Wijziging van de Wet op de Raad van State in verband met de herstructurering van de Raad van State; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30585, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

02-10-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

30585 nr. 5

27-09-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgaveI ALGEMEEN1. Inleiding2. Knelpunten en wensen3. Het arrest-Kleyn4. Hoofdlijnen van de toekomstige structuurII ARTIKELENArtikel I, onderdeel AArtikel 2, zesde lidArtikel 5Artikel 8, derde lid.Artikel 21Artikel 42, vierde lidOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30585Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 61 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 585Wijziging van de Wet op de Raad van State in verband met de herstructurering
van de Raad van Statenr. 5VERSLAGVastgesteld 27 september 2006De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1, belast met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel,
heeft de eer als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.Onder het voorbehoud dat de regering de gestelde vragen tijdig zal hebben
beantwoord, acht de commissie de openbare beraadslaging over dit wetsvoorstel
voldoende voorbereid.InhoudsopgaveI. ALGEMEEN 2 1. Inleiding 22. Knelpunten en wensen 53. Het arrest-Kleyn 54. Hoofdlijnen van de toekomstige structuur 6II ARTIKELEN 15I ALGEMEEN1. InleidingDe leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het voorstel tot wijziging van de Wet op de Raad van State in verband met
de herstructurering van de Raad van State.De leden van de CDA-fractie onderschrijven de analyse die ten grondslag
ligt aan het wetsvoorstel, te weten dat aan de taak van de Raad als wetgevingsadviseur
steeds hogere eisen worden gesteld. Tevens delen deze leden de analyse ten
aanzien van de toegenomen omvang van de rechtsprekende taak en de eisen die
worden gesteld als gevolg van de jurisprudentie van het Europese Hof voor
de Rechten van de Mens (EHRM).De leden van de CDA-fractie kunnen zich op hoofdlijnen vinden in de nieuw
gekozen opzet, waarin wordt uitgegaan van twee afdelingen, te weten advisering
en bestuursrechtspraak. Deze opzet maakt het mogelijk om te komen tot meer
gerichte competenties van staatsraden enerzijds,en een transparante scheiding van rechtsprekende en adviserende functies
anderzijds.Niettemin hebben de leden van de CDA fractie een aantal fundamentele vragen
over de gekozen opzet en de gevolgen daarvan voor de Raad van State.De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de inhoud van dit wetsvoorstel. Het strekt er in hoofdzaak toe een zelfstandige
Afdeling advisering in het leven te roepen, die de adviserende taak van de
Raad van State zal vervullen. Voorts beoogt het voorstel om – aanvullend
aan de reeds getroffen interne organisatorische en praktische maatregelen –
ook op wetgevend niveau uitvoering te geven aan de waarschuwende overwegingen
van het EHRM in het arrest-Kleyn. Deze intenties kunnen rekenen op de instemming
van deze leden. Temeer, nu het EHRM expliciet heeft overwogen dat het niet
het vertrouwen van de Nederlandse regering deelt dat de door de Raad van State
intern getroffen maatregelen afdoende zijn. Naast vanzelfsprekend de subjectieve
onpartijdigheid zijn de objectieve onpartijdigheid en de onafhankelijkheid
van een rechtsprekend college voor deze leden van nauwelijks te overschatten
betekenis. Zij delen daarbij overigens de opvatting zoals verwoord in de dissenting
opinion van de Nederlandse rechter in het Hof. Daarin wordt overwogen dat
de «uiterlijke schijn» steeds belangrijker wordt. Terecht hecht
de regering dan ook – zowel in beleid als in wetgeving – groot
belang aan het waarborgen van de onafhankelijkheid en de onpartijdigheid van
rechtsprekende colleges.Dat de regering dit voorstel tevens aangrijpt om tegemoet te komen aan
een aantal andere knelpunten, is begrijpelijk. Voor bijvoorbeeld de wettelijk
verplichte deeltijdaanstelling voor staatsraden in buitengewone dienst bestaat
inderdaad geen goede grond meer. Dit geldt eveneens voor een verbod op deeltijdaanstellingen.Alvorens in te gaan op de inhoud van dit voorstel, merken de leden van
de PvdA-fractie op dat het hun is opgevallen dat de regering in de inleiding
van de memorie van toelichting nogal stellig beweert dat «de besluitvorming
over de derde fase van de herziening van de rechterlijke organisatie betekent
dat de Raad zijn rechtsprekende taken zal behouden». Deze leden begrijpen
dit zo, dat op dit punt van de regering geen verdere voorstellen voor verandering
zijn te verwachten. Het kan en zal de regering echter niet zijn ontgaan, dat
bij de bespreking van de brief van 28 april 2004 in de Kamer is gebleken
dat het beleidsvoornemen met betrekking tot die zogeheten derde
fase om niet te kiezen voor een van de drie scenario’s uit de discussienota «Keuzen
voor de bestuursrechtspraak» van de hand van de toenmalige minister
van Justitie niet kon rekenen op de instemming van een meerderheid van de
Kamer. Bij die bespreking bleek dat een meerderheid, inclusief de leden van
de PvdA-fractie, op zich wel kon leven met het idee om doorvoering van die
zogeheten derde fase nog even uit te stellen – en zelfs een definitieve
keuze voor een van de door de minister van Justitie voorgestelde alternatieven
voorlopig aan te houden – maar tijdens dat overleg bleek voorts dat
de Kamer in meerderheid tegen het definitief stoppen van de derde fase is.
Voorts achten deze leden het van belang op te merken dat, toen tevens duidelijk
werd dat een meerderheid van deze Kamer, inclusief deze leden, zich op het
standpunt stelde daarom niet in te kunnen stemmen met voorstellen die doorvoering
van die derde fase zouden kunnen bemoeilijken. Om die reden kon tijdens dat
overleg bijvoorbeeld het voorstel om te komen tot instelling van een gemeenschappelijke
rechtseenheidkamer niet rekenen op steun van een meerderheid. De inhoud van
dit voorstel en het advies van de Raad van State zouden vollediger en evenwichtiger
zijn geweest als ook aan de inhoud van die genuanceerde discussie in de Kamer
aandacht zou zijn besteed.De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het voorstel tot wijziging van de Wet op de Raad van State in verband met
de herstructurering van de Raad van State. Alvorens een standpunt in te nemen
over het voorgestelde wetsvoorstel, krijgen deze leden gaarne uitleg op een
aantal punten.In de brief van 28 april 20041 heeft
het kabinet de Tweede Kamer geïnformeerd over de beleidsvoornemens met
betrekking tot de derde fase van de herziening van de rechterlijke organisatie
en de toekomstige structuur van de Raad van State. Met betrekking tot de derde
fase wijzen de leden van de VVD-fractie op het volgende. De regering heeft
niet gekozen voor één van de drie scenario’s uit de discussienota «Keuzen
voor de bestuursrechtspraak» van 2001. Volgens de regering verzette
de eigen aard van de bestuursrechtspraak zich tegen verdergaande integratie
in de gewone rechterlijke macht. Bovendien was zij van mening dat de kwaliteit
van de bestuursrechtspraak is gediend met behoud van rechtspraak in hoogste
aanleg door op de onderscheiden deelterreinen van bestuursrecht gespecialiseerde
colleges. Door de negatieve gevolgen van de afdoeningcapaciteit en de doorlooptijden
van zaken bij de bestuursrechtspraak in hoogste aanleg die zouden volgen uit
elk van de drie scenario’s is hiervoor niet gekozen. In plaats van één
van de drie scenario’s, is gekozen voor vier maatregelen, te weten de
instelling van een gemeenschappelijke rechtseenheidkamer; een beperkte herverkaveling
van bevoegdheden tussen de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State,
het College van Beroep voor het bedrijfsleven en de Centrale Raad van beroep;
enige aanpassingen van het procesrecht ter bevordering van een meer effectieve
en definitieve geschillenbeslechting; en overbrenging van de bepalingen over
hoger beroep in bestuursrechtelijke zaken naar de Algemene wet bestuursrecht
(Awb). Hiermee vond de regering de herziening van de rechterlijke organisatie
afgerond. De leden van de VVD-fractie vonden de argumenten die werden gebruikt
om aan te tonen dat het niet goed is om de organisatie op het hoogste niveau
te stroomlijnen, niet overtuigend. Zij hebben toen voorgesteld dat op een
ander moment wordt afgesproken waarop de juiste oplossing kan worden geboden
om oplossingen te bedenken voor tegenstrijdigheden tussen de verschillende
hoogste rechtscolleges en dat dan een derde fase voor de bestuurlijke organisatie
kan worden aangeboden. De leden van de VVD-fractie wijzen er, net als toen
op, dat het goed is om als einddoel wel degelijk de derde fase in het oog
te houden. Dat het hier niet alleen de leden van de VVD-fractie
betrof maar dat de meerderheid van de Kamer niet heeft ingestemd met de blokkering
van de derde fase, maakt de vraag of de regering kan ingaan op de toekomst
van de derde fase, en wanneer deze ten uitvoering kan komen des te dringender.
Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie een reactie van de regering hierop.De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van dit wetsvoorstel.
Deze leden zijn zich bewust van de discussie over de derde herziening van
de rechterlijke organisatie, welke een verstrekkendere consequentie zou hebben
voor de Raad van State dan de huidige wetswijziging. Zij stellen vast dat
de regering verantwoordelijk is voor het afzien van deze plannen (TK II 2003/04,
25 425, nr. 7).De regering heeft ook stelselmatig de kritiek op de onafhankelijkheid
van de Raad van State afgezwakt en heeft wetenschappelijke publicaties die
dit aantonen als «onwetenschappelijk en ongefundeerd» betiteld
(welk oordeel zij in hebben moeten trekken, Kamervragen 2004–2005, nr.
83). Waarom is het voor de regering zo belangrijk om de Raad van State te
verdedigen tegen kritiek die onder juristen wijd verbreid is? Welk voordeel
biedt het verlaten van de herzieningsvoornemens van de rechterlijke organisatie
de justitiabele boven de herziening zoals eerder is voorgesteld? Kan de regering
ingaan op de overige kritiek op het functioneren van de Raad van State, zoals
verwoord door de heer Barkhuysen in het NJCM-Bulletin, jaargang 25 (2000),
nr. 5?De leden van de SP-fractie wijzen er op dat er ook andere redenen zijn
dan het beeld van gebrekkige onafhankelijkheid van de Raad van State om de
derde herziening door te voeren. De voornaamste is de eenheid van rechtspraak.
Er zijn nu vijf hoogste rechtscolleges die de Awb interpreteren, hetgeen leidt
tot verschillen. Daar is nu een rechtseenheidkamer voor ingericht, maar dit
is slechts een lapmiddel. Veel beter zou zijn om de interpretatie van de Awb
in één hand te houden. Kan de regering op deze suggestie ingaan
en uiteenzetten waarom zij hier niet voor kiest? Bovendien, zo menen de leden
van de SP-fractie, zou deze hoogste instantie niet het beeld hebben dat zij
de minister gelijk geeft ook als dit niet door het recht geschraagd wordt.
Daarmee willen deze leden niet stellen dat deze aantijgingen waar zijn, maar
alleen dat ze bestaan. Kan de regering eveneens ingaan op het punt van de
waarborging van de onafhankelijkheid van de rechters bij de Afdeling bestuursrechtspraak?De leden van de SP-fractie vinden dat in het artikel van professor De
Haan in het Nederlands Tijdschrift voor Bestuursrecht (september 2005, nr.
28, aflevering 7) een goede opsomming wordt gegeven van suggesties om enerzijds
rechtseenheid te bewaren en anderzijds de discussie over de Raad van State
te beëindigen. Wil de regering haar oordeel geven over de suggesties
in dit artikel?De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het voorliggende wetsvoorstel. Zij onderkennen de wenselijkheid van een herstructurering
van de Raad van State en steunen de daarvoor gekozen vorm: het instellen van
een nieuwe afdeling. Zodoende kan ook voor de toekomst voldoende, specifieke
en goed gekwalificeerde capaciteit voor de nog steeds in omvang toenemende
taak van de advisering worden vrijgemaakt.Door het opzetten van een nieuwe afdeling die zich bezig houdt met advisering,
voornamelijk op het gebied van wetgeving, komt naar de mening van de leden
van de SGP-fractie ook duidelijker tot uitdrukking dat de advisering en bestuursrechtspraak
de hoofdtaken van de Raad van State zijn en bovendien van gelijkwaardige orde.2. Knelpunten en wensenDe leden van de VVD-fractie merken op dat de Raad van State stelt dat
aan de Raad als wetgevingsadviseur steeds hogere eisen worden gesteld. De
Raad meent dat hij zijn adviserende taak in de toekomst beter zal kunnen uitoefenen
als deze taak meer wordt geconcentreerd. De leden van de VVD-fractie begrijpen
dat. De oplossing die de Raad van State hiervoor ziet, is de instelling van
een aparte Afdeling wetgeving waardoor de hoofdtaken van de Raad duidelijker
worden onderscheiden, terwijl hun gelijkwaardigheid wordt beklemtoond. De
leden van de VVD-fractie zien het belang van scheiding en gelijkwaardigheid
als een belangrijk vereiste voor goed functioneren van de Raad van State.
Zijn kracht gaat van deze twee beginselen uit.Daarbij zien de leden van de VVD-fractie dat de dubbelfuncties enerzijds
zullen bijdragen aan de gelijkwaardigheid van de beide Afdelingen en de efficiëntie
die dat met zich meebrengt, maar anderzijds dat zij aan deze kracht afdoen.
Deze leden begrijpen dat de dubbelfuncties praktisch gezien van waarde kunnen
zijn door eerder genoemde redenen en dat de werkdruk beter verdeeld kan worden.
Deze leden vragen dan ook of de scheiding tussen beide Afdelingen niet vervaagt
als staatsraden dubbel worden benoemd. Wat is de visie van de regering op
de mogelijke onduidelijkheid die deze dubbelfuncties teweeg kunnen brengen?
Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie op deze punten een reactie.3. Het arrest-KleynHet wetsvoorstel regelt dat staatsraden in beginsel van beide Afdelingen
lid zijn maar dat het ook mogelijk is dat een staatsraad slechts van één
Afdeling lid is. Trekken de leden van de VVD-fractie dan terecht de conclusie,
dat er sprake is van feitelijke dubbelbenoeming van (vrijwel) alle staatsraden?
Hoe is dan nog te spreken van een scheiding tussen beide Afdelingen? De leden
van de VVD-fractie zien de scheiding in een zodanig geval niet. Deze leden
willen geen absolute afscheiding tussen beide Afdelingen, maar zien het belang
van enige distantie gezien het arrest-Kleyn en het arrest-Procola in. Hoe
zullen de contacten tussen beide Afdelingen feitelijk vorm krijgen? Hoe wordt
de gelijkwaardigheid van beide afdelingen in stand gehouden? Gaarne krijgen
de leden van de VVD-fractie hierop een reactie.De leden van de VVD-fractie vinden het van groot belang dat de onafhankelijkheid
en onpartijdigheid van de Raad van State te allen tijde gewaarborgd blijven.
Niet alleen deze beginselen moeten gewaarborgd zijn in de Raad van State,
maar de daarbij behorende schijn van afhankelijkheid en/of partijdigheid moet
zonder enige twijfel vermeden worden. Het Procola-arrest wijst op dit verbod
van schijnpartijdigheid. Hoewel gesteld wordt dat het risico om deze schijn
te ondermijnen beperkt is, merkt de regering terecht op dat deze niet geheel
uitgesloten is. De leden van de VVD-fractie merken op dat dit risico reëel
is gezien de dubbelbenoemingen. Hoewel de actieve controle van de Afdeling
bestuursrechtspraak dit risico vermindert, plaatsen de leden van de VVD-fractie
vraagtekens bij de doelmatigheid van deze controle die veel werk met zich
meebrengt omdat uitgezocht moet worden bij elk binnenkomend beroep of er aan
de beginselen getornd zou kunnen worden. Hoe wordt het genoemde «nauwe
verband tussen de materie» bepaald? Welke criteria worden hierbij gehanteerd?
Het artikel 42 vierde lid van de Wet op de Raad van State zien de leden van
de VVD-fractie als een goede bepaling, maar bij de uitvoering van deze bepaling
zetten zij vraagtekens en zij vernemen graag wat bij de handhaving van het
tegengaan van de «same case» binnen reële grenzen gedaan
kan worden en door wie. Zij krijgen graag een reactie van de regering hierop.4. Hoofdlijnen van de toekomstige structuurDe leden van de CDA-fractie merken op dat het wetsvoorstel uitgaat van
de instandhouding van de Raad van State als eenheid. Deze leden menen dat
dit juist is, gelet op de eerdere discussie die gevoerd is over de herziening
van de rechterlijke organisatie. Tevens menen deze leden dat de voordelen
van de eenheid van de Raad van State zich in de loop der tijden hebben bewezen.Gelet hierop vragen de leden wat er in de praktijk nog over blijft van
de eenheid van de Raad van State. Immers, de zogenaamde volle Raad zal in
de nieuwe op zet nog maar een zeer bescheiden functie overhouden. Ervan uitgaande
dat de taken op basis van de artikelen 35 en 38 van de Grondwet zeer uitzonderlijk
zijn, gaat het voornamelijk om organisatorische en personele taken. Naar het
inzicht van deze leden krijgt de volle Raad daarmee een meer intern gerichte
functie, waarmee hij bij een normale gang van zaken meer de trekken krijgt
van een gerechtsbestuur. Is dat voldoende om op lange termijn de eenheid van
de Raad van State te waarborgen, zo vragen deze leden. Hoe vaak zal deze volle
Raad nog bijeenkomen?Tegelijk met het minder belangrijk worden van de volle Raad, neemt het
belang van de staatsraden die daarvan geen lid zijn, toe. In de praktijk zal
dit betekenen dat de meeste staatsraden staatsraad in buitengewone dienst
zullen zijn. Immers, relatief meer staatsraden worden slechts met een taak
in één van de afdelingen belast. Formeel is dan sprake van een
deeltaak, maar volgens het wetsvoorstel kan deze deeltaak, anders dan thans
het geval is, ook voltijds zijn. In de praktijk zal, zeker bij de Afdeling
bestuursrechtspraak, de staatsraad in buitengewone dienst regel zijn. Deze
staatsraden in buitengewone dienst zijn nu al veelal hoog gespecialiseerde
juristen, die een centrale rol spelen in het werk van de Afdeling bestuursrechtspraak.
Gelet hierop, achten deze leden het onderscheid tussen gewone en buitengewone
leden achterhaald. Dit onderscheid hoorde bij de oude wet; niet bij de nieuwe.
Het onderscheid is voor rechtzoekenden onnodig verwarrend. Deze leden zouden
er dan ook de voorkeur aan geven om slechts nog te spreken van leden van de
Raad van State. In de wet kan dan vervolgens worden bepaald dat een bepaald
aantal leden lid is van beide afdelingen en de bevoegdheden uitoefent van
de nieuwe volle Raad. Deze leden vragen de regering om een reactie op deze
zienswijze.De leden van de CDA-fractie kunnen evenmin begrijpen waarom deze volle
Raad zo’n grote omvang zou moeten hebben. Deze leden zouden zich kunnen
voorstellen dat 5 of maximaal 10 leden zich met de voornamelijk organisatorische
kwesties bezighouden. Ook voor de uitoefening van de uitzonderlijke taken
neergelegd in de artikelen 35 en 38 van de Grondwet is een grotere omvang
niet nodig en misschien zelfs contraproductief. Kan de regering uitleggen
waarom voor deze omvang is gekozen?Het is de leden van de CDA fractie niet duidelijk hoe wordt omgegaan met
advisering over regelgeving voor het Koninkrijk. Wordt de afdeling Advisering
een afdeling voor het Koninkrijk of komt er een aparte Afdeling advisering
voor het Koninkrijk? Hebben de leden van de Raad van State voor het Koninkrijk
afkomstig uit de Nederlandse Antillen en Aruba zitting in de Afdeling advisering?
Komt er een aparte volle Raad voor het Koninkrijk?Het is de leden van de CDA fractie evenmin duidelijk of in de praktijk
gewerkt zal worden met voornamelijk leden die in beide afdelingen zitting
hebben of dat de nadruk zal liggen op leden die in één van de
afdelingen zitting hebben. Wat staat de regering hier voor ogen?De leden van de CDA fractie vragen de regering waarom het advies van de
Raad van State ten aanzien van de griffiersfunctie niet is gevolgd. Naar het
oordeel van deze leden komt het door de Raad van State geadviseerde systeem,
conform artikel 14, derde lid van de Wet op de rechterlijke organisatie, veel
meer overeen met de wijze waarop de ambtenaren van staat als griffier functioneren.Zoals hiervoor al gemeld, kunnen de leden van de PvdA-fractie instemmen
met de intenties die ten grondslag liggen aan dit wetsvoorstel. In een structuur
met twee afdelingen worden de beide hoofdtaken van de Raad inderdaad duidelijker
gescheiden, terwijl tegelijkertijd nadruk wordt gelegd op hun gelijkwaardigheid.
De uitwerking daarvan in de wettekst en de voornemens met betrekking tot het
benoemingenbeleid stuiten bij deze leden echter op serieuze bezwaren. Vooral
het voorstel om in de nieuwe structuur in beginsel alle staatsraden te benoemen
in beide afdelingen en dus met beide taken (advisering en rechtspraak) te
belasten, kan in deze vorm niet rekenen op de instemming van deze leden. Geen
misverstand, ook deze leden begrijpen goed dat rechterlijke ervaring nuttig
en bruikbaar kan zijn en de kwaliteit van de advisering zeer ten goede kan
en zal komen. En dat anderzijds de ervaringen als adviseur zeer nuttig en
bruikbaar kunnen en zullen zijn bij het rechterlijke werk. Of, zoals verwoord
in de memorie van toelichting dat in het verleden zelfs is gehecht aan het
samengaan van beide taken binnen de Raad omdat daardoor de uitoefening van
elk van deze taken door wederzijdse bevruchting aan kwaliteit kan winnen.
Voorts twijfelen deze leden geen moment aan de integriteit van alle staatsraden
en zij hebben ook al geen begin van twijfel aan het feit dat alle staatsraden
beide taken zorgvuldig zullen uitoefenen en in de uitoefening gewetensvol
weten te scheiden. Maar, zoals ook in het Jaarverslag 2005 van de Raad van
State terecht staat vermeld, voorop moeten de eigen onafhankelijkheid en onpartijdigheid
in de uitoefening van beide functies staan, ook ten opzichte van elkaar. Daar
past dan naar het oordeel van deze leden, mede bezien vanuit het standpunt
van de «uiterlijke schijn», niet bij dat de heldere en zuivere
scheiding die in het wetsvoorstel wordt aangebracht tussen de Afdeling advisering
en de Afdeling bestuursrechtspraak als gevolg van het benoemingenbeleid feitelijk «in
de persoon» bijna geheel weer ongedaan wordt gemaakt. Naar deze leden
begrijpen is het zelfs de bedoeling dat staatsraden in beginsel altijd onmiddellijk
worden benoemd in beide Afdelingen en slechts bij uitzondering (bij koninklijk
besluit) uitsluitend worden belast met hetzij advisering, hetzij rechtspraak.
Mocht de regering onverhoopt willen vasthouden aan deze «dubbelfuncties»,
dan zou de benoemingslijn wat deze leden betreft in ieder geval in omgekeerde
volgorde dienen plaats te vinden: een benoeming in één afdeling
en eventueel daarna – bij wijze van uitzondering – tevens een
benoeming in de andere afdeling. Een andere variant zou kunnen zijn om de
staatraden te laten rouleren tussen beide afdelingen, waarbij dan steeds als
regel zou moeten gelden, dat een staatsraad of fulltime in de ene afdeling
werkt of (aansluitend) in de andere. Dat zou wellicht enigszins tegemoet kunnen
komen aan de bezwaren van deze leden, maar waarschijnlijk niet volledig. Dit
aangekondigde benoemingenbeleid spoort naar de mening van deze leden ook niet
met bijvoorbeeld de heldere opvatting die de regering ten grondslag heeft
gelegd aan de recente voorstellen tot wijziging van de Wet rechtspositie rechterlijke
ambtenaren. Deze leden citeren uit de memorie van toelichting het volgende: «De
regeling van art. 44 strekt ertoe de onafhankelijkheid en de onpartijdigheid
van de rechterlijke macht en meer in het bijzonder het vertrouwen daarin te
waarborgen. De regeling dient tevens ter verzekering van de zuiverheid van
verhoudingen en het vertrouwen in de rechterlijke macht in het algemeen».
De Afdeling bestuursrecht is geen onderdeel van de rechterlijke macht, maar
wel een rechtsprekend college. Daar moet dan ook naar het oordeel van de leden
van de PvdA-fractie dezelfde heldere norm voor gelden. De regering
denkt Procolo- en Kleyn-achtige discussies te kunnen voorkomen door het opnemen
in de wet van de op ziczelf heldere norm, dat een lid van de Afdeling bestuursrechtspraak
dat betrokken is geweest bij de totstandkoming van een advies van de Raad
van State geen deel mag nemen aan de behandeling van een geschil over een
zaak waarop dat advies betrekking had. Die hoop lijkt deze leden echter ijdel.
Al was het alleen al, zoals de Raad van State in zijn advies terecht overweegt,
omdat de term «zaak» op zichzelf al aanleiding kan – en
dus zal – geven tot de nodige discussie. Ook het feit dat de Afdeling
bestuursrechtspraak heeft besloten een actievere controle op zaken ter hand
te nemen op mogelijke schijn van afhankelijkheid en dat de Afdeling wetgeving
onmiddellijk na binnenkomst van een beroep zal nagaan in welke samenstelling
de Raad eerder adviezen heeft uitgebracht en voorts appellanten ruim een week
van tevoren op de website kennis kunnen nemen van de samenstelling van een
kamer zal deze discussies niet, althans onvoldoende, kunnen voorkomen. Betekent
deze werkwijze overigens dat in alle adviezen, vanaf nu of na de inwerkingtreding
van deze wet, expliciet zal worden opgenomen welke staatraden betrokken zijn
geweest bij de totstandkoming daarvan? Zo nee, dan wordt het voor appellanten
en voor rechters wel bijzonder lastig om na te kunnen gaan of deze norm in
een zaak al dan niet is nageleefd. In dit kader veroorloven deze leden zich
de vrijheid een vergelijking te maken met een ander hoogste rechtscollege,
de Hoge Raad. Op grond van artikel 74 van de Wet op de rechterlijke organisatie
kan de Hoge Raad de regering adviseren, als zij dat vraagt. Dat gebeurt met
een zekere regelmaat. Bij die advisering hanteert de Hoge Raad, als deze leden
dat goed hebben begrepen, als geheel de norm dat «geen rechtsvraag beantwoord
wordt die in een latere rechterlijke procedure aan de orde kan komen».
Voorts menen deze leden uit de jaarverslagen van en uit interviews met (leden
van) de Hoge Raad op te kunnen maken dat dit eveneens hoogste rechtscollege
weliswaar diverse kamers – en daarbinnen «zetels» –
kent, maar zich anderzijds één voelt in zijn uitspraken en gezag,
en dat ook is. Qua werkwijze leidt dat er toe, als deze leden dat goed hebben
begrepen, dat aan het overleg van bijvoorbeeld de belastingkamer over concrete
zaken alle leden van die kamer deelnemen. Ook worden begrijpelijk alle leden
van een kamer betrokken bij discussies over een eventueel «omgaan»
van de Hoge Raad in een rechtszaak. Een werkwijze die deze leden begrijpelijk
en bovendien wenselijk voorkomt, omdat dat de rechtszekerheid en de rechtseenheid
ten goede komt. Met die werkwijze is het begrijpelijk dat de Hoge Raad bij
de advisering eerdergenoemde norm hanteert. Deze leden nemen aan en zouden
graag horen, dat de werkwijze van (de diverse kamers van) de Afdeling niet
anders zal zijn. Dat betekent immers dat na een uitspraak alle leden van die
kamer zich hieraan ook gebonden zullen achten. Houdt de norm van het voorgestelde
artikel 42, vierde lid, in, zo vragen deze leden, dat leden die betrokken
zijn geweest bij een advies, ook niet meer deel mogen nemen aan deze belangrijke
discussies in de diverse kamers? Tot slot merken deze leden bij dit punt op
dat het bij Procolo- en Kleyn-achtige discussies telkens zal gaan over de
vraag of de Afdeling bestuursrechtspraak al dan niet voldoende onafhankelijk
en onpartijdig tot een oordeel kan of kon komen. Dat genereert onnodig veel
beroepsgronden, discussies, procedures en vraagtekens rondom de positie van
de Raad van State. Deze leden stellen zich op het standpunt dat het van groot
belang is dat bij een zo bijzonder Hoog College van Staat als de Raad van
State ieder vraagteken dat kan worden voorkomen, moet worden voorkomen. Rechtspraak–
en zeker rechtspraak in hoogste instantie – door een bijzonder Hoog
College van Staat is te belangrijk om daarbij te vaak en teveel vraagtekens
te laten ontstaan. Bovendien kunnen die vraagtekens, zeker als ze bij herhaling
opkomen, in de kern de geloofwaardigheid van de democratische rechtsstaat
aantasten. De scheiding der machten is daarvan immers een essentieel onderdeel.
Deze leden zijn zich zeer bewust van het feit zij met dit standpunt
van de staatsraden die dit direct zal raken, een kleine opoffering vragen.
Zij hopen en verwachten echter dat deze staatsraden zullen begrijpen dat deze
leden dat doen met het doel het buiten iedere publieke twijfel plaatsen van
de onpartijdigheid en de onafhankelijkheid van de Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State.Dat de in de artikelen 35 en 38 van de Grondwet genoemde taken blijven
opgedragen aan de volle Raad komt deze leden begrijpelijk voor. Wel vragen
zij of de regering de mogelijkheid om deze taken op te dragen aan de Afdeling
advisering principieel onverenigbaar met de Grondwet acht. Zo nee, dan achten
zij het op zichzelf – gelet op de omvang van de Raad in pleno –
verdedigbaar om ook deze taken op te dragen aan de Afdeling advisering. Dit
zou dan tegemoet kunnen komen aan de overweging van de regering dat de omvang
van de Raad met het oog op de mogelijke uitoefening van het koninklijk gezag
door de Raad onwenselijk groot zou worden als alle staatsraden in buitengewone
dienst daarvan lid zouden worden. Dit bezwaar vinden deze leden overigens
minder, omdat zij enerzijds de kans dat de Raad ook werkelijk wordt geroepen
tot de uitoefening van deze taak verwaarloosbaar klein achten (in het advies: «uiterst
gering») en zij er anderzijds voor de volle 100% van overtuigd
zijn dat de Raad – in welke omvang dan ook –, gelet op de persoon
van alle staatsraden, deze functie naar volle tevredenheid zal kunnen uitoefenen.
Dit argument is naar het oordeel van deze leden in ieder geval niet sterk
genoeg voor het voorstel om een meerderheid van de leden van de Afdeling bestuursrechtspraak
te blijven benoemen in buitengewone dienst.De Raad is begrijpelijk tot de conclusie gekomen dat de wetgevingsadvisering
beter tot haar recht zal komen als deze wordt uitgeoefend door een kleiner
aantal staatsraden die daar verhoudingsgewijs meer tijd voor beschikbaar zullen
krijgen. In de memorie van toelichting wordt melding gemaakt van het feit
dat er thans 23 gewone staatsraden zijn die allen ongeveer 30% van
hun tijd aan wetgevingsadvisering besteden. Begrijpen deze leden het goed
als zij op basis hiervan concluderen dat de adviestaak in theorie zou kunnen
worden uitgeoefend door ongeveer 7 gewone staatsraden? Gelet op de grote hoeveelheid
wetgeving die jaarlijks het parlement bereikt, komt dat deze leden nogal sober
voor. Temeer, omdat aan dit adviserende werk – zoals terecht in diverse
jaarverslagen en stukken bij herhaling is gesteld – steeds hogere eisen
worden gesteld. Waarom de Afdeling advisering overigens sowieso zou moeten
bestaan uit ten minste dertien staatsraden is deze leden niet onmiddellijk
duidelijk.Mocht het voorstel worden overgenomen om het mogelijk te maken «enige
tientallen» staatsraden in buitengewone dienst te benoemen in een fulltime
aanstelling – staatsraden die dan formeel geen lid zijn of worden van
het Hoog College van Staat- dan wordt of blijft het Hoog College van Staat
als zodanig een zelfstandige juridische entiteit binnen de Raad van State
als geheel waarin slechts een minderheid van alle staatsraden is benoemd/vertegenwoordigd.
Begrijpen deze leden het goed dan worden de taken van dit Hoog College van
Staat als zodanig – als gevolg van het beleggen van de adviestaak bij
de Afdeling advisering – beperkt tot het uitoefenen van het koninklijk
gezag, het doen van aanbevelingen voor benoeming, het zo nodig treffen van
disciplinaire maatregelen en enige zogenoemde beheertaken waaronder het vaststellen
van een jaarverslag en onder meer de voordracht voor ambtelijke benoemingen.
De kans dat het Hoog College van Staat werkelijk wordt geroepen tot de uitoefening
van koninklijk gezag is uiterst gering. Bij het doen van aanbevelingen zouden,
in de opvatting van deze leden, alle staatsraden – al dan niet in buitengewone
dienst – op gelijke voet dienen te worden betrokken. Het treffen van
disciplinaire maatregelen lijkt deze leden een taak die wellicht
beter bij de vice-president kan berusten belegd dan bij het college als geheel.
Waarom, zo vragen deze leden, zouden de staatsraden in buitengewone dienst
uitgesloten dienen te worden van het vaststellen van het jaarverslag en niet
betrokken worden bij het doen van ambtelijke benoemingen? Met andere woorden,
de redenen en het motief die ten grondslag liggen aan de gekozen «constructie»
zijn voor deze leden onduidelijk gebleven.Zij hebben daar dan ook nog de volgende vragen over. Kan de regering toelichten
waarom wordt voorgesteld staatsraden in buitengewone dienst niet op gelijke
voet te betrekken bij de hiervoor genoemde onderwerpen? Kan dit voorstel rekenen
op de instemming van die staatsraden in buitengewone dienst en, zo nee, wat
zijn hun argumenten daartegen? Juist omdat de inhoud van dit voorstel direct
gevolgen heeft voor deze staatsraden, lijkt die opvatting deze leden van belang.Tot slot vragen deze leden met betrekking tot dit onderwerp waarom in
het voorstel wordt opgenomen dat het Hoog College van Staat dient te bestaan
uit minimaal 13 en ten hoogste 20 staatsraden. Dat komt deze leden nogal royaal
voor, gelet op het beperkt aantal taken dat is voorbehouden aan dit college.Voorts stellen deze leden zich op het standpunt dat zowel de leden van
de Afdeling advisering als de leden van de Afdeling bestuursrechtspraak in
beginsel – al dan niet in deeltijd – benoemd zouden moeten worden
tot gewone en «echte» staatsraad. Een benoeming tot staatsraad
zou de hoofdregel moeten zijn; een benoeming in buitengewone dienst de uitzondering.
Voor de Afdeling advisering wordt dat ook voorgesteld. Benoeming in buitengewone
dienst gaat in beginsel alleen plaatsvinden voor een bepaalde (korte) tijd.
Thans lijkt voor de Afdeling bestuursrechtspraak het omgekeerde het geval.
Begrijpen deze leden het goed, dan zijn er inmiddels immers meer staatsraden
in buitengewone dienst dan in «gewone» dienst. Het formeel «buitengewone»
is daarmee feitelijk «gewoon» geworden. Dat is alleen voor deskundigen
begrijpelijk en daarom ongewenst. Nu terecht en op goede gronden wordt beoogd
om een eind te maken aan «een aantal eigenaardigheden», zoals
de verplichte deeltijdaanstelling, komt het deze leden gewenst voor om juist
zo min mogelijk eigenaardigheden in stand te laten.De opmerkingen die de regering maakt over het wetsformulier, zijn voor
deze leden niet onmiddellijk duidelijk. De Grondwet lijkt duidelijker op dat
punt. Alsmede de huidige werkwijze van de Afdeling bestuursrechtspraak. In
art. 73 van de Grondwet wordt immers bepaald dat de Raad van State of een afdeling van de Raad wordt gehoord over voorstellen
van wet etc., en dat de wet aan de Raad of een
afdeling van de Raad de uitspraak in geschillen van bestuur kan opdragen.
Deze leden lijkt het dan ook wenselijk dat zowel bij de advisering als bij
de rechtspraak helder tot uitdrukking (blijft) worden gebracht dat niet de
Raad, maar de Afdeling advisering is gehoord en dat niet de Raad, maar de
Afdeling bestuursrechtspraak uitspraak heeft gedaan.De Grondwet laat geheel in het midden aan wie de Raad zijn adviezen inzake
wetgeving uitbrengt. Zien deze leden het goed, dan is de bedoeling daarvan
in het bijzonder geweest om het mogelijk te maken dat ook de Kamer zich rechtstreeks
kan wenden tot de Raad. Dat is bijvoorbeeld zelfs verplicht, als een van de
leden van de Kamer een initiatiefvoorstel aanhangig wil maken. Deze leden
voelen regelmatig de behoefte om ook over andere onderwerpen dan wetgeving
direct advies te kunnen vragen aan de Raad. Die behoefte kan zich overigens
ook voordoen tijdens de behandeling van een wetsvoorstel in de Kamer. Dat
rechtstreeks vragen om advies is thans niet mogelijk en wordt ook met dit
voorstel, als deze leden het goed zien, niet mogelijk gemaakt. Als Hoog College
van Staat heeft de Raad van State – zo wordt terecht fraai
beschreven in het jaarverslag– te waken voor het behoud van de constitutionele
zeden, de formele staatkundige regels en de gemeenschappelijke omgangsvormen.
Wat kan er dan ook tegen zijn, zo vragen deze leden, om het mogelijk te maken
dat ook de Kamer rechtstreeks advies kan vragen aan de Raad of (straks) de
Afdeling advisering? Deze leden vragen de regering dan ook dit wetsvoorstel
in die zin aan te passen. Bijvoorbeeld nog onlangs deed zich die behoefte
om de Raad rechtstreeks om advies te kunnen vragen weer sterk voelen bij de
behandeling van wetsvoorstel 30 308. De Raad had in het eerste advies
al kritisch geadviseerd over onder meer de inburgeringsplicht voor genaturaliseerde
Nederlanders. Daarbij speelde de langrijke vraag of het voorstel al dan niet
in strijd zou zijn met het in de Grondwet opgenomen gelijkheidsbeginsel. De
regering heeft dit voorstel vervolgens ingrijpend gewijzigd. Of die wijzigingen
voldoende tegemoet kwamen aan de bezwaren en adviezen van de Raad van State,
was echter vervolgens de eveneens belangrijke vraag. Een meerderheid van de
Kamer stelde zich zelfs op het standpunt dat er nog steeds sprake was van
strijd met de Grondwet. Een ernstige kwestie. Bij een voorstel dat nota bene
afkomstig was van het ministerie van Justitie. Desgevraagd heeft de regering
(uiteindelijk) op verzoek van de Kamer de Raad van State verzocht om daarover
te adviseren, aan de regering. In dat advies werd het vermoeden van de Kamer
bevestigd dat ook de inburgeringsplicht voor genaturaliseerde Nederlanders
zoals voorgesteld in het gewijzigde voorstel in strijd is met het gelijkheidsbeginsel.
Op basis van artikel 120 GW mag de rechter niet treden in de beoordeling van
de grondwettigheid van wetten. Dat maakte dit onderwerp voor deze Kamer als
medewetgever extra urgent. De regering weigert om haar moverende redenen ook
wel eens te voldoen aan een verzoek om opnieuw advies te vragen aan de Raad
van State. En de Raad van State heeft in dit geval ook niet uit eigen beweging
aanvullend aan de regering geadviseerd dat het voorstel nog steeds in strijd
was met de Grondwet. Heeft de regering voor dit laatste een verklaring? Mocht
de regering niet voelen voor de mogelijkheid dat ook de Kamer om advies kan
vragen aan de Raad, hoe kan zoiets dan in de toekomst worden voorkomen? Hoe
wordt dan duidelijk dat de Raad van oordeel is dat er onvoldoende rekening
is gehouden met zijn voorstel, vooral daar waar het grondwettelijke kwesties
betreft. Deze leden zouden de stelling willen verdedigen dat de Raad (inmiddels)
een adviserende verantwoordelijkheid heeft gedurende het gehele wetgevingsproces
en niet slechts aan het begin. Als ondersteuning voor deze gedachten roepen
deze leden voorts de behandeling van het wetsvoorstel Instelling van een Onderzoeksraad
voor veiligheid in herinnering. Het overleg over dit wetsvoorstel belandde
zelfs twee keer in een impasse. Die impasse kon in beide gevallen worden doorbroken
dankzij de genuanceerde en deskundige adviezen van de Raad van State. De Kamer
had toentertijd nadrukkelijk behoefte aan deze advisering en heeft daar toen
ook beide keren het initiatief toe genomen. Maar ook hier werden die adviezen
vervolgens formeel uitgebracht aan de regering. Deze wettelijke U-bocht-constructie
achten deze leden, hoewel historisch verklaarbaar, inmiddels gedateerd.Op grond van de huidige Wet op de Raad van State kunnen ook staatsraden
die niet juridisch zijn geschoold, deelnemen aan de rechtsprekende taak. De
regering stelt nu voor dit zo te houden, met dien verstande dat niet-juristen
geen zitting kunnen nemen in een enkelvoudige kamer en ook niet de meerderheid
kunnen vormen van de leden van een meervoudige kamer. Deze leden kunnen (inmiddels)
prima leven met dit voorstel. Gelet op de formulering «in bijzondere
gevallen» gaan deze leden ervan uit dat wordt gedoeld op de aanwezigheid
van bijzondere deskundigheid die van groot belang en zeer bruikbaar kan zijn
bij de rechtspraak. Om – zoals ook wordt voorgesteld voor de staatsraden
in buitengewone dienst die met advisering worden belast – ook hier periodiek
te kunnen bezien of (weer) andere deskundigheden bij de rechtspraak
moeten worden betrokken, pleiten deze leden voor de variant dat de niet-juristen
die zullen deelnemen aan de rechtspraak, steeds worden benoemd voor een periode
van drie tot vijf jaren. Dat kan eenvoudig worden verwezenlijkt door in de
Afdeling bestuursrechtspraak niet-juristen steeds te benoemen in buitengewone
dienst. Voorts kunnen deze leden slechts instemmen met dit voorstel als er
op dit punt een lijn wordt getrokken met alle andere rechterlijke colleges
of – in dit stadium – met in ieder geval de rechterlijke colleges
waarvan de uitspraken in hoger beroep zijn onderworpen aan het oordeel van
de Afdeling bestuursrechtspraak. De Grondwet lijkt daartoe de ruimte te bieden,
omdat daarin wordt bepaald dat de wet kan bepalen, dat aan rechtspraak door
de rechterlijke macht mede wordt deelgenomen door personen die niet daartoe
behoren. Ook zij kunnen dan telkens worden benoemd voor een bepaalde periode.Verder willen deze leden nog graag een ander principieel punt aansnijden,
namelijk het recht van voordracht voor een benoeming. De Afdeling bestuursrechtspraak
spreekt recht in hoogste instantie. Verweerders in deze gerechtelijke procedures
zijn bijna altijd (een onderdeel van) een overheidsorganisatie. Niet zelden
zelfs de eerste en tweede ondertekenaars van dit wetsvoorstel. De Afdeling
toetst het handelen van die verweerders aan – kort samengevat –
het geschreven en het ongeschreven recht. Een ander Hoog College van Staat,
de Algemene Rekenkamer is belast met het onderzoek van de ontvangsten en uitgaven
van het Rijk. De Algemene Rekenkamer controleert bij de ministeries of het
binnenkomende geld volgens de regels is geïnd en of het uitgaande geld
besteed is aan de doelen waarvoor het volgens de begroting bestemd was. Kort
samengevat, rechtmatigheids- en doelmatigheidsonderzoek naar de inkomsten
en uitgaven van overheidsorganisaties en bijvoorbeeld ook rechtspersonen met
een wettelijke taak. De leden van de Algemene Rekenkamer worden bij koninklijk
besluit voor het leven benoemd uit een voordracht van drie personen, opgemaakt
door de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Op deze wijze heeft de wetgever –
zeer bewust – aan het college een onafhankelijke positie gegeven tegenover
de regering die zij moet controleren.De Nationale ombudsman verricht als Hoog College van Staat op verzoek
of uit eigen beweging onderzoek naar gedragingen van bestuursorganen van het
Rijk en van andere bij of krachtens de wet aangewezen bestuursorganen. Dit
Hoog College van Staat is ingesteld om burgers een mogelijkheid te geven om
klachten over de uitvoering van taken door de overheid voor te leggen aan
een onafhankelijke en deskundige instantie. De Nationale Ombudsman beoordeelt
echter – anders dan de rechter – «slechts» of een
gedraging van een bestuursorgaan behoorlijk was of niet; onpartijdig en onafhankelijk.
Teneinde ook dit Hoog College van Staat die onafhankelijke positie te geven
tegenover onder meer de regering die hij niet zelden moet onderzoeken en beoordelen,
worden hij en zijn substituut niet benoemd op voordracht van een of meer ministers,
maar wordt hij benoemd door de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Het is de
Nationale Ombudsman – anders dan thans de leden van de Afdeling bestuursrechtspraak –
zelfs verboden om het lidmaatschap te aanvaarden van een vast college van
advies en bijstand aan de regering.Tot slot de rechtspositie van de leden van de Hoge Raad. Ook dat is evenals
de Afdeling bestuursrechtspraak een rechterlijk college dat recht spreekt
in hoogste instantie. Daarom is de wijze waarop de onafhankelijkheid van zijn
leden het beste kon worden gewaarborgd in de 19e eeuw bij herhaling onderwerp
van discussie geweest tussen regering en parlement. Juist om die onafhankelijkheid
van de Hoge Raad van het bestuur maximaal te waarborgen, is er bij herhaling
goed doordacht voor gekozen de benoemingsvoordracht van de raadsheren van
de Hoge Raad door de Tweede Kamer niet te laten vervallen of te veranderen.
Zij worden daarom nog steeds benoemd uit een voordracht van drie
personen, opgemaakt door de Tweede Kamer der Staten-Generaal.Met betrekking tot de leden van de Raad van State bepaalt de Grondwet
slechts dat zij bij koninklijk besluit voor het leven worden benoemd. De kerntaak
van de Raad van State was tot voor (relatief) kort: belangrijkste adviseur
van de regering. Met die taak is het vanzelfsprekend dat de voordracht van
leden wordt gedaan door (leden van) de regering. De functie en omvang van
de Raad van State zijn inmiddels ingrijpend gewijzigd. De advisering wordt
(gekapitaliseerd) verricht door ongeveer zeven gewone staatsraden. Een grote
meerderheid van de staatsraden (in buitengewone dienst) is enkel belast met
rechtspraak. Die rechtspraak wordt uitgeoefend in hoogste instantie. Is het
moment niet aangebroken, zo vragen deze leden, om de rechtspositie en het
recht van voordracht voor de rechtsprekende leden in overeenstemming te brengen
met de leden van alle andere hiervoor genoemde colleges? Dit, om te accentueren
dat ook zij precies dezelfde onafhankelijke positie hebben tegenover de regering
die ook zij dagelijks moeten controleren? Indien de Afdeling advisering conform
de wens van de leden van de PvdA-fractie straks ook rechtstreeks aan het parlement
kan adviseren, lijkt het redelijk met betrekking tot het recht van voordracht
van de leden van deze Afdeling in de wet op te nemen dat zij op voordracht
van de minister van BZK en in overeenstemming met zowel de minister van Justitie
als de Tweede Kamer der Staten-Generaal voor het leven worden benoemd.De Grondwet bepaalt dat de wet de gerechten aanwijst die behoren tot de
rechterlijke macht. Welke criteria legt de regering aan om te beoordelen of
een rechterlijk college wel of niet zou moeten gaan behoren tot de rechterlijke
macht? Afhankelijk van de antwoorden overwegen deze leden te bepleiten dat
ook de Afdeling bestuursrechtspraak zou moeten gaan behoren tot de rechterlijke
macht. Dit zou dan ook moeten gaan gelden voor bijvoorbeeld de Centrale Raad
van Beroep en het College van Beroep voor het Bedrijfsleven. Het roept bij
velen telkens weer verbazing op als wordt vastgesteld dat deze colleges formeel
niet tot de rechterlijke macht behoren, terwijl zij appelinstantie zijn voor
uitspraken van wel tot de rechterlijke macht behorende colleges. Voorts heeft
dit onderscheid tot gevolg dat voor de rechtsprekende leden van de Raad van
State met betrekking tot het openbaar maken van nevenbetrekkingen een ander
regime gaat gelden dan voor leden van de rechterlijke macht, als de voorgestelde
wijziging van de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren ongewijzigd zou
worden aangenomen. Dat komt de helderheid van dit soort wettelijke voorschriften
niet ten goede en is dus ongewenst. De voorgestelde wijzing van de Wet rechtspositie
rechterlijke ambtenaren beoogt nu juist «de onafhankelijkheid en de
onpartijdigheid van de rechterlijke macht en meer in het bijzonder het vertrouwen
daarin te waarborgen» en die regeling «dient tevens ter verzekering
van de zuiverheid van verhoudingen en het vertrouwen in de rechterlijke macht
in het algemeen». Het komt deze leden ongewenst en niet begrijpelijk
voor dat regime dan niet van toepassing te verklaren op de rechtsprekende
leden van de Raad van State.Deze leden hebben nog wel een vraag over de omvang van de Afdeling bestuursrechtspraak.
Er zou – zo is de vage stelling- naast de gewone staatsraden behoefte
zijn aan «enige tientallen» staatsraden in buitengewone dienst.
Kan de regering iets preciezer meedelen wat op dit moment – naast de
23 gewone staatsraden die ongeveer 70% van hun tijd besteden aan rechtspraak –
de formatieve omvang is van de staatsraden in buitengewone dienst die «fulltime»
zijn belast met rechtspraak? Deze leden gaan ervan uit dat het opheffen van
de wettelijk verplichte deeltijdaanstelling geen verandering zal aanbrengen
in de huidige formatie.Tot slot zouden deze leden toch ook het punt van de bezoldiging willen
aansnijden. Deze leden achten het namelijk niet gewenst indien de bezoldiging
van de staatsraden die enkel zijn belast met rechtspraak, afwijkt of zal afwijken
van de bezoldiging van de leden van de andere rechterlijke colleges die zijn
belast met bestuursrechtspraak in hoogste appelinstanties. Mocht dit wel het
geval zijn of worden, dan vragen deze leden de regering ook op dat punt in
dit voorstel te komen met voorstellen die op te heffen.De Raad van State bestaat thans uit een vice-president en maximaal 28
staatsraden, merken de leden van de VVD-fractie op. In het wetsvoorstel wordt
voorgesteld dat er tenminste 13 en maximaal 20 staatsraden komen. De Afdeling
advisering zal bestaan uit tenminste 13 staatsraden en maximaal 6 staatsraden
in buitengewone dienst. Waarop baseert de regering de vaststelling van deze
getallen? Wordt de werkdruk voldoende opgevangen door de instelling van een
maximum aantal staatsraden? Welke maatregelen zijn mogelijk indien de werkdruk
te groot wordt voor het desbetreffende aantal (maximum) staatsraden? Gaarne
krijgen de leden van de VVD-fractie hierop een reactie van de regering.Het wetsvoorstel laat de mogelijkheid open dat een staatsraad lid is van
slechts één Afdeling. De leden van de VVD-fractie vragen de
regering welke criteria worden gehanteerd om te bepalen of een staatsraad
lid wordt van één Afdeling of van beide Afdelingen. Graag ontvangen
zij een reactie van de regering hierop.Het wetsvoorstel beoogt in de Afdeling bestuursrechtspraak ook staatsraden
in buitengewone dienst te benoemen. De leden van de VVD-fractie zien de voordelen
in van niet-juristen die als deskundigen optreden en meebeslissen over een
zaak. Dit draagt immers bij aan de disciplinering en professionalisering van
de bestuursrechtspraak. De Ondernemingskamer maakt bijvoorbeeld gebruik van
economen die meebeslissen in zaken. Van belang achten de leden van de VVD-fractie
wel het feit dat deze niet-juristen aanvullend zijn op de rechtspraak in die
zin dat zij geen voorzitter van de Afdeling bestuursrechtspraak kunnen zijn,
deze niet kunnen vervangen en niet de meerderheid van een meervoudige kamer
kunnen vormen, zoals het wetsvoorstel beoogt.In het wetsvoorstel wordt ingegaan op de benoeming van niet-juristen met
specifieke deskundigheid. Wat is de reikwijdte van deze inzetbaarheid, wat
zijn de criteria en aan welke deskundigheid denkt de regering? De leden van
de VVD-fractie verzoeken de regering om een reactie hierop.Een onderdeel van de huidige procedure voor de benoeming van nieuwe leden
van de Hoge Raad bestaat uit het opstellen van de voordracht van de Tweede
Kamer. De Nationale ombudsman wordt door de Kamer benoemd. Heeft de regering,
gelet op de rechtsprekende taak van de Raad van State, wel eens overwogen
om eenzelfde procedure als voor de Hoge Raad bij de Raad van State te volgen?
Gaarne ontvangen zij een reactie van de regering hierop.De leden van de SP-fractie verzoeken de regering in te gaan op hun voorstel
om een personele scheiding aan te brengen tussen adviseurs en rechters, namelijk
door mensen alleen voor de ene dan wel voor de andere afdeling te benoemen.De leden van de SGP-fractie vragen of door de gekozen constructie nog
wel sprake is van voldoende en evenwichtige inbedding van de rechtsprekende
taken in de eigenlijke, volle Raad. Vergeleken met de Afdeling advisering
zal de Afdeling bestuursrechtspraak immers veel meer staatsraden in
buitengewone dienst kennen, ook in voltijds dienstverband, die derhalve geen
lid zijn van de «volle Raad».De aan het woord zijnde leden stellen vast dat gezocht is naar een manier
om te voorkomen dat staatsraden zich zowel in adviserende als in rechtsprekende
zin met dezelfde zaak zullen bezighouden. Naar hun mening is met de voorgestelde
regeling een niet rigide, maar wel zorgvuldige procedure gevonden om de schijn
van partijdigheid te voorkomen.II ARTIKELENArtikel I, onderdeel AArtikel 2, zesde lidDe leden van de CDA-fractie vragen aan wat voor gevallen moet worden gedacht
voor de toepassing van de uitzonderingsbepaling van artikel 2, zesde lid.Artikel 5De leden van de CDA-fractie vragen uiteen te zetten wat moet worden verstaan
onder «openbare betrekkingen waaraan een vaste beloning of toelage is
verbonden.» Betekent dit bijvoorbeeld dat ondernemerschap wel met dit
ambt kan worden gecombineerd?Artikel 8, derde lid.De leden van de CDA-fractie vragen of een tijdelijke aanstelling van bijvoorbeeld
drie jaar kan worden verlengd dan wel kan worden omgezet in een benoeming
voor het leven.Artikel 21De leden van de CDA-fractie vragen te verduidelijken of in dit artikel
het begrip «de Raad» moet worden gelezen als de «volle raad»,
of dat ook sprake kan zijn van een afdeling uit de Raad.Artikel 42, vierde lidDe leden van de CDA-fractie merken op dat in het licht van de jurisprudentie
van het Europese hof voor de rechten van de mens artikel 42, vierde lid van
belang is. Deze leden hechten er aan dat de wijze van scheiding van advisering
en rechtspraak in de wet op een heldere wijze wordt geregeld. Deze leden stellen
voorop te waarderen dat met dit artikel de jurisprudentie van het EHRM zo
nauwgezet mogelijk is overgenomen. Het Europese Hof heeft geen bezwaar tegen
de wetgeving en rechtspraak in één orgaan, maar wel tegen rechtspraak
door staatsraden die betrokken waren bij de advisering over «the same
decision or the same case». Dit is vertaald als «een geschil over
een zaak waarop dat advies betrekking had.» De leden van de CDA fractie
vrezen dat over wanneer sprake is van «geschil is over een zaak waarop
dat advies betrekking had» veel discussie kan ontstaan, die ook weer
aanleiding kan zijn voor vragen aan het EHRM. Daarbij betreuren deze leden
dat het artikel pas te begrijpen is na lezing van de memorie van toelichting,
waar het begrip zaak is verengd tot «rechtsvraag». Is deze beperkte
uitleg wel in overeenstemming met de bedoeling van het EHRM? Zowel juridisch
als in het Nederlandse taalgebruik achten de leden van de CDA-fractie het
begrip «rechtsvraag» een ongebruikelijke uitleg van het woord «zaak».
Hoe kan onduidelijkheid bij de toepassing van artikel 42, vierde
lid worden voorkomen, zo vragen deze leden. Ook vragen deze leden of de wijze
waarop of sprake is van een zelfde zaak op voldoende transparante wijze tot
stand komt.De voorzitter van de commissie,Noorman-den UylDe griffier van de commissie,De GierXNoot1Samenstelling:Leden: Kalsbeek (PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA), voorzitter, Van Beek (VVD),
ondervoorzitter, Van der Staaij (SGP), Wilders (Groep Wilders), De Pater-van
der Meer (CDA), Duyvendak (GL), Spies (CDA), Sterk (CDA), Van der Ham (D66),
Algra (CDA), Haverkamp (CDA), Van Fessem (CDA), Smilde (CDA), Straub (PvdA),
Nawijn (Groep Nawijn), Boelhouwer (PvdA), Dubbelboer (PvdA), Hermans (LPF),
Griffith (VVD), Nijs (VVD), Irrgang (SP), Meijer (PvdA), Özütok
(GL), Wagner (PvdA), Vacature (LPF), Vacature (SP) en Vacature (VVD).Plv. leden: De Vries (PvdA), Fierens (PvdA), Weekers (VVD), Slob (CU),
Szabó (VVD), Rambocus (CDA), Van Gent (GL), Çörüz
(CDA), Van Haersma Buma (CDA), Koşer Kaya (D66), Eski (CDA), Knops
(CDA), Van Bochove (CDA), Van Hijum (CDA), Hamer (PvdA), Hermans (LPF), Leerdam
(PvdA), Wolfsen (PvdA), Vacature (VVD), De Vries (VVD), Van der Sande (VVD),
Kant (SP), Tjon-A-Ten (PvdA), Halsema (GL), Dijsselbloem (PvdA), Vacature
(LPF), De Wit (SP) en Balemans (VVD).XNoot125 425, nr. 7 (herziening rechterlijke organisatie; brief van de
ministers van justitie en binnenlandse zaken, d.d. 28 april 2004.) 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30585-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl