Rijkswet Onderzoeksraad voor veiligheid; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28634, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

15-05-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28634-(R1727) nr. 5

13-05-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEENHOOFDSTUK I. INLEIDINGVoorgeschiedenisHOOFDSTUK II. KENMERKEN RAADRuime definitie van begrip voorvalOnafhankelijkheidDeskundigheidScheiding van strafvorderlijke en andere proceduresHOOFDSTUK III. WERKWIJZEUitbrengen rapportHeropeningOmgaan met slachtoffersVervolg op aanbevelingenHOOFDSTUK IV. STRUCTUUR VAN DE RAADPermanente ledenHOOFDSTUK V. OVERIGE PUNTENZelfstandig BestuursorgaanRelatie met inspectiesBudgetARTIKELENArtikel 5Artikel 6Artikel 10Artikel 24Artikel 25Artikel 29Artikel 34Artikel 35Artikel 36Artikel 39Artikel 43Artikel 44Artikel 50Artikel 51Artikel 52Artikel 55Artikel 57Artikelen 62 en 63Artikel 81Artikelen 82 en 83Artikel 90Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28634Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 97 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 634 (R 1727)Instelling van een Onderzoeksraad voor veiligheid (Rijkswet Onderzoeksraad
voor veiligheid)nr. 5NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 13 mei 2003ALGEMEENMet belangstelling heb ik kennisgenomen van het verslag van de vaste commissie
voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het voorstel van rijkswet
tot instelling van een Onderzoeksraad voor veiligheid. In de onderstaande
beantwoording wordt de volgorde van de vragen van het voorlopig verslag in
het algemeen gevolgd. In enkele gevallen waren vragen van verschillende fracties
zozeer met elkaar verwant dat antwoorden zijn gecombineerd om verval in herhalingen
te voorkomen. Daar waar nodig zijn op die plaatsen verwijzingen opgenomen.
Deze nota gaat vergezeld van een nota van wijziging. Waar nodig wordt daarnaar
in deze nota verwezen.Ik constateer dat de commissie unaniem positief staat ten opzichte van
het idee tot instelling van één onafhankelijke onderzoeksraad
voor veiligheid.De leden van de fractie van D66 hebben begrepen dat het streven is om
de raad per 1 januari 2004 te laten beginnen met zijn werk. Deze leden vragen
wat er gebeurt indien (onverhoopt) eerder een onderzoek naar een ramp of ongeval
zal moeten plaatsvinden. Voorts vragen deze leden of het niet wenselijk zou
zijn om via een noodvoorziening te regelen dat de bevoegdheden van de raad
ook al kunnen worden aangewend in de tijd die tussen de goedkeuring van de
onderhavige rijkswet en de installatie van de raad ligt. In het bijzonder
gaat het dan over de positie van getuigen. Denkt de regering dat de ingangsdatum
van 1 januari 2004 overigens reëel is, zo vragen deze leden. De leden
van de fractie van GroenLinks vragen zich af wat er gebeurt in de tijd dat
de raad nog niet aan het werk is: moet er niet een voorlopige voorziening
worden getroffen? Deze leden achten bijvoorbeeld het ontwerpen van een meerjarig
onderzoekskader met een bijbehorende raming (begroting, personeelsbestand)
noodzakelijk om de komst van de raad voor te bereiden. Ook met diverse andere
taken zou de tijdelijke raad wellicht alvast aan de slag kunnen, in afwachting
van de definitieve wettelijke voorziening. Graag horen deze leden van de regering
welke mogelijkheden hij ziet om een en ander op korte termijn vorm te geven,
bijvoorbeeld door instelling van een voorlopige onderzoeksraad. Het streven van de regering is er op gericht dat de nieuwe raad op 1 januari
2004 met zijn werkzaamheden kan beginnen. Ik acht die datum reëel. Vanzelfsprekend
is de inwerkingtreding mede afhankelijk van de behandeling van het voorstel
van rijkswet door de Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal. Op dit moment
worden alle uitvoeringsregelingen voorbereid. Voorts wordt de inrichting van
het bureau en installatie van de raad voorbereid onder meer op het punt van
personeel en organisatie, communicatie, huisvesting en automatisering. Ook
bereidt de voorzitter en het management van de Raad voor de Transportveiligheid
ondersteund door mijn ministerie, zich inhoudelijk en anderszins al geruime
tijd voor op de nieuwe taken als de raad op 1 januari 2004 zal overgaan in
de Onderzoeksraad voor veiligheid.Bij een tijdelijke voorziening, bijvoorbeeld in de vorm van een voorlopige
raad, moet worden voorzien in wettelijke bevoegdheden en er moet onder meer
een wettelijke regeling worden getroffen voor bescherming van getuigen. Voorzienbaar
is dat gelet op de tijd die daarmee gemoeid is, het onderhavige voorstel van
rijkswet zal blijven voorlopen op de te treffen tijdelijke wettelijke voorziening.Ik kom dan ook tot de conclusie dat het voor de periode tot 1 januari
2004 de voorkeur verdient pas een commissie in te stellen als zich daadwerkelijk
een dermate ernstige ramp of ongeval voordoet dat een onderzoek door een onafhankelijke
commissie noodzakelijk is.Voor de kennis van en het inzicht in de veiligheidssituatie is het van
groot belang dat de beschikbare kennis met betrekking tot de toedracht, de
aard en de gevolgen van rampen, ongevallen en incidenten zo goed mogelijk
wordt opgeslagen en voor alle betrokkenen toegankelijk is. De regering heeft
in dat licht, onder meer in de Nota veiligheidsbeleid burgerluchtvaart van
1996, een verbetering van het systeem voor registratie en analyse van ongevallen
en incidenten aangekondigd. In hoeverre en op welke wijze is inmiddels aan
deze toezegging gestalte gegeven, zo vragen de leden van de fractie van de
SGP.In Nederland wordt de toedracht en de aard van luchtvaartongevallen en
ernstige incidenten onderzocht door de onafhankelijke Raad voor de Transportveiligheid,
ter uitvoering van richtlijn nr. 94/56/EG van de Raad van de Europese Unie
van 21 november 1994. De Raad voor de Transportveiligheid is ook bevoegd andere
dan ernstige incidenten te onderzoeken. De Raad voor de Transportveiligheid
publiceert zijn onderzoeksrapporten, waarin zonodig veiligheidsaanbevelingen
zijn opgenomen aan bestuursorganen, bedrijven en personen. De rapporten van
de Raad voor de Transportveiligheid zijn voor iedereen toegankelijk, onder
meer via internet (www.rvtv.nl).In het kader van de Europese Unie is een ontwerprichtlijn in behandeling
betreffende de verplichte melding van in de annex bij de richtlijn genoemde
luchtvaartvoorvallen. Daarbij worden de Lidstaten gefaciliteerd door een door
de Europese Commissie ontwikkelde databank waarin deze incidenten worden opgeslagen
en van waaruit te zijner tijd trendanalyses zullen worden ontwikkeld. In Nederland
is reeds een aanvang gemaakt met het vullen van de databank. In Europees verband
wordt thans nog gewerkt aan systeemaanpassingen die trendanalyses mogelijk
moeten maken. De EU-richtlijn schrijft voor dat de Lidstaten op grond van
geregistreerde data, periodiek veiligheidsinformatie publiceren. Dit zal in
Nederland ter hand worden genomen nadat de databank volledig operationeel
zal zijn geworden en de incidentmeldingen zullen zijn geïnstitutionaliseerd.
Dit aanpassingproces is nog volop gaande.Langs deze weg wordt uitvoering gegeven aan het voornemen tot een verbetering
van het systeem voor registratie en analyse van ongevallen en
incidenten, als aangegeven in de Nota veiligheidsbeleid burgerluchtvaart van
1996.HOOFDSTUK I. INLEIDINGVoorgeschiedenisDe leden van de fractie van de SGP vragen of en in hoeverre de vuurwerkramp
in Enschede en de nieuwjaarsbrand in Volendam indiening van het onderhavige
voorstel van rijkswet hebben bespoedigd.Het voorstel van rijkswet strekt ertoe uitvoering te geven aan de door
de Kamer aangenomen motie Wagenaar c.s. waarin werd aangedrongen op de instelling
van één onafhankelijke onderzoeksraad (kamerstukken II 2000–2001,
27 400 VII, nr. 33). De rampen in Volendam en Enschede hebben het belang
van onafhankelijk onderzoek nog eens onderstreept en zijn mede een reden geweest
om de indiening van het voorstel van rijkswet te bespoedigen.HOOFDSTUK II. KENMERKEN RAADRuime definitie van begrip voorvalLeden van een aantal fracties stellen vragen over de reikwijdte van het
begrip «voorval». Met andere woorden: wat is het werkterrein van
de raad. Sommige fracties vinden het werkterrein te ruim en zijn bang dat
er overspannen verwachtingen worden gewekt. Andere vinden het werkterrein
te weinig onderscheidend en hebben een voorkeur voor een duidelijker afbakening.
Enkele leden vragen of dit er niet toe leidt dat de raad bepaalde voorvallen
diepgaand zal onderzoeken, waardoor andere voorvallen niet in behandeling
worden genomen. Ook vragen de leden van een aantal fracties naar de criteria
die worden toegepast bij de selectie van te onderzoeken voorvallen. Zouden
de criteria op voorhand niet hard en helder moeten zijn? Gaat het nu om het
wegwerken van maatschappelijke onrust of om het lerend vermogen te vergroten.
Zou het niet logisch zijn de raad te laten onderzoeken na bijvoorbeeld een
opdracht van het parlement, zo vragen enkele leden.Is het mogelijk dat de raad concludeert dat er naar aanleiding van een
bepaald ongeval niets meer te leren valt, maar dat omwille van het wegnemen
van maatschappelijke onrust desalniettemin een onderzoek wordt gestart, zo
vragen enkele andere leden. Doet de raad uitsluitend incidentenonderzoek of
ook fenomenenonderzoek, zo vragen weer andere leden.Enkele leden wijzen erop dat de omschrijving «schade aan de zaak»
ruim is op te vatten en deze leden vragen zich af of een beperking tot situaties
die tot ernstige gevolgen hebben geleid of daartoe hadden kunnen leiden niet
de voorkeur verdient opdat het onderscheidend vermogen van de raad ook in
de begripsomschrijving tot uitdrukking komt.De raad heeft, overeenkomstig artikel 3, tot taak, met het uitsluitende
doel toekomstige voorvallen te voorkomen of de gevolgen daarvan te beperken,
te onderzoeken en vast te stellen wat de oorzaken of vermoedelijke oorzaken
van individuele of categorieën voorvallen en van de omvang van hun gevolgen
zijn en daaraan zo nodig aanbevelingen te verbinden.Criterium voor de selectie van te onderzoeken voorvallen zal steeds zijn
in hoeverre naar het oordeel van de raad uit de bestudering van een voorval
lering kan worden getrokken en daarop aanbevelingen voor maatregelen ter vergroting van de veiligheid kunnen worden gebaseerd. De vraag
of lering kan worden getrokken zal dus leidend zijn bij de selectie van te
onderzoeken voorvallen. Ik ga er vanuit dat bij grote rampen die maatschappelijk
sterk de aandacht trekken of onrust veroorzaken, het leereffect altijd van
belang zal zijn. Het onderzoek van de raad zal dan mede ertoe kunnen bijdragen
dat maatschappelijke onrust die door het voorval is ontstaan, wordt verminderd
of wordt weggenomen.Uitgangspunt is dat de raad zelf, gelet op de gewenste onafhankelijkheid,
vanuit zijn deskundigheid een selectie maakt van de te onderzoeken voorvallen.
Ook zal de raad moeten besluiten welke onderzoeken hij breed en welke hij
diepgaand zal onderzoeken. Ook bij de selectie van voorvallen zal leidend
moeten zijn de vraag of en in welke mate lering uit de voorvallen is te trekken.
In een aantal gevallen zal de raad verplicht zijn een voorval te onderzoeken.
Het betreft bepaalde voorvallen in de civiele en de militaire luchtvaart en
in de zeescheepvaart alsmede nader aangeduide zware ongevallen waarbij gevaarlijke
stoffen zijn betrokken. Het gaat hier om onderzoeksverplichtingen die in internationale
regelingen zijn vastgelegd. Voor het overige is de raad vrij in de keuze welke
voorvallen hij gaat onderzoeken.Niet is beoogd dat vanuit het parlement of de regering sturing wordt gegeven
aan de selectie van te onderzoeken voorvallen. Dat zou zich niet verdragen
met de gewenste onafhankelijke positie van de raad. Voor een aantal functionarissen
(Onze Minister wie het aangaat in Nederland, de commissaris van de Koning
en de burgemeester) die in de praktijk te maken hebben met de gevolgen van
rampen en ernstige voorvallen, is in artikel 37, eerste lid, bepaald dat deze
een verzoek tot het instellen van een onderzoek kunnen indienen bij de raad.
Deze mogelijkheid is opgenomen omdat deze functionarissen een bestuurlijke
verantwoordelijkheid kunnen hebben een onderzoek in te stellen naar concreet
voorval. Een dergelijk verzoek houdt geen verplichting in voor de raad, maar
is opgenomen om dubbel onderzoek te voorkomen.De raad is overigens geen (beleids)adviescollege in de zin dat aan de
raad inzake veiligheidskwesties meer in het algemeen om advies gevraagd kan
worden. Daarom is het ook niet de taak van de raad om fenomenenonderzoek te
doen. Onderzoek zal altijd plaats vinden naar aanleiding van een concreet
voorval of een reeks van voorvallen.De raad zal een breed terrein bestrijken. Daarom is in het voorstel van
rijkswet het begrip «voorval» ruim gedefinieerd en is voorzien
in een afbakening in die zin dat het moet gaan om concrete voorvallen. Een
verdere beperking op voorhand van het werkterrein van de raad is, gelet op
het uitgangspunt van een breed opererende raad niet alleen arbitrair maar
ook niet wenselijk. Wat dat laatste betreft brengt de beoogde onafhankelijke
positie van de raad met zich mee dat het aan de raad zelf moet zijn om te
bepalen welke onderzoeken worden verricht en welke niet.Naar aanleiding van een daartoe strekkende vraag van de leden van de fractie
van de VVD merk ik op dat ook kettingbotsingen, ernstige ongelukken en voorvallen
betreffende het uitvallen van stroom onder het begrip voorval vallen en derhalve
door de raad onderzocht kunnen worden, er van uitgaande dat er sprake is van
één van de gevolgen genoemd in artikel 1, eerste lid, onderdeel
f. De raad heeft niet tot taak voorvallen te onderzoeken die het gevolg zijn
van misdaad; deze voorvallen zijn van een andere orde dan ongelukken en rampen.
Een terroristische aanslag behoort dus niet tot het werkterrein van de raad. De leden van de fracties van de VVD, van GroenLinks en van D66 vragen
waarom er een uitzondering is gemaakt voor verstoringen van de openbare orde
en het optreden van de bevoegde autoriteiten. De leden van de fractie van
D66 vragen zich nog af hoe het onderzoek verloopt bij een «samengesteld»
ongeval en vragen zich af of de uitzondering niet in strijd is met het idee
van één onderzoeksraad. Voorts vragen deze leden welke instantie
dan wel voorvallen onderzoekt op het terrein van de openbare orde.De achterliggende gedachten voor deze uitzondering zijn de volgende. In
de eerste plaats gaat het bij voorvallen die bestaan uit een verstoring van
de openbare orde of een optreden van bevoegde autoriteiten ter handhaving
van de rechtsorde, in het bijzonder om de wijze waarop de burgemeester (handhaving
van de openbare orde), de officier van justitie (strafrechtelijke handhaving)
en de onder hun gezag staande politie van hun wettelijke bevoegdheden gebruik
hebben gemaakt. Dit is van een geheel andere orde dan een onderzoek naar de
oorzaken van een ramp, ongeluk of incident, waarvoor de raad wordt ingesteld.
De burgemeester is voor de wijze waarop hij gebruik heeft gemaakt van zijn
bevoegdheden, verantwoording verschuldigd aan de gemeenteraad, terwijl de
Minister van Justitie voor het handelen van het openbaar ministerie verantwoording
verschuldigd is aan de Tweede Kamer.Voorvallen in het kader van de handhaving van de openbare orde worden
wel onderzocht als daar aanleiding toe is. Krachtens het Referentiekader conflict-
en crisisbeheersing 2002 politiekorpsen wordt ieder grootschalig en bijzonder
optreden inzake openbare orde, rampenbestrijding en grootschalige opsporing
conform een landelijke regeling geëvalueerd en wordt verantwoording afgelegd
aan het bevoegd gezag. Het uitvoeren van onderzoek ter lering naar aanleiding
van een voorval is voorts een wettelijke taak van de Inspectie voor de Politie
(artikel 53a, eerste lid onder c en d, van de Politiewet 1993). Dit blijft
ook zo bij voorvallen genoemd in artikel 1, tweede lid onderdelen a, b en
c, ten 3e, van het voorstel van rijkswet. Immers, de wetswijziging tot wijziging
van enige wetten in verband met de instelling van de Onderzoeksraad voor veiligheid
(kamerstukken II 2002–2003, 28 635, nrs. 1–2), waarin wordt
geregeld dat de zelfstandige onderzoekstaak van de Inspectie voor de politie,
die hetzelfde doel heeft als de raadsonderzoeken, komt te vervallen voor de
voorvallen die de raad onderzoekt, heeft geen betrekking op hierboven genoemde
voorvallen.Wat het punt van de samengestelde voorvallen betreft zal het zo zijn dat
een verstoring van de openbare orde op zich geen zelfstandige ingang oplevert
voor onderzoek door de raad. Wel kan de raad bij een samengesteld voorval
de openbare orde aspecten, voorzover daar vanuit het leerproces over de oorzaken
van het voorval aanleiding toe is, mede in het onderzoek betrekken.OnafhankelijkheidDe leden van alle fracties stellen vragen over de onafhankelijkheid van
de raad. Enkele leden verwijzen daarbij naar de brief van de voorzitter van
de Raad voor de Transportveiligheid van 28 oktober 2002. Zo vragen zij zich
af of de bijzondere voorzieningen in verband met de externe en binnenlandse
veiligheid en opsporing en vervolging de bevoegdheden van de ministers van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, van Justitie en van Defensie wel
nodig zijn en of er een goede balans is tussen enerzijds de bescherming van
genoemde belangen en anderzijds de onafhankelijkheid van de raad. Wordt door
de gekozen oplossing, vragen de leden, niet te veel afbreuk gedaan aan de
onafhankelijke positie van de raad en wordt de waarde van de raad daardoor
niet sterk naar beneden gehaald? Zou ook niet de schijn dat de raad niet onafhankelijk
is, veroorzaakt door de aanwezigheid van de bijzondere voorzieningen,
weggenomen moeten worden? Moet, gelet op bovenstaande belangen, niet vóóraf
worden bepaald bijvoorbeeld via een vetorecht dat een onderzoek door de raad
niet moet plaatsvinden en moeten in zo'n geval de interventiebepalingen niet
aangepast worden? Wat verzet zich tegen deze optie? Sommige leden vragen of
het niet aan de Tweede Kamer is te besluiten of de afwijzing van een onderzoek
al dan niet terecht is. Weer andere leden daarentegen vragen of een dergelijke
beslissing niet door de raad zelf genomen zou moeten worden bijvoorbeeld in
samenspraak met de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
in zijn hoedanigheid van coördinerend minister voor veiligheid. In die
situatie kan het parlement dan ook haar wensen meegeven, aldus deze leden.Ik constateer dat de leden van de commissie geen vraagstekens plaatsen
bij het feit dát genoemde belangen beschermingswaardig zijn. De vragen
richten zich op de wijze waarop een en ander z'n beslag heeft gekregen in
het voorstel van rijkswet in relatie tot de onafhankelijke positie van de
raad.Allereerst is het van belang nog eens na te gaan welke elementen nu een
rol spelen bij het vormgeven van onafhankelijk veiligheidsonderzoek. Essentieel
is dat:– De raad vrij moet zijn zelf te bepalen of hij tot onderzoek overgaat;– De raad zelf moet kunnen besluiten over de breedte en diepte van
het onderzoek;– De raad vrij moet zijn zelf zijn onderzoeksmethoden vast te stellen;– De raad vrij moet zijn zelf te beslissen of een onderzoek wordt
voortgezet of beëindigd;– De raad vrij moet zijn zelf te beslissen of er een rapport wordt
uitgebracht;– De raad over bevoegdheden moet beschikken om de vereiste informatie
te vergaren;– De raad vrij moet zijn zelf te bepalen welke inhoud hij aan zijn
rapport wil geven;– De raad vrij moet zijn in zijn keuze een rapport openbaar te maken
of niet.Naast de genoemde elementen zijn ook de randvoorwaarden waaronder een
raad moet functioneren van belang. Zo moet een onderzoeksraad onder meer onafhankelijk
zijn ten opzichte van degenen die onderwerp van onderzoek kunnen zijn en moet
er voldoende deskundigheid aanwezig zijn.In het voorstel van rijkswet wordt recht gedaan aan alle bovengenoemde
elementen en randvoorwaarden voor onafhankelijk veiligheidsonderzoek.Bij de vraag waarom bovengenoemde elementen de vorm hebben gekregen dié
ze in het voorstel van rijkswet hebben gekregen, zijn twee door de Tweede
Kamer aangenomen moties van belang te weten de motie Wagenaar c.s. en de motie
Van den Doel c.s. (kamerstukken II 2000–2001, 27 400 VII, nrs.
33 en 34). In de motie Wagenaar c.s. werd de regering verzocht: «een
wetsvoorstel voor te bereiden om te komen tot één onafhankelijke
onderzoeksraad voor rampen en zware ongevallen waaronder transportongevallen
en overige ongevallen zoals defensieongevallen»In de motie Van den Doel c.s. werd de regering verzocht «in de nieuw
te ontwerpen wet voor een Nationale ongevallenraad uitdrukkelijk rekening
te houden met de specifieke positie van Defensie en speciale voorzieningen
te treffen voor die onderzoeken waarbij de staatsveiligheid in het geding
is.» Bij brief van 19 februari 2001 (kamerstukken II 2000–2001, 27 400 VII, nr. 43) is de Tweede Kamer op de hoogte gesteld van
het besluit van het toenmalige kabinet de beide moties onverkort uit te voeren.Bij de voorbereiding van het voorstel van rijkswet bleek dat de argumenten
die er voor pleiten dat rekening moet worden gehouden met de bijzondere positie
van de krijgsmacht ook gelden voor de binnenlandse veiligheid en de opsporing
en vervolging. Bij de uitwerking in de vorm van het voorstel van rijkswet
zag de regering zich vervolgens voor de uitdaging geplaatst enerzijds de onafhankelijkheid
van de nieuwe raad optimaal te waarborgen en tegelijkertijd er voor te zorgen
dat de in de motie Van den Doel bedoelde belangen ook daadwerkelijk beschermd
worden. Gekozen is voor het genuanceerde systeem zoals dat in het voorstel
van rijkswet is neergelegd. Naar het oordeel van de regering worden de diverse
betrokken belangen op die wijze het beste gediend.Het gekozen systeem houdt in dat bij de aanvang van een onderzoek in feite
geen beperkingen worden opgelegd. Dat betekent dat ook vertrouwelijke en gerubriceerde
gegevens aan de raad zullen worden overgelegd. Gaande het onderzoek wordt
op de momenten dat verspreiding of openbaarheid een rol speelt, bekeken of
er geen gerubriceerde en vertrouwelijke gegevens in het geding zijn. Met name
gaat het daarbij om artikel 34 (medewerking verlenen), artikel 43, (inzage
stukken bij een openbare zitting), artikel 44 (houden van een openbare zitting),
artikel 51 (inzage van het conceptrapport voordat het aan betrokkenen wordt
voorgelegd) en artikel 52 (weglating van bepaalde informatie in het eindrapport).
Geen van de bepalingen kan in het gekozen systeem worden gemist. Er zou anders
een veiligheidslek ontstaan.De bescherming van vertrouwelijke gegevens is in het voorstel van rijkswet
slechts voorzien op die momenten waar verspreiding of openbaarmaking van stukken
aan de orde is. Het is naar de mening van de ondergetekende niet juist om
deze voorzieningen aan te merken als mogelijkheden voor de betrokken ministers
om te «interveniëren» in het onderzoek. Door betrokken ministers
worden vertrouwelijke gegevens voor het onderzoek aan de onderzoeksraad ter
beschikking gesteld, voor de vertrouwelijkheid waarvan deze ministers verantwoordelijk
zijn. Ter waarborging van die vertrouwelijkheid wordt in het voorstel van
rijkswet bepaald dat betrokken ministers in de gelegenheid worden gesteld
om aan te geven dat bepaalde gegevens een vertrouwelijk karakter hebben met
als doel dat die gegevens niet onbedoeld via openbaarheidsmomenten tijdens
het onderzoek van de raad aan de openbaarheid worden prijsgegeven. Slechts
het waarborgen van het vertrouwelijk karakter is daarbij geboden. Niet meer
en niet minder. Een betrokken minister zal met name niet de mogelijkheid krijgen
of kunnen nemen om de resultaten van het onderzoek te sturen of anderszins
te beïnvloeden, hetgeen het woord «interveniëren» toch
lijkt te suggereren.In artikel 55 is bepaald dat indien vertrouwelijke informatie een voor
de resultaten van het onderzoek doorslaggevende rol speelt, de raad het eindrapport
ook uitsluitend kan uitbrengen aan degenen tot wie de aanbevelingen zich richten
en bij wie die informatie reeds bekend is. Met andere woorden er kan in een
dergelijke situatie toch een onafhankelijk totstandgekomen eindrapport met
aanbevelingen worden uitgebracht.In het gekozen systeem is de raad zelf verantwoordelijk voor het besluit
of al dan niet een rapport wordt uitgebracht. In het tweede lid van artikel
55 is dit nog eens uitdrukkelijk bepaald. De raad kan daarbij ook de redenen
geven waarom geen (openbaar) rapport wordt uitgebracht. Aan de raad kan niet worden overgelaten ervoor te zorgen dat de als gerubriceerd
aangegeven informatie niet openbaar wordt omdat de betrokken ministers ervoor
verantwoordelijk zijn dat gerubriceerde en vertrouwelijke informatie ook daadwerkelijk
vertrouwelijk blijven. Deze verantwoordelijkheid kan niet gedelegeerd worden
aan een onafhankelijk van de regering opererende raad. Ten aanzien van het
omgaan met die verantwoordelijkheid leggen ministers uiteindelijk verantwoording
af in het parlement.Door de voorzitter van de Raad voor de Transportveiligheid en door de
leden van een aantal fracties is voorgesteld om in plaats van de thans voorziene
mogelijkheden tot «interveniëren» te komen tot een vetorecht,
waarmee de betrokken ministers een onderzoek kunnen tegenhouden.Een vetorecht lijkt ten opzichte van het nu voorliggende systeem de charme
van de eenvoud te hebben. Bedacht moet evenwel worden dat een vetorecht de
zwaarst mogelijke inbreuk op de onafhankelijkheid van de Onderzoeksraad betekent.
Immers, in plaats van het treffen van een aantal voorzieningen teneinde de
bescherming van vertrouwelijke gegevens te waarborgen, wordt ieder onderzoek
op voorhand geheel uitgesloten. Gelet op dit ingrijpende karakter van een
vetorecht moet uitoefening van een dergelijk recht beperkt blijven tot zeer
uitzonderlijke gevallen. Artikel 36 kent dit recht dan ook alleen toe aan
de coördinerend bewindspersoon voor de veiligheid voor uitzonderlijke
situaties.Een vooraf uit te oefenen vetorecht met een ruimere strekking dan artikel
36 zou betekenen dat in alle gevallen waarin vertrouwelijke gegevens een rol
spelen of kunnen spelen, tot verbod van onderzoek moet worden overgegaan.
Met een dergelijk vetorecht zou het veiligheidsbelang en daarmee de samenleving
geen dienst worden bewezen. In het gros van de gevallen zal het immers mogelijk
zijn om wel degelijk onderzoek uit te voeren. Lopende het onderzoek kan immers
blijken dat de vertrouwelijke gegevens geen rol van betekenis spelen bij het
vaststellen van de oorzaken van het voorval. In dergelijke gevallen zal dus
zonder meer onderzoek naar het ongeval kunnen worden uitgevoerd, mits gewaarborgd
is dat vertrouwelijke gegevens niet onbedoeld in de openbaarheid komen.Het voorgaande zal in het bijzonder van belang zijn voor defensieongevallen
omdat bij dit soort ongevallen al snel gerubriceerde en vertrouwelijke defensiegegevens
een rol spelen. Daarbij moet in het bijzonder worden gedacht aan gegevens
omtrent de uitrusting en inrichting van materieel en gegevens omtrent oefeningen.
Van belang is daarbij voorts dat deze gegevens niet alleen binnen het Koninkrijk
als gerubriceerd moeten worden bestempeld, doch ook daarbuiten. Oefeningen
vinden namelijk in bondgenootschappelijk verband plaats en (vergelijkbaar)
materieel is ook bij andere krijgsmachten in gebruik.Het vetorechtsysteem moet eveneens worden afgewezen omdat dit er toe kan
leiden dat ongewild toch gerubriceerde en vertrouwelijke informatie moet worden
overgelegd. Bijvoorbeeld als er aan het begin van het onderzoek geen vetorecht
is uitgesproken, zou de raad in het vetorechtsysteem het recht hebben op onbeperkte
informatie. Gaande een onderzoek kan blijken dat gerubriceerde en vertrouwelijke
informatie nodig is. Deze informatie zal dan moeten worden overgelegd, omdat
niet is voorzien in een andere weigeringsgrond buiten het vetorecht dat voorafgaat
aan het onderzoek. Dit zou betekenen dat er naast het vetorecht toch bepalingen
ter waarborging van de vertrouwelijkheid van gegevens noodzakelijk zouden
zijn, dan wel dat een bevoegdheid zou moeten worden gecreëerd om lopend
onderzoek door de raad af te breken. Duidelijk is dat dit laatste zal leiden
tot verspilling van onderzoekscapaciteit van de raad.Zoals eerder aangegeven is het resultaat van een vetorechtsysteem dat
met name een aantal defensieongevallen naar verwachting niet door de raad onderzocht zullen kunnen worden. Immers bij dit soort ongevallen
gaat het al gauw om gerubriceerde en vertrouwelijke informatie. De raad zal
dus een minder breed terrein kunnen gaan bestrijken dan aanvankelijk het uitgangspunt
was. Ik roep in herinnering dat in het bijzonder de vertrouwelijkheid van
defensiegegevens een van de drijfveren was om in 1998 te komen tot het opstellen
van het voorstel van rijkswet tot instelling van een Ongevallenraad Defensie
(Rijkswet ongevallenraad Defensie; kamerstukken II 1997–1998, 26 110,
R 1619). De motie Van den Doel beoogde het onder de reikwijdte van de algemene
ongevallenraad brengen van defensieongevallen te faciliteren door in het voorstel
van rijkswet specifieke voorzieningen voor Defensie te treffen. Een vetorecht
zoals hiervoor bedoeld, staat naar de mening van ondergetekende in de weg
aan het integreren van het onderzoek van defensieongevallen in het onderhavige
voorstel van rijkswet.Het geheel overziend heb ik geen reden te constateren dat de onafhankelijkheid
van de raad in het geding is door het in het voorstel van rijkswet gekozen
genuanceerde systeem. Dit systeem leidt weliswaar tot een groter aantal bepalingen
betreffende de vertrouwelijkheid van gegevens dan een ogenschijnlijk eenvoudig
vetorechtsysteem, maar garandeert een maximum aantal te onderzoeken voorvallen.
Aldus wordt het beoogde doel, te weten het onafhankelijk onderzoek van voorvallen
op een zo breed mogelijk terrein, bereikt met een alleszins aanvaardbaar systeem
ter waarborging van de bescherming van vertrouwelijke gegevens. Over de wijze
waarop bewindslieden invulling geven aan hun verantwoordelijkheden, zijn zij
verantwoording verschuldigd aan de Tweede Kamer, waarmee de controle op de
uitoefening van de toegekende bevoegdheden is gewaarborgd.De leden van de fractie van de SGP vragen hoe de regering denkt over de
mogelijkheid van een alternatieve constructie waarbij de raad, zonder beperkingen
ten aanzien van de aan de raad ter beschikking staande gegevens, een rapport
kan samenstellen, waarna de regering beslist over het al of niet openbaar
maken van (een deel van) de rapportage, zodat veel regels voor de raad ten
aanzien van onder meer de openbaarmaking van gegevens kunnen vervallen.De gesuggereerde alternatieve constructie gaat eraan voorbij dat er vóór
de openbaarmaking van het definitieve eindrapport een aantal andere verspreidingsmomenten
liggen. In dit alternatief zou alleen artikel 34 kunnen vervallen (medewerking
weigeren aan het begin van het onderzoek). Artikel 43 (inzage van bepaalde
stukken verbieden bij een openbare zitting), artikel 44 (behandeling van een
zaak of een gedeelte daarvan bij een openbare zitting niet in het openbaar
laten plaatsvinden) en artikel 51 (inzage van het conceptrapport dat aan betrokken
ter commentaar wordt voorgelegd met het oog op daarin voorkomende vertrouwelijke
informatie) zouden gehandhaafd moeten blijven. Voor artikel 52 (bepalen dat
bepaalde vertrouwelijke informatie in het eindrapport niet wordt opgenomen)
zou een nieuw artikel in de plaats moeten komen dat de bevoegdheid regelt
om te bepalen dat delen van het rapport niet openbaar zijn.De leden van de fractie van het SGP vragen waarom op een aantal punten
de bestaande regelgeving over de Raad voor de Transportveiligheid niet is
overgenomen in het huidige voorstel van rijkswet.Bij het vormgeven van het voorstel van rijkswet is de Wet Raad voor de
Transportveiligheid als uitgangspunt genomen. Veel bepalingen zijn overgenomen.
Echter er moest rekening gehouden worden met de nieuwe onderzoeksgebieden
die vanuit internationale afspraken nieuwe eisen stellen aan het voorstel
van rijkswet. Voorts moest de bescherming van eerder genoemde
belangen gewaarborgd worden. Dat heeft gemaakt dat de bepalingen in het voorstel
van rijkswet op onderdelen verschillen van die in de Wet Raad voor de Transportveiligheid.De leden van de SGP verzoeken om een nadere beschouwing over de noodzaak
van de onderscheiden interventiebepalingen mede tegen de achtergrond van de
opmerkingen van de heer Van Vollenhoven.Voor het antwoord op deze vraag moge ik verwijzen naar de hiervoor gegeven
antwoorden en de beantwoording van de vragen bij de artikelen 36, (aanvang
onderzoek), artikel 34 (medewerking verlenen), artikel 43, (inzage stukken
bij een openbare zitting), artikel 44 (houden van een openbare zitting), artikel
51 (inzage van het conceptrapport voordat het aan betrokken wordt voorgelegd)
en artikel 52 (weglating van bepaalde informatie in het eindrapport) bij het
onderdeel artikelsgewijze toelichting.De leden van de fractie van GroenLinks wijzen op de instelling en de werkwijze
van de commissie Oosting die wel geheel onafhankelijk was en waaraan de opzet
van de raad naar het oordeel van deze leden gespiegeld zou moeten worden.Met het voorstel van rijkswet wordt beoogd een onafhankelijke raad in
te stellen. Daartoe bevat het voorstel van rijkswet een aantal bevoegdheden
en garanties. De Commissie Oosting was een tijdelijke commissie en had bij
zijn onderzoek geen wettelijke bevoegdheden. Er is dus sprake van twee verschillende
situaties waardoor een vergelijking met de in het voorstel van rijkswet voorziene
raad niet opgaat.De leden van de ChristenUnie zijn benieuwd naar een nadere bepaling in
welke gevallen leden van de raad voor schorsing en ontslag in aanmerking komen
en met name wat verstaan wordt onder de begrippen «ongeschiktheid en
onbekwaamheid» in artikel 7, achtste lid.De betekenis van artikel 7, achtste lid, is dat slechts op de in dat lid
genoemde gronden ontslag of schorsing mogelijk is. Van onbekwaamheid is sprake
als betrokkene de vereiste vakbekwaamheid mist (kennis, kunde, opleiding,
scholing). Onbekwaamheid heeft te maken met aanwezige capaciteiten en de aanleg
om zich de benodigde capaciteiten eigen te maken. Onder ongeschiktheid wordt
verstaan het behept zijn met zodanige eigenschappen van karakter, geest en
gemoed, dat betrokkene daardoor de functioneel vereiste persoonlijke eigenschappen
mist of gaat missen voor het door hem beklede ambt. Het artikel ontleent zijn
betekenis ook aan het feit dat hiermee is bepaald dat het niet mogelijk is
de leden te schorsen of te ontslaan op grond van bijvoorbeeld een gehuldigde
opvatting in verband met een door de raad verricht onderzoek of gedane aanbeveling.De leden van de fractie van GroenLinks stellen voor om te bezien of de
raad een positie kan krijgen als of vergelijkbaar met een Hoog College van
Staat.Hoewel de term Hoog College van Staat geen juridische betekenis heeft,
wordt deze vaak gebruikt om die instanties aan te duiden welke van oudsher
op basis van een speciale plaats in ons staatsrechtelijk bestel als zodanig
door de Comptabiliteitswet worden aangeduid. Mede als uitvloeisel van deze
bijzondere positie krijgen zij een aparte comptabele behandeling in Hoofdstuk
2 van de Rijksbegroting. Die instanties zijn de beide kamers der Staten-Generaal,
de Raad van State, de Algemene Rekenkamer en de Nationale ombudsman. Deze
colleges vinden hun grondslag dan ook in de Grondwet.Ondanks het grote belang van de raad moge duidelijk zijn dat een positie
als Hoog College van Staat toch niet in de rede ligt. Vanzelfsprekend is van
belang dat de raad een zelfstandige positie inneemt, daartoe biedt het voorliggende voorstel van rijkswet ook alle mogelijkheden die binnen
het staatsrechtelijke bestel bestaan. In die zin krijgt de raad, als zelfstandig
bestuursorgaan, wel degelijk een positie die in vele opzichten vergelijkbaar
is met een Hoog College van Staat.De leden van de fractie van GroenLinks zijn van mening dat de benoeming,
de termijnen en de bijbanen goed geregeld moeten worden en verzoeken de regering
ten aanzien van de leden van de raad een lijst op te stellen met onverenigbare
functies en nevenbetrekkingen.De leden van de fractie van de SGP doen de suggestie vast te leggen dat
de «permanente» leden een volledige weektaak bij de raad werkzaam
dienen te zijn waarmee een conflict met andere functies sterk wordt gereduceerd.
Daarnaast vragen deze leden of het niet voor de hand ligt om ook medewerkers
van de raad niet te betrekken bij het onderzoek als het onderzoek bloed- of
aanverwanten betreft, zoals bij de leden van de raad wel is vastgelegd.De benoeming van alle leden van de raad vindt plaats bij koninklijk besluit
(artikel 7,eerste lid). Wat de in artikel 6, eerste lid, bedoelde «permanente»
leden betreft zal de voordracht plaatsvinden door de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties. Zoals in de memorie van toelichting is aangegeven
wordt ervan uitgegaan dat over de voordracht in de ministerraad wordt beraadslaagd
overeenkomstig artikel 4 van het Reglement van orde voor de ministerraad.
Voordat de benoeming plaatsvindt, is onderdeel van de procedure dat de aspirant
leden hun (neven)functies opgeven. Op dat moment kan dan beoordeeld worden
of bepaalde (neven)functies een onafhankelijk functioneren in de weg staan.
Het op voorhand opstellen van een lijst met onverenigbare functies en nevenbetrekkingen
is naar mijn mening niet goed mogelijk.De vijf «permanente» leden van de raad worden op basis van
meer algemene deskundigheid benoemd. Omdat niet op voorhand reeds valt aan
te geven wat het tijdbeslag zal zijn, kan niet nu al wettelijk een taakomvang
van weektaak worden vastgelegd. Het kan ook zijn dat van de permanente leden
enkelen een volle werkweek zullen hebben en weer anderen minder dan een volle
werkweek. Een benoeming voor een volle werkweek kan derhalve geen oplossing
bieden ter vermindering van mogelijke conflicten met (neven)functies, zoals
door de leden van de fractie van de SGP wordt geopperd. Niet uitgesloten moet
worden geacht dat (enkele) raadsleden nevenfuncties vervullen. Het gaat hier
immers om schaarse deskundigheid. Hoewel er voordat de benoeming plaatsvindt
gekeken wordt of zich geen onverenigbare (neven)functies voordoen, is het
zaak na de benoeming te blijven volgen of zich geen onverenigbare (neven)functies
voordoen. Overeenkomstig artikel 14, derde lid, zijn leden van de raad daarom
verplicht andere functies dan hun lidmaatschap van de raad openbaar te maken
door het ter inzage leggen van een opgave van deze andere functies bij de
raad en bij de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Bovendien
bepaalt artikel 14, tweede lid, dat een lid van de raad zich van deelneming
aan de behandeling van een onderzoek onthoudt, onder meer als het een voorval
betreft waarbij hij op enigerlei wijze betrokken is geweest. Voor medewerkers
en deskundigen geldt dat zij mogelijke gevaren voor belangenverstrengeling
of het ontstaan van de schijn daarvan bij een concreet onderzoek aan de raad
moeten melden. Artikel 15 geeft de gevallen aan waarin de melding moet geschieden.
Het onderscheid tussen de leden van de raad en de medewerkers is ingegeven
door het feit dat er tussen de raadsleden geen hiërarchische verhouding
bestaat en tussen de raad enerzijds en de medewerkers en aangewezen deskundigen
anderzijds wel. Ten aanzien van de medewerkers en de deskundigen geldt bovendien
nog dat het afhangt van de taak van de betrokkenen en de mate waarin deze
wordt verricht of de belemmeringen genoemd in artikel 15 ook
altijd moeten leiden tot het zich geheel onthouden van deelname aan een bepaald
onderzoek. Daarom is een beoordeling door de raad voorgeschreven.De leden van de fractie van de SGP vragen waarom niet is voorzien in een
geschillenregeling voor een mogelijk geschil tussen de regering en de raad.Onduidelijk is op welk punt er geschillen zouden kunnen ontstaan die een
aparte geschillencommissie noodzakelijk maken. Eerder is toegelicht dat uiteindelijk
de regering in het parlement verantwoording zal moeten afleggen over zijn
besluiten in het kader van dit voorstel van rijkswet genomen. Een geschillenregeling
tussen de regering en de raad is naar de mening van ondergetekende dan ook
niet aan de orde.De leden van de fractie van D66 vragen wat de projectleider van de voorbereidende
interdepartementale werkgroep heeft bedoeld met zijn uitspraak in het personeelsblad
van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties met de opmerking
dat de vraag of gekozen moet worden voor een vetorecht of het in het voorstel
van rijkswet gekozen systeem als het gaat om de bescherming van een aantal
staatsveiligheidsbelangen, meer een juridische dan een inhoudelijk strijd
is.De projectleider heeft daarmee, in de fase dat het overleg met de beoogd
voorzitter van de raad over het voorstel van rijkswet nog gaande was, bedoeld
te zeggen dat er overeenstemming bestond over het feit dát de genoemde
belangen op zich beschermingswaardig zijn doch dat de wijze waarop daar in
juridische zin invulling aan gegeven moet worden, nog onderwerp van gesprek
was.DeskundigheidDe leden van de fracties van het CDA en van de ChistenUnie vragen in hoeverre
het onafhankelijke onderzoek afgestemd is met de wijze waarop in het buitenland
ook dergelijke onderzoeken plaatsvinden en of bij de vormgeving van het voorstel
van rijkswet gebruik is gemaakt van ervaringen van onderzoeksraden in het
buitenland. De leden van de fractie van de ChristenUnie ontvangen graag nadere
gegevens welk voorbeeld is gevolgd of om welke redenen in Nederland voor een
andere constructie wordt gekozen.Bij de opzet voor de raad is terdege gekeken naar hoe onafhankelijke onderzoeken
in het buitenland plaatsvinden. Voor het inrichten van de structuur van de
raad is onder meer advies ingewonnen van RAND Europe. Het advies is gebaseerd
op de internationale kennis en ervaring op dit gebied. Gekeken is onder meer
naar hoe onafhankelijk onderzoek gestalte heeft gekregen in de Verenigde Staten,
Canada, Zweden en Nieuw-Zeeland. Bij de uitwerking is niet een specifieke
situatie in een bepaald land als uitgangspunt genomen. Bij brief van 14 september
2001 (kamerstukken II 2001–2002, 27 927, nr. 1) is aan de Tweede
Kamer een Hoofdlijnennotitie onafhankelijk ongevallenonderzoek toegezonden.
Daarin worden uitgangspunten geformuleerd voor veiligheidsonderzoek. Ondermeer
zijn vier criteria vastgesteld waaraan de structuur van de raad moet voldoen
te weten onafhankelijkheid, integrale aanpak van het onderzoek, deskundigheid
van de raad en het bureau en slagvaardigheid. In het voorstel van rijkswet
zijn deze criteria vervolgens voor de Nederlandse situatie nader ingevuld
en uitgewerkt.Binnen de raad wordt ervoor gezorgd dat alle deskundigheid aanwezig is.
De leden van de fractie van de ChristenUnie zijn benieuwd aan welkespecifieke
deskundigheden wordt gedacht en hoe er concreet voor wordt gezorgd dat deze
deskundigheden evenwichtig in de raad zijn vertegenwoordigd. Hoe vindt de
verdeling tussen de verschillende sectoren binnen de raad plaats, zo vragen
deze leden.De raad zal uit een vijftal «permanente» leden bestaan die
op basis van meer algemene deskundigheid benoemd worden. Daarnaast zal de
raad buitengewone leden kennen die meer sector- gerichte deskundigheid in
zullen brengen. In het voorstel van rijkswet wordt bepaald dat de keuze van
de leden van de raad op zodanige wijze geschiedt dat alle relevante deskundigheid
in de raad aanwezig is (artikel 7, derde lid). De permanente leden zullen
generalisten moeten zijn. Ze zullen een brede oriëntatie op en kennis
van veiligheidsvraagstukken moeten hebben. Zij zullen bij voorbeeld worden
geworven onder hoogleraren, personen die hoogwaardige ervaring hebben opgedaan
in het openbaar bestuur of in de private sector en juridische professionals.
De buitengewone leden beschikken over een meer sectorgerichte deskundigheid.
Steeds zal het daarbij moeten gaan om vrij brede en niet zeer specialistische
deskundigheid. De verdeling zal zodanig moeten zijn dat alle vereiste deskundigheid
adequaat zal worden gedekt. Daarbij zal mede een relatie worden gelegd met
de te onderzoeken voorvallen in de verschillende sectoren als wel met de beoogde
integrale benadering van de te onderzoeken voorvallen.In specifieke branches als die van de luchtvaart, zo stellen de leden
van de fractie van het SGP, is in veel gevallen sprake van een onafhankelijke
onderzoekscapaciteit. In hoeverre is daar bij de vormgeving van het voorstel
van rijkswet rekening mee gehouden, zo vragen deze leden.Hoe verhoudt het onderzoek vanuit de raad zich tot het onderzoek binnen
de branches met een onafhankelijke onderzoekscapaciteit? In hoeverre is het
mogelijk om omvangrijke en kostbare doublures te voorkomen?Aan welke voorwaarden dienen eventuele werkverbanden tussen de raad en
de branches naar de mening van de regering te voldoen en is de regering voornemens
om die voorwaarden bij of krachtens wet vast te leggen? Artikel 13 maakt de
inhuur van particuliere experts mogelijk. De leden van de fractie van de ChristenUnie
vragen welke voorwaarden aan de inhuur van dergelijke experts worden verbonden.Zowel de leden van de fractie van D66 als die van de fractie van de SGP
vragen om ook de interne onderzoeken van luchtvaartmaatschappijen naar voorvallen,
een wettelijke bescherming te geven tegen gebruik in juridische procedures
en tegen openbaarmaking op basis van de Wet Openbaarheid van Bestuur. De leden
van de fractie van D66 verwijzen daarbij naar de brief van 2 december 2002
van Transavia airlines.Onderzoek verricht door bedrijven geschiedt in het licht van de kwaliteitszorg
die vereist is met betrekking tot het door hen aangeboden product. Dit soort
onderzoeken wordt, anders dan in de vraag wordt verondersteld, niet in onafhankelijkheid
verricht maar vanuit het bedrijfsbeleid. In het voorstel van rijkswet is vanuit
het publieke belang voorzien in onafhankelijk oorzakenonderzoek. De twee soorten
onderzoek bestaan dus in beginsel naast elkaar. Vanuit de gedachte dat de
raad een kennisnetwerk opbouwt, zou de raad kennis moeten dragen van door
bedrijven verricht onderzoek. Daartoe zal de raad afspraken moeten maken met
de betreffende bedrijven. Dat zou tevens kunnen voorkomen dat de raad voorvallen
gaat onderzoeken die reeds door anderen naar het oordeel van de raad deugdelijk
zijn onderzocht. Nadere regelgeving daarvoor acht ik niet noodzakelijk.De raad heeft de mogelijkheid bij onderzoeken waar tijdelijk zeer gespecialiseerde
kennis vereist is waarover zij zelf niet of in onvoldoende mate beschikt,
deze kennis extern in te huren ook bij particuliere ondernemingen. De voorwaarde
waaronder deze deskundigen werken is dat zij onder verantwoordelijkheid
van de raad hun werkzaamheden verrichten en gebonden zijn aan de geheimhoudingplicht.
Ondermeer moeten deze deskundigen ook overeenkomstig artikel 15 hun eventuele
betrokkenheid melden bij een te onderzoeken voorval. In verband met de onafhankelijke
positie van de raad kan ondergetekende zich geen werkverbanden voorstellen
met bijvoorbeeld bedrijven.De Wet openbaarheid van bestuur is uitsluitend van toepassing op bestuursorganen.
Privaatrechtelijke ondernemingen zoals luchtvaartmaatschappijen zijn geen
bestuursorgaan in de zin van die wet. Het is dus niet mogelijk dat in het
kader van de Wet openbaarheid van bestuur luchtvaartmaatschappijen die onderzoek
hebben verricht naar een voorval te verplichten de resultaten daarvan openbaar
te maken of te vergen dat een eventueel rapport ter inzage wordt afgegeven.
Een wettelijke bescherming op dat punt is dus niet nodig.Het voorstel van rijkswet beoogt slechts bescherming te geven in geval
er vanuit het publieke belang door de Onderzoeksraad voor veiligheid onafhankelijk
onderzoek wordt ingesteld naar een voorval en beoogt geen regels te geven
voor ander oorzakenonderzoek. Het voorstel van rijkswet bevat derhalve geen
bepalingen die bescherming geven tegen gebruik in juridische procedures van
interne onderzoeken van luchtvaartmaatschappijen naar voorvallen. De brief
van 2 december 2002 van Transavia airlines waarnaar wordt verwezen, is mij
niet bekend. Bij navraag bij Transavia bleek dat de bewuste brief daar evenmin
bekend is. Ondergetekende neemt aan dat sprake is van een misverstand op dit
punt.Scheiding van strafvorderlijke en andere proceduresDe leden van de fracties van de VVD, van GroenLinks en van de SGP vragen
of het niet aanbeveling verdient ook voor het eindrapport van de raad te bepalen
dat dit niet als bewijs gebruikt kan worden in een strafrechtelijke, tuchtrechtelijke
of civielrechtelijke procedure.Naar de mening van de leden van de fractie van de SGP kan de scheiding
tussen het onderzoek en de schuldvraag en derhalve de rechtsbescherming van
getuigen nog verder worden doorgetrokken door naast getuigenverklaringen ook
eindrapportages uit te sluiten als bewijsmateriaal in een procesgang. Deze
leden vragen waarom dat niet in het voorstel van rijkswet is opgenomen.De leden van de fractie van GroenLinks vragen naar een nadere onderbouwing
van het spanningsveld tussen onderzoek gericht op het verkrijgen van helderheid
over de schuldvraag en onderzoek waar het gaat om er achter te komen wat de
oorzaken van een voorval zijn met het oog daaruit voor de toekomst lering
te trekken. Deze leden merken op dat op enkele plaatsen uitzonderingen zijn
gemaakt die een opening bieden voor een strafrechtelijk onderzoek. Deze leden
vragen voorts om een nadere uiteenzetting over het verschil tussen (het bij
de rechter gebruik maken van) mondelinge verklaringen en de verslaglegging
daarvan in een rapportage van de raad. Zij verwijzen daarbij naar de brief
van de voorzitter van de Raad voor de Transportveiligheid van 28 oktober 2002.Onderzoek naar de schuldvraag moet gescheiden worden van onderzoek naar
de mogelijke oorzaak van een voorval. Het eerste onderzoek is erop gericht
te onderzoeken of de wet is overtreden en of de overtreders vervolgd en gestraft
moeten worden. Het oorzakenonderzoek is erop gericht te achterhalen wat de
mogelijke oorzaak of oorzaken zijn van een voorval met het doel daar voor
de toekomst lering uit te trekken. Het belang van de scheiding is dat in het
onderzoek naar de schuldvraag betrokkenen niet verplicht zijn mee te werken
als zij als verdachte worden aangemerkt terwijl bij het oorzakenonderzoek
het van belang is dat juist openheid wordt betracht. Dat laatste zal alleen
gebeuren naar mate betrokkenen er vanuit kunnen gaan dat hetgeen aan belastende
informatie in het oorzakenonderzoek naar voren komt niet weglekt
naar het schuldonderzoek. Hetzelfde geldt voor het civiele recht. Het voorstel
van rijkswet bevat daartoe een aantal voorzieningen.Zo bevat artikel 64 voorzieningen die ertoe strekken tegen te gaan dat
informatie die de raad in het kader van zijn onderzoek vergaart, ten nadele
van bij het onderzoek betrokkenen wordt gebruikt. De regeling in het voorstel
van rijkswet is op dat punt uitgebreider dan die thans geldt voor de Raad
voor de Transportveiligheid. Artikel 64 is ten opzichte van de Wet Raad voor
de Transportveiligheid uitgebreid in die zin dat de regeling die is neergelegd
in de Wet Raad voor de Transportveiligheid het gebruik van de opgesomde informatie
slechts verbiedt in rechtsgedingen terwijl dit in artikel 64, eerste lid,
ook geschiedt in procedures in verband met het opleggen van een disciplinaire
maatregel, een bestuurlijke sanctie of een bestuurlijke maatregel.Het tweede lid van artikel 64 brengt voorts mee dat een vordering ex artikel
96a van het Nederlandse Wetboek van Strafvordering tot uitlevering van een
van de in het onderhavige tweede lid bedoelde gegevensdragers niet mogelijk
is. Ook artikel 5:17 van de Algemene wet bestuursrecht (bevoegdheid van toezichthouders
om gegevens en bescheiden te vorderen) kan ten aanzien van deze gegevensdragers
niet worden toegepast.Omdat de praktijk heeft geleerd dat documenten onder de werking van artikel
74 van de Wet Raad voor de Transportveiligheid hun weg kunnen vinden naar
de strafrechter, is ten opzichte van dat artikel aan de beschermde informatie
toegevoegd door de raad vastgestelde documenten (artikel 64, eerste lid, onderdeel
f). Onder zulke documenten worden mede begrepen de documenten die het resultaat
zijn van door de raad verstrekte opdrachten aan derden tot het doen van (deel)onderzoek.Het lijkt niet bezwaarlijk dat de resultaten van het onderzoek neergelegd
in het eindrapport een rol mogen spelen bij een eventueel strafrechtelijk
onderzoek. Door de raad in een openbaar rapport geconstateerde feiten zijn
immers voor een ieder vrij toegankelijk. Feiten zijn bijvoorbeeld hoe hard
er gereden is of welk gebrek het materiaal had. Uit een oogpunt van bescherming
van getuigen wordt in het voorstel van rijkswet een uitzondering gemaakt voor
feiten die verkregen zijn onder meer door een getuigenverklaring of opgenomen
gesprekken een en ander zoals aangegeven in artikel 64, eerste lid onderdelen
a tot en met e.Met het oog op de bescherming van getuigen wordt voorts in artikel 49,
derde lid, ook nog eens uitdrukkelijk bepaald dat gegevens, die zijn ontleend
aan documenten en andere gegevensdragers als bedoeld in artikel 64, eerste
lid, onderdeel a tot en met e, slechts in het rapport opgenomen worden voor
zover zij wezenlijk zijn voor de analyse van de toedracht van het voorval
of de onderbouwing van de conclusies. In het rapport mogen niet vermeld worden
de naam, het adres of identificatiegegevens van gelijksoortige aard ten aanzien
van de personen die betrokken zijn bij een ongeval of incident. Derhalve is
het uit een oogpunt van rechtsbescherming van getuigen niet nodig eindrapportages
in zijn geheel uit te sluiten als bewijsmateriaal in een procesgang.In het derde lid van artikel 64 is een uitzondering opgenomen voor het
gebruik van de informatie, bedoeld in het eerste lid, onderdelen b en d in
een strafrechtelijk onderzoek naar een gijzeling (kaping), moord, doodslag
of strafbare feiten met een terroristisch oogmerk. Indien bij voorbeeld uit
de cockpit voice recorder zou blijken dat een vliegtuig als gevolg van een
terroristische aanslag is neergestort, dient deze informatie door de politie
en het openbaar ministerie gebruikt te kunnen worden. Deze voorvallen hebben
een zodanige maatschappelijke impact dat daarvoor naar mijn mening een uitzondering
gerechtvaardigd is. Een adequate rechtsbescherming van getuigen veronderstelt naar de mening
van de leden van de fractie van de SGP ook een zo goed mogelijk proces van
hoor en wederhoor. In het licht daarvan vragen deze leden waarom bij het toezenden
van rapportages aan de rechtstreeks betrokkenen onderdelen kunnen worden achtergehouden.
Deze leden vragen of in ieder geval gewaarborgd is dat betrokkenen alle stukken
die betrekking hebben op hun inbreng van commentaar kunnen voorzien.Voor een goed begrip zij nog eens vermeld dat door de raad ingestelde
oorzakenonderzoeken geen strafrechtelijke of civielrechtelijke onderzoeken
zijn. Dat betekent dat op zich de inrichting van het oorzakenonderzoek vrij
is. Noties en beginselen die in het straf- en civielrecht gelden, zijn niet
zonder meer van toepassing op onderzoek van de raad. Wel dient goed te worden
gekeken naar de procedures bij genoemde rechtsterreinen en dient te worden
afgewogen in hoeverre daar gehanteerde principes ook zouden moeten gelden
voor oorzakenonderzoeken door de raad.Het doel van het voorleggen van het conceptrapport is enerzijds gericht
op het aanbrengen van mogelijke verbetering aan het rapport bijvoorbeeld door
het wegnemen van onduidelijkheden en anderzijds op de bescherming van rechten
van getuigen en andere betrokkenen. Daarom is in artikel 50 bepaald dat het
rapport in concept ter commentaar moet worden voorgelegd aan betrokkenen genoemd
in artikel 42, tweede lid, onderdeel a. Een uitzondering is gemaakt voor de
passages over een eventuele constatering van structurele veiligheidstekorten
en daaraan verbonden aanbevelingen (artikel 49, tweede lid, onderdeel c).
De achtergrond daarvan is dat het een verantwoordelijkheid van de raad zelf
is. Wel kan de raad, indien hij wil toetsen of bepaalde aanbevelingen in de
praktijk zullen werken, ook deze passages voorleggen aan betrokkenen. De raad
is daar in beginsel evenwel vrij in.Bij de vraag of de raad gebruik kan maken van de uitzondering betreffende
het constateren van eventuele structurele veiligheidstekorten en daaraan verbonden
aanbevelingen dient de raad de uitspraak van het Europese Hof voor de rechten
van de mens in het zogenoemde Fayed-arrest (EHRM 21 september 1994, Fayed,
A.294-B) te betrekken. Uit deze uitspraak zou kunnen worden afgeleid dat degenen
op wie kritiek geleverd wordt, ook als het niet om een strafrechtelijke beschuldiging
gaat, in de gelegenheid dienen te worden gesteld om te reageren op de inhoud
van een rapport.HOOFDSTUK III. WERKWIJZEUitbrengen rapportDe leden van de fractie van de ChristenUnie vragen de regering of het
niet verstandig zou zijn het uitbrengen van een rapport aan een termijn te
binden. Daar kan de raad zich op richten, maar ook met het oog op de maatschappelijke
onrust kan het goed zijn dat betrokken personen en instanties een termijn
hebben waarbinnen zij duidelijkheid kunnen verwachten.In artikel 53 is bepaald dat de raad ervoor zorgt dat het onderzoek zo
efficiënt mogelijk en in zo kort mogelijke tijd wordt verricht. Voorts
is in dat artikel bepaald dat de raad er naar moet streven het rapport, als
het een onderzoek naar een individueel voorval betreft, binnen twaalf maanden
na het tijdstip van het voorval uit te brengen. Door middel van de nota van
wijziging (Onderdeel H) wordt daar nog aan toegevoegd dat ook het uitbrengen
van het rapport zo snel mogelijk dient te geschieden. Een verdere inperking
in de tijd, leert de praktijk van de Raad voor de Transportveiligheid,
is niet mogelijk omdat het van te voren niet is in te schatten welke tijd
er nodig is voor een onderzoek.HeropeningDe leden van de fractie van de ChristenUnie stellen, evenals ten aanzien
van het uitbrengen van een rapport, voor om ook de mogelijkheid van heropening
van een onderzoek aan een termijn te binden. Het bevreemdt deze leden waarom
in deze beide gevallen geen termijn wordt vastgesteld, terwijl bijvoorbeeld
in artikel 35 wel een termijn wordt vastgesteld.Nadat een ongeval of een ramp heeft plaatsgevonden, is het vanwege het
gevaar voor teloorgang van zaken van belang dat er zo snel mogelijk duidelijkheid
komt over het feit of de raad het betreffende voorval zal onderzoeken. Daarom
is in artikel 35, derde lid, bepaald dat een dergelijk besluit, behoudens
uitzonderingen, binnen vijf dagen te rekenen vanaf de dag van het voorval
moet worden genomen. Voor heropening van een onderzoek is geen termijn gesteld
omdat de urgentie daar geen rol meer speelt. Bovendien zou het lastig zijn
te bepalen vanaf welk moment de termijn zou moeten gelden. In de praktijk
is het moeilijk ondubbelzinnig vast te stellen op welk moment er sprake is
van het feit dat zich de in artikel 35, derde lid, onderdeel b, genoemde feiten
en omstandigheden voordoen.Omgaan met slachtoffersTerecht wordt in de memorie van toelichting volgens de leden van de fractie
van de ChristenUnie gesteld dat de raad geen taak heeft bij de daadwerkelijke
opvang van slachtoffers en nabestaanden. Deze leden vragen of het niet goed
zou zijn indien er door de raad wel een nauwe samenwerking wordt opgezet met
bevoegde instanties voor nazorg en dergelijke. Op die manier zouden betrokkenen,
indien dat nodig is, kunnen worden doorverwezen naar dergelijke instanties.Gelet op de taakstelling van de raad de mogelijke oorzaak te achterhalen
van een ongeval, een incident of een ramp ligt het niet voor de hand nauwe
samenwerking aan te gaan met bevoegde instanties voor nazorg en dergelijke.
Immers ook de wijze waarop door organisaties nazorg wordt verricht, kan in
een concreet geval onderwerp zijn van onderzoek door de raad. Dat sluit evenwel
niet uit dat in voorkomende gevallen slachtoffers die in het kader van een
door de raad verricht onderzoek in contact komen met de raad, indien zulks
in de rede ligt, attent gemaakt kunnen worden op de mogelijkheden van opvang
en nazorg. Voorzieningen in het kader van dit voorstel van rijkswet zijn daarvoor
niet noodzakelijk.Vervolg op aanbevelingenDe leden van de fractie van GroenLinks vragen wat van de raad verwacht
mag worden ten aanzien van preventie en van advisering aan overheden en bedrijven?
Ook ontvangen deze leden leden graag antwoord op de vraag naar de wenselijkheid
van een (bindend) adviesrecht van de raad, en de materiële invulling
van de eventuele verplichting voor overheden en bedrijven daarnaar te handelen.
Als sluitstuk dient een antwoord te komen op de vraag of bij in gebreke blijven
een passende sanctie toegepast kan worden en zo ja door wie en op welke wijze.Deze leden kunnen zich voorstellen dat de raad de beschikking krijgt over
middelen om jaarlijks een verslag van werkzaamheden uit te brengen, om structureel
dan wel incidenteel aanbevelingen aan overheden, bedrijven en instellingen
te doen, om rapportages aan de Tweede Kamer te vervaardigen,
om prikacties uit te voeren rond «verdachte» situaties die zouden
kunnen leiden tot incidenten, om controles uit te doen voeren op de voortgang
van de uitvoering van eerder gedane aanbevelingen en om conclusies en bevindingen
openbaar en voor iedereen raadpleegbaar te maken op internet. Graag zien deze
leden dat de regering zijn licht nog eens zou laten schijnen over de genoemde
aspecten.De conclusies van de raad ter zake van een onderzoek en de daarop gebaseerde
aanbevelingen worden neergelegd in een rapport. Het rapport wordt door de
raad openbaar gemaakt en wordt toegezonden aan de minister wie het aangaat
en aan degenen tot wie de in het rapport geformuleerde aanbevelingen zich
richten. Degene tot wie een aanbeveling zich richt, is verplicht daarover
een standpunt te bepalen. Gaat het hierbij om een bestuursorgaan, dan moet
dit binnen een half jaar nadat het eindrapport is vastgesteld, geschieden.
Een ander dan een bestuursorgaan, zoals bijvoorbeeld een bedrijf, is verplicht
zijn standpunt over een aanbeveling binnen één jaar te bepalen.
Indien andere dan bestuursorganen nalatig zijn op dit punt, is in artikel
74 voorzien in een strafsanctie.Een bestuursorgaan moet zijn standpunt meedelen aan de minister wie het
aangaat. Een afschrift moet worden gezonden aan de raad. Anderen dan een bestuursorgaan
moeten hun standpunt kenbaar maken aan de minister wie het aangaat en een
afschrift van de kennisgeving aan de raad zenden. De minister kan tot de slotsom
komen dat de maatregelen die getroffen worden onvoldoende zijn en dat nadere
maatregelen op zijn plaats zijn. Hij moet hierover de raad inlichten (de artikelen
68 en 69).Met het bepalen van een standpunt over een aanbeveling is de zaak nog
niet afgesloten. Het ingenomen standpunt dient ook in daden te worden omgezet.
De verantwoordelijke vakminister zal op dit punt de vinger aan de pols moeten
houden en zo daar behoefte aan bestaat, periodiek de Tweede Kamer kunnen informeren.
De raad kan in zijn jaarverslag behalve een overzicht van uitgebrachte rapporten
ook een overzicht opnemen van de standpunten die daarover zijn ingenomen.
Hij heeft daarnaast de mogelijkheid, naar aanleiding van nieuwe voorvallen,
in het jaarverslag nog eens de aandacht te vestigen op aanbevelingen uit het
verleden.Er is van afgezien de raad zelf op het punt van het opvolgen van aanbevelingen
een actieve rol te geven omdat de verantwoordelijkheid voor het al dan niet
opvolgen van aanbevelingen ligt bij degenen tot wie de aanbevelingen zich
richten. Deze dienen ook een (belangen)afweging te maken van de voor- en nadelen
van de verschillende maatregelen ter verhoging van de veiligheid. Dit is geen
zaak voor een onafhankelijke raad. Bovendien, als de raad op dat punt een
verantwoordelijkheid zou hebben, kan de raad in de situatie terechtkomen dat
hij, in geval van een nieuw te onderzoeken voorval, zou moeten oordelen over
zijn eigen handelen of nalaten, hetgeen niet wenselijk is.Niet gekozen is voor een sanctiesysteem dat is gericht op nakoming van
de aanbevelingen omdat dan moet worden beoordeeld of en in hoeverre met de
getroffen maatregelen tegemoet wordt gekomen aan de aanbevelingen. Dat kan
een lastig te beantwoorden vraag zijn omdat gevolg geven aan de aanbevelingen
immers vaak op verschillende manieren kan geschieden.HOOFDSTUK IV. STRUCTUUR VAN DE RAADPermanente ledenEr bestaat bij de leden van de fractie van de ChristenUnie enige onduidelijkheid
over het vijftal «permanente» leden. Uit de memorie van toelichting
blijkt dat dit niet alle voltijds leden hoeven te zijn. Wordt dat afhankelijk
gemaakt van het aantal te onderzoeken voorvallen, zo vragen deze leden.
En hoe wordt de term «een reputatie van onafhankelijkheid» concreet
ingevuld bij de aanwijzing van de permanente leden van de raad?Wat betreft het al dan niet voltijds werken van de permanente leden wordt
verwezen naar de antwoorden onder «onafhankelijkheid». De eis
van het hebben van een reputatie van onafhankelijkheid wordt concreet ingevuld
bij de benoeming van de permanente leden. Een reputatie van onafhankelijkheid
betekent dat betrokkenen in hun loopbaan hebben bewezen zich in hun oordeel
onafhankelijk te kunnen opstellen ten opzichte van de belangen die mogelijk
een rol spelen.HOOFDSTUK V. OVERIGE PUNTENZelfstandig BestuursorgaanDe leden van de fractie van het CDA vragen waarom is afgezien van het
toekennen van rechtspersoonlijkheid aan de raad. De artikelen 82 en 83 handelen
over de vermogensbestanddelen van de Raad voor de Transportveiligheid en de
wijze waarop deze bestanddelen overgaan naar de Staat en niet naar de rechtspersoon
Onderzoeksraad voor veiligheid. De leden van de fractie van het CDA zijn er
voorstander van om de raad als rechtspersoon te handhaven waardoor zowel de
vermogensbestanddelen als ook het archief rechtstreeks aan de raad kunnen
worden overgedragen.De leden van de fractie van de VVD vragen het verschil te beargumenteren
tussen het wel en niet bezitten van eigen rechtspersoonlijkheid mede gerelateerd
aan de mate van onafhankelijkheid van de raad. De leden van de fractie van
GroenLinks verzoeken de regering duidelijkheid te geven over de rechtspersoonlijkheid
van de op te richten raad. Zij wijzen daarbij op het IBO-rapport ten aanzien
van het CBS. Meer specifiek vragen zij op welke wijze de rechtspersoonlijkheid
kan worden aangepast opdat aan de door deze leden gewenste volledige onafhankelijkheid
van de raad kan worden voldaan. Ook de leden van de fractie van D66 willen
graag een toelichting van de regering krijgen op de wens van een volledige
rechtspersoonlijkheid van de raad. De leden van de fractie van de SGP vragen
de regering nader te beargumenteren waarom de huidige rechtspersoonlijkheid
van de Raad voor de Transportveiligheid niet is overgenomen in het voorliggende
voorstel van rijkswet en ook zij wijzen op de door de Raad voor de Transportveiligheid
gememoreerde positie van het CBS.Het hebben van rechtspersoonlijkheid heeft geen relatie met het onafhankelijk
van de regering kunnen functioneren. Bijvoorbeeld zijn er vele (advies)raden
die geen rechtspersoon zijn doch die in volstrekte onafhankelijkheid van de
regering hun advies uitbrengen. Ook de Hoge Raad der Nederlanden heeft geen
rechtspersoonlijkheid. Niemand zal beweren dat deze raad niet onafhankelijk
van de uitvoerende en wetgevende macht zijn taak verricht. Deze organen, die
onafhankelijk advies uitbrengen respectievelijk tot de rechtelijke macht behoren,
maken deel uit van de rechtspersoon de Staat der Nederlanden.Om bij het uitvoeren van een overheidstaak de onafhankelijkheid ten opzichte
van de regering gestalte te geven, is er de figuur van het Zelfstandige Bestuursorgaan
(ZBO). In het voorstel van rijkswet wordt voorgesteld daarvan gebruik te maken
en de raad onder het regime van de ZBO-figuur te plaatsen. Daarmee wordt de
raad onafhankelijk van de regering omdat hij niet meer hiërarchisch ondergeschikt
is aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De raad
voldoetaan de voorwaarden voor plaatsing onder de ZBO-figuur
zoals vastgelegd in de Aanwijzingen voor ZBO's: het is een orgaan dat met
openbaar gezag is bekleed en dat zijn taak vanuit specifieke deskundigheid
verricht.De Onderzoeksraad verricht een overheidstaak op nationaal niveau. Regeringsbeleid
is dat een dergelijke taak binnen de rechtspersoon de Staat der Nederlanden
wordt uitgevoerd. Het regeringsbeleid is voorts dat voor het verlenen van
eigen rechtspersoonlijkheid een goede reden moet zijn die in ieder geval niet
gelegen kan zijn in het feit van onafhankelijkheid. De standaardregel is namelijk
dat rechtspersoonlijkheid slechts kan worden toegekend als er de noodzaak
is om een eigen vermogen af te zonderen. Dit uitgangspunt is neergelegd in
de toelichting op aanwijzing 124h, tweede lid, van de Aanwijzingen voor de
regelgeving (die aanwijzing zelf geeft de standaardformulering die gehanteerd
moet worden bij het opstellen van wetgeving wanneer er voor het toekennen
van eigen rechtspersoonlijkheid wordt gekozen). De Raad van State pleegt op
de toepassing van deze aanwijzing nadrukkelijk toe te zien, hetgeen ook bij
het onderhavige voorstel van rijkswet gebeurde.Er is geen noodzaak tot het afzonderen van een eigen vermogen voor de
raad. De praktijk bij de huidige Raad voor de Transportveiligheid wijst dat
ook uit. Daarom is er uiteindelijk van afgezien de raad eigen rechtspersoonlijkheid
toe te kennen. De regering hecht eraan deze terughoudendheid met het toekennen
van rechtspersoonlijkheid vol te houden.Er kunnen redenen zijn om ten aanzien van de rechtspersoonlijkheid anders
te besluiten bijvoorbeeld in het geval een bepaalde overheidstaak zeer goed
aansluit bij een taak die een reeds bestaande privaatrechtelijke organisatie
uitvoert. Het kan aangewezen zijn om die organisatie de overheidstaak ook
op te dragen, waarmee deze (reeds rechtspersoonlijkheid bezittende) organisatie
tevens onder de figuur van de ZBO wordt geplaatst. Doet zich een dergelijk
geval niet voor, dan zal een overheidstaak binnen de publiekrechtelijke sfeer
moeten blijven. Als gezegd wordt dan alleen in daartoe geëigende gevallen
ook overgegaan tot het toekennen van rechtspersoonlijkheid. Bij de Wet op
het Centraal bureau voor de statistiek (kamerstukken II 2001–2002, 28 277,
nrs. 1–2) wordt wel rechtspersoonlijkheid toegekend aan het CBS. Een
belangrijke rol bij de uiteindelijke afweging heeft gespeeld de relatief grote
omvang van het personeelsbestand van het CBS.Omdat de raad deel blijft uitmaken van de Staat der Nederlanden zijn alle
voorzieningen die gelden voor de nationale overheid ook beschikbaar voor de
raad. Het gaat daarbij om bijvoorbeeld automatiseringsvoorzieningen, voorzieningen
op het gebied van de huisvesting en van het personeel. Een nadeel van het
toekennen van rechtspersoonlijkheid is immers dat de comptabele en rechtspositionele
regels die voor de Staat gelden niet meer van toepassing zijn op een ZBO met
eigen rechtspersoonlijkheid. Zij moeten afzonderlijk worden vastgesteld. In
de praktijk leidt dit tot allerlei van elkaar en van die van het Rijk afwijkende
regelingen waarvoor lang niet altijd een inhoudelijke reden bestaat.Veel praktischer is het om de bij en krachtens de Comptabiliteitswet en
de Ambtenarenwet gegeven regels ook voor de raad te laten gelden. De zelfstandigheid
van de raad op het terrein van het uitvoeren van onderzoeken wordt in dit
voorstel van rijkswet volledig gewaarborgd, het al dan niet bezitten van rechtspersoonlijkheid
heeft daar geen invloed op. Zo is het personeel van de raad voor de uitvoering
van de werkzaamheden bijvoorbeeld uitsluitend verantwoording schuldig aan
de raad. De leden van de fractie van de SGP vragen wat de huidige stand van zaken
met betrekking tot de Kaderwet Zelfstandige Bestuursorganen betekent voor
de voorgestelde regeling ten aanzien van de ZBO-status van de raad.De huidige stand van zaken is dat het voorstel van rijkswet Kaderwet zelfstandige
bestuursorganen (EK 27 426) ter behandeling bij de Eerste Kamer ligt
en dat de regering heeft verzocht de behandeling daarvan tot nader bericht
uit te stellen. Bij het formuleren van het onderhavige voorstel van rijkswet
zijn de voorschriften van het voorstel voor een Kaderwet zelfstandige bestuursorganen
als uitgangspunt genomen. Het onderhavige voorstel van rijkswet (artikel 78)
voorziet erin dat de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen na zijn totstandkoming
te zijner tijd rechtstreeks op de Onderzoeksraad voor veiligheid van toepassing
zal zijn, voor zover er geen aanleiding is van de voorschriften daarvan af
te wijken.Relatie met inspectiesDe leden van de fracties van de VVD, van GroenLinks en van D66 stellen
vragen over de verhouding tussen de raad en de inspecties, waarbij de leden
van de fractie van Groenlinks het onderscheid tussen de activiteiten van de
raad en de diverse inspecties nader zouden willen aanscherpen. Wordt er geen
dubbel onderzoek gedaan zo vragen de leden van de drie fracties, wordt de
kennis bij de inspecties wel benut en is versterking van elkaars kennis niet
wenselijk. Is de taak tussen de raad en de inspecties wel voldoende afgebakend
en opereert men niet in elkaars vaarwater; hebben de inspecties helemaal geen
taak meer in relatie tot de raad? Kunnen zij niet meer in de rol van bijvoorbeeld
waarnemer profiteren van de kennis van de raad? Zou, indien dat laatste wel
gewenst wordt, niet het voorstel wet tot wijziging van enige wetten in verband
met de instelling van de Onderzoeksraad voor veiligheid (kamerstukken II 2002–2003,
28 635, nr. 2) moeten worden aangepast?In het voorstel van rijkswet is voor wat betreft onderzoek ter lering
prioriteit gegeven aan het onderzoek van de raad. Als een onafhankelijk orgaan
zoals de raad een onderzoek naar een voorval instelt met het oog op het achterhalen
van de oorzaken een en ander ter lering voor de toekomst, moeten inspecties
niet met hetzelfde oogmerk ook een onderzoek instellen naar hetzelfde voorval.
Dubbel werk wordt zo vermeden. Dat betekent niet dat sommige inspecties in
het geheel geen taak meer hebben op het terrein van het zogenaamde oorzakenonderzoek.
De inspecties die deze taak thans hebben, zullen die ook behouden. Slechts
in een concreet geval als de raad een onderzoek doet, zal het onderzoek van
de raad voorgaan; de inspecties hebben dan ten aanzien van dat voorval voor
wat betreft een mogelijk onderzoek ter lering geen taak meer. Dat laatste
betekent niet dat de inspecties geen aanzet voor een onderzoek kunnen doen
als onverwijld onderzoek geboden is. Het primaat van het onderzoek van de
raad betekent ook niet dat de onderzoeksresultaten en aanbevelingen langer
op zich zullen laten wachten dan in het geval één van de inspecties
onderzoek verricht. De tijd die met een onderzoek gemoeid is, zal meer afhangen
van de beschikbare onderzoekscapaciteit en de breedte en diepte van het onderzoek
dan van de instantie die het onderzoek verricht.In geval de raad naar een voorval een onderzoek instelt, kunnen inspecties
naar hetzelfde voorval wel te gelijkertijd een onderzoek instellen bijvoorbeeld
met het oog op het eventueel opleggen van een bestuurlijke sanctie. Er worden
dan 2 onderzoeken ingesteld naar hetzelfde voorval: beide onderzoeken dienen
evenwel een ander doel.De kennis die aanwezig is bij de inspecties kan worden benut doordat overeenkomstig
artikel 13, eerste lid, deskundigen die bij de inspecties werken
voor de duur van een onderzoek ter beschikking gesteld kunnen worden van de
raad. Zij werken dan onder verantwoordelijkheid van de raad.In verband met zowel bij de raad als bij de inspecties aanwezige kennis
is het van groot belang dat ook los van een concreet onderzoek wordt samengewerkt
en er informatie-uitwisseling plaatsvindt. Zo is het van belang dat de raad
op de hoogte is van de zogenaamde oorzakenonderzoeken die bij de inspecties
plaatsvinden. Verder is het zaak in verband met de kennisopbouw bij de raad
dat goed gekeken wordt waar de verschillende deskundigheden en kennis bij
de inspecties zich bevinden. De raad moet als het ware gaan beschikken over
een kennisnetwerk waar de inspecties onderdeel van gaan uitmaken. Omgekeerd
kunnen de inspecties ook leren van de raad. In de waarnemersrol kan in ieder
geval kennis worden opgedaan via de bestudering van de rapporten van de raad.
Bedacht moet evenwel worden dat de samenwerking met de inspecties zijn grenzen
kent daar waar de inspecties ook onderwerp van onderzoek door de raad kunnen
worden met name daar waar het betreft de toezichthoudende taak van inspecties.Inspecties hebben dikwijls ook een taak op het gebied van opsporing en
handhaving. Op dat punt werken zij onder verantwoordelijkheid van hetzij het
openbaar ministerie hetzij de verantwoordelijke minister. In de artikelen
62 en 63 wordt bepaald dat bij of krachtens algemene maatregel van rijksbestuur
of algemene maatregel van bestuur regels gesteld kunnen worden ten aanzien
van het overleg en de coördinatie tussen de raad en het openbaar ministerie
in Nederland, de Koninklijke marechaussee, het korps Landelijke politiediensten
en de regionale politiekorpsen in geval naar aanleiding van een voorval ook
het opleggen van een strafrechtelijke sanctie wordt overwogen onderscheidenlijk
Onze Minister wie het aangaat, ingeval naar aanleiding van een voorval ook
het opleggen van een bestuursrechtelijke sanctie wordt overwogen. In dat kader
zal de komende tijd op mijn ministerie in een Werkgroep Samenwerking raad-inspecties
gewerkt worden aan opstellen van nadere regels.BudgetDe leden van de fractie van het CDA vragen zich af op welke wijze de budgettering
plaatsvindt. Met name in de beginfase zal de nieuwe raad zich toeleggen op
het verzamelen van zoveel mogelijk ervaringen van buiten de transportsector.
Dit vergt een enorme hoeveelheid werk en de vraag van de leden van de fractie
van het CDA is dan ook in hoeverre rekening is gehouden met het mogelijk maken
van deze inventarisaties door middel van voldoende vast personeel, opdat opgebouwde
expertise niet verloren gaat.De leden van de fractie van D66 vragen of het voor de legitimiteit en
het gezag van de raad niet noodzakelijk is om te beschikken over voldoende
eigen budget en een eigen gekwalificeerde staf. De leden van de fractie van
het CDA gaan er vanuit dat bij grote rampen een extra financieel beroep op
de overheid kan worden gedaan teneinde specialisme in te kunnen huren. De
leden van de fractie van de SGP vragen waarom de bepaling dat bij grote rampen
een beroep kan worden gedaan op additionele middelen, die momenteel geldt
voor de Raad voor de Transportveiligheid, niet in het voorstel van rijkswet
is opgenomen.De leden van de fractie van de SP verzoeken de regering om in te gaan
op de begroting en de personele capaciteit die de Onderzoeksraad voor veiligheid
zal krijgen. Kan de regering garanderen dat er onderzoek kan worden verricht
op korte termijn na een incident? De leden van de fractie van de SP constateren
dat op dit moment de Raad voor de Transportveiligheid soms geen onderzoek
kan verrichten uit geld- en personeelsgebrek. De formatie van de raad is vastgesteld op 59 fte's (inclusief 5 raadsleden).
Met deze formatie en het toegekende budget van € 8,1 miljoen wordt
de Onderzoeksraad voor Veiligheid in staat gesteld de huidige en nieuwe onderzoekstaken
uit te voeren.Het bedrag van € 8,1 miljoen is opgebouwd uit thans bij de ministeries
van Verkeer en Waterstaat, van Defensie en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
voor de raad beschikbare financiële middelen. Daarmee is gewaarborgd
dat de raad de activiteiten van de Raad voor de Transportveiligheid (die thans
over 33 fte's beschikt) op het terrein van transportongevallen onverkort kan
voortzetten.In de beginperiode zal de raad, naast deze taken, het accent leggen op
de exploratie van de nieuw toegewezen onderzoeksgebieden en dus investeren
in het leggen van relaties om de toegang tot de noodzakelijke kennis, netwerken
en (expertise-)systemen te realiseren. De raad heeft de mogelijkheid om deskundigheid
tijdelijk extern in te huren of deze binnen de eigen organisatie te verwerven.De bedoeling is te werken vanuit een meerjarenperspectief, waarbij na
een fase waarin «ervaring opdoen op nieuwe terreinen» en «feitelijk
uitvoeren van onderzoek» naast elkaar staan, het zwaartepunt steeds
meer verschuift naar het feitelijk onderzoek. Het is dan mogelijk de onderzoeksteams
te laten meegroeien met de gebieden waarop de raad daadwerkelijk kennis heeft
verworven.In de verkennende fase van de nieuwe onderzoekstaken zou de raad de formatie
flexibel kunnen invullen. Nieuwe onderzoeksterreinen kunnen worden verkend
door deskundigen op een specifiek terrein. Er wordt een goede basis gelegd
met een voldoende gekwalificeerde vaste staf van ongeveer 44 fte's. Daarnaast
is er de mogelijkheid om binnen een financiële ruimte van € 1,5
miljoen flexibel om te gaan met de personele bezetting onder meer door het
tijdelijk aantrekken van externe deskundigheid.De bepaling die momenteel geldt voor de Raad voor de Transportveiligheid,
dat bij grote rampen een beroep kan worden gedaan op additionele middelen,
is niet opgenomen in het voorstel van rijkswet omdat de raad geen eigen rechtspersoonlijkheid
heeft. In geval van een grote ramp die incidenteel buitengewoon veel onderzoekscapaciteit
en middelen vergt zoals het geval was bij de rampen in Enschede en in mindere
mate Volendam, zullen extra financiële middelen beschikbaar worden gesteld.ARTIKELENArtikel 5In artikel 5 wordt bepaald dat bij algemene maatregel van (rijks)bestuur
wordt bepaald ten aanzien van welke voorvallen de raad verplicht is een onderzoek
in te stellen. Binnen welke termijn zal deze algemene maatregel van (rijks)bestuur
worden opgesteld, zo vragen de leden van de fractie van de VVD. Het komt deze
leden voor dat de raad daar spoedig uitsluitsel over moet hebben.De uitvoeringsregelingen, waaronder de betreffende algemene maatregel
van rijksbestuur, vormen op dit moment onderwerp van bespreking zowel tussen
de betrokken ministeries als tussen mijn ministerie, de raad en de nader betrokken
instanties zoals de politie en de Koninklijke Marechaussee. De inwerkingtreding
van deze uitvoeringregelingen is voorzien gelijktijdig met die van het voorstel
van rijkswet. Artikel 6Waarom is in artikel 6, derde lid de imperatieve vorm gekozen in plaats
van de facultatieve vorm, zo vragen de leden van de fractie van de VVD. Wordt
door het hanteren van de imperatieve vorm niet getornd aan de «onafhankelijkheid»
van de raad? Ten aanzien van artikel 6 verzoeken de leden van de fractie van
GroenLinks te regelen dat de raad derden aan vergaderingen kan laten deelnemen.
De werkwijze van de raad moet een interne aangelegenheid zijn.In artikel 6, derde lid, is bepaald dat de buitengewone leden deelnemen
aan de beraadslagingen ten aanzien van individuele of categorieën van
voorvallen. Deze bepaling strekt ertoe om met het oog op een integrale oordeelsvorming
op raadsniveau naast de meer generalistische kennis van de permanente leden
te beschikken over meer sectorgerichte deskundigheid. Deze constructie waarborgt
tevens de herkenbaarheid van de betrokken sector, hetgeen de acceptatie van
de onderzoeksresultaten en eventuele aanbevelingen ten goede komt. Dit is
met name van belang met betrekking tot defensieongevallen. In het buitenland
is het in het algemeen niet gebruikelijk dat defensieongevallen door een civiele
raad worden onderzocht. Door te garanderen dat defensiedeskundigen in de vorm
van buitengewone leden ook deel uit maken van de raad, wordt bereikt dat de
defensiecomponent herkenbaar in de raad is vertegenwoordigd. Dit is met name
van belang met het oog op samenwerking met buitenlandse deskundigen op het
gebied van defensieongevallen alsmede met het oog op de acceptatie van onderzoeksresultaten
door de betrokken buitenlandse krijgsmacht. Overigens dient te worden bedacht
dat ook de buitengewone leden onafhankelijke leden zijn. Door het inschakelen
van deze leden wordt derhalve niet getornd aan de onafhankelijkheid van de
raad.Het staat de raad voorts in beginsel vrij derden aan de beraadslagingen
te laten deelnemen. De natuurlijke plaats om dit te regelen is het bestuursreglement
als bedoeld in artikel 16, eerste lid. Daar moet dan ook geregeld worden wat
de status is van de deelname, die echter nimmer die van deelname aan de besluitvorming
kan zijn.Artikel 10Artikel 10 gaat over het instellen van commissies door de raad. In de
artikelsgewijze toelichting staat dat de raad ook andere werkverbanden kan
instellen. Wat wordt verstaan onder «andere werkverbanden», zo
vragen de leden van de fractie van de VVD. Wordt hier gedoeld op samenwerking
tussen de raad en bijvoorbeeld vliegtuigmaatschappijen die ook verplicht zijn
om onderzoek te doen? Op welke wijze wordt, in geval van samenwerking, de
onafhankelijkheid van het onderzoek gewaarborgd?Met werkverbanden wordt bedoeld werkgroepen of anderszins die door de
raad met het oog op één te onderzoeken voorval of het onderzoeken
van gelijksoortige voorvallen, worden ingesteld. Deze werkverbanden zijn een
uitsnede van de raad en kunnen van belang zijn in de fase van het onderzoek
waar het er om gaat de feiten te onderzoeken.Hier wordt niet gedoeld op samenwerking tussen bijvoorbeeld de raad en
vliegtuigmaatschappijen die ook verplicht zijn om onderzoek te doen. Zoals
reeds eerder opgemerkt geschiedt onderzoek dat wordt verricht door de raad,
onder verantwoordelijkheid van de raad. In geval van een samenwerkingsverband
zou die verantwoordelijkheid onduidelijk zijn, hetgeen in verband met de vereiste
onafhankelijkheid niet wenselijk is.Artikel 24Artikel 24 geeft aan dat de burgemeester en anderen bevoegd zijn maatregelen
te treffen die ertoe strekken dat de situatie ter plaatse van een voorval
niet wordt gewijzigd. De leden van de fractie van de VVD vragen of hier ook
de raad bij wordt betrokken. Zo ja, moet dat dan niet in het artikel worden
vastgelegd? Om welke gevallen gaat het tweede lid van artikel 24? Waarom is
in tweede lid gekozen voor de «mogelijkheid» van een algemene
maatregel van (rijks)bestuur en niet voor een «imperatieve» bepaling?Voor de raad is van belang dat de situatie van een voorval enige tijd
bewaard blijft zodat geen zaken verloren gaan die uit een oogpunt van onderzoek
van belang zijn. Bij grotere voorvallen zal in het algemeen het bevoegd gezag
de plaats van het voorval afzetten. In artikel 24 wordt het bevoegd gezag
de bevoegdheid gegeven maatregelen te nemen om de situatie ter plaatse van
het voorval met het oog op onderzoek ter lering niet te wijzigen. Deze bevoegdheid
kan nodig zijn omdat het vanuit de bescherming van andere belangen dan van
het doen van onderzoek door de raad (bijvoorbeeld die van de opsporing of
hulpverlening) niet altijd noodzakelijk is of blijft de situatie ter plaatse
van een ongeval ongewijzigd te laten. Ik ga ervan uit dat, indien het bevoegd
gezag een dergelijke maatregel op grond van artikel 24 neemt, daarover overleg
plaats vindt met de raad. Een overlegverplichting op dit punt in de wet acht
ik daarom overbodig. Het voornemen is om in de algemene maatregel van rijksbestuur,
voorzien in het artikel 24 tweede lid, te bepalen dat in de gevallen waarin
geen of onvoldoende maatregelen worden getroffen om de situatie ter plaatse
van het voorval ongewijzigd te laten, de personen genoemd in artikel 24, eerste
lid, deze maatregelen nemen indien de voorzitter van de raad met het oog op
het door de raad te verrichten onderzoek hierom verzoekt. De personen, genoemd
in artikel 24, eerste lid, zijn verplicht te voldoen aan een verzoek van de
voorzitter van de raad, tenzij naar hun oordeel andere zwaarwegende belangen
zich daartegen verzetten zoals bijvoorbeeld de handhaving van de openbare
orde en veiligheid, de bescherming van leven en gezondheid van personen en
dieren of de bescherming van het milieu. Bij de totstandkoming van het voorstel
van rijkswet was nog niet duidelijk of een imperatieve bepaling nodig was.
Met de uitvoering van het voornemen om in de algemene maatregel van rijksbestuur
de bevoegdheid nader te regelen is een imperatieve bepaling overbodig geworden.Artikel 25In artikel 25 is aangegeven, dat bij algemene maatregel van (rijks)bestuur
kan worden bepaald dat in bepaalde gevallen zaken ter beschikking van de raad
blijven of komen voor de duur van het onderzoek of zoveel korter of langer
als de voorzitter van de raad nodig oordeelt. Waarom is deze bevoegdheid voor
de Raad voor de Transportveiligheid wettelijk vastgelegd en waarom wordt dat
niet wettelijk geregeld voor de nieuwe raad, zo vragen de leden van de fractie
van de VVD. Ook de leden van de fractie van GroenLinks vragen of het niet
wenselijker zou zijn om een en ander direct in de wet op te nemen, zoals thans
in de Wet Raad voor de Transportveiligheid geregeld is. Deze leden verzoeken
de regering dit artikel conform daaraan aan te passen.De artikelen 26 en volgende kennen aan de onderzoekers de noodzakelijke
bevoegdheden toe. De bevoegdheden zijn grotendeels ontleend aan afdeling 5.2
van de Algemene wet bestuursrecht, dat betrekking heeft op het toezicht op
de naleving. In artikel 33, vierde lid, van het voorstel van rijkswet is reeds
bepaald dat indien het onderzoek, de opneming of de monsterneming
niet ter plaatse kan geschieden, de onderzoeker bevoegd is de zaken voor dat
doel voor korte tijd mee te nemen. De bevoegdheid in artikel 25 is een aanvulling
op die bevoegdheid. De bevoegdheid in artikel 25 zou nodig kunnen zijn in
geval er gevaar bestaat voor teloorgang van zaken. Daarom is het voornemen
om, op basis van artikel 25, eerste lid, in de algemene maatregel van rijksbestuur
te bepalen dat in geval bij een voorval er risico bestaat voor teloor gaan
van zaken, de voorzitter van de raad bevoegd is direct bij een voorval betrokken
zaken ter beschikking van de raad te stellen. Samen met de eerder genoemde
bevoegdheid om te bewerkstelligen dat de situatie ter plaatse van het voorval
ongewijzigd wordt gelaten, beschikt de raad hiermee over alle noodzakelijke
bevoegdheden om een onderzoek naar een voorval tot een goed einde te kunnen
brengen. Bij de totstandkoming van het voorstel van rijkswet was nog niet
duidelijk of een soortgelijke bepaling als die in Wet Raad voor de Transportveiligheid
nodig was. Nu wel duidelijk is wat nog geregeld moet worden en het voornemen
bestaat dat ook daadwerkelijk te regelen in de algemene maatregel van bestuur
is een aanpassing van artikel 25 overbodig geworden.Artikel 29In artikel 29 wordt bepaald, dat de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties nadere regels kan stellen voor de uitoefening van de aan
een onderzoeker toekomende bevoegdheden. Gelden deze regels voor de onderzoekers
in het algemeen of worden deze regels per onderzoek vastgesteld, zonder evenwel
specifieke aanwijzingen voor een specifiek onderzoek te geven, zo vragen de
leden van de fractie van de VVD.Indien op grond van artikel 29 regels worden gesteld, zal dat geschieden
in een ministeriele regeling. Deze regels gelden dan voor onderzoekers in
het algemeen en bevatten geen specifieke aanwijzingen voor een specifiek onderzoek.Artikel 34De leden van de fractie van het CDA zijn van mening dat dit artikel dient
te vervallen aangezien hier de onafhankelijkheid van de raad in het geding
is en het beginsel van de scheiding tussen schuldonderzoek en onderzoek naar
de oorzaken. De leden van de fractie van de PvdA vragen of dit artikel kan
komen te vervallen? Zo niet, dan vragen deze leden of het artikel zodanig
kan worden hergeformuleerd dat ook verantwoordelijke bewindspersonen ten alle
tijde kunnen worden gehoord. Deze leden menen dat een beroep op dispensatie
of geheimhoudingsplicht van met name ook bewindspersonen onder moeilijk te
controleren argument van «redenen van de veiligheid van de landen van
het Koninkrijk» in tegenspraak is met het doel van het instellen van
een onafhankelijke raad die de structurele oorzaken van rampen en veiligheidsrisico's
achterhaalt.In hoeverre is gewaarborgd, dat de ministers, genoemd in artikel 34, slechts
zeer restrictief gebruikmaken van de in dat artikel genoemde bevoegdheden,
zo vragen de leden van de fractie van de VVD.Eerder in deze nota bij de beantwoording van de vragen over de onafhankelijkheid
van de raad ben ik ingegaan op de vragen rond de onafhankelijkheid van de
raad in relatie tot de in het voorstel van rijkswet opgenomen bevoegdheden
ter bescherming van de belangen van de interne en externe staatsveiligheid
en van de opsporing en vervolging. Kortheidshalve moge ik daarnaar verwijzen.
Met betrekking tot artikel 34 is van belang dat alle functies binnen de raad
en het bureau worden aangemerkt als vertrouwensfuncties in de zin van de Wet
veiligheidsonderzoeken (artikel 7, vierde lid, en artikel 11, vierde lid).
Dit betekent dat de informatie die de raad vergaart uitsluitend
door mensen wordt behandeld aan wie een verklaring is afgegeven dat uit het
oogpunt van de veiligheid van de staat of andere gewichtige belangen van de
staat geen bezwaar bestaat tegen vervulling van de functie.In het kader van de afgifte van de verklaring zal het niveau van screening
worden bepaald. Ondanks de screening zal het kunnen voorkomen dat er informatie
in het geding is waarvan ook de personen die de screeming hebben ondergaan,
geen kennis mogen nemen. Daarom is in artikel 34 opgenomen dat de Ministers
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Defensie medewerking
van henzelf en onder hen ressorterende personen kunnen weigeren om redenen
van de veiligheid van de landen van het Koninkrijk of de betrekkingen van
het Koninkrijk of de landen daarvan met andere staten en met internationale
organisaties. Een zelfde recht wordt toegekend aan de Minister van Justitie
indien het belang van medewerking aan het onderzoek van de raad niet opweegt
tegen het belang van de opsporing en vervolging van strafbare feiten. Het
is de bedoeling dat de genoemde ministers van de betrokken bepalingen slechts
een zeer restrictief gebruik maken. Opmerking verdient daarbij dat de bevoegdheid
om in te grijpen bij een strafrechtelijk belang niet aan het openbaar ministerie,
maar aan de Minister van Justitie toekomt. Het inzetten van deze bevoegdheid
door de Minister van Justitie zal slechts plaatsvinden in uitzonderlijke situaties.
Met name wordt daarbij gedacht aan een strafrechtelijk onderzoek waarbij van
bijzondere opsporingsbevoegdheden als bedoeld in de titels IVa, V en Va van
het Eerste Boek van het Nederlandse Wetboek van Strafvordering gebruik wordt
gemaakt en waarbij het essentieel is dat bepaalde informatie niet openbaar
wordt.Artikel 35In artikel 35, derde lid, wordt de termijn voor het instellen van onderzoek
gesteld op vijf dagen na het voorval. De leden van de fractie van de ChristenUnie
vragen waarom voor deze termijn is gekozen en welke termijn geldt voor de
bepalingen in het derde lid onderdeel b.Zoals eerder is aangegeven is het van belang dat nadat een ongeval of
een ramp heeft plaatsgevonden er zo snel mogelijk duidelijkheid komt over
het feit of de raad het betreffende voorval (ter plaatse) zal gaan onderzoeken.
Daarom is in artikel 35 bepaald dat een dergelijk besluit, behoudens uitzonderingen,
binnen vijf dagen moet worden genomen. Voor een heropening is, zoals eerder
in de nota onder «heropening» is aangegeven, geen termijn gesteld
omdat de urgentie daar geen rol meer speelt. Bovendien zou het lastig zijn
te bepalen vanaf welk moment de termijn precies zou moeten gelden.Artikel 36De Ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties, van Justitie
en van Defensie krijgen, zo stellen de leden van de fractie van het CDA, in
dit artikel de mogelijkheid om een onafhankelijk onderzoek te stoppen. Als
dit laatste in alle openheid geschiedt wordt het een discussie tussen de Tweede
Kamer en de minister of men zich met deze «wens» zou kunnen verenigen.
Nu wordt dit in dit artikel onvoldoende tot uitdrukking gebracht waardoor
onduidelijkheid naar de buitenwereld snel tot stand kan komen.De leden van de fractie van de PvdA vragen of dit artikel zodanig kan
worden hergeformuleerd dat daarin wordt vastgelegd dat de raad alleen bij
aanvang van een eventueel verkennend onderzoek van dit onderzoek afziet indien
de minister bepaalt dat dit om overwegende redenen van de veiligheid noodzakelijk
is en dit afdoende en in het openbaar (ten overstaan van de Tweede Kamer)
motiveert. Is het dan mogelijk dat in dit artikel het eventuele vetorecht
vooraf van ministers om redenen vanstaatsveiligheid kan worden
geborgd, en alle andere artikelen die inbreuken op het onderzoek mogelijk
maken lopende het onderzoek worden geschrapt, zo vragen de leden van de fractie
van de PvdA.Bij de beantwoording van de vragen over de onafhankelijkheid van de raad
wordt ingegaan op de vragen rond de onafhankelijkheid van de raad in relatie
tot de in het voorstel van rijkswet opgenomen bevoegdheden ter bescherming
van de belangen van de interne en externe staatsveiligheid en van de opsporing
en vervolging. Aldaar zijn tevens de tekortkomingen geschetst van een uitsluitend
vooraf te hanteren vetorecht. In aanvulling daarop merk ik nog op dat dit
artikel in het gekozen genuanceerde systeem een bijzondere plaats inneemt.
Het in het voorstel van rijkswet gekozen systeem gaat uit van het principe
dat er zo weinig mogelijk belemmeringen moeten zijn opdat zo veel mogelijk
onafhankelijk onderzoek mogelijk is ook als het gaat om voorvallen waarbij
vertrouwelijke informatie een rol speelt. Artikel 36 is dan ook slechts bedoeld
voor zeer uitzonderlijke gevallen. De bevoegdheid is alleen toegekend aan
de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In de memorie van
toelichting is op dit punt aangegeven dat het in zeer uitzonderlijke gevallen
kan voorkomen dat het omwille van de veiligheid van de landen van het Koninkrijk
of omwille van de handhaving of de bevordering van de internationale rechtsorde,
niet adequaat is dat de raad een onderzoek start. Te denken valt daarbij aan
een ongeval tijdens een onder volstrekte geheimhouding voorbereide actie of
aan een terroristische actie. Duidelijk zal zijn dat een doorkruisend onderzoek
van de raad en mogelijk daaruit voort vloeiende publiciteit in een dergelijk
uitzonderlijk geval moeten worden voorkomen. Gezien de onafhankelijke positie
van de raad is op dit punt expliciet een bepaling opgenomen.Artikel 39Deelname van enerzijds buitenlandse vertegenwoordigers aan een onderzoek
van de raad en anderzijds van vertegenwoordigers van de Nederlandse Staat
aan onderzoek door een andere staat wordt procedureel in dit artikel geregeld.
Een verzoek daartoe dient te geschieden door de minister die het aangaat,
door tussenkomst van de Minister van Buitenlandse Zaken. Deze situatie lijkt
de leden van de fractie van het CDA een zeer omslachtige procedure die ook
bij de Raad voor de Transportveiligheid niet van toepassing was. Deze kon
zelf een dergelijk verzoek richten tot een andere staat. De leden van de fractie
van het CDA zijn van mening dat ook bij de raad een dergelijke procedure alsnog
dient te worden opgenomen.De raad kan een andere staat verzoeken deel te nemen aan het onderzoek.
Dit geschiedt door tussenkomst van de Minister van Buitenlandse Zaken. De
Raad voor de Transportveiligheid heeft zelf die bevoegdheid om zich tot een
andere staat te wenden. Wat is de reden, zo vragen de leden van de fractie
van de VVD, dat er thans voor wordt gekozen om de Minister van Buitenlandse
Zaken er bij te betrekken. Zou kunnen worden volstaan met het informeren van
deze minister?Ten aanzien van artikel 39 verzoeken de leden van de fractie van GroenLinks
het mogelijk te maken dat de raad zelf een dergelijk verzoek tot een andere
staat richt. Waarom acht de regering de tussenkomst van de regering, die thans
ook niet geldt voor de Raad voor de Transportveiligheid, hier wel noodzakelijk,
zo vragen deze leden.De regering en in het bijzonder de Minister van Buitenlandse Zaken is
verantwoordelijk voor de buitenlandse betrekkingen. Om die verantwoordelijkheid
te kunnen waarmaken is, in afwijking van de regeling in de Wet Raad voor de
Transportveiligheid, bepaald dat verzoeken om deelname aan onderzoeken door
vertegenwoordigers van andere staten via de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties en de Minister van Buitenlandse zaken moeten
lopen. Uiteindelijk kan daar in het parlement verantwoording over worden afgelegd.
Dat laatste kan niet in geval de raad zelf rechtstreeks verzoeken doet. Immers
de raad is een voor wat betreft de inhoudelijke kanten en de uitvoering van
het oorzakenonderzoek een van de regering onafhankelijk orgaan.Artikel 43De leden van de fractie van het CDA zijn er voorstander van om het inzagerecht
te beperken tot de stukken «die de personen zelf betreffen». Het
gaat hier immers om het principe hoor en wederhoor ten aanzien van hetgeen
betrokkenen hebben verklaard en de vraag of dit in de stukken juist is weergegeven.Voorgesteld wordt het recht op inzage te schrappen. Reeds eerder in de
nota is opgemerkt dat noties en beginselen uit het strafrecht en het civiele
recht niet zondermeer van toepassing zijn op oorzakenonderzoek. Immers bij
dit soort onderzoek gaat het er niet om sancties op te leggen. Bij het horen
van personen die betrokken zijn bij een voorval gaat het er in de eerste plaats
om dat een zo goed mogelijke verklaring wordt verkregen. Hoe beter de verklaring
is, hoe groter de bijdrage aan het achterhalen van de oorzaken van een voorval
is. Het is de raad zelf die er belang bij heeft dat verklaringen optimaal
zijn. De raad moet ook zelf afwegen wat ter voorbereiding van een getuigenverhoor
kan bijdragen om een zo goed mogelijke verklaring te verkrijgen. In sommige
gevallen kan dat zijn doordat stukken vooraf ter vertrouwelijke inzage worden
gegeven. In andere gevallen zal het geboden zijn getuigen te confronteren
met door anderen afgelegde verklaringen. Voor het antwoord op de vraag welke
voorbereiding getuigen nodig hebben, is leidend de mate waarin dat kan leiden
tot een verklaring die kan bijdragen de mogelijke oorzaak of oorzaken van
een voorval te achterhalen.Uit de uitspraak van het Europese Hof voor de rechten van de mens in het
eerder genoemde Fayed-arrest zou kunnen worden afgeleid dat degenen op wie
kritiek geleverd wordt, ook als het niet om een strafrechtelijke beschuldiging
gaat, in de gelegenheid dienen te worden gesteld om te reageren op de inhoud
van die kritiek. Achterliggende reden is dat moet worden voorkomen dat betrokkene,
doordat hem de kans wordt ontnomen om te reageren, in een andere procedure
in een nadeliger positie zou kunnen geraken. Het moment waarop betrokkenen
kunnen nagaan of zij niet benadeeld worden, is het moment waarop het conceptrapport
verschijnt. Overeenkomstig artikel 50, eerste lid, dient het conceptrapport
aan degenen genoemd in artikel 42, tweede lid, onderdeel a, te worden voorgelegd
voor commentaar.Er is geen gevaar dat betrokkenen door een getuigenverklaring worden benadeeld.
Immers overeenkomstig artikel 64 kunnen verklaringen geen rol spelen in andere
procedures evenals de aan het onderzoek ten grondslag liggende stukken en
geluidsdragers. Ook kunnen verklaringen en stukken in het kader van strafvordering
of ander sanctieonderzoek niet worden opgevraagd.De aanvankelijk beoogde bescherming neergelegd in artikel 43 van het voorstel
van rijkswet is bij nader inzien derhalve overbodig. In de nota van wijziging
(Onderdeel E) wordt daarom het artikel in die zin aangepast dat de raad de
mogelijkheid wordt geboden, indien dat naar het oordeel van de raad uit een
oogpunt van waarheidsvinding noodzakelijk is, inzage in stukken te verlenen.
Het recht op inzage is vervallen. Voordeel van het laten vervallen van het
recht op inzage is dat een ruime mogelijkheid tot verspreiding van stukken,
die door de toekenning van een inzagerecht wordt gecreëerd, aanzienlijk
wordt verminderd. Artikel 44In dit artikel staat, zo merken de leden van de fractie van het CDA op,
de mogelijkheid tot interveniëren van de Ministers van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties, Justitie en Defensie. Interveniëren wil in dit
geval zeggen de behandeling van een zaak gedeeltelijk niet meer in de openbaarheid
te laten plaatsvinden. Dit staat op gespannen voet met de onafhankelijkheid
van de raad. Deze dient zelf, alles afwegende, te kunnen beslissen of een
openbare of niet openbare behandeling van een zaak plaatsvindt. De leden van
de fractie van het CDA zijn van mening dat dit artikel kan komen te vervallen
en dat de raad overeenkomstig artikel 36 zich in zo'n geval van een onderzoek
dient te onthouden. Is het voor de inzet van de raad als onafhankelijke onderzoeksinstelling
niet wenselijker dat het besluit tot het niet in het openbaar afhandelen van
een zaak exclusief tot de discretionaire bevoegdheid van de raad wordt gerekend,
zo vragen de leden van de fractie van het PvdA. Kan dit artikel in die zin
worden aangepast zo vragen deze leden?Eerder in deze nota bij de beantwoording van de vragen over de onafhankelijkheid
van de raad ben ik uitgebreid ingegaan op de vragen rond de onafhankelijkheid
van de raad in relatie tot de in het voorstel van rijkswet opgenomen bevoegdheden
ter bescherming van de belangen van de interne en externe staatsveiligheid
en van de opsporing en vervolging. Zoals eerder opgemerkt acht ik het woord
«interveniëren» niet correct. Het betreft hier slechts het
creëren van waarborgen ter bescherming van het vertrouwelijk karakter
van gegevens. Bij een openbare zitting bestaat er immers gevaar dat vertrouwelijke
of gerubriceerde informatie openbaar wordt, reden waarom in dit geval de ministers
de bevoegdheid moeten hebben te bepalen dat een zaak of een gedeelte daarvan
niet in het openbaar behandeld wordt.Artikel 50Artikel 50 gaat over het recht op wederhoor van degenen die bij het ongeval
betrokken zijn geweest. Zij mogen het conceptrapport inzien. De raad kan besluiten
de aanbevelingen niet aan degenen die bij het ongeval zijn betrokken voor
te leggen. Wat is de reden dat er is gekozen voor het woord «kan»,
zo vragen de leden van de fractie van de VVD. In welke situaties zullen de
aanbevelingen niet aan de betrokkenen worden voorgelegd? Wat zijn de voordelen
om de aanbevelingen wel voor te leggen?Artikel 50 verplicht de raad het conceptrapport aan degenen die genoemd
zijn in artikel 42, tweede lid, onderdeel a, te zenden met het oog op het
leveren van schriftelijk commentaar. De raad kan een gedeelte van het rapport
betreffende de constatering van structurele veiligheidstekorten en daaraan
verbonden aanbevelingen buiten toezending van het concept laten.Met het voorleggen is in de eerste plaats beoogd de mogelijkheid te creëren
dat het rapport verbeterd wordt door opmerkingen van betrokkenen. Altijd moet
het conceptrapport aan degenen die genoemd zijn in artikel 42, tweede lid,
onderdeel a, worden voorgelegd daar waar het rapport betrekking heeft op door
de raad vastgestelde feiten. Dit wordt zo belangrijk geacht dat in het voorstel
van rijkswet op dat punt een verplichting is neergelegd. Daar waar het evenwel
betreft het onderdeel van het rapport dat betrekking heeft op de constatering
van structurele veiligheidstekorten en daaraan verbonden aanbevelingen, moet
de raad zelf bepalen of voorlegging nuttig is bijvoorbeeld door te toetsen
of een aanbeveling praktisch uitvoerbaar is.Bij de vraag of delen van het rapport overeenkomstig artikel 50, eerste
lid, buiten toezending kunnen worden gelaten is ook het eerder genoemdeFayed-arrest van belang. Uit die uitspraak zou, zoals eerder is opgemerkt,
kunnen worden afgeleid dat degenen op wie kritiek geleverd wordt, ook als
het niet om een strafrechtelijke beschuldiging gaat, in de gelegenheid dienen
te worden gesteld om te reageren op de inhoud van stukken (conceptrapport)
als zij daardoor benadeeld kunnen worden. Dat laatste lijkt niet snel het
geval omdat de uitzondering slechts betrekking heeft op passages in het (concept)rapport
die gaan over de constatering van structurele veiligheidstekorten en daaraan
verbonden aanbevelingen.Artikel 51De leden van de fractie van het CDA zijn van mening dat dit artikel dient
te worden aangepast overeenkomstig artikel 36. Vindt de regering niet dat
het besluit tot openbaarmaking van gegevens in een rapportage behoort tot
de discretionaire bevoegdheid van de raad en dat inbreuk van de ministers
van Defensie of van Justitie na afronding van het onderzoek, mits dat volgens
de wettelijke maatstaven is uitgevoerd, hier niet aan de orde behoort te zijn,
zo vragen de leden van de fractie van de PvdA. Aanpassing van artikel 51 in
deze richting is ook hier wenselijk, zo menen deze leden.Eerder in deze nota bij de beantwoording van de vragen over de onafhankelijkheid
van de raad ben ik uitgebreid ingegaan op de vragen rond de onafhankelijkheid
van de raad in relatie tot de in het voorstel van rijkswet opgenomen bevoegdheden
ter bescherming van de belangen van de interne en externe staatsveiligheid
en van de opsporing en vervolging. Bij toezending van het conceptrapport bestaat
er gevaar dat vertrouwelijke of gerubriceerde informatie openbaar wordt, reden
waarom in dit geval de ministers de bevoegdheid moeten hebben, voordat het
concept voor commentaar aan anderen wordt voorgelegd, te bepalen dat het conceptrapport
aan hen wordt toegezonden om zich er van te vergewissen dat het concept geen
vertrouwelijke of gerubriceerde gegevens bevat en zo dat het geval is, te
bepalen dat de betreffende informatie niet in het concept wordt opgenomen.Artikel 52Artikel 52 bepaalt dat de raad bepaalde informatie niet in zijn rapport
opneemt. De Raad voor de Transportveiligheid stelt dat de raad daarmee niet
meer voldoet aan de onafhankelijkheidseisen die worden gesteld aan het lidmaatschap
van de International Transportation Safety Association. Deelt de regering
dit standpunt, zo vragen de leden van de fractie van de VVD.De leden van de fractie van de ChristenUnie onderkennen dat dit in bepaalde
gevallen noodzakelijk kan zijn dat bepaalde informatie niet in het rapport
wordt opgenomen. Wel vragen deze leden verduidelijking naar de beperkingen
die onder het tweede lid, onderdelen c, d, e en f worden gemaakt.In artikel 52, eerste lid, onderdeel a tot en met d en het tweede lid,
zijn de gebruikelijke uitzonderingsgronden opgenomen die ook voorkomen in
de artikel 10 van de Wet openbaarheid van bestuur. De uitzonderingen in het
eerste lid, onderdeel d en het derde en vierde lid, houden verband met het
in het voorstel van rijkswet gekozen genuanceerde systeem ten aanzien de te
beschermen belangen. Niet goed voorstelbaar is dat, mede gelet op de eerdere
uiteenzetting over de aard van de «interventiebevoegdheden», de
raad niet zal voldoen aan de onafhankelijkheidseisen die worden gesteld aan
het lidmaatschap van de International Transportation Safety Association. Artikel 55In dit artikel kan de raad zelf beslissen om uiteindelijk af te zien van
het uitbrengen van een openbaar rapport. De leden van de fractie van het CDA
delen de mening dat om de onafhankelijke positie van de raad naar de samenleving
te borgen dat de raad zijn motieven hieromtrent openbaar maakt.Voorstelbaar is dat de raad zijn motieven kenbaar maakt in het geval hij
besluit af te zien van het uitbrengen van een openbaar rapport en in plaats
daarvan besluit het rapport slechts te zenden naar degenen tot wie de aanbevelingen
zich richten en bij wie de informatie reeds bekend is. Naar buiten wordt dan
duidelijk wat de reden is van het niet uitbrengen van een openbaar rapport.
Gezien de onafhankelijkheid van de raad acht ondergetekende het wel of niet
kenbaar maken van de motieven voor het niet openbaar maken van een rapport
in beginsel een bevoegdheid van de raad zelf waaromtrent ondergetekende geen
plichten wil opleggen aan de raad. Een uitzondering wordt gemaakt voor het
informeren van bepaalde autoriteiten. In artikel 35, vierde lid, wordt bepaald
dat de raad Onze Minister wie het aangaat, alsmede in voorkomende gevallen
het bestuur van een provincie of gemeente in kennis stelt van het instellen
van een onderzoek. Het ligt in de rede dat ook van de besluiten op grond van
artikel 55 de genoemde autoriteiten in kennis gesteld worden. Het voorstel
van rijkswet bevat daar evenwel geen voorziening voor terwijl dit wel wenselijk
is. In de nota van wijziging (Onderdeel J) wordt daarom aan artikel 55 een
lid toegevoegd, waarin wordt bepaald dat de raad genoemde autoriteiten dient
te informeren over een besluit af te zien van het uitbrengen van een openbaar
rapport.Artikel 57De raad krijgt de mogelijkheid een onderzoek te beëindigen zonder
dat er een rapport wordt uitgebracht. Als dit aan de orde is, wordt van het
beëindigen van het onderzoek wel melding gemaakt, zo vragen de leden
van de fractie van de ChristenUnie. Zou het niet verstandig zijn als een meldingsverplichting
wordt toegevoegd aan artikel 57 zo vragen deze leden.Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar het antwoord op de
vraag bij artikel 55. Ook voor artikel 57 geldt dat het in de rede ligt dat
van de besluiten op grond van artikel 57 in ieder geval de autoriteiten, genoemd
in artikel 35, vierde lid, in kennis gesteld worden. Het voorstel van rijkswet
bevat daar nog geen voorziening voor. In de nota van wijziging (Onderdeel
K) wordt daarom aan artikel 57 een lid toegevoegd, waarin wordt bepaald dat
de raad genoemde autoriteiten dient te informeren over een besluit een onderzoek
te beëindigen. De raad is daarnaast vrij om mededeling te doen van het
tussentijds beëindigen van een onderzoek. Daarover wil ondergetekende
geen verdere plichten opleggen aan de raad.Artikelen 62 en 63De artikelen 62 en 63 hebben betrekking op de samenloop met een strafrechtelijke
dan wel bestuursrechtelijke sanctie. Er is bepaald, dat er bij algemene maatregel
van (rijks)bestuur regels hiervoor kunnen worden gesteld. Is het, gelet op
een strikte scheiding tussen het onafhankelijke onderzoek van de raad en het
onderzoek naar de schuldvraag, niet beter om te bepalen dat er regels worden
opgesteld, zo vragen de leden van de fractie van de VVD. In de op dit moment in voorbereiding zijnde algemene maatregel van (rijks)bestuur
wordt voorzien in regels met het oog op de coördinatie, het overleg en
de samenwerking tussen de raad en de in die artikelen genoemde instanties.
Bij de totstandkoming van het voorstel van rijkswet was nog niet duidelijk
of een imperatieve bepaling nodig was. Met de uitvoering van het voornemen
om in de algemene maatregel van rijksbestuur de bevoegdheid nader te regelen
is een imperatieve bepaling overbodig geworden.Artikel 81In dit artikel wordt de nieuwe rechtspositie van personeel in dienst bij
de Raad voor de Transportveiligheid juridisch verankerd indien zij ontslagen
worden en opnieuw worden aangesteld bij de Onderzoeksraad voor veiligheid.
De leden van de fractie van het CDA vragen waarom niet de voorziene regeling,
zoals in eerdere concepten van de rijkswet opgenomen, waarin sprake was van
een dienstverband met de raad is overgenomen in plaats van de thans voorziene
regeling waarbij personeel wordt aangesteld in dienst van de Staat, geplaatst
bij de raad?Het voorstel van rijkswet zoals dat aan de Raad van State is voorgelegd,
ging uit van rechtspersoonlijkheid van de raad. Daarin paste een aanstelling
door de raad.Artikelen 82 en 83De artikelen 82 en 83 handelen over de vermogensbestanddelen van de Raad
voor de Transportveiligheid en de wijze waarop deze bestanddelen overgaan
naar de Staat en niet naar de rechtspersoon raad. De leden van de fractie
van het CDA zijn er voorstander van om de raad als rechtspersoon te handhaven
waardoor zowel de vermogensbestanddelen als ook het archief rechtstreeks aan
de raad kunnen worden overgedragen.Voor een reactie op deze opmerking moge ik verwijzen naar de antwoorden
bij het onderwerp «zelfstandig bestuursorgaan».Artikel 90De leden van de fracties van het CDA, de PvdA, de VVD, Groen-Links en
de SGP hebben een vraag gesteld over de inwerkingtreding van het onderhavige
voorstel voor rijkswet met betrekking tot het ongevallenonderzoek bij zeeschepen,
die niet in gebruik zijn bij de Minister van Defensie. Zij vragen zich in
hoofdzaak af, of bedoeld scheepvaartongevallenonderzoek niet gelijk bij de
inwerkingtreding van deze wet door de raad kan worden uitgevoerd.Het onderzoek van scheepvaartongevallen is thans, tezamen met een tuchtrechtelijke
voorziening voor zeevarenden, ondergebracht bij de Raad voor de Scheepvaart.
De taken en de samenstelling van de Raad voor de Scheepvaart zijn geregeld
in een rijkswet, de Schepenwet. Die wet dient bij rijkswet te worden gewijzigd,
waarna de onderzoekstaken van de Raad voor de Scheepvaart kunnen worden overgedragen
aan de raad en de tuchtrechtelijke taken van de Raad voor de Scheepvaart kunnen
worden overgedragen aan een nog in te stellen tuchtcollege voor de scheepvaart.
Een wetsvoorstel dat de instelling van het tuchtcollege voor de scheepvaart
regelt, is op 24 februari 2003 bij uw Kamer ingediend (kamerstukken II, 2002–2003,
28 803, nrs. 1 ev.). Een voorstel van rijkswet tot wijziging van de Schepenwet
is in ambtelijke voorbereiding. Gelet op de bijzondere procedures bij de totstandkoming
van rijkswetgeving en het noodzakelijke overleg met de Nederlandse
Antillen en Aruba, zal een dergelijke wijziging vermoedelijk niet eerder dan
2005 in werking kunnen treden.De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,R. H. Hessing 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28634-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl