Wet fiscale behandeling van pensioenen; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26020, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

10-11-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26020 nr. 6

04-11-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen2. Nadere voorstellen ter verhoging van de flexibiliteit2.1. Toekomstige ontwikkelingen2.2. Concept uitvoeringsbesluit2.3. Bovengrens nabestaandenpensioen2.4. Toetsing aan de 100%-grens2.5. Inkoop diensttijd bij oude werkgevers2.6. Aanwijzingsmogelijkheid voor beschikbarepremieregelingen2.7. Deblokkering spaarloon2.8. Tijdelijk parttime werken2.9. Gangbaarheidstoets voor individuele regelingen2.10. Restbegunstiging2.11. Plaats pensioendefinitie2.12. Overdracht pensioenkapitaal naar buitenland2.13. Inwerkingtreding3. Relatie met de nota «Werken aan Zekerheid»,
belastingen in de 21e eeuw en het pensioenconvenant4. Vormen van pensioenopbouw5. De pensioendefinitie6. Snel slijtende beroepen7. Salaris-/diensttijdnorm8. Rechtsbescherming9. Spaarloon- en premiespaarregelingen10. Overbruggingspensioen11. Nabestaandenpensioen12. AOW-inbouw13. Niet-collectieve regelingen14. Overgangsbepalingen15. Budgettaire gevolgenTOELICHTING OP DE ARTIKELEN ARTIKEL I (WET OP DE LOONBELASTING 1964) Artikel I, onderdeel D (hoofdstuk IIA, artikelen 18 t/m
19e van de Wet op de loonbelasting 1964)Artikel I, onderdeel D (hoofdstuk IIA, artikelen 18 t/m
19e van de Wet op de loonbelasting 1964)Artikel I, onderdeel G (artikel 19c, 19d en 19e van de
Wet op de loonbelasting 1964)Artikel I, onderdeel H (artikel 32 van de Wet op de loonbelasting
1964)DIVERSENOndertekeningBIJLAGE Besluit van ...... houdende wijziging van het Uitvoeringsbesluit
loonbelasting 1965Artikel 10bArtikel 10cArtikel 10dNOTA VAN TOELICHTINGOnderdeel A (artikel 1 Besluit LB 1965)Onderdeel B (artikelen 10a, 10b, 10c en 10d Besluit LB
1965)
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26020Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 129 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 020Aanpassing van de Wet op de loonbelasting 1964, de Wet op de inkomstenbelasting
1964, de Coördinatiewet Sociale Verzekering en in samenhang daarmee enige
andere wetten naar aanleiding van de voorstellen van de werkgroep Fiscale
behandeling pensioenen (Wet fiscale behandeling van pensioenen)nr. 6NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 4 november 1998 1. AlgemeenMet veel waardering hebben wij kennis genomen van de uitgebreide reactie
van de leden van de diverse fracties op, kort gezegd, het wetsvoorstel flexibilisering
pensioenen. Wij danken deze fracties voor de nauwgezette wijze waarop men
het wetsvoorstel heeft bestudeerd en de suggesties voor verbetering, die in
de inbreng van de Kamer zijn verwerkt. Wij denken met genoegen uit de inbreng
van de Kamer op te mogen maken, dat – zoals de leden van de fracties
van het GPV en RPF expliciet melden – er binnen de Kamer nog steeds
brede steun bestaat voor de fiscale begeleiding van de opbouw van een oudedagsvoorziening
in de vorm van de toepassing van de omkeerregel.Mede naar aanleiding van een suggestie van de Kamer is overleg gevoerd
met diverse betrokkenen uit kringen van werkgevers, werknemers, verzekeraars,
pensioenfondsen en belangenbehartigers om nader te bezien op welke wijze nog
verder verbeteringen kunnen worden aangebracht. Dit met het oog op het optimaliseren
van de uitvoerbaarheid en de flexibiliteit zonder dat andere doelstellingen
van het wetsvoorstel, zoals modernisering van het pensioenstelsel en betere
beheersing van de kosten van de pensioenregelingen, minder goed gerealiseerd
zouden kunnen worden. De aanpassingen die hieruit resulteren en waarvan wij,
gelet op het overleg, menen te mogen aannemen dat zij worden ondersteund door
de diverse betrokkenen zijn verwerkt in een nota van wijziging, die bij deze
nota naar aanleiding van het verslag is gevoegd. In onderdeel 2 van deze nota
wordt systematisch beschreven welke elementen in de nota van wijziging zijn
verwerkt.De leden van PvdA, VVD en CDA gaan in op de lange periode die reeds is
verstreken sinds het uitbrengen van het rapport van de werkgroep Fiscale behandeling
van pensioenen, die heeft geadviseerd over de flexibilisering van de fiscale
behandeling van pensioenen (in vervolg: werkgroep pensioenen). Met de leden
van deze fracties zijn wij van mening, dat het nu al reeds lang heeft geduurd
om de aanbevelingen van deze werkgroep in wetgeving om te zetten. Wij betreuren
dit ook. Het blijkt echter steeds weer dat de pensioenmaterie zo complex is
dat veel tijd nodig is om met een verantwoord wetsvoorstel te komen. Daarbij
speelt tevens een belangrijke rol dat de pensioenproblematiek
ook sinds het verschijnen van het rapport van de pensioencommissie volop in
beweging is gebleven. Met de nota «Werken aan zekerheid» en de
nota «Belastingen in de 21e eeuw: een verkenning» heeft het kabinet,
zo erkennen wij, hier overigens volop aan bijgedragen. Deze dynamiek in de
pensioenproblematiek kan bijdragen in de verklaring van de vertraging die
is opgetreden bij het omzetten van de aanbevelingen van de pensioencommissie
in de voorliggende voorgestelde wetgeving.De opgetreden vertraging neemt niet weg, dat in de praktijk op dit moment
een grote behoefte bestaat om op zo kort mogelijke termijn duidelijkheid te
krijgen over wat wel en wat niet met fiscale begeleiding op pensioengebied
mogelijk is. Wij krijgen sterke signalen uit het veld dat het gewenst is om
zo spoedig mogelijk het fiscale speelveld in een nieuw wettelijk kader vast
te leggen, opdat door werkgevers, werknemers en andere belanghebbenden een
heldere en eenduidige koers kan worden gevaren.De leden van de D66-fractie vragen naar de relatie van het onderhavige
wetsvoorstel met de ontwikkelingen in Europa op het terrein van de fiscale
behandeling van pensioenen. Zoals de eerste ondergetekende ook heeft aangegeven
in het artikel in het Weekblad van 27 augustus 1998, waarnaar deze leden verwijzen,
bestaan er thans grote verschillen tussen de fiscale stelsels inzake pensioenen.
Hierdoor ontstaan knelpunten in relatie tot de interne markt. Op initiatief
van Nederland is bij de Ecofin van 1 december 1997 door de Europese Commissie
toegezegd dat de Commissie aandacht zal besteden aan deze problematiek. Tijdens
een bijeenkomst van de Taxation Policy Group van 3 juli 1998 is de pensioenproblematiek
aan de orde geweest. Er bleek een brede overeenstemming te bestaan dat deze
problematiek in Europa aandacht behoeft. De Europese Commissie is thans bezig
met een verdere analyse en (mogelijk) een plan van aanpak. Naast deze Europese
initiatieven wordt door Nederland gewerkt aan het bevorderen van de samenhang
op pensioenterrein op een bilaterale basis. In dat licht moeten de besprekingen
met België over het zgn. pensioenlek worden gezien. Naar aanleiding van
de reacties in Europa op de verschillende initiatieven hebben wij er goede
hoop op dat op het Europese vlak op termijn vooruitgang kan worden geboekt
via bilaterale of multilaterale of zelfs Europese oplossingen.Met de leden van GroenLinks zijn wij het eens dat voorkomen moet worden
dat wetgeving wordt ingevoerd die in het kader van het belastingstelsel voor
de 21e eeuw weer ingrijpend moet worden veranderd. Ook deze leden vragen naar
de verhouding tussen dit wetsvoorstel en het voorstel te komen tot een oudedagsparaplu.
De leden van de CDA-fractie vragen hoe bestendig de huidige voorstellen zijn
met het oog op het belastingplan voor de 21e eeuw. De leden van de fractie
van de VVD noemen de relatie tussen het onderhavige wetsvoorstel en het belastingplan
voor de volgende eeuw vaag. Het is uitdrukkelijk ons streven om het voorliggende
wetsvoorstel te laten opgaan in de oudedagsparaplu, zoals voorgesteld in de
nota «Belastingen in de volgende eeuw: een verkenning». In die
nota vormt dit wetsvoorstel dan ook het handvat van de oudedagsparaplu. Juist
omdat het een handvat betreft is er geen bezwaar tegen dit wetsvoorstel al
in werking te laten treden voordat de discussie over de oudedagsparaplu volledig
is gevoerd. Het heeft zelfs het voordeel dat dit handvat de nodige vastigheid
kan geven in de discussie over de vormgeving van de oudedagsparaplu, die zonder
een dergelijk handvat al complex genoeg is. Mede naar aanleiding van vragen van leden van de fractie van PvdA en D66
zetten wij graag het misverstand recht dat de 70%-norm uit de nota «Belastingen
in de volgende eeuw: een verkenning» een andere zou zijn dan de 100%-norm
uit het voorliggende wetsvoorstel. Allereerst merken wij op dat
het voorstel van de pensioencommissie niet uitgaat van een norm, die gelijk
is aan 100% van het eindloon. De norm van de pensioencommissie was dat een
pensioen ter hoogte van 70% van het eindloon de maatschappelijke opvattingen
van dat moment goed weergaf. Deze norm is overgenomen in dit wetsvoorstel
in de vorm dat jaarlijks een toezegging aan werknemers mag worden gedaan die,
in samenhang met een veronderstelde ingangsleeftijd van 60 jaar, maximaal
2% bedraagt op basis van een eindloonstelsel. Als van deze ruimte gebruik
wordt gemaakt kan een werknemer die vanaf de leeftijd van 25 jaar een pensioen
opbouwt uiteindelijk komen tot een oudedagsvoorziening die op 60-jarige leeftijd
70% van het eindloon bedraagt. Wij achten dit – net als de pensioencommissie –
een adequate pensioenvoorziening. De 2% opbouw per jaar is derhalve zo gekozen
dat hetgeen wenselijk kan zijn ook haalbaar is. Vervolgens is in de nota «Belastingen
in de volgende eeuw: een verkenning» herhaald dat een norm van 70% wenselijk
is en haalbaar moet zijn.In de meeste gevallen zullen werknemers niet boven deze norm van 70% uitkomen:
vaak zijn opbouwpercentages lager, zijn er gaten in de pensioenopbouw, is
de pensioenregeling gebaseerd op een lagere ingangsleeftijd dan 65 jaar, is
de franchise hoger dan in dit wetsvoorstel minimaal voorgeschreven, etc. Alleen
in uitzonderlijke omstandigheden kan het voorkomen dat de op zichzelf redelijke
norm van 70% eindloon wordt overschreden. Met name is dit het geval als langer
dan de reguliere opbouwperiode arbeid wordt verricht en ook pensioen wordt
opgebouwd. De flexibiliseringsgedachte die aan dit wetsvoorstel ten grondslag
ligt, brengt mee dat met deze overschrijding soepel wordt omgegaan. Het zou
immers niet van grote flexibiliteit getuigen als bij de minste of geringste
overschrijding van de 70%-norm een fiscaal probleem zou kunnen ontstaan. Het
andere uiterste is echter dat in het geheel geen rem wordt gezet op de maximale
opbouw van de oudedagsvoorziening. Wij zijn tot het oordeel gekomen dat ergens
een grens moest worden getrokken. Deze grens hebben wij, in navolging van
de pensioencommissie, getrokken bij 100% van het eindloon. In netto termen
betekent dit meestal dat voor een direct ingaande uitkering kan worden gekozen
die hoger is dan het netto loon uit dienstbetrekking, waarmee wij willen aangeven
dat wij de bovengrens bepaald niet zuinig hebben gedefinieerd. Deze grens
van 100% heeft derhalve niet het karakter van een wenselijke pensioennorm,
maar van een absolute bovengrens, die fiscale begeleiding van excessief sparen
voor de oude dag aan een maximum bindt.Momenteel is nog in studie op welke wijze de oudedagsparaplu kan worden
uitgewerkt. In dat kader wordt bezien of en zo ja, op welke wijze, ook een
soortgelijke absolute bovengrens aan de paraplu moet worden meegegeven.De leden van de fractie van D66 vragen ook in te gaan op de vraag hoe
het voorliggende wetsvoorstel zich verhoudt tot de pensioenparaplu waarvan
naar het oordeel van deze leden kenmerkend zou zijn dat alleen het maximum
van de op te bouwen toekomstvoorziening wordt vastgelegd en de verdeling tussen
collectieve en individuele ruimte aan betrokken partijen wordt overgelaten.
Wij zien niet in op welke wijze het voorliggende wetsvoorstel beperkingen
zou opleggen aan partijen om een eigen verdeling te maken tussen het deel
waarvoor een collectieve verantwoordelijkheid wordt genomen en een deel dat
aan de individuele verantwoordelijkheid wordt overgelaten. Zoals aangegeven
stelt dit wetsvoorstel regels bij de totstandkoming van de tweede pijler.
De kern van het wetsvoorstel is dat partijen op fiscale begeleiding kunnen
rekenen voor zover zij een collectieve regeling afsluiten, die binnen de kaders
van dit voorstel blijft. Er wordt op geen enkele wijze voorgeschreven in welke
mate men van de geboden ruimte gebruik moet maken. In het kader van arbeidsvoorwaardenonderhandelingen
mogen partijen volledig vrij beslissen of en in welke mate zij
gebruik maken van de geboden ruimte. Daarbij mogen ze ook zelf bepalen welk
deel van de collectieve regeling verplicht is en welk deel vrijwillig. De
nog te ontwikkelen oudedagsparaplu houdt deze vrijheid in stand. Nieuw in
de oudedagsparaplu zal alleen zijn dat veel genuanceerder rekening kan worden
gehouden met hetgeen men in de verschillende pijlers reeds aan oudedagsvoorziening
heeft opgebouwd: facultatieve elementen in de tweede pijler (individuele aanvullingen,
inkoop van dienstjaren) worden slechts toegestaan voor zover daar in de derde
pijler geen voorziening voor is getroffen; voorzieningen in de derde pijler
worden slechts toegestaan voor zover de paraplu niet reeds is benut door voorzieningen
in de tweede pijler.De leden van de fractie van D66 vragen naar een voorbeeld van een regeling
die op een of enkele onderdelen de hier voorgestelde normen overschrijdt en
strikt genomen onder het lijfrenteregime zou moeten worden gebracht, maar
die – vooruitlopend op de pensioenparaplu – toch als een zuivere
pensioenregeling kan worden aangemerkt. Dienaangaande merken wij op dat een
dergelijk voorbeeld nog niet te geven is. Een regeling die op een of enkele
onderdelen de in het wetsvoorstel opgenomen normen in meer dan geringe mate
overschrijdt zal niet worden aangewezen als een zuivere pensioenregeling.
Een regeling die wel binnen de gestelde marges blijft kan op basis van dit
wetsvoorstel zonder meer worden aangewezen. Vooruitlopen op de pensioenparaplu
lijkt thans prematuur aangezien de gedachte van een oudedagsparaplu nog nader
in wetgeving moet worden uitgewerkt.De leden van de fractie van GroenLinks vragen de opvatting van het kabinet
over de fiscale claim die rust op de huidige overtollige pensioenreserves
die worden teruggesluisd naar de werkgevers. Op het pensioenvermogen van de
pensioenfondsen rust een fiscale claim. Het pensioenvermogen is immers bedoeld
om te zijner tijd te worden uitgekeerd aan de deelnemers aan de pensioenregeling.
Als gevolg van de toepassing van de omkeerregel is de uitkering belast. In
situaties waarin (een deel van) de overtollige reserve wordt teruggegeven
aan het bedrijf, waarvan de premie afkomstig is, dan geldt dit voor het aan
de vennootschapsbelasting onderworpen bedrijf als een bate waarover vennootschapsbelasting
is verschuldigd.De leden van de fracties van GPV en RPF stellen de vraag of in het wetsvoorstel
de collectieve en individuele ruimte voor opbouw van een oudedagsvoorziening
als communicerende vaten kunnen worden beschouwd. Deze vraag kan alleen bevestigend
worden beantwoord voor zover het gaat om binnen een collectieve regeling aangeboden
individuele modules. Binnen de collectieve regeling kunnen het verplichte
en vaak gezamenlijk gefinancierde gedeelte enerzijds en het individuele, vaak
volledig voor rekening van de werknemer komende, gedeelte anderzijds als complementair
worden beschouwd. Gezamenlijk dienen zij echter binnen de grenzen van dit
wetsvoorstel te blijven om voor volledige aftrekbaarheid van de premies in
aanmerking te komen. Zolang de regeling, verplicht collectief en individueel
facultatief, aan de voorwaarden van dit wetsvoorstel voldoet is er geen sprake
van dat de individuele belastingplichtige de aanwezigheid van een pensioentekort
moet aantonen om voor aftrek van de premie in aanmerking te komen.Het huidige lijfrenteregime is echter nog niet volledig afgestemd op de
ruimte die binnen collectieve regelingen wordt geboden. Het is de bedoeling
van de aangekondigde oudedagsparaplu om de mogelijkheden om individueel onder
de derde pijler met fiscale begeleiding een oudedagsvoorziening op te bouwen
nauwkeuriger af te stemmen op hetgeen reeds collectief onder de tweede pijler
is opgebouwd. Het ideaal daarbij is een systeem van volledig communicerende
vaten tussen de tweede en derde pijler van de oudedagsvoorziening.Op dit moment zijn er voor werknemers drie tranches om in de sfeer van
het lijfrenteregime een oudedagsvoorziening op te bouwen. De eerste tranche
staat voor iedere werknemer volledig open. Alleen voor de tweede en derde
tranche moet op een of andere manier een pensioentekort worden aangetoond.
In reactie op vragen van de leden van het GPV en RPF merken wij op dat de
ruimte die in deze tranches wordt geboden voor iedereen, gezond of ziek, gelijk
is. Dit neemt niet weg dat verzekeraars het risico meewegen in de prijsstelling
van hun producten en in dat kader wel onderscheid kunnen maken tussen zieke
en gezonde werknemers. Het wetsvoorstel brengt hierin geen verandering. Er
is dan ook geen reden om aan te nemen dat dit wetsvoorstel een verandering
aanbrengt in de mogelijkheden van zieke of gezonde werknemers om een adequate
pensioenvoorziening op te bouwen. 2. Nadere voorstellen ter verhoging van de flexibiliteitHet onderhavige wetsvoorstel legt de fiscale perken vast waarbinnen, niet
slechts in de komende jaren maar ook onder het thans op de tekentafel liggende
belastingregime voor de 21e eeuw, pensioenregelingen flexibele gedaanten kunnen
aannemen zonder, mede gelet op budgettaire randvoorwaarden, de grenzen te
overschrijden. Zulk een wetsvoorstel vergt momenten van reflectie, consultatie,
bezinning en herziening, in en met verschillende geledingen van de maatschappij.
Het wetsvoorstel is dan ook tot stand gekomen mede na consultatie van een
groep deskundigen uit kringen van werkgevers, werknemers, verzekeraars, pensioenfondsen
en belangenbehartigers. Naar aanleiding daarvan is het concept van het voorstel
herhaaldelijk bijgeschaafd en bijgesteld. Dit proces is niet gestopt bij het
indienen van het wetsvoorstel. Mede naar aanleiding van een uitnodiging van
de Tweede Kamer is een groot aantal deskundige en diepgravende commentaren
op het voorstel verschenen, welke vanzelfsprekend hun weerslag hebben gevonden
in het grote aantal vragen en opmerkingen dat in het verslag aan ons is voorgelegd.
Ook met de gememoreerde groep deskundigen hebben opnieuw gedachtewisselingen
plaatsgevonden. Dit alles heeft in overleg met de deskundigen geleid tot een
aantal wijzigingen in het voorstel die, voor zover nodig, in de bij deze nota
gevoegde nota van wijziging en de eveneens bijgevoegde ontwerp-artikelen voor
het uitvoeringsbesluit zijn opgenomen. De bedoeling van de wijzigingen is
om de aanwezige mogelijkheden voor flexibele invulling van pensioenregelingen
beter uit te buiten en administratieve nadelen die aan het aanvankelijke ontwerp
kleefden weg te nemen, zonder inbreuk te maken op de aard van het wetsvoorstel,
zijnde het bieden van een ruime grens waarbuiten pensioenregelingen zich niet
of nauwelijks mogen begeven, terwijl daarbinnen praktisch gesproken elke vorm
van soepele invulling mogelijk is. Op deze wijze komen wij tegemoet aan de
wensen en verlangens op het punt van toekomstige ontwikkelingen, het voorleggen
van de desbetreffende bepalingen van het uitvoeringsbesluit, de bovengrens
van het nabestaandenpensioen, de wijze van toetsing aan de 100%-grens, inkoop
van diensttijd bij oude werkgevers, een aanwijzingsmogelijkheid voor beschikbarepremieregelingen,
deblokkering van spaarloon, doorgaande pensioenopbouw bij tijdelijk parttime
werken, de gangbaarheidstoets voor individuele regelingen, en de plaats van
de pensioendefinitie in de wet, die door praktisch alle fracties in het verslag
zijn verwoord. In het navolgende gaan wij op deze onderwerpen in, waarmee
wij menen tevens alle op deze terreinen liggende vragen en opmerkingen van
de leden van de verschillende fracties impliciet of expliciet van een reactie
te hebben voorzien. 2.1. Toekomstige ontwikkelingenDe indruk is ontstaan dat het wettelijk vastleggen van de pensioennorm
belemmerend zou kunnen werken op de ontwikkeling van nieuwe vormen van pensioen.
In dit verband is de suggestie gedaan om een adviescommissie in te stellen
die een rol zou moeten spelen in het zonodig scheppen van ruimere mogelijkheden.
Deze gedachte spreekt ons aan. In het nieuwe artikel 19e krijgt daarom de
Minister van Financiën, in overeenstemming met zijn ambtgenoot van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid, de bevoegdheid om na advies van een daartoe in te
stellen commissie van deskundigen, te geven binnen het kader van budgettaire
neutraliteit, bij ministeriële regeling een algemene goedkeuring te geven
voor het in pensioenregelingen opnemen van flexibiliseringselementen die volgens
de letter van de wet niet mogelijk zijn.Een dergelijke goedkeuring moet binnen drie jaar door het entameren van
formele wetgeving en/of, al naar gelang de aard van de regelgeving, een bij
de Tweede Kamer der Staten-Generaal voor te hangen wijziging van het Uitvoeringsbesluit
loonbelasting 1965 worden gevolgd. De termijn van drie jaar is nuttig om enige
ervaring met de goedkeuring op te doen alvorens die definitief vast te leggen,
waarbij eventueel ook verschillende wijzigingen kunnen worden samengenomen.
Zou het benodigde wetsvoorstel niet tot wet worden verheven of zou de wijziging
van het uitvoeringsbesluit niet op instemming van de Kamer kunnen rekenen,
dan wordt het oude regime hersteld met ingang van het eerste of tweede kwartaal
(door de Minister van Financiën aan te geven) nadat duidelijk is geworden
dat de gevraagde instemming niet zal worden verkregen. Voor in de tussentijd
veelal ruim drie jaar aan het gedachte regime aangepaste pensioenregelingen
zal in dat geval eenzelfde overgangsregime gelden als voor het onderhavige
wetsvoorstel is voorzien. Men heeft dan dus vijf jaar de tijd om de pensioenregeling
terug aan te passen, tenzij men binnen die vijf jaar de regeling op wezenlijke
punten aanpast, in welk geval het herstelde oude regime vanaf dat eerdere
moment weer van toepassing is. 2.2. Concept uitvoeringsbesluitOnder 2.1 hiervóór kwam aan de orde dat een wijziging van
de bij het onderhavige wetsvoorstel voorziene pensioenbepalingen in het Uitvoeringsbesluit
loonbelasting 1965 aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal zal worden voorgelegd.
Dit geldt uiteraard ook voor de thans voor deze algemene maatregel van bestuur
voorbereide bepalingen, welke om die reden in conceptvorm als bijlage bij
deze nota zij gevoegd. De concepten zijn in een eerdere fase door onder meer
de meergenoemde groep deskundigen van commentaar voorzien en naar aanleiding
daarvan bijgesteld. 2.3. Bovengrens nabestaandenpensioenHet wetsvoorstel voorziet erin dat een nabestaandenpensioen niet meer
kan bedragen dan 50% van globaal het laatste loon. De achtergrond hiervan
is enerzijds dat dit geacht moet worden een voldoende nabestaandenpensioen
op te leveren en anderzijds dat eindloonregelingen veelal plegen te voorzien
in een nabestaandenpensioen van 70% van het ouderdomspensioen, dat op zijn
beurt veelal is geënt op 70% van het laatste loon. De Werkgroep Fiscale
behandeling pensioenen heeft gemeend het gegeven dat 70% van 70% gelijk is
aan 49%, te moeten vertalen in een eenvoudiger percentage van 50.Juist dit laatste aspect wordt breed gevoeld als een onwenselijke complicatie,
die onder meer tot gevolg zou hebben dat zeer vele pensioenregelingen op dit
punt zouden moeten worden aangepast. Om die reden stellen wij
thans voor de voorgestelde bovengrens van 50% van het laatste loon te vervangen
door de bestaande bovengrens van 70% van het ouderdomspensioen; evenzo wordt
het voorgestelde maximum voor het wezenpensioen van 10% van het laatste loon
vervangen door de bestaande bovengrens van 20% van het ouderdomspensioen.
De nieuwe artikelen 18b en 18c, eerste en tweede lid, zijn daaraan aangepast
en de daarin opgenomen percentages van 1,43, 1,61, 0,29 en 0,33 zijn dienovereenkomstig
bijgesteld tot respectievelijk 1,4, 1,58, 0,28 en 0,32 (70% van 2% is 1,4%,
enzovoort). Aangezien in de praktijk slechts weinig nabestaandenpensioenen
een niveau van 49% of 50% bereiken en de effecten van de wijziging tegen
elkaar inwerken, zijn de budgettaire consequenties hiervan te verwaarlozen.Dit laat overigens onverlet de voorwaarde dat in het nabestaandenpensioen
minimaal de gehuwden-AOW wordt ingebouwd.Een complicerende factor is de mogelijkheid van uitruil van nabestaandenpensioen
voor ouderdomspensioen. In bijzondere omstandigheden (waardeoverdracht, indexering)
is het toegestaan dat een ouderdomspensioen de grens van 100% teboven gaat.
In een dergelijk geval kan na de nota van wijziging het nabestaandenpensioen
meer dan 50% van het (bereikbare) pensioengevend loon bedragen. Er zou een
verkeerd signaal van uitgaan indien het in die situatie mogelijk zou zijn
het nabestaandenpensioen zonder meer in ouderdomspensioen om te zetten: het
ouderdomspensioen zou dan wel buitengewoon royaal worden en met een fiscaal
te faciliëren oudedagsvoorziening nog maar weinig van doen hebben. Voor
die uitzonderlijke situatie wordt thans voorgesteld artikel 18d, tweede lid,
zodanig aan te passen dat een nabestaandenpensioen van ten hoogste 50% van
het pensioengevend loon voor uitruil in aanmerking komt.Een overeenkomstige wijziging voor het overbruggingspensioen is opgenomen
in een nieuw derde lid van artikel 18e. 2.4. Toetsing aan de 100%-grensDe hoofdregel dat een pensioenregeling niet mag voorzien in een ouderdomspensioen
dat hoger is dan 100% van globaal gesteld het laatstverdiende loon, is op
verzet gestuit, niet zozeer van principiële als wel van praktische aard.
Met name bij beschikbarepremieregelingen zal het niet steeds eenvoudig zijn
te beoordelen of te zijner tijd aan de 100%-grens wordt voldaan, terwijl volgens
de letter van het wetsvoorstel bij elke toename van de pensioenaanspraken,
dus veelal wekelijks of maandelijks, zou moeten worden beoordeeld of nog aan
de voorwaarde is voldaan. Dit zou leiden tot een onwerkbare situatie. Daarom
wordt thans, na overleg met pensioenfondsen en verzekeraars, voorgesteld om
het mogelijk te maken de toets bij het aanvangen van een pensioenregeling
en vervolgens iedere tien jaar te laten plaatsvinden. Wordt daarbij bovenmatigheid
geconstateerd, dan dient de regeling zodanig te worden aangepast dat redelijkerwijs
kan worden aangenomen dat het pensioen op het volgende beoordelingstijdstip
niet meer bovenmatig is. Daarbij moeten het qua maxima aan het ouderdomspensioen
gekoppelde nabestaanden- en wezenpensioen zonodig in de aanpassingen delen.
Op die manier heeft men de mogelijkheid om gebleken bovenmatigheid langs de
weg der geleidelijkheid weg te werken.Wordt, in strijd met de voorschriften, toch een ouderdomspensioen van
meer dan 100% uitgekeerd, dan is er geen sprake meer van een ouderdomspensioen
in de zin van de wet en treedt (het vernummerde) artikel 19b in werking, zodat
de waarde van de pensioenaanspraak wordt belast. Splitsing van het pensioenrecht
in een niet-bovenmatig en een bovenmatig deel is dan niet mogelijk. Zou dit
wel mogelijk worden gemaakt, dan zou dit in feite een stimulans betekenen
om pensioenen toch tot boven 100% te laten oplopen, aangezien
hiermee een aantrekkelijk belastinguitstel zou worden verkregen.Gehandhaafd blijft de in artikel 18a, vierde lid, onder 3° en 4°,
voorgeschreven 100%-toets bij en na het bereiken van de 65-jarige leeftijd.
De redenen om indien op of na die leeftijd een 100%-pensioen is of wordt bereikt,
dat pensioen onmiddellijk te laten ingaan, gelden immers onverkort.Een en ander is opgenomen in een nieuw negende van artikel 18a.Het vorenstaande gaat mutatis mutandis ook gelden voor de 70%-, 10%- en
20%-grenzen van nabestaanden- en wezenpensioenen, de 100%-grens van het overbruggingspensioen
en de 85%-grens van het prepensioen. Hiertoe zijn de artikelen 18b, 18c, 18d
en 18e, van nieuwe leden voorzien en is 38a, zevende lid, gewijzigd. Ter verduidelijking
is aan deze laatste bepaling toegevoegd dat het prepensioen door uitruil niet
hoger dan 100% van het pensioengevend loon kan worden. 2.5. Inkoop diensttijd bij oude werkgeversHet wetsvoorstel maakt het reeds mogelijk in het verleden bij dezelfde
werkgever ontstane pensioentekorten goed te maken, de zgn. inkoop van oude
dienstjaren. De wens leeft breed om dat ook mogelijk te maken voor oude dienstjaren
bij andere werkgevers.Deze wens is begrijpelijk. Daarbij moet echter wel bedacht worden dat
het vaak lastig is te achterhalen hoe groot het pensioentekort precies is,
en voorts dat het heel goed mogelijk is dat de desbetreffende werknemer zijn
pensioentekort intussen in de sfeer van de inkomstenbelasting heeft goedgemaakt
met gebruikmaking van de tweede en derde tranche van de lijfrentepremieaftrek.
Wezenlijk hebben wij hier dan ook te maken met een kwestie die wordt bestreken
door de «pensioenparaplu» die thans in het kader van de belastingwetgeving
voor de 21e eeuw wordt ontwikkeld. Tenslotte is van belang dat pensioentekorten
vaak zijn ontstaan doordat bij het wisselen van dienstbetrekking de mogelijkheid
van waardeoverdracht ontbrak. Deze situatie is echter per 8 juli 1994 wezenlijk
veranderd, toen artikel 32a van de Pensioen- en spaarfondsenwet werknemers
een recht op waardeoverdracht gaf.Dit alles brengt ons ertoe thans voor te stellen om inkoop van dienstjaren
vóór 8 juli 1994 bij andere werkgevers mogelijk te maken. Dit
wordt geregeld in het uitvoeringsbesluit. Vanzelfsprekend kunnen alleen werkelijke
dienstjaren worden ingekocht, voorzover er feitelijk een pensioentekort aanwezig
is, afgemeten aan de actuele pensioenregeling. Dienstjaren in het buitenland
tellen niet mee, behoudens bij uitzending in concernverband. Hierbij wordt
het begrip concern op de voor de loonbelasting gebruikelijke wijze ingevuld
met het begrip «verbonden vennootschappen», vergelijk artikel
10a van de Wet op de loonbelasting 1964. De bewijslast komt ten volle bij
de werknemer te liggen, aangezien de belastingdienst onmogelijk vage beweringen
over diensttijd in een ver verleden kan controleren. 2.6. Aanwijzingsmogelijkheid voor beschikbarepremieregelingenVoor middelloonregelingen is in de memorie van toelichting vermeld dat
op grond van de in het wetsvoorstel opgenomen delegatiebepaling in het aanwijzingsbeleid
rekening kan worden gehouden met afwijkingen die hun oorzaak vinden in bijvoorbeeld
een loopbaanontwikkeling die duidelijk afwijkt van de veronderstellingen die
ten grondslag liggen aan het percentage van 2,25. Er blijkt behoefte te bestaan
aan een dergelijke mogelijkheid voor beschikbarepremieregelingen. In verband
daarmee merken wij op er geen bezwaar tegen te hebben de aanwijzingsmogelijkheid
in dit verband ook voor beschikbarepremieregelingen te laten gelden. De voorgestelde
wettekst maakt dit reeds mogelijk. 2.7. Deblokkering spaarloonHet wetsvoorstel biedt de mogelijkheid spaarloon te deblokkeren met het
oog op de financiering van door de werknemer vrijwillig betaalde premies ingevolge
een pensioenregeling, vrijwillig in de zin van: niet behorend tot het collectieve
gedeelte van de pensioenregeling waaraan de werknemer zich niet kan onttrekken.
Gevraagd is of deze mogelijkheid ook kan gelden voor premies tot dekking van
Anw-hiaten. Hiertegen bestaat onzerzijds geen bezwaar, vanzelfsprekend onder
voorwaarde dat het ook hier gaat om een individuele aanvulling op een collectieve
regeling. De voorgestelde wettekst biedt hiertoe reeds de mogelijkheid. Deze kwestie biedt de gelegenheid een hier en daar heersend misverstand
met betrekking tot de samenloop van deblokkering en premiebetaling op te helderen.
Het misverstand schuilt hierin dat bij een dergelijke samenloop het fiscale
voordeel van hetzij de vrijstelling van spaarloon, hetzij de aftrekmogelijkheid/vrijstelling
van pensioenpremies/-aanspraken verloren zou gaan. Zulks is niet het geval.
Bij de betaling van een pensioenpremie is het voor de aftrek en de vrijstelling
niet van belang op welke wijze de premie wordt gefinancierd, dus ook niet
of deze direct of indirect is betaald met spaarloon. De fiscale faciliteit
voor het desbetreffende spaarloon is al eerder verkregen, ten tijde van het
verstrekken van het spaarloon, en gaat juist niet verloren door het deblokkeren
ter aanwending als premiebetaling: deze deblokkering is nadrukkelijk toegestaan
en zal door de werkgever als pensioenpremie in de loonadministratie worden
verwerkt. De samenloop houdt niet meer in dan een noodzakelijkerwijs tegelijkertijd
optreden van de te onderscheiden fenomenen belastingvrije deblokkering van
reeds vrijgesteld loon en betaling van premie, zonder dat dit inbreuk maakt
op de fiscale merites van beide fenomenen. 2.8. Tijdelijk parttime werkenIn het Uitvoeringsbesluit loonbelasting 1965 zal worden geregeld dat onder
diensttijd tevens wordt verstaan de periode waarin men jonge kinderen verzorgt
of perioden van ouderschapsverlof, sabbatsverlof, zorgverlof, studieverlof,
enzovoort. De terechte wens bestaat het mogelijk te maken voor diegenen die
om de hiervoor genoemde redenen tijdelijk in deeltijd werken, de diensttijd
ook vol mee te nemen. Dit zal mogelijk zijn onder dezelfde voorwaarden als
welke gelden voor voltijdverlof; in wezen is in de geschetste situatie immers
sprake van deeltijdverlof. 2.9. Gangbaarheidstoets voor individuele regelingenVolgens het wetsvoorstel wordt voor niet-collectieve regelingen de aanvullende
eis gesteld dat de regeling een pensioen inhoudt dat niet uitgaat boven hetgeen
in collectieve regelingen gangbaar is. Deze eis wordt als algemeen uitgangspunt
onderschreven. Tegelijkertijd worden kanttekeningen gezet bij de feitelijke
uitwerking. Wij hebben derhalve nogmaals bezien of het toepassingsbereik van
de gangbaarheidstoets nog meer kan worden toegesneden op die gevallen waarin
evident is dat niet van gelijke gevallen sprake is, zodat ongelijke behandeling
(naar de maat van de ongelijke positie) is geoorloofd. Wij stellen thans voor
de gangbaarheidstoets aan te leggen als het pensioen geheel of gedeeltelijk
in eigen beheer wordt opgebouwd. Een werknemer die zulks doet, kiest immers
voor een andere positie de pensioenvoorziening kan zonder liquiditeitsverlies
maximaal worden opgebouwd, een eventueel overschot bij overlijden komt ten
goede aan de erfgenamen dan een werknemer die afscheid van zijn premies neemt
totdat de uitkeringen beginnen te lopen. Het voorgestelde artikel 18h is met
het oog hierop aangepast.Pendant van het niet-toepassen van de gangbaarheidstoets bij onderbrenging van het pensioen bij een onafhankelijke verzekeraar is dat
het naderhand alsnog in eigen beheer nemen van het pensioen, gelijkgesteld
wordt met afkoop indien het pensioen niet voldoet aan de voor eigen beheer
gestelde voorwaarden. Het in artikel 19b vernummerde oude artikel 11c voorziet
reeds hierin. 2.10. RestbegunstigingDe pensioendefinitie verdraagt zich, reeds onder het bestaande regime,
niet met de gedachte dat bij vooroverlijden een eventueel niet benut gedeelte
van opgebouwd pensioenvermogen terug zou vloeien naar de (erfgenamen van de)
werknemer. In een dergelijke situatie is immers eerder sprake van een spaarcontract
dan van een pensioenregeling waarbij de werknemer de goede kans heeft dat
hij, bij lang leven, meer pensioen ontvangt dan overeenkomt met de betaalde
premies en de kwade kans dat hij, bij kort leven, minder ontvangt dan aan
premies is betaald.Niettemin is onder het bestaande regime in een beperkt aantal gevallen
restbegunstiging door de fiscus geaccepteerd. In de aanwezigheid in de huidige
pensioendefinitie van de woorden «uitsluitend of nagenoeg uitsluitend»
is weliswaar de ruimte voor restbegunstiging gevonden, maar dit deel van de
definitie was eerder bedoeld voor aanpassingen in de kring van gerechtigden
dan voor het mogelijk maken van omzetting van een pensioenuitkering in een
kapitaal ineens. Voor dit laatste is een, achteraf bezien wellicht te ruime,
interpretatie gekozen van de terminologie «uitsluitend of nagenoeg uitsluitend».
Onder het nieuwe regime is die ruimte er niet meer.Het zou naar ons oordeel evenwel te ver gaan om deze praktijk ingaande
het nieuwe regime ook voor bestaande gevallen onmogelijk te maken. Daarom
is aan het overgangsartikel 38b een tweede lid toegevoegd dat inhoudt dat
individuele pensioenregelingen die op het tijdstip van inwerkingtreding van
het nieuwe regime alleen maar niet aan dat regime voldoen door het voordien
fiscaal geaccepteerde element van restbegunstiging, geacht worden toch aan
alle voorwaarden te voldoen. Door de verwijzing naar het oude artikel 11,
derde lid, aanhef, wordt bereikt dat voor bestaande gevallen welke zijn goedgekeurd
geen ruimere toepassing van de restbegunstiging mogelijk is dan destijds werd
toegestaan. Wijzigt men de pensioenregeling vrijwillig op meer dan ondergeschikte
punten (bijvoorbeeld van administratieve aard), dan is het «alles of
niets» en zal het element van de restbegunstiging uit de regeling moeten
worden verwijderd. 2.11. Plaats pensioendefinitieOp het ogenblik staat de fiscale pensioendefinitie in artikel 11, derde
lid, van de Wet op de loonbelasting 1964; volgens het voorstel komt de definitie
in het nieuwe artikel 18 van die wet. In veel bestaande pensioenregelingen
blijkt te worden verwezen naar genoemd artikel 11, derde lid. Zonder nadere
maatregel zou de tekst van al die regelingen aan de verplaatsing naar art.
18 moeten worden aangepast. Om deze zinledige exercitie te voorkomen stellen
wij thans voor, na overleg met de sector, een nieuw artikel VI in het onderhavige
wetsvoorstel op te nemen. Dit houdt in dat waar in pensioenregelingen, daterend
van voor de inwerkingtreding van het nieuwe regime of van niet meer dan drie
maanden daarna, naar artikel 11, derde lid, wordt verwezen, geacht wordt te
zijn verwezen naar artikel 18. 2.12. Overdracht pensioenkapitaal naar buitenlandVanuit de meergenoemde groep pensioendeskundigen is de suggestie gekomen meer dan thans het geval is duidelijk te maken dat reeds de
mogelijkheid van afkoop aan een regeling het karakter van pensioenregeling
ontneemt. Een regeling die wordt afgekocht (of waarmee anderszins in strijd
met de voorwaarden wordt gehandeld) is kennelijk een regeling die afkoopbaar
is en dus geen pensioen kan zijn en dat ook nooit geweest kan zijn. Uitkeringen,
ook fictieve, uit een dergelijke regeling vallen dus voor de verdragskwalificatie
niet onder het pensioenartikel maar onder het arbeidsartikel. Wij stellen
voor deze suggestie over te nemen en in de wet op te nemen dat een regeling
slechts een pensioenregeling kan zijn indien daarin expressis verbis is vastgelegd
dat de pensioenaanspraak niet kan worden afkocht, anders dan in de gevallen
voorzien bij of krachtens de Pensioen- en spaarfondsenwet. Dit gebeurt door
middel van het ter verduidelijking, derhalve in die zin ten overvloede invoegen
van een nieuw onderdeel b in artikel 18. Daarin is de terminologie «kunnen
worden afgekocht, vervreemd of prijsgegeven, dan wel formeel of feitelijk
voorwerp van zekerheid kunnen worden» ontleend aan het nieuwgenummerde
artikel 19b, eerste lid (voorheen artikel 11c). 2.13. InwerkingtredingUitgangspunt blijft inwerkingtreding van het wetsvoorstel per 1 januari
1999. De inwerkingtredingsbepaling is voor alle zekerheid zodanig aangepast
dat de wet in werking zal treden op de eerste dag van de maand die volgt op
de maand waarin de wet in het Staatsblad is geplaatst, dit om – mocht
de beoogde ingangsdatum niet worden gehaald – tegemoet te komen aan
de wens dit voorstel zo vlug mogelijk in werking te laten treden. 3. Relatie met de nota «Werken aan Zekerheid»,
belastingen in de 21e eeuw en het pensioenconvenantDe leden van de fractie van de PvdA vragen naar de relatie tussen de in
het voorliggende voorstel geformuleerde maximum pensioengrens van 100% eindloon
en de in de nota «Belastingen in de 21 eeuw: een verkenning» genoemde
begrenzing van 70% eindloon voor zowel pensioen als lijfrentes tezamen. Het
antwoord op deze vraag is meegenomen in onderdeel 1 van deze nota, waar uitgebreid
is ingegaan op de relatie tussen dit wetsvoorstel en genoemde nota.Voorts vragen deze leden wat de gevolgen zijn van een mogelijke splitsing
in een fiscaal toelaatbaar en een niet-toelaatbaar deel van een pensioenregeling,
mede in relatie tot de plannen voor een nieuw belastingstelsel. In de huidige
regeling is de consequentie van een bovenmatige pensioenregeling dat de premies
hiervoor in hun geheel niet aftrekbaar zijn en de aanspraken in hun geheel
belastbaar. Op grond van dit wetsvoorstel wordt slechts voor het niet toelaatbare
deel van de pensioenregeling geen faciliteit genoten. Dit betekent dat de
uitkeringen uit het niet toelaatbare deel, voor zover zij de ingelegde premies
niet overtreffen, onbelast zijn. Anders zou sprake zijn van economische dubbele
belastingheffing. Het meerdere boven de ingelegde premies is wel belast. Dit
wordt de saldomethode genoemd.De voorgestelde regeling geeft de mogelijkheid een bovenmatige regeling
te splitsen in een fiscaal toelaatbaar deel en een niet-toelaatbaar deel.
Als van deze mogelijkheid binnen de voorwaarden gebruik wordt gemaakt dan
blijft de volledige premie voor het toelaatbare deel aftrekbaar, c.q. de aanspraak
onbelast, en is de volledige uitkering uit hoofde hiervan te zijner tijd belast
(omkeerregel). Op grond van dit wetsvoorstel volgt het niet toelaatbare gedeelte
de hiervoor beschreven saldomethode. De plannen voor een nieuw belastingstelsel
brengen geen wijziging mee in de behandeling van het eerste, toelaatbare gedeelte
van een gesplitste regeling. Deze blijft, als onderdeel van de
oudedagsparaplu, het regime van de omkeerregel volgen. Voor het tweede, het
ontoelaatbare gedeelte, is in de verkenning 21e eeuw uitgegaan van belastbaarheid
op basis van een forfaitair vastgesteld rendement. Dit zou kunnen betekenen
dat elk jaar op peildatum de kapitaalswaarde van het niet-toelaatbare gedeelte
van de gesplitste regeling moet worden berekend. Aan dit kapitaal wordt, voor
zover dit kapitaal de vrijstelling aan de voet te boven gaat, een forfaitair
rendement van 4% toegerekend. Dit rendement wordt tegen een vast tarief in
de belastingheffing betrokken. In het regeerakkoord is hiervoor uitgegaan
van een tarief van 30%. Aangezien bij de saldomethode het meerdere boven de
ingelegde premie wordt belast, gaat het bij deze methode in feite ook om het
belasten van het rendement op het ingelegde kapitaal. Bij het systeem van
het forfaitair rendement wordt dit rendement jaarlijks (forfaitair) berekend
en in de belastingheffing betrokken. De saldomethode hoeft dan niet meer te
worden toegepast, want anders zou sprake zijn van dubbele belastingheffing.
Overigens zijn er nog geen besluiten genomen over de definitieve uitwerking
van het belastingstelsel voor de volgende eeuw en staat op dit moment nog
niet volledig vast hoe het fiscaal onzuivere en afgesplitste deel van een
pensioenregeling in de belastingheffing zal worden betrokken.De vraag van de leden van de CDA-fractie hoe bestendig de huidige voorstellen
zijn met het oog op de het belastingplan voor de 21e eeuw is in het algemene
gedeelte (onderdeel 1) beantwoord. Daarin is ook de reactie verwerkt op de
opmerking van de leden van de fractie van de VVD dat de relatie tussen het
onderhavige wetsvoorstel en het belastingplan voor de volgende eeuw vaag is.
Wij kunnen voorts de leden van de VVD-fractie meedelen dat thans binnen het
Ministerie van Financiën wordt gewerkt aan een nadere uitwerking van
het belastingplan voor de 21e eeuw. In verschillende verbanden wordt diepgaand
nagedacht over diverse onderwerpen, waaronder de oudedagsparaplu. Waar dit
nodig en wenselijk wordt geacht zal, zodra de plannen meer uitgewerkt zijn,
overleg worden gevoerd met mensen uit de praktijk. Dergelijk overleg is in
het bijzonder ook van groot belang voor de totstandkoming van een werkbare
oudedagsparaplu, waarvan in het Regeerakkoord is aangegeven dat deze uitvoerbaar
en controleerbaar moet zijn. In die nadere uitwerking zal ook aandacht worden
besteed aan de vraag wat allemaal onder de oudedagsparaplu moet worden gebracht.
De door de leden van deze fractie gewenste open discussie kan aan de hand
van deze uitwerking plaatsvinden.De leden van de fractie van het CDA huldigen de opvatting dat pensioenen
zich bij uitstek op het terrein van de sociale partners bevinden. Sociale
partners dragen op dit punt naar hun opvatting een eigen verantwoordelijkheid
en de overheid ondersteunt dit proces slechts door de fiscale begeleiding.
Naar de opvattingen van deze leden is het fiscale regime in dit verband volgend
en niet sturend. Wij kunnen ons goeddeels in de opvatting van deze leden vinden.
Dit neemt niet weg dat de overheid naar onze mening ook een eigen verantwoordelijkheid
heeft. Eén van onze zorgen op pensioengebied is op dit moment de beheersing
van de kosten. Deze zorg en onze verantwoordelijkheid brengen mee, dat wij
de fiscale begeleiding van de opbouw van de oudedagsvoorziening niet klakkeloos
aan de ontwikkeling van de maatschappelijke opvattingen mogen overlaten. Voor
een deel betekent dit dat wij als overheid sturend moeten optreden, namelijk
voor zover het gaat om de randvoorwaarde van budgettaire neutraliteit in samenhang
met de doelstelling van beheersing van de (loon)kosten, die wij aan dit wetsvoorstel
hebben verbonden. Dat wij niettemin volgend willen handelen wat betreft maatschappelijke
ontwikkelingen blijkt uit een element van de nota van wijziging. Daarin wordt
voorgesteld ons de bevoegdheid te geven na advies van een daartoe
op te richten commissie algemene elementen uit pensioenregelingen goed te
keuren, ook als zij naar de letter van dit wetsvoorstel niet mogen, mits deze
elementen ontwikkelingen van maatschappelijke opvattingen weerspiegelen en
in overeenstemming zijn met het uitgangspunt van budgettaire neutraliteit.De leden van de fractie van het CDA achten het niet noodzakelijk om reeds
in dit wetsvoorstel te regelen wat zou moeten worden gedaan, indien onverhoopt
uit een evaluatie zou blijken dat partijen onvoldoende gevolg hebben gegeven
aan inhoud van het pensioenconvenant, terwijl de leden van de D66-fractie
deze delegatiebepaling ondersteunen. Wij zijn het op dit punt niet met de
leden van de CDA-fractie eens. Allereerst zij opgemerkt, dat wij vooralsnog
geen aanleiding hebben om te veronderstellen dat de afspraken in het kader
van het pensioenconvenant onvoldoende zouden worden nagekomen. In het ook
door ons wenselijk geachte scenario zal er derhalve geen sprake zijn van een
noodzaak om artikel VI en VII, tweede lid, van dit wetsvoorstel toe te passen.
Niettemin zijn wij van mening dat een beheersing van de kosten van de aanvullende
pensioenen reeds langere tijd een noodzaak is, die wellicht mede als gevolg
van bovengemiddelde beleggingsresultaten van de laatste jaren nog onvoldoende
aandacht heeft gekregen. Het pensioenconvenant is er mede op gericht om de
verantwoordelijkheid voor (onder meer) de kostenontwikkeling van pensioenen
daar te laten waar zij thuis hoort: bij de sociale partners. Het is dan ook
redelijk dat partijen enige tijd wordt gegund om inhoud te geven aan de doelstellingen
van het convenant. Zou, wat wij niet verwachten, na andermaal een periode
van enige jaren blijken dat de wijzigingen niet kostenneutraal geschieden,
dan zijn wij van mening dat nu al duidelijk moet zijn– dat de overheid de eigen verantwoordelijkheid zal nemen;– op welke wijze aan deze eigen verantwoordelijkheid invulling zal
worden gegeven;– en dat in die situatie geen verder tijdsverlies kan worden gepermitteerd.De voortgang van dit wetsvoorstel illustreert hoeveel tijd er gemoeid
kan zijn met het indienen en behandelen van een nieuw wetsvoorstel op pensioengebied.
Om aan de Kamer geen carte blanche te vragen is in de toelichting op dit wetsvoorstel
opgenomen, dat er beperkingen zijn in de mate waarin de overheid in die situatie
de fiscale begeleiding van pensioenen kan aanpassen.Met betrekking tot de vraag van de leden van de D66-fractie of de wijziging
van artikel 2b van de Pensioen- en spaarfondsenwet nog aanleiding geeft tot
nadere invulling van het convenant kunnen wij antwoorden dat het convenant
mede met inachtneming van genoemde wijziging van de Pensioen- en spaarfondsenwet
tot stand is gekomen en deze wijziging geen aanleiding geeft tot een nadere
invulling van het convenant. Met het convenant wordt beoogd dat voor ontwikkelingen
die zouden kunnen leiden tot een groter budgettair beslag op de toegestane
ruimte een zodanige compensatie wordt gerealiseerd dat een en ander budgettair
neutraal zal kunnen worden gerealiseerd. 4. Vormen van pensioenopbouwDe leden van de VVD-fractie formuleren bezwaren bij het zogenoemde «middelloonartikel».
Zij zijn van mening dat, als uit de evaluatie zou blijken dat onvoldoende
vordering is geboekt, het kabinet met een wetswijziging moet komen, die langs
de gebruikelijke weg behandeld dient te worden. Zij hebben bezwaar tegen wat
zij noemen het verlenen van toestemming achteraf. Zoals reeds is aangegeven
is het geenszins onze bedoeling met artikel VI en VII, tweede lid, van dit
wetsvoorstel de Kamer buitenspel te zetten. Integendeel, de artikelen zijn
juist bedoeld om het kabinet vooraf een instrument in handen
te geven om, wanneer onverhoopt zou blijken dat aan het pensioenconvenant
onvoldoende gevolg zou zijn gegeven, meteen adequaat te kunnen handelen op
basis van een bevoegdheid, die expliciet door de beide Kamers aan het kabinet
is verstrekt. Aanvaarding van het voorliggende wetsvoorstel zou betekenen
dat de Kamer instemt met een zekere bevoegdheid voor het kabinet om desgewenst
langs de band van een beperking van de ruimte voor fiscale begeleiding een
bijdrage te leveren aan het proces van beheersing van de kosten van pensioenen
en daarmee samenhangende loonkosten. In het voorgaande is uitgebreider ingegaan
op de argumenten om deze artikelen in het wetsvoorstel op te nemen.Voorts vragen deze leden welke eventuele gevolgen zijn verbonden aan een
mogelijk ingrijpen naar aanleiding van de evaluatie van het pensioenconvenant
voor de oudedagsparaplu. Wij hebben op dit moment geen behoefte om nog dieper
in te gaan op de gevolgen van een negatieve conclusie op basis van de evaluatie
van het pensioenconvenant. Dit zou de indruk kunnen geven dat wij geen vertrouwen
hebben in het naleven van de afspraken in het pensioenconvenant. Eerder genoemde
specifieke redenen zijn er de oorzaak van dat we er voor hebben gekozen om
nu wel reeds duidelijk te maken wat de gevolgen zijn van een negatieve conclusie
voor het terrein van de fiscale begeleiding van de collectieve pensioenregelingen.
Pas als zou blijken dat de doelstellingen van het convenant niet zijn gerealiseerd
zouden wij willen ingaan op de vraag of dit ook gevolgen moet hebben voor
de oudedagsparaplu, die voor een belangrijk deel ook betrekking heeft op de
ruimte voor volstrekt individuele voorzieningen, waarvoor sociale partners
geen verantwoordelijkheid dragen.Naar aanleiding van de vraag of het verstandig is dat de wetgever zich
beperkt tot wat de leden van de VVD-fractie noemen etikettering van drie pensioenstelsels,
merken wij op dat het niet onze bedoeling is in het wetsvoorstel een limitatieve
opsomming te geven van pensioenstelsels die fiscaal toelaatbaar zijn. Met
het oog op de duidelijkheid van onze voorstellen zijn wij echter ingegaan
op de betekenis van onze voorstellen voor de drie typen pensioenregelingen,
die in het algemeen redelijk volledig beschrijven hetgeen aan collectieve
regelingen in ons land voorkomt. Buiten de drie genoemde vormen, te weten
eindloon, middelloon en beschikbare premieregeling, komen andere vormen voor,
maar deze zijn meestal een verbijzondering of een mengvorm van de drie genoemde
hoofdvormen. Zo is een geïndexeerd middelloonstelsel een verbijzondering
van de hoofdvorm middelloonstelsel. Bij de berekening van het maximale opbouwpercentage
voor een middelloonstelsel is overigens, zoals de leden van de VVD-fractie
terecht suggereren, verondersteld dat het gaat om een middelloonregeling waarvan
de toezegging de loonstijging volgt. Het leek ons enerzijds niet verstandig
om in het wetsvoorstel meer hoofdvormen te onderscheiden. Anderzijds zijn
wij van oordeel dat het voorliggende wetsvoorstel voldoende ruimte biedt om
ook pensioenregelingen, die niet precies gelijk zijn aan één
van de genoemde hoofdvormen, fiscaal te accepteren.De leden van de D66-fractie constateren dat in het voorliggende voorstel
van wet verschillende soorten pensioenstelsels zijn opgenomen waaraan verschillende
consequenties worden verbonden. Er is, zo stellen deze leden, een grote diversiteit
aan pensioenregelingen waardoor discussies zouden kunnen ontstaan met welk
pensioenstelsel men te maken heeft. Met betrekking tot het door deze leden
gegeven voorbeeld van een pensioenregeling die in de kern bestaat uit een
eindloonregeling, maar voor een belangrijk aantal onderdelen gebaseerd is
op het middelloon merken wij het volgende op. Bij gecombineerde regelingen
moeten alle elementen van de pensioenregeling tezamen en in onderlinge
samenhang worden bezien voor de kwalificatie van de desbetreffende regeling
als geheel. Indien de door deze leden genoemde eindloonregeling zoveel elementen
bevat van een middelloonregeling dat kan worden vastgesteld dat een pensioenresultaat
wordt bereikt ter hoogte van een middelloonregeling dient de regeling ook
als zodanig te worden gekwalificeerd. In een andere situatie is het denkbaar
dat met wat een middelloonregeling wordt genoemd in feite een pensioen op
basis van eindloon wordt gerealiseerd. De nadere regels met betrekking tot
het hiervoor beschreven uitgangspunt inzake de kwalificatie van pensioenregelingen
bij samenloop van verschillende pensioenstelsels zullen in een ministeriële
regeling worden opgenomen. Hiermede achten wij tevens de vraag van deze leden
naar de samenloop van hybride pensioenstelsels beantwoord.Wat betreft de door deze leden gevraagde rechtvaardiging van de verschillende
fiscale behandeling van bijvoorbeeld een sterk gemitigeerd eindloonstelsel
en een geïndexeerd middelloonstelsel kunnen wij meedelen dat bij de vaststelling
van de opbouwmogelijkheden van een middelloonregeling een vertaling heeft
plaatsgevonden waarbij een opbouw van 2% eindloon per jaar het uitgangspunt
vormt. Beoogd is derhalve de opbouwmogelijkheden van diverse pensioenvormen
tot één norm te vertalen teneinde eenzelfde fiscale behandeling
van die verschillende pensioenvormen mogelijk te maken. Daarnaast wordt de
mogelijkheid geboden in het aanwijzingsbeleid rekening te houden met afwijkingen
die hun oorzaak vinden in de aan de vertaling ten grondslag liggende veronderstellingen,
zoals bijvoorbeeld een loopbaanontwikkeling die duidelijk afwijkt van de bij
die vertaling gehanteerde veronderstelde loopbaanontwikkeling. Van een blokkering
van toekomstige flexibiliserings- en individualiseringsontwikkelingen, zoals
deze leden zich afvragen, is derhalve – mede gelet op de onder 2.1 voorgestelde
instelling van een adviescommissie – geen sprake.De leden van de D66-fractie menen dat de pogingen om middelloon- en beschikbarepremieregelingen
vergelijkbaar te maken met een eindloonregeling niet helemaal geslaagd zijn
te noemen. Dienaangaande merken wij op dat de vertaling van een eindloonregeling
naar middelloon en beschikbarepremieregelingen een uitwerking is van aanbeveling
2 van de werkgroep pensioenen. Deze aanbeveling is gedaan omdat hierover vanuit
de praktijk in de afgelopen jaren zeer veel vragen zijn gesteld. Uit alles
blijkt echter dat dit een van de ingewikkeldste problemen van de pensioenmaterie
betreft, dat wij zo goed mogelijk hebben proberen op te lossen. Gelet op de
aan de omrekening ten grondslag liggende uitgangspunten waarbij een opbouw
van 2% eindloon het uitgangspunt vormt, kan van een beïnvloeding van
de fiscus ten gunste van het eindloonsysteem geen sprake zijn. De interpretatie
van de memorie van toelichting van deze leden dat daarin de stelling zou zijn
ingenomen dat degenen die een middelloonregeling kiezen een soberder regeling
zouden wensen dan wie een eindloonregeling hanteert delen wij niet. In de
memorie van toelichting staat slechts vermeld dat zo die stelling zou worden
ingenomen ook voor middelloon een maximaal jaarlijks opbouwpercentage van
2 gehanteerd zou kunnen worden. Dat deze stelling door ons niet is ingenomen
blijkt uit het voorstel dat het opbouwpercentage van een middelloonregeling
maximaal 2,25 mag bedragen omdat dit in het algemeen tot een pensioen zal
leiden dat vergelijkbaar is met een pensioen op basis van 2% eindloon.Deze leden vragen zich verder af of er bij de flexibele leef- en arbeidspatronen
nog wel sprake kan zijn van een gemiddelde loopbaanontwikkeling en vinden
het om die reden vanzelfsprekend dat als dit standaard carrièrepatroon
niet aansluit bij de feitelijke ontwikkelingen verzocht kan worden om een
afwijkend percentage. De keuze voor een gemiddelde loopbaanontwikkeling van
3–2-1–0 is, zo hebben wij ook toegelicht, uiteraard
arbitrair. Voor het opnemen van de uitgangspunten in de wet die gehanteerd
moeten worden bij de omrekening van een eindloonsysteem naar een beschikbarepremiesysteem
of een middelloonsysteem, zoals de veronderstelde loopbaanontwikkeling, is
echter gekozen om te voorkomen dat voor een adequate vertaling enkele tientallen
staffels nodig zouden zijn die dan nog niet alle voorkomende situaties zouden
dekken. Dit is ook de reden waarom niet wordt voorgesteld als uitgangspunt
de reële loopbaanontwikkeling te hanteren. De regeling zou daarmee te
complex worden.Voor collectieve regelingen met een grote diversiteit aan carrières
zou de regeling onuitvoerbaar zijn. Het kiezen van een standaardcarrière
is daarbij onontbeerlijk. In hoeverre het opbouwpercentage kan afwijken, deze
leden vragen daarnaar, is afhankelijk van de vraag welk opbouwpercentage nodig
is om het resultaat van een eindloonregeling met een opbouwpercentage van
2 te evenaren.De leden van de GPV-fractie en de RPF-fractie vragen welke criteria naast
de veronderstelde loopbaanontwikkeling bepalend zijn geweest bij de vertaling
van middelloonregelingen en beschikbare premieregelingen naar een eindloonregeling.
Op deze vraag kunnen wij antwoorden dat bij de bepaling van de rekengrondslagen
zoveel mogelijk aansluiting is gezocht bij de rekengrondslagen van pensioenfondsen
en verzekeraars. Daarbij is er voor gekozen om onzekere factoren zoveel mogelijk
buiten beschouwing te laten.Bij middelloonregelingen wordt de pensioenaanspraak toegekend over het
per dienstjaar toegekende pensioengevend loon. De enige onzekere factor die
daarbij bepalend is voor de vertaling naar een eindloonregeling is de loopbaanontwikkeling.
Daarbij is omwille van de uitvoerbaarheid van de regeling geen onderscheid
gemaakt tussen geïndexeerde en niet-geïndexeerde middelloonregelingen
en gekozen voor een gemiddelde loopbaanontwikkeling volgens de verhouding
3–2-1–0.Om een beschikbare premieregeling te herrekenen naar een 2% eindloonresultaat
moet de per jaar gestorte premie worden herrekend naar een te verwachten uitkering
op pensioeningangsdatum. Daarbij spelen een aantal toekomstige (onzekere)
factoren een rol. Zoals hiervoor is opgemerkt is aangesloten bij algemeen
maatschappelijk gebruikelijke grondslagen. Een op jeugdige leeftijd gestorte
premie zal tot de pensioeningangsdatum meer beleggingsopbrengsten genereren
dan een op latere leeftijd gestorte premie. Daarom is bepaald dat de premie
met het oplopen van de leeftijd hoger mag worden. Daarbij mag worden gewerkt
met leeftijdsklassen van 5 jaar, waarbij in elke leeftijdsklasse met een gemiddeld
percentage mag worden gewerkt. Voor de loopbaanontwikkeling is evenals bij
middelloon uitgegaan van een gemiddelde loopbaanontwikkeling volgens de verhouding
3–2-1–0.Een onzeker element in de beschikbare premieregelingen is de inschatting
van de te verwachten opbrengsten en inflatie. In aansluiting op hetgeen gebruikelijk
is, wordt de inflatie op nihil gesteld tegenover een lage inschatting van
de opbrengsten van slechts 4%. Het is zeer waarschijnlijk dat de beleggingen
meer opbrengen dan 4%, zodat uit het meerdere dan de inflatie en een eventuele
indexatie van de ingegane uitkeringen kunnen worden bekostigd. Wij zijn van
mening dat op deze wijze, in vergelijking met een eindloonregeling, een vrij
ruime mogelijkheid tot pensioenopbouw is geboden. De meest onzekere factor
is wellicht de loopbaanontwikkeling. Reden waarom voor situaties waarin de
feitelijke carrière afwijkt van de veronderstelde carrière de
pensioenregeling op basis van de in het wetsvoorstel opgenomen tegenbewijsregeling
kan worden aangepast met inachtneming van de feitelijke carrière. 5. De pensioendefinitieDe leden van de fracties van de PvdA, D66 en GroenLinks merken op dat
het wetsvoorstel erg gedetailleerd is. Deze leden vragen of – als gevolg
van deze verregaande detaillering – de mogelijkheden om pensioenregelingen
te flexibiliseren niet beperkt worden. Zij wijzen daarbij op een groot aantal
commentaren op dit punt, zoals van de Stichting van de Arbeid, vereniging
van Bedrijfspensioenfondsen, de Nederlandse Orde van belastingadviseurs, de
Nederlandse Federatie van Belastingadviseurs en de artikelen van P. Van Yperen
en prof. L.G.M. Stevens in het Weekblad voor Fiscaal Recht. Bij het beoordelen
van de vraag of het wetsvoorstel flexibilisering pensioenen voldoende flexibel
is, kan het begrip flexibiliteit vanuit twee invalshoeken worden beschouwd.
Ten eerste gaat het om de vraag of de norm, die in het wetsvoorstel wordt
neergelegd in die zin voldoende flexibel is, dat de norm als geheel de mogelijkheid
in zich bergt opgerekt te kunnen worden. In veel commentaren wordt er op gewezen
dat het ontbreken van de flexibiliteit naar boven in de voorgestelde norm
in contrast staat met de huidige norm, die deze vorm van flexibiliteit wel
bezit. De huidige norm is immers gerelateerd aan de maatschappelijke opvattingen,
welke in de tijd kunnen wijzigen. Op basis van de huidige definitie impliceert
een verruiming van de maatschappelijke opvattingen een verruiming van de pensioennorm.
Aan de huidige definitie zijn echter ook een aantal bezwaren verbonden:1. Of de maatschappelijke opvattingen wijzigen, moet blijken uit een wijziging
van de pensioenregeling. Wijziging van de pensioenregeling is pas toegestaan
op basis van gewijzigde maatschappelijke opvattingen. In de praktijk heeft
deze cirkelverwijzing de ontwikkeling van de pensioennorm in de weg gestaan. 2. De koppeling van de pensioennorm aan de maatschappelijke opvattingen
geeft weliswaar mogelijkheden voor flexibiliteit en dynamiek, maar geeft weinig
concrete aanknopingspunten voor wat wel acceptabel is en wat niet. Hierdoor
blijft op sommige onderdelen onduidelijkheid bestaan over de grenzen van fiscale
toelaatbaarheid van pensioenregelingen.3. De koppeling van de pensioennorm aan een dynamisch begrip maakt van
deze fiscale faciliteit in budgettair opzicht een soort open einde regeling.
Omdat er groepen zijn, die er belang bij hebben de grenzen van de fiscale
toelaatbaarheid op te zoeken, met de budgettaire consequenties die daarvan
het gevolg zijn, is er vanuit het oogpunt van bescherming van de belastingopbrengst
gewenst de huidige definitie nader te bezien.Met de voorgestelde pensioendefinitie wordt getracht aan deze bezwaren
tegemoet te komen. Wij benadrukken in dit verband dat naar ons oordeel de
voorgestelde norm een alleszins royaal kader geeft. In de beoordeling van
de totale ruimte, die dit wetsvoorstel biedt zijn vooral van belang: het opbouwpercentage
van 2%, in samenhang met een mogelijke pensioeningangsleeftijd van 60 jaar
en de AOW-franchise. Er is vrijwel geen collectieve regeling te vinden, die
van deze ruime mogelijkheden ook daadwerkelijk gebruik maakt. Het is naar
ons oordeel dan ook niet nodig om in algemene zin het wetsvoorstel nog flexibeler
te maken door de mogelijkheid te scheppen deze toch al zo ruime norm onder
omstandigheden nog verder op te rekken. Het verder oprekken van de norm zou
ook haaks staan op de budgettaire neutraliteit, die als randvoorwaarde voor
verdere flexibilisering van de pensioennorm is gesteld. Daarnaast is de mogelijkheid
van een nog ruimere norm niet in overeenstemming te brengen met één
van de doelstellingen van het pensioenconvenant, te weten de kostenbeheersing.Dit neemt niet weg dat wij begrip hebben voor de kritiek dat onder het
huidige wetsvoorstel ook maatschappelijke ontwikkelingen die niet direct budgettaire
consequenties hebben, wellicht niet direct gevolgd kunnen worden.
Op dit punt hebben wij gemeend een wijzigingsvoorstel te moeten opnemen. Dit
wijzigingsvoorstel houdt de totstandkoming in van een adviescommissie. In
deze adviescommissie, waarvoor een wettelijke basis wordt geschapen, zitten
vertegenwoordigers van de belanghebbenden en deskundigen. De commissie krijgt
de bevoegdheid te adviseren over die elementen die wettelijk niet zijn toegestaan,
maar maatschappelijk wenselijk worden geacht. De commissie respecteert bij
de beoordeling van nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen de budgettaire kaders
van het voorliggende wetsvoorstel. Mocht de commissie over een bepaald element
in pensioenregelingen adviseren deze toe te staan dan kan de Minister van
Financiën, in overeenstemming met de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
bij ministeriële regeling een algemene goedkeuring geven. Vervolgens
wordt een procedure voor parlementaire goedkeuring gestart, opdat ook beide
Kamers zich over de wijziging van de pensioennorm kunnen uitspreken. Op deze
wijze kan de pensioennorm toch flexibeler worden, zonder dat het budgettaire
kader geweld wordt aangedaan. Onder 2 zijn wij hier nader op ingegaan.De tweede invalshoek waarlangs het voorliggende wetsvoorstel op de aanwezigheid
van voldoende flexibiliteit moet worden beoordeeld, is die van de flexibiliteit
binnen de voorgestelde norm. Het is naar ons oordeel de kern van het voorliggende
wetsvoorstel dat hier vele nieuwe mogelijkheden worden geschapen. Het is weliswaar
enerzijds zo, dat het ruime kader dat wij bieden met zich brengt dat dit kader
strak wordt gedefinieerd, mede ook vanwege de budgettaire taakstelling. Anderzijds
is het uitdrukkelijk het oogmerk van de regeling geweest om binnen dit kader
zo veel mogelijk flexibiliteit toe te staan. Dat deze doelstelling kan worden
gerealiseerd blijkt reeds in de huidige praktijk waar – vooruitlopend
op het wetsvoorstel – collectieve regelingen worden afgesloten, die
een tot voor kort ondenkbare mate van keuze-elementen en mogelijkheden tot
uitruil van pensioenonderdelen kennen, inclusief individuele aanvullingen
naar eigen voorkeur. Daarbij kan worden opgemerkt dat deze collectieve regelingen
doorgaans ruim binnen de buitengrenzen van het wetsvoorstel blijven. Daar
komt bij, dat – zelfs wanneer men op een enkel onderdeel buiten de kaders
van het wetsvoorstel treedt – het voorliggende wetsvoorstel zo flexibel
is dat de regeling alsnog kan worden aangewezen mits het totaal van de regeling
maar binnen de totale ruimte van het wetsvoorstel blijft. Men mag dus het
kader op een enkel punt te buiten gaan, mits men daar op een ander punt evenveel
binnen blijft. Al met al trekken wij daarom de conclusie dat binnen de voorgestelde
norm het voorliggende wetsvoorstel een forse verruiming van de flexibilisering
van pensioenregelingen mogelijk maakt.De leden van de fractie van de VVD merken op er niet van overtuigd te
zijn dat de huidige pensioendefinitie niet meer voldoet. In het bijzonder
vragen zij in te gaan op de door de NOB geformuleerde nadelen van de voorgestelde
pensioendefinitie. Ook de leden van de fractie van GroenLinks stellen vragen
bij de vergaande detaillering van de pensioendefinitie. Zij vragen of deze
detaillering niet tot een verstarring van de pensioennorm leidt en of hiermee
wel recht wordt gedaan aan de aanbevelingen van de pensioencommissie. In het
voorafgaande zijn wij reeds uitgebreid op deze argumenten ingegaan. Ons betoog
komt er kort gezegd op neer, dat wij een ruim en flexibel kader voorstaan,
maar dat dit meebrengt dat dan ook duidelijk de grenzen van wat mogelijk is
worden gedefinieerd. Wat de leden van diverse fracties detaillering met het
risico van verstarring noemen, zien wij als een noodzakelijke afbakening van
een op zichzelf ruime stolp waarbinnen alle mogelijkheden van flexibilisering
en individualisering kunnen en zullen worden toegestaan. Om de flexibiliteit
van ons voorstel verder te vergroten stellen wij in de bijgevoegde nota van
wijziging een aantal aanpassingen voor. Voor zover dit de budgettaire
kaders niet te buiten gaat stellen wij daarnaast een korte procedure voor
aan de hand waarvan het mogelijk is maatschappelijke ontwikkelingen flexibel
in de pensioennorm te integreren, zonder dat hier vooraf wetgeving voor nodig
is. Het is onze stellige overtuiging dat de invulling van het voorliggende
wetsvoorstel een pensioennorm oplevert die recht doet aan de flexibiliseringsgedachte,
die aan de aanbevelingen van de pensioencommissie ten grondslag hebben gelegen.
Met de huidige voorstellen wordt bewerkstelligd dat ingrijpende wijzigingen
in het pensioenstelsel niet afhankelijk worden gesteld van een toevallig oordeel,
maar dat daarvoor de koninklijke weg van parlementaire toetsing wordt bewandeld.
Op deze wijze ontstaat een heldere politieke verantwoordelijkheid.In antwoord op de vraag van de leden van de D66-fractie naar de door de
Belastingdienst geïnventariseerde knelpunten delen wij mee dat een dertiental
knelpunten zijn geïnventariseerd. Deze knelpunten hebben onder meer betrekking
op vervroeging van de ingangsdatum van het ouderdomspensioen, uitstel van
pensioen, afzien van nabestaandenpensioen ten gunste van een hoger ouderdomspensioen
en vervanging van VUT-regelingen door prepensioenregelingen. Voor een volledig
overzicht van deze knelpunten verwijzen wij kortheidshalve naar bijlage 5
bij het rapport van de werkgroep Fiscale behandeling van pensioenen.De leden van de D66-fractie vragen wat de gevolgen zijn van de verandering
van de open norm voor nieuwe al tot stand gekomen flexibele pensioenregelingen
op basis van de aanbevelingen van de werkgroep Fiscale behandeling pensioenen
en in het verlengde daarvan of het percentage van 2% eindloon per jaar van
toepassing zal zijn op alle beroepsgroepen in het bedrijfsleven, politiek
en overheid. Naar aanleiding van deze vraag merken wij op dat het uitgangspunt
bij de in het wetsvoorstel opgenomen grenzen is in lijn met het rapport van
de werkgroep, een uitwerking te geven van de maatschappelijke ontwikkeling
op pensioengebied. Vanuit die gedachte zal de verandering van de open norm
voor nieuwe al tot stand gekomen flexibele pensioenregelingen in beginsel
geen gevolgen hebben omdat ook met een open norm niet mag worden getreden
buiten hetgeen naar maatschappelijke opvattingen als een redelijk pensioen
kan worden aangemerkt. Daar waar reeds overeengekomen pensioenregelingen de
in het wetsvoorstel opgenomen grenzen te buiten gaan zal – met inachtneming
van de voorgestelde overgangstermijn – een aanpassing aan de in het
voorliggende voorstel van wet opgenomen voorwaarden dienen plaats te vinden.
De in het wetsvoorstel opgenomen normering van 2% eindloon per jaar geldt
voor een ieder. De leden van de fractie van D66 herinneren zich de problemen
die het pensioenfonds van Unilever met de absolute norm van 2% in plaats van
een gemiddelde norm van 2% had en de toezegging om hierover met Unilever nog
eens van gedachten te wisselen. Deze gedachtenwisseling heeft ertoe geleid
dat Unilever tot bijstelling is overgegaan, waardoor de pensioentoezegging
past binnen het raam van de fiscale wetgeving.De leden van de fractie van de VVD vragen of het de intentie van het kabinet
is om belastingplichtigen in staat te stellen een oudedagsvoorziening op te
bouwen die is gerelateerd aan het eindloon, collectief dan wel via een individuele
aanvulling. Onze intentie om een eindloonregeling mogelijk te maken blijkt
uit ons voorstel. Daarin is immers een opbouw van 2% per jaar op basis van
het eindloon de norm. Ook andere door het kabinet ontplooide initiatieven
zijn hiermee in overeenstemming. Zo heeft het pensioenconvenant mede tot doelstelling
de kosten van pensioenregelingen beter beheersbaar te maken. Het is niet noodzakelijk
om hiervoor het eindloonstelsel te verlaten. Er zijn ook binnen een eindloonstelsel
mogelijkheden om de doelstellingen van het convenant te bereiken.
De sociale partners zijn in beginsel vrij om aan de afspraken zelf invulling
te geven. Pas als na een evaluatie zou blijken dat partners de eigen verantwoordelijkheid
naar het oordeel van het kabinet niet voldoende hebben genomen, doet zich
de vraag voor of het kabinet zijn verantwoordelijkheid moet nemen. Een instrument
hiervoor is opgenomen in dit wetsvoorstel: in plaats van 2% opbouw per jaar
op basis van een eindloon-toezegging zou 2% opbouw op basis van een middelloon-toezegging
als norm kunnen worden genomen. Er is op dit moment echter geen enkele reden
om van inzet van dit instrument uit te gaan.Ook in het kader van de voorstellen voor een belastingstelsel in de 21e
eeuw gaan wij uit van de mogelijkheid van een eindloonstelsel.De leden van de fractie van de VVD vragen zich af welke aanbevelingen
van de pensioencommissie reeds ten tijde van het verschijnen van het rapport
in overeenstemming waren met de heersende maatschappelijke opvattingen. Zij
illustreren deze vraag met een beschrijving van de gang van zaken rondom aanbeveling
11, die het voorstel inhoudt om mogelijk te maken dat de waarde van de auto
van de zaak wordt meegenomen bij het bepalen van de pensioengrondslag. De
leden van de D66 fractie vragen de bewindslieden in dit verband of belastingplichtigen
wel konden vertrouwen op het beleidsstandpunt zoals dat in de brief van 1
september 1995 is neergelegd.Er zijn specifieke redenen geweest waarom de gang van zaken rondom aanbeveling
11 ook naar ons oordeel geen schoonheidsprijs verdient. In dit geval ging
het in eerste instantie om de afweging of de auto van de zaak vanuit de verzorgingsgedachte
tot de pensioengrondslag zou moeten kunnen worden gerekend. Daar is aanvankelijk
bevestigend over geoordeeld. In een later stadium is daar echter de specifieke
afweging in het kader van het milieubeleid bij betrokken. Toen is geoordeeld
dat van het opnemen van de waarde van de auto van de zaak in de pensioengrondslag
een verkeerd signaal zou uitgaan. Het beleid van het kabinet is er immers
op gericht het gebruik van de auto terug te dringen. Daarin past niet dit
type fiscale begeleiding van de auto van de zaak. Omdat het milieubelang in
dit geval zwaarder weegt is er uiteindelijk in het wetsvoorstel voor gekozen
de waarde van de auto van de zaak niet in de pensioengrondslag op te nemen.De hiervoor genoemde specifieke overwegingen voor aanbeveling 11 hebben
geen betrekking op de overige aanbevelingen. De gang van zaken rondom deze
aanbeveling is – zoals deze leden vragen – naar ons oordeel zeker
niet illustratief voor onze houding met betrekking tot de aanbevelingen van
de pensioencommissie in het algemeen. In algemene zin konden en kunnen belastingplichtigen
dan ook vertrouwen op het standpunt, zoals verwoord in genoemde brief van
1 september 1995.De leden van de fractie van het CDA vragen of het wetsvoorstel een gelijkwaardige
behandeling van pensioenregelingen en aanvullende regelingen mogelijk maakt.De oudedagsvoorziening kent drie pijlers: de AOW, de collectieve regeling
en de individuele voorzieningen. Het voorliggende wetsvoorstel heeft in het
bijzonder betrekking op de tweede pijler. De verhouding tussen de tweede en
derde pijler, waar de leden van de CDA-fractie naar vragen, komt specifieker
aan de orde in het kader van de voorstellen van het kabinet voor het belastingstelsel
voor de volgende eeuw. De gedachte achter de in dat kader voorgestelde oudedagsparaplu
is dat collectieve en individuele regelingen in onderlinge samenhang moeten
worden bezien en dat individuele aanvulling mogelijk is voor zover een collectieve
regeling de totale beschikbare ruimte niet benut.Dit neemt niet weg dat ook in dit wetsvoorstel de mogelijkheden voor individuele
aanvullingen aan de orde komen, maar dit blijft beperkt tot de individuele
aanvullingen binnen de collectieve regelingen. Van groot belang is dat dit
wetsvoorstel de mogelijkheid schept, dat een individuele aanvulling volledig
voor rekening van de werknemer mag komen. Daarmee wordt aangesloten op de
wijziging van de Pensioen en spaarfondsenwet van februari 1997, waarbij eveneens
de voorwaarde van een verplichte werkgeversbijdrage (het zogenaamde 50%-criterium)
is vervallen. Overigens wordt in het kader van de discussie over de taakafbakening
tussen pensioenfondsen en verzekeraars bezien in hoeverre nadere criteria
dienen te worden gesteld ten aanzien van individuele aanvullingen die door
pensioenfondsen worden uitgevoerd. Verwacht mag worden dat de Stichting van
de Arbeid hierover op korte termijn advies zal uitbrengen. De nader te stellen
criteria betekenen dat pensioenfondsen producten die niet aan die criteria
voldoen, niet kunnen aanbieden en dat men daarvoor dus aangewezen zal zijn
op verzekeraars.Voor een deel zal men dus aangewezen blijven op de derde pijler, bijvoorbeeld
het lijfrente-regime. Dit wetsvoorstel bevat geen voorstellen die betrekking
hebben op de derde pijler.De leden van de fractie van D66 zijn van mening dat het kabinet de afgelopen
jaren geen consistente beleidsopvatting op het gebied van pensioenen heeft
ontwikkeld. Zij zijn van mening dat de door het kabinet overgenomen 29 aanbevelingen
van de pensioencommissie een heel andere visie vertegenwoordigen dan de visie
neergelegd in de nota «Werken aan zekerheid». De introductie van
de oudedagsparaplu in de nota «Belastingen in de volgende eeuw: een
verkenning» laat naar het oordeel van deze leden onduidelijk hoe de
fiscale toekomst van pensioenregelingen eruit zal zien.Reeds in de door de toenmalige staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
ter Veld uitgebrachte pensioennota (Kamerstukken II, 1990/91, 22 167,
Nr. 1) heeft het toenmalige kabinet zich uitgesproken voor een middelloonstelsel.
In dat opzicht vertegenwoordigt de nota «Werken aan zekerheid»
geen nieuw geluid en kan worden gesproken van een consistente beleidsopvatting.
Om de opvatting van de opeenvolgende kabinetten beter te kunnen duiden is
het van belang te benadrukken dat het middelloonstelsel niet als een doel
op zichzelf gezien moet worden, maar als een middel om andere doelen, de beheersing
van de kosten van pensioenregelingen en daarmee samenhangende beheersing van
de loonkosten en moderne pensioenregelingen, te realiseren. Over dit uiteindelijke
doel zijn afspraken met sociale partners gemaakt in het pensioenconvenant.
In het kader van het pensioenconvenant staat het sociale partners vrij om
pensioenregelingen met een eindloonkarakter te handhaven of overeen te komen.
Wij gaan er op dit moment van uit dat het pensioenconvenant tot de gewenste
resultaten zal leiden, zodat ook voor de toekomst eindloonregelingen in dezelfde
mate kunnen blijven rekenen op de hier voorgestelde fiscale begeleiding.Alleen in de situatie dat onverhoopt uit een evaluatie zou blijken dat
het pensioenconvenant niet het door het kabinet gewenste effect heeft gehad,
biedt dit wetsvoorstel een instrument om de eigen verantwoordelijkheid van
de overheid waar te maken. Pas dan komt dus de mogelijkheid in zicht dat het
voorliggende wetsvoorstel niet een eindloonstelsel als uitgangspunt neemt,
maar een middelloonstelsel. Bedacht moet echter worden dat zelfs deze consequentie
niet hoeft te betekenen dat eindloonregelingen niet meer kunnen rekenen op
een vorm van fiscale begeleiding. Het zou slechts betekenen dat de opbouw
van maximaal 2% per jaar gekoppeld wordt aan een middelloon-toezegging. Dit
levert wel minder ruimte op dan een eindloontoezegging van maximaal 2% per
jaar, maar dit hoeft nog niet te betekenen dat met een lager opbouwpercentage
een eindloonregeling de ruimte op basis van een middelloon-toezegging van
2% fiscaal ontoelaatbaar overschrijdt. Naar onze mening vormt de in de nota «Belastingen in de volgende
eeuw: een verkenning» naar voren geschoven gedachte (Kamerstukken II,
vergaderjaar 1997–1998, 25 810, nr. 2, pagina's 50–55)
voor een oudedagsparaplu een consistente beleidsopvatting met het voorliggende
wetsvoorstel. Wij onderschrijven in dit verband de opvatting van de leden
van D66 dat wijzigingen op het gebied van de pensioenen een lange nawerking
hebben en dat het daarom van groot belang is het vertrouwen op te wekken dat
voorstellen die nu worden gedaan niet op korte termijn door andere voorstellen
zullen worden vervangen.De vraag van de leden van de CDA-fractie of het percentage van het maximaal
op te bouwen pensioen van 2% eindloon per jaar van toepassing is op alle beroepsgroepen
kunnen wij bevestigend beantwoorden. 6. Snel slijtende beroepenIn antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie waarom in de voorstellen
geen rekening meer wordt gehouden met eerdere pensioendata voor «snel
slijtende beroepen» en de daarmee corresponderende vraag van de leden
van de D66-fractie merken wij op dat op grond van de voorstellen iedere pensioenleeftijd
is toegestaan. Wij menen dat wij met de huidige voorstellen in de opbouwmogelijkheden
zeer ruime grenzen worden aangegeven voor pensioenregelingen, soms zelfs ruimer
dan thans maatschappelijk gebruikelijk is. Tegelijkertijd zijn wij ook van
mening dat we met de huidige voorstellen aan de grenzen zijn gekomen van wat
een maatschappelijk noodzakelijke fiscale begeleiding van de opbouw van pensioenen
kan worden genoemd. Met deze grenzen wordt iedereen in staat gesteld om een
heel behoorlijk pensioen op te bouwen. Het is naar onze mening dan ook niet
wenselijk voor bepaalde categorieën, zoals de snel slijtende beroepen,
een nog verdergaande opbouw van oudedagsvoorzieningen fiscaal te ondersteunen.
Het zou dan, gelet op de maatschappelijke ontwikkelingen, in wezen ook niet
meer om pensioen gaan maar om zeer specifieke regelingen voor het uitsmeren
van inkomsten. 7. Salaris-/diensttijdnormDe leden van de VVD-fractie constateren dat de fiscus gedoogt dat dienstjaren,
doorgebracht bij verschillende werkgevers die hun pensioenregelingen bij eenzelfde
pensioenuitvoerder hebben ondergebracht, mogen worden samengeteld, terwijl
de diensttijd op grond van de huidige en toekomstige wettelijke bepalingen
per werkgever moet worden beoordeeld. Dienaangaande merken wij op dat van
het door deze leden veronderstelde gedoogbeleid geen sprake is. Wel is het
zo dat indien de verschillende pensioenregelingen bij één pensioenuitvoerder
zijn ondergebracht geen problemen ontstaan bij interne waarde-overdrachten
van pensioenen. De pensioenopbouw wordt immers bij dezelfde pensioenuitvoerder
voortgezet.Met betrekking tot de vraag van de leden van de VVD-fractie of daadwerkelijk
bij een vorige werkgever doorgebrachte dienstjaren kunnen worden ingekocht
in de pensioenregeling van de nieuwe werkgever verwijzen wij naar onderdeel
2.5 van deze nota waarin wordt voorgesteld inkoop van dienstjaren bij vorige
werkgevers vóór 8 juli 1994 mogelijk te maken. Voor latere
perioden menen wij dat kan worden volstaan met het met ingang van 8 juli
1994 ingevolge artikel 32a van de Pensioen- en spaarfondsenwet geboden recht
op waardeoverdracht. Volgens de leden van de VVD-fractie zijn de pensioengevolgen van uitzending
binnen concernverband vaak onduidelijk. Met betrekking tot de vraag of de
in het buitenland doorgebrachte diensttijd mag worden samengeteld met diensttijd
doorgebracht bij het concern in Nederland, kunnen wij meedelen dat in het
bijgevoegde concept-uitvoeringsbesluit een regeling is getroffen voor die
situaties waarin sprake is van uitzending van werknemers naar een met de inhoudingsplichtige
verbonden vennootschap in het buitenland. In genoemde concernverhoudingen
zal deze periode in het buitenland als diensttijd worden aangemerkt, mits
bij die verbonden vennootschap niet is deelgenomen aan een pensioenregeling.
Voor de door deze leden genoemde mogelijkheid van inkoop van buitenlandse
dienstjaren achteraf verwijzen wij naar het in onderdeel 2.5 van deze nota
opgenomen nadere voorstel dat eveneens is uitgewerkt in het bijgevoegde concept-uitvoeringsbesluit
op grond waarvan pensioentekorten als gevolg van buitenlandse dienstjaren
vóór 8 juli 1994 bij uitzendingen in concernverband kunnen
worden ingehaald.De leden van de D66-fractie merken op dat het niet duidelijk is hoe de
100% norm moet worden toegepast bij deeltijdwerk gedurende de laatste jaren
voor pensionering en vragen of het mogelijk is een voorziening te treffen
die overeenkomt met de regeling voor demotie. Op deze vraag kunnen wij antwoorden
dat in zo'n situatie tot het moment waarop men in deeltijd gaat werken het
pensioengevend loon voorafgaand aan dat moment in aanmerking wordt genomen
voor de toetsing aan de 100% norm. Voor de daaropvolgende jaren waarin in
deeltijd wordt gewerkt wordt de pensioenopbouw gerelateerd aan de omvang van
dit deeltijd dienstverband. Er vindt in feite een knip plaats in de pensioenopbouw.
Het kan niet zo zijn dat door het aanvaarden van een deeltijdbaan in jaren
voorafgaand aan de pensionering het reeds opgebouwde pensioen bovenmatig zou
worden omdat dit gebaseerd is op een voltijds dienstverband. Voor de toetsing
aan de 100%-norm wordt uitgegaan van het salaris voorafgaand aan het moment
waarop een deeltijd dienstbetrekking wordt aanvaard. In aansluiting op de
in het concept-uitvoeringsbesluit opgenomen regeling voor demotie zou de hiervoor
beschreven benadering beperkt moeten blijven tot een deeltijdperiode van ten
hoogste tien jaren voorafgaand aan de in de pensioenregeling vastgestelde
ingangsdatum. Wellicht dat een en ander met het hierna opgenomen gestyleerde
voorbeeld (waarin geen AOW-franchise is verwerkt) wordt verduidelijkt.Een werknemer werkt vanaf 25 tot 60-jarige leeftijd in een voltijds
dienstverband. Zijn pensioengevend loon bedraagt op 60-jarige leeftijd f 100 000.
In de periode vanaf 60- tot 65-jarige leeftijd wordt een deeltijd dienstverband
aangegaan van 50%. Het pensioengevend loon bedraagt gedurende die periode
f 50 000. Op 60-jarige leeftijd heeft de werknemer recht op een
ouderdomspensioen van f 70 000. Voor de periode tot 65-jarige leeftijd
vindt een pensioenopbouw plaats van f 5 000. Het pensioen op pensioeningangsdatum
bedraagt derhalve f 75 000, terwijl het pensioengevend loon op dat
moment f 50 000 bedraagt. Voor de toets aan de 100%-norm wordt echter
uitgegaan van het pensioengevend loon op het moment voorafgaand aan aanvang
van het deeltijddienstverband op 60-jarige leeftijd, namelijk f 100 000.Een voorziening die overeenkomt met de in het concept-uitvoeringsbesluit
opgenomen regeling voor demotie, dat wil zeggen dat de pensioenopbouw ook
na het aanvaarden van een deeltijdbaan in een periode tien jaren voorafgaand
aan de pensioeningangsdatum, ongewijzigd op voltijds niveau kan worden voortgezet
achten wij niet wenselijk.Het pleidooi van deze leden om als diensttijdfactor en pensioengevend
salaris het salaris voor ingang van het demotietraject in aanmerking te nemen wordt door ons – zoals uit het als bijlage bijgevoegde
concept-uitvoeringsbesluit blijkt – onderschreven. 8. RechtsbeschermingDe leden van de D66-fractie constateren dat tegen een ter beoordeling
aan de Belastingdienst voorgelegde regeling de gebruikelijke rechtsgang van
bezwaar en beroep openstaat en dat een collectieve regeling bij een gebleken
onzuiver karakter met terugwerkende kracht zodanig kan worden aangepast dat
wel sprake is van een aanvaardbaar pensioen. Deze mogelijkheid wordt onthouden
aan pensioenregelingen die niet aan de voorwaarden voldoen en niet vooraf
ter goedkeuring aan de Belastingdienst zijn voorgelegd. Dit geldt evenzeer
voor pensioenregelingen die op basis van de aanbevelingen van de werkgroep
Fiscale behandeling pensioenen tot stand zijn gekomen, niet ter goedkeuring
zijn voorgelegd aan de Belastingdienst en die niet door de beugel kunnen.Het doet ons overigens deugd dat de leden van de D66-fractie de regeling
in het wetsvoorstel ondersteunen die het mogelijk maakt bovenmatige regelingen
te splitsen in een deel dat wel aan de voorwaarden voldoet en een deel dat
bovenmatig is.Naar aanleiding van de vraag van deze leden of de splitsing met terugwerkende
kracht ook wordt toegestaan als de regeling niet tijdig is voorgelegd aan
de inspecteur omdat men bijvoorbeeld in alle oprechtheid van oordeel was dat
een regeling binnen de grenzen van de wet viel kan worden geantwoord dat het
naar ons oordeel niet mogelijk is om achteraf te splitsen omdat daarmee gespeculeerd
zou kunnen worden op het niet ontdekken van bovenmatigheid door de Belastingdienst.
Dat achten wij ongewenst. Een onzuivere regeling kan gesplitst worden als
deze tijdig aan de inspecteur wordt voorgelegd. Tijdig betekent in dit verband
vóór de inwerkingtreding van de pensioenregeling of uiterlijk
op het moment dat de regeling onzuiver wordt. Van terugwerkende kracht, zoals
deze leden veronderstellen, is derhalve geen sprake. 9. Spaarloon- en premiespaarregelingenDe leden van de fractie van D66 vragen hoe de in dit wetsvoorstel voorgestelde
uitbreiding van de deblokkeringsmogelijkheden van spaarloon- en premiespaarregelingen
zich verhouden tot de beperking van de deblokkering van deze regelingen in
het regeerakkoord. De huidige spaarloon- en premiespaarregeling kent zowel
de mogelijkheid van algemene deblokkering als specifieke deblokkering. De
algemene deblokkering heeft betrekking op de verplichte en ongeclausuleerde
vrijval van deze spaarregelingen na een periode van vier jaar. De specifieke
deblokkering heeft betrekking op de mogelijkheid dat binnen de vier-jaarsperiode
de in het kader van deze spaarregelingen gespaarde bedragen kunnen worden
benut voor enige limitatief opgesomde goede doelen, zoals onder meer de aankoop
van een eigen huis of de aanwending voor bepaalde vormen van oudedagsvoorzieningen.
In het kader van dit wetsvoorstel vindt een uitbreiding plaats van de specifieke
deblokkeringsmogelijkheden. Deze uitbreiding heeft betrekking op de in dit
wetsvoorstel gecreëerde mogelijkheid dat facultatieve individuele modules
binnen een collectieve regeling mogen worden aangeboden, die volledig voor
rekening van de werknemer komen. Voor financiering van deze individuele module
mogen op basis van dit wetsvoorstel de bedragen op de geblokkeerde spaarrekening(en)
binnen de vier-jaarsperiode worden aangewend.De door de leden van D66 uit de memorie van toelichting geciteerde passage
over het bezien van de mogelijkheid om verdere flexibilisering te stimuleren
door toe te staan dat een deel van de individuele c.q. aanvullende oudedagsvoorziening
wordt opgenomen bij werkloosheid, scholing of het verstrekken van zorg, heeft
betrekking op wat in de verkenning is geduid met «intertemporele flexibiliteit».
In het kader van de verkenning is de gedachte geopperd dat gelden die aanvankelijk
zijn weggezet voor de opbouw van een oudedagsvoorziening tot op zekere hoogte
tussentijds zouden moeten kunnen worden aangewend voor doelen, die een vergelijkbaar
«goed doel» zijn als het pensioen. In dat verband genoemde «goede
doelen» zijn studie, ouderschapsverlof en een sabbatsverlof. De uit
de pensioenpot opgenomen gelden zouden op een later moment weer kunnen worden
teruggestort. De mogelijkheid van deze intertemporele flexibiliteit wordt
momenteel onderzocht in het kader van de uitwerking van de oudedagsparaplu.De leden van de fracties van GPV en RPF stemmen in met het voorstel om
de deblokkeringsmogelijkheden voor spaarloon uit te breiden tot pensioenpremies
voor een individuele pensioenvoorziening, maar vragen zich af hoe het gedeblokkeerde
spaarloonbedrag fiscaal wordt behandeld. Ook de leden van de fracties van
D66 en VVD vragen naar de fiscaal-technische verwerking van spaarloon. Onder
2.7 van deze nota is reeds ingegaan op de samenloop van deblokkering en premiebetaling.
Spaarloon is bij toekenning door de inhoudingsplichtige belast tegen een lager
belastingtarief (thans 10%). Op deze faciliëring wordt bij een latere
toegestane deblokkering niet teruggekomen. Deblokkering voor de financiering
van individuele pensioenverzekeringen is immers toegestaan. Op het moment
dat de inhoudingsplichtige de desbetreffende premies inhoudt en afstort bij
een pensioenuitvoerder leidt dit tot een aftrek op het brutoloon van de werknemer.Met het oog op de budgettaire neutraliteit van dit wetsvoorstel is ervoor
gekozen de deblokkeringsmogelijkheid te beperken tot de vrijwillig betaalde
premies ingevolge een pensioenregeling, daaronder begrepen individuele keuzemodulen
in een collectieve regeling. Zoals onder 2.7. van deze nota reeds is uiteengezet
ontmoet het geen bezwaar deblokkering tevens toe te staan voor premies tot
dekking van Anw-hiaten, mits het gaat om een individuele aanvulling op een
collectieve regeling. 10. OverbruggingspensioenDe leden van de VVD-fractie vragen in te gaan op de realisatie van een
uitstelregime voor ouderdomspensioen in combinatie met het tijdelijke overbruggingspensioen
zoals dat geldt voor prepensioenen. Wat betreft het uitstelregime voor prepensioenen
merken wij op dat ingevolge artikel 38a, derde lid, de in artikel 18e, tweede
lid, opgenomen uitstelregeling voor tijdelijke overbruggingspensioenen van
overeenkomstige toepassing is op prepensioenen. Van verschillende uitstelregimes
is derhalve geen sprake. Met betrekking tot de opmerking dat uitstel tot problemen
kan leiden als de bandbreedte van 4:3 wordt overschreden merken wij op dat
bij de vaststelling of aan deze bandbreedte wordt voldaan, indexeringen en
een tijdelijk overbruggingspensioen buiten beschouwing blijven. Tussen het
uitstellen van de ingangsdatum en eventuele overschrijdingen van genoemde
bandbreedte bestaat derhalve geen relatie.De leden van de D66-fractie vragen in te gaan op de opmerkingen van de
Stichting voor Ondernemingspensioenfondsen dat in een aantal collectieve regelingen
de opbouw al een paar jaar voor het bereiken van de 60-jarige leeftijd is
voltooid en vragen zich af waarom in dat geval toch een actuariële korting
voor de periode tot 60-jarige leeftijd moet worden opgenomen. Naar aanleiding
van deze vraag wijzen wij op het verschil in het toekennen van aanspraken
en de financiering van die aanspraken. Een werkgever mag bijvoorbeeld een
aanspraak op pensioen toekennen met een vroegst mogelijke reguliere
ingangsdatum van 60 jaar. Indien een regeling eerder dan op 60-jarige leeftijd
ingaat moet actuarieel worden herrekend. Het is ons bekend dat sommige (ondernemings)pensioenfondsen
op een zeker moment een affinanciering van de toegekende pensioenaanspraak
vragen. Die affinanciering geschiedt dan omdat de toegekende rechten op enige
wijze definitief zijn geworden. Voor de vaststelling van dat moment wordt
er echter van uitgegaan dat de werknemer de diensttijd tot aan de pensioendatum
zal volmaken zonder tussentijds ontslag. Mocht de werknemer zijn dienstbetrekking
eerder beëindigen dan mogen hem geen hogere ontslagrechten worden meegegeven
in de vorm van de voorgefinancierde pensioenaanspraken.De leden van de fracties van CDA en VVD vragen opheldering over de mogelijkheid
tot het opbouwen van een tijdelijk overbruggingspensioen bij een glijdende
ingangsdatum van het ouderdomspensioen. In afwijking van de voorstellen van
de werkgroep Fiscale behandeling pensioenen wordt in het voorliggende wetsvoorstel
niet uitgegaan van een pensioenrichtleeftijd tussen 60 en 65 jaar. Wel zijn
er beperkingen opgenomen ten aanzien van de uiterste ingangsdatum om zo ongewenst
belastinguitstel te voorkomen. Tevens is bepaald dat bij vervroeging van de
ingangsdatum vóór de 60-jarige leeftijd actuariële korting
dient plaats te vinden. Op deze wijze is bereikt dat de pensioeningangsdatum
flexibel kan worden ingevuld. Bij de toekenning van het pensioen zal de werkgever
een pensioeningangsdatum opnemen die bepalend is voor de tienjaarsperiode
waarin versnelde opbouw van het tijdelijk overbruggingspensioen kan plaatsvinden.
Indien de regeling de mogelijkheid biedt om de pensioendatum te vervroegen
door individueel bij te sparen, kan een nieuwe pensioeningangsdatum worden
vastgesteld. Die vervroegde pensioeningangsdatum, die niet voor de 60-jarige
leeftijd kan liggen, is dan weer bepalend voor de aanvang van de tienjaarstermijn.De leden van fracties van CDA en VVD is het niet geheel duidelijk wat
wordt bedoeld met de passage in de memorie van toelichting dat een aanspraak
op overbruggingspensioen ook kan worden toegekend zonder dat de werknemer
uitkeringen ingevolge een ouderdomspensioen ontvangt in het geval het niveau
van het toe te kennen ouderdomspensioen lager is dan de AOW-inbouw. Met deze
uitleg in de memorie van toelichting wordt bedoeld dat het in bedoelde situatie
niet wenselijk wordt geacht om die werknemers met een pensioengevend loon
dat lager is dan de AOW-inbouw met een forse inkomensachteruitgang te laten
pensioneren. Daarom is ervoor gekozen in die situatie toe te staan een tijdelijk
overbruggingspensioen te vormen zonder dat er daadwerkelijk recht bestaat
op een aanvullend ouderdomspensioen. Wellicht kan met het hierna opgenomen
voorbeeld op dit punt helderheid worden verschaft. Stel inkomen
isf 13 000 AOW-inbouwf 13 000Pensioengrondslag0In deze situatie wordt geen aanvullend ouderdomspensioen opgebouwd. Het
is voor deze werknemer – vanwege het ontbreken van AOW-uitkeringen –
niet mogelijk vóór 65-jarige leeftijd met pensioen te gaan,
tenzij er een tijdelijk overbruggingspensioen tot 65-jarige leeftijd ter hoogte
van de AOW plus premiecompensatie wordt toegekend. 11. NabestaandenpensioenDe leden van de D66-fractie vragen duidelijkheid over de inbouw van de
AOW in het nabestaandenpensioen. De leden van de fracties van GPV en RPF vragen
zich af of het niet voor de hand ligt om de AOW-franchise achterwege te laten.
Zoals onder 2.3. van deze nota is aangegeven stellen wij voor
de thans bestaande bovengrens van het nabestaandenpensioen van 70% van het
ouderdomspensioen te handhaven. Daarbij is erop gewezen dat de AOW-inbouw
in het nabestaandenpensioen minimaal de gehuwden-AOW moet bedragen (50% van
het netto minimumloon). Thans is de minimale AOW-inbouw in het ouderdomspensioen
gesteld op de AOW-uitkering voor een ongehuwde (70% van het netto minimumloon),
waarbij kan worden aangetekend dat in de praktijk nog vaak wordt uitgegaan
van de gezamenlijke AOW-uitkering van twee echtgenoten die beiden boven de
65 jaar zijn (100% van het netto minimumloon). Door een koppeling van het
nabestaandenpensioen aan het ouderdomspensioen vindt met betrekking tot het
nabestaandenpensioen een AOW-inbouw plaats van 70% van de AOW-inbouw in het
ouderdomspensioen. Het past ons inziens binnen de steeds verdergaande tendens
tot individualisering dat rekening wordt gehouden met een AOW-uitkering voor
een gehuwde (50% van het netto minimumloon). Deze inbouw dient evenals thans
het geval is vóór de 65-jarige leeftijd plaats te vinden omdat
de nabestaanden naast het nabestaandenpensioen recht kunnen hebben op een
Anw-uitkering. Via een Anw-hiaatverzekering kan het risico van het ontbreken
van een Anw-uitkering binnen de pensioenregeling worden verzekerd. Wij realiseren
ons dat de tekst van artikel 18f de mogelijkheid biedt om ingevolge een pensioenregeling
naast een reguliere Anw-uitkering een Anw-hiaatuitkering te ontvangen, maar
zijn van mening dat dit zich slechts in uitzonderlijke situaties zal voordoen.
Bovendien is het budgettaire risico zonder meer gering gelet op het risico-karakter
van een Anw-hiaatverzekering 12. AOW-inbouwDe leden van de fracties van GPV en RPF constateren dat de keuze voor
een verdergaande individualisering in de pensioenregelingen leidt tot een
uitbreiding van de fiscale ruimte voor pensioenopbouw en vragen of het juist
is dat met een AOW-inbouw ter hoogte van 50% van het netto minimumloon het
aanvullende pensioen duurder zal worden. Met betrekking tot de AOW-inbouw
merken wij op dat thans een minimum AOW-inbouw van 70% van het minimumloon
vereist is. De praktijk wijst echter uit dat niettemin veelal wordt uitgegaan
van een inbouw van 100% (de gezamenlijke AOW-uitkering van twee echtgenoten
die beiden boven de 65 jaar zijn). De toegestane ruimte wordt derhalve reeds
thans in veel gevallen niet volledig benut. Indien de totale met dit wetsvoorstel
geboden ruimte ten volle zou worden benut zouden de pensioenlasten voor de
werkgever weliswaar kunnen stijgen, maar wij hebben geen aanwijzingen om te
veronderstellen dat werkgevers en werknemers afspraken zullen maken die de
kaders van het pensioenconvenant te buiten zullen gaan. De hoogte van de franchise
maakt onderdeel uit van de kostenbepalende factoren die in het kader van het
convenant zullen worden gevolgd. 13. Niet-collectieve regelingenDe leden van de VVD-fractie vragen zich, mede gelet op het feit dat ook
de werkgroep Fiscale behandeling pensioenen dit onderscheid niet heeft voorgesteld,
af waarom in de voorstellen onderscheid wordt gemaakt tussen individuele en
collectieve regelingen. Naar aanleiding van deze vraag verwijzen wij in de
eerste plaats naar de nadere voorstellen op dit punt onder 2.9. Op grond van
dit voorstel wordt de gangbaarheidstoets alleen aangelegd indien het pensioen
geheel of gedeeltelijk in eigen beheer wordt opgebouwd en niet in situaties
waarin de pensioenverplichting in zijn geheel wordt ondergebracht bij een
pensioenfonds of een verzekeraar als bedoeld in artikel 19a, eerste lid, onderdelen
a tot en met c. Met dit voorstel wordt derhalve een volstrekt gelijke behandeling gerealiseerd tussen collectieve regelingen en individuele regelingen
die geheel zijn ondergebracht bij een professionele verzekeraar. Dit betekent
dat nog slechts onderscheid wordt gemaakt tussen collectieve en individuele
regelingen die zijn ondergebracht bij een professionele verzekeraar enerzijds
en individuele regelingen die in eigen beheer worden gehouden anderzijds.
Omdat een werknemer met een in eigen beheer gehouden verplichting in een volstrekt
andere positie verkeert dan de werknemer die zijn pensioen heeft ondergebracht
bij een professionele verzekeraar achten wij een dergelijk onderscheid zeer
wel verantwoord, te meer daar dat onderscheid eerder een formeel dan een materieel
onderscheid is. Door aan te sluiten bij wat in de collectieve regelingen gebruikelijk
is worden zij immers materieel gelijk behandeld met de in de desbetreffende
bedrijfstak gebruikelijke collectieve regelingen.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de VVD-fractie om in te
gaan op de door het Verbond van Verzekeraars en in de literatuur gedane suggestie
om het wetsvoorstel te splitsen zodat een gedeelte na een relatief korte parlementaire
behandeling op 1 januari 1999 van kracht zou kunnen worden merken wij
op dat ook wij ernaar streven het voorliggende wetsvoorstel zo snel mogelijk
in werking te laten treden teneinde de door de praktijk gewenste duidelijkheid
te bieden. Uitgangspunt daarbij blijft inwerkingtreding van het wetsvoorstel
per 1 januari 1999. De gedetailleerdheid van het wetsvoorstel zien wij
echter als een noodzakelijke afbakening om binnen de budgettaire kaders een
grote mate van flexibiliteit te kunnen bieden. Mede met inachtneming van de
beoogde budgettaire neutraliteit zijn wij geen voorstanders van een splitsing
van het wetsvoorstel, bestaande uit wijzigingen thans die meteen een bijdrage
leveren aan meer flexibiliteit en uitstel van de voorstellen die een zwaardere
uitvoeringslast met zich meebrengen. Aan een dergelijke splitsing, waarbij
eerst de krenten uit de pap worden genomen, kleven onvermijdelijk budgettaire
bezwaren. Bovendien verwachten wij dat met de onder 2. van deze nota voorgestelde
aanpassingen de administratieve nadelen die aan het aanvankelijke wetsvoorstel
kleefden zijn weggenomen, waardoor een spoedige inwerkingtreding van het gehele
wetsvoorstel wordt bevorderd.De leden van de CDA-fractie en de fractie van GroenLinks vragen of de
gedetailleerdheid van het wetsvoorstel mede het gevolg is van de problematiek
met betrekking tot directeuren-grootaandeelhouders. Zoals wij hiervoor reeds
opmerkten is de gedetailleerdheid van het wetsvoorstel noodzakelijk om een
hoge mate van flexibiliteit binnen de toegestane budgettaire kaders te kunnen
realiseren. Wij erkennen dat in collectieve regelingen tegengestelde belangen
een rol spelen die in beginsel een natuurlijke rem op mogelijke bovenmatigheid
vormen. Daarbij dient echter te worden bedacht dat het vrijlaten van de verdeling
van de pensioenlasten tussen werkgevers en werknemers het risico in zich bergt
dat de goed verdienende werknemer extra ruimte wenst te benutten door individueel
bij te storten. Hierdoor zouden de budgettaire kaders kunnen worden overschreden.
Reden waarom ervoor is gekozen de grenzen gedetailleerd uit te werken. Bij
het uitwerken van die grenzen zijn de collectieve regelingen trendbepalend
geweest. Dit is ook het uitgangspunt van het wetsvoorstel. Voor de directeur-grootaandeelhouder
speelt de hiervoor genoemde natuurlijke rem op de pensioenlasten een ondergeschikte
rol omdat hij de beschikkingsmacht over de pensioengelden niet hoeft te verliezen.
Daarom is ervoor gekozen in artikel 18h aanvullende regels te stellen indien
de pensioengelden in eigen beheer worden gehouden. Wij zijn van mening dat
deze aanvullende regels voor in eigen beheer gehouden pensioenen het wetsvoorstel
niet overbodig ingewikkeld maken. 14. OvergangsbepalingenDe leden van de D66-fractie constateren dat in het wetsvoorstel prepensioenregelingen
die los staan van de basispensioenregelingen alleen worden toegestaan bij
wijze van overgangsregeling om de in de praktijk voorkomende omzetting van
VUT-regelingen mogelijk te maken en vragen in te gaan op de fiscale begeleiding
van VUT-regelingen in relatie tot de fiscale begeleiding van prepensioenregelingen.
De leden van de fracties van GPV en RPF vragen zich af of de omzetting van
VUT-regelingen in pensioenregelingen niet het ongewenste effect kan hebben
dat hierdoor in de toekomst grote groepen werknemers ruim voor de AOW-gerechtigde
leeftijd de arbeidsmarkt verlaten en of dit niet in strijd is met het streven
om oudere werknemers langer voor de arbeidsmarkt te behouden. Dienaangaande
merken wij op dat het in het wetsvoorstel opgenomen overgangsrecht de mogelijkheid
biedt van een optimale fiscale begeleiding van de overgang van VUT-regelingen
naar prepensioenregelingen en van nog in te voeren prepensioenregelingen.
Zoals ook in de door de leden van de D66-fractie genoemde brief van 12 juni
1996 is opgemerkt, is invoering van prepensioenregelingen mogelijk gedurende
de in artikel 38a opgenomen overgangsperiode van 10 jaar. Daarbij kan sprake
zijn van de omzetting van een VUT-regeling in een prepensioenregeling, maar
ook van de invoering van een geheel nieuwe prepensioenregeling. Het voorgestelde
artikel 38a maakt het mogelijk om voor alle deelnemers een volledig prepensioen
op te bouwen mits men 10 jaar bij de werkgever of in de desbetreffende bedrijfstak
heeft gewerkt. In navolging van de aanbevelingen van de werkgroep Fiscale
behandeling pensioenen is het streven te komen tot één pensioenstelsel
waarbij in 35 arbeidszame jaren een ouderdomspensioen, een tijdelijk overbruggingspensioen
en eventueel een nabestaandenpensioen kunnen worden opgebouwd. Het wetsvoorstel
biedt hiertoe ons inziens optimale flexibiliteit. Het biedt enerzijds de mogelijkheid
van vervroegde pensionering vóór de leeftijd van 60 jaar en
anderzijds biedt het wetsvoorstel de mogelijkheid om door te werken tot 70-jarige
leeftijd. Met betrekking tot de geboden mogelijkheid van het vervroegen van
de pensioeningangsdatum zij opgemerkt dat de voorgestelde actuariële
korting een natuurlijke rem vormt op te vroege pensionering.De leden van de D66-fractie merken op dat het wetsvoorstel niet in een
uitdrukkelijke bepaling voorziet op grond waarvan pensioenaanspraken die werknemers
over de periode voor 1999 hebben opgebouwd ook in de toekomst erkend zullen
blijven als fiscaal zuivere aanspraken. Dat is ook niet nodig. Pensioen dat
voldeed aan het regime dat gold op het moment dat het werd opgebouwd, blijft
daaraan ook later voldoen. Aan het nieuwe regime moet worden voldaan voor
wat betreft aanspraken die onder het nieuwe regime worden opgebouwd. Indien
dit betekent dat de pensioenregeling op punten neerwaarts wordt aangepast,
is het resultaat dat in de pensioenregeling op het moment van die aanpassing
een knip wordt aangebracht. Dergelijke knippen zijn in de praktijk ook uit
niet-fiscale overwegingen bekend.Op de vraag van deze leden aan te geven welke vrijwillige wijzigingen
van pensioenregelingen als een wijziging op meer dan ondergeschikte punten
wordt aangemerkt kunnen wij antwoorden dat daarmee bedoeld is aan te geven
dat als een pensioenregeling aangepast moet worden op punten die niet de pensioenrechten
van de werknemers zelf raken, bijvoorbeeld omdat in het kader van een fusie
een nieuwe werkgever in de plaats treedt van de oude werkgever, de overgangstermijn
normaal doorloopt. Zodra echter een wijziging in de pensioenrechten zelf wordt
aangebracht die niet het gevolg is van opgelegd overheidsbeleid anders dan
de onderhavige regimewijziging, zal dat er toe moeten leiden dat de regeling
in overeenstemming met het voorliggende wetsvoorstel wordt gebracht. Het niet permanent toestaan van aparte prepensioenen staat naar het oordeel
van de leden van de fractie van GroenLinks haaks op de in grote delen van
het bedrijfsleven in gang gezette ontwikkeling waarbij VUT-regelingen zijn
vervangen door aparte prepensioenregelingen met een structureel karakter.
Dienaangaande zij opgemerkt dat vanuit een oogpunt van eenvoud in de voorstellen
is gekozen voor een pensioenstelsel waarin ook de mogelijkheid van pensionering
vóór de 65-jarige leeftijd is geïntegreerd. Zo ontstaat
een helder regime. Daarnaast wordt, omdat duidelijk is dat de overgang van
VUT naar een pensioenregeling met een ingangsleeftijd vóór 65
jaar te kostbaar zou kunnen worden, voorzien in een prepensioenregeling die
de vorm heeft van een overgangsregeling. Naast elkaar kunnen deze twee systemen
niet langdurig bestaan. Dat is ingewikkeld en houdt een risico van bovenmatige
pensioenopbouw in zich. Wij menen daarom te moeten vasthouden aan een systeem
met een tijdelijke regeling voor prepensioen. Indien in grote delen van het
bedrijfsleven reeds is uitgegaan van een structurele fiscale begeleiding van
prepensioenen, zoals deze leden aangeven, zou daarmee ten onrechte zijn vooruitgelopen
op de onderhavige voorstellen, in die zin dat blijkbaar is geanticipeerd op
de onjuiste gedachte dat op dit punt zou worden afgeweken van de voorstellen
van de werkgroep Fiscale behandeling pensioenen met de risico's van dien.Deze leden constateren dat het integreren van beide pensioenregelingen
(basispensioenregeling en prepensioenregeling) in veel gevallen een gecompliceerde
operatie zal betekenen en vragen of de mogelijkheid bestaat pre-pensioenen
apart te blijven behandelen. Wij onderschrijven dat de samenloop van twee
verschillende stelsels voor de praktijk ingewikkeld is. Dat is ook de reden
waarom wij vasthouden aan een overgangsregeling voor prepensioen en de structurele
regeling baseren op één stelsel waarbij wordt uitgegaan van
een ouderdomspensioen met de mogelijkheid van aanvulling met een tijdelijk
overbruggingspensioen dat uiterlijk eindigt bij het bereiken van de 65-jarige
leeftijd. 15. Budgettaire gevolgenDe leden van de D66-fractie die aangaven het te betreuren dat de budgettaire
gevolgen van het onderhavige wetsvoorstel slechts zeer tentatief kunnen worden
aangegeven, vragen hoeveel de macrokosten van pensioenregelingen op dit ogenblik
bedragen.Indien onder de macrokosten van pensioenregelingen worden verstaan
de kosten die de aanvullende pensioenregelingen met zich meebrengen dan kan
hierover het volgende worden opgemerkt. Uit de Nationale Rekeningen 1997 blijkt
dat er in 1997 circa 28½ miljard is uitgekeerd aan aanvullende pensioenen.
Hiervan is ruim 22 miljard betaald door pensioenfondsen. Het overige is uitgekeerd
door levensverzekeringsmaatschappijen waarbij pensioenverplichtingen zijn
ondergebracht. De hoeveelheid betaalde pensioenpremies bedroeg in 1997 bijna
25 miljard, waarvan ruim 18 miljard ten laste van werkgevers en ruim 6½
miljard ten laste van werknemers. Overigens dient te worden bedacht dat een
belangrijk deel van de inkomsten van pensioenfondsen bestaat uit beleggingsopbrengsten.Het ramen van budgettaire consequenties van de wijzigingsvoorstellen die
een verruiming inhouden is problematisch, deels omdat ze van procedure aard
zijn, deels omdat ze afhankelijk zijn van het gebruik dat ervan zal worden
gemaakt. Indien pensioenregelingen waarin alle grenzen van de in het wetsvoorstel
geboden ruimte worden opgezocht, ook inderdaad gebruikelijk zouden worden,
bestaat het risico van budgettaire gevolgen. Aangezien ook op dit moment in
de collectieve pensioenregelingen veelal niet alle wettelijk beschikbare ruimte
wordt benut ligt het niet in de verwachting dat de grenzen van de geboden
ruimte in de toekomst wel zullen worden gezocht. De werkgevers-werknemersrelatie vormt daarop een natuurlijke rem. Met inachtneming van het voorgaande
zal voor de in eigen beheer gehouden pensioenregelingen van de directeuren-grootaandeelhouders
in beginsel geen sprake zijn van een verruiming omdat deze regelingen moeten
voldoen aan hetgeen voor collectieve regelingen gangbaar is. Tenslotte zij
bedacht dat in het pensioenconvenant is afgesproken dat werkgevers en werknemers
mede verantwoordelijk zijn voor het in de hand houden van de macro-pensioenkosten.
Wij hebben geen aanleiding om te veronderstellen dat werkgevers en werknemers
zich niet aan de taakstelling van het pensioenconvenant zullen houden.Wij gaan er dan ook van uit dat de effecten van de wijzigingsvoorstellen
blijven binnen het budgettair neutrale langetermijnkader. TOELICHTING OP DE ARTIKELEN ARTIKEL I (WET OP DE LOONBELASTING 1964) Artikel I, onderdeel D (hoofdstuk IIA, artikelen 18 t/m
19e van de Wet op de loonbelasting 1964)De leden van de D66-fractie vragen in te gaan op het door het Verbond
van Verzekeraars gegeven commentaar op artikel 11, eerste en vierde lid en
artikel 32, eerste lid. Ook de leden van de VVD-fractie vragen zich met betrekking
tot artikel 11, eerste lid, onderdeel i, af wat het effect is wanneer een
werknemer een relatief hoge bijdrage stort en de inhouding op het salaris
meer bedraagt dan het feitelijke salaris zelf. In artikel 11, eerste lid,
onderdeel i, wordt uiteengezet welke bijdragen op het loon kunnen worden ingehouden,
waaronder bijdragen ingevolge een pensioenregeling. Praktisch gesproken zal
een inhouding op het loon nooit hoger zijn dan het loon zelf, zodat een «negatieve
inhouding» van loonbelasting/premie volksverzekering door een werkgever
niet aan de orde kan komen.Naar aanleiding van de door de leden van de fracties van D66 en VVD gevraagde
uitleg van de in artikel 11, vierde lid, opgenomen beperktere deblokkeringsmogelijkheid
voor premiespaarregelingen en spaarloonregeling en de opmerking van de leden
van de VVD-fractie dat de intentie dat geen ruimhartige aanwendingsmogelijkheid
is beoogd niet is terug te vinden in het rapport van de werkgroep Fiscale
behandeling pensioenen, merken wij het volgende op. In navolging van het voorstel
van de werkgroep Fiscale behandeling pensioenen is in het vierde lid van artikel
11 een aanvullende deblokkeringsmogelijkheid voor pensioenverzekeringen opgenomen.
Alhoewel dit niet expliciet in de aanbevelingen van de werkgroep is verwoord
kan het niet de bedoeling zijn geweest dat de gespaarde bedragen voor iedere
betaling van pensioenpremies kunnen worden gedeblokkeerd. Dit zou immers neerkomen
op de mogelijkheid van een onmiddellijke volledige deblokkering, hetgeen niet
in overeenstemming is met de doelstelling van de spaarregelingen. Een dergelijke
ruime deblokkeringsmogelijkheid zou bovendien niet binnen de vereiste budgettaire
neutraliteit kunnen worden gerealiseerd.Met betrekking tot het door de leden van de D66-fractie aangehaalde commentaar
van het Verbond van Verzekeraars dat bij de in Artikel I, onderdeel b, onder
7 voorgestelde wetteksten is uitgegaan van de wettekst tot 1 januari
1998 is juist. Dit is hersteld in de nota van wijziging.De leden van de VVD-fractie vragen onder verwijzing naar de memorie van
toelichting of bij het wetsvoorstel een keuze is gemaakt om af te zien van
het deblokkeren van spaarloon voor een lijfrente dan wel pensioenpremie ten
behoeve van een lijfrenteverzekering of pensioenregeling voor de echtgenoot
of partner van de werknemer. Dienaangaande merken wij op dat
het in aanmerking nemen van een pensioenpremie van een partner of echtgenoot
niet past binnen een werkgevers-werknemersverhouding. Het gaat niet aan een
werkgever te belasten met het beoordelen en uitvoeren van een lijfrentecontract
of een pensioenregeling van een derde. Een aanvullende deblokkeringsmogelijkheid
voor de betaling van premies voor pensioenen van de echtgenoot of partner
ligt vooralsnog niet voor de hand. Artikel I, onderdeel D (hoofdstuk IIA, artikelen 18 t/m
19e van de Wet op de loonbelasting 1964)De leden van de VVD-fractie verzoeken om een reactie op de in artikel
18, eerste lid, voorgestelde afschaffing van de restbegunstiging en de reactie
van het Verbond van Verzekeraars dat er sprake is van «overkill».
Dienaangaande merken wij op dat de restbegunstiging in de zogenoemde «geheel
of nagenoeg geheel norm», die bij een open norm zoals die thans bestaat
van belang is om geen geschillen te krijgen over kleine afwijkingen waarvan
niet onmiddellijk duidelijk is of die nu wel of niet maatschappelijk gebruikelijk
te noemen zijn, in de loop der jaren is ingeslopen. Restbegunstiging heeft
echter niets te maken met de voorziening voor de oudedag en is in een oudedagsvoorziening
ook niet noodzakelijk. Van het woord overkill zouden wij ons willen distantiëren.
Wij zien geen aanleiding om op de gemaakte keuze terug te komen. Wel zijn
wij, zie ons nadere voorstel onder 2.10 van deze nota, bereid de bij de inwerkingtreding
van dit voorstel van wet bestaande contracten met een restbegunstigingsclausule
te eerbiedigen. Hiertoe is de in het voorgestelde artikel 38b opgenomen overgangsbepaling
aangepast.De leden van de VVD-fractie merken op dat het afstand doen van een recht
op weduwenpensioen bij echtscheiding in een eigen beheersituatie leidt tot
belastingheffing over de gehele pensioenaanspraak, terwijl het prijsgeven
van zo'n recht met betrekking tot pensioenen die worden beheerd door een pensioenfonds
geen fiscale gevolgen heeft. Zij vragen naar ons oordeel over deze verschillende
behandeling die overigens al sinds 1995 in de wet voorkomt (Brede Herwaardering
II). Hieromtrent merken wij op dat de weduwe in het door deze leden aangehaalde
voorbeeld van echtscheiding zowel met betrekking tot een in eigen beheer gehouden
pensioen als een pensioen dat wordt beheerd door een pensioenfonds afstand
kan doen van haar recht op weduwenpensioen zonder dat dit tot het belasten
van de gehele pensioenaanspraak leidt. Deze situatie wordt immers gesauveerd
door artikel 19b, derde lid. Op basis van die bepaling leiden vervreemdingen
bij echtscheidingen niet tot het stellen van een afkoop. Afzien van pensioenrechten
zonder meer kan men zich moeilijk voorstellen, reden waarom de onderhavige
regel uitsluitend werkt bij eigen beheer, in welke situatie afzien onder omstandigheden
fiscaal juist wel aantrekkelijk kan zijn.Met betrekking tot het door deze leden gevraagde overzicht van alle verschillen
die er zijn in fiscale behandeling van pensioen in eigen beheer en pensioen
ondergebracht bij een erkend pensioenfonds merken wij op dat in artikel 10c
van het bijgevoegde concept-uitvoeringsbesluit is aangegeven op welke punten
een in eigen beheer opgebouwde regeling kan verschillen van een extern verzekerd
pensioen. Door voor pensioenen in eigen beheer aan te sluiten bij hetgeen
in collectieve regelingen gebruikelijk is worden zij materieel gelijk behandeld
met de in de desbetreffende bedrijfstak gebruikelijke collectieve regelingen,
met dien verstande dat de mogelijkheid van aanwijzing (artikel 19d), en toepassing
van de glijclausule (artikel 19c, tweede lid) niet openstaat voor in eigen
beheer gehouden pensioenregelingen. Met betrekking tot de voorwaarden waaronder
eigen beheer kan plaatsvinden, zijn geen wijzigingen ten opzichte van het
bestaande regime voorgesteld. De leden van de CDA-fractie vragen naar de reden voor de handhaving van
de huidige open definitie voor arbeidsongeschiktheidspensioenen. Aan de handhaving
van de huidige open norm voor arbeidsongeschiktheidspensioenen ligt de overweging
ten grondslag dat er een grote variëteit bestaat aan arbeidsongeschiktheidsverzekeringen.
Zij komen bij voorbeeld voor ter hoogte van 70 oplopend tot 80% van het salaris,
maar manifesteren zich ook in de vorm van aanvullingen tot 100% van het salaris
gedurende een kortere periode. Gelet op deze grote variëteit en gelet
op het feit dat deze pensioenvorm thans nog volop in ontwikkeling is achten
wij het niet zinvol in het onderhavige wetsvoorstel reeds nadere regels te
stellen aan het arbeidsongeschiktheidspensioen. Bovendien kan worden opgemerkt
dat de budgettaire risico's van het niet stellen van nadere regels aan een
arbeidsongeschiktheidspensioen zeer gering zijn gezien het feit dat deze verzekeringen
op basis van risico-dekking plaatsvinden. Gesteld kan worden dat er noch in
de praktijk, noch beleidsmatig behoefte bestaat aan het inkaderen van arbeidsongeschiktheidspensioen.Met betrekking tot de door de leden van de CDA-fractie gestelde vraag
of ingevolge artikel 18, eerste lid, ook een restbegunstiging ten behoeve
van de werkgever wordt geblokkeerd merken wij op dat het toevloeien van gelden
naar de werkgever een geheel andere betekenis heeft en niet als een restbegunstiging
wordt aangemerkt. Een eventuele uitkering van een (rest-)kapitaal aan de werkgever
staat los van de verzorgingsgedachte en kan slechts worden gedaan indien de
beschermingsgedachte van de Pensioen en spaarfondsenwet is vervallen doordat
alle gerechtigden zijn vooroverleden. In die situatie is het toegestaan het
verzekerde kapitaal dat vrijkomt omdat daartegenover geen pensioenverplichtingen
meer staan, te restitueren aan de werkgever die de pensioenaanspraak heeft
toegekend, waarbij het teruggestorte kapitaal tot de winst van die werkgever
wordt gerekend.De vraag van de leden van de D66-fractie of een nabestaandenpensioen ook
tijdelijk mag zijn kunnen wij – onder verwijzing naar de toelichting
op artikel 18, eerste lid – bevestigen. Hierbij is met name gedacht
aan de situatie dat een partner een zelfstandig recht heeft op ouderdomspensioen
uit een eigen dienstbetrekking. Ter voorkoming van samenloop van nabestaandenpensioen
en ouderdomspensioen uit de eigen dienstbetrekking kan worden gekozen voor
een kortere looptijd van het nabestaandenpensioen. Daarbij dient de verzorgingsgedachte
van een nabestaandenvoorziening niet uit het oog te worden verloren. Het is
daarom niet de bedoeling het nabestaandenpensioen in een vrij korte tijd tot
uitkering te laten komen terwijl daarna geen andere inkomsten meer voorhanden
zijn.Met betrekking tot het in artikel 18, tweede lid, onderdeel a, genoemde
overbruggingspensioen constateren de leden van de VVD-fractie dat is toegelicht
dat de premiecompensatie mag worden gebruteerd, terwijl deze mogelijkheid
niet in de wettekst zelf is terug te vinden. Ook de leden van de D66-fractie
vragen zich af of brutering van premies volksverzekeringen mogelijk is en
hoe die brutering kan plaatsvinden. Dienaangaande merken wij op dat met het
overbruggingspensioen beoogd is om het netto inkomen resulterend uit het ouderdomspensioen
en het tijdelijke overbruggingspensioen vóór de leeftijd van
65 jaar en het netto inkomen dat voortvloeit uit een ouderdomspensioen inclusief
AOW na 65 jaar gelijk te doen zijn. Gezien de grote diversiteit aan mogelijkheden
om een dergelijk resultaat te bereiken hebben wij gemeend te kunnen volstaan
met de toelichting dat premiecompensatie is toegestaan. Dit impliceert dat
de premiecompensatie mag worden gebruteerd indien daarmee wordt bereikt
dat het netto inkomen vóór en na 65-jarige leeftijd op een gelijk
niveau wordt gebracht.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de PvdA-fractie of het mogelijk
is dat het in artikel 18, tweede lid, onderdeel b, bedoelde overbruggingspensioen
fluctueert, merken wij op dat het weliswaar niet gebruikelijk is dat de hoogte
van het nabestaandenoverbruggingspensioen fluctueert, maar dat de wettekst
daarvoor geen belemmeringen opwerpt, mits hierbij de bovengrens niet wordt
overschreden.De leden van de VVD-fractie vrezen dat de in artikel 18, derde lid, opgenomen
mogelijkheid van splitsing van een pensioenregeling in een zuiver en een onzuiver
deel tot kostenverhogingen zullen leiden en betreuren het dat afstand wordt
gedaan van de van oudsher geldende «ondeelbaarheidsgedachte van de pensioenaanspraak».
Dienaangaande merken wij op dat ons inziens met dit wetsvoorstel voldoende
ruimte wordt geboden om binnen de gestelde grenzen een adequate pensioenvoorziening
te vormen. Daar waar de grenzen worden overschreden kan de mogelijkheid van
aanwijzing bestaan dan wel kan afsplitsing plaatsvinden van het bovenmatige
deel. Hiermee is beoogd een tegemoetkoming te bieden in die situaties waarin
werkgevers en werknemers bewust of onbewust de gestelde grenzen overschrijden.
Gezien de in dit wetsvoorstel geboden ruimte achten wij het echter niet waarschijnlijk
dat werkgevers die het pensioenconvenant nakomen met hun werknemers een pensioenregeling
overeenkomen die die grenzen te buiten gaan. De werkgever die het kader van
dit wetsvoorstel te buiten gaat roept de zwaardere uitvoeringslast over zich
af door de al ruime grenzen van het wetsvoorstel te overschrijden en een bovenmatige
pensioenregeling overeen te komen. Het ligt voor de hand de uitvoeringslasten
dan ook bij die werkgever neer te leggen.Met betrekking tot de vraag van de leden van de fracties van PvdA en D66
naar het begrip inhoudingsplichtige in de tweede en derde volzin van het voorgestelde
artikel 18, derde lid, merken wij op dat met de aldaar genoemde inhoudingsplichtige
in beide gevallen wordt bedoeld de werkgever waarmee de pensioenregeling is
overeengekomen. Het is de werkgever die de inspecteur verzoekt vast te stellen
welk deel van de aanspraak binnen de gestelde grenzen blijft. Vervolgens dient
de werkgever overeenkomstig bij ministeriële regeling te stellen regels
bij elke aanspraak op een te zijner tijd te verstrekken uitkering aan te geven
welk deel van de premie in de opbouwfase en welk deel van de latere uitkeringen
al dan niet bij het zuivere deel van het pensioen behoort. Wij erkennen, dit
in antwoord op de door deze leden gevraagde reactie op de opmerkingen van
het Verbond van Verzekeraars, dat dit voorstel tot een extra uitvoeringslast
bij de werkgever en daarmee tot extra kosten kan leiden. Dit neemt echter
niet weg dat de werkgevers zelf bepalen of zij al dan niet een bovenmatige
regeling overeen willen komen.De opmerking dat met de voorgestelde splitsing geen verruiming plaatsvindt
omdat een verzekering nu ook al gesplitst kan worden in een lijfrente- en
pensioenpolis onderschrijven wij niet omdat een bovenmatige pensioenregeling
thans voor het geheel als onzuiver wordt aangemerkt. Ook de constatering dat
een splitsing alleen nut zou hebben bij onbedoelde bovenmatigheid delen wij
niet, juist vanwege de door deze leden genoemde reden dat dit niet vooraf
kan worden aangegeven.In antwoord op de vraag van de leden van de PvdA-fractie of het in artikel
18a, tweede lid, genoemde middelloonstelsel ook een geïndexeerd middelloon
omvat merken wij op dat het in artikel 18a, tweede lid, genoemde opbouwpercentage
mag worden gehanteerd bij een al dan niet geïndexeerd middelloonsysteem.
Wij realiseren ons dat toepassing van eenzelfde pecentage bij
een geïndexeerd middelloonsysteem tot een hogere uitkomst leidt dan bij
een niet geïndexeerd middelloonsysteem, maar omwille van de eenvoud en
uitvoerbaarheid is gekozen voor één opbouwpercentage.Met betrekking tot de vraag van de leden van de D66-fractie welk aanvangssalaris
in het wetsvoorstel als uitgangspunt is genomen, kunnen wij meedelen dat het
wetsvoorstel neutraal is opgesteld en niet bepaalde salarissen op het oog
heeft. Met betrekking tot de opmerking over het ontbreken van rekenregels
voor beleggingsverzekeringen op eindloonbasis, kunnen wij stellen dat voor
alle eindloonstelsel geldt dat een opbouw van 2% per jaar met een maximum
van 100% niet mag worden overschreden. Indien in feite sprake is van een beschikbarepremiestelsel,
gelden echter de daarvoor voorziene regels.De leden van de fracties van VVD en D66 constateren dat in artikel 18a,
vierde lid, wordt gesproken over «de in de pensioenregeling vastgestelde
ingangsdatum», terwijl in artikel 18b, vijfde lid, sprake is van «het
in de pensioenregeling vastgestelde tijdstip van ingang van het pensioen».
De leden van de VVD-fractie vragen zich af of hiermee hetzelfde wordt bedoeld
en zo ja waarom dan niet dezelfde terminologie wordt gebruikt. Deze leden
stellen op dit punt voor de term «pensioenrichtleeftijd» te gebruiken.
Ook de leden van de D66-fractie stellen een corresponderende vraag. Naar aanleiding
van deze vragen merken wij op dat in arikel 18a, vierde lid, en 18b, vijfde
lid, hetzelfde is bedoeld. Er is echter bewust niet gekozen voor het begrip
«pensioenrichtleeftijd» omdat dit verwarring zou kunnen wekken
met het begrip pensioenrichtleeftijd in het rapport van de werkgroep Fiscale
behandeling van pensioenen omdat dit begrip pensioenrichtleeftijd in het wetsvoorstel
is losgelaten. In het wetsvoorstel wordt gekozen voor een ingangsdatum van
het pensioen, aangeduid als de pensioenleeftijd. Mede vanuit een oogpunt van
eenvoud is niet gekozen voor de door de werkgroep gekozen pensioenrichtleeftijd
tussen 60 en 65 jaar. Overigens achten ook wij het verschil in terminologie
onwenselijjk; in de als bijlage bijgevoegde nota van wijziging wordt het wetsvoorstel
op dit punt aangepast. In antwoord op de vraag van de leden van de fractie
van D66 welk loon als norm wordt gehanteerd kunnen wij meedelen dat in aanmerking
wordt genomen het tot de ingangsdatum van het ouderdomspensioen bereikbare
pensioengevend loon.De leden van de VVD-fractie vermelden dat Prof. Dr. L.G.M. Stevens in
zijn artikel in het Weekblad voor Fiscaal Recht, nr. 6295, stelt dat in de
memorie van toelichting wordt afgestapt van een pensioenrichtleeftijd benadering
en dat bij het ingaan van het pensioen vóór 60-jarige leeftijd
een actuariële korting plaatsvindt. Deze leden vragen of dit juist is
gelet op de voorgestelde wetteksten en onder verwijzing naar de memorie van
toelichting waarin wordt gesteld dat ingeval de ingangsdatum van het pensioen
wordt vervroegd ten opzichte van de 60-jarige leeftijd of van een in de pensioenregeling
vastgestelde ingangsdatum welke na 60-jarige leeftijd ligt een actuariële
korting zal worden toegepast. De genoemde constatering is juist. Het ligt
immers voor de hand ligt dat een werkgever in de situatie waarin de werknemer
eerder met pensioen gaat dan de in de pensioenregeling vastgestelde ingangsdatum,
hij dat pensioen actuarieel zal korten. Door het achterwege laten van een
actuariële korting zou de werkgever aanvullende stortingen moeten verrichten
om het tekort aan te vullen. De pensioenlasten zouden daardoor fors toe kunnen
nemen.Met betrekking tot de opmerking van de leden van de D66-fractie dat het
niet duidelijk is dat bij slapersrechten de pensioendatum uiterlijk uitgesteld
mag worden tot de beëindiging van de arbeidzame periode merken wij op
dat in artikel 18a, vierde lid, onderscheid wordt gemaakt tussen
werknemers en gewezen werknemers. Onder 3° en 4° van deze bepaling
wordt genoemd de werknemer of gewezen werknemer, waarmee ook slapersrechten
zijn bedoeld, terwijl onder 5° slechts de werknemer wordt genoemd. De
beperking tot werknemer heeft tot gevolg dat sprake moet zijn van een dienstbetrekking,
waardoor geen sprake kan zijn van het uitstellen van slapersrechten tot 70-jarige
leeftijd.De leden van de D66-fractie vragen naar een reactie op de gedachte om
de inbouw per dienstjaar te maximeren op het desbetreffende opbouwpercentage,
of de franchisemethode als uitgangspunt te nemen. Dienaangaande merken wij
op dat uitgangspunt van het voorliggende wetsvoorstel is met een jaarlijkse
opbouw van 2% eindloon een pensioen van 70% eindloon te kunnen realiseren
in een periode van 35 jaar. Indien men kiest voor een opbouwperiode van 35
jaar dient voor de inbouw van de gehuwden-AOW eveneens te worden uitgegaan
van een periode van 35 jaar. Bij een diensttijd langer dan 35 jaar leidt dit
tot een hogere AOW inbouw dan minimaal vereist is. Voor deze methodiek is
echter omwille van de eenvoud gekozen. Daar staat echter tegenover dat de
hoogte van het tijdelijk overbruggingspensioen niet wordt beperkt tot de in
het ouderdomspensioen ingebouwde AOW, maar dat een tijdelijk overbruggingspensioen
kan worden opgebouwd ter grootte van de zogenoemde dubbele gehuwden-AOW.De leden van de D66-fractie vragen voorts of bij de opbouw van het pensioen
rekening moet worden gehouden met de feitelijke situatie (gehuwd of niet,
tweeverdiener) dan wel men mag uitgaan van de lagere franchise. Dienaangaande
merken wij op dat AOW-inbouw – ongeacht de feitelijke situatie –
tenminste de gehuwden-AOW mag bedragen.De leden van de VVD-fractie merken met betrekking tot artikel 18b op dat
de opbouw van een nabestaandenpensioen per dienstjaar geschiedt en vragen
zich af of de conclusie dat de premie voor een aflopende overlijdensisicoverzekering
aftrekbaar is juist is. Wij kunnen deze leden meedelen dat een overlijdensrisicoverzekering
die de werkgever die de pensioentoezegging heeft gedaan in staat stelt om
een nabestaandenpensioen uit te keren dat is gebaseerd op het bereikbare eindloon
aan de vezorgingsgedachte van een pensioen voldoet. Terecht is derhalve door
deze leden geconcludeerd dat de premie voor een dergelijke risicoverzekering
als pensioenpremie aftrekbaar is.De leden van de PvdA-fractie vragen een uitleg van de toelichting op artikel
18 waarin wordt gesteld dat met de inbouw van de halve gehuwden-AOW geacht
wordt rekening te zijn gehouden met de uitkeringen ingevolge de Anw. Zij vragen
zich af of dit betekent dat een eventuele Anw-uitkering niet in mindering
behoeft te worden gebracht op de nabestaandenuitkering. Dienaangaande merken
wij op dat voor de invoering van de Anw de nabestaanden ingeval van vooroverlijden
van de werknemer, in beginsel recht op een uitkering ingevolge de AWW hadden.
Om rekening te houden met deze uitkering werd ook vóór 65 jaar
AOW ingebouwd, omdat het niveau van deze uitkeringen overeenkwam. Sinds de
invoering van de Anw heeft een nabestaande onder de in die wet gestelde scherpere
voorwaarden recht op een uitkering. Ten opzichte van de situatie onder de
AWW kan er daarom sprake zijn van een gat, het zogenoemde Anw-hiaat. In de
praktijk blijkt de behoefte te bestaan om dit gat te dichten, reden waarom
reeds in het besluit van 29 oktober 1996, nr. DB96/3965M, BNB 1996/401
de mogelijkheid is geboden om het risico van een Anw-hiaat te verzekeren.
Daarom is het vereiste van de AOW-inbouw voor 65 jaar in het nabestaandenpensioen
blijven bestaan.De vraag of samenloop kan plaatsvinden tussen een Anw-hiaatverzekering
en een uitkering ingevolge de Anw kunnen wij bevestigend beantwoorden.
Zoals in de toelichting op artikel 18f is opgemerkt is het niet precies vast
te stellen of men tezijnertijd wel of geen recht op een Anw-uitkering zal
hebben en is het vormen van een risicovoorziening in de pensioenregeling daarom
te allen tijde toegestaan.In de praktijk blijken nabestaandenvoorzieningen regelmatig op risicobasis
te worden verzekerd. In antwoord op de vraag van de leden van de PvdA-fractie
hoe dit zich verhoudt tot de uitruil van die pensioenen tegen een hoger ouderdomspensioen,
merken wij, mede in het licht van artikel 2b van de Pensioen- en spaarfondsenwet
dat pensioenregelingen met ingang van het jaar 2000 moeten voorzien in gelijke
uitruilmogelijkheden ongeacht de burgerlijke staat van de werknemer, het volgende
op. Ook nu al bieden veel regelingen die keuzemogelijkheid. In het kader van
de kostenbeheersing zijn er fondsen, en gaan sommige fondsen ertoe over, om
het vooroverlijden van de werknemer voor 65 jaar op risicobasis te verzekeren.
Gevolg daarvan is dat de uitruilmogelijkheid ongeacht de burgerlijke staat
weliswaar gelijk is, maar dat de uit te ruilen waarde nihil is. De mogelijkheid
van uitruil is in die situatie weliswaar toegestaan, maar heeft praktisch
geen betekenis.Op de vraag van de leden van de D66-fractie of met betrekking tot het
in artikel 18c bedoelde wezenpensioen voor het aantal te verzekeren kinderen
een maximum geldt, kunnen wij antwoorden dat dit niet het geval is.De leden van de VVD-fractie stellen voor aan artikel 18d een bepaling
toe te voegen waardoor te hoge beleggingsrendementen kunnen leiden tot een
overschrijding van de 100%-norm. Naar aanleiding van dit voorstel merken wij
op dat de door de werkgroep Fiscale behandeling pensioenen voorgestelde norm
voor een vol pensioen is gesteld op 70% van het laatstgenoten loon. In het
wetsvoorstel is de ruimte geboden voor overschrijdingen van die 70% tot ten
hoogste 100% indien langer wordt gewerkt dan de veronderstelde 35 dienstjaren
dan wel indien de beleggingsopbrengsten hoger blijken te zijn dan vooraf is
ingeschat. De door deze leden voorgestelde verruiming om de 100% grens los
te laten in situaties van lucratieve beleggingen staat op gespannen voet met
de verzorgingsgedachte. Daarom is gekozen voor het vasthouden aan de 100%-norm.
Zoals onder 2.4. van deze nota reeds is verwoord wordt voorgesteld de toetsing
aan de 100% norm bij de aanvang van de pensioenregeling te laten plaatsvinden
en vervolgens om de 10 jaar. Wordt daarbij bovenmatigheid geconstateerd dan
kan de regeling langs de weg der geleidelijkheid worden bijgesteld. Hiertoe
is aan artikel 18a, een nieuw negende lid, toegevoegd.De leden van de D66-fractie vragen zich af of aan het slot van het tweede
lid moet worden toegevoegd «of het bereikbaar pensioengevend loon»
waardoor bij de uitruil van ouderdomspensioen in nabestaandenpensioen het
nabestaandenpensioen mag worden aangevuld tot het bereikbare eindloon. Hierop
delen wij mee dat het nabestaandenpensioen op grond van artikel 18b, evenals
het ouderdomspensioen, per dienstjaar wordt opgebouwd. Naast opbouw per dienstjaar
over het pensioengevend loon is het op grond van het vijfde lid toegestaan
dat de diensttijd, ingeval de werknemer voortijdig overlijdt, wordt uitgebreid
met de diensttijd vanaf het overlijden tot aan de pensioeningangsdatum. Tevens
mag voor het pensioengevend loon worden uitgegaan van het op pensioendatum
bereikbare pensioengevend loon. De opbouw over het bereikbare pensioengevende
loon wordt in deze situatie toegestaan omdat op deze wijze ondanks het vooroverlijden
van de werknemer voor de nabestaande een adequate oudedagsvoorziening kan
worden gerealiseerd. In situaties waarin een nabestaandenpensioen door uitruil
van ouderdomspensioen in nabestaandenpensioen op een niveau van
50% eindloon wordt gebracht kan eenzelfde resultaat worden bereikt als hiervoor
is aangegeven door de uitruil op pensioeningangsdatum te laten plaatsvinden.
Wij achten het echter niet wenselijk het niveau van 50% eindloon op een eerder
moment dan de pensioeningangsdatum te laten bereiken, behoudens de in artikel
18b, vijfde lid, bedoelde situatie van vooroverlijden van de werknemer.In antwoord op de vraag van de leden van de D66-fractie of een nabestaandenoverbruggingspensioen
als bedoeld in artikel 18f tegelijkertijd in dient te gaan met het nabestaandenpensioen
kunnen wij antwoorden dat zowel voor het nabestaandenpensioen als voor het
tijdelijk nabestaandenpensioen is bepaald dat deze onmiddellijk na het overlijden
van de werknemer of gewezen werknemer dan wel onmiddellijk na beëindiging
van een uitkering ingevolge de Anw dient in te gaan. Artikel I, onderdeel G (artikel 19c, 19d en 19e van de
Wet op de loonbelasting 1964)De leden van de PvdA-fractie vragen, met het oog op de laatste zin van
het voorgestelde artikel 19c, tweede lid, wat er gebeurt als een pensioenregeling
ex artikel 18h niet uitgaat boven een in dit geval relevante collectieve regeling
en deze beide regelingen een glijclausule kennen. In antwoord op deze vraag
merken wij op dat genoemde laatste zin ertoe strekt te voorkomen dat voor
individuele regelingen als bedoeld in artikel 18h een glijcausule kan worden
toegepast. De glijclausule werkt derhalve wel voor de collectieve regeling
en niet voor de individuele regeling.In antwoord op de door de leden van de PvdA-fractie gevraagde verduidelijking
inzake de onderlinge samenhang tussen de regelen van aanwijzing (artikel 19d),
de glijclausule (artikel 19c, tweede lid, eerste volzin), splitsing (artikel
18, derde lid) en verboden handelingen (artikel 19b) kunnen wij meedelen dat
deze samenhang als volgt kan worden gezien. De inspecteur kan een pensioenregeling
die op grond van artikel 19c, eerste lid, ter beoordeling is voorgelegd bij
voor bezwaar vatbare beschikking al dan niet aanmerken als een aanvaardbare
pensioenregeling. Ingeval de inspecteur de regeling niet als een aanvaardbare
pensioenregeling aanmerkt kan de pensioenregeling ofwel met terugwerkende
kracht zodanig worden aangepast dat deze wel als zodanig kan worden aangemerkt
(artikel 19c, tweede lid), ofwel, indien zij op bepaalde onderdelen niet meer
dan in geringe mate afwijkt en het belang van de afwijkingen niet uitgaat
boven het belang van de marges op andere delen (artikel 19d) worden aangewezen
als een zuivere pensioenregeling. Ingeval de pensioenregeling niet tot een
aanvaardbare regeling wordt aangepast, dan wel de pensioenregeling in meer
dan geringe mate afwijkt en uit dien hoofde niet voor aanwijzing in aanmerking
komt, dient op grond van artikel 18, derde lid, een splitsing te worden aangebracht
in een zuiver deel en een onzuiver deel. De in artikel 19b opgenomen regeling
voor verboden handelingen is ontleend aan het huidige artikel 11c van de Wet
op de loonbelasting 1964. Daarin wordt bepaald dat bij een handeling in afwijking
van de voorwaarden die zijn verbonden aan de vrijstelling van de pensioenaanspraak
de aanspraak op het onmiddellijk aan de gewraakte handeling voorafgaande moment
als loon uit vroegere dienstbetrekking wordt aangemerkt. Het betreft derhalve
een handeling met betrekking tot een zuivere pensioenregeling die daardoor
niet meer als zuiver kan worden aangemerkt. Daarbij kan worden gedacht aan
bijvoorbeeld het aanwijzen van een andere pensioengerechtigde dan de in artikel
18, eerste lid, onderdeel a, genoemde personen of wanneer de verzekeraar van
het pensioen niet langer voldoet aan de in artikel 19a, eerste lid, gestelde
vereisten. De leden van de D66-fractie vragen in het licht van artikel 19c, tweede
en derde lid (glijclausule), om een taxatie van het aantal vooroverlegsituaties.
Zo'n taxatie is moeilijk te geven. Zoals ook in de memorie van toelichting
is aangegeven zal het wetsvoorstel tot gevolg hebben dat een groot aantal
pensioenregelingen ter toetsing zal worden voorgelegd, vooral in de eerste
vijf jaren. Daar staat echter tegenover dat met het opnemen van de buitengrenzen
in de wet de gewenste duidelijkheid over hetgeen toelaatbaar is wordt bevorderd.
Daarnaast kan – gelet op de bestaande praktijk – worden geconstateerd
dat deze grenzen zodanig ruim bemeten zijn dat collectieve regelingen doorgaans
binnen deze grenzen zullen blijven. Hoewel het beoordelingskader met dit wetsvoorstel
verduidelijkt wordt erkennen wij dat de grote mate van flexibiliteit met betrekking
tot de wijze waarop de ruimte binnen die grenzen kan worden ingevuld aanleiding
kan geven tot het benutten van de mogelijkheid de regeling aan de Belastingdienst
voor te leggen. Wij verwachten echter dat een dergelijke toename binnen de
reeds geraamde toename van de aan het wetsvoorstel verbonden uitvoeringskosten
zal kunnen plaatsvinden.De leden van de D66-fractie vragen zich af of het niet praktischer is
een beperking in de tijd te stellen aan de werking van de glijclausule, bijvoorbeeld
in die zin dat een regeling uiterlijk vijf jaar voor pensioendatum moet zijn
voorgelegd aan de inspecteur. Dienaangaande merken wij op dat (beoogde wijzigingen
in) een pensioenregeling, zoals ook is toegelicht, op grond van het eerste
lid van artikel 19c vooraf ter beoordeling aan de inspecteur moeten worden
voorgelegd. Indien daarop door de inspecteur wordt vastgesteld dat de regeling
niet voorziet in een zuiver pensioen kan op grond van het tweede lid van artikel
19c met terugwerkende kracht tot en met het moment waarop de pensioenregeling
dan wel de wijzigingen in de pensioenregeling zijn ingevoerd de glijclausule
worden toegepast. Duidelijkheidshalve hebben wij, zoals uit de bijgevoegde
nota van wijziging blijkt, in artikel 19c, eerste lid, nu ook in de wettekst
aangegeven dat de (wijziging in de) regeling vooraf ter beoordeling aan de
inspecteur moet worden voorgelegd. Artikel I, onderdeel H (artikel 32 van de Wet op de loonbelasting
1964)De leden van de PvdA-fractie constateren dat het vervallen van artikel
32, derde lid, niet nader is toegelicht en vragen alsnog om een nadere toelichting
hierop. Dienaangaande kunnen wij meedelen dat de in artikel 32, derde lid,
van de Wet op de loonbelasting 1964 opgenomen definitie voor wat als een verbonden
lichaam geldt ingevolge de met ingang van 26 juni 1998 in werking getreden
Wet Aanpassing heffing ter zake van aandelenoptierechten is verplaatst naar
artikel 10a, vierde lid, van de Wet op de loonbelasting 1964, waardoor artikel
32, derde lid, van de Wet op de loonbelasting 1964 dient te worden geschrapt.De leden van de fracties van VVD en D66 wijzen op de brief van VNO-NCW
van 24 juni 1998, waarin een passage uit de memorie van toelichting wordt
geciteerd waarin wordt gesteld dat een prepensioen voorafgaat aan een ouderdomspensioen
en vragen zich af of uit artikel 38, tweede lid, onderdeel d, niet blijkt
dat prepensioen en ouderdomspensioen ook kunnen samengaan. Een prepensioenregeling
gaat zoals in de memorie van toelichting is opgemerkt vooraf aan een ouderdomspensioen
en mag worden opgebouwd voor de periode tussen 60 en 65 jaar. Om een soepele
begeleiding van de overgang van VUT-regelingen naar prepensioenregelingen
mogelijk te maken is ervoor gekozen samenloop van verschillende pensioenvormen
mogelijk te maken mits het totale niveau niet hoger is dan 85%. Dit niveau
van 85% sluit aan bij het niveau van de meeste thans bestaande VUT-regelingen.
Dit hogere niveau vóór 65-jarige leeftijd is gekozen om het
gemis aan AOW-uitkeringen en de betaling van AOW-premies te compenseren,
hetgeen bij een ouderdomspensioen wordt gecompenseerd via een tijdelijk overbruggingspensioen.
Het surplus boven 70% bij een prepensioenregeling kan derhalve worden beschouwd
als de tegenhanger van het tijdelijk overbruggingspensioen. Vanuit de praktijk
ontvingen wij signalen dat het wenselijk is een regeling te treffen voor die
situaties waarin als gevolg van de overgang van VUT naar prepensioen mengvormen
ontstaan van gedeeltelijk VUT en gedeeltelijk prepensioen, dan wel voor de
situatie waarin het prepensioen gedeeltelijk wordt aangevuld met een vervroegd
ingaand ouderdomspensioen. In verband met een soepele begeleiding van overgang
van VUT naar prepensioen is ervoor gekozen om de samenloop van die pensioenvormen
mogelijk te maken mits het totale niveau maar niet hoger is dan 85%. DIVERSENDe leden van de D66-fractie wijzen erop dat wetteksten en de toelichting
daarop, alsmede de memorie van toelichting niet altijd synchroon lopen. Wij
hebben het wetsvoorstel op dit punt nog eens doorgenomen en in de bijgevoegde
nota van wijziging aangepast. Daarbij is het wetsvoorstel tevens aan de meest
recente wettekst aangepast. In de toelichting op de artikelen is de volgende
onjuiste verwijzing geconstateerd: In de toelichting op artikel 18, eerste
lid, wordt voor het moment van ingang van het nabestaandenpensioen verwezen
naar artikel 18b, vijfde lid. Dit moet zijn artikel 18b, zesde lid. De toelichting
is van overeenkomstige toepassing op artikel 18c, vierde lid.De constatering van deze leden dat in de pensioendefinitie nog steeds
de civielrechtelijk verouderde term «stiefkind» is gebruikt is
terecht. Deze onjuistheid is in de bijgevoegde nota van wijziging hersteld.De Staatssecretaris van Financiën,W. A. F. G. VermeendDe Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,J. F. Hoogervorst BIJLAGE Besluit van ...... houdende wijziging van het Uitvoeringsbesluit
loonbelasting 1965Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van
Oranje-Nassau, enz. enz. enz. Op de voordracht van de Staatssecretaris van Financiën van ............
1998, nr. WDB98/...M, Directoraat-Generaal voor Fiscale Zaken, Directie Wetgeving
Directe Belastingen; Gelet op de artikelen 18g, 18h, en 19e van de Wet op de loonbelasting
1964; De Raad van State gehoord (advies van...............1998, nr. WO6.98.................); Gezien het nader rapport van de Staatssecretaris van Financiën van
......................., nr. WDB98/...U, Directoraat-Generaal voor Fiscale
Zaken, Directie Wetgeving Directe Belastingen; Hebben goedgevonden en verstaan: In het Uitvoeringsbesluit loonbelasting 19651
worden de volgende wijzigingen aangebracht.A. In artikel 1, eerste lid, wordt na «artikelen 4, 7,»
ingevoegd: 18g, 18h, 19e,.B. Na artikel 10 wordt ingevoegd:Artikel 10a. Als perioden die meetellen als dienstjaren dan
wel als diensttijd, bedoeld in de artikelen 18a, 18b, 18c, 18e, 18i en 38a
van de wet, worden in aanmerking genomen:a. de periode gedurende welke de dienstbetrekking heeft geduurd, daaronder
begrepen perioden van – al dan niet in deeltijd –:1°. ouderschapsverlof als bedoeld in artikel 644 van boek 7 van het
Burgerlijk Wetboek;2°. sabbatsverlof gedurende ten hoogste twaalf maanden;3°. studieverlof ter zake van opleiding of studie voor een beroep
als bedoeld in artikel 46, eerste lid, onderdeel c, van de Wet op de inkomstenbelasting
1964;4°. verlof als bedoeld in artikel 1, onderdeel a, van de Wet financiering
loopbaanonderbreking gedurende ten hoogste zes maanden; met dien verstande dat de aldus in aanmerking te nemen dienstjaren dan
wel diensttijd worden gerelateerd aan de omvang van het dienstverband en de
omvang van het verlof;b. perioden gedurende welke de werknemer in dienstbetrekking heeft gestaan
tot een met de inhoudingsplichtige verbonden vennootschap als bedoeld in artikel
10a, vierde lid, van de wet, welke niet in Nederland is gevestigd, mits hij
bij die verbonden vennootschap niet heeft deelgenomen aan een pensioenregeling;c. perioden gedurende welke, in aansluiting op de in onderdelen a en b
bedoelde perioden, na onvrijwillig ontslag loongerelateerde uitkeringen worden
ontvangen;d. perioden gedurende welke, in aansluiting op de in onderdelen a en b
bedoelde perioden, uitkeringen worden ontvangen ingevolge een regeling voor
vervroegde uittreding als bedoeld in artikel 18i van de wet;e. perioden gedurende welke, in aansluiting op de in onderdeel a en b
bedoelde perioden, uitkeringen worden ontvangen ingevolge een prepensioenregeling
als bedoeld in artikel 38a van de wet;f. dienstjaren ten gevolge van waarde-overdracht van pensioenkapitaal,
als bedoeld in de artikelen 32, vierde lid, 32a of 32b, van de Pensioen-
en spaarfondsenwet, naar de huidige inhoudingsplichtige of de pensioenuitvoerder van de huidige inhoudingsplichtige, voor zover deze jaren
op basis van een adequate diensttijdadministratie kunnen worden vastgesteld;g. perioden waarin de werknemer een tot zijn huishouden behorend kind
verzorgt dat de leeftijd van twaalf jaar niet heeft bereikt, met dien verstande
dat de perioden waarin hij geen kinderen verzorgt die de leeftijd van zes
jaar niet hebben bereikt, meetellen voor de helft.2. In afwijking van het eerste lid, onderdeel a, is met betrekking tot
perioden vóór 8 juli 1994 gedurende welke de werknemer in dienstbetrekking
heeft gestaan tot vorige inhoudingsplichtigen, inkoop van ontbrekende dienstjaren
tot 8 juli 1994 toegestaan indien de werknemer aannemelijk kan maken dat er,
gerelateerd aan de pensioenregeling bij de huidige inhoudingsplichtige, als
gevolg van het ontbreken van die dienstjaren sprake is van een pensioentekort,
daaronder begrepen perioden vóór 8 juli 1994 gedurende welke
in het buitenland werkzaamheden zijn verricht voor een met een vorige inhoudingsplichtige
verbonden vennootschap als bedoeld in artikel 10a, vierde lid, van de wet,
welke niet in Nederland is gevestigd. Artikel 10b1. Als loonbestanddelen, bedoeld in artikel 18g, tweede lid, onderdeel
a, van de wet, komen in aanmerking alle loonbestanddelen, met uitzondering
van het genot van een ter beschikking gestelde auto. Daarbij komen loonstijgingen
gedurende de vijf jaren voorafgaande aan de in de pensioenregeling vastgestelde
ingangsdatum in aanmerking tot ten hoogste 2 percent boven het indexcijfer
der regelingslonen zoals dat wordt berekend door het Centraal Bureau voor
de Statistiek, met dien verstande dat in elk geval in aanmerking komen loonstijgingen
als gevolg van gangbare functiewijzigingen of gangbare leeftijdsperiodieken.2. Als loonbestanddelen, bedoeld in artikel 18g, tweede lid, onderdeel
b, van de wet waarover de opbouw van het pensioen volgens een ander stelsel
dan het eindloonstelsel dient plaats te vinden, komen in aanmerking niet tot
het regelmatig genoten loon behorende loonbestanddelen.3. Voor de toepassing van artikel 18g, tweede lid, onderdeel c, van de
wet mag een loonsverlaging buiten beschouwing blijven, voor zover deze het
gevolg is van het terugtreden naar een lager gekwalificeerde functie in de
periode van tien jaren direct voorafgaande aan de in de pensioenregeling vastgestelde
ingangsdatum. Artikel 10cVoor de toepassing van artikel 18h, tweede lid, van de wet is een regeling
een pensioenregeling indien zij voldoet aan hoofdstuk IIA van de wet, mits:a. loonbestanddelen in natura niet tot het pensioengevend loon worden
gerekend;b. de bedragen die op de voet van de regeling op het loon van de werknemer
worden ingehouden niet meer bedragen dan hetgeen door de inhoudingsplichtige
wordt bijgedragen;c. de in te bouwen uitkeringen ingevolge de Algemene Ouderdomswet per
dienstjaar worden gesteld op ten minste de voor dat jaar geldende uitkeringen
voor een ongehuwde persoon als omschreven in artikel 9, eerste lid, onderdeel
2a, en vijfde lid, onderdeel a, van die wet, vermeerderd met de vakantie-uitkering;d. indien de werknemer geen nabestaande of wees kan aanwijzen als waarop
artikel 18b onderscheidenlijk 18c, van de wet betrekking heeft, de regeling
geen nabestaandenpensioen onderscheidenlijk wezenpensioen omvat; e. een tijdelijk overbruggingspensioen voor zover dat dient ter overbrugging
van een uitkering ingevolge de Algemene Ouderdomswet is afgestemd op het op
grond van artikel 18a, achtste lid, in de pensioenregeling in aanmerking genomen
bedrag. Artikel 10d1. De Adviescommissie fiscale behandeling pensioenen bestaat uit een voorzitter,
tevens lid, en zes andere leden.2. De leden van de commissie zijn ten minste afkomstig uit kringen van:a. werkgevers;b. werknemers;c. pensioenfondsen;d. levensverzekeringsmaatschappijen;e. de wetenschap.3. De voorzitter en de leden van de commissie worden in overeenstemming
met Onze Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid benoemd door Onze Minister.
Zij worden benoemd voor een termijn van ten hoogste vier jaren. Zij zijn te
allen tijde herbenoembaar.4. De commissie stelt haar eigen werkwijze vast. In het secretariaat wordt
voorzien door Onze Minister.5. De kosten van de commissie komen ten laste van Onze Minister.Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van toelichting
in het Staatsblad zal worden geplaatst. De Staatssecretaris van Financiën,W. A. F. G. Vermeend NOTA VAN TOELICHTINGDe wijzigingen in dit besluit strekken ertoe uitvoering te geven aan de
ingevolge de Wet fiscale behandeling van pensioenen in de Wet op de loonbelasting
1964 geïntroduceerde delegatiebepalingen (artikelen 18g, 18h en 19e).
In dit besluit wordt in de eerste plaats aangegeven welke perioden als dienstjaren
dan wel als diensttijd worden aangemerkt. In de tweede plaats wordt invulling
gegeven aan het begrip pensioengevend loon. In de derde plaats wordt voor
geheel of gedeeltelijk in eigen beheer gehouden pensioenen invulling gegeven
aan het gangbaarheidscriterium voor collectieve regelingen. Tenslotte worden
in dit besluit regels gesteld voor de samenstelling en werkwijze van de Adviescommissie
fiscale behandeling pensioenen. Deze wijzigingen worden hierna toegelicht. Onderdeel A (artikel 1 Besluit LB 1965) Deze wijziging strekt ertoe aan artikel 1 een drietal delegatiebepalingen
toe te voegen. Onderdeel B (artikelen 10a, 10b, 10c en 10d Besluit LB
1965) Ingevolge deze wijziging worden na artikel 10, de nieuwe artikelen 10a,
10b, 10c en 10d ingevoegd. In het nieuwe artikel 10a, dat uitvoering geeft aan artikel 18g, eerste
lid, van de wet, worden de perioden die meetellen als dienstjaren voor het
begrip diensttijd, zoals bedoeld in de artikelen 18a, 18b, 18c, 18e, 18i en
38a van de wet, nader ingevuld. In het eerste lid, onderdeel a, is geregeld dat de periode gedurende
welke de actuele dienstbetrekking heeft geduurd bepalend is voor de vaststelling
van de diensttijd. Daarbij is van belang dat de diensttijd die voor de pensioenregeling
mee kan tellen zowel voor de inhoudingsplichtige als de werknemer als zodanig
kenbaar moet zijn. Voor de diensttijd waarin geen of ten opzichte van de actuele
pensioenregeling onvoldoende pensioenrechten zijn opgebouwd, kunnen door de
inhoudingsplichtige dan wel de werknemer aanvullende pensioenaanspraken worden
ingekocht. Dat wil zeggen dat in een pensioenregeling met een opbouwpercentage
van 1,75% over jaren waarover minder dan die 1,75% pensioenopbouw heeft plaatsgevonden,
alsnog de ruimte tot 1,75% per dienstjaar kan worden ingekocht. Behoudens
de uitzondering in onderdeel f kunnen jaren vanaf 8 juli 1994 doorgebracht
in dienstbetrekking bij vorige inhoudingsplichtigen niet worden ingekocht.
Voor deze tekorten uit dienstbetrekkingen bij vorige werkgevers is men, behoudens
de in het tweede lid opgenomen uitzondering, aangewezen op het lijfrenteregime.Onder diensttijd worden tevens begrepen de hierna genoemde perioden van
verlof – al dan niet in deeltijd – waarbij het dienstverband in
stand wordt gehouden:– perioden van ouderschapsverlof voor zover wordt voldaan aan de
in artikel 644 van boek 7 van het Burgerlijk Wetboek gestelde voorwaarden; – sabbatsverlof voor dit verlof een periode van 12 maanden niet
overschrijdt;– studieverlof ter zake van opleiding of studie voor een beroep,
zoals omschreven in artikel 46, eerste lid, onderdeel c, van de Wet op de
inkomstenbelasting 1964;– verlof als bedoeld in artikel 1, onderdeel a, van de Wet financiering
loopbaanonderbreking, dat wil zeggen een gehele of gedeeltelijke onderbreking
van de arbeid gedurende een periode van ten hoogste 6 maanden ten behoeve
van zorg of educatie waaronder mede wordt verstaan het vergroten van de arbeidskwalificatie. De mate waarin de verlofperioden als diensttijd meetellen hangt af van
de omvang van het dienstverband en de omvang van het verlof. Zo zal een periode
van volledig verlof gedurende een voltijds dienstverband voor de volledige
duur meetellen, terwijl een periode van verlof gedurende een deeltijd dienstverband
evenredig met de deeltijdfactor moet worden herrekend. Daarnaast kan bijvoorbeeld
vanuit een voltijdsdienstverband in deeltijd worden gewerkt en het overige
deel worden ingevuld door een van de genoemde verlofvormen. Ook in die situatie
wordt een voltijds dienstverband in aanmerking genomen. In het eerste lid, onderdeel b, is geregeld dat als diensttijd tevens
wordt aangemerkt de periode waarin de werknemer in dienstbetrekking heeft
gestaan tot een met de inhoudingsplichtige verbonden vennootschap als bedoeld
in artikel 10a van de wet, welke in het buitenland is gevestigd, en de werknemer
aldaar niet heeft deelgenomen aan een pensioenregeling. Ingeval bij de in
het buitenland gevestigde verbonden vennootschap wel wordt deelgenomen aan
een pensioenregeling, maar desalniettemin sprake is van een pensioentekort
kan het pensioentekort met ingang van 8 juli 1994 worden ingehaald via de
in onderdeel f geboden mogelijkheid van waardeoverdracht. Pensioentekorten
die in het buitenland zijn ontstaan in jaren vóór 8 juli
1994 kunnen worden gerepareerd via de in het tweede lid geboden mogelijkheid
tot inkoop. In de drie hiervoor beschreven situaties waarin wordt toegestaan
dat de in het buitenland gewerkte periode als diensttijd wordt meegenomen,
worden de pensioenlasten in beginsel toegerekend aan de buitenlandse periode
en dienen deze te worden doorberekend aan het in het buitenland gevestigde
verbonden lichaam. In het eerste lid, onderdeel c, is geregeld dat pensioenopbouw kan worden
voortgezet over perioden na onvrijwillig ontslag, voor zover een loongerelateerde
uitkering wordt ontvangen. Met name bij de uitvoering van een sociaal plan
of afvloeiingsregeling wordt hier de mogelijkheid gecreëerd om pensioenopbouw
voort te zetten over perioden tussen het moment van onvrijwillig ontslag en
een nieuw te aanvaarden dienstbetrekking of het moment van pensioeningang. In het eerste lid, onderdeel d, is geregeld dat de pensioenopbouw ook
kan worden voortgezet gedurende de periode dat de werknemer van de inhoudingsplichtige
die de pensioentoezegging heeft gedaan, in aansluiting op de in onderdelen
a en b bedoelde perioden een VUT-uitkering ontvangt. In het eerste lid, onderdeel e, is bepaald dat ingeval de VUT-regeling
is omgezet in een prepensioenregeling, de pensioenopbouw mag worden voortgezet
gedurende de periode dat de werknemer in aansluiting op de in onderdeel a
bedoelde periode prepensioen als bedoeld in artikel 38a van de wet geniet. In het eerste lid, onderdeel f, is aangegeven dat ingeval van waardeoverdracht
van pensioenkapitaal als bedoeld in de artikelen 32, vierde lid, 32a of 32b,
van de Pensioen- en spaarfondsenwet naar de (pensioenuitvoerder van de) huidige
inhoudingsplichtige de daarbij behorende dienstjaren die ontstaan ten gevolge
van die waardeoverdracht mogen meetellen als diensttijd voor de huidige pensioenregeling
(fictieve dienstjaren). Daarnaast biedt de tekst van onderdeel f de mogelijkheid,
in plaats van de fictieve dienstjaren, de werkelijk bij de overdragende inhoudingsplichtige
doorgebrachte diensttijd in aanmerking te nemen voor zover deze jaren op basis
van een adequate diensttijdadministratie kunnen worden vastgesteld. Als in
die jaren in deeltijd is gewerkt moet uiteraard de deeltijdfactor op de dienstjaren
worden toegepast. Een en ander betekent dat zowel de diensttijd zelf als de
omvang van de dienstbetrekking vast moeten staan. Tenslotte is in het eerste lid, onderdeel g geregeld dat ook de jaren
waarin men kinderen tot twaalf jaar verzorgt geheel (bij verzorging van kinderen beneden zes jaar) of voor de helft (bij verzorging van kinderen
van zes tot 12 jaar) als diensttijd mogen worden beschouwd. In het tweede lid is de mogelijkheid geopend om inkoop van dienstjaren
die vóór 8 juli 1994 bij vorige inhoudingsplichtigen in dienstbetrekking
zijn doorgebracht mogelijk te maken. De datum 8 juli 1994 is gekozen omdat
op dat moment artikel 32a van de Pensioen en spaarfondsenwet is ingevoerd
waardoor de werknemers een recht op waardeoverdracht hebben verkregen. Vanzelfsprekend
kunnen alleen werkelijke dienstjaren worden ingekocht, voorzover er feitelijk
een pensioentekort aanwezig is, afgemeten aan de actuele pensioenregeling.
De bewijslast voor de inkoop van dienstjaren bij een vorige inhoudingsplichtige
ligt bij de werknemer. Dienstjaren in het buitenland tellen, behoudens de
vóór 8 juli 1994 in het buitenland doorgebrachte dienstjaren
als gevolg van uitzending naar een met de inhoudingsplichtige verbonden vennootschap,
niet mee. Het begrip «verbonden vennootschap» wordt op de voor
de loonbelasting gebruikelijke wijze ingevuld, vergelijk artikel 10a van de
Wet op de loonbelasting 1964. In het nieuwe artikel 10b worden nadere regels gegeven met betrekking
tot de elementen van het loon die niet in aanmerking kunnen worden genomen
bij de vaststelling van het pensioengevend loon indien een pensioenregeling
is gebaseerd op het laatstgenoten loon (eindloonstelsel). Tevens worden nadere
regels gegeven met betrekking tot het vaststellen van het pensioengevend loon
in situaties van demotie. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan artikel 18g,
tweede lid, van de wet. In het eerste lid van artikel 10b is geregeld dat voor de toepassing
van artikel 18g, tweede lid, onderdeel a, van de wet onder pensioengevend
loon mag worden begrepen alle (bruto) loonbestanddelen in geld en in natura,
met uitzondering van het genot van een ter beschikking gestelde auto. Met
loonstijgingen vijf jaar voorafgaande aan de pensioeningangsdatum mag alleen
rekening worden gehouden voor zover deze niet meer bedragen dan 2 percent
boven het indexcijfer der regelingslonen zoals dat wordt berekend door het
Centraal Bureau voor de Statistiek. Met loonstijgingen die passen binnen het
normale carrièrepatroon mag in elk geval rekening worden gehouden. In het tweede lid, dat uitvoering geeft aan artikel 18g, tweede lid,
onderdeel b, van de wet, is aangegeven welke loonbestanddelen als pensioengevend
loon kunnen worden aangemerkt, ingeval er sprake is van een ander stelsel
dan het eindloonstelsel. Het betreft variabele loonbestanddelen in geld of
in natura (met uitzondering van het genot van een ter beschikking gestelde
auto), zoals provisie, ploegentoeslagen, overwerkvergoedingen en winstafhankelijke
beloningen. Deze variabele looncomponenten kunnen derhalve niet tot het pensioengevend
loon worden gerekend ingeval van een eindloonregeling als omschreven in de
artikelen 18a tot en met 18e van de wet. In het derde lid is aangegeven dat voor de toepassing van artikel 18g,
tweede lid, onderdeel c, van de wet met loondalingen geen rekening hoeft te
worden gehouden, voor zover sprake is van een daling ten gevolge van het terugtreden
naar een lager gekwalificeerde functie (demotie) in een periode van ten hoogste
tien jaar voorafgaande aan de in de pensioenregeling vastgestelde ingangsdatum. In het nieuwe artikel 10c wordt uitvoering gegeven aan de in artikel
18h, tweede lid, van de wet opgenomen delegatiebepaling. Aan pensioenen als
bedoeld in artikel 18h, eerste lid, van de wet (waarbij het pensioen geheel
of gedeeltelijk in eigen beheer wordt opgebouwd) behoort niet meer fiscale
ruimte te worden geboden dan pleegt te worden genomen door pensioenen van
werknemers in de collectieve sector en werknemers van wie de pensioenrechten
zijn verzekerd bij een pensioenfonds of verzekeraar als bedoeld in artikel
19a, eerste lid, onderdelen a, b of c. Voor de in eigen beheer
gehouden regelingen bepalen de collectieve regelingen de trend met betrekking
tot een maatschappelijk redelijk pensioen en zijn de geheel of gedeeltelijk
in eigen beheer opgebouwde regelingen trendvolgend. Daarom is in artikel 18h,
tweede lid, van de wet een toetsingkader voor geheel of gedeeltelijk in eigen
beheer opgebouwde (trendvolgende) pensioenregelingen voorzien. Loonbestanddelen in natura behoren ingevolge onderdeel a niet tot de
pensioengrondslag. Deze uitsluiting is niet beperkt tot de pensioengrondslag
in een eindloonstelsel, doch strekt zich tevens uit tot de pensioengrondslag
in een ander dan het eindloonstelsel (middelloonsysteem of beschikbare premieregeling).
Deze beperking is opgenomen omdat het in bestaande pensioenregelingen niet
of bijna niet voor komt dat loon in natura tot de pensioengrondslag wordt
gerekend. Onderdeel b bepaalt dat een eventuele eigen bijdrage in het niet-individueel
gekozen deel van de pensioenlast tot een bepaald maximum, te weten ten hoogste
het bedrag dat de inhoudingsplichtige heeft bijgedragen, tot het pensioengevend
loon behoort. Met deze beperking wordt bereikt dat de pensioentoezegging niet
afwijkt van hetgeen in andere regelingen gebruikelijk is. In extern verzekerde
regelingen is de pensioenlast van het collectief toegekende pensioen in het
algemeen verdeeld tussen werkgever en werknemer. Zou deze beperking niet worden
aangelegd dan zou het werkgeversdeel kunnen worden omgezet in gewoon loon,
waarbij het werknemersdeel met een zelfde bedrag zou worden verhoogd. Indien
dan dit bedrag tot de pensioengrondslag zou mogen worden gerekend, zou dit
tot gevolg hebben dat de pensioengrondslag hoger wordt, waardoor de pensioenlast
eveneens sterk zou toenemen. Het ligt daarom voor de hand dat werkgevers in
trendbepalende regelingen geen verandering in de bestaande verdeling van de
pensioenlast zullen brengen, behoudens voor individueel gekozen elementen
die voor rekening van de werknemer zullen komen. Onderdeel c schrijft voor welke AOW-uitkering dient te worden ingebouwd.
Ten aanzien van de in artikel 18h, eerste lid, van de wet omschreven toezeggingen
dient uit te worden gegaan van ten minste de uitkering voor een ongehuwde
persoon, zonder de structurele verhogingen doch met inbegrip van het vakantiegeld.
Deze beperking sluit zoveel mogelijk aan bij hetgeen thans gebruikelijk is
in de collectieve sector, waar ten minste de AOW-uitkering voor een ongehuwde
persoon pleegt te worden ingebouwd, maar vaak ook meer. Ook hier bestaat niet
de verwachting dat de AOW-inbouw zal worden verlaagd, omdat de pensioenlasten
daardoor te sterk zouden toenemen. In onderdeel d wordt bepaald dat voor pensioentoezeggingen als bedoeld
in artikel 18h, slechts een nabestaandenof een wezenpensioen kan worden toegekend
indien de werknemer een nabestaande of een wees kan aanwijzen als bedoeld
in de artikelen 18b en 18c van de wet. Met betrekking tot het nabestaandenpensioen
betekent dit dat ten minste één van de volgende personen dient
te worden aangewezen: de echtgenote of een gewezen echtgenote van de werknemer,
iemand waarmee hij een gezamenlijke huishouding voert of heeft gevoerd en
waarmee geen bloedof aanverwantschap in de rechte lijn bestaat alsmede kinderen
en pleegkinderen die de leeftijd van 30 jaar nog niet hebben bereikt. Deze
beperking is opgenomen omdat het in collectieve regelingen weliswaar voor
kan komen dat nabestaanden- en wezenpensioen wordt opgebouwd terwijl er geen
nabestaanden of wezen zijn, maar het premiedeel voor het nabestaanden- en
wezenpensioen voor werknemers die uiteindelijk geen nabestaanden zullen hebben
slechts ten dele aan die werknemers ten goede zal komen. Dit premiedeel wordt
behandeld als een solidariteitsheffing voor de overige nabestaanden en zal
door een werknemer zonder partner slechts op basis van een sekseneutrale ruilvoet
kunnen worden omgezet in ouderdomspensioen. Mede doordat deze op artikel
2b van de Pensioen en spaarfondsenwet gebaseerde ruilmogelijkheid tot een
lastenverhoging zal kunnen leiden, wordt door veel fondsen het risico van
vooroverlijden slechts op risicobasis verzekerd, waardoor er geen uit te ruilen
waarde zal zijn voor het nabestaandenpensioen. De premie voor nabestaandenpensioen
kan daardoor in collectieve regelingen laag worden gehouden. In de eigen beheer-situatie
kan van een dergelijke solidariteitsheffing geen sprake zijn, zodat het voor
de hand ligt aan te sluiten bij de werkelijke samenlevingssituatie van de
werknemer. In dit verband dient tevens bedacht te worden dat ingeval een directeur-grootaandeelhouder
zijn pensioenregeling niet in eigen beheer, maar elders, bijvoorbeeld bij
een levensverzekeringsmaatschappij onderbrengt, hij ook geen premie voor een
nabestaandenpensioen zal betalen indien hij geen nabestaanden heeft. Ten overvloede
zij hier nog aan toegevoegd dat indien de directeur-grootaandeelhouder op
enig moment alsnog een partner of kinderen krijgt, hij alsnog, in wezen met
terugwerkende kracht, een nabestaandenpensioen kan opbouwen waarmee fiscaal
ten volle rekening zal worden gehouden. In onderdeel e tenslotte is opgenomen dat de AOW-uitkering waarmee in
het tijdelijk overbruggingspensioen rekening wordt gehouden, dezelfde AOW
moet zijn waarmee bij de opbouw van het ouderdomspensioen rekening wordt gehouden.
Op grond van onderdeel c zal dat minimaal de AOW voor een ongehuwde persoon
zijn. In het nieuwe artikel 10d worden regels gegeven met betrekking tot de
samenstelling, de benoeming, de werkwijze, het secretariaat en de kosten van
de in artikel 19e van de wet genoemde Adviescommissie fiscale behandeling
pensioenen. De commissie bestaat uit een voorzitter, tevens lid, en zes andere
leden die afkomstig zijn uit kringen van werkgevers, werknemers, pensioenfondsen,
levensverzekeringsmaatschappijen en de wetenschap. De voorzitter en de leden
van de commissie worden in overeenstemming met de Minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid benoemd door onze Minister. Vervolgens is bepaald dat de
commissie haar eigen werkwijze vaststelt en door onze Minister wordt voorzien
in het secretariaat. Tenslotte wordt geregeld dat de kosten van de commissie
ten laste van onze Minister komen.De Staatssecretaris van Financiën,W. A. F. G. Vermeend XNoot1Stb. 1965, 202, laatstelijk gewijzigd bij besluit van 24 december 1997,
 Stb. 796. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26020-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl