenregelingen toegepast
kan worden. De regering is bereid dat te overwegen als de betrokken partijen
in het aangekondigde overleg met een eenduidig advies komen. Of dat op afzienbare
termijn zal plaatsvinden is, gezien de vele horden die in dit verband nog
genomen moeten worden, nog een open vraag.EénjaarshersteltermijnDe leden van de CDA-fractie verzoeken de regering om, conform het voorstel
van de Stichting van de Arbeid, de éénjaarshersteltermijn bij
een dekking onder de 105% op drie jaar te brengen onder voorwaarde
dat de toezichthouder, indien het beleid van een fonds dat naar het oordeel
van de toezichthouder noodzakelijk maakt, een kortere hersteltermijn
kan eisen. De leden van de PvdA-fractie vragen of de regering heeft overwogen
om de korte termijnherstelperiode te verlengen naar 3 jaar en op basis van
de bepaalde criteria die de toezichthouder zou hanteren individuele fondsen
de plicht te geven om te werken met een kortere herstelperiode. Deze leden
vinden dat de criteria in het regeringsvoorstel voor het verlengen van de
1 jaarshersteltermijn erg algemeen geformuleerd zijn en vragen waarom deze
criteria in de amvb zijn uitgewerkt en niet in de wet zijn opgenomen. Deze
leden vinden het argument dat de criteria in een amvb moeten worden opgenomen
omdat ze anders niet snel kunnen worden aangepast niet erg overtuigend tegenover
de invulling die aan artikel 17 in de amvb is gegeven en vragen of het mogelijk
procyclische effect van een eenjaarshersteltermijn onderdeel uitmaakt van
deze overweging. Deze leden vragen ook of DNB ook andere criteria hanteert.
De leden van de VVD fractie vinden dat een gedegen onderbouwing van de keuze
voor een jaar ontbreekt. Zij vragen ook nogmaals aandacht voor een langere
herstelperiode van minimaal 3 jaar. Zij stellen dat een dergelijke termijn
het veiligstellen van de buffers beter mogelijk maakt en premiestijgingen
over meerdere jaren uitgesmeerd kunnen worden en het minder noodzakelijk zal
zijn te korten op pensioenaanspraken. Zij vragen of de regering bereid is
zich andermaal te beraden over oprekking van de hersteltermijn naar 3 jaar.
Zoals in de nota naar aanleiding van het verslag is aangegeven heeft de situatie
van onderdekking de nodige negatieve gevolgen voor de deelnemer. In het algemeen
zal er geen sprake zijn van indexatie en verzoeken tot waardeoverdracht worden
opgeschort. De regering is dan ook van mening dat een situatie van onderdekking
zo kort mogelijk moet duren. De regering wil er verder op wijzen dat de kans
groot is dat fondsen die in onderdekking zijn in de loop der tijd nog verder
in onderdekking zakken. Berekeningen van DNB laten zien dat, uitgaande van
een startdekkingsgraad van 100%, een fonds een kans heeft van circa
45% dat het een jaar later verder in onderdekking is geraakt, waarbij
de dekkingsgraad gemiddeld is gezakt tot 90%. Naarmate de dekkingsgraad
toeneemt, neemt de kans op onderdekking snel af. Bij een dekkingsgraad van
105% en 115% is de kans op onderdekking binnen een jaar al gezakt
tot 32% respectievelijk 13%. Bij een dekkingsgraad van 130%
is de kans nog 2,5%, wat overeenkomt met de wettelijke eis van 97,5%
zekerheid. Snel herstel is dus ook nodig om erger te voorkomen. Dat is het
uitgangspunt voor een hersteltermijn van 1 jaar.In de nota naar aanleiding van het verslag is de regering verder uitgebreid
ingegaan op het verloop van de dekkingsgraden in de afgelopen jaren. Gebleken
is dat een groot deel van de fondsen al binnen een jaar uit de situatie van
onderdekking is geraakt. Na drie jaar waren zelfs alle fondsen uit onderdekking
ontsnapt. Uitgangspunt voor de toezichthouder in deze periode waren een kortetermijnherstelperiode
van één jaar met de mogelijkheid tot maatwerk. Dit kader was
in overleg met de regering en de sociale partners tot stand gekomen en wordt
nu in de Pensioenwet overgenomen. De criteria voor de toepassing van het maatwerk
die in de amvb zijn opgenomen komen overeen met de criteria die DNB de afgelopen
periode heeft gehanteerd. De regering deelt de constatering van de leden van
de PvdA dat de criteria nog vrij algemeen van aard zijn, maar is van mening
dat ze in de praktijk voldoende aanknopingspunten bevatten voor de beslissing
over het al dan niet toepassen van maatwerk. In antwoord op de vraag van de
leden van de PvdA kan de regering melden dat mogelijke procycliciteit van
de eenjaarshersteltermijn geen overweging is geweest om de criteria voor maatwerk
in amvb op te nemen. De regering is in de nota naar aanleiding van het verslag
uitgebreid ingegaan op de vraag of het ftk procyclisch werkt en heeft daarbij
aangegeven daar niet bang voor te zijn. Al met al is de regering van mening
dat het voorgestelde kader – een hersteltermijn van één
jaar met de mogelijkheid tot maatwerk – in de praktijk van de afgelopen
jaren goed heeft gefunctioneerd.Nadruk op nominale zekerheid?De leden van de PvdA-fractie vragen zich af of het ftk niet teveel nadruk
legt op nominale zekerheid. Dit doet zich volgens deze leden voor door bij
dekkingsgraden uit te gaan van de nominale toezegging. Zij zijn verder van
mening dat de kostendekkende premie en de continuïteitsanalyse de koers
van een fonds moeten bepalen en dat de dekkingsgraad een randvoorwaarde is
voor wanneer ingegrepen moet worden. Als het toezicht zich te veel richt op
dekkingsgraden dan wordt volgens deze leden het risico gelopen dat fondsbesturen
zich teveel richten op de dekking van de nominale aanspraken in plaats van
op de kostendekkende premie en de continuïteitsanalyse. Zij vragen of
de mening wordt gedeeld dat de kostendekkende premie en de continuïteitsanalyse
vele malen belangrijker zijn om te komen tot een waardevast pensioen.Uiteraard zijn de deelnemers van pensioenregelingen gebaat bij een zo
hoog mogelijke zekerheid van hun pensioen. Dat geldt zowel voor de pensioenaanspraken
die hen zijn toegekend als voor de toeslagverlening. Maar zekerheid kent een
prijs. Zekerheid vereist immers dat pensioenfondsen nu al geld reserveren
voor toekomstige verplichtingen én daarbovenop buffers aanhouden om
tegenvallers op te vangen. Het opbouwen daarvan vereist hogere premies, waardoor
een zeker pensioen duurder is. De regering heeft er, na intensief overleg
met de sociale partners en DNB, voor gekozen om de wettelijke zekerheidseisen
alleen verplicht te stellen voor de onvoorwaardelijke pensioenaanspraken (waaronder
overigens ook alle in het verleden verleende toeslagen vallen). Dat betekent
dat een pensioenfonds daarvoor een voorziening moet treffen én dat
er een buffer wordt aangehouden die garandeert dat de aanspraken met een zekerheid
van 97,5% worden nagekomen. Voor een standaardpensioenfonds komt dat
neer op een dekkingsgraad van circa 130%. Zou er voor gekozen zijn
om fondsen ook te verplichten voor de voorwaardelijke toeslagverlening een
voorziening te vormen, dan zou de dekkingsgraad nog 40 à 50%
procentpunt hoger moeten liggen, rond de 175%. En als deze voorwaardelijke
toeslagverlening ook nog met 97,5% zekerheid gegarandeerd zou moeten
zijn, dan zou de dekkingsgraad uitkomen rond de 195%.Als reële zekerheid het uitgangspunt zou zijn geweest, dan zou de
regering veel hogere normen aan de dekkingsgraad moeten stellen dan thans
het geval is. Dat zou echter tevens geresulteerd hebben in premiestijgingen
die macro-economisch niet aanvaardbaar zouden zijn geweest. De regering is
van mening dat met het ftk, waarmee in ieder geval het onvoorwaardelijke deel
van de pensioentoezeggingen van een hoge mate van zekerheid wordt voorzien,
een evenwichtige balans is voorzien tussen zekerheid en betaalbaarheid. De
regels van het ftk belemmeren fondsen overigens niet om te streven naar hogere
dekkingsgraden. De regering is van mening dat fondsen met de ambitie om (voorwaardelijk)
te indexeren prudent handelen door dat na te streven. Bovendien krijgen fondsen
dan minder snel te maken met de beperkende regels van een lange- of kortetermijnherstelplan.
Het is echter aan de sociale partners om te bezien of een dergelijke ambitie
ten aanzien van pensioenen past binnen de totale ruimte voor arbeidsvoorwaarden.
Kort samengevat: nominale zekerheid is een eerste stap op weg naar reële
zekerheid en wie reële zekerheid wenst, in welke vorm dan ook, zal rekening
moeten houden met hogere dekkingsgraden en premies.De regering ziet overigens geen spanning tussen het hanteren van dekkingsgraden
als aangrijpingspunt van het toezicht enerzijds en de continuïteitsanalyse
en de kostendekkende premie anderzijds. Bij de continuïteitsanalyse wordt
vooral gekeken naar de ontwikkelingen van de dekkingsgraad naar de toekomst
toe mede gelet op scenario’s die zich daarbij zouden kunnen voordoen,
en stelt de dekkingsgraad juist centraal. De kostendekkende premie dient zodanig
te zijn dat nieuwe verplichtingen op ordentelijke wijze worden gefinancierd,
zodat ze niet op voorhand tot een daling van de dekkingsgraad leiden. De continuïteitsanalyse
en de kostendekkende premie zijn dus niet belangrijker dan de beoordeling
van de dekkingsgraad van het fonds, zij zijn aanvullend op de beoordeling
van de dekkingsgraad.In dit verband stellen de leden van de PvdA-fractie ook dat het opstellen
van een langetermijnherstelplan overbodig is als uit de continuïteitsanalyse
blijkt dat het reguliere beleid van een fonds tijdig leidt tot herstel.De regering verwijst in dit verband naar de beantwoording in de nota naar
aanleiding van het verslag, waarin uitgebreid op dit punt is ingegaan. Kern
van dat betoog is dat de het lange termijnherstelplan concrete voornemens
bevat om binnen 15 jaar weer orde te zijn, terwijl een continuïteitsanalyse
doorgaans nog niet alle mogelijke maatregelen zal bevatten. Weliswaar kan
een continuïteitsanalyse rekening houden met de aanwezigheid van een
eventuele vooraf bepaalde staffel, andere maatregelen die een discretionaire
beslissingen van het bestuur vereisen zijn daar doorgaans niet in opgenomen.
Daarom kan de continuïteitsanalyse nooit een vervanging zijn van het
langetermijnherstelplan, hoewel het eraan ten grondslag ligt.Verplichte (financiering van) toeslagverleningDe leden van de PvdA-fractie en de VVD-fractie vragen of het klopt dat
in het Verenigd Koninkrijk sprake is van een verplichting om indexatie mee
te financieren bij het vaststellen van de premie. In het Verenigd Koninkrijk
dienen salarisgerelateerde pensioentoezeggingen – (oftewel defined benefit
pensioenregelingen) – te worden geïndexeerd met een bepaalde prijsindex
(de retail prijsindex). In april 2005 is het maximum van deze verplichting
gewijzigd van 5% naar 2,5% per jaar. De regering wil erop wijzen
dat het aantal regelingen met een defined benefit karakter in het Verenigd
Koninkrijk in rap tempo daalt, mede vanwege de hoge kosten waar werkgevers
mee geconfronteerd worden, onder meer door de verplichte indexatie. Daarnaast
hebben veel fondsen in de tweede helft van de jaren negentig weinig prudent
gehandeld door zeer fors, soms tot 80 à 90%, in aandelen te
beleggen.De leden van de PvdA-fractie vragen ook wat de voor- en nadelen zijn om
een verplichting om indexatie mee te financieren bij het vaststellen van de
premie in Nederland in te voeren.In Nederland zijn sociale partners verantwoordelijk voor de inhoud van
pensioenregelingen. Zij bepalen of er in een pensioenregeling sprake is van
toeslagverlening en zijn via hun rol in het bestuur ook verantwoordelijk voor
de uitvoering van die regeling, waaronder het vraagstuk van de financiering.
De financiering van de toeslagverlening is afhankelijk van het karakter ervan.
Toeslagen met een onvoorwaardelijk karakter dienen volledig afgefinancierd
te worden. Bovendien dienen er buffers tegenover te staan. Voorwaardelijke
toeslagen kunnen op verschillende wijze gefinancierd worden, bijvoorbeeld
door een opslag op de premie, het vormen van een technische voorziening of
een reserve, en uit eventueel overrendement. Het is niet nodig om hiervoor
buffers aan te houden. De regering ziet geen enkele reden om één
financieringsvorm verplicht te stellen en laat de keuze over aan de fondsen
en de sociale partners. Een belangrijk bezwaar van verplichte meefinancieren
van toeslagen in de premie is dat dit een forse premieverhoging zal betekenen.
Wel stelt de Pensioenwet de eis dat er sprake moet zijn van consistentie tussen
toezegging, financiering en communicatie. De leden van de VVD-fractie vragen of de regering een verplichtstelling
van indexatie wenselijk vindt. Verplichte indexatie zou ten principale een
forse inbreuk betekenen op de verantwoordelijkheid van sociale partners voor
de inhoud van de pensioenovereenkomst. Voorts zou verplichte indexatie een
structurele stijging van de premies betekenen voor fondsen waar sprake is
van geen of slechts gedeeltelijke indexatie. Bovendien zou verplichte indexatie
pensioenfondsbesturen beroven van het belangrijkste instrument om de dekkingsgraad
te verbeteren. Bij verplichte indexatie wordt een fonds dan sneller gedwongen
bij eventuele onderdekking of reservetekort de premies tot onrealistische
niveaus te verhogen. Dat zou betekenen dat alleen de actieven meebetalen aan
een eventueel herstel.Voorwaarden premiedempingDe leden van de VVD-fractie stellen dat het onduidelijk blijft wat de
voorwaarden voor premiedemping zijn en of het geoorloofd is in situatie van
reservetekort of zelfs dekkingstekort premiedemping toe te passen.De voorwaarden van premiedemping zijn opgenomen in artikel 4, derde en
vierde lid van het conceptbesluit financieel toetsingskader pensioenfondsen.
Hierin wordt aangegeven dat het pensioenfonds voor de berekening van de premie
mag uitgaan van het rendement waarbij met het oog op demping van de premie
mag worden uitgegaan van een:a. voortschrijdende gemiddelde van het rendement met een maximumperiode
van tien jaar; ofb. vastgestelde verwachte waarde. Het hiergenoemde gemiddelde en de verwachte
waarden dienen gedurende langere tijd te worden gehanteerd, dienen op een
goed onderbouwde analyse te zijn gebaseerd en dienen op lange termijn niet
af wijken van de gemiddelde realisatie. Deze voorwaarden zijn overkort ontleend
aan punt 17 van de Nota Uitwerking FTK (Kamerstukken II 2003/04, 28 294,
nr. 11). Indien aan deze voorwaarden van premiedemping is voldaan, dan kan
premiedemping ook worden toegepast in een situatie van reservetekort of dekkingstekort.Buffervrijval en kostendekkende premieDe leden van de VVD-fractie vragen of het toegestaan is in geval van het
groter zijn van de uitkeringen dan de premie (bij een zogenaamd rijp fonds)
om een buffer vrijval over de lopende pensioenuitkeringen in mindering te
brengen op de solvabiliteitsopslag op de kostendekkende premie. Zij vragen
tevens of dit ook is toegestaan in geval van een reserve- of zelfs dekkingstekort.Als middelen beschikbaar komen zonder dat zij dienen ter dekking van bepaalde
verplichtingen dan kunnen zij worden aangewend voor de vermindering van de
feitelijke premie, mits wordt voldaan aan de eisen van artikel 117. Deze zijn
zodanig restrictief dat vermindering niet mogelijk is in geval van reserve-
of dekkingstekort. Vermindering van de kostendekkende premie is in geen geval
mogelijk. De kostendekkende premie wordt gevormd door de componenten die limitatief
zijn opgesomd in artikel 116 en de vrijval van buffers valt daar niet onder.
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de VVD-fractie heeft de regering
in de derde nota van wijziging artikel 116 redactioneel aangepast, zodat duidelijk
wordt dat de in het artikel genoemde componenten limitatief zijn opgesomd.Buffers en gesloten fondsDe leden van de PvdA-fractie willen weten hoe er met buffers moet worden
omgegaan bij een gesloten fonds. Het kenmerk van een gesloten fonds is dat
er geen premieontvangsten meer zijn. Er worden ook geen nieuwe verplichtingen
meer aangegaan. Het is wel mogelijk dat elk jaar de voorwaardelijke toezeggingen
(bijvoorbeeld een voorwaardelijk toeslagbeleid) die in dat jaar kan worden
toegekend, wordt omgezet in een onvoorwaardelijke toezegging. Het ontbreken
van premieontvangsten betekent ook dat het premie-instrument niet kan worden
ingezet om de financiële situatie bij het fonds te beïnvloeden.
De zekerheid bij het fonds moet dus worden ontleend aan de hoogte van de buffers.
Hoe hoog die buffers moeten zijn, hangt evenwel af van diverse factoren, zoals
de omvang en aard van de verplichtingen, de omvang van de beleggingsopbrengsten
van het fonds etc.Eis vereist eigen vermogen en herverzekerde fondsenZowel de leden van de CDA-fractie als van de VVD-fractie hebben een vraag
gesteld over het feit dat de tweede nota van wijziging bewerkstelligt dat
onder meer een volledig herverzekerd pensioenfonds niet over een minimaal
vereist eigen vermogen behoeft te beschikken. Zij vragen waarom deze toevoeging
niet ook bij artikel 120 (vereist eigen vermogen) is opgenomen.Het minimaal vereist eigen vermogen en het vereist eigen vermogen dienen
ter zekerheid van de risico’s die verband houden met de pensioenverplichtingen
van het fonds. Als een fonds volledig is herverzekerd, dan hoeft het fonds –
onder de voorwaarden die zijn aangegeven – geen minimaal vereist eigen
vermogen en geen vereist eigen vermogen aan te houden. De risico’s van
dat fonds zijn immers overgenomen door de herverzekeraar en de risico’s
van de herverzekeraar (inclusief de risico’s die de herverzekeraar van
het pensioenfonds heeft overgenomen), worden vervolgens in het kader van het
toezicht op de herverzekeraar zekergesteld. De eis van het vereist eigen vermogen
is de facto niet van toepassing doordat in de berekening van het vereist eigen
vermogen bij de berekening van de risicofactoren rekening wordt gehouden met
de herverzekering. Als sprake is van volledige herverzekering is het resulterende
vereist eigen vermogen nihil. De berekening van het minimaal vereist eigen
vermogen is niet afhankelijk van bepaalde risicofactoren, maar is afhankelijk
van de grootte van de technische voorzieningen. Dit vloeit voort uit Richtlijn
2003/41/EG. Daarom dient in de wettelijke bepaling van de berekening van het
minimaal vereist eigen vermogen wel expliciet rekening te worden rekening
gehouden met de mogelijkheid van herverzekering en de wens te voorkomen dat
hetzelfde risico tweemaal wordt afgedekt. Daartoe dient de aanpassing van
artikel 119 die in de tweede nota van wijziging is aangegeven.Buffers bij fonds dat bijdragen ontvangt van een buitenlandse
ondernemingDe leden van de CDA-fractie hebben een paar vragen over de financiële
eisen aan een pensioenfonds dat bijdragen ontvangt van een in een andere lidstaat
gevestigde bijdragende onderneming. Zij stellen dat in artikel 120, tweede
lid, wordt bepaald dat een dergelijk fonds te allen tijde over voldoende en
passende activa moet beschikken om de technische voorzieningen met betrekking
tot het geheel van de uitgevoerde regelingen te dekken en vragen vervolgens
of voor de toepassing van deze bepaling onder volledige dekking wordt verstaan
een dekkingsgraad van 100%, dan wel een hoger percentage, zoals vastgesteld
door de toezichthouder.Onder volledige dekking wordt verstaan een dekkingsgraad van 100%.
Daarnaast dient een dergelijk fonds een minimaal vereist eigen vermogen aan
te houden van 5% van de technische voorzieningen.Vervolgens vragen deze leden hoe, indien een in een andere lidstaat gevestigde
onderneming conform de regel van artikel 120, tweede lid, is aangesloten bij
een Nederlands pensioenfonds, dient te worden gehandeld indien het pensioenfonds
daarna in een situatie van onderdekking geraakt: dient de aansluiting van
de bedoelde onderneming te worden beëindigd, met alle nadelige gevolgen
voor de via die onderneming verzekerde deelnemers, of gelden in die situatie
de normale regels met betrekking tot het maken van een herstelplan
door het pensioenfonds, terwijl de aansluiting van de buitenlandse onderneming
kan worden gehandhaafd?Als een dergelijk pensioenfonds bijdragen ontvangt van een in een andere
lidstaat gevestigde bijdragende onderneming in onderdekking terecht komt,
is artikel 16, derde lid, van Richtlijn 2003/41/EG relevant. Hierin wordt
bepaald dat in geval van grensoverschrijdende activiteiten de technische voorzieningen
met betrekking tot het geheel van de uitgevoerde pensioenregelingen te allen
tijde volledig door kapitaal gedekt moet zijn. Deze formulering was in artikel
120, derde lid, van dit wetsvoorstel overgenomen. Naar aanleiding van de vraag
van de leden van de CDA-fractie is de regering echter tot de conclusie gekomen
dat sprake is van een inconsistentie. Enerzijds is immers de eis van het vereist
eigen vermogen op deze fondsen van toepassing, welke impliceert dat er een
kans op onderdekking mag bestaan van 2,5%. Anderzijds zou er nooit
sprake mogen zijn fan onderdekking. Los daarvan is onderdekking in de praktijk
nooit volledig uit te sluiten. De regering stelt daarom voor om voor deze
fondsen onderdekking van maximaal 1 jaar toe te staan. Daarbij gelden de normale
regels ten aanzien van het kortetermijnherstelplan, behalve de mogelijkheid
voor de toezichthouder om in het kader van maatwerk ontheffing te verlenen
voor de eenjaarstermijn. Deze laatste beperking is nodig om conform de richtlijn
zwaardere eisen te stellen aan fondsen die bijdragen ontvangen van in het
buitenland gevestigde ondernemingen dan aan andere fondsen. Met de mogelijkheid
om maximaal 1 jaar onderdekking toe te staan sluit Nederland overigens aan
op de eisen men in het Verenigd Koninkrijk en Ierland aan bedoelde fondsen
stelt. In de derde nota van wijziging zullen de artikelen 120 en 129 worden
aangepast.Premiekorting en inhaalindexatieDe leden van de PvdA-fractie ondersteunen het voorstel van de regering
een beperking ten aanzien van het terugstorten van premies bij wet vast te
leggen. De leden vragen waarom deze beperking niet uitgebreid is met een bepaling
dat premiekorting pas mogelijk is als eventuele indexatiekortingen in de afgelopen
10 jaar zijn ingehaald.In artikel 117 is aangegeven dat premiekorting pas mogelijk is als –
bovenop de waarden ter dekking van de pensioenverplichtingen – het vereist
vermogen aanwezig is en de eventuele voorwaardelijke toeslagen kunnen worden
nagekomen. Een kenmerk van voorwaardelijke toeslagen is dat ze afhankelijk
zijn van een in de toekomst door het bestuur te nemen beslissing. Indien inhaalindexering
boven een bepaalde dekkingsgraad onderdeel is van de geformuleerde ambitie,
kan geen premiekorting worden gegeven zolang niet eerst eerdere gemiste indexering
is ingehaald (conform de afgesproken inhaalregel). Of sprake is van inhaalindexatie
is dus afhankelijk van de afspraken die sociale partners daarover hebben gemaakt.
De regering is van mening dat deze vrijheid past in het de verantwoordelijkheid
van sociale partners voor de inhoud van de pensioenovereenkomst en de afspraken
die over de toeslagverlening worden gemaakt.Omvang voorziening voor toeslagverleningDe leden van de VVD-fractie merken op dat voor een volledige indexatieambitie
in het kader van de vaststelling van de premiekortinggrens bij een gemiddeld
fonds een voorziening van 50% van de onvoorwaardelijke verplichting
nodig is. Zij vragen zich af of dit niet hoog aangezien de meeste pensioenfondsen
in Nederland een waardevast, oftewel gekoppeld aan de prijsinflatie, pensioen
kennen.De regering heeft het genoemde getal gebruikt in een ruwe berekening in
de nota naar aanleiding van het verslag. Een voorziening van circa 50%
voor alle voorwaardelijke toeslagen is een vuistregel die in het verleden
onder meer is gehanteerd door het Centraal Planbureau (CPB) ten bate van macro-economische
analyses (thans gaat het CPB uit van circa 45%). Overigens
zijn er ook pensioenregelingen waarin de toeslagverlening is gekoppeld aan
de looninflatie (een welvaartsvast pensioen), die gemiddeld over langere perioden
hoger ligt dan de prijsinflatie en dus een hogere voorziening oplevert. Overigens
blijft de conclusie van het voorbeeld dat de regering gaf, namelijk dat het
niet aannemelijk is dat binnen een korte tijdsspanne achtereenvolgens sprake
zou kunnen zijn van korting op onvoorwaardelijke aanspraken en premierestitutie,
ook bij een iets lager percentage overeind.Affinanciering onvoorwaardelijke toeslagenDe leden van de fractie van het CDA vragen de regering of een overgangstermijn
in acht wordt genomen voor onvoorwaardelijke toeslagen die bij de ingang van
de nieuwe pensioenwet niet zijn afgefinancierd.Voor onvoorwaardelijke toeslagen moeten reserveringen worden getroffen.
Dat is staand beleid op grond van de PSW. Dat beleid zal worden voortgezet
op grond van de Pensioenwet. Overeengekomen onvoorwaardelijk toeslagverlening
wordt hetzelfde beschouwd als een overeengekomen «nominaal» pensioen:
voor beiden geldt dat ze volledig afgefinancierd moeten zijn. Aangezien er
geen sprake is van een beleidswijziging wordt er in de Invoerings- en aanpassingswet
Penisoenwet ook geen overgangsrecht voorzien.Voorts wijzen deze leden op de incongruentie dat de verhoging van een
middelloonregeling met een onvoorwaardelijke indexatie op voorhand moet worden
verzekerd omdat de indexatie een toeslag is, terwijl de verhoging in een eindloonregeling
eerst gefinancierd wordt op het tijdstip van de verhoging. Waarom wordt deze
na-indexatie niet als toeslag aangemerkt? En welke gevolgen heeft dit voor
bestaande contracten op basis van geïndexeerd middelloon?De regering wijst erop dat er geen sprake is van incongruentie tussen
de eis dat bij een middelloonregeling een verhoging als gevolg van onvoorwaardelijke
toeslagen in de opbouwfase vooraf gefinancierd moet worden, waar een toekomstige
verhoging in de opbouwfase bij een eindloonregeling niet vooraf gefinancierd
hoeft te worden. Immers, bij een eindloonregeling is de verhoging pas definitief
op het moment dat het salaris ook feitelijk wordt verhoogd. Pas bij beëindiging
van de deelneming (als de deelnemer gewezen deelnemer of pensioengerechtigde
wordt) staat definitief vast wat de onvoorwaardelijke nominale aanspraak is.
Bij middelloon wordt periodiek (bijvoorbeeld maandelijks) een nominale aanspraak
toegekend. Als de middelloonregeling voorzien is van een onvoorwaardelijke
toeslagverlening voor de opbouwfase, dan is die vastgestelde pensioenaanspraak
ook definitief waarde- of welvaartsvast (afhankelijk van de gekozen indexatiesystematiek)
voor de rest van de opbouwperiode. Een in een bepaalde maand op grond van
een middelloonregeling met onvoorwaardelijke toeslagverlening opgebouwde aanspraak
is dan ook een hardere aanspraak dan een in een bepaalde maand op grond van
een eindloonregeling opgebouwde aanspraak met een voorwaardelijke toeslagverlening.
Dit verschil komt onder andere tot uiting op het moment dat de deelnemer gewezen
deelnemer wordt.StatenDe leden van de VVD-fractie vragen waarom de Minister van mening is dat
de positie van een actuaris bij wet geregeld moet worden. Het wetsvoorstel
regelt op overeenkomstige wijze als in het artikel 2:99 Wft in artikel 134
de onafhankelijkheid van de actuaris. De bepaling in lid 4 van artikel 133
is opgenomen om duidelijk te maken dat het actuarieel verslag door een bevoegde
actuaris – niet zijnde de regulier voor het pensioenfonds werkende actuaris –
moet worden gewaarmerkt. Deze constructie biedt een waarborg voor de kwaliteit
van het actuarieel verslag. De actuaris beoordeelt alleen die aspecten, die «des
actuaris» zijn. Een actuaris hanteert technieken waarmee
hij op basis van gegevens uit het verleden systematisch in de toekomst kan
kijken, voorspellingen kan doen, en deze voorspellingen kan vertalen in financiële
consequenties. De accountant beoordeelt of de weergave van de financiële
staat van het pensioenfonds een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid.
Naar de mening van de regering leidt de opsomming uit 133, vierde lid, dus
niet tot een overlap met de werkzaamheden van de accountant.In reactie op een vraag van de leden van de VVD-fractie is de regering
van mening dat pensioenfondsen niet moeten worden begrepen onder instellingen
als bedoeld in artikel 189 lid 4 van de Pensioenwet. In de concept amvb ftk
(Kamerstukken II 2005/06, 30 413, nr. 19) wordt in artikel 33 een drietal
instellingen genoemd, waaraan op verzoek door DNB gegevens uit de pensioendatabank
kunnen worden verstrekt. Pensioenfondsen vallen daar niet onder.7. De relatie tussen de pensioenuitvoerder en deelnemers,
gewezen deelnemers en pensioengerechtigdenInformatie over dekking nabestaandenpensioenDe leden van de CDA-fractie verzoeken informatie te verschaffen over het
aantal mensen dat dekking heeft voor een nabestaandenpensioen. Het nabestaandenpensioen
is een verzamelbegrip waarin zowel het partnerpensioen, een weduwe- en weduwnaarspensioen
als een wezenpensioen kan worden verstaan. DNB publiceert in de Pensioenmonitor
(www.dnb.nl) statistieken waaruit blijkt dat 92% van de actieve deelnemers
bij pensioenfondsen ook een toezegging voor een weduwe/weduwnaar/partnerpensioen
heeft. Voor ruim 70% van de deelnemers met een toezegging voor een
partnerpensioen bestaat die toezegging uit een percentage van het te bereiken
ouderdomspensioen, dat in alle regelingen hoger is dan 40% van het
te bereiken ouderdomspensioen. In de overige 30% is bijvoorbeeld sprake
van koppeling aan de pensioengrondslag, het salaris of het spaarsaldo.De leden van de CDA-fractie vragen hoeveel procent van de inactieven (zoals
arbeidsongeschikten, werklozen en VUT-ers) onder 65 recht heeft op een nabestaandenpensioen
van ten minste 40% van de pensioengrondslag, wanneer zij overlijden
voor hun 65e. In onderstaande tabel wordt weergeven welk percentage van de
deelnemers in geval van arbeidsongeschiktheid, scholingsverlof, langdurig
verlof, ouderschapsverlof, sabbatical leave, vrijwillig ontslag (VUT) of zorgverlof
al dan niet op basis van vrijwilligheid een dekking voor het overlijdensrisico
heeft bij een pensioenfonds.Tabel 1: Dekking partnerpensioen voor inactieven Dekking overlijdensrisico bijin regelingen met partnerpensioen op opbouwbasisin regelingen met partnerpensioen op
risicobasisArbeidsongeschiktheid99%94% Educational verlof 4%55% Langdurig verlof 4%11%Ouderschapsverlof 5%72% Sabbatical leave 5%21% Vrijwillig ontslag (VUT)45%83%Zorgverlof 5%43%Bron: DNBUit de tabel blijkt bijvoorbeeld dat 99% van de arbeidsongeschikten
die participeren in een pensioenregeling met een partnerpensioen op opbouwbasis
het partnerpensioen kan continueren. Van de arbeidsongeschikten
die participeren in een pensioenregeling met een partnerpensioen op risicobasis
heeft 94% dekking voor het overlijdensrisico. Het is niet bekend hoe
hoog het partnerpensioen voor inactieven is.Consequenties nabestaanden op risicobasisDe leden van de CDA-fractie hebben zorgen over de vaak onvoorzien grote
inkomensterugval voor met name vrouwen in geval van een op risicobasis gefinancierd
nabestaandenpensioen als de deelnemer niet langer actief is. Op dat moment
heeft de deelnemer namelijk geen rechten en kunnen diens nabestaanden achterblijven
zonder pensioenrechten. Dit terwijl de deelnemer natuurlijk wel vele jaren
voor het pensioen heeft betaald, zo stellen deze leden.Is de regering los van de verantwoordelijkheid van sociale partners het
met de leden van de CDA-fractie eens dat het ongewenst is dat mensen bij overlijden
van hun echtgenoot zonder inkomen achterblijven, zo vragen zij. Deze leden
vervolgen met de vraag hoe de regering denkt voor deze problematiek een passende
oplossing te kunnen bieden. Kan via de Pensioenwet de financiering van pensioen
op risicobasis teruggedrongen worden, bijvoorbeeld door de financieringsvorm
van een nabestaandenpensioen vast te leggen, zo vragen deze leden vervolgens.
De leden van de CDA-fractie zouden graag zien dat deelnemers altijd ten minste
de keuze hebben tussen partnerpensioen op kapitaalbasis en levenslang en partnerpensioen
op risicobasis. Zij vragen hoe de regering deze keuzemogelijkheid beoordeelt.Voorafgaand aan een reactie op de meer specifieke vragen van de leden
van de CDA-fractie wil de regering kort ingaan op de beleidsmatige achtergrond
van het nabestaandenpensioen op risicobasis, alsmede op de verantwoordelijkheid
van de overheid voor inkomensderving in geval van overlijden. In de afgelopen
jaren is het aantal pensioenregelingen met een nabestaandenpensioen op risicobasis
snel toegenomen. In 1999 had bijna 21% van de werknemers een nabestaandenpensioen
op risicobasis. In 2005 was dat gegroeid tot ruim 40% van de werknemers.
Die stijging is mede het gevolg van het beleid dat sociale partners en de
regering sinds de jaren negentig hebben gevoerd. Allereerst hebben sociale
partners en de overheid in 1997 een convenant gesloten dat gericht was op
kostenbeheersing. Door beide partijen werd een nabestaandenpensioen op risicobasis
in dat kader als een wenselijke maatregel beschouwd. Een tweede belangrijke
katalysator was de introductie van de uitruil uit hoofde van artikel 2b PSW.
In dat artikel wordt geregeld dat voorzover in een pensioenvoorziening een
nabestaandenpensioen is opgenomen, alle deelnemers, ook indien een nabestaandenpensioen
niet op hen van toepassing is, het recht hebben op een hoger of eerder ingaand
ouderdomspensioen. Bij de introductie werd voorzien dat sociale partners ten
gevolge van de inwerkingtreding tot de conclusie zouden kunnen komen dat een
nabestaandenpensioen op opbouwbasis, vanwege het kostenverhogende aspect van
artikel 2b niet meer gewenst is (Kamerstukken II 1998/99, 26 711, nr.
3, blz. 5). Zij zouden dan kunnen overgaan tot het afschaffen van het nabestaandenpensioen
of tot de introductie van een nabestaandenpensioen op risicobasis. De regering
zag destijds als een voordeel van een nabestaandenpensioen op risicobasis
boven een nabestaandenpensioen op opbouwbasis dat zo kon worden voorzien in
een waarschijnlijk reële behoefte bij de deelnemers en dat de kosten
relatief gering zijn vergelijken bij de kosten voor een nabestaandenpensioen
op opbouwbasis. Daarbij heeft de regering expliciet gewezen op de consequenties
van een nabestaandenpensioen op risicobasis, namelijk dat de dekking eindigt
bij het beëindigen van de deelneming. De groei van het aantal pensioenregelingen
met een nabestaandenpensioen op risicobasis is – ten derde – waarschijnlijk
versterkt onder druk van de noodzakelijke premiestijgingen in de afgelopen
jaren die ondermeer samenhingen met de dalende rente en de malaise
op de beursen. Door het nabestaandenpensioen te versoberen ontstond bij gelijkblijvende
totale premie ruimte om versoberingen in het ouderdomspensioen te voorkomen
of beperkt te houden.Tegen deze achtergrond is de vraag tot hoever de verantwoordelijkheid
van de overheid reikt. Juist om te voorkomen dat nabestaanden bij overlijden
van hun partner zonder enig inkomen achterblijven, is een publieke regeling
getroffen, de Algemene nabestaandenwet (Anw). Deze wet voorziet in een inkomen
op minimumniveau, waarbij in vergelijking met de voorganger van de Anw, de
Algemene Weduwen- en Wezenwet, het inkomensdervingkarakter is versterkt. Additioneel
ten opzichte van de Anw, bestaat de mogelijkheid om in de arbeidsvoorwaardensfeer
een nabestaandenpensioen overeen te komen of om zich op individuele basis
te verzekeren tegen het risico van overlijden.De groei van het aantal regelingen met een nabestaandenpensioen op opbouwbasis
is mede het gevolg van de noodzaak om de kosten te beheersen. Een verplichting
om een nabestaandenpensioen op opbouwbasis aan te bieden of om deelnemers
tenminste de keuze te bieden tussen een nabestaandenpensioen op opbouwbasis
en een nabestaandenpensioen op risicobasis, zoals de leden van de CDA-fractie
voorstellen, zou sociale partners dwingen tot hogere kosten. Dat zou een forse
breuk zijn met lijn die de overheid en de sociale partners gezamenlijk hebben
ingezet. Een dergelijke verplichting zou tevens een breuk vormen met het uitgangspunt
dat sociale partners verantwoordelijk zijn voor de inhoud en vormgeving van
de pensioentoezegging. De regering wil er op wijzen dat de kosten van de pensioenen
uiteindelijk drukken op de loonruimte.Deze bezwaren gelden ook voor het voorstel van de leden van de PvdA-fractie
om wettelijk te regelen dat de keuze voor het inruilen van een deel van het
ouderdomspensioen voor nabestaandenpensioen bij het beëindigen van het
arbeidscontract als standaardkeuze aangeboden moet worden. Als deze leden
daarmee bedoelen dat men zonder tegenbericht automatisch voor uituil kiest,
dan verwacht de regering dat dit voorstel bovendien tot oververzekering zal
leiden. Vermoedelijk zal niet iedereen er bewust voor kiezen om niet te reageren.
Het kan dan voorkomen dat de uitruil wordt uitgevoerd terwijl men dat helemaal
niet nodig heeft of dat deelnemers zonder partner dan automatisch meebetalen
aan een partnerpensioen. De introductie van artikel 2b PSW was nu juist bedoeld
om dergelijke vormen van doorgeschoten solidariteit te voorkomen.In reactie op de vraag van de leden van de CDA-fractie stelt de regering
dat het nu eenmaal inherent is aan verzekeren op risicobasis, dat als een
deelnemer niet langer actief is en erg geen dekking meer is, er geen recht
meer kan ontstaan op een uitkering in geval van arbeidsongeschiktheid of overlijden.
Het feit dat tijdens de actieve periode premie is betaald, doet hier niet
aan af. Ook bij andere verzekeringen op risicobasis betekent het feit dat
(jarenlang) premie is betaald nog niet dat recht op uitkering kan worden geclaimd
na het einde van de dekking.De regering vindt het evenwel van het grootste belang dat deelnemers en
gewezen deelnemers adequate informatie ontvangen over de aanwezigheid en de
aard van een eventueel nabestaandenpensioen. Dat is de reden waarom de regering
in de wet en de bijbehorende amvb enkele belangrijke verplichtingen oplegt
omtrent de informatievoorziening. In de startbrief, bij de jaarlijkse opgave
van de reglementair te bereiken pensioenresultaten en bij beëindiging
van de deelneming dient de pensioenuitvoerder aan te geven wat ten aanzien
van nabestaandenpensioen de consequenties zijn van de gekozen wijze van financieren
(kapitaaldekking of risicobasis). Voorts moet de deelnemer bij beëindiging
van de deelname gewezen worden op de gevolgen van het beëindigen van
de deelname voor de dekking voor overlijdenrisico. Voor een deelnemer moet duidelijk zijn of er na beëindiging van de deelneming of na pensionering
nog aanspraak bestaat op partnerpensioen. Daarnaast moet de pensioenuitvoerder
wijzen op de mogelijkheden van uitruil en moet de pensioenuitvoerder op verzoek
van (gewezen) deelnemers de consequenties van het al dan niet gebruik maken
van de uitruilmogelijkheid inzichtelijk maken. Hiermee is geheel voldaan aan
de wenst van de leden van de PvdA-fractie die er voor pleiten de opgebouwde
aanspraken op nabestaandenpensioen evenals de consequenties van het nabestaandenpensioen
op risicobasis jaarlijks op het pensioenoverzicht te melden gemeld worden.Uitruil bij beëindiging dienstverbandDe leden van de PvdA-fractie pleiten voor het wettelijk vastleggen van
twee momenten waarop een deel van het ouderdomspensioen ingeruild kan worden
voor nabestaandenpensioen. Volgens deze leden moet dit niet alleen mogelijk
zijn bij de pensioendatum, maar tevens bij het beëindigen van het arbeidscontract.
Bij een nabestaandenpensioen op risicobasis vervalt immers eveneens bij het
beëindigen van het arbeidscontract de aanspraak op een nabestaandenpensioen.
Ook de leden van de VVD-fractie vragen de regering het recht op uitruil te
regelen bij beëindiging van het dienstverband vóór de pensioendatum.In het wetsvoorstel Pensioenwet is vastgelegd dat minstens éénmaal
de mogelijkheid tot uitruil moet worden aangeboden. Uiteraard kunnen sociale
partners overeenkomen ook op andere momenten dan op de pensioendatum uitruil
mogelijk te maken. Te denken valt aan objectief te bepalen momenten als het
moment waarop de burgerlijke staat wijzigt of waarop de deelneming aan een
pensioenregeling wordt beëindigd door beëindiging van de arbeidsovereenkomst.
Daarmee kunnen sociale partners eraan tegemoet komen dat de burgerlijke staat
en de arbeidsovereenkomst geen statisch gegeven is. Het vergroten van de kans
op risicoselectie, wat kostenverhogend werkt, geldt echter als bezwaar tegen
het bieden van keuze op meerdere momenten. Soms kan risicoselectie worden
voorkomen door een medische keuring. Dat is het geval als een deelnemer terugkomt
op een eerder gemaakte keuze. In andere gevallen, als de deelnemer met de
uitruil voor het eerst gebruik maakt van een keuzemogelijkheid die de regeling
biedt, kan dat niet. De regering is van mening dat sociale partners zelf moeten
afwegen of het aanbieden van meerdere keuzemomenten en de consequenties die
dat heeft bij de betreffende pensioenregeling past.Vervolgens wijzen de leden van de PvdA-fractie op het belang van het wettelijk
vastleggen van maximum van 70% van het resterende ouderdomspensioen
bij de uitruil van nabestaanden- in ouderdomspensioen.Als sociale partners de mogelijkheid tot uitruil op meerdere momenten
willen bieden, kunnen zij zelf desgewenst grenzen stellen aan het niveau van
het ouderdomspensioen. Een wettelijke beperking is in de ogen van de regering
overbodig en vormt een ongewenste inbreuk op het principe dat het aan sociale
partners is om beslissingen te nemen over ouderdom- en nabestaandenpensioen
en uitruilmogelijkheden tussen beide. Uitruil en kapitaaldekkingDe leden van de VVD-fractie vragen de regering of fondsen, die gedwongen
worden een partnerpensioen op te nemen in de regeling, ook gehouden zijn om
deze te voorzien van kapitaaldekking.Uit het recht om in elk geval op pensioendatum deelnemers de keuze te
bieden ouderdomspensioen om te ruilen in nabestaandenpensioen, volgt niet
de plicht dit nabestaandenpensioen te financieren op basis van kapitaaldekking.
Partijen zijn, in lijn met de vrijheid die er is in de fase van verwerving
bij nabestaandenpensioen, vrij te kiezen voor financiering op risicobasis
dan wel financiering op basis van kapitaaldekking.Van belang bij de keuze van financiering van het nabestaandenpensioen
is dat een verkregen nabestaandenpensioen gefinancierd op basis
van kapitaaldekking, op grond van artikel 54 op pensioendatum weer teruggeruild
kan worden in een ouderdomspensioen. Indien het ouderdomspensioen is omgeruild
in een nabestaandenpensioen op risicobasis, is een dergelijke terugruil op
pensioendatum niet meer mogelijk. Partijen betrokken bij de uitvoeringsovereenkomst
doen er dan ook verstandig aan hierover met de pensioenuitvoerder afspraken
te maken. In beginsel is het de verantwoordelijkheid van de pensioenuitvoerder,
echter in de uitvoeringsovereenkomst kan deze vrijheid natuurlijk ingeperkt
worden. Het inkopen van nabestaandenpensioen op kapitaaldekking zal overigens
voor de deelnemer meer ten koste gaan van zijn ouderdomspensioen dan het inkopen
van nabestaandenpensioen op risicobasis.Gewezen partnersDe leden van de PvdA-fractie vragen wat de gevolgen zijn voor de gewezen
partner bij overlijden van de ex-partner. Heeft de gewezen partner altijd
recht op bijzonder nabestaandenpensioen wanneer de ex-partner met een nabestaandenpensioen
op risicobasis voor het beëindigen van het arbeidscontract overlijdt,
zo vragen deze leden. Heeft de gewezen partner dit recht eveneens wanneer
bij scheiding de pensioenen verevend zijn, zo vervolgen deze leden. Voorts
vragen deze leden of de gewezen partner eveneens recht heeft op bijzonder
nabestaandenpensioen wanneer de ex-partner opnieuw gehuwd is. Ten slotte vragen
deze leden op welke wijze de aanspraken worden toegewezen op nabestaandenpensioen
en het bijzonder nabestaandenpensioen aan partner en de gewezen partner bij
overlijden van degene die het pensioen opbouwde.In geval van een partnerpensioen op risicobasis is er alleen een recht
op partnerpensioen als het risico zich voordoet tijdens de looptijd van enerzijds
de partnerrelatie en anderzijds de deelneming in de pensioenregeling. Bij
overlijden van de deelnemer ná scheiding bestaat dan dus geen recht
op bijzonder partnerpensioen ook al overlijdt de deelnemer nog voor het beëindigen
van het arbeidscontract.De Wet verevening pensioenrechten bij scheiding verdeelt alleen het ouderdomspensioen
en regelt niet wanneer er wel of geen sprake is van een bijzonder partnerpensioen.
Een aanspraak op bijzonder partnerpensioen vloeit op grond van dit wetsvoorstel,
net als in de PSW, voort uit een scheiding als sprake is van een kapitaalgedekt
partnerpensioen. De aanspraak op bijzonder partnerpensioen wordt vastgesteld
per datum van de scheiding. Het opnieuw huwen van de deelnemer heeft geen
consequenties voor de aanspraak op bijzonder partnerpensioen van de gewezen
partner. Voor de volgende partner heeft het ontstaan van een bijzonder partnerpensioen
wel tot gevolg dat er minder voor hem of haar overblijft, omdat het partnerpensioen
voor een eerdere partner in mindering wordt gebracht op het partnerpensioen
voor een volgende partner. Op grond van artikel 51, vierde lid, van dit wetsvoorstel
is het, net als in de PSW, mogelijk dat partners ten aanzien van het bijzonder
partnerpensioen een afwijkende afspraak maken. Daarvoor is een schriftelijke
overeenkomst vereist en is de instemming van de pensioenuitvoerder noodzakelijk.
Daarnaast is op grond van artikel 51, vijfde lid, de mogelijkheid opgenomen
voor de gewezen partner om het bijzonder partnerpensioen te vervreemden.Medische keuringDe leden van de CDA fractie verzoeken de regering limitatief aan te geven
onder welke omstandigheden een medische keuring nog wel is toegestaan op individueel
niveau. Artikel 4, lid 3 van de Wet op medische keuringen (Wmk) verbiedt keuringen
voor deelneming aan een pensioenvoorziening. Keuringen van individuele deelnemers
zijn alleen toegestaan als de deelnemer wil terugkomen op een
eerder gemaakte keuze (bijvoorbeeld bij uitruil van ouderdomspensioen in nabestaandenpensioen,
al dan niet deelname aan een arbeidsongeschiktheidspensioen of omtrent de
datum pensioeningang). Dit om risicoselectie ten nadele van de pensioenuitvoerder
te voorkomen. Voorts was keuring toegestaan in geval een directeur-grootaandeelhouder
die in een pensioenregeling wilde deelnemen. Deze uitzondering is niet langer
van toepassing omdat de directeur-grootaandeelhouder buiten de reikwijdte
van de Pensioenwet valt. In de Invoeringswet pensioenwet zal deze wijziging
in de Wmk worden doorgevoerd.De leden van de CDA-fractie vragen voorts wanneer en waarom het gerechtvaardigd
is om een deelnemer een dekking te ontzeggen, wanneer hij dezelfde dekking
al bij een ander pensioenfonds bezat. Er is naar de mening van de regering
geen rechtvaardiging voor het ontzeggen van dekking in het ene pensioenfonds
als de deelnemer die dekking bij een ander pensioenfonds al bezat. Vandaar
ook het verbod op keuring bij aanvang van de deelneming in een pensioenvoorziening.
De verschillen in dekking tussen pensioenfondsen worden uitsluitend bepaald
door de inhoud van de pensioenregelingen, zoals die door sociale partners
in de arbeidsvoorwaardenonderhandelingen overeen is gekomen.Vrouwen gescheiden voor 1981De leden van de CDA-fractie dringen er bij de regering op aan om nog voor
de plenaire behandeling van het wetsvoorstel Pensioenwet, geagendeerd op 21 september
2006, de beschikking te krijgen over de uitkomsten van het onderzoek naar
de positie van vrouwen die zijn gescheiden voor (27 november) 1981 en
de kabinetsreactie daarop.De regering wil hier nogmaals benadrukken dat dit dossier inhoudelijk
geheel los staat van de Pensioenwet. Scheiding is in eerste instantie een
zaak van privaatrecht. Dit geldt ook voor de Wet verevening pensioenrechten
bij scheiding, waarvoor de Minister van Justitie dan ook de eerste ondertekenaar
is. In het kader van de behandeling van die wet is immers de problematiek
van vrouwen gescheiden voor 27 november 1981 uitgebreid aan de orde geweest,
hetgeen heeft geleid tot de bij amendement ingebrachte beperkte overgangsregeling.
Koppeling aan de Pensioenwet ligt dan ook niet voor de hand. In de brief aan
de Tweede Kamer van 23 juni 2006 (Kamerstukken II 2005/06, 30 300
XV, nr. 119) is de stand van zaken aangegeven met betrekking tot de door de
leden van de CDA-fractie gememoreerde motie Mosterd (Kamerstukken II 2005/06,
30 300 XV, nr. 57). In die brief is aangegeven dat de Tweede Kamer naar
verwachting in oktober 2006 kan worden bericht over de uitkomsten van het
gevraagde onderzoek en de reactie van het kabinet daarop. Zoals in de brief
is aangegeven, is het moeilijk om het benodigde statistisch materiaal boven
water te krijgen. Echter, de regering acht het ongewenst om zonder heldere
definiëring van het probleem en daarmee van de doelgroep tot –
kostbare – oplossingen te komen.8. ToezichtDubbel toezichtDe leden van de fractie van de ChristenUnie vragen waarom de regering
toezicht door twee instanties wenselijk acht.Het toezicht op de informatievoorziening aan de aanspraak- en pensioengerechtigden
en op de begrenzingen aan de premieovereenkomsten met beleggingsvrijheid vormen
in dit wetsvoorstel samen het onderwerp van het gedragstoezicht. Het gedragstoezicht
is een nieuwe taak. Bij het introduceren van een nieuwe taak is het van belang
om te bezien welke instantie daar het best voor is geëquipeerd. Gelet
op de ervaringen en opgebouwde expertise van de beide toezichthouders, de
AFM en DNB, ligt het in de rede om het gedragstoezicht op te
dragen aan de AFM en het overige toezicht aan DNB. Door een aparte toezichthouder,
de AFM, voor het gedragstoezicht wordt voorkomen dat het gedragstoezicht een
ondergeschikte rol kan gaan spelen ten opzichte van het materieel en prudentieel
toezicht. Het gedragstoezicht krijgt hiermee een eigen positie en kan in onafhankelijkheid
ten opzichte van het materieel en prudentieel toezicht worden uitgevoerd.De leden van de fractie van de VVD vragen de regering te garanderen dat
dubbel toezicht en overlap in de informatievraag niet voorkomt. De leden van
de fractie van de PvdA stellen de eis dat het voor de ondertoezichtgestelden
niet merkbaar mag zijn dat sprake is van twee toezichthouders.Door het toekennen van specifieke toezichttaken aan de AFM en het toekennen
van de overige toezichttaken aan DNB is, zoveel als mogelijk, voorkomen dat
er doublures én witte vlekken in het toezicht ontstaan. Op grond van
artikel 137, zevende lid, sub a, zijn bij algemene maatregel van bestuur de
toezichttaken van AFM en DNB onderling eenduidig verdeeld. Daarmee is er op
het niveau van artikelen in feite sprake van enkelvoudig toezicht. Het kan
desondanks zijn dat bij de praktische uitvoering van het toezicht, het toezicht
door de AFM en het toezicht door DNB elkaar raakt. In dat geval dienen AFM
en DNB onderling te komen tot afspraken. Artikel 137, zevende lid, sub b,
van het wetsvoorstel voorziet in de opstelling van nadere regels over de wijze
waarop de toezichthouders samenwerken. Bij algemene maatregel van bestuur
wordt voorzien in de verplichting dat AFM en DNB afspraken maken over: de
onderlinge uitwisseling van gegevens en inlichtingen, het afstemmen van beleidsregels
en de inzet van handhavingsinstrumenten, de wijze waarop en het moment wanneer
AFM en DNB elkaar informeren over de toepassing van een handhavingsinstrument
en het overnemen van elkaars oordeel. AFM en DNB leggen hun afspraken schriftelijk
vast. Deze afspraken zijn openbaar.De regering is van mening dat daarmee voldoende is geborgd dat doublures
zoveel mogelijk worden voorkomen en er werkbare afspraken zijn hoe beide toezichthouders
handelen als in de uitvoering het toezicht van AFM en DNB elkaar raakt.De concept-amvb waarin het bovenstaande is geregeld en waar de leden van
de fractie van de VVD om hebben gevraagd is separaat aan de Tweede Kamer toegezonden.
De hoofdlijnen waren ook al opgenomen in de brief van 31 mei jl. (Kamerstukken
II 2005/06, 30 413, nr. 21).Kosten toezichtDe leden van de fractie van de PvdA vragen naar de toedeling van de toezichtkosten
en of er onderscheid wordt gemaakt tussen verzekeraars en pensioenfondsen.
De leden van de fractie van het CDA vragen wie de financiële lasten van
het toezicht dragen. De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen hoe
de verlagende en verhogende component van de kosten zich tot elkaar verhouden.De kosten van het toezicht komen in principe volledig voor rekening van
de onder toezicht gestelde pensioenuitvoerders. Dat betekent, om kruissubsidiëring
te voorkomen, dat AFM en DNB elk hun kosten in rekening brengen en apart toedelen
aan verzekeraars die een pensioenregeling uitvoeren en aan pensioenfondsen.DNB ontvangt een door Financiën verstrekte rijksbijdrage van 11%
van de begrote kosten voor het toezicht op pensioenuitvoerders om te kunnen
voorzien in de kosten van handhaving. In de brief van de minister van Financiën
(Kamerstukken II 2002/03, 28 122, nr. 16, blz. 13 en 14) is aangegeven
dat de repressieve handhavingskosten volledig én de kosten van de Wet
MOT/Wid en Sanctiewet van de preventieve handhavingskosten uit de
Rijksbegroting worden bekostigd. Er is geen sprake van dat pensioenuitvoerders
standaard kunnen rekenen op een rijksbijdrage. Inkomsten uit een rijksbijdrage
dienen in mindering te worden gebracht op de door te berekenen kosten, in
overeenstemming met artikel 146, eerste lid.In de nota naar aanleiding van het verslag (Kamerstukken II 2005/06, 30 413,
nr. 17) is gesteld dat het voor komen van expertiseopbouw bij verschillende
toezichthouders kostenverlagend zal werken. Bij een keuze voor twee toezichthouders
zal het verwerken van de overheadkosten in de toezichtkosten, de onderlinge
afstemming en uitwisseling van gegevens en inlichtingen kostenverhogend werken.Het toezicht op de nieuwe regels, namelijk de uitbreiding van het toezicht
met het gedragstoezicht, werkt in ieder geval kostenverhogend. Aan deze laatste
factor is niets te doen en inherent aan de wens van de regering om richting
aanspraak- en pensioengerechtigden meer transparantie te bewerkstelligen.
Afgezien van de kosten voor het toezicht op de nieuwe regels verwacht de regering
dat de verlagende en verhogende kosten grosso modo tegen elkaar wegvallen.Inhuur expertiseDe leden van de fractie van het CDA opperen de mogelijkheid dat DNB externen
inhuurt, bijvoorbeeld van de AFM, voor de uitvoering van het gedragstoezicht.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen naar de mogelijkheden van
het overbrengen van deskundigheid van de AFM naar DNB inzake het gedragstoezicht.
De regering is van mening dat dergelijke constructies minder efficiënt
en houdbaar zijn dan het voorstel van de regering om aan te sluiten bij de
huidige expertise van beide toezichthouders.Samenvoeging toezichthoudersDe leden van de fractie van de ChristenUnie vragen naar de effecten op
de kosten als beide toezichthouders worden samengevoegd.De discussie over het wel of niet hebben van twee toezichthouders, in
casu de AFM en DNB, is een discussie die thuis hoort bij de behandeling van
het wetsvoorstel WFT. Daar heeft de Tweede Kamer inmiddels mee ingestemd.
Het nagaan of het kostenefficiënt is om beide toezichthouders nu samen
te voegen is daarmee geen reële optie.9. Administratieve lastenDe leden van de CDA-fractie zien graag een raming van de administratieve
lasten ten gevolge van de invoeringswet, de amvb’s en de ministeriele
regelingen, die nu allemaal bekend zijn bij de kamer. Kan de minister deze
raming voor de behandeling van de wet aan de Kamer doen toekomen? De leden
van de CDA-fractie verzoeken de regering om toezending van een raming van
de administratieve lasten ten gevolge van de Invoeringswet Pensioenwet (IPW),
de amvb’s en de ministeriële regelingen.De IPW is voor advies voorgelegd aan Actal; dit College heeft vastgesteld
dat de Invoeringswet geen extra administratieve lasten voor het bedrijfsleven
en voor burgers met zich meebrengt. De beide amvb’s leveren geen extra
administratieve lasten op ten opzichte van de Pensioenwet, daar ze alleen
nadere (inhoudelijke) regels stellen over hetgeen in de Pensioenwet is geregeld.
In de tweede nota van wijziging is het met oog op de beheersing van de administratieve
belasting van pensioenuitvoerders wettelijk mogelijk gemaakt dat pensioenuitvoerders
ook elektronisch in plaats van schriftelijk informatie kunnen uitwisselen
met de deelnemers. 10. ArtikelsgewijsArtikel 1De leden van de CDA-fractie vragen nogmaals waarom een verzekeraar de
gemaakte kosten niet kan verrekenen met de netto-pensioenuitkering omdat deze
vraag naar het oordeel van de leden van de CDA-fractie niet duidelijk is beantwoord.
In aanvulling op de uiteenzetting in de nota naar aanleiding van het verslag
(Kamerstukken II 30 413, 2005/06, nr. 17, blz. 62) merkt de regering
op het in beginsel onwenselijk te vinden dat kosten die in het kader van de
pensioenregeling in het algemeen (en ten aanzien van artikel 46 in het bijzonder)
worden gemaakt kunnen worden verrekend met de pensioenuitkeringen omdat daarmee
feitelijk een aantasting van het pensioen plaats heeft. Dit uitgangspunt is
ook verwoord in artikel 28, zesde lid. Ten aanzien van de verrekening van
transactiekosten geldt dat bezwaar evenzeer, maar omdat artikel 48 is gebaseerd
op een reeds bestaande bepaling in de PSW die voortvloeit uit de implementatie
van richtlijn nr. 98/49/EG is ervoor gekozen deze bepaling te handhaven zodat
verrekening daar voor pensioenuitvoerders wel mogelijk blijft.De leden van de VVD-fractie merken op dat zij de definitie van het begrip
toeslag niet helder vinden en vragen of daaronder ook wordt verstaan de tijdens
de arbeidsrelatie tussen werkgever en werknemer overeengekomen eenmalige of
periodieke uitkering op de pensioenaanspraak.In antwoord hierop kan worden opgemerkt dat zoals in de toelichting is
aangegeven (Kamerstukken II 2005/06, 30 413, nr. 3, blz. 175) de eis
dat een toeslag structureel is niet wordt gesteld. Ook een eenmalige verhoging
die aan de geformuleerde definitie voldoet is een toeslag in de zin van dit
wetsvoorstel.Artikel 5aDe Wfd wordt niet van toepassing verklaard op de verhouding tussen de
pensioenuitvoerder en de aanspraak- of pensioengerechtigde. De VVD-fractie
vraagt of dit voor alle pensioenverzekeringen geldt, ongeacht of dit collectief
of individueel is en of pensioen dus geen complex produkt in de zin van de
Wfd is. Tevens vraagt men of dit betekent dat de tussenpersoon wel aan de
Wfd moet voldoen bij de advisering over pensioenverzekeringen en of bij het
opgaan van de Wfd in de Wft artikel 5a wordt aangepast zodanig dat de hele
Wft niet van toepassing is op de verhouding tussen pensioenuitvoerder en aanspraak-
of pensioengerechtigde of alleen het in de Wfd opgenomen deel.In antwoord op de vragen van de VVD-fractie over de verhouding met de
Wfd kan het volgende worden opgemerkt. In artikel 5a van het wetsvoorstel
wordt bepaald dat de Wfd niet van toepassing is op de verhouding tussen de verzekeraar en de aanspraak- of pensioengerechtigde. De
Wfd is op grond van artikel 2, tweede lid, onderdeel b, van de Wfd niet van
toepassing op pensioenfondsen en daarmee ook niet op de verhouding tussen
een pensioenfonds en een aanspraak- of pensioengerechtigde. In de toelichting
bij de tweede nota van wijziging is aangegeven waarom ervoor gekozen is op
dit punt geen verschil te maken tussen verzekeraars en pensioenfondsen indien
zij pensioenregelingen uitvoeren. Het maakt daarbij niet uit of er sprake
is van een pensioenregeling voor een groep werknemers of dat het gaat om de
uitvoering van een pensioenovereenkomst van één enkele werknemer.Zoals in de toelichting bij de tweede nota van wijziging is aangegeven,
onder verwijzing naar hetgeen hierover is opgemerkt bij de behandeling van
het wetsvoorstel Wfd (Kamerstukken II 29 507, nr. 9, blz. 26) is ervoor
gekozen de Wfd ten aanzien van de informatieverplichtingen niet van toepassing
te laten zijn op de verhouding tussen pensioenuitvoerder en aanspraak-
en pensioengerechtigde omdat het wetsvoorstel voor de Pensioenwet zelf voorziet
in informatieverplichtingen. De Wfd is echter wel van toepassing op de verhouding
tussen werkgever en verzekeraar omdat het wetsvoorstel voor de Pensioenwet
niet zelf voorziet in beschermende bepalingen. Op grond van artikel 6 van
de Wfd wordt onder het begrip «consument» ten aanzien bepaalde
financiële producten ook een rechtspersoon verstaan die in de uitoefening
van zijn beroep of bedrijf handelt. Het begrip tussenpersoon wordt in de Wfd
niet gedefinieerd, maar wordt gebruikt in relatie tot het begrip«bemiddelen».Ten
aanzien van de tussenpersoon kan worden opgemerkt dat op hem de Wfd ook van
toepassing is. Ten aanzien van de verhouding tussen Wfd en het wetsvoorstel
voor de Wft enerzijds en artikel 5a van het wetsvoorstel voor Pensioenwet
anderzijds kan worden opgemerkt dat in het wetsvoorstel voor de Invoerings-
en aanpassingswet Pensioenwet zal worden voorzien in de aanpassing van artikel
5a van de Pensioenwet waardoor geregeld wordt dat op de genoemde verhouding
pensioenuitvoerder en aanspraak- of pensioengerechtigde ook de gehele Wft
niet van toepassing zal zijn.Artikel 9De tekst onder het kopje Mannen en vrouwen in paragraaf 3.3.6 van
het algemeen deel van de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel bevat
helaas een niet geheel juiste uitleg van de regels met betrekking tot de uitwerking
van het voorschrift voor gelijke uitkeringen voor mannen en vrouwen bij de
naar drie karakters te onderscheiden pensioenovereenkomsten. Na aanpassing
van de Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen (die zal worden opgenomen
in het wetsvoorstel voor de Invoerings- en aanpassingswet voor de Pensioenwet)
en het daarop en mede op dit wetsvoorstel voor de Pensioenwet gebaseerde Besluit
gelijke behandeling bij pensioenen aan de drie karakters, geldt het volgende.Evenals bij premieovereenkomsten mag bij kapitaalovereenkomsten gelijke
behandeling van mannen en vrouwen op twee manieren bereikt worden. Enerzijds
door in de opbouwfase de opbouw voor mannen en vrouwen gelijk te trekken,
en dit nadeel voor vrouwen ten opzichte van mannen bij het moment van inkopen
van een periodieke uitkering recht te trekken door het hanteren van sekseneutrale
tarieven. Anderzijds door in de opbouwfase voor mannen en vrouwen verschillende
opbouw te realiseren (waardoor naar het inzicht van het moment van opbouw
de pensioenen voor mannen en vrouwen gelijk wordt getrokken), waarbij op het
moment van inkopen van een periodieke uitkering gewerkt mag worden met sekseafhankelijke
tarieven. Voorgeschreven is dat mannen en vrouwen uiteindelijk, ongeacht het
karakter van de pensioenovereenkomst, in gelijke situaties een gelijke pensioenuitkering
kunnen ontvangen. Pensioenuitvoerders hebben een zekere vrijheid te bepalen
hoe aan die verplichting te voldoen. In alle gevallen geldt dat de werknemerspremie
voor mannen en vrouwen gelijk moet zijn, maar dat de werkgeverspremie voor
mannen en vrouwen mag verschillen.Artikel 15In antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie of de regering
het impliciet niet onmogelijk maakt om aan partners zonder notariële
acte een nabestaandenpensioen toe te kennen, kan worden opgemerkt dat sociale
partners zelf bepalen aan wie zij partnerpensioen toekennen en welke voorwaarden
zij daaraan stellen. Uiteraard is daarbij voor de pensioenuitvoerder van belang
om te kunnen vaststellen of er sprake is van een partner in de zin van de
pensioenregeling en wanneer de relatie met de partner eventueel wordt beëindigd.
Het is zeer goed denkbaar dat men daarvoor een notariële actie vraagt.
Verplicht is dat evenwel niet. Artikel 16Ligt het niet voor de hand artikel 16 aan te passen zodat evenredige verwerving
alleen betrekking heeft op kapitaalgedekte pensioensaanspraken?Ook bij risicogefinancierde pensioenaanspraken kan sprake zijn van zekere
opbouwelementen. Denkbaar is dat de verzekerde uitkering, bijvoorbeeld een
partnerpensioen, hoger wordt naarmate men langer verzekerd is. Op grond van
artikel 16 is dat verboden.Artikel 28De vraag van de leden van de CDA-fractie waarom de termijn van waarschuwen
gelijk is aan de maximale termijn van met terugwerkende kracht premievrijmaken
van een polis, is reeds beantwoord in paragraaf 4.Artikel 33De CDA-fractie merkt op dat volgens artikel 33 de pensioenuitvoerder in
het pensioenreglement een bepaling moet opnemen over de hoogte van de afkoopvoet,
bedoeld in artikel 60 en dat deze verplichting ertoe leidt dat bij een verzekerde
regeling vele bladzijden vol leeftijdsafhankelijke tabellen per pensioenvorm
worden opgenomen. Omdat die tabellen niet statisch zijn, vreest de CDA-fractie
dat de betrokkene wordt overstelpt met informatie. De regering wijst er vooreerst
op dat het wetsvoorstel pensioenuitvoerders niet verplicht alle deelnemers
het pensioenreglement toe te zenden. Op grond van artikel 43 kan de deelnemer,
gewezen deelnemer, de gewezen partner en de pensioengerechtigde op verzoek
het voor hem geldende pensioenreglement ontvangen.Voorts wijst de regering erop dat de verplichting de ruilvoet, afkoopvoet
en opbouwkeuzevoet in het pensioenreglement op te nemen, niet nieuw is. In
de artikelsgewijze toelichting is overeenkomstig de toelichting bij het Besluit
gelijke behandeling pensioenen (Stb. 2002, 101, blz. 5 en 6) aangegeven dat
de ruilvoet, de opbouwkeuzevoet en de afkoopvoet op grond van artikel 7, eerste
lid, onderdeel f PSW in de statuten of reglementen van het pensioenfonds moeten
worden opgenomen. In het wetsvoorstel is gekozen voor opneming in het pensioenreglement
in plaats van in de statuten. Opname in het pensioenreglement heeft vooral
tot doel helder vast te leggen hoe omgegaan wordt met de voorschriften gelijke
behandeling van mannen en vrouwen. Mede daardoor kan de toezichthouder controleren
of deze voorschriften goed toegepast zijn. Opname in het pensioenreglement
heeft niet zozeer tot doel het voorlichten van de deelnemer over de mogelijkheden
van uitruil. In de amvb waarin op grond van artikel 43 van dit wetsvoorstel
regels worden gesteld inzake de voorlichting op verzoek zal worden bepaald
dat iedere deelnemer het recht heeft bij de pensioenuitvoerder een persoonlijke
opgave te vragen van een eventuele uitruil.In de toelichting bij het Besluit gelijke behandeling bij pensioenen is
overigens opgemerkt dat de afkoopvoet de vorm kan hebben van een vast percentage
of van een vaste formule. Ook voor de afkoopvoet geldt, net als voor de ruilvoet
en de opbouwkeuzevoet, zoals gezegd dat deze op grond van artikel 7, eerste
lid, onderdeel f, PSW in de statuten of reglementen van het pensioenfonds
moeten worden opgenomen. Met de verplichting een afkoopvoet vast te leggen,
wordt beoogd de deelnemer duidelijkheid te verschaffen over de afkoopmogelijkheid,
opdat een deelnemer op individueel niveau kan beoordelen wat de hoogte van
de afkoopsom zal zijn. Overeenkomstig de vaststelling van de ruilvoet en de
opbouwkeuzevoet geldt ook voor de afkoopvoet dat deze voor een bepaalde periode
dient te worden vastgesteld. Het verdient uiteraard aanbeveling de betrokkene ook alleen de voor hem
relevante tabel te sturen.Artikel 34De CDA-fractie vraagt of deelnemingsjaren ook geregistreerd moeten worden
indien geen 40-deelnemingsjarenpensioen is overeengekomen. In antwoord op
deze vraag van de CDA-fractie merkt de regering op dat de genoemde eis tot
registratie geen vernieuwing inhoudt ten opzichte van de PSW. Deze eis is
geïntroduceerd met de Wet aanpassing fiscale behandeling VUT/prepensioen
en introductie van de levensloopregeling en heeft een fiscale achtergrond.
Op grond van artikel 17, achtste lid, PSW en artikel 34 van het wetsvoorstel
geldt de verplichting tot het registreren van deelnemingsjaren. In de nota
van toelichting bij het Uitvoeringsbesluit pensioenaspecten Sociaal Akkoord
2001 is aangegeven dat het hier bedoelde begrip deelnemingsjaren kan afwijken
van het dienstjarenbegrip zoals dat in diverse pensioenregeling wordt gehanteerd
onder meer als gevolg van waardeoverdracht, waarbij inkomende waardeoverdracht
wordt vertaald naar een met die waarde corresponderend (fictief) aantal dienstjaren
binnen de nieuwe regeling. In situaties van waardeoverdracht is de overdragende
pensioenuitvoerder daarom verplicht om tevens aan de overnemende pensioenuitvoerder
opgave te doen van het aantal deelnemingsjaren in de oude regeling en moet
de overnemende pensioenuitvoerder deze gegevens in de eigen administratie
vastleggen. Dat is noodzakelijk, omdat in die gevallen waarin een 40-deelnemingsjarenpensioen
is toegezegd, bepaald moeten kunnen worden hoeveel jaren iemand in totaliteit
in (een) pensioenregeling(en) heeft deelgenomen.Artikel 46De leden van de CDA-fractie vragen nogmaals waarom een verzekeraar de
gemaakte kosten niet kan verrekenen met de netto-pensioenuitkering omdat deze
vraag naar het oordeel van de leden van de CDA-fractie niet duidelijk is beantwoord.
In aanvulling op de uiteenzetting in de nota naar aanleiding van het verslag
(Kamerstukken II 30 413, 2005/06, nr. 17, blz. 62) merkt de regering
op het in beginsel onwenselijk te vinden dat kosten die in het kader van de
pensioenregeling in het algemeen (en ten aanzien van artikel 46 in het bijzonder)
worden gemaakt kunnen worden verrekend met de pensioenuitkeringen omdat daarmee
feitelijk een aantasting van het pensioen plaats heeft. Dit uitgangspunt is
ook verwoord in artikel 28, zesde lid. Ten aanzien van de verrekening van
transactiekosten geldt dat bezwaar evenzeer, maar omdat artikel 48 is gebaseerd
op een reeds bestaande bepaling in de PSW die voortvloeit uit de implementatie
van richtlijn nr. 98/49/EG is ervoor gekozen deze bepaling te handhaven zodat
verrekening daar voor pensioenuitvoerders wel mogelijk blijft.Artikel 49Naar het oordeel van de leden van de CDA-fractie zijn de voorwaarden voor
vrijwillige voortzetting in het wetsvoorstel minder streng dan de fiscale
voorwaarden. Deze leden vragen of de regering bereid is om de fiscale voorwaarden
voor vrijwillige voortzetting te verzachten.Op grond van het wetsvoorstel kan de deelname aan een pensioenregeling
na beëindiging van de dienstbetrekking gedurende ten hoogste drie jaar
vrijwillig worden voortgezet. Deze termijn van ten hoogste drie jaar is niet
van toepassing indien het ontslag wordt veroorzaakt door arbeidsongeschiktheid.
De duur van de vrijwillige voortzetting is dan beperkt tot ten hoogste de
duur van de arbeidsongeschiktheid. Ook is de termijn niet van toepassing indien
de desbetreffende deelnemer na ontslag een periodieke uitkering
ontvangt ter vervanging van in verband met de beëindiging van de dienstbetrekking
gederfde inkomsten op grond van een tussen één of meer werkgevers
en één of meer werknemers afgesproken regeling. De duur van
die vrijwillige voortzetting is dan beperkt tot ten hoogste de periode waarin
de uitkering wordt ontvangen.Fiscaal is vrijwillige voortzetting mogelijk over de periode waarin na
onvrijwillig ontslag loongerelateerde uitkeringen worden ontvangen. In die
situatie geldt geen maximumtermijn. Indien is voldaan aan de hierna genoemde
voorwaarden, kan de pensioenopbouw echter altijd voor een periode van drie
jaar worden voortgezet (ongeacht of er sprake is van vrijwillig ontslag of
onvrijwillig ontslag en ongeacht of er sprake is van loongerelateerde uitkeringen):– de belastingplichtige is als werknemer gedurende ten minste drie
jaren deelnemer geweest aan de pensioenregeling die vrijwillig wordt voortgezet;– de pensioenregeling moet tijdens de vrijwillige voortzetting in
beginsel ongewijzigd worden voortgezet; wijziging van de pensioenregeling
is slechts toegestaan indien de pensioenrechten van de desbetreffende werknemer
daardoor niet worden verbeterd;– de vrijwillige voortzetting kan slechts plaatsvinden voor zover
geen cumulatie plaatsvindt met een pensioenregeling bij een eventuele nieuwe
werkgever, de vorming van een oudedagsreserve als bedoeld in artikel 3.67
Wet inkomstenbelasting 2001 of deelname aan een beroepspensioenregeling;– de uitbreiding van de pensioengevende diensttijd mag niet plaatsvinden
in de periode van drie jaren voorafgaande aan de ingangsdatum van de pensioenregeling
die vrijwillig wordt voortgezet, tenzij degene die de pensioenregeling vrijwillig
voortzet aannemelijk maakt dat hij om medische redenen de dienstbetrekking
heeft beëindigd.Deze voorwaarden hebben tot doel slechts die situaties waarin sprake is
van een reële voortzetting van een bestaande pensioenregeling fiscaal
te faciliëren. De regering ziet geen aanleiding om deze voorwaarden te
wijzigen.Afgezien van de hiervoor genoemde specifieke fiscale voorwaarden zijn
de fiscale voorwaarden – zoals uit het voorgaande volgt – juist
iets ruimer dan de in het voorgestelde artikel 49 opgenomen voorwaarden. Fiscaal
is voortzetting immers altijd gedurende drie jaar toegestaan, terwijl op grond
van het voorgestelde artikel 49 in de situatie dat bijvoorbeeld gedurende
een periode van twee jaar een loongerelateerde uitkering wordt ontvangen,
de periode van vrijwillige voortzetting wordt gemaximeerd op een periode van
twee jaar. De regering stelt voor artikel 49 van het wetvoorstel zodanig aan
te passen dat, conform de fiscale voorwaarden, een pensioenregeling altijd
voor een minimale duur van drie jaar vrijwillig kan worden voortgezet.Artikel 51De leden van de VVD-fractie vragen of samenwonende partners bij scheiding
dezelfde rechten hebben als gehuwden en degenen met een geregistreerd partnerschap
als het gaat om overdracht van ouderdomspensioen. In antwoord op deze vraag
van de VVD-fractie merkt de regering op dat zij deze vraag zo begrijpt dat
de men wil weten wat de positie is van iemand die heeft samengewoond met een
deelnemer die zijn ouderdomspensioen wil overdragen.Op basis van het wetsvoorstel kan de gewezen partner, onafhankelijk van
zijn status als gewezen echtgenoot, gewezen geregistreerde of andere partner,
de waardeoverdracht met betrekking tot het ouderdomspensioen niet belemmeren.
Op dat punt bestaat derhalve geen verschil. Artikel 53De leden van de fractie van het CDA vragen of de regering bereid is om
artikel 53 over verjaring ten gunste van de pensioenuitvoerder zo aan te passen
dat een vordering op een pensioenfonds niet kan verjaren.De regering acht het onwenselijk om een vordering van een rechthebbende
op een pensioenuitkering op de pensioenuitvoerder in het geheel niet te laten
verjaren na verloop van tijd omdat het beginsel dat rechtsvorderingen na verloop
van een bepaalde termijn verjaren ook is opgenomen in het Burgerlijk Wetboek
in artikel 306 en volgende van Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek. Met de keuze
voor een periode van 10 jaar wijkt de regering in het belang van de rechthebbende
al te zijner gunste af van de specifieke verjaringstermijn die op grond van
artikel 985 van Boek 7 van het BW bestaat: op grond van dat artikel geldt
een verjaringstermijn van 5 jaar voor verzekeringsovereenkomsten. Overigens
wijst de regering erop dat de pensioenuitvoerder op grond van artikel 46,
tweede lid, een inspanningsverplichting heeft met betrekking tot het achterhalen
van het adres van de pensioengerechtigde. Zoals in de memorie van toelichting
(Kamerstukken II 2005/06, 30 413, nr. 3, blz. 215) is aangegeven geldt
de termijn van 10 jaar per opeisbaar geworden pensioentermijn en dus niet
voor het pensioenrecht als geheel. Als de aanspraakgerechtigde dus na 10 jaar
nog steeds niets van zich heeft laten horen, mag de eerste termijn van de
uitkering komen te vervallen. Artikel 55De vraag van de leden van de VVD-fractie of pensioenuitvoerders, die door
het recht op uitruil gedwongen zijn om een partnerpensioen op te nemen in
de regeling, ook zijn gehouden om deze te voorzien van kapitaaldekking is
beantwoord in paragraaf 4.Artikel 95De leden van de VVD-fractie vragen of wijzigingen in de lijst met aangesloten
ondernemingen, die is opgenomen in een bijlage bij de statusen, niet via de
notaris hoeven te lopen. Een bijlage bij statuten is juridisch gezien onlosmakelijk
verbonden met de statuten zelf, en zal dus notarieel moeten worden vastgelegd.
De regering erkent dat het voor een ondernemingspensioenfonds eenvoudiger
is om op een niet notarieel vastgelegde lijst bij te houden welke ondernemingen
uit het fonds stappen, c.q. toetreden tot het fonds. Echter, met het oog op
het belang van de deelnemer bij duidelijkheid omtrent de vraag bij welke pensioenuitvoerder
zijn pensioen is ondergebracht, meent de regering dat het belang van de deelnemer,
om in officiële stukken (statuten plus daarbij behorende bijlagen) na
te kunnen zien waar zijn pensioen is ondergebracht moet prevaleren boven het
belang van het ondernemingspensioenfonds om de werkingssfeer van het fonds
te kunnen wijzigen zonder tussenkomst van de notaris.Artikel 169De leden van de VVD-fractie vragen of de Minister ten aanzien van artikel
49 het begrip «gewezen deelnemer» de beste aanduiding vindt en
of niet beter geabstraheerd kan worden naar «voor de deelnemer die gewezen
deelnemer wordt»? Het is de regering niet duidelijk wat het bezwaar
is tegen de gekozen formulering. Voor de vrijwillige voortzetting is van belang
dat iemands arbeidsverhouding eindigt en daarmee ook het deelnemerschap in
de pensioenregeling zou eindigen, maar dat het onder bepaalde omstandigheden
toch mogelijk is om deelnemer te blijven in de pensioenregeling. Het begrip «gewezen
werknemer» wordt ook gehanteerd in artikel 6 van de Regeling
taakafbakening pensioenfondsen. De term wordt gebruikt omdat de betrokkene
geen werknemer meer is van de werkgever met wie de arbeidsverhouding eindigt.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,A. J. de Geus BIJLAGE 1 Reactie op enkele punten uit de position
papers van de KPS en het AGDe CDA-fractie heeft gevraagd naar een reactie op de position papers van
de Kring van Pensioenspecialisten (KPS) en het Actuarieel Genootschap (AG).
Een groot deel van de daarin genoemde punten betreffen vragen die door de
leden van de verschillende fracties reeds zijn gesteld en in het voorgaande
door de regering zijn beantwoord. In deze bijlage gaat de regering in op de
resterende punten.De KPS vraagt zich af hoe de regering aan zou kijken tegen bijvoorbeeld
een volledig arbeidsongeschiktheidspensioen voor een kapper die kapperseczeem
krijgt. Deze kan zijn kappersberoep nooit meer uitoefenen, maar is beslist
niet volledig arbeidsongeschikt in de zin van de WIA. Mag het Bedrijfstakpensioenfonds
voor het Kappersbedrijf een dergelijke toezegging uitvoeren? De regering stelt
namelijk voorop dat sociale partners vrij zijn af te spreken wat ze onder
arbeidsongeschiktheid verstaan. Ligt hier niet de mogelijkheid van een ongewenst
ontduiken van de WIA op de loer, en hoe verdraagt deze vorm van productontwikkeling
door een verplichtgesteld bedrijfstakpensioenfonds zich met de taakafbakening?
De KPS meent dat een materiele definitie van wat arbeidsongeschiktheid in
de zin van de Pensioenwet is, wenselijk is ter afbakening van het begrip arbeidsongeschiktheidspensioen.Volgens de KPS laat de regering sociale partners vrij om af te spreken
wat zij onder arbeidsongeschiktheid verstaan. Dat klopt. Maar sociale partners
zijn niet vrij om willekeurig welke afspraak over arbeidsongeschiktheid gestand
te doen middels uitvoering door een pensioenfonds. Pensioenfondsen mogen alleen
een toezegging voor een arbeidsongeschiktheidspensioen uitvoeren als het gaat
om een geldelijke uitkering wegens arbeidsongeschiktheid volgend op de periode
van loondoorbetaling, zoals geregeld in artikel 29 van de Ziektewet. In de
productontwikkeling door pensioenfondsen moet met de randvoorwaarde, dat alleen
het arbeidsongeschiktheidsrisico door een pensioenfonds mag worden afgedekt,
rekening gehouden worden. DNB ziet toe op een juiste wetstoepassing door pensioenfondsen.
Wat betreft het voorbeeld verwijst de regering naar de nota naar aanleiding
van het verslag. De regering is van mening dat een nadere definiëring
van het begrip arbeidsongeschiktheid in de zin van de Pensioenwet niet de
aangewezen weg is om aanvullende afspraken tussen sociale partners over een
arbeidsongeschiktheidspensioen te faciliteren.De KPS merkt verder op dat het vreemd is de deelnemer geen recht krijgen
op een opgave (op verzoek) van de afkoopwaarde c.q. overdrachtswaarde bij
kapitaal- en premieovereenkomsten, zoals bij een gewone levensverzekering
In reactie hierop kan opgemerkt worden dat de tweede pijler geen mogelijk
tot afkoop van pensioenaanspraken door de deelnemer kent zoals in de derde
pijler. Het eventueel verplichten deelnemers al dan niet op verzoek te informeren
over de afkoopwaarde is daarom geheel nutteloos. Ook het al dan niet op verzoek
informeren van deelnemers over de overdrachtswaarde, los van een concreet
verzoek tot waardeoverdracht, acht de regering niet wenselijk en niet nodig.
Die informatie is niet relevant omdat een deelnemer, als er geen sprake is
van een concreet verzoek tot waardeoverdracht, nooit rechtstreeks over de
overdrachtswaarde zal kunnen beschikken.De KPS heeft gevraagd of de mogelijkheid om vrijwillig aangesloten te
blijven bij een ondernemings- of bedrijfstakpensioenfonds, na het verbreken
van het groepsverband of na het vervallen van de verplichte aansluiting niet
in strijd is met de taakafbakening. In 1999 heeft de regering naar aanleiding van een advies van de Stichting
van de Arbeid een standpunt ingenomen over de taakafbakening tussen pensioenfondsen
en verzekeraars (Kamerstukken II 1998/1999, 26 537, nrs. 1–2).
In dit kabinetsstandpunt heeft de regering een aantal criteria neergelegd
om op het terrein van de aanvullende arbeidsvoorwaardelijke pensioenen de
vrijheid van pensioenfondsen te beperken. Oogmerk hiervan was enerzijds om
de kans op oneerlijke concurrentie door pensioenfondsen in de tweede pijler
te beperken en anderzijds om de bijzondere positie van pensioenfondsen binnen
het stelsel van de aanvullende arbeidsvoorwaardelijke pensioenen te waarborgen.
Een deel van de bovengenoemde criteria, voorzover het de productafbakening
betreft, is momenteel vastgelegd in de Regeling taakafbakening. Met dit wetsvoorstel
krijgen alle taakafbakeningcriteria, zowel wat betreft de productafbakening
als wat betreft de domeinafbakening, een wettelijke basis. Een aantal van
deze criteria worden in dit wetsvoorstel bovendien verder aangescherpt. Het
belang dat de regering aan een duidelijke begrenzing van het werkterrein van
pensioenfondsen in de tweede pijler hecht – geredeneerd vanuit de uitvoering
van aanvullende arbeidsvoorwaardelijke pensioenregelingen – wordt hiermee
dus onderstreept.Ook waar het de vrijwillige aansluiting bij ondernemings- en bedrijfstakpensioenfondsen
betreft, zijn in dit wetsvoorstel heldere criteria neergelegd. Ten aanzien
van bedrijfstakpensioenfondsen zijn de eisen met betrekking tot de vrijwillige
aansluiting van bedrijven of instellingen aanzienlijk aangescherpt ten opzichte
van de criteria die in het kabinetsstandpunt taakafbakening uit 1999 zijn
opgenomen. In dit kabinetstandpunt was het enige criterium dat aan een vrijwillige
aansluiting een verzoek van representatieve organisaties van sociale partners
ten grondslag moest liggen. In dit wetsvoorstel zijn daarentegen een aantal
nauwkeurig omschreven criteria opgenomen, op grond waarvan een aantoonbare
relatie met de werkingssfeer van een bedrijfstakpensioenfonds moet worden
aangetoond. Vrijwillige aansluiting is daarnaast mogelijk indien een bedrijf
dat wél bij een bedrijfstakpensioenfonds was aangesloten, buiten de
werkingssfeer van dat fonds komt te vallen na aanpassing van de werkingssfeer
van dat fonds. De historische band rechtvaardigt in dat geval dat vrijwillige
aansluiting mogelijk is. Aanvullend op deze criteria geldt in alle gevallen
dat sociale partners de werkingssfeer van het fonds zodanig moeten bepalen
dat de mogelijkheid tot vrijwillige aansluiting expliciet uit de statuten
blijkt.Ten aanzien van ondernemingspensioenfondsen is in dit wetsvoorstel expliciet
vastgelegd dat een dergelijk fonds aan één onderneming of aan één
groep verbonden mag zijn. Ook voor ondernemingspensioenfondsen worden dus
duidelijke wettelijke grenzen wat betreft hun domein getrokken. Ondernemingen
waartussen geen enkele juridische, economische, organisatorische of feitelijke
band bestaat, horen niet bij hetzelfde ondernemings-pensioenfonds aangesloten
te zijn. De enige uitzondering op deze regel is de situatie dat een onderdeel
van een groep als zelfstandige onderneming verder gaat. In dat geval rechtvaardigt
de historische band dat de pensioenregeling bij het ondernemingspensioenfonds
van de groep kan worden voortgezet. Ook in dat geval zullen de statuten van
het pensioenfonds daartoe een grondslag moeten bieden.Voorts heeft de KPS gevraagd of de eis dat sprake moet zijn van één
financieel geheel ook van toepassing is op ondernemingspensioenfondsen die
de regeling blijven uitvoeren voor een afgesplitst deel van een onderneming.De bepaling dat sprake moet zijn van één financieel geheel
is van toepassing op alle pensioenfondsen, dus ook op ondernemingspensioenfondsen
die voor een vrijwillig aangesloten bedrijf de pensioenregeling blijven uitvoeren
op basis van een historische band. Het is overigens een misverstand dat de
voorwaarde van één financieel geheel bij bedrijfstakpensioenfondsen
tot uitdrukking moet komen door hantering van een doorsneepremie. Deze eis
staat daar los van. Bedrijfstak- en ondernemingspensioenfondsen met verscheidende
pensioenregelingen vormen één financieel geheel door het feit
dat er uiteindelijk geen afgescheiden vermogens voor verscheidene pensioenregelingen
mogen bestaan. Wanneer er ten aanzien van één regeling een tekort
zou ontstaan, moet binnen het pensioenfonds de mogelijkheid bestaan om dat
tekort aan te vullen vanuit de totale reserves van dat fonds. Op deze wijze
wordt de solidariteit binnen één pensioenfonds gegarandeerd.
Het kan niet zo zijn dat in één pensioenregeling verworven pensioenaanspraken
en -rechten worden gekort, omdat ten aanzien van deze regeling een tekort
is ontstaan, terwijl het pensioenfonds, dat ook één of meer
andere regelingen uitvoert, nog wel over voldoende eigen vermogen beschikt.
De eis dat een pensioenfonds één financieel geheel moet vormen,
staat dus niet in de weg dat een ondernemingsfonds eventueel meerdere regelingen
met een eigen premiestelling uitvoert.Het AG doet een klemmend beroep te komen tot een heldere definiëring
van de actuaris – met verwijzing naar opleidingseisen en onafhankelijkheidswaarborgen –
in de wet op te nemen. Gesteld wordt dat het aan te bevelen is aan te sluiten
dat in het merendeel van de Europese landen een zeker in de Angelsaksische
landen een heldere definiëring breed geaccepteerd en wettelijk verankerd
is. Deze opmerkingen worden gemaakt tegen de achtergrond dat in de nota naar
aanleiding van het verslag is opgemerkt dat een dergelijke heldere definiëring
van de actuaris niet nodig is omdat dit wetsvoorstel in dit opzicht de Wft
volgt; de beoordeling van de deskundigheid van de actuaris een zaak is van
de toezichthouder en zoals ook geldt in de meeste andere EU-lidstaten de actuaris
(anders dan een accountant) geen erkende beroepgroep is. In aansluiting op
de opmerkingen in de nota naar aanleiding van het verslag kan er nog op worden
gewezen dat regels alleen dienen te worden gesteld indien deze nodig zijn.
Die noodzaak voor wettelijke opleidingseisen en onafhankelijkheidswaarborgen
voor een actuaris is niet gebleken. Ten slotte is er tussen het Nederlandse
toezichtstelsel op pensioenfondsen en de toezichtstelsels in andere lidstaten
sprake van dusdanig grote verschillen dat een regeling ten aanzien van actuarissen
in een andere lidstaat geen reden is een dergelijke regeling in Nederland
over te nemen.Het AG heeft vervolgens in de bijlage bij haar brief van 9 juni jl.
enkele vragen opgenomen. In de reactie op de opmerking van het AG in haar
eerste punt dat de termen die thans worden gebruikt afwijken van de terminologie
in het consultatiedocument inzake het financieel toetsingskader, kan worden
opgemerkt dat er van de zijde van het Ministerie van SZW in het verleden over
het financieel toetsingkader geen consultatiedocument is opgesteld. De terminologie
in de Pensioenwet vloeit voort uit de samenhang met andere onderwerpen binnen
de Pensioenwet wordt gebruikt (zie bijvoorbeeld het vervangen van het begrip
indexatie door het begrip toeslag). Voorts is er sprake van een duidelijkheid
en eenduidigheid begrippenapparaat en is op een aantal punten de terminologie
van Richtlijn 2003/41/EG overgenomen (minimaal vereist eigen vermogen).Ten aanzien van de (juiste) constatering van het AG dat de kostendekkende
premie volgens de amvb ftk ook op het verwachte fondsrendement kan worden
gebaseerd merkt de regering op dat de uitleg die in de Pensioenwet is gegeven
aan de kostendekkende premie niet afwijkt van het geen is opgenomen in de
Nota Uitwerking FTK van 29 oktober 2004 (Kamerstukken II 2004/05, 28 294,
nr. 11).Bij het vierde punt wordt gereageerd op een opmerking in de nota naar
aanleiding van het verslag dat als gevolg van premiedemping de dekkingsgraad «tijdelijk»
lager kan komen te liggen dan indien wordt uitgaan van de feitelijk rendement.
Gesteld wordt dat het bij een structureel lage rente lang zal duren voor dat
de dekkingsgraad weer op peil komt.Het woord «tijdelijk» in de opmerking in de nota naar aanleiding
van het verslag is gebruikt in de context van de vragen van diverse fracties
om analytisch te verduidelijken wat het verschil is tussen premiekorting ten
opzichte van de kostendekkende premie en premiedemping van de kostendekkende
premie.Daarbij werd in de nota naar aanleiding van het verslag benadrukt dat
het hanteren van premiekorting leidt tot een permanent lagere dekkingsgraad
ten opzichte van de situatie dat die premiekorting niet is toegepast. Het
hanteren van gedempte rendement voor de kostendekkende premie leidt slechts
tot een tijdelijke afwijking in de dekkingsgraad, omdat in artikel 4 van het
concept besluit financieel toetsingkader pensioenfondsen is bepaald dat als
met het oog op demping van de premie wordt uitgegaan van een gemiddelde of
een verwachte waarde die waarde op de lange termijn niet mag afwijken van
de gemiddelde realisatie.Nu is het inderdaad mogelijk, zoals in de vraag is gesteld, dat die tijdelijke
afwijking lang kan duren als bij premiedemping wordt gekozen voor een verwacht
rendement dat fors afwijkt van de dan geldende marktrente en er sprake is
van de situatie van een structureel lage rente. Dan zal het inderdaad lang
duren voordat de dekkingsgraad weer op peil komt. Maar dat is het gevolg,
in die situatie, van de keuze voor dat verwachte hogere rendement. En dan
is het ook de vraag of die keuze, in die situatie, zich wel verhoudt tot de
genoemde voorwaarde dat het in die berekening gebruikte rendement over een
langere periode niet mag afwijken van de gemiddelde realisatie. Eén
en ander neemt de conclusie niet weg dat bij premiekorting altijd sprake is
van een permanente invloed op de dekkingsgraad en dat bij premiedemping altijd
sprake is van een tijdelijke afwijking in de dekkingsgraad.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,A. J. de Geus 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30413-24.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl