Wet conflictenrecht geregistreerd partnerschap; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28924, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

04-06-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28924 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAlgemeen1. Inleiding2. Onderwerp van de voorgestelde regeling3. Uitgangspunten van de voorgestelde regeling4. Toepasselijkheid van bestaande verdragen en nationale
wetgeving a. Internationale bevoegdheidb. Conflictregels1. Voltrekking van een geregistreerd partnerschap in Nederland
en de erkenning van een buiten Nederland aangegaan geregistreerd partnerschap2. Persoonlijke betrekkingen tussen partners3. Huwelijksvermogensrecht4. Pensioenverevening5. Ontbinding van het partnerschap6. Alimentatie7. Erfrechtc. Erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse uitspraken1. Erkenning alimentatie-uitspraken2. Erkenning van de ontbinding van het geregistreerd partnerschap5. Structuur van de wettelijke regelingArtikelenHoofdstuk 1. Het aangaan van een geregistreerd partnerschap
in NederlandArtikel 1Hoofdstuk 2. De erkenning van een buiten Nederland aangegaan
geregistreerd partnerschapArtikel 2Artikel 3Artikel 4Hoofdstuk 3. De persoonlijke rechtsbetrekkingen tussen
de geregistreerde partners en de tussen hen bestaande vermogensrechtelijke
betrekkingen die niet vallen onder het partnerschapsvermogensregimeArtikel 5Hoofdstuk 4. Het partnerschapsvermogensregimeArtikel 6Artikel 7Artikel 8Artikel 9Artikelen 10 tot en met 13Artikelen 14 tot en met 20Artikelen 21 en 28Hoofdstuk 5. Beëindiging in Nederland van een geregistreerd
partnerschapArtikelen 22 en 23Hoofdstuk 6. Erkenning van een buiten Nederland tot stand
gekomen beëindiging van een geregistreerd partnerschapArtikel 24Hoofdstuk 7. LevensonderhoudArtikel 25Hoofdstuk 8. Wijzigingen in andere regelgevingArtikel 26Artikel 27Hoofdstuk 9. SlotbepalingenArtikelen 29 en 30Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28924Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 65 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 924Regeling van het conflictenrecht met betrekking tot het geregistreerd
partnerschap (Wet conflictenrecht geregistreerd partnerschap)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGAlgemeen1. InleidingOp 1 januari 1998 is de Wet van 5 juli 1997 tot wijziging van Boek 1 van
het Burgerlijk Wetboek en van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
in verband met de opneming daarin van bepalingen voor de registratie van een
samenleving (Stb. 1997, 324) in werking getreden. Deze wet bepaalt onder meer
onder welke voorwaarden in Nederland een geregistreerd partnerschap kan worden
aangegaan en welke gevolgen daaraan zijn verbonden. Tevens geeft de wet aan
op welke wijze een geregistreerd partnerschap kan worden beëindigd. De
wet bevat geen bepalingen over wat heeft te gelden in internationale gevallen.
Zo geeft de wet niet aan hoe kan worden beoordeeld of in internationale gevallen
een geregistreerd partnerschap of de ontbinding ervan rechtsgeldig is en welk
recht het partnerschapsvermogensregime beheerst. Reeds eerder is toegezegd
dat regelgeving over deze materie tot stand zou worden gebracht. Verwezen
wordt naar Kamerstukken I 1996/97, 23 761, nr. 157b, blz. 4 en Kamerstukken
II 1999/2000, 26 672, nr. 5, blz. 18. Zie in dit verband ook Kamerstukken
II 1998/99, 25 891 (R1609), nr. 5, blz. 8 en Kamerstukken II 1999/2000,
27 049, nr. 3, blz. 2. Met dit wetsvoorstel wordt deze toezegging gestand
gedaan.Op 8 mei 1998 heeft de Staatscommissie voor het internationaal privaatrecht
(hierna: Staatscommissie) advies uitgebracht over de internationaal privaatrechtelijke
aspecten van het geregistreerd partnerschap. Het advies1 is vergezeld van een tekstvoorstel. Voor zoveel nodig, wordt op deze
plaats verwezen naar de in het advies opgenomen uitvoerige beschouwingen over
sommige onderdelen van het voorliggende voorstel. Deze beschouwingen behouden
hun waarde voor de theorie en de praktijk.Het advies is gepubliceerd in het Tijdschrift voor Familie- en Jeugdrecht
(FJR), juni 1998, nummer 6, blz. 146 – 159, in Personen- en Familierecht,
Kluwer losbladige uitgave, titel 5A IPR en in WPNR, 6403 (2000), blz. 375 –
377. Het advies is ook te raadplegen op de website van het ministerie van
Justitie. Voor zover kan worden nagegaan, oriënteert de huidige rechtspraktijk
zich op de in het advies gegeven regels. Zie voor een reactie op het advies
«Het geregistreerd partnerschap in het Nederlands IPR (I en II)» door I.S. Joppe in WPNR, 6403 (2000), blz. 371–377 en 6404 (2000),
blz. 391–395.In verband met de ontwikkelingen rond het geregistreerd partnerschap en
de openstelling van het huwelijk voor personen van hetzelfde geslacht, die
zich in de afgelopen drie jaar hebben voorgedaan, is enige tijd gewacht met
de omzetting van het advies van de Staatscommissie in wetgeving. De openstelling
van het huwelijk voor personen van hetzelfde geslacht heeft in Nederland niet
geleid tot afschaffing van het geregistreerd partnerschap. Hoewel het instituut
van het geregistreerd partnerschap elders geleidelijk ingang vindt, is het
niet waarschijnlijk dat binnen afzienbare tijd een verdragsregeling over internationaal
privaatrechtelijke aspecten terzake tot stand zal komen. Nederland heeft vooralsnog
zonder succes gepleit voor het entameren van overleg binnen de Haagse Conferentie
voor het Internationaal Privaatrecht. Wel is het onderwerp op de agenda van
de Conferentie blijven staan, zonder prioriteit. Onder deze omstandigheden
ben ik van mening dat het wenselijk is thans tot omzetting van het advies
in wetgeving over te gaan.Het advies van de Staatscommissie is gevolgd, met dien verstande dat de
door de Staatscommissie voorgestelde hoofdstukken 2 en 3, die betrekking hebben
op het geregistreerd partnerschap dat in Nederland wordt aangegaan respectievelijk
het geregistreerd partnerschap dat buiten Nederland wordt aangegaan, zijn
samengevoegd. Het nadeel van een splitsing van deze onderdelen is, dat tal
van bepalingen in beide hoofdstukken moeten worden opgenomen ofwel dat verwezen
moet worden naar het voorgaande hoofdstuk en dat minder duidelijk is waar
de verschillen liggen. Samenvoeging maakt de voorgestelde regeling overzichtelijker.
De opzet van de regeling sluit hierdoor ook beter aan bij bestaande regelingen.
Daar waar bestaande wetten zijn overgenomen, is zoveel mogelijk de formulering
daarvan aangehouden. Op enige redactionele punten is onderlinge afstemming
van de onderdelen nodig gebleken. In § 2 van het algemene deel van
de toelichting zal worden ingegaan op het toepassingsbereik van de voorgestelde
regeling. Vervolgens worden in § 3 de uitgangspunten van het wetsvoorstel
uiteen gezet. Daarna zal in § 4 worden ingegaan op de toepasselijkheid
van reeds bestaande verdragen en nationale wetgeving. In § 5 zal
worden ingegaan op de structuur van de voorgestelde regeling.2. Onderwerp van de voorgestelde regelingDe vraag is onder ogen gezien wat onder «geregistreerd partnerschap»
in de zin van het wetsvoorstel moet worden verstaan. Het instituut van het
geregistreerd partnerschap is internationaal nog niet wijd verbreid, zoals
het huwelijk dat wel is. Bovendien zijn de verschijningsvormen van het geregistreerd
partnerschap niet in alle opzichten identiek. Daarnaast komen er allerlei
vormen voor van toekenning van rechten en plichten aan buiten huwelijk samenlevende
partners, zonder dat deze toekenning even diep ingrijpt als bij het geregistreerd
partnerschap. Het wetsvoorstel beoogt regels te geven voor die samenlevingsvormen
waaraan staatgevolg («Standesfolge») is verbonden. Een typisch
kenmerk is daarbij de registratie. Een ander kenmerk dat in deze van belang
is, is dat het gaat om een rechtsinstituut dat exclusief is, dat wil zeggen
een verbintenis die een huwelijk of een ander partnerschap van een van de
partners met een derde uitsluit en bestemd is voor de juridische bevestiging
en bescherming van affectieve relaties. Van belang is verder dat het gaat
om partnerschappen waarbij de partners, al dan niet van hetzelfde geslacht,
op grond van de wet rechten en plichten hebben die gelijk zijn aan of in sterke
mate georiënteerd zijn op die van het huwelijk. Te denken valt in het
bijzonder aan de verplichting om elkaar ter zijde te staan en elkaar «het
nodige» te verschaffen. Voorts valt te denken aan de verplichting tot
een evenredige bijdrage in de lasten van de samenleving, hoofdelijke aansprakelijkheid voor de schulden ten behoeve van de samenleving en
dergelijke. In artikel 2, dat betrekking heeft op de erkenning van buitenslands
aangegane geregistreerde partnerschappen, zijn enige criteria opgenomen die
bedoeld zijn om de praktijk een handvat te bieden. Aan deze omschrijving voldoet
naar mijn mening het geregistreerd partnerschap zoals dit bestaat in een aantal
Europese staten, met name in Denemarken, Zweden en Noorwegen en sinds kort
in Duitsland. Daarnaast lenen de voorgestelde regels zich voor toepassing
op rechtsfiguren die niet de naam «geregistreerd partnerschap»
hebben gekregen, maar daarvan toch de hoofdkenmerken hebben, zelfs al is de
gelijkenis niet volledig. Voorbeelden zijn de «wettelijke samenwoning»
in België, het «pacte civil de solidarité» in Frankrijk
en de wettelijk geregelde samenlevingsvormen in Catalonië en Aragon.
Wanneer het wetsvoorstel kracht van wet krijgt en in werking treedt, zullen
de bij de uitvoering betrokken instanties van de nodige informatie over dit
punt worden voorzien.3. Uitgangspunten van de voorgestelde regelingDe belangrijkste uitgangspunten van het voorstel zijn de volgende. Het
streven van de wetgever om in het nationale recht het geregistreerd partnerschap
zoveel mogelijk op één lijn te stellen met het huwelijk, dient
naar mijn opvatting zoveel mogelijk door te werken in de internationaal privaatrechtelijke
bepalingen. De omstandigheid dat het instituut van het geregistreerd partnerschap
en soortgelijke rechtsfiguren internationaal nog geen wijde verbreiding hebben
gevonden, maakt het echter niet goed mogelijk om de analogie met de internationaal
privaatrechtelijke regels met betrekking tot het huwelijk in volle omvang
te handhaven. Men kan zich, mede in het licht van de in Duitsland gekozen
methodiek van (volledige) analogische toepassing van bestaande ipr-regels
voor het huwelijk, de vraag stellen of de ontwikkelingen sinds de totstandkoming
van het advies niet in de richting wijzen van een meer volledige analogische
toepassing van bestaande Nederlandse ipr-regels. Ik meen dat het daarvoor
nog te vroeg is. Zeer talrijk zijn de landen die vooralsnog geen instituut
vergelijkbaar met het geregistreerd partnerschap kennen. Analogische toepassing
van de meerzijdige conflictregels voor het huwelijk op het geregistreerd partnerschap,
zou betekenen dat men in een juridisch luchtledig terecht komt in al die gevallen
dat zo'n conflictregel zou verwijzen naar een rechtsstelsel dat het geregistreerd
partnerschap of verwante rechtsfiguren niet kent. Met de Staatscommissie ben
ik van mening dat aanpassing van regels omtrent het huwelijk of «unions
libres», of het opstellen van subsidiaire verwijzingsregels in een dergelijke
situatie minder wenselijk is. Ten aanzien van een aantal onderwerpen is dan
ook gekozen voor het opstellen van eenzijdige conflictregels; deze geven slechts
aan wanneer Nederlands intern recht van toepassing is op geregistreerde partnerschappen
die in Nederland zijn aangegaan. Ik ben mij overigens ten volle ervan bewust
dat het te zijner tijd wenselijk kan blijken de regeling op dit punt bij te
stellen.Voor in het buitenland aangegane geregistreerde partnerschappen is gekozen
voor aanknoping bij de «lex loci celebrationis», het recht van
de staat waar de verbintenis is aangegaan, met inbegrip van het daar ontwikkelde
internationaal privaatrecht. Het buitenlandse geregistreerd partnerschap wordt
in beginsel beoordeeld aan de hand van het recht waar het is aangegaan. In
het algemeen worden de belangen van de partners in een elders geregistreerd
partnerschap het beste gediend door bij het stelsel van de lex loci celebrations
aan te sluiten, onder meer omdat hun verwachtingen geacht mogen worden bij
dat rechtsstelsel aan te sluiten. Verdragen, met hun doorgaans meerzijdige
verwijzingsregels, kunnen een afwijking van dit uitgangspunt opleveren. Deze
uitgangspunten leiden tot het maken van een onderscheid tussen in Nederland
aangegane geregistreerde partnerschappen en in het buitenland
aangegane partnerschappen, zoals uit verschillende voorgestelde bepalingen
blijkt.4. Toepasselijkheid van bestaande verdragen en nationale
wetgeving a. Internationale bevoegdheidRegels van internationaal privaatrecht kunnen worden onderscheiden in
regels over internationale bevoegdheid, conflictregels en regels over de erkenning
en tenuitvoerlegging van beslissingen van een vreemde rechter.Met betrekking tot de internationale bevoegdheid ter zake van de ontbinding
van het geregistreerd partnerschap verwijs ik naar artikel 4 van het Wetboek
van Burgerlijke Rechtsvordering, zoals dat per 1 januari 2002 is komen te
luiden, waarin ook de rechtsmacht van de Nederlandse rechter terzake van het
geregistreerd partnerschap is opgenomen.Voor wat betreft de bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging van
rechterlijke beslissingen over alimentatie zijn toepasselijk het op 27 september
1968 te Brussel tot stand gekomen Verdrag betreffende de rechterlijke bevoegdheid
en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken, laatstelijk
gewijzigd bij het op 26 mei 1989 te San Sebastian tot stand gekomen Toetredingsverdrag
(Trb. 1969, 101, Trb. 1989, 142, hierna: EEX) en het op 16 september 1988
te Lugano tot stand gekomen Verdrag betreffende de rechterlijke bevoegdheid
en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken (Trb.
1989, 58, hierna: EVEX). Artikel 1 van het EEX/EVEX sluit toepassing van het
verdrag op bepaalde onderwerpen van het personen- en familierecht uit, maar
noemt daarbij niet de alimentatie. Deze verdragen kennen bovendien in artikel
5 aanhef en sub 2, een regel voor de internationale bevoegdheid over alimentatievorderingen
die in de meeste gevallen – naast de gerechten van het land van de woonplaats
van de debiteur – bevoegd verklaart de rechter van de woonplaats of
gewone verblijfplaats van de alimentatiecrediteur. Op grond van deze bepaling
wordt algemeen aangenomen dat de internationale bevoegdheid over alimentatievorderingen
tussen echtgenoten en jegens familieleden behoort tot de door deze verdragen
bestreken onderwerpen.De vraag kan overigens worden gesteld of de in het recht van de meeste
verdragsstaten bij het EEX of EVEX onbekende alimentatieverplichtingen tussen
(gewezen) geregistreerde partners wel kunnen worden gerekend tot de «onderhoudsverplichtingen»
genoemd in artikel 5 aanhef en sub 2 EEX/EVEX. Het betreft een vraag van uitleg
die, voor wat betreft het EEX, slechts definitief kan worden beantwoord na
een prejudiciële beslissing van het Hof van Justitie van de Europese
Gemeenschappen. Het eventuele oordeel dat artikel 5 aanhef en sub 2 EEX niet
van toepassing is op alimentatieverplichtingen tussen (gewezen) geregistreerde
partners, doet echter niet af aan de toepasselijkheid van de andere bevoegdheidregels
van het EEX/EVEX, meer in het bijzonder artikel 2 EEX/EVEX. Wanneer de alimentatievordering
tussen geregistreerde partners niet valt onder artikel 5 aanhef en sub 2 EEX/EVEX,
is nog steeds verdedigbaar dat wel sprake is van een onderwerp dat niet wordt
uitgesloten door artikel 1 EEX/EVEX, zodat de internationale bevoegdheid in
elk geval kan worden vastgesteld aan de hand van onder meer artikel 2 EEX/EVEX.Het EEX is voor alle lidstaten, met uitzondering van Denemarken, met ingang
van 1 maart 2002 vervangen door de verordening (EG) nr. 44/2001 van de Raad
van de Europese Unie van 22 december 2000 (pbEG L 12 van 16 januari 2001)
betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging
van beslissingen in burgerlijke en handelszaken («Brussel I-verordening»).
De tekst van de verordening en het verdrag sluiten in dit kader grotendeels
op elkaar aan. Enkele onduidelijkheden in het verdrag zijn weggenomen en er
is voorzien in een vereenvoudigde exequaturprocedure. Hierdoor
zal de tenuitvoerlegging van alimentatievonnissen onder de werking van de
verordening worden vereenvoudigd. Het bovenstaande geldt daarom op gelijke
wijze voor de verordening. Voor Denemarken zal het EEX van toepassing blijven.
Volledigheidshalve wordt opgemerkt dat thans gewerkt wordt aan een verdrag
dat het Verdrag van Lugano zal vervangen. Dit nieuwe verdrag zal inhoudelijk
worden afgestemd op de Brussel I-verordening.b. ConflictregelsNaar Nederlands intern recht leidt het aangaan van een geregistreerd partnerschap
tot een aantal rechtsgevolgen. Zo volgt uit de Wet van 5 juli 1997 (Stb. 1997,
324) dat het aangaan van een geregistreerd partnerschap gevolgen heeft voor
onder meer de tussen geregistreerde partners geldende persoonlijke betrekkingen
(«Standesfolge»), het vermogen van de geregistreerde partners
en de alimentatieplicht tussen geregistreerde partners. Het geregistreerd
partnerschap heeft ook gevolgen voor het erfrecht (zie artikel 879a van Boek
4 van het Burgerlijk Wetboek (BW). Zo ook artikel 8 (4.1.4), eerste lid Boek
4 nieuw BW). Nederland is partij bij een aantal verdragen dat conflictregels
geeft over sommige van deze onderwerpen. Bij het opstellen van conflictregels
voor het aangaan en de rechtsgevolgen van het geregistreerd partnerschap is
derhalve steeds nagegaan in hoeverre deze verdragen ook rechtstreeks op het
aangaan of een van de mogelijke rechtsgevolgen van het geregistreerd partnerschap
van toepassing zijn.1. Voltrekking van een geregistreerd partnerschap in Nederland
en de erkenning van een buiten Nederland aangegaan geregistreerd partnerschapDe regels van het op 14 maart 1978 te 's-Gravenhage tot stand gekomen
Verdag inzake de voltrekking en de erkenning van de geldigheid van huwelijken
(Trb. 1987, 137, hierna: Haags Huwelijksverdrag 1978) en van de op dit verdrag
gebaseerde Wet conflictenrecht huwelijk zijn niet van toepassing op de voltrekking
van een geregistreerd partnerschap in Nederland en de erkenning van de rechtsgeldigheid
van een geregistreerd partnerschap dat is aangegaan buiten Nederland. Immers,
dit verdrag is tot stand gekomen in een tijd waarin het geregistreerd partnerschap
nog niet bestond en er evenmin gedachten uitgingen naar de invoering van een
dergelijk rechtsinstituut. Bij het opstellen van een regeling voor het geregistreerd
partnerschap is niettemin op grond van het algemene uitgangspunt om de gelijkstelling
met het huwelijk zoveel mogelijk na te streven, aansluiting gezocht bij de
hiervoor genoemde regelingen.2. Persoonlijke betrekkingen tussen partnersDit wetsvoorstel bevat eenzijdige conflictregels voor de persoonlijke
betrekkingen tussen geregistreerde partners. Met betrekking tot dit onderwerp
zijn geen verdragen of wetgeving rechtstreeks toepasselijk. Bij het opstellen
van conflictregels voor de persoonlijke betrekkingen tussen partners is zoveel
mogelijk aansluiting gezocht bij de verwijzingsregels van de Wet conflictenrecht
huwelijksbetrekkingen.3. HuwelijksvermogensrechtHet op 14 maart 1978 te 's-Gravenhage tot stand gekomen Verdrag inzake
het recht dat van toepassing is op het huwelijksvermogensregime (Trb. 1988,
130, hierna: Haags Huwelijksvermogensverdrag 1978) beperkt zich blijkens artikel
1 van dit verdrag tot het huwelijksvermogensregime en gaat er in een groot
aantal bepalingen dan ook van uit dat een huwelijk is gesloten
(vgl. onder meer de artikelen 3, 4, en 6 t/m 13 van het verdrag). In het materiële
Nederlandse recht bestaat echter geen verschil tussen het vermogensrecht voor
het geregistreerd partnerschap en voor het huwelijk (zie artikel 1:80b BW).
Om die reden is bij het opstellen van conflictregels voor het vermogensregime
van geregistreerde partners steeds nagegaan in hoeverre de regels van het
Haags Huwelijksvermogensverdrag 1978 en van de met dit verdrag nauw samenhangende
Wet conflictenrecht huwelijksvermogensregime overeenkomstig kunnen worden
toegepast.4. PensioenvereveningOp 1 maart 2001 is de Wet tot regeling van het conflictenrecht met betrekking
tot verevening van pensioenrechten bij scheiding (Stb. 2001, 12) in werking
getreden. Deze wet heeft alleen betrekking op internationaal privaatrechtelijke
vragen betreffende verevening van pensioenen van ex-echtgenoten. Met betrekking
tot pensioenverevening voor geregistreerde partners wier partnerschap is ontbonden
of beëindigd, wordt, overeenkomstig het advies van de Staatscommissie,
een regeling voorgesteld analoog aan die voor echtgenoten.5. Ontbinding van het partnerschapDit wetsvoorstel bevat eenzijdige conflictregels die het recht aanwijzen
dat toepasselijk is op een door de Nederlandse rechter uit te spreken ontbinding
van het geregistreerd partnerschap. Met betrekking tot dit onderwerp zijn
er geen verdragen of wetgeving rechtstreeks toepasselijk. Bij het opstellen
van conflictregels voor de beëindiging van het geregistreerd partnerschap
is zoveel mogelijk aansluiting gezocht bij de verwijzingsregels van de Wet
conflictenrecht echtscheiding.6. AlimentatieMet de Staatscommissie ben ik van mening dat het op 2 oktober 1973 te
's-Gravenhage tot stand gekomen Verdrag inzake de wet die van toepassing is
op onderhoudsverplichtingen (Trb. 1974, 86, hierna: Haags Alimentatieverdrag
1973 (Toepasselijke wet)) rechtstreeks van toepassing is op de alimentatieverplichtingen
tussen geregistreerde partners gedurende het geregistreerd partnerschap en
na de beëindiging daarvan. In het wetsvoorstel is een bepaling opgenomen
die verwijst naar het Haags Alimentatieverdrag 1973. Bij de toelichting op
deze bepaling zal nader worden gemotiveerd waarom dit verdrag op de alimentatieverplichtingen
tussen de geregistreerde partners onderling van toepassing is. Daarbij zal
tevens worden ingegaan op de noodzaak van een expliciete verwijzing.7. ErfrechtDe Wet conflictenrecht erfrecht is rechtstreeks van toepassing wanneer
het recht dat van toepassing is op de erfopvolging van een geregistreerde
partner dient te worden vastgesteld. Deze wet verleent voor Nederland werking
aan de verwijzingsregels van het op 1 augustus 1989 te 's-Gravenhage tot stand
gekomen maar nog niet in werking getreden Verdrag inzake het recht dat van
toepassing is op erfopvolging van (Trb. 1994, 168, hierna: Haags Erfrechtverdrag
1989). Er is geen noodzaak om een expliciete verwijzing, zoals voorgesteld
voor het Haags Alimentatieverdrag 1973, op te nemen voor de Wet conflictenrecht
erfrecht. De reden hiervoor is dat de door deze wet bestreken materie is gericht
op het individu. Bij de vaststelling van het op de erfopvolging toepasselijke
recht overeenkomstig de verwijzingsregels van het Haags Erfrechtverdrag 1989
is de burgerlijke staat van de erflater van geen belang. Op geen enkele wijze
wordt in de verwijzingsregels van het Haags Erfrechtverdrag 1989 onderscheid
gemaakt naar gelang sprake is van gehuwden of van daarmee gelijk te stellen
personen.Hierbij wordt aangetekend dat de toepasselijkheid van de verwijzingsregels
van het Haags Erfrechtverdrag 1989 belangrijke praktische consequenties heeft.
De objectieve verwijzingsregels van het verdrag kunnen leiden tot de toepasselijkheid
van een rechtsstelsel dat (een vorm van) het geregistreerd partnerschap niet
kent. Dit zal naar verwachting voor de erfopvolging tussen geregistreerde
partners in ieder geval tot complicaties leiden wanneer er geen testament
is opgemaakt. Het lijkt immers waarschijnlijk dat wanneer het verdrag verwijst
naar het recht van een land dat het geregistreerd partnerschap niet kent,
het aangewezen ab-intestaat erfrecht in de regel niet de mogelijkheid zal
bieden dat iemand op basis van zijn staat als geregistreerd partner aanspraak
kan maken op (een gedeelte van) een nalatenschap.Dergelijke complicaties beperken zich niet tot gevallen waarin sprake
is van een erflater met een buitenlandse nationaliteit. Wanneer bijvoorbeeld
een Nederlandse geregistreerde partner zich buiten Nederland vestigt, kan
na verloop van tijd het recht van de nieuwe gewone verblijfplaats de vererving
gaan beheersen. Volgens de objectieve verwijzingsregels van het Haags Erfrechtverdrag
1989 beheerst in de regel het recht van het land van de gewone verblijfplaats
de erfopvolging, wanneer voorafgaand aan zijn overlijden de erflater ten minste
vijf jaar in dat land verbleef (artikel 3, tweede lid Haags Erfrechtverdrag
1989).Deze complicaties, waarop in het advies door de Staatscommissie nader
wordt ingegaan, kunnen door het maken van een rechtskeuze voor Nederlands
recht, eventueel gepaard gaande met een materiële dispositie, veelal
worden voorkomen. Een belangrijke taak is hier weggelegd voor het notariaat
teneinde partners voorafgaand aan het aangaan van een geregistreerd partnerschap
te wijzen op deze complicaties en de mogelijkheden om deze zo veel mogelijk
te vermijden. Ik zal er voor zorgdragen dat de op deze materie betrekking
hebbende publieksbrochure op dit punt wordt aangevuld.c. Erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse uitspraken1. Erkenning alimentatie-uitsprakenZoals hierboven onder a. is aangegeven, zijn voor wat betreft de erkenning
en tenuitvoerlegging van rechterlijke beslissingen over alimentatie het EEX
en het EVEX van toepassing. Zoals hierboven ook is opgemerkt, sluit artikel
1 van het EEX/EVEX toepassing van het verdrag op bepaalde onderwerpen van
het personen- en familierecht uit, maar noemt daarbij niet de alimentatie
en kennen deze verdragen bovendien in artikel 5 aanhef en sub 2, een regel
voor de internationale bevoegdheid over alimentatievorderingen. Op grond van
deze bepaling wordt algemeen aangenomen dat de internationale bevoegdheid
over alimentatievorderingen tussen echtgenoten en jegens familieleden behoort
tot de door deze verdragen bestreken onderwerpen en brengt dit met zich mee
dat deze verdragen eveneens van toepassing worden geacht op de erkenning en
tenuitvoerlegging van in de aangesloten staten gegeven rechterlijke beslissingen
met betrekking tot alimentatie.Verder is hierboven (onder b.6) aangegeven dat het Haags Alimentatieverdrag
1973 (Toepasselijke wet) van toepassing kan worden geacht op de alimentatieverplichtingen
tussen geregistreerde partners. Aangezien het materiële toepassingsgebied
van het op 2 oktober 1973 te 's-Gravenhage tot stand gekomen Verdrag inzake
de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen over onderhoudsverplichtingen
(Trb. 1974, 85, hierna: Haags Alimentatie-Executieverdrag 1973) gelijk is
aan dat van het Haags Alimentatieverdrag 1973, zullen in andere verdragsluitende
staten gegeven beslissingen die betrekking hebben op alimentatieverplichtingen
tussen geregistreerde partners op grond van het Haags Alimentatie-Executieverdrag
1973 in Nederland worden erkend. Een afzonderlijke bepaling hiervoor is niet
in het wetsvoorstel opgenomen.2. Erkenning van de ontbinding van het geregistreerd partnerschapDe erkenning van een in het buitenland uitgesproken echtscheiding of scheiding
van tafel en bed wordt geregeld door de Wet conflictenrecht echtscheiding,
die is gebaseerd op het op 8 september 1967 te Luxemburg tot stand gekomen
Verdrag inzake de erkenning van beslissingen betreffende de huwelijksband
(Trb. 1979, 130) en het op 1 juni 1970 te 's-Gravenhage tot stand gekomen
Verdrag inzake de erkenning van echtscheidingen en scheidingen van tafel en
bed (Trb. 1979, 131). De Wet conflictenrecht echtscheiding noch de twee genoemde
verdragen zijn van toepassing op de erkenning van een in het buitenland uitgesproken
ontbinding van een geregistreerd partnerschap.Op 1 maart 2001 is de verordening (EG) nr. 1347/2000 van de Raad van de
Europese Unie van 29 mei 2000 (pbEG L 160 van 30 juni 2000) betreffende de
bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen in huwelijkszaken
en inzake de ouderlijke verantwoordelijkheid voor gemeenschappelijke kinderen
(ook wel bekend als «Brussel II-verordening») in werking getreden.
Zoals de titel van de verordening reeds aanduidt, is deze evenmin van toepassing
op de erkenning van een in het buitenland tot stand gekomen ontbinding van
een geregistreerd partnerschap.In verband met het voorgaande is in het wetsvoorstel een eigen regeling
opgenomen voor de erkenning van een buiten Nederland tot stand gekomen ontbinding
van een geregistreerd partnerschap.5. Structuur van de wettelijke regelingDe hierboven geformuleerde uitgangspunten en de hierboven gebleken noodzaak
tot het opstellen van bepalingen op het gebied van het conflictenrecht en
de erkenning en tenuitvoerlegging hebben hun weerslag op de structuur van
de voorgestelde wettelijke regeling. De regeling is verdeeld in 9 hoofdstukken.
Zoals hiervoor (§ 1) is aangegeven, zijn de door de Staatscommissie
voorgestelde hoofdstukken 2 en 3 samengevoegd, dit ten behoeve van de overzichtelijkheid
van de regeling en ten einde zo goed mogelijk aan te sluiten bij bestaande
regelingen.Het eerste hoofdstuk bevat conflictregels ten aanzien van het aangaan
van een geregistreerd partnerschap in Nederland en het tweede hoofdstuk bevat
conflictregels ten aanzien van de erkenning van een geregistreerd partnerschap
dat buiten Nederland is aangegaan. De hoofdstukken 3 en 4 omvatten conflictregels
over de persoonlijke betrekkingen tussen geregistreerde partners, het partnerschapsvermogensregime
en pensioenverevening. De hoofdstukken 5 tot en met 7 bevatten regels over
de beëindiging van een geregistreerd partnerschap in Nederland, de erkenning
van een buiten Nederland tot stand gekomen beëindiging en alimentatie.
In hoofdstuk 8 is een wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek opgenomen.
De wijziging omvat een bevoegdheidsregeling van de ambtenaar van de burgerlijke
stand met betrekking tot de totstandkoming van een consensuele beëindiging
van een geregistreerd partnerschap. Verder is in dit hoofdstuk een wijziging
van de Wet conflictenrecht huwelijk en de Wet verevening pensioenrechten bij
scheiding opgenomen. Deze laatste wijziging vloeit voort uit de in hoofdstuk
4 voorgestelde regeling inzake pensioenverevening voor geregistreerde partners.
Hoofdstuk 9 voorziet tot slot in een overgangsen inwerkingtredingsbepaling
en een citeertitel. ArtikelenHoofdstuk 1. Het aangaan van een geregistreerd partnerschap
in NederlandArtikel 1Artikel 1, eerste lid, stelt buiten twijfel dat een geregistreerd partnerschap
in Nederland alleen overeenkomstig het Nederlandse recht (artikel 80a van
Boek 1 BW) kan worden aangegaan. Een dergelijke bepaling is noodzakelijk omdat
het geregistreerd partnerschap tot nog toe slechts in enkele landen acceptatie
heeft gevonden.In het tweede lid van dit artikel wordt bepaald dat de bevoegdheid van
de aanstaande partners om in Nederland een geregistreerd partnerschap aan
te gaan wordt beheerst door het Nederlandse recht. In dit opzicht bestaat
enige parallellie met artikel 3, sub 1, van het Haags Huwelijksverdrag 1978
en artikel 2, sub a, van de Wet conflictenrecht huwelijk. Deze bepalingen
laten eveneens de bevoegdheid van de aanstaande echtgenoten tot het aangaan
van een huwelijk afhangen van het recht van het land waar het huwelijk wordt
voltrokken, doch stellen daarbij de voorwaarde dat een van de aanstaande echtgenoten
de nationaliteit bezit van het land waar het huwelijk wordt voltrokken of
zijn gewone verblijfplaats heeft in dit land. Artikel 3, sub 2, van het Haags
Huwelijksverdrag 1978 laat echter de mogelijkheid open dat wanneer aan deze
eisen niet wordt voldaan, het huwelijk eveneens wordt voltrokken indien de
echtgenoten voldoen aan de materiële vereisten gesteld in het interne
recht dat wordt aangewezen door de verwijzingsregels van de staat waar het
huwelijk wordt voltrokken. Naar Nederlands internationaal privaatrecht wordt
volgens artikel 2, sub b, Wet conflictenrecht huwelijk bij deze «herkansing»
aangeknoopt aan het recht van de nationaliteit van ieder van de echtgenoten.
Het overnemen van deze herkansingsregel wordt overbodig geacht. Volgens het
eerste lid van artikel 1 kan in Nederland immers alleen een geregistreerd
partnerschap overeenkomstig het Nederlandse recht worden aangegaan. Met de
Staatscommissie ben ik van mening dat er geen sprake is van een onacceptabele
belemmering wanneer aanstaande partners die niet de Nederlandse nationaliteit
bezitten en die niet voldoen aan bevoegdheidsvoorwaarden van het Nederlandse
recht, niet bevoegd zijn om een geregistreerd partnerschap naar Nederlands
recht aan te gaan.Ingevolge de in artikel 80a, eerste en tweede lid, van Boek 1 BW genoemde
beletselen om een geregistreerd partnerschap aan te gaan, heeft een eerder
in het buitenland aangegaan huwelijk of geregistreerd partnerschap dat in
Nederland als zodanig wordt erkend, eveneens te gelden als beletsel. Zie in
dit verband artikel 42 Boek 1 BW waarin is geregeld dat een geregistreerd
partnerschap ook een beletsel vormt om een huwelijk aan te gaan. Zie verder
het voorgestelde artikel 27 waarin is geregeld dat ook in internationale gevallen
een geregistreerd partnerschap een beletsel vormt om een huwelijk aan te gaan.Het laatste lid van artikel 1 stemt overeen met artikel 4 Wet conflictenrecht
huwelijk. In Nederland kan voor wat betreft de vorm een geregistreerd partnerschap
alleen worden voltrokken door de ambtenaar van de burgerlijke stand met inachtneming
van het Nederlandse recht. Dit voorschrift laat ongemoeid de eventuele bevoegdheid
van buitenlandse diplomatieke en consulaire ambtenaren, indien geen van de
partners (mede) de Nederlandse nationaliteit bezit. Hoofdstuk 2. De erkenning van een buiten Nederland aangegaan
geregistreerd partnerschapArtikel 2In artikel 2 is een erkenningsregeling opgenomen met betrekking tot buiten
Nederland aangegane geregistreerde partnerschappen. Deze bepaling stemt overeen
met artikel 5 van de Wet conflictenrecht huwelijk. Het uitgangspunt om bij
de behandeling van het geregistreerd partnerschap de parallellie met de behandeling
van het huwelijk zo veel mogelijk te handhaven, behoefde bij het opstellen
van de regels van artikel 2 niet te worden verlaten.Wel zijn – anders dan in de Wet conflictenrecht huwelijk –
in het vijfde lid van artikel 2 enige criteria opgenomen waaraan een buiten
Nederland geregistreerd partnerschap moet voldoen om als zodanig voor erkenning
in aanmerking te komen. Zoals in § 2 van het algemene deel van deze
memorie is aangeven, is er geen sprake van een internationaal eenvormig begrip
geregistreerd partnerschap. Met de Raad van State ben ik van mening dat het
niet wenselijk is dat in het buitenland bestaande samenlevingsvormen die weinig
of geen overeenkomst vertonen met het Nederlandse geregistreerd partnerschap
als zodanig erkend worden. Zo is het niet de bedoeling dat zuiver contractuele
samenlevingsvormen, waarbij alleen de financiële relaties van de partners
zijn vastgelegd, als geregistreerd partnerschap worden erkend. Ik meen dat
de exceptie van de openbare orde zoals opgenomen in artikel 3 niet het juiste
instrument is om erkenning van dergelijk samenlevingen te weren. Daarom wordt –
mede gelet op het advies van de Raad van State – een nadere omschrijving
van de criteria voor erkenning wenselijk geacht. Op deze wijze wordt de praktijk
een duidelijker handvat geboden bij de beantwoording van de vraag naar de
erkenning van een buitenlands geregistreerd partnerschap naast de algemene
weigeringsgrond van de openbare orde. Het betreft kenmerken die de vormen
van geregistreerd partnerschap die zich de laatste jaren in een aantal landen
hebben ontwikkeld, gemeen hebben.Allereerst komen slechts voor erkenning als geregistreerd partnerschap
in aanmerking samenlevingsvormen die wettelijk geregeld zijn en die alleen
openstaan voor twee personen die een nauwe persoonlijke betrekking onderhouden.
Het dient derhalve te gaan om een rechtsinstituut dat bestemd is voor de juridische
bescherming van affectieve relaties. Tevens dient de samenlevingsvorm geregistreerd
te zijn bij een ter plaatse van het aangaan bevoegde autoriteit, bijvoorbeeld
bij de burgerlijke stand of de griffie van een rechtbank. Verder wordt als
vereiste gesteld dat de samenlevingsvorm het bestaan van een huwelijk of andere
wettelijk geregelde samenlevingsvorm met een derde uitsluit. Het kan gaan
om samenlevingsvormen die alleen kunnen worden aangegaan als een eerder huwelijk
of een eerder wettelijk geregelde samenlevingsvorm is ontbonden. Het kan ook
gaan om het geval waarin het aangaan van de (nieuwe) samenlevingsvorm de eerdere
verbintenis van rechtswege doet eindigen. Met betrekking tot het criterium
dat aan de samenlevingsvorm verplichtingen tussen de partners in het leven
roept die in hoofdzaak overeenstemmen met die welke verbonden zijn aan het
huwelijk, kan in het bijzonder worden gedacht aan de verplichting om elkaar
ter zijde te staan en elkaar «het nodige» te verschaffen. Voorts
kan worden gedacht aan de verplichting tot een evenredige bijdrage in de lasten
van de samenleving.In het tweede lid van artikel 2 is een bepaling, corresponderend met artikel
5, tweede lid, van de Wet conflictenrecht huwelijk opgenomen, die ziet op
consulaire geregistreerde partnerschappen.In het derde lid van artikel 2 wordt verklaard dat onder het krachtens
de voorgaande leden aangewezen recht mede wordt begrepen de regels van internationaal privaatrecht. De strekking van deze bepaling is dezelfde
als die van artikel 5, derde lid, van de Wet conflictenrecht huwelijk.Ingevolge het vierde lid wordt een geregistreerd partnerschap vermoed
rechtsgeldig te zijn, indien een verklaring hierover is afgegeven door een
bevoegde autoriteit. Deze bepaling komt overeen met artikel 5, vierde lid,
van de Wet conflictenrecht huwelijk.Artikel 3Artikel 3 behelst de gebruikelijke exceptie van de openbare orde, zoals
ten aanzien van de erkenning van het huwelijk is opgenomen in artikel 6 Wet
conflictenrecht huwelijk. Hierbij kan worden gedacht aan een aantal gevallen
die ook aan de erkenning in Nederland van een elders aangegaan huwelijk in
de weg staan, zoals het bestaan van een eerder huwelijk of geregistreerd partnerschap,
een te jeugdige leeftijd of wilsgebreken. Verwezen wordt ook naar de artikelen
11 en 14 van het Haags Huwelijksverdrag 1978. Of erkenning wegens strijd met
de openbare orde onthouden dient te worden, zal van geval tot geval beoordeeld
moeten worden. De praktijk, zoals deze zich met betrekking tot de erkenning
van huwelijken heeft ontwikkeld, kan hier als leidraad dienen.Artikel 4Deze bepaling stemt overeen met artikel 7 van de Wet conflictenrecht huwelijk,
welke bepaling is ontleend aan artikel 12, eerste lid, van het Haags Huwelijksverdrag
1978. In het voorstel van de Staatscommissie is deze bepaling niet overgenomen.
Ik meen dat daartoe wel aanleiding is.De vraag naar de rechtsgeldigheid van een geregistreerd partnerschap zal
veelal als voorvraag aan de orde komen, wanneer over een andere rechtsvraag
moet worden geoordeeld, zoals bijvoorbeeld de vraag of het geregistreerd partnerschap
kan worden ontbonden, of de partners elkaar levensonderhoud zijn verschuldigd
etc. Het kan voorkomen dat op de hoofdvraag een ander recht van toepassing
is dan het recht dat ingevolge artikel 2 en 3 van toepassing is op de erkenning
van een buiten Nederland aangegaan geregistreerd partnerschap. Ten einde eenheid
van oordeel te bevorderen, en te vermijden dat een geregistreerd partnerschap
in de context van de ene hoofdvraag wél en in de context van een andere
hoofdvraag níet als rechtsgeldig zou moeten worden beschouwd, is er
voor gekozen de voorvraag naar de erkenning van een geregistreerd partnerschap
zelfstandig te beantwoorden overeenkomstig artikel 2 en 3.Hoofdstuk 3. De persoonlijke rechtsbetrekkingen tussen
de geregistreerde partners en de tussen hen bestaande vermogensrechtelijke
betrekkingen die niet vallen onder het partnerschapsvermogensregimeArtikel 5In deze bepaling zijn conflictregels opgenomen met betrekking tot de persoonlijke
betrekkingen tussen geregistreerde partners. Het gaat hierbij om bijvoorbeeld
verplichtingen tot getrouwheid, hulp en bijstand en het elkaar verschaffen
van het «nodige». Bij het opstellen van deze bepaling is inspiratie
geput uit de Wet conflictenrecht huwelijksbetrekkingen. In het eerste lid
van de voorgestelde bepaling wordt op de persoonlijke rechtsbetrekkingen tussen
partners die in Nederland een geregistreerd partnerschap zijn aangegaan het
Nederlandse recht van toepassing verklaard. Met deze bepaling wordt de parallellie
met de behandeling van het huwelijk losgelaten. De regeling van artikel 1
Wet conflictenrecht huwelijksbetrekkingen kent immers verwijzingsregels die
aanknopen aan de gemeenschappelijke nationaliteit, de gemeenschappelijke gewone
verblijfplaats of het recht waarmee de echtgenoten het nauwst
zijn verbonden. De onbekendheid van het instituut van het geregistreerd partnerschap
in vele andere rechtsstelsels maakt echter, zoals hierboven in § 3
is aangegeven, dat het zonder meer volgen van de benadering van de Wet conflictenrecht
huwelijksbetrekkingen tot te grote praktische problemen zou kunnen leiden.In het tweede lid is een conflictregel opgenomen voor de persoonlijke
betrekkingen tussen partners die buiten Nederland een geregistreerd partnerschap
zijn aangegaan. Bij het opstellen van een bepaling over het recht dat van
toepassing is op de persoonlijke rechtsbetrekkingen tussen partners die buiten
Nederland een geregistreerd partnerschap zijn aangegaan kon de parallellie
met de behandeling van de persoonlijke rechtsbetrekkingen tussen echtgenoten
om dezelfde reden niet worden gehandhaafd. De bepaling volgt uit het hiervoor
onder § 3 genoemde uitgangspunt, namelijk dat een buiten Nederland
aangegaan geregistreerd partnerschap wordt beoordeeld naar het recht van de
plaats waar het geregistreerd partnerschap is aangegaan. De voorgestelde bepaling
maakt duidelijk dat daarbij tevens wordt verwezen naar het internationaal
privaatrecht van de staat waar het geregistreerd partnerschap is aangegaan.Met betrekking tot de in de artikelen 2 en 3 van de Wet conflictenrecht
huwelijksbetrekkingen geregelde onderwerpen zijn in de leden 3 en 4 eenzijdige
verwijzingsregels opgenomen die de reikwijdte aangeven van de Nederlandse
bepalingen die de bescherming beogen van de geregistreerde partner die niet
zelf handelt of wiens toestemming wordt vereist. Het gaat hierbij om de vraag
naar de aansprakelijkheid voor huishoudelijke schulden en de vraag of de toestemming
van de andere geregistreerde partner nodig is voor het verrichten van een
bepaalde rechtshandeling. Ook hier geldt dat de onverkorte overname van de
bepalingen uit de Wet conflictenrecht huwelijksbetrekkingen zou kunnen leiden
tot een verwijzing naar een rechtsstelsel dat het geregistreerd partnerschap
niet kent, met alle problemen van dien.In het voorstel van de Staatscommissie is de bepaling van artikel 4 van
de Wet conflictenrecht huwelijksbetrekkingen niet overgenomen. Er is echter
geen reden om genoemde bepaling niet over te nemen. Derhalve is in het vijfde
lid van artikel 5 van het voorstel genoemde bepaling overgenomen. De bepaling
geeft immers aan dat de in het derde en vierde lid behandelde materie als
verwijzingscategorie is afgesplitst van zowel het huwelijksvermogensrecht
als van de rechtsbetrekkingen tussen geregistreerde partners. De vraag naar
het ter zake toepasselijke recht dient afzonderlijk te worden beantwoord.Hoofdstuk 4. Het partnerschapsvermogensregimeArtikel 6Bij het opstellen van de verwijzingsregels voor het op het partnerschaps-vermogensregime
toepasselijke recht is getracht zoveel mogelijk aansluiting te vinden bij
de geldende verwijzingsregels voor het huwelijksvermogensregime. De vrijheid
van rechtskeuze is voorop gesteld. Partners dienen in beginsel vrij te zijn
in de aanwijzing van het rechtsstelsel dat het vermogen van hun geregistreerd
partnerschap beheerst. Het vooropstellen van dit beginsel strookt met het
geldende Nederlands internationaal privaatrecht voor het huwelijksvermogensregime.
Gewezen wordt op de structuur van het Haags Huwelijksvermogensverdrag 1978,
waarin de regel over de rechtskeuze van artikel 3 voorafgaat aan de objectieve
verwijzingsregel van artikel 4.De in beginsel verleende vrijheid van rechtskeuze is echter niet absoluut.
Voorwaarde is dat het gekozen rechtsstelsel een stelsel is dat (een vorm van)
het geregistreerd partnerschap kent. Een soortgelijke beperking treft men aan in artikel 6, tweede lid, van het op 1 juli 1985 te's-Gravenhage
tot stand gekomen Verdrag inzake het recht dat van toepassing is op trusts
en inzake de erkenning van trusts (Trb. 1985, 141). Ook in het personen- en
familierecht is een dergelijke restrictie niet onbekend, bijvoorbeeld ten
aanzien van het instituut van erkenning (zie HR 7 november 1997, NJ 1998,
438). Deze beperking zal voor de rechtstoepasser soms tot problemen kunnen
leiden. Hij wordt immers geplaatst voor de vraag wat een rechtsstelsel is
dat het geregistreerd partnerschap kent. Voor de beantwoording van deze vraag
zal hetgeen in§ 2 is vermeld als leidraad kunnen dienen. Mogelijke
alternatieven zouden zijn het volledig vrijlaten van de rechtskeuze of het
stellen van dezelfde beperkingen als artikel 3, tweede lid, van het Haags
Huwelijksvermogensverdrag 1978. Met de Staatscommissie ben ik echter van mening
dat het aanvaarden van een van deze alternatieven zal leiden tot aanpassingsproblemen.
Met name zijn problemen te verwachten wanneer een recht wordt gekozen dat
het geregistreerd partnerschap niet kent. Dit zou er toe kunnen leiden dat
de Nederlandse rechter wordt genoopt bepalingen uit een vreemd rechtsstelsel
toe te passen die zijn bedoeld voor een instituut dat niet gelijk kan worden
gesteld met het Nederlandse geregistreerd partnerschap.De keuzevrijheid geldt ook voor in het buitenland aangegane geregistreerde
partnerschappen. Het uitgangspunt dat bij erkenningsvraagstukken de lex loci
celebrationis doorslaggevend is, wordt verlaten om de rechtszekerheid van
de partners die in het buitenland een geregistreerd partnerschap zijn aangegaan
te verbeteren en het rechtsverkeer te vergemakkelijken. De keuzemogelijkheid
is een zelfstandige regel van internationaal privaatrecht. Dit betekent dat
ook indien het recht van het land waar het geregistreerd partnerschap is aangegaan
geen rechtskeuze zou toelaten, naar Nederlands internationaal privaatrecht
gevolg wordt gegeven aan de rechtskeuze die voldoet aan de in artikel 6, tweede
lid, gestelde voorwaarden.Om zo goed mogelijk te verzekeren dat het door de rechtskeuze beoogde
effect wordt bereikt, zullen soms omslachtige partnerschapsvoorwaarden moeten
worden opgesteld. Zo kan het geval zich voordoen dat partners een keuze willen
uitbrengen voor een rechtsstelsel waarvan niet onomstotelijk kan worden vastgesteld
dat dit rechtsstelsel (een vorm van) het geregistreerd partnerschap kent.
Ten eerste zal een rechtskeuze worden uitgebracht voor het beoogde rechtsstelsel.
Binnen het gekozen recht zal de gewenste materiële regeling opgesteld
dienen te worden. Tevens zal, voor het geval het eerst gekozen recht het geregistreerd
partnerschap niet kent, subsidiair een rechtskeuze voor het Nederlandse recht
dienen te worden gemaakt. Binnen het kader van het Nederlandse recht zal vervolgens
een materiële regeling opgesteld dienen te worden die zoveel mogelijk
overeenstemt met het onder het eerst gekozen recht gewenste regime. Daarbij
zij aangetekend dat de noodzaak hiertoe zich ook op het gebied van het huwelijksvermogensrecht
kan voordoen.De Staatscommissie heeft, zonder nadere redengeving, in haar voorstel
geen bepaling opgenomen betreffende onroerende zaken. Teneinde a contrario-redeneringen
te vermijden, komt het mij echter juist voor een dergelijke bepaling wel op
te nemen. In het wetsvoortsel is daarom opgenomen dat partners ten aanzien
van onroerende zaken, ongeacht of zij een rechtskeuze hebben gemaakt, het
recht van het land van ligging kunnen aanwijzen (vgl. artikel 3, vierde lid,
van het Haags Huwelijksvermogensverdrag 1978). Om te voorkomen dat men door
een rechtskeuze voor een rechtsstelsel dat het instituut van het geregistreerd
partnerschap niet kent in een juridisch luchtledig terecht komt (zie ook § 3),
geldt hier wel de beperking dat een dergelijke rechtskeuze alleen kan worden
gedaan indien het recht van het land van ligging (een vorm van) het geregistreerd
partnerschap kent. Artikel 7Bij gebreke van een rechtskeuze is het Nederlandse recht van toepassing
op het partnerschapsvermogensregime indien het geregistreerd partnerschap
in Nederland is aangegaan. Aan de eenzijdige toepasselijkverklaring van het
Nederlandse recht wanneer in Nederland een geregistreerd partnerschap is aangegaan
liggen de in § 3 genoemde argumenten ten grondslag.Indien het geregistreerd partnerschap buiten Nederland is aangegaan, wordt
het – bij gebreke van een rechtskeuze – aan het recht van de staat
waar het geregistreerd partnerschap is aangegaan, overgelaten om te bepalen
welk rechtsstelsel het partnerschapsvermogensregime beheerst. Dit rechtsstelsel,
met inbegrip van de daar geldende regels van internationaal privaatrecht,
bepaalt welk recht van toepassing is op het vermogensregime van deze partners.Opgemerkt wordt dat de door de Staatscommissie voorgestelde formulering
enigszins is aangepast, in dier voege dat wordt aangeven welk recht van toepassing
is indien de geregistreerde partners vóór het geregistreerd partnerschap geen rechtskeuze hebben gedaan en
niet – zoals voorgesteld in het advies van de Staatscommissie –
welk recht van toepassing is indien de geregistreerde partners vóór of tijdens het geregistreerd partnerschap geen
rechtskeuze hebben gedaan. Dit teneinde het voorgestelde artikel 7 beter af
te stemmen op artikel 4 van het Haags Huwelijksvermogensverdrag 1978.Artikel 8Met het oog op de parallellie met de conflictregels van het Haags Huwelijksvermogensverdrag
1978 is in artikel 8 de mogelijkheid opgenomen om tijdens het geregistreerd
partnerschap alsnog een rechtskeuze te doen of een nieuwe rechtskeuze uit
te brengen (vgl. artikel 6 van het verdrag). Om dezelfde redenen als bij artikel
6 is de rechtskeuzemogelijkheid beperkt tot een rechtsstelsel dat (een vorm
van) het geregistreerd partnerschap kent.Voor het bepaalde inzake onroerende zaken wordt kortheidshalve verwezen
naar hetgeen hierover is opgemerkt in de laatste alinea van de toelichting
op artikel 6.Artikel 9Wanneer gedurende het in Nederland geregistreerde partnerschap (alsnog
of wederom) een rechtskeuze wordt uitgebracht, rijst de vraag of deze rechtskeuze
terugwerkende kracht heeft en betrekking heeft op het gehele vermogen van
de geregistreerde partners. Deze vragen dienen niet anders te worden beantwoord
dan onder het Haags Huwelijksvermogensverdrag 1978. Artikel 9 is gebaseerd
op artikel 7, eerste lid, van genoemd verdrag; het toepasselijke recht blijft
van toepassing zolang de partners geen ander toepasselijk recht hebben aangewezen.
Opvolgende wijzigingen in nationaliteit of woonplaats hebben geen effect op
het eenmaal krachtens rechtskeuze als toepasselijk aangewezen recht. Aan een
bepaling in de trant van artikel 7, tweede lid, van het genoemde verdrag is
in het geval van in Nederland geregistreerde partners geen behoefte. Bij gebreke
van een rechtskeuze is immers steeds het Nederlandse recht van toepassing
op het partnerschapsvermogensregime.De parallellie met het Haags verdrag wordt in het tweede lid enigszins
doorbroken doordat ten aanzien van buiten Nederland aangegane geregistreerde
partnerschappen slechts wordt vastgesteld dat het (aanvankelijk) door partijen
aangewezen recht van toepassing blijft, zolang geen nieuwe rechtskeuze is
uitgebracht. Voor de gevallen waarin partijen aanvankelijk niet een rechtskeuze
hebben uitgebracht, is geen voorziening getroffen. Deze afwijking
houdt verband met het feit dat in dit voorstel, anders dan in het Haags Huwelijksvermogensverdrag
1978 voor wat betreft het objectief toepasselijke recht bij buiten Nederland
aangegane geregistreerde partnerschappen verwezen wordt naar de lex loci celebrationis,
met inbegrip van het internationaal privaatrecht van dat recht (artikel 7,
tweede lid). Het is aan het recht van de locus celebrationis om eventueel
te beslissen over de (automatische) veranderlijkheid van het vermogensregime
in de zin van artikel 7, tweede lid, van het Haags verdrag.Artikelen 10 tot en met 13De parallellie met het Haags Huwelijksvermogensverdrag 1978 brengt tevens
met zich dat de voorschriften van het verdrag over de materiële en de
formele geldigheid van de rechtskeuze, de vorm van de partnerschapsvoorwaarden
en de wijze van kiezen zijn overgenomen.De beoordeling van de materiële geldigheid van de rechtskeuze geschiedt
volgens artikel 10 aan de hand van het recht dat de partners hebben aangewezen.
Deze bepaling luidt gelijk aan artikel 10 van het Haags Huwelijksvermogensverdrag
1978.De wijze van kiezen en de formele geldigheid van de rechtskeuze worden
beheerst door de artikelen 11 en 13 van het voorstel. Artikel 11 van het voorstel
stemt overeen met artikel 11 van genoemd verdrag en bepaalt dat de aanwijzing
van het toepasselijke recht uitdrukkelijk moet zijn overeengekomen of ondubbelzinnig
moet voortvloeien uit de partnerschapsvoorwaarden. Artikel 13 van het voorstel
stemt overeen met artikel 13 van het Haags Huwelijksvermogensverdrag 1978
en verlangt dat wanneer de rechtskeuze uitdrukkelijk is overeengekomen, deze
dient te zijn gemaakt in de vorm die voor het maken van partnerschapsvoorwaarden
is voorgeschreven door het aangewezen interne recht of door het interne recht
van de plaats waar de aanwijzing van het toepasselijk recht geschiedt. De
rechtskeuze dient in elk geval te worden neergelegd in een schriftelijk stuk
dat gedagtekend en door beide partners ondertekend is.Artikel 12 stemt overeen met artikel 12 van het verdrag en regelt de vorm
van partnerschapsvoorwaarden in internationale gevallen, ongeacht of zij een
rechtskeuze inhouden of zijn aangegaan in het kader van het op grond van artikel
7 objectief toepasselijke recht. De partnerschapsvoorwaarden zijn wat de vorm
betreft geldig indien zij in overeenstemming zijn met hetzij het interne recht
dat van toepassing is op het partnerschapsvermogensregime, hetzij het interne
recht van de plaats waar zij zijn aangegaan. De partnerschapsvoorwaarden dienen
in elk geval te worden neergelegd in een schriftelijk stuk dat gedagtekend
en door beide partners ondertekend is.Artikelen 14 tot en met 20Naast de hiervoor genoemde voorschriften van het Haags Huwelijksvermogensverdrag
1978 is ook een aantal bepalingen van de Wet conflictenrecht huwelijksvermogensregime
overgenomen. Het betreft in de eerste plaats de bepalingen met betrekking
tot de gevolgen van het partnerschapsvermogensregime ten aanzien van een rechtsbetrekking
tussen een partner en een derde, de regels over publicatie wanneer het vermogensregime
wordt beheerst door een vreemd rechtsstelsel en over de bescherming van de
derden, zoals neergelegd in de artikelen 3, 4 en 5 van de Wet conflictenrecht
huwelijksvermogensregime. Deze bepalingen zijn overgenomen in de artikelen
14, 15 en 16 van het voorstel. Voorts is in artikel 17 van het voorstel de
bepaling van artikel 6 Wet conflictenrecht huwelijksvermogensregime overgenomen
over de verrekening van voordeel als gevolg van de toepassing van buitenlands
internationaal privaatrecht op in het buitenland gelegen vermogensbestanddelen. Eveneens zijn de bepalingen van de artikelen 7, 8 en 10 van de Wet conflictenrecht
huwelijksvermogensregime overgenomen in de artikelen 18, 19 en 20 van het
voorstel. Het betreft bepalingen inzake de toepasselijkheid van de artikelen
92, 119 en 131 van Boek 1 BW.Artikelen 21 en 28Op 1 maart 2001 is de Wet tot regeling van het conflictenrecht met betrekking
tot verevening van pensioenrechten bij scheiding in werking getreden (Stb.
2001, 12). Deze wet regelt internationaal privaatrechtelijke vragen betreffende
de verevening van pensioenen van echtgenoten. In afwachting van de totstandkoming
van de thans aan de orde zijnde regeling van de internationaal privaatrechtelijke
aspecten van het geregistreerd partnerschap, is in eerdergenoemde wet geen
internationaal privaatrechtelijke regeling inzake pensioenverevening voor
geregistreerde partners opgenomen. Alvorens te kunnen beoordelen of er in
een internationale situatie recht op pensioenverevening voor geregistreerde
partners bestaat, dienen immers vragen over de rechtsgeldigheid van het geregistreerd
partnerschap, de rechtsgeldigheid van de ontbinding daarvan en het recht dat
het partnerschapsvermogensregime beheerst, te kunnen worden beantwoord. De
voorgestelde regeling is in lijn met het advies van de Staatscommissie en
is analoog aan die voor echtgenoten die gebaseerd is op het advies van de
Staatscommissie van 6 april 1998 (te raadplegen op de website van het Ministerie
van Justitie).Om wetstechnische redenen is niet een wijziging van de leden 7 en 8 van
artikel 1 van de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding opgenomen, zoals
de Staatscommissie heeft geadviseerd, maar wordt – in plaats daarvan –
voorgesteld om het tweede lid van artikel 1 van deze wet wijzigen. De voorgestelde
wijziging past beter in het systeem van de Wet verevening pensioenrechten
bij scheiding en leidt tot hetzelfde resultaat als de door de Staatscommissie
voorgestelde wijziging.Hoofdstuk 5. Beëindiging in Nederland van een geregistreerd
partnerschapArtikelen 22 en 23Hoofdstuk 5 bevat regels met betrekking tot de beëindiging van een
geregistreerd partnerschap in een internationale situatie. Onderscheid wordt
gemaakt tussen de beëindiging van het geregistreerd partnerschap met
wederzijds goedvinden en de ontbinding door de rechter. Artikel 22 ziet op
de beëindiging van een in Nederland aangegaan geregistreerd partnerschap
en artikel 23 op de beëindiging van een buiten Nederland aangegaan geregistreerd
partnerschap.Met deze bepalingen wordt de parallellie met de behandeling van het huwelijk
losgelaten. De regeling van artikel 1 Wet conflictenrecht echtscheiding kent
immers, naast de mogelijkheid van een rechtskeuze voor Nederlands recht, verwijzingsregels
die aanknopen aan de gemeenschappelijke nationaliteit of de gemeenschappelijke
gewone verblijfplaats. Bij gebreke van een gemeenschappelijke nationaliteit
en gewone verblijfplaats is Nederlands recht van toepassing. De verwijzing
naar het recht van de gemeenschappelijke nationaliteit of van de gewone verblijfplaats
kan bij de beëindiging van een geregistreerd partnerschap echter tot
praktische problemen leiden, indien dat recht het instituut van het geregistreerd
partnerschap niet kent (zie hierboven § 3). Voor de beëindiging
van het geregistreerd partnerschap lijkt voor de partners veeleer een belang
te zijn gelegen in het doen van een keuze voor het recht van het land waar
het geregistreerd partnerschap is aangegaan. Voor hen zal het met name van
belang zijn of een beëindiging met wederzijds goedvinden of
een rechterlijke beslissing over ontbinding kan worden erkend in het land
waar het geregistreerd partnerschap is aangegaan.Gelet op het voorgaande en gelet op het advies van 28 maart 1995 van de
Staatscommissie inzake wijziging van artikel 1 van de Wet conflictenrecht
echtscheiding (te raadplegen op de website van het Ministerie van Justitie)
wordt – ongeacht waar het geregistreerd partnerschap is aangegaan –
uitgegaan van de toepasselijkheid van Nederlands recht (de lex fori). Het
voorstel tot wijziging van artikel 1 van de Wet confictenrecht echtscheiding
zal, overeenkomstig dat advies, bij de consolidatie van de internationaal
privaatrechtelijke wetgeving worden omgezet in wetgeving. Indien het geregistreerd
partnerschap buiten Nederland is aangegaan, bestaat de mogelijkheid om een
rechtskeuze te doen voor het recht van het land waar het partnerschap is aangegaan.
De partners kunnen deze keuze doen in de overeenkomst tot beëindiging
van hun partnerschap. Een dergelijke rechtskeuze is ook mogelijk in geval
van ontbinding van het partnerschap door de rechter. In beginsel dient deze
rechtskeuze gezamenlijk te worden gedaan. De rechtskeuze is echter ook geldig
indien deze is gedaan door één van de partners en deze door
de andere partner onweersproken is gebleven of beide partners een werkelijke
maatschappelijke band hebben met het land waar het partnerschap is aangegaan.Bij het vaststellen van het recht dat van toepassing is op de beëindiging
van het geregistreerd partnerschap met wederzijds goedvinden of de ontbinding
dienen de materiële vereisten, waarop de eerste drie leden van artikel
23 zien, te worden onderscheiden van de formele vereisten. Zo zou het denkbaar
zijn dat naar het recht van het land waar het geregistreerd partnerschap is
aangegaan, de beëindiging met wederzijds goedvinden kan plaatsvinden
door middel van een onderhandse akte. In dergelijke gevallen dient rekening
te worden gehouden met de beschermingsgedachte uit het interne Nederlandse
recht. Zo verlangt artikel 80c, onder c, van Boek 1 BW de betrokkenheid van
deskundigen en in artikel 80d van Boek 1 BW, zij het niet op straffe van nietigheid,
het regelen van een aantal onderwerpen. Ter bescherming van derden verlangt
artikel 80e, tweede lid, van Boek 1 BW inschrijving in de registers van de
burgerlijke stand. Om deze reden wordt in artikel 23, vierde lid, van het
voorstel bepaald dat de wijze waarop het geregistreerd partnerschap dat in
het buitenland is aangegaan, kan worden beëindigd met wederzijds goedvinden
of ontbonden, door het Nederlandse recht wordt beheerst.Hoofdstuk 6. Erkenning van een buiten Nederland tot stand
gekomen beëindiging van een geregistreerd partnerschapArtikel 24Voor wat betreft de erkenning van een buiten Nederland tot stand gekomen
beëindiging van een geregistreerd partnerschap is aansluiting gezocht
bij de Wet conflictenrecht echtscheiding. Met betrekking tot buitenlandse
rechterlijke uitspraken waarbij een geregistreerd partnerschap is ontbonden,
zijn er geen bezwaren tegen overeenkomstige toepassing van artikel 2 Wet conflictenrecht
echtscheiding. Ook voor de beëindiging van een geregistreerd partnerschap
met wederzijds goedvinden is een regel ontworpen die zoveel mogelijk aansluit
bij het systeem van artikel 2 Wet conflictenrecht echtscheiding. Indien buiten
Nederland met wederzijds goedvinden het geregistreerd partnerschap is beëindigd,
hetgeen inhoudt dat is voldaan aan de constitutieve vereisten die door het
betrokken buitenlandse recht voor een dergelijke beëindiging worden gesteld,
dan leidt dit ertoe dat ook in Nederland het geregistreerd partnerschap als
beëindigd wordt beschouwd.Volledigheidshalve wordt nog opgemerkt dat, zoals hierboven in § 4
is aangegeven, op 1 maart 2001 de verordening (EG) nr. 1347/2000 van de Raad
van de Europese Unie van 29 mei 2000 (PbEG L 160 van 30 juni 2000)
betreffende de bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen
in huwelijkszaken en inzake de ouderlijke verantwoordelijkheid voor gemeenschappelijke
kinderen (ook wel bekend als «Brussel II-verordening») in werking
is getreden. Zoals daar echter ook al is aangegeven, ziet deze verordening
niet op de erkenning van een buiten Nederland tot stand gekomen ontbinding
van een geregistreerd partnerschap.Hoofdstuk 7. LevensonderhoudArtikel 25Deze bepaling bepaalt dat het recht dat de alimentatieverplichtingen tussen
de (voormalige) geregistreerde partners beheerst, dient te worden vastgesteld
overeenkomstig het Haags Alimentatieverdrag 1973. Dit geldt gelijkelijk voor
het in Nederland en voor het buiten Nederland aangegane geregistreerd partnerschap.Toepasselijkheid van de conflictregels van het Haags Alimentatieverdrag
1973 vloeit voort uit artikel 1 van dit verdrag, dat verklaart dat het verdrag
van toepassing is op «obligations alimentaires découlant de relations
de famille, de parenté, de mariage ou d'alliance, y compris les obligations
alimentaires envers un enfant non légitime («maintenance obligations
arising from a family relationship, parentage, marriage or affinity, including
a maintenance obligation in respect of a child who is not legitimate»).
Blijkens het toelichtend rapport bij dit verdrag beoogt artikel 1 tot uitdrukking
te brengen dat alle onderhoudsverplichtingen die ex lege uit een familierechtelijke
rechtsbetrekking voortvloeien, worden bestreken door het Haags Alimentatieverdrag
1973 en door het Haags Alimentatie-Executieverdrag 1973 (zie Rapport Explicatif,
nr. 118 verwijzend naar de nrs. 14–24).Met de Staatscommissie ben ik, gelet op het voorgaande, van mening dat
het buiten twijfel staat dat de alimentatieverplichtingen tussen (gewezen)
geregistreerde partners onder het materiële toepassingsgebied van het
Haags Alimentatieverdrag 1973 vallen. Er is immers sprake van een onderhoudsverplichting
die ex lege voortvloeit uit een familierechtelijke rechtsbetrekking. Deze
uitkomst spoort met een zorgvuldige verdragsautonome uitleg. Overigens zal
de mening van (de rechters van) andere verdragsluitende staten wel een rol
spelen bij de toepassing van het Haags Alimentatie-Executieverdrag 1973. Indien
de aangezochte rechter van een andere verdragsluitende staat de mening zou
zijn toegedaan dat de onderhoudsverplichtingen tussen geregistreerde partners
niet vallen onder het materiële toepassingsgebied van het Haags Alimentatie-Executieverdrag
1973 (dat overeenstemt met dat van het Haags Alimentatieverdrag 1973), zou
hij zich uit dien hoofde niet gehouden kunnen achten tot erkenning van de
Nederlandse alimentatiebeslissing onder dat verdrag. Voor de situatie onder
het EEX en het EVEX wordt kortheidshalve verwezen naar de opmerkingen hierboven
in § 4.Wanneer men ervan uitgaat dat de alimentatie tussen (gewezen) partners
wordt bestreken door het Haags Alimentatieverdrag 1973, rijst de vraag of
de verwijzingsregeling van artikelen 4 t/m 6 dan wel van artikel 8 van dat
verdrag van toepassing is op de alimentatie tussen geregistreerde partners
na ontbinding c.q. beëindiging met wederzijds goedvinden van het geregistreerd
partnerschap. Noch uit de verdragsgeschiedenis, noch uit andere documenten
van de Haags Conferentie voor het Internationaal Privaatrecht blijkt hierover
iets. Gelet op de strekking en de functie van het uit 1973 daterende verdrag,
ligt analogische toepassing van artikel 8 van het verdrag voor de hand. Vanuit
Nederlands gezichtspunt bestaan daartegen ook weinig bezwaren; in de regel
zal artikel 8 leiden tot toepassing van Nederlands recht. Daarbij merk ik
nog op dat, naar analogie van de uitspraak van de Hoge Raad van 21 februari
1997 (NJ 1998, 416, m.nt T. de Boer, AA 1997, p. 820–827, m.nt P. Vlas),
de geregistreerde partners een rechtskeuzebevoegdheid toekomt
(zie ook Cour de cassation, 6 mei 1997, Rev. crit. dr. int. privé,
1997, p. 514).Hoewel het Haags Alimentatieverdrag 1973 rechtstreeks van toepassing wordt
geoordeeld, acht ik het ten behoeve van de duidelijkheid noodzakelijk een
verwijzing in deze regeling op te nemen. Zoals de Staatscommissie in haar
advies aangeeft, heeft ook zij zich uitvoerig beraden over de vraag naar de
toepasselijkheid. Ik meen dat er voor de wetgever aanleiding is de door de
Staatscommissie gegeven interpretatie te volgen.Hoofdstuk 8. Wijzigingen in andere regelgevingArtikel 26De wijziging voorziet – conform het advies van de Staatscommissie –
in een bevoegdheidsregeling voor de ambtenaar van de burgerlijke stand om
in Nederland de beëindiging van een geregistreerde partnerschap met wederzijds
goedvinden overeenkomstig artikel 80c, onder c, van Boek 1 BW, tot stand te
brengen. Voorgesteld wordt deze bevoegdheidsregeling op te nemen in een nieuw
toe te voegen tweede lid van artikel 80c van Boek 1 BW. De wetstoepasser (met
name de ambtenaar van de burgerlijke stand) zal immers het eerst op deze plaats
een bevoegdheidsregeling met betrekking tot consensuele beëindigingen
zoeken.Niet alle partnerschappen waar ook ter wereld aangegaan, komen in aanmerking
voor consensuele beëindigingen in Nederland. De regeling van de rechtsmacht
van de Nederlandse rechter bij ontbinding van het geregistreerd partnerschap
heeft hierbij tot voorbeeld gestrekt (zie artikel 4 van het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering).Ten aanzien van in Nederland aangegane geregistreerde partnerschappen
is de Nederlandse ambtenaar van de burgerlijke stand te allen tijde bevoegd
om de verklaring overeenkomstig artikel 80c, onder c, van Boek 1 BW in ontvangst
te nemen en in te schrijven, dit ongeacht de nationaliteit of woonplaats van
partijen op het ogenblik van het overleggen van de verklaring van beëindiging
of het registreren van het partnerschap. De achterliggende gedachte hierbij
is dat geregistreerde partnerschappen die in Nederland tot stand gekomen zijn,
te allen tijde ook in Nederland niet alleen moeten kunnen worden ontbonden,
maar ook beëindigd moeten kunnen worden met wederzijds goedvinden.In de gevallen waarin het geregistreerd partnerschap in het buitenland
is aangegaan is de bevoegdheid van de ambtenaar van de burgerlijke stand beperkt
tot die gevallen waarin er een voldoende aanknopingspunt met de Nederlandse
rechtssfeer is. Daarom is de Nederlandse ambtenaar van de burgerlijke stand
alleen bevoegd om de verklaring overeenkomstig artikel 80c, onder c, van Boek
1 BW in ontvangst te nemen, indien voldaan is aan de voorwaarden van artikel
4, vierde lid, van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Buiten deze
gevallen is er geen goede reden om Nederlandse ambtenaren van de burgerlijke
stand bevoegd te verklaren om een consensuele beëindiging van een in
het buitenland aangegaan geregistreerd partnerschap te formaliseren.Een buiten Nederland tot stand gekomen beëindiging van een buiten
Nederland aangegaan geregistreerd partnerschap komt overigens ook voor inschrijving
in aanmerking indien de beëindiging ingevolge artikel 24, eerste lid,
van de voorgestelde regeling in aanmerking komt voor erkenning. Indien het
geregistreerd partnerschap in Nederland is aangegaan, zal van de in Nederland
te erkennen buitenslands tot stand gekomen beëindiging ervan een latere
vermelding kunnen worden geplaatst op de Nederlandse akte van partnerschapsregistratie.
Men zie artikel 20b Boek 1 BW. Is het geregistreerd partnerschap in het buitenland
aangegaan, dan zal van de in Nederland te erkennen buitenslands tot stand
gekomen beëindiging ervan een latere vermelding kunnen worden geplaatst
op de akte van inschrijving van de buitenlandse akte van partnerschapsregistratie.
Men zie in dit verband artikel 25, eerste lid, Boek 1 BW, betreffende de inschrijving
van buitenlandse akten in de registers van de burgerlijke stand van de gemeente
's-Gravenhage.Artikel 27Op grond van artikel 3, eerste lid, van de Wet conflictenrecht huwelijk
(hierna: WCH) kan in Nederland geen huwelijk worden voltrokken indien de voltrekking
in strijd zou zijn met de openbare orde. Van strijd met de openbare orde is
onder meer sprake indien tenminste één van de aanstaande echtgenoten
nog is verbonden door een huwelijk met een andere persoon (artikel 3, eerste
lid, onder d, WCH; vergelijk artikel 33 van Boek 1 BW). Dit is de zogenoemde
polygamie-exceptie.In het interne recht staat niet alleen een eerder aangegaan en nog niet
ontbonden huwelijk aan de voltrekking van een huwelijk in de weg, maar ook
een eerder aangegaan en nog niet beëindigd geregistreerd partnerschap
(artikel 42 van Boek 1 BW). Nu het internationaal privaatrecht inzake het
geregistreerd partnerschap wordt geregeld, ligt het, mede gelet op het uitgangspunt
dat een geregistreerd partnerschap en een huwelijk zoveel mogelijk op dezelfde
wijze behandeld worden, voor de hand dat deze weigeringsgrond ook voor internationale
gevallen in de wet wordt opgenomen. Indien het eerder aangegane en nog niet
beëindigde geregistreerd partnerschap in het buitenland is voltrokken,
staat het aan de voltrekking van een huwelijk alleen in de weg als het overeenkomstig
de voorgestelde artikelen 2 en 3 van de onderhavige regeling voor erkenning
in Nederland in aanmerking komt. Deze wijziging is in overeenstemming met
het advies van de Staatscommissie van 7 januari 2002 over de internationaal
privaatrechtelijke aspecten van de openstelling van het huwelijk voor personen
van hetzelfde geslacht. Het advies is te raadplegen op de website van het
ministerie van Justitie.Hoofdstuk 9. SlotbepalingenArtikelen 29 en 30Voorgesteld wordt de wet in werking te doen treden op een bij koninklijk
besluit te bepalen tijdstip. De daartoe strekkende bepaling laat onbeantwoord
de vraag wanneer bijvoorbeeld een geregistreerd partnerschap moet zijn aangegaan,
wil men in een internationaal geval een beroep op de voorgestelde regeling
van het internationaal privaatrecht kunnen doen. De Staatscommissie heeft
geen oordeel gegeven over de wenselijkheid van een overgangsrechtelijke voorziening.
Naar mijn mening is een nadere precisering van het overgangsrecht gewenst,
en wel om de volgende reden.Op dit moment is er geen wettelijke regeling betreffende het conflictenrecht
inzake het geregistreerd partnerschap. Het advies van de Staatscommissie terzake
dateert van 8 mei 1998. Voor zover dit valt na te gaan, worden sinds het verschijnen
van het advies de daarin voorgestelde regels anticiperend toegepast. Aannemelijk
is dus dat de voorgestelde regelgeving geen belangrijke veranderingen voor
de praktijk zal meebrengen.Onmiddellijke werking, in die zin dat de wettelijke regeling van het internationaal
privaatrecht ook van toepassing wordt verklaard op geregistreerde partnerschappen
die tot stand zijn gekomen vóór de datum van inwerkingtreding,
acht ik echter niet wenselijk. Het betreft hier een materie die de staat van
personen raakt. Onmiddellijke werking kan moeilijkheden opleveren. Zij kan
bijvoorbeeld meebrengen dat een vóór de inwerkingtreding in
het buitenland aangegaan geregistreerd partnerschap, waaraan eerder
erkenning is onthouden, na de inwerkingtreding alsnog van rechtswege wordt
erkend omdat het aan de vereisten voor erkenning van deze wet voldoet. Dat
kan tot problemen leiden, bijvoorbeeld indien een van de partners inmiddels
in Nederland met een derde is gehuwd of een ander geregistreerd partnerschap
is aangegaan. Onmiddellijke werking kan er ook toe leiden dat aan een vóór
de inwerkingtreding erkend geregistreerd partnerschap alsnog erkenning wordt
onthouden, omdat het niet aan de vereisten van de toekomstige wet voldoet.
Ook daardoor kunnen moeilijkheden ontstaan. Het is voorts niet uitgesloten
dat geregistreerde partners een van de toekomstige wet afwijkende regeling
hebben getroffen voor hun partnerschapsvermogensregime. Onmiddellijke werking
zou kunnen betekenen dat dat regime na de inwerkingtreding van de wet anders
wordt beoordeeld dan betrokkenen hebben verwacht. Het is daarom wenselijk
om de rechter de vrijheid te bieden om, als hij dat in een voorkomend geval
passend acht, van de in het wetsvoorstel gegeven erkenningscriteria af te
wijken dan wel om andere criteria dan die van de wet op bepaalde gevolgen
van een geregistreerd partnerschap toe te passen.Daarom wordt als regel van overgangsrecht voorgesteld de bepaling dat
deze wet niet van toepassing is op geregistreerde partnerschappen die vóór
het tijdstip van haar inwerkingtreding zijn aangegeaan. Naar aanleiding van
het advies van de Raad van State is tevens een overgangsrechtelijke regeling
inzake pensioenverevening opgenomen die ertoe strekt dat de voorgestelde bepaling
met betrekking tot pensioenverevening van toepassing is in geval de ontbinding
of beëindiging van het partnerschap na inwerkingtreding van die bepaling
heeft plaatsgevonden. Gelet op het feit dat partners ook tijdens hun geregistreerd
partnerschap een regeling over pensioenverevening kunnen treffen, wordt het
verantwoord geacht om de bepaling die hierop ziet (artikel 21) van toepassing
te laten zijn op gevallen waarin de ontbinding of beëindiging van het
geregistreerd partnerschap tot stand is gekomen op of na het tijdstip van
inwerkingtreding van deze wet. Dit is in lijn met de overgangsbepaling bij
de Wet houdende regeling van het conflictenrecht met betrekking tot verevening
pensioenrechten bij scheiding.De voorgestelde overgangsbepaling is ook in lijn met de overgangsbepalingen
opgenomen in bestaande wettelijke regelingen inzake internationaal privaatrecht
op familierechtelijk terrein en waarop dit voorstel is gebaseerd, zoals bijvoorbeeld
de Wet conflictenrecht echtscheiding, de Wet conflictenrecht huwelijk, de
Wet conflictenrecht huwelijksvermogensregime en de onlangs tot stand gekomen
Wet conflictenrecht pensioenverevening.De Minister van Justitie,J. P. H. Donner XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28924-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl