Rijksbegroting Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen 1995; Verslag algemeen overleg over het beleid inzake Weer samen naar school
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23900-VIII, nr. 85

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

04-04-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

23900-VIII nr. 85

16-03-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23900-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 24069Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 61 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 900 VIIIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar
199524 069Uitvoeringsbesluit Weer samen naar schoolnr. 85VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 16 maart 1995De vaste Commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1 heeft op 23 februari 1995 overleg gevoerd met de staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen over het beleid inzake Weer samen
naar school, het uitvoeringsbesluit WSNS en over de wachtlijsten
in het speciaal onderwijs (kamerstuk 23 900-VIII, nrs 11, 59 en
62, kamerstuk 24 069, nr. 1 en OCW-95–31).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer De Cloe (PvdA) constateerde dat de doelstelling van
het project Weer samen naar school (WSNS) nog steeds breed wordt ondersteund.
De kern van dit project is dat er een einde moet worden gemaakt aan het sinds
1985 uit elkaar groeien van basisonderwijs en speciaal onderwijs en dat er
naar moet worden gestreefd om zoveel mogelijk leerlingen in het basisonderwijs
te houden door de eventueel noodzakelijke hulp op de basisschool zelf te bieden.
Deze verandering in de structuren vergt een omslag in het denken van de mensen
die in die structuren werkzaam zijn. Zo'n omslag kost tijd. In afwijking van
het stabilisatie-advies van 23 februari 1994 heeft de Tweede Kamer besloten
dat er in dit kader regionale indicatiecommissies (verwijzingscommissies)
moeten worden ingesteld en dat quotering of bevriezing door de minister niet
is toegestaan. Niet iedereen was er blij mee, maar de daartoe strekkende wet
is wel aangenomen en thans is mede aan de orde de algemene maatregel van bestuur
(AMvB) tot instelling van die commissies. Het is het juiste moment voor een
nieuwe aanzet om het op papier zo noodzakelijk geachte beleid tot een succes
te maken. De laatste tijd zijn er overigens meer positieve geluiden te horen
over die regionale verwijzingscommissies (RVC's).Mochten er RVC's moeten worden aangewezen, omdat gebieden er zelf niet
mee komen, dan moet zoveel mogelijk worden aangesloten bij bestaande objectieve
verwijzingscommissies om zoveel mogelijk recht te doen aan het proces van
onderop. Na het afgelopen moeizame jaar heeft WSNS een nieuwe impuls nodig.
Het dreigen met bevriezing is dat uiteraard niet, want bevriezing geeft onrechtvaardige
situaties. De heer De Cloe noemde enkele voorbeelden van lokale pogingen tot (volledige)
integratie van basisonderwijs en speciaal onderwijs (Drunen, Schijndel, Hengelo).
Kan worden nagegaan hoe basisscholen kunnen worden gesteund die proberen om
zoveel mogelijk kinderen die in het oude systeem naar het speciaal onderwijs
zouden doorstromen, binnen hun muren te houden? Op dit moment krijgen zulke
scholen nauwelijks (financiële) ruimte. Het bij niet doorverwijzing vrijkomende
geld zou geoormerkt moeten worden doorgegeven, opdat het ook wordt besteed
aan de leerlingen waarvoor dat nodig is. Is de regering bereid een dergelijk
voorstel aan de Kamer voor te leggen?Is bekend waarom de percentages verwijzingen naar het speciaal onderwijs
zo verschillen per regio? Zou het niet verstandig zijn om per schoolbegeleidingsregio
het gemiddelde verwijzingspercentage te berekenen en vervolgens te analyseren
waarom bepaalde scholen een hoger verwijzingspercentage kennen? Aan de hand
van zo'n analyse zou dan kunnen worden geprobeerd het aantal verwijzingen
van die scholen omlaag te krijgen.De heer De Cloe betreurde het dat er kennelijk nauwelijks ruimte bestaat
om werkloze leerkrachten tijdelijk in te zetten om Weer samen naar school
een grotere kans van slagen te geven. Verwijzend naar soortgelijke projecten
in 1984 en 1987, waarbij vele duizenden werkloze leerkrachten waren betrokken,
bepleitte hij om bijvoorbeeld ten minste één extra leerkracht
per samenwerkingsverband in te zetten. Destijds was het inverdieneffect 40%
en nu zou het 30% zijn.De wachtlijstproblematiek in het speciaal onderwijs beperkt zich tot een
zeker aantal scholen in de grote steden. Scholen mogen volgens spreker geen
leerlingen afwijzen met als argument dat extra leerlingen huisvestingsproblemen
en dergelijke met zich brengen. Al mag de wachtlijstproblematiek volgens onderzoek
slechts voor 25% worden veroorzaakt door Weer samen naar school, leerkrachten
hebben het gevoel dat dit project voor minstens 80% de oorzaak is; een gegeven
waarmee rekening dient te worden gehouden. Hoe gaat het ministerie hiermee
om? Met behulp van de regionale verwijzingscommissies, geoormerkte gelden
en de inzet van werkloze leerkrachten zou dit probleem kunnen worden aangepakt.Het is een positieve ontwikkeling dat nu al op verschillende plaatsen
leerlingen die op een wachtlijst staan, hulp krijgen op de basisschool. Dat
zou overal het geval moeten zijn. Die scholen klagen evenwel dat zij hierbij
geen of nauwelijks financiële hulp krijgen, terwijl voor leerlingen in
het speciaal onderwijs twee tot drie keer zoveel geld wordt uitgetrokken als
voor leerlingen in het basisonderwijs. Het extra geld dat zo'n leerling in
het speciaal onderwijs zou kosten, zou aan de betrokken basisschool ter beschikking
moeten worden gesteld, zodat die de noodzakelijke extra begeleiding kan bekostigen.
Er zullen daartoe in het samenwerkingsverband afspraken moeten worden gemaakt
om dat extra geld geoormerkt te gebruiken voor de basisschool. Leerkrachten
uit het speciaal onderwijs zouden dan bijvoorbeeld ook actief kunnen worden
in het regulier basisonderwijs. In een interview heeft de staatssecretaris
gesproken over de mogelijkheid dat de leerling het geld als het ware in een
rugzakje meeneemt: «het rugzakje van Tineke». Is de regering bereid
om het procesmanagement of een bundeling van werkgroepen een aantal varianten
te laten opstellen voor de gewenste richting na de evaluatie in 1997? Is het
in dat kader niet verstandig om, zoals ook in het rapport «Halverwege»
staat, op dit stuk een aantal proefprojecten uit te voeren? Immers, er is
al sprake van één wet op het primair onderwijs.Uit een onderzoek blijkt dat de groepen 2, 3 en 4 60% van de instroom
van leerlingen in het speciaal onderwijs voor hun rekening nemen. Vroegtijdige
erkenning is dus belangrijk. In dat kader is het onderwijs aan in hun ontwikkeling
bedreigde kleuters (IOBK) van groot belang. Is de staatssecretaris bereid
alsnog een reactie te geven op het rapport van de werkers in het
IOBK-veld en daarbij aandacht te besteden aan het benutten van de deskundigheid
in dezen in het WSNS-proces?Waarom wordt er van regeringswege geen indicatie gegeven van de inhoudelijke
kwalificaties waaraan leden van de regionale verwijzingscommissies zouden
moeten voldoen? Is de regering alsnog bereid enige indicatie te geven? Nu
bestaat het risico dat regionale verwijzingscommissies papieren tijgers worden.De heer De Cloe deed het verzoek om de in de AMvB gebruikte formule in
gewone bewoordingen neer te leggen en vroeg of er op dat terrein sprake is
van een open-eindregeling.Om de regionale verwijzingscommissies te kunnen betalen, wordt de groeiregeling
aangepast onder het motto dat er vanwege de stabilisatie-inspanning geen sprake
meer is van groei. In feite is er dan dus sprake van bevriezing. Maar wat
gebeurt er als er toch groei optreedt?Wat de bij amendement mogelijk gemaakte subregio's betreft, verzocht de
heer De Cloe om aansluiting, ook qua omvang, bij de praktische ontwikkelingen.Samenvattend zei hij dat zijn fractie voorstander is van een nieuwe stimulans
voor Weer samen naar school via de daartoe geëigende impulsen, zoals
het vergroten van de handelingsbekwaamheid van de leerkrachten, wat aanpassing
van hun opleiding vergt. Als die elementen worden ingevuld, zal Weer samen
naar school een succesvol beleid worden.De heer Van der Vlies (SGP) zei steeds pleitbezorger te zijn
geweest voor het proces Weer samen naar school, omdat segregatie in het leerlingenbestand
slechts een – overigens voor de kinderen goede – noodoplossing
kan zijn. De kinderen mogen niet de dupe worden van het feit dat dit proces
tijd kost. Te zeer is er de laatste jaren van uitgegaan dat de problemen lagen
bij het speciaal onderwijs. Er dient meer aandacht te worden besteed aan de
toerusting van de basisscholen. In het speciaal en het regulier basisonderwijs
moet men leren omgaan met de bestaande verschillen in tempo van toeëigening
van leerstof, vaardigheden etcetera. Niveauverschillen in één
leeftijdscategorie moeten worden geaccepteerd. Dit vergt een pedagogisch-didactisch
klimaat dat aan bepaalde eisen voldoet. Daartoe is verruiming van de formatie
nodig evenals een klasse-assistent, een hulpklas, hulpbron en dergelijke.
In dat kader zou inderdaad de mogelijkheid moeten worden bezien van inzet
van werkzoekende leerkrachten. Niet alleen een cultuuromslag, maar ook financiële
prikkels zijn nodig. In bepaalde regio's (Zeeland) en richtingen ('t Cheider)
wordt er op WSNS-gebied al gescoord. De politiek moet voldoende stimulerende
maatregelen nemen om dit proces te ondersteunen.De bekostigingsregeling moet meer adequaat worden afgestemd op de ontwikkelingen
in het proces Weer samen naar school. Inderdaad is de suggestie van een leerlingenstop
een ongelukkige.Het beëindigen van de formatiegarantieregeling voor het speciaal
onderwijs met ingang van het schooljaar 1995–1996 kan betekenen dat
een school voor speciaal onderwijs die in samenwerkingsverband succesvol opereert,
wordt gestraft en eventueel zelfs voor opheffing in aanmerking komt. Kan helderheid
worden verschaft over de consequenties van die formatiegarantiebeëindiging?De heer Van der Vlies herinnerde aan het destijds gevoerde politieke debat
over de regionale verwijzingscommissies en aan de stellingname van zijn fractie
daarbij. Volgens het veld gaat de financiering van de RVC's, tegen de bedoeling
en de afspraak in, voor een deel ten koste van de reguliere middelen voor
het speciaal onderwijs (SO). Ook onderbelicht is dat de Algemene wet bestuursrecht,
die van toepassing is op de RVC's, kosten met zich brengt. Bovendien moet
deskundigheid van buiten de regio worden geworven, met alle kosten van dien.
Wat zijn de rechtsgevolgen van een RVC-beschikking? Is de uitvoering ervan
afdwingbaar? Voor bovenregionale WSNS-verbanden naar richting zijn de SBD-regiogrenzen
niet relevant. Sommige verbanden beslaan verschillende SBD-regio's. Wat wordt
er dan gedaan? Het leek de heer Van der Vlies het handigst om een dergelijk
bovenregionaal WSNS-verband in te delen bij de RVC van het gebied waarin de
school of scholen van dat verband gelokaliseerd is respectievelijk zijn.Hoe kan worden voorkomen dat de bekostiging van het totaal aantal basisschoolleerlingen
in het samenwerkingsverband ertoe leidt dat het verband de grenzen sluit voor
leerlingen uit andere verbanden? Gesteld wordt dat de verschillende maatregelen
zullen leiden tot (deeltijd)ontslag in het speciaal onderwijs en dat de hieruit
voortvloeiende besparingen mede nodig zijn voor de bekostiging van de RVC's.
Zorgt het rijk dan voor compensatie in het geval van wachtgeldverplichtingen?
Het toekomstige deeltijd-ontslagverbod zou daarbij nog een knelpunt kunnen
worden.Tot slot wees de heer Van der Vlies op financiële problemen inzake
de commissies van begeleiding die de commissies van onderzoek vervangen. Hij
pleitte voor een billijke benadering van ook deze financieringsproblematiek.De heer Koekkoek (CDA) vond het ongelukkig dat de staatssecretaris
in het eerder aangeduide interview heeft gezegd dat als de groei van het speciaal
onderwijs niet stopt, er een gedwongen beperking moet komen. Aangezien het
veld behoefte heeft aan zekerheid voor de toekomst, sprak hij de hoop uit
dat de staatssecretaris die uitlating zal intrekken.De CDA-visie in dezen schilderend, zei de heer Koekkoek uiteraard de doelstelling
van Weer samen naar school te onderschrijven om meer leerlingen op te vangen
in het basisonderwijs, onder andere door middel van zorgverbreding. Men moet
zich evenwel realiseren dat men het basisonderwijs niet mag overvragen. Wat
de cognitieve prestaties betreft, is er geregeld wel sprake van een overlapping
tussen speciaal onderwijs en regulier basisonderwijs, maar veel leerlingen
hebben problemen die niet kunnen worden opgevangen in de grote klassen in
het basisonderwijs. Er zullen altijd scholen voor speciaal onderwijs nodig
zijn, in een samenwerkingsverband waarin allerlei vormen van zorg, zoals ambulante
begeleiding, mogelijk en nodig zijn tussen de basisschool en de school voor
speciaal onderwijs. Als in het kader van «het rugzakje van Tineke»
alle middelen met de leerling meegaan naar het basisonderwijs, is er geen
oplossing voor het financiële probleem, veroorzaakt door de groei van
het speciaal onderwijs, noch voor de groeiende behoefte aan speciale zorg.
Het «rugzakje»-systeem leidt volgens het rapport-Meijer tot een
tijdverspillende bureaucratische registratieprocedure en onnodige labeling
van leerlingen. Het werkt de behoefte aan speciale zorg alleen maar in de
hand. Het is overigens wel begrijpelijk dat de basisscholen willen worden
beloond voor de extra zorg die zij aan leerlingen besteden die anders naar
het speciaal onderwijs zouden gaan.Het leerlingenaantal is in het basisonderwijs het afgelopen jaar gegroeid
met 1,4% en in het speciaal onderwijs met 2,5%, een ongewenste ontwikkeling.
Op 1 oktober 1994 stonden 898 leerlingen op een wachtlijst voor een school
voor speciaal onderwijs, met name LOM, MLK en IOBK. Van deze leerlingen is
69% aangemeld bij 7% van de scholen voor speciaal onderwijs. De heer Koekkoek
somde enkele oorzaken van de wachtlijsten op. Het ministerie rept van een
overgangsprobleem dat door Weer samen naar school zal verdwijnen. Uitgangspunt
moet zijn dat elk kind de zorg krijgt die het nodig heeft, in de eerste plaats
in het reguliere basisonderwijs en, als dat niet kan, in het speciaal onderwijs.
Een zekere wachtperiode is aanvaardbaar. Daarin moet ambulante hulp worden
geboden. Een wachttijd van meer dan een halfjaar is evenwel niet aanvaardbaar
in het kader van de zorgplicht van de overheid voor deze leerlingen. Gelet
op haar adviesfunctie lijkt er een taak weggelegd voor de onderwijsinspectie
om met name in individuele gevallen bemiddelend op te treden en
klachten te onderzoeken. Aan de oplossing van structurele problemen zullen
de RVC's een bijdrage kunnen leveren, omdat zij objectief de behoefte aan
zorg kunnen vaststellen voor kinderen in basisonderwijs of speciaal onderwijs.
Blijkt er regionaal extra behoefte te bestaan aan voorzieningen voor speciaal
onderwijs, dan zullen daaruit de consequenties moeten worden getrokken.De heer Koekkoek wees er vervolgens op dat er een andere oorzaak van de
wachtlijsten kan zijn, namelijk dat het speciaal onderwijs wordt geconfronteerd
met bezuinigingsmaatregelen, zoals de bijna halvering van de aanvullende formatie.
Acht het ministerie die bijna halvering in de praktijk verantwoord? De billijkheid
van de harmonisatieregeling moet ook nog eens worden bekeken, want de regeling
pakt veelal verkeerd uit.De mogelijke inzet van wachtgelders moet meer in het algemeen worden bekeken
en niet uitsluitend in het kader van het speciaal onderwijs. Een algemene
regeling voor het zinvol inzetten van wachtgelders is gewenst en zal ongetwijfeld
ook leiden tot een extra impuls voor Weer samen naar school.De door de Kamer inzake het Uitvoeringsbesluit weer samen naar school
gekozen procedure – eerst een schriftelijke-vragenronde, daarna een
algemeen overleg – is een goede gebleken, aldus de heer Koekkoek. Hij
had nog de volgende vragen:Waarom is in afwijking van de gemaakte afspraak, dat pas na de evaluatie
sprake zou zijn van verevening, nu al gekozen voor verevening, waarbij de
financiering afhankelijk is van het aantal leerlingen in het basisonderwijs?
Die verevening betreft de financiering van de RVC's, de ambulante begeleiding
en de regeling voor de expertisegelden.Bij verwijzing door een RVC naar een bepaalde school voor basisonderwijs
is de vrijheid van de ouders in het geding. Spreker zou het op prijs stellen
als werd bevorderd dat bij een volgende wijziging van het uitvoeringsbesluit
uitdrukkelijk wordt opgenomen dat de verwijzingscommissie rekening moet houden
met de door de ouders gewenste richting van de school. Die waarborg ontbreekt
nu.Zijn er mogelijkheden om de extra inspanning te belonen van scholen van
kleine richtingen die zelf zorgen voor de opvang van hun (speciaal onderwijs)leerlingen,
omdat zij in wezen geen andere keus hebben?Er zijn geen richtlijnen gegeven over de aanwezigheid van deskundigen
in de RVC's. Dit kan problemen opleveren. Is de staatssecretaris daarom bereid
om in het beleid ter zake van erkenning van RVC's op te nemen, dat in de RVC's
een bepaalde expertise wordt verwacht? De schoolbegeleidingsdiensten (SBD's)
die RVC's voorbereiden, weten dan waaraan zij toe zijn. De RVC's zullen onafhankelijk
zijn, maar wel worden «aangehangen» aan de SBD's. Veelal zal de
secretaris van de RVC uit de SBD afkomstig zijn, terwijl de leden van de RVC
niet afkomstig mogen zijn uit (het bestuur van) de SBD. Is de onafhankelijkheid
van de RVC dan wel voldoende gewaarborgd? Zal zo'n secretaris dan niet mede
letten op de belangen van de SBD? Immers, de SBD is voor een deel verantwoordelijk
voor zorgverbreding in het basisonderwijs en komt de resultaten van dit werk
tegen bij de RVC. Alleen al het feit dat RVC en SBD hetzelfde adres hebben,
kan de schijn van verstrengeling wekken; een schijn die moet worden vermeden.De heer Koekkoek besloot zijn betoog met de vraag of kan worden toegelicht
waarom de RVC's een rol spelen in de beleidsreactie op het advies Recht doen
aan verscheidenheid.De heer Schutte (GPV) onderschreef uiteraard de doelstelling
van Weer samen naar school, een proces dat aan de basis vorm moet krijgen.
Citerend uit de brief van 20 december 1994 over de wachtlijstproblematiek
zei hij de uitspraak van de staatssecretaris in het eerder genoemde interview
over mogelijke bevriezing niet te kunnen begrijpen. Het proces Weer samen naar school vergt met name een andere wijze van
denken en onderwijs geven. Er is dan ook niet alleen sprake van leerlingen
die problemen hebben met het onderwijs, maar ook van leerkrachten die problemen
hebben met het onderwijs zoals dat tot nog toe reilt en zeilt. De overheid
heeft in dat kader in organisatorische zin een voorwaardenscheppende rol en
moet duidelijkheid scheppen over de toekomst, omdat de systeemscheiding en
de onduidelijkheid over het streefbeeld en het tijdstip van realisering een
belemmering kunnen vormen om de doelstelling van Weer samen naar school te
realiseren. Moet de overheid niet alles op alles zetten om de scholen wellicht
nog voor de evaluatie in 1997 maximale duidelijkheid te geven over de toekomst?
Als er pas in 1997 over wordt gesproken, zal de ISOVSO moeten worden verlengd
en zullen vele scholen niet weten wat zij kunnen doen. Inderdaad bestaat er
behoefte aan incentives omdat scholen vaak te weinig financieel belang hebben
bij het verrichten van al te grote inspanningen.Opneming van de verplichting van RVC's om rekening te houden met de door
de ouders gewenste richting van de school in bijvoorbeeld de artikelen 17
en 19 van het uitvoeringsbesluit, kwam ook de heer Schutte gewenst voor. De
Onderwijsraad heeft erop gewezen dat de procedure van de Algemene wet bestuursrecht
bij beroep tegen een afwijzende beslissing in de praktijk tot problemen kan
leiden. De Onderwijsraad heeft de mogelijkheid genoemd van een second opinion,
te geven door een andere RVC.Tot slot sloot de heer Schutte zich aan bij de opmerkingen en vraag van
de heer Van der Vlies over bovenregionale WSNS-verbanden naar richting. Mevrouw Lambrechts (D66) meende dat het nog te vroeg is om,
zoals wel gebeurt, te roepen dat Weer samen naar school is mislukt. Naast
problemen zijn er ook successen. Wel zijn er extra maatregelen nodig om Weer
samen naar school uit de gevarenzone te halen.Er zijn de volgende problemen: De stabilisatie is nog niet gerealiseerd.
De groei van het speciaal onderwijs lijkt zich te vertalen in groeiende wachtlijsten,
waarbij helaas een kwart van de wachtende kinderen van ambulante hulp verstoken
blijft. Het is best mogelijk dat die wachtlijsten geen gevolg zijn van Weer
samen naar school, maar er moet hoe dan ook iets aan worden gedaan. Er schijnen
ook nog als het ware verborgen wachtlijsten te zijn. Het gaat daarbij om kinderen
die niet op de wachtlijsten komen, maar wel extra hulp nodig hebben. Meer
draagkrachtige ouders van zulke kinderen roepen nogal eens voor eigen rekening
particuliere hulp in. Het grootste probleem is, dat het regulier basisonderwijs
onvoldoende is ingericht voor het opvangen van kinderen die extra hulp nodig
hebben.Sprekend over successen zei mevrouw Lambrechts dat zij, indien men ter
wille van de evaluatie pilotprojecten Weer samen naar school wil, het succesvolle
project in Opsterland daarvoor in aanmerking wil laten komen. Niet alle goed
werkende samenwerkingsverbanden zijn succesvol. In wezen is er ook sprake
van succes als samenwerkingsverbanden het aantal verwijzingen redelijk terug
hebben weten te brengen, ook al is het verwijzingsniveau in absolute zin nog
te hoog.Een van de benodigde aanvullende maatregelen om WSNS uit de gevarenzone
te halen is de instelling van de RVC's, die overigens geen extra bureaucratische
laag mogen vormen. Daarom moet de indicatie van een RVC voor plaatsing op
een school voor speciaal onderwijs of voor ambulante hulp tot gevolg hebben
dat het betrokken kind op korte termijn op zo'n school wordt geplaatst of
die hulp in het regulier basisonderwijs krijgt. Blijkens de AMvB gaat het
in het eerste geval om een beschikking en in het tweede geval – en dus
ook wat dat «rugzakje» betreft – om een advies. Dat moet
dan wel een zeer dringend advies zijn, want als vaststaat –
en bij voorkeur in de AMvB vastgelegd wordt – dat aan RVC-indicaties
altijd gehoor wordt gegeven, zal het vertrouwen van ouders en scholen in het
WSNS-proces en de functie van de RVC's daarbij toenemen. De al eerder genoemde
uitspraak van de staatssecretaris zaaide opnieuw onrust en ondermijnde het
juist weer iets groeiende vertrouwen in de RVC's. Als het goed gebeurt, zal
blijken dat er is gekozen voor een inhoudelijke benadering en niet voor een
getalsmatige benadering: wie hulp nodig heeft, zal die krijgen zelfs als het
extra geld kost. Daarbij loopt de overheid uiteraard een zeker financieel
risico.De RVC's moeten onafhankelijke deskundigen van buiten de regio bevatten,
welke deskundigen wel tegelijkertijd als het ware die regio van zo'n 30 000
leerlingen geheel moeten kennen. Een concretere invulling lijkt dan ook in
dezen gewenst. De RVC's moeten grotendeels worden gefinancierd uit de stabilisatie-opbrengst,
terwijl het oorspronkelijk de opzet van het proces Weer samen naar school
was om de stabilisatie-opbrengst in te zetten ter versterking van het regulier
basisonderwijs. Mevrouw Lambrechts zou derhalve financiering uit een andere
post prefereren. Misschien zou de post Toerusting en bereikbaarheid een mogelijkheid
kunnen bieden. Wie kiest voor de inhoudelijke benadering die extra kosten
met zich kan brengen, moet naar andere financieringsmogelijkheden zoeken,
mede om een bodem bij de RVC-verwijzingen te voorkomen. Inhakend op een interruptie
waarbij een vergelijking werd getrokken met het zoeken naar extra financiële
ruimte voor de Betuwelijn, zei mevrouw Lambrechts er inderdaad voor te zijn
om Weer samen naar school en alles wat daar bij hoort, hoog op de politieke
agenda te houden. Zij gaf eerder al aan dit onderwijsonderwerp een hogere
prioriteit toe te kennen dan andere zaken, zoals het leerlingenvervoer.De uitbreiding van de mogelijkheden van preventieve ambulante begeleiding
wordt deels bekostigd uit het afschaffen van de formatiegarantieregeling.
Een aantal samenwerkingsverbanden gebruikt de deskundigheid die door middel
van de formatiegarantie is gemobiliseerd, evenwel nu al voor ambulante begeleiding.
Kennelijk gaat het ministerie ervan uit dat het teniet doen van de formatiegarantie
wordt gecompenseerd door de uitbreiding van de ambulante begeleiding. Echter,
er zijn samenwerkingsverbanden die meer dan 50% moeten inleveren en daar niets
of nauwelijks iets voor terug krijgen. Indien er via de overgangsregeling
een wijziging in het proces is opgetreden, waardoor die verschillen toch niet
zo groot zijn als men in het veld wel denkt, dan moet daarover op korte termijn
helderheid worden verschaft, zodat de samenwerkingsverbanden weten waaraan
zij toe zijn. Er heerst op dit moment grote onrust bij de scholen en de samenwerkingsverbanden.Aangezien de omstandigheden per regio verschillen, deed mevrouw Lambrechts
het verzoek om meer recht te doen aan de verscheidenheid in de regio's, zo
nodig aan de hand van gedifferentieerde streefbeelden.De Stuurgroep weer samen naar school heeft een heldere uiteenzetting gegeven
waaruit blijkt, dat Nederland behoort tot de landen die het minste geld besteden
aan het primair onderwijs en dat Nederland relatief goed speciaal onderwijs
heeft, maar relatief zwak regulier basisonderwijs qua kennisniveau –
dat was al uit eerdere rapporten gebleken – en qua voorzieningenniveau
(als gevolg van het lage bedrag dat er aan basisonderwijs wordt besteed).
Wil Weer samen naar school kans van slagen hebben, dan zal het regulier basisonderwijs
moeten worden versterkt, aldus de stuurgroep. De stuurgroep heeft een aantal
voorstellen gedaan ter versterking van het regulier basisonderwijs en heeft
in dat kader verwezen naar de regeling in Scandinavische landen. Nederland
zou ook z'n voordeel kunnen doen met de daar aanwezige kennis.Er blijkt een significante samenhang tussen groepsgrootte in het regulier
basisonderwijs (gemiddeld 28) en de adequate opvang van leerlingen; een samenhang
die in Nederland in het beleid in hoge mate is ontkend, in afwijking van de
situatie in omringende landen. Mevrouw Lambrechts beaamde de bij
interruptie gemaakte opmerking dat het resultaat van sommige scholen in grote
steden onvoldoende is, ondanks een bijna dubbele formatie vanwege het aantal
leerlingen van allochtone afkomst. Daarbij is een aantal elementen niet verklaarbaar.
Op deze kwestie zal nog teruggekomen worden in een afzonderlijk overleg.Er wordt door de stuurgroep een lans gebroken voor adaptief onderwijs,
dat een individuele leerlingbenadering veronderstelt. Kennelijk zijn er vele
aanwijzingen dat adaptief onderwijs nodig is om kinderen in het regulier basisonderwijs
te houden. maar dan moet men ook de daarmee onvoorwaardelijk verbonden stap
zetten naar kleinere klassen (of meer handen in de klas), opdat de individuele
leerlingbenadering daadwerkelijk mogelijk wordt. Het maakt in de bekostiging
in wezen niet uit of er adaptieve of klassikale onderwijsmethoden worden geproduceerd,
maar klasseverkleining maakt financieel wel (veel) uit. Als het een wel en
het ander niet wordt gedaan, doet men in feite een stap terug.Mevrouw Lambrechts had groot vertrouwen in de totstandkoming van de in
dit kader noodzakelijke scholing en professionalisering van de leerkrachten.
Op termijn zal men toe moeten naar één expertisecentrum, één
voorziening voor speciaal onderwijs per samenwerkingsverband. Dit punt zal
evenals de eerder genoemde proefprojecten, moeten worden betrokken bij de
evaluatie in 1997. Vele gemeenten hebben behoefte aan het koppelen van middelen
en het ontkokeren van beleid, wat binnen de huidige regeling eigenlijk niet
mag, terwijl een ieder weet dat gezamenlijke onverkokerde inzet van middelen
gewenst is.De gewichtenregeling dient te worden gebaseerd op de feitelijke achterstand
van het kind en niet op die van de ouders. Het moet relatief eenvoudig zijn
om kinderen bij binnenkomst te testen om te bepalen of er sprake is van achterstand
en, zo ja, op welk punt. Later kunnen de gewone voortgangstoetsen die testfunctie
vervullen. Pas als zo flexibel hulp en middelen kunnen worden ingezet, is
er sprake van echt adaptief onderwijs.De heer Koekkoek wierp bij interruptie tegen dat een zodanige
differentiëring van de gewichtenregeling dat de school afhankelijk wordt
van het niveau van de leerling, niet werkbaar is.Mevrouw Lambrechts was gebleken dat scholen die adaptief onderwijs
geven of kleine klassen hebben, of meer mankracht in de klas hebben in de
vorm van een stagiaire, klasse-assistent, JWG'er of ouder. Zij stond positief
tegenover het bovenformatief inzetten van wachtgelders. De staatssecretaris
ziet evenwel kennelijk weinig mogelijkheden buiten de bestaande regelingen
om. Spreekster vond het onverteerbaar dat er meer dan een miljard per jaar
wordt uitgegeven aan 35 000 wachtgelders, terwijl dat geld en die mensen
broodnodig zijn in het onderwijs zelf. Het zou mogelijk moeten zijn om wachtgelders
op projectbasis, dus boventallig, in te zetten voor 70% (of zoveel minder
als voor de betrokkene geldt). Dat kost niets extra's, maar levert wel extra
leerkrachten op en heeft het voordeel dat de wachtgelder niet lang uit het
arbeidsproces is. Er zou bovendien kunnen worden geregeld dat op deze wijze
ingezette wachtgelders voorrang krijgen bij vacaturevervulling. In dit kader
zou de staatssecretaris te rade kunnen gaan bij het sectoroverleg, bedoeld
om te komen tot integratie van het arbeidsmarktbeleid.De mogelijkheden voor het inzetten van JWG'ers in het onderwijs moeten
volgens mevrouw Lambrechts worden vergroot door middel van verruiming van
de mogelijkheid om die tijdelijke inzet om te zetten in een laag ingeschaalde
volwaardige boventallige functie. Dat gebeurt op allerlei terreinen en zou
in het erkende probleemgebied onderwijs ook mogelijk moeten zijn. Waarom wordt
niet geprobeerd om een LIO (leraar in opleiding) in eerste aanleg boventallig
in te zetten in plaats van in een vacature? Als al deze maatregelen er niet toe leiden dat een leerkracht meer tijd
beschikbaar krijgt voor individuele leerlingbegeleiding, dan moet men de discussie
over het daadwerkelijk verkleinen van de klassen niet langer uit de weg gaan.
Alles wijst erop dat het noodzakelijk is dat er kleinere klassen dan wel meer
leerkrachten in de klas komen, zelfs als dat laaggeschoolde krachten zijn.
Het beleid zal dan ook krachtig daarop ingezet moeten worden.De heer Rabbae (GroenLinks) constateerde dat Weer samen naar
school de mooie maatschappelijke doelstelling heeft om alle kinderen in één
school te integreren, maar stuit op het praktische probleem van de financiering.
Velen hebben bij de presentatie gedacht dat het simpelweg ging om een bezuinigingsmaatregel.Aan dit project ligt ten grondslag de sterke groei van de kosten van het
speciaal onderwijs. Blijkens het OESO-rapport kent Nederland het hoogste percentage
verwijzingen naar speciaal onderwijs. Het is de vraag of de kwaliteit van
het onderwijs in z'n totaliteit in Nederland niet juist door het speciaal
onderwijs hoger is dan in landen die een lager verwijzingspercentage kennen.
Nederland is een van de beste, zo niet het beste land in de wereld op het
terrein van het speciaal onderwijs. Deze belangrijke verworvenheid moet men
niet zo maar overboord gooien, maar via Weer samen naar school voorzichtig
proberen in te schuiven in het regulier onderwijs.Helaas vormen de financiën daarbij een probleem. Het per leerling
beschikbare bedrag (f 28 per leerling per jaar) is volstrekt onvoldoende.
Zelfs als in het samenwerkingsverband deze bedragen en de bedragen voor de
scholen voor speciaal onderwijs worden gecombineerd, dan nog zal er onvoldoende
armslag zijn. Er zijn scholen voor speciaal onderwijs die dat geld overigens
voor zich zelf willen houden. In een klas met 31 leerlingen kan de leerkracht
het WSNS-principe natuurlijk moeilijk toepassen. Iets dergelijks kan men wel
doen in Denemarken, waar het aantal leerlingen dalend is. Een kleine school
kan ook geen interne coördinator voor Weer samen naar school aanstellen.De heer Rabbae betwijfelde dat overbrenging van de expertise van de scholen
voor speciaal onderwijs naar de basisscholen alle problemen oplost. Immers,
het gaat niet alleen om de inbreng van de leerkracht. Het gaat erom dat er
een sfeer heerst waarin kinderen tot rust kunnen komen, niet gepest worden
en waarin als het ware wordt gewerkt aan het recht maken van wat door allerlei
omstandigheden krom is geworden. Die sfeer dreigt verloren te gaan als thans
te overhaast wordt gehandeld. Men moet zich neerleggen bij de werkelijkheid
en zich realiseren dat het om de kinderen gaat en niet om mooie beleidsdoelstellingen.De heer Rabbae wees op de uitspraak van de minister van Justitie dat het
nu bezuinigen op basis- en speciaal onderwijs – in dit geval gaat het
niet om bezuinigen, maar om stabiliseren – betekent dat Justitie straks
het dubbele moet betalen. De minister baseerde zich op Nederlandse en Amerikaanse
onderzoeksrapporten waaruit blijkt dat verwaarlozing van 8 à 10-jarigen
met gedragsproblemen ertoe leidt dat die kinderen later manifest crimineel
worden. Spreker pleitte daarom voor een voorzichtig ombuigen van het beleid
in de uiteindelijk gewenste zin. Zou er voldoende geld zijn, dan was er geen
probleem, maar zo is het nu eenmaal niet.Op z'n minst zouden de al genoemde stimulansen moeten worden gegeven,
variërend van «het rugzakje van Tineke» tot het inzetten
van werkzoekende leerkrachten.De heer Rabbae vroeg zich af of men wel goed bezig is als men het door
de startwet mogelijk maakt dat tweederde van de capaciteit van de scholen
voor speciaal onderwijs verschoven wordt. Ook zijns inziens is bevriezing
op dit moment niet aan de orde.Wat is volgens de regering het toekomstperspectief voor de school in het
kader van Weer samen naar school? Onderschrijft de regering de gedachte
van de heer Doornbos dat moet worden gestreefd naar kleinere groepen met een
halve kracht extra? Deelt de regering de mening dat er hoe dan ook sprake
zal blijven van speciaal onderwijs, al dan niet geïntegreerd, voor (zeer)
moeilijk lerende kinderen?De heer Stellingwerf (RPF) besefte ook dat een deel van het
probleem te maken heeft met de huidige groepsgrootte in het regulier basisonderwijs.
Samen doen wat samen kan, is een goede doelstelling, waaraan vastgehouden
moet worden. De RPF-fractie is in voorgaande jaren nogal kritisch geweest
over hetgeen in gang werd gezet, maar wil een positieve bijdrage leveren aan
de uitwerking daarvan. Spreker sloot zich aan bij de vraagstelling en suggesties
van de heer De Cloe over het «rugzakje» en de wachtgelders. Met
de daaromtrent gedane suggesties zou een belangrijk deel van de problemen
kunnen worden opgelost. De resultaten in verschillende gebieden en grote steden
geven hoop op een goed eindresultaat. De problematiek van de wachtlijsten
voor het speciaal onderwijs is inderdaad zorgwekkend. Het ging de heer Stellingwerf
te ver om, zoals de staatssecretaris min of meer in het gewraakte interview
heeft gedaan, het speciaal onderwijs van kwaadwilligheid te beschuldigen.
Wil de staatssecretaris uiteenzetten wat zij met die opmerkingen heeft bedoeld?
Is de suggestie van een leerlingenstop voor het speciaal onderwijs ingegeven
door deze kijk op het toelatingsbeleid? De groei van het aantal kinderen met
problemen is een aansporing om door te gaan met de integratie met het regulier
basisonderwijs, maar het instellen van een leerlingenstop gaat voorbij aan
de dieperliggende oorzaken van de problemen. Weer samen naar school is een
groot, maar vooralsnog ook kwetsbaar project. De achterliggende problematiek
is complex. In de brief van 20 december waarin de Kamer wordt geïnformeerd
over de oorzaken en achtergronden van de wachtlijsten, wordt in feite niet
veel meer gegeven dan een globale inventarisatie. Het zou evenwel belangrijk
zijn om te weten of er bijvoorbeeld een relatie is tussen de behoefte aan
speciaal onderwijs en gebroken en ontwrichte gezinnen of de hedendaagse TV-spelletjescultuur
of de positie van allochtonen in het algemeen en de jongeren daaronder in
het bijzonder.De heer Stellingwerf waardeerde het dat er, conform de aankondiging in
de Welzijnsnota, een programma voor allochtone jongeren wordt gestart. Is
het mogelijk regio's aan te zetten tot navolging van het voorbeeld van bijvoorbeeld
Utrecht, dat geen wachtlijsten kent vanwege jarenlange ervaring met gecoördineerd
zorgbeleid? Weer samen naar school heeft tijd nodig en het is te hopen dat
de regering dat geduld kan opbrengen. De OESO-cijfers zeggen volgens spreker
meer over de landen met een laag verwijzingspercentage dan over de kwalitatieve
situatie in Nederland.Het meest in het oog springend in de voorliggende AMvB is de positie van
de RVC's. Een RVC geeft een beslissend oordeel als het om de verwijzing van
leerlingen gaat. De heer Stellingwerf was ervoor om wettelijk vast te leggen
dat de RVC alvorens een beslissing te nemen, moet overleggen met de ouders
van de betrokken leerling. Immers, RVC's nemen ook besluiten over leerlingen
van scholen die functioneren in samenwerkingsverbanden naar richting en die
bovenregionaal zijn georganiseerd. Wanneer ouders het niet eens zijn met het
oordeel van de vijf leden tellende RVC, kunnen zij daartegen slechts bij de
administratieve rechter in beroep gaan. Is er geen sprake van een achteruitgang
vergeleken met de huidige ISOVSO-regeling? Immers, de administratieve rechter
toetst slechts de juistheid van de gevolgde procedure en niet de inhoud van
de beslissing. Bovendien is de gang naar de rechter voor veel ouders een grote
stap. Spreker pleitte daarom voor de mogelijkheid om de onderwijsinspectie
of een andere RVC te vragen om een soort second opinion.Het is te betreuren dat de bekostiging van de RVC's ten koste gaat van
het WSNS-budget. In het licht van de lange-termijnontwikkeling van het WSNS-proces en van de wachtlijsten speciaal onderwijs ligt deze vorm
van bekostiging niet voor de hand. Is het wel reëel om enerzijds van
een RVC te verwachten dat zij in staat is te verwijzen naar een concrete basisschool
en anderzijds te verbieden dat iemand van de SBD uit de betrokken regio zitting
heeft in die RVC?De heer Rijpstra (VVD) betoogde dat moet worden voorkomen dat
de cijfers de overhand krijgen. Men moet oog blijven houden voor het in gang
gezette proces, waarbij ernaar wordt gestreefd niet alleen het aantal verwijzingen
naar het speciaal onderwijs te doen afnemen, dus om het aantal leerlingen
daar te stabiliseren, maar ook de opvang van de betrokken leerlingen in het
regulier onderwijs te verbeteren. Wachtlijst en leerlingenstop hebben overigens
hetzelfde resultaat: de leerling gaat niet naar zo'n school.Er zijn in Nederland vele samenwerkingsverbanden opgestart waarbij de
RVC's een belangrijke rol gaan spelen, zoals al in februari uit een advertentie
bleek. Er zijn wel degelijk goedlopende samenwerkingen, waarbij men probeert
tot integratie én differentiatie te komen, wat belangrijk is in deze
maatschappij waarin kinderen moeten leren omgaan met verschillen, zoals ook
in sportverenigingen en dergelijke gebeurt.Weer samen naar school kent wel een aantal knelpunten. De komende tijd
zullen er keuzes moeten worden gemaakt, ook keuzes die geld gaan kosten. De
afgelopen maanden zijn er veel kritische reacties gehoord. Het rapport «Halverwege»
bevat een heldere analyse en goede aanbevelingen. De staatssecretaris heeft
gesteld dat het rapport zal worden betrokken bij de discussie over de verdere
beleidsontwikkeling, een wat vage reactie op een rapport dat om daadkracht
vraagt en heldere randvoorwaarden aangeeft. Hoe denkt de staatssecretaris
verder met het rapport om te gaan? Wordt er een vervolg aan gegeven en, zo
ja, op welke termijn?Leerlingen die speciale zorg nodig hebben, mogen niet tussen wal en schip
vallen. Al bevatten de klassen gemiddeld geen 32 leerlingen, er zijn scholen
waar dat wel het geval is en waar zo'n leerling dus niet de benodigde extra
hulp kan worden geboden. De leerkracht is daarvoor ook niet geschoold. Veel
basisscholen kennen een zorgcoördinator die de teamleden dient te informeren.
Zou het evenwel niet beter zijn om het hele schoolteam en regelmatig, bijvoorbeeld
voor ADV, invallende leerkrachten bij te scholen? Als de overheid over twee
à drie jaar het project wil omzetten in beleid, zal er nu al op de
lerarenopleidingen basisonderwijs voldoende aandacht moeten worden besteed
aan het geven van die speciale zorg. Volgens het rapport «Halverwege»
dragen gescheiden opleidingen voor regulier en speciaal onderwijs bij tot
verwijzing naar separate systemen. Wat wordt er nu op de PABO's gedaan om
in te spelen op het ingezette traject? Participeren de opleidingen in Weer
samen naar school?Is de huidige leerkracht in het basisonderwijs voldoende toegerust om
leerlingen die speciale zorg nodig hebben, te herkennen en te helpen? Het
is essentieel problemen zo vroeg mogelijk, dus met name in de groepen 1 t/m
4, te signaleren.Is het mogelijk meer samenhang te brengen in de verschillende maatregelen,
gericht op de speciale zorg voor leerlingen, en de daarvoor van verschillende
kanten beschikbaar gestelde gelden? Kunnen die gelden niet aan Weer samen
naar school worden toebedeeld, zodat ze ter plaatse kunnen worden ingezet
zonder allerlei administratieve structuren en overlegstructuren? Hoe zijn
de contacten met de staatssecretaris voor Welzijn en hoe liggen de verhoudingen
inzake de grote-stedenproblematiek?De heer Rijpstra onderschreef de stelling dat wanneer Weer samen naar
school goed van de grond is gekomen, er een zorgsysteem is ontwikkeld dat
de hulp naar het kind brengt in plaats van andersom. Wat gebeurt er
met de 25% van de wachtlijstkinderen die geen ambulante begeleiding krijgen?Spreker wees op de wens van Assen om in een nieuwbouwwijk een basisschool
te bouwen met regulier en speciaal basisonderwijs onder één
dak. Dergelijke projecten moeten sterk worden gestimuleerd, omdat daaruit
kan blijken dat Weer samen naar school een succes kan worden. Er zullen overigens
wel altijd speciale scholen blijven bestaan.In enkele aan de Kamer gerichte brieven wordt gevraagd om bevriezing van
de nu beschikbare formatiegarantie tot 1997. Daar moet kritisch naar worden
gekeken. De brief van de minister over wachtgelders biedt enige ruimte. De
heer Rijpstra drong erop aan vaart te zetten achter het door hem bepleite
streven om vanaf augustus te gaan werken met een bepaalde inzet van mensen
met een uitkering, zoals wachtgelders. Het toekomstperspectief is mede afhankelijk
van de wijze waarop de Kamer het proces bewaakt.De heer Poppe (SP) stelde dat de hoogste vorm van Weer samen
naar school zou zijn, dat het basisonderwijs over de kwaliteit en toerusting
van het speciaal onderwijs beschikte. Hij zei de juistheid van de uitgangspunten
van het project in twijfel te trekken, omdat er voornamelijk van wordt uitgegaan
dat de groei van het speciaal onderwijs de kern van het probleem is, terwijl
die groei zijns inziens wordt veroorzaakt door de te kort schietende toerusting
van het basisonderwijs. Het is zelfs de vraag of het gewone basisonderwijs
nog wel voldoende is toegerust om te voldoen aan de eis van de wet dat leerlingen
een ononderbroken ontwikkelingsproces kunnen doorlopen. Gegeven het voorgaande
moet men niet in de eerste plaats denken aan stabilisatie-afspraken of een
opnamestop, omdat de onderwijswereld dan het gevoel krijgt dat de echte doelstelling
van Weer samen naar school bezuiniging is. Er moet via het verkleinen van
klassen, extra inzet van wachtgelders en betere opleiding van de leraren worden
gekomen tot een gewone basisschool die is toegerust op de vrij grote verschillen
die er tussen de leerlingen bestaan. Dat er extra inzet nodig is in het samenwerkingsverband,
geeft al aan dat de toerusting in het gewone basisonderwijs onvoldoende is.Versterking van het functioneren en de toerusting van het lager onderwijs
zal zeker de inzet in speciaal en regulier onderwijs voor Weer samen naar
school vergroten. Onvoldoende gereedschap geeft nu eenmaal slechte resultaten.
Leerkrachten in het regulier basisonderwijs schuiven leerlingen niet graag
door naar het speciaal onderwijs, omdat zij dan het gevoel hebben te kort
te zijn geschoten. De extra bijdrage die de basisscholen op dit moment ontvangen
is kennelijk onvoldoende.De heer Poppe vroeg om stapsgewijze verkleining van de klassegrootte in
het basisonderwijs, wat het inzetten van meer leerkrachten, bijvoorbeeld wachtgelders,
vergt. Op deze wijze komt er binnen de basisschool meer ruimte (tijd) voor
extra begeleiding van leerlingen die dat nodig hebben. Per situatie zal moeten
worden bekeken of die extra inzet in samenwerking kan worden gegeven of op
de basisschool zelf geïmplementeerd moet worden. Hij onderschreef de
eerder genoemde gedachte aan nieuwe impulsen.Uit gesprekken met ouders en leerkrachten is hem gebleken dat de RVC's
worden gezien als een drempel tussen de leerkrachten en de ouders in en als
een drempel voor de ouders om mee te overleggen over de beste oplossing voor
hun kind. De heer Poppe was van oordeel dat de RVC's hoogstens kunnen dienen
als beroepscommissies bij problemen en dat de mening van de leerkrachten en
de ouders, die ervaring hebben met het betrokken kind, bepalend moet zijn
voor de beslissing die wordt genomen.Samenvattend zei spreker tot slot dat versterking van het basisonderwijs
in de richting van de kwaliteit van het speciaal onderwijs de beste oplossing
is om straks alle kinderen in Nederland weer samen naar school te laten gaan. Antwoord van de regeringDe staatssecretaris ging ervan uit dat Weer samen naar school
een van de ingrijpendste onderwijsvernieuwingsprocessen van de laatste jaren
is. Toen er in 1992 mee werd gestart, kwam het nog voor dat scholen voor basisonderwijs
en speciaal onderwijs elkaar niet kenden, terwijl ze nu in samenwerkingsverbanden
samenwerken. Onderwijsvernieuwing is een proces van lange adem. Met Weer samen
naar school is men – nog maar kort – op de goede weg, maar binnen
de afgesproken kaders gaan toch enkele zaken wringen, wat de vraag oproept
of het proces ongewijzigd kan worden voortgezet of dat er stappen moeten worden
gedaan om het proces meer kansen te geven.In de helft van de samenwerkingsverbanden begint men de stabilisatiedoelstellingen
te halen en in de andere helft is het nog niet zover. Afgesproken was dat
de stabilisatie-opbrengsten zouden worden gebruikt om de basisschool te versterken.
Op het moment dat er geen stabilisatie-opbrengsten zijn, begint het te wringen.
In het interview had de staatssecretaris gesteld dat het proces Weer samen
naar school móet slagen. Zij zei sterk te geloven in het principe van
de integratie: waar dat verantwoord is, volgen leerlingen onderwijs op de
basisschool, zo nodig met extra steun, en waar dat niet verantwoord is, krijgt
de leerling speciaal onderwijs. Nagestreefd wordt dus onderwijs op maat, een
term die de staatssecretaris prettiger vond klinken dan «adaptief onderwijs».
In het samenwerkingsverband wordt afgesproken hoe dat wordt geregeld. Ook
voor Weer samen naar school geldt het motto dat vaak in de gezondheidszorg
wordt gebruikt: speciaal waar het moet en normaal waar het kan. Het is dus
géén bezuinigingsoperatie. Nog steeds worden de prognoses van
de ontwikkeling in het speciaal onderwijs gevolgd. Het gaat om een bedrag
oplopend tot ongeveer 67,5 mln. in 1998. Als de stabilisatie wordt gerealiseerd,
kan dat bedrag terug in het proces. Vanwege de grote (historisch gegroeide)
verschillen tussen de regio's ligt het in de ene regio ingewikkelder dan in
de andere. Het proces Weer samen naar school gaat uit van het in tal van andere
beleidssectoren ook gehanteerde principe van integratie en normalisatie. Erkend
moet worden dat er een relatie is tussen basisscholen en scholen voor LOM
en MLK en dat in het basisonderwijs eenzelfde expertise, zorgbreedte en pedagogisch-didactisch
klimaat moet worden ontwikkeld als in het speciaal onderwijs bestaat. Daarbij
moeten de mensen, werkzaam in het speciaal onderwijs, behulpzaam zijn en PABO's
moeten studenten daartoe opleiden. Door het veelal in het regulier basisonderwijs
ontbreken van schoolmaatschappelijk werk kan de reguliere basisschool in de
praktijk vaak geen invloed uitoefenen op de thuissituatie en geen steun bieden
aan de ouders.In het rapport «Halverwege» wordt geconcludeerd dat 20% van
de leerlingen speciale zorg nodig heeft. Diezelfde conclusie is voor het voortgezet
onderwijs getrokken in het rapport-Van Veen. Als het proces, bedoeld om te
kunnen omgaan met verschillen, niet slaagt, zal er een lastig traject volgen
inzake de ontwikkeling van het speciaal onderwijs en de betekenis daarvan
voor de gewone basisschool. Weer samen naar school móet dus slagen,
omdat de rijksoverheid anders komt te staan voor gecompliceerde en moeilijke
besluiten die niet in het belang zijn van het onderwijs als geheel noch van
leerlingen die speciale zorg nodig hebben. Daarom moet worden getracht om
dit proces, dat nu halverwege is, zodanig te conditioneren dat het slaagt.Waar veel leerlingen die naar het speciaal onderwijs worden verwezen van
allochtone afkomst zijn, kan men concluderen dat het omgaan met interculturele
verschillen kennelijk een probleem is. Dezer dagen zal een advies
worden uitgebracht over de manier waarop scholen kunnen worden versterkt in
het geven van intercultureel onderwijs. De startwet heeft betere condities
gecreëerd om ervoor te zorgen dat de reguliere basisscholen en speciale
scholen intensiever met elkaar te maken krijgen, waarbij fusies niet zijn
uitgesloten om de expertise dicht bij de basisschool te brengen. Er zijn ook
fusies mogelijk tussen LOM- en MLK-scholen en tussen basisschool, LOM-school
en MLK-school. Voornemens om regulier en speciaal basisonderwijs onder één
dak onder te brengen, zijn interessant. Het zou interessant zijn om na te
gaan of bijvoorbeeld via het procesmanagement kan worden bevorderd dat basisschool
en speciale school één worden. In Denemarken werkt men vaak
met hulpklassen en hulpstructuren, gekoppeld aan de basisschool. De startwet
biedt mogelijkheden in die richting.Desgevraagd zei de staatssecretaris dat het erom gaat dat het proces Weer
samen naar school slaagt en dat het er niet om gaat om te dreigen. Wij staan
met elkaar voor het doel, aldus spreekster.Naar aanleiding van de verzoeken om verkleining van de klassegrootte herinnerde
zij eraan, dat in het kader van Weer samen naar school is afgesproken dat
de stabilisatie-opbrengsten zouden worden benut voor het helpen en ondersteunen
van de basisschool. Daarnaast moet worden bezien wat er binnen de basisschool
moet gebeuren aan preventiebeleid. Hierover zullen nog voorstellen worden
ingediend. Toen werd begonnen met het traject Toerusting en bereikbaarheid
is afgesproken, dat de inverdieneffecten van dit traject weer benut zouden
kunnen worden voor het onderwijs zelf. Te zijner tijd zal in het kader van
de kwaliteitsdiscussie naar aanleiding van de CEB-nota moeten worden bezien
hoe de basisschool kan worden geholpen bij preventieve activiteiten. Preventiebeleid
kan de grootste winst boeken in het voorschoolse traject, bij de kleuters
(groepen 1 en 2) en bij groep 3. In het kader van preventief beleid is het
verkeerd om grote groepen 1, 2 en 3 te vormen en kleine groepen 8. In haar
reactie op genoemde nota zal de staatssecretaris een en ander neerleggen.
Zij zou overigens ook in het kader van het kwaliteitsbeleid willen spreken
over het minder verkokerd uitgeven van gelden.Afgesproken is om niet te bezuinigen op basisonderwijs, speciaal onderwijs,
voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs en om rekening te houden met de additionele
leerlingengroei. Dat zijn de kaders waarbinnen moet worden geopereerd. Deze
onderwijssoorten bevinden zich in de relatieve luwte van het niet bezuinigen,
maar er moet wel precies worden gekeken naar de uitgaven. Als men denkt aan
een gemiddelde verkleining van de klassen met vier leerlingen, moet men rekening
houden met een extra structurele uitgave van ongeveer 1 mld. Bij de Betuwelijn
gaat het overigens om incidenteel en niet om structureel geld.Uitgaande van de huidige financiële kaders, waarbinnen heel wat mogelijk
is, moet worden geprobeerd de expertise in het regulier onderwijs te vergroten
en moeten softwareprogramma's en methodes worden ontwikkeld waardoor de leraar
beter in staat wordt gesteld om met verschillen tussen kinderen om te gaan.
Een grote win-winsituatie zou kunnen ontstaan als kinderen niet langer in
jaargroepen, maar afhankelijk van hun niveau worden ingedeeld.In 1994 zijn er meer verwijzingen geweest, doordat men volgens de deskundigen
in het basisonderwijs preciezer heeft leren kijken en dus deskundiger is geworden.
De basisschool moet nu zelf samen met het speciaal onderwijs ervoor zorgen
dat de leerling onderwijs op maat krijgt. De leerling is het start- en het
eindpunt van het traject. De basisschool krijgt f 28 per leerling. Daarnaast
is het de bedoeling dat de tweedelijnsfunctie wordt vervuld vanuit het speciaal
onderwijs, een moeizaam proces als er geen sprake is van stabilisatie.De staatssecretaris beaamde dat men nu is gekomen bij een omslagpunt,
waarop men de moed dreigt te verliezen als er niets verandert. Inderdaad moet
niet tot 1997 worden gewacht met denken over wat er moet gebeuren.
Met de akkoordpartners Weer samen naar school is daarom afgesproken om de
komende drie maanden aan de hand van het rapport «Halverwege»
intensief te overleggen over wat er nu moet gebeuren, uitgaande van het destijds
overeengekomen akkoord. Daarbij zal worden gesproken over het streefbeeld,
de financiële incentives in het systeem, verevening, werkgelegenheidsgaranties
en allerlei zaken die het proces soms bedreigend doen overkomen, zoals de
wachtlijsten. Spreekster hoopte in juni te kunnen komen met een concreet pakket
voorstellen waarmee het proces een extra stimulans kan worden gegeven en waarbij
de basisscholen zich gesterkt en de speciale scholen zich niet bedreigd voelen
en de speciale scholen weten waaraan zij toe zijn. Vanzelfsprekend zal de
Kamer worden geïnformeerd over de resultaten van het overleg. «Het
rugzakje van Tineke» betreft de financiële incentives van het systeem,
maar het is de vraag of de FRE in het «rugzakje» voor de LOM-
of MLK-leerling een succesvol traject zou opleveren. Voor het VSO wordt, zoals
blijkt uit de beleidsreactie op het rapport-Van Veen, uitgegaan van een regionaal
zorgbudget, waarbij als het ware de verantwoordelijkheid voor de zorg wordt
gelegd bij de scholen in de regio. In dit geval gaat het om de scholen voor
VSO voor LOM/MLK en de scholen met een VBO- en/of MAVO-afdeling. Dat is eigenlijk
het oude streefbeeld. De FRE in het «rugzakje» zou wel interessant
kunnen zijn voor de ernstiger gehandicapte leerling, zoals een kind met Down's
Syndroom. Onderzocht wordt de mogelijkheid van het instellen van een commissie
ter advisering over de FRE in het «rugzakje» voor slechthorende,
dove en verstandelijk gehandicapte leerlingen, dus de ZMLK-leerlingen. Dergelijke
leerlingen gaan vaak eerst naar een speciale school om bepaalde vaardigheden
te leren en zouden dan teruggebracht kunnen worden in het regulier basisonderwijs
of voortgezet onderwijs, waarbij het principe «geld volgt kind»
uiteraard interessant is. De staatssecretaris hoopte over een halfjaar te
beschikken over een goed onderbouwd advies in dezen. Met de akkoordpartners
zal worden bezien of het zorgbudget al voor 1997 ingevoerd kan worden.De commissie-Peschar onderzoekt hoe de regionale verschillen in verwijzing
tot stand zijn gekomen en of die verschillen te rechtvaardigen zijn. De staatssecretaris
wilde het resultaat van dit onderzoek afwachten alvorens een vereveningstraject
in te gaan, waarbij uiteraard ook de werkgelegenheid in het oog zal moeten
worden gehouden en dat voor een ieder aanvaardbaar zal moeten zijn. Desgevraagd
zei spreekster de RVC een belangrijke rol toe te kennen en ervan uit te gaan
dat de RVC een gestandaardiseerde reactie zal geven op de vraag of een leerling
naar het speciaal onderwijs moet dan wel met extra ondersteuning in het basisonderwijs
kan blijven. Echter, de RVC's zullen pas vanaf 1 januari actief zijn en zich
nog een werkwijze eigen moeten maken. Daarom is in het kader van mogelijke
verevening in 1997 – of eerder – onderzoek naar de kenmerken van
regio's interessant. Dit kan langs een andere weg leiden tot objectivering.Al voordat het proces Weer samen naar school begon, waren er wachtlijsten.
Aan wachtlijsten ligt een complex van factoren ten grondslag. Het procesmanagement
is gevraagd de juiste oorzaken te onderzoeken. Het is overigens niet de bedoeling
dat een school ter wille van de stabilisatie een kind niet toelaat, maar op
de wachtlijst plaatst. Het kan en mag niet voorkomen, dat een kind dat op
een wachtlijst staat bijvoorbeeld een halfjaar thuis zit. Het moet tot het
moment van plaatsing op een basisschool zitten. Om een adequate opvang van
het kind te kunnen realiseren, zal er moeten worden gezorgd voor speciale
expertise en ondersteuning op die school. Als zo'n kind nergens terecht kan,
kunnen de ouders klagen bij het schoolbestuur en de onderwijsinspectie. Omdat
een echte klachtenregeling ontbreekt, wordt in het kader van het kwaliteitsbeleid
nagegaan of er een klachtenregeling moet worden uitgewerkt, vergelijkbaar
met die in andere sectoren in de samenleving. In het kader van het traject De veilige school (over het geweld op school)
wordt men geconfronteerd met complexe (maatschappelijke) redenen waarom jongeren
het soms moeilijk hebben. Oplossingen zijn derhalve niet gemakkelijk te geven.
Daar zal nog het nodige onderzoek naar moeten worden gedaan.Wat het onderwerp wachtgelders betreft, wees de staatssecretaris erop
dat het basisonderwijs 2% wachtgelders kent en dat het daarbij veelal om frictiewachtgeld
gaat. De grote bulk wachtgelders vindt men in BVE en hoger onderwijs. In de
brief van de minister is opgemerkt dat met de vakorganisaties zou kunnen worden
overlegd over het opnieuw hanteren van het systeem van vooraanstelling. Dat
is een interessante optie in het op handen zijnde systeem van algemene bestuursaanstelling.
In de tweede plaats is gesteld dat wachtgelders zich uiteraard op basis van
vrijwilligheid beschikbaar kunnen stellen, omdat zij hiermee hun vaardigheden
in stand houden. Daarbij blijft wel hun sollicitatieplicht overeind. Het schoolprofielbudget
zou kunnen worden gebruikt voor de additionele kosten. In de brief staat ook
dat onbemiddelbare wachtgelders, dus oudere wachtgelders, sowieso op deze
wijze kunnen worden ingezet. Inderdaad zijn de voorstellen vanuit de vakbeweging
over pooling van wachtgelders interessant. Gekoppeld aan de bestuursaanstelling
zou daardoor meer mogelijk worden in het onderwijs. In een breder kader moet
worden bezien of men wachtgelden creatief kan terugploegen, zodat er meer
handen in de school beschikbaar komen.De staatssecretaris wees erop dat de RVC bij amendement in de wet is opgenomen.
Zij achtte de RVC belangrijk, omdat deze commissie als onafhankelijke instantie
beoordeelt of de leerling tot het speciaal onderwijs moet worden toegelaten
en of er voldoende in de basisschool is gedaan om de leerling daar te houden.
De RVC geeft geen oordeel over de schoolrichting. Ook in de Eerste Kamer heeft
de staatssecretaris verklaard dat de vrijheid van ouders om zelf de gewenste
richting te kiezen volledig overeind is gebleven. Het is niet nodig om dit
expliciet in de AMvB op te nemen, omdat de vrijheid van keuze naar richting
op geen enkele manier geweld wordt aangedaan. Bovendien geldt ook hier het
adagium: alleen regels waar het moet en geen regels waar het niet hoeft.In de Eerste Kamer heeft spreekster al gezegd af te willen van de neiging
bij onderwijs om eigen beroepsprocedures te introduceren. De Algemene wet
bestuursrecht is er niet voor niets. Deze is ook van toepassing op de werkwijze
en beslissingen van de RVC. Een second opinion is niet mogelijk, omdat de
wet daar geen aangrijpingspunten voor biedt.Een RVC werkt in een SBD-regio, moet goed kennis nemen van wat van belang
is voor de scholen en moet dus goed zicht hebben op de kenmerken van de regio.
De RVC zal er dus ook van op de hoogte zijn als sommige scholen naar richting
bovenregionaal zijn georganiseerd. De RVC moet zich daarom op de hoogte stellen
van samenwerkingsverbanden die op die manier zijn georganiseerd. De landelijke
SBD's naar richting kunnen de benodigde informatie verschaffen aan de RVC's.De staatssecretaris zei niet bezorgd te zijn dat er heel wonderlijke mensen
in een RVC kunnen komen wanneer de samenstelling niet van bovenaf wordt gedicteerd.
Zij had de indruk dat veel SBD's overleg voeren met de samenwerkingsverbanden
over de invulling van de RVC's. De voorstellen die zij doen, worden ter beoordeling
aan het ministerie toegezonden, dat de vinger aan de pols kan houden.De secretaris van de RVC is er geen lid van en verzorgt alleen het papierwerk
van de commissie. Er behoeft dan ook niet te worden gevreesd voor vermenging
van belangen, als de secretaris afkomstig is uit de SBD. Inderdaad moet worden
voorkomen dat hier een stukje extra bureaucratie ontstaat. Vandaar dat voor
deze oplossing is gekozen.Voor het eerste jaar van de RVC's wordt 5,5 mln. uitgetrokken, omdat starten
meer pleegt te kosten dan continueren. De kostenontwikkeling zal sterk
afhangen van het patroon in de regio. Als het goed gaat met Weer samen naar
school, zal de RVC weinig te doen krijgen. Bezien zal worden hoeveel geld
er nodig is en wat de taakbelasting is. Zo nodig, zal financiële bijstelling
plaatsvinden.Wat de financiering van de RVC's betreft, is er sprake van een dilemma.
Er is afgesproken te stabiliseren en de daarbij vrijkomende gelden te gebruiken
voor Weer samen naar school. Het is dan minder logisch om de groeiregeling
ongewijzigd te handhaven. Er zal ergens geld vandaan moeten worden gehaald
om het RVC-proces op gang te brengen. Waar er hoop is dat via de RVC stabilisatie
of zelfs een daling zal kunnen worden bereikt, zal de RVC-financiering in
die hoek moeten worden gezocht. De taak van de begeleidingscommissie zal straks
veel beperkter zijn dan die van de vroegere onderzoeks- en begeleidingscommissie
was. Het geld dat niet meer nodig is voor het onderzoek, wordt in het speciaal
onderwijs gehouden om ervoor te kunnen zorgen dat dit onderwijs de tweedelijnsfunctie
naar de basisschool gemakkelijker kan organiseren. Het ministerie is voortdurend
bezig om met geld dat ter beschikking is, het proces aan te sturen. Er is
geen andere keuze voor de financiering van de RVC's mogelijk. Wel kan worden
afgesproken om te proberen de kosten zo laag mogelijk te houden en zoveel
mogelijk geld in het primaire proces te stoppen.De formatiegarantieregeling wordt gewijzigd. Daarbij worden gelden benut
voor de ambulante begeleiding en wordt geen garantie meer gegeven in de gevallen
waarin het teruglopen van het aantal leerlingen niet het gevolg was van Weer
samen naar school, bijvoorbeeld bij verhuizing van leerlingen. Ook de formatiegarantie
bij verwijzing naar het voortgezet speciaal onderwijs wordt beëindigd.
Het geld dat in roulatie is voor Weer samen naar school, blijft in het proces.
Het is dus niet waar dat er fors wordt bezuinigd op het speciaal onderwijs,
zodat daar de fut verdwijnt. Uitsluitend garantieparameters die niets met
het proces Weer samen naar school te maken hebben, zijn eruit gehaald.Ingaand op de vragen over de harmonisatieregeling, zei de staatssecretaris
dat het voor de hand ligt om zo goedkoop mogelijk deskundigheid in te zetten
in het speciaal onderwijs of in het WSNS-traject, omdat men dan met hetzelfde
geld meer kan doen. Er was een verschil van 17,5% tussen mensen in dienst
van de school en externe mensen. Het ministerie heeft nu de knoop doorgehakt.
Het overgrote deel van de regio's waar dit probleem speelt, heeft daar inmiddels
een oplossing voor gevonden. In het overleg dat op 22 februari jl. is gevoerd
met de vakorganisaties, is aan de orde gesteld dat de knelpunten zullen worden
geïnventariseerd en dat er gezamenlijk naar een oplossing zal worden
gezocht om te bereiken dat de expertise onder dak wordt gebracht. De aanvullende
formatie was bedoeld voor specifieke kosten. Er zijn meer aanvragen voor gekomen
dan de financiële ruimte op de begroting toelaat. Er moet dan ook worden
gekozen en dat gebeurt per jaar, wat voor de scholen vervelend is. Een regionaal
zorgbudget lijkt in dit kader veel aantrekkelijker.De lerarenopleidingen participeren actief in Weer samen naar school en
in het brede overleg van de akkoordpartners. In het traject Kwaliteitsverbetering
PABO wordt ook aandacht gevraagd voor het kunnen geven van onderwijs op maat.
De opleidingen speciaal onderwijs (OSO's) ontvangen tot 1997 jaarlijks 2,7
mln. ten behoeve van nascholingsactiviteiten. Ook die opleidingen kunnen dus
worden betrokken bij de nascholing van leraren in het regulier basisonderwijs
en het speciaal onderwijs. Uiteraard worden de OSO's gehandhaafd.Naar aanleiding van de opmerkingen over de haars inziens uit zijn verband
gerukte uitspraak van de minister van Justitie zei de staatssecretaris, dat
in heel het onderwijs aan preventie moet worden gedaan. In samenwerking met
de ministeries van VWS, Justitie en Binnenlandse Zaken wil het ministerie
van OCW een geïntegreerd jeugd- en jongerenbeleid ontwikkelen,
omdat scholen een essentiële rol spelen bij het preventiebeleid, dus
niet alleen in het kader van Weer samen naar school.Wat de AMvB betreft, merkte spreekster op dat het moeilijk is om het rekenmodel
op een andere wijze weer te geven dan in de vorm van de gewraakte formule,
die haar deed verzuchten dat het maar goed is dat wiskunde straks een verplicht
vak is. De uitleg is in dit kader belangrijker dan het getal. De regeling
voor de ambulante begeleiding heeft inderdaad een open einde.Als voor de RVC's niet de ondergrens van 30 000 leerlingen wordt
aangehouden, zouden er heel kleine RVC's kunnen komen, waardoor de nagestreefde
standaardisering van het beleid verloren zou kunnen gaan. Als de praktijk
leert dat bijstelling nodig is, zal daartoe overgegaan moeten worden.De staatssecretaris zegde een schriftelijk antwoord toe op vragen die
volgens de commissie niet of onvoldoende zijn beantwoord en die haar nog op
schrift zullen worden toegezonden.De voorzitter stelde vast dat de Kamer instemt met de AMvB.De voorzitter van de commissie,M. M. H. KampDe griffier van de commissie,Roovers XNoot1Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), M.M.H. Kamp (VVD), voorzitter,
De Cloe (PvdA), Janmaat (CD), Van Gelder (PvdA), ondervoorzitter, Van de Camp
(CDA), Boers-Wijnberg (CDA), Huys (PvdA), Mulder-van Dam (CDA), Hendriks,
Rabbae (GroenLinks), Jorritsma-van Oosten (D66), De Koning (D66), Koekkoek
(CDA), J.M. de Vries (VVD), Hirsch Ballin (CDA), Liemburg (PvdA), Stellingwerf
(RPF), Lambrechts (D66), Rijpstra (VVD), Cornielje (VVD), Cherribi (VVD),
Dijksma (PvdA), Sterk (PvdA), Van Vliet (D66).Plv. leden: Schutte (GPV), Dees (VVD), Valk (PvdA), Marijnissen
(SP), Duivesteijn (PvdA), Beinema (CDA), Reitsma (CDA), Lilipaly (PvdA), Van
der Hoeven (CDA), Verkerk (AOV), Sipkes (GroenLinks), Bakker (D66), Van 't
Riet (D66), Deetman (CDA), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD), Lansink (CDA),
Middel (PvdA), Leerkes (Unie 55+), Versnel-Schmitz (D66), Essers (VVD), Korthals
(VVD), Van Erp (VVD), Van Nieuwenhoven (PvdA), Van Zuijlen (PvdA), Verhagen
(CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23900-VIII-85.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl