De situatie in het Midden-Oosten; Verslag algemeen overleg op 8 september 1999 over Iran
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23432, nr. 28

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

11-10-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

23432 nr. 28

21-09-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23432Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 54 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 432De situatie in het Midden-Oostennr. 28VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 21 september 1999De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1 heeft
op 8 september 1999 overleg gevoerd met minister van Aartsen van Buitenlandse
Zaken over:– de brief van de minister van Buitenlandse Zaken over de recente
ontwikkelingen in Iran en de huidige stand van de bilaterale betrekkingen
met dit land (23 432, nr. 23);– de brief van de minister van Buitenlandse Zaken inzake Iran
(BuZa-99-436).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Wilders (VVD) zag in de massale studentendemonstraties
in Iran het bewijs dat het Iraanse volk hunkert naar meer vrijheid en democratie
en verbetering van de economische situatie. Het is de vraag of deze uiting
van ongenoegen kan worden gezien als een steun in de rug van president Khatami.
In zijn brief spreekt de minister terecht over een diffuus beeld en een proces
van vallen en opstaan. Mondjesmaat verkregen persvrijheden worden weer ingeknot;
schrijvers worden vermoord. De interne machtsstrijd in Iran is interessant
om over te filosoferen maar waar het de VVD-fractie uiteindelijk om gaat,
is het door Iran zichtbaar gevoerde beleid. Het gaat niet om intenties en
mooie woorden maar om feiten en concrete daden.Wat de mensenrechten betreft is de situatie in Iran nog zeer onder de
maat. Van democratisering kan geen sprake zijn wanneer de komende verkiezingen
niet geheel vrij zijn. Een Council of Guardians bepaalt wie zich mag kandideren.
Indien dit zo blijft, is de kans groot dat deze verkiezingen een schijnresultaat
zullen opleveren en opnieuw tot grote maatschappelijke onrust leiden.Over de arrestatie van dertien Iraanse joden zijn Kamervragen gesteld.
Namens de vier grootste fracties is de Iraanse ambassadeur een brief gestuurd,
waarin wordt gepleit voor vrijlating van deze gevangenen en, op z'n minst,
een eerlijk en transparant proces. Ook de minister stelt in antwoord op Kamervragen
dat in een onderhoud met de Iraanse ambassadeur is gepleit voor vrijlating
van de Iraanse joden. Het is dan ook verbazingwekkend dat dit niet is gebeurd
in zijn brief aan zijn Iraanse ambtgenoot. Terecht wordt door de minister
gesteld dat Nederland tegende doodstraf is, dus óók
in Iran. Hij kan zich dan ook beter voorlopig niet in Iran laten zien want
volgens het persbureau Associated Press heeft de Iraanse leider Khamenei vorige
week woensdag gezegd dat ieder die de Iraanse ratio voor de doodstraf in twijfel
trekt, zélf geëxecuteerd moet worden. Heeft de minister de Iraanse
ambassadeur over de kwestie van de Iraanse joden ontboden?De politieke toenadering tot het westen is vooral verbaal en ceremonieel.
De Iraanse steun aan groepen als Hezbollah, Hamas en Jihad lijkt alleen maar
groter te worden. Negatief is ook de Iraanse houding ten aanzien van het vredesproces
in het Midden-Oosten. Khatami noemde dit proces onlangs nutteloos, stelde
dat Iran het Israëlische regime nooit zou erkennen omdat Israël
geen bestaansrecht heeft en noemde Israël onlangs zelfs een «kankergezwel».
De antwoorden van de minister op hierover gestelde vragen waren maar ten dele
bevredigend. Het kan niet zo zijn dat de minister dergelijke uitspraken wel
betreurt maar ze verder afdoet als: «in de eerste plaats bedoeld voor
binnenlandse consumptie». Dergelijke uitspraken kunnen onmogelijk worden
genuanceerd.De fractie van de VVD heeft deze zomer een notitie geschreven over het
non-proliferatiedossier, van massavernietingswapens tot overbrengingsmiddelen,
waarin wordt aangegeven hoever Iran hiermee is gevorderd en welke landen Iran
daarbij behulpzaam zijn. De groeiende bewapening in niet-democratische en
politiek instabiele landen als Iran vormt een van de grootste geopolitieke
bedreigingen van deze tijd. Wellicht beschikt Iran over enkele jaren over
kernwapens en heeft het al chemische en biologische wapens. In een tempo dat
de internationale gemeenschap compleet heeft verrast, heeft het land raketten
vervaardigd die tot ver in Europa reiken. Het betreft hier dus ook een direct
Europees en Nederlands veiligheidsbelang. De regering kan op grond van de
Wet op de inlichtingenen veiligheidsdiensten de feiten die in de notitie zijn
vermeld, niet in het openbaar toetsen. Hierover zal nader in een besloten
overleg worden gesproken. Deze feiten zijn ook relevant voor landen in de
nabijheid van Iran, zoals India, Pakistan en Israël waarvan mag worden
aangenomen dat zij ook over kernwapens beschikken. Het is betreurenswaardig
dat een land als Israël geen partij is bij belangrijke non-proliferatie-
en ontwapeningsverdragen.Belangrijk is dat de regering in reactie op de VVD-notitie herhaaldelijk
uitspreekt dat zij zich actief zal inspannen om dit thema hoog op de politieke
agenda te houden. Militair kan de aanwezigheid en ontwikkeling van massavernietigingswapens
en overbrengingsmiddelen niet worden voorkomen, maar antiraketsystemen kunnen
wel tegen een eventueel gebruik ervan beschermen. Ook de toenemende aandacht
in NAVO-verband voor proliferatiekwesties moet worden toegejuicht. De Nederlandse
regering dient deze kwestie in bilateraal en in EU-verband voortdurend aan
de orde te stellen in contacten met Iran maar ook in contacten met landen
die Iran behulpzaam zijn, zoals Rusland. Het is een goede zaak dat de regering
de suggestie serieus neemt om deze landen, maar ook individuen een economisch
alternatief te bieden. Een uitwerking van deze suggestie wordt met belangstelling
tegemoet gezien.Wil de minister aangeven op welke wijze hij het gehele non-proliferatiedossier,
inclusief de positie van Iran, hoog op de politieke agenda zal houden? Europa
en ook Nederland mogen wat dit betreft best een voortrekkersrol spelen; dat
is méér dan het houden van een vinger aan de pols. Overigens
is duidelijk dat de lidstaten verschillend kunnen denken over de hier te hanteren
maatvoering. Zou de hoge Europese vertegenwoordiger voor buitenlands en veiligheidsbeleid,
de heer Solana, ten aanzien van dit belangrijke dossier niet een positieve
rol kunnen spelen?De heer Wilders was van mening dat een bezoek van de minister aan Iran
op termijn mogelijk en zelfs wenselijk zou kunnen zijn, maar het kan en mag
niet gaan om een vrijblijvend politiek bezoek. Bij een mogelijk bezoek zal
de minister, naast het bilateraal belangrijke punt van de terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers, ook de bewapeningsdrang van Iran, het
hele non-proliferatiedossier, de democratisering, de mensenrechtensituatie,
de houding van Iran ten aanzien van het vredesproces in het Midden-Oosten
en de steun van Iran aan terroristische organisaties aan de orde moeten stellen.
Op al deze punten dient Iran, zeker na een mogelijk bezoek van de minister,
goed te worden gevolgd en vervolgens ook hard te worden afgerekend. De intensiteit
en kwaliteit van de bilaterale relatie met Iran en de Nederlandse beleidsinzet
binnen Europa ten aanzien van dat land moeten functioneren als communicerende
vaten met de Iraanse voortgang dan wel achteruitgang op de genoemde terreinen.
Daarvoor is politiek lef nodig, maar daarover beschikt deze minister zeker.Mevrouw Karimi (GroenLinks) herinnerde eraan dat zij het vorige
jaar vragen stelde over een voorgenomen handelsmissie naar Iran. Bij die gelegenheid
bleek dat de minister voorafgaande aan deze missie een reis naar Iran wilde
maken. Hij was positief gestemd op grond van uitlatingen van president Khatami,
gedaan tijdens de algemene vergadering van de VN. Inmiddels kan worden vastgesteld
dat er bij de minister sprake is van voortschrijdend inzicht; hij beschrijft
nu de situatie in Iran als «diffuus». De moorden op schrijvers
en intellectuelen en de studentenprotesten maken duidelijk dat de situatie
zeer complex is. Aangenomen mag worden dat er voorlopig niet wordt gedacht
aan een reis naar Iran en dat dus ook de handelsmissie niet doorgaat.De minister pleit ervoor met Iran de dialoog aan te gaan en te voorkomen
dat het land geïsoleerd raakt maar hij constateert ook dat zich met betrekking
tot de Iraanse visie op non-proliferatie, terrorisme, mensenrechten en het
Midden-Oostenbeleid geen wijzigingen voordoen. Dit betekent dat de gewenste
dialoog weinig vruchtbaar is. Is het niet beter om in het kader van de EU
Iran te confronteren met concrete eisen? Intussen worden vertegenwoordigers
van Amnesty International en de VN-gezant niet tot Iran toegelaten en krijgen
politieke gevangenen nog altijd geen eerlijke processen. De conclusie moet
zijn dat een vrijblijvende dialoog geen zin heeft.Uit de brieven blijkt dat de regering met Iran zaken blijft doen waar
het gaat om de niet-vrijwillige terugkeer van vluchtelingen. Hoe is dit mogelijk
terwijl analyses duidelijk maken dat recente ontwikkelingen in Iran aanleiding
tot zorg geven? Kennelijk verlangt de Iraanse regering in ruil voor haar samenwerking
op dit terrein dat in Nederland strengere maatregelen worden getroffen tegen
de MKO. Hoe is hierop door de Nederlandse regering gereageerd?De minister meldt dat de economische betrekkingen met Iran aan inhoud
winnen, waarmee wordt bedoeld dat er steeds meer geld wordt verdiend. Wat
is nu precies richtinggevend voor het Nederlanse beleid met betrekking tot
Iran? In zijn brief aan zijn Iraanse ambtgenoot spreekt de minister waardering
uit voor de wijze waarop Khatami in Iran «rule of law» gestalte
wil geven. Moet niet worden erkend dat rechtstatelijkheid direct verband houdt
met een rechtvaardige en rechtmatige staat? Welke boodschap hebben niet-moslims,
vrouwen, media en intellectuelen aan een geïnstitutionaliseerde dictatuur
van ayatollahs? De minister toont begrip voor het streven van Khatami naar
«rule of law», maar dat streven vindt uitsluitend plaats binnen
de perken van de islamitische grondwet. Voor het Nederlanse buitenlandse beleid
dienen niet islamitische normen en waarden maar het respect voor mensenrechten
en democratie richtinggevend te zijn.De hamvraag is of het huidige regime in staat is, zichzelf van binnenuit
te hervormen. De fractie van GroenLinks meent dat die vraag ontkennend moet
worden beantwoord. Deze zomer is gebleken dat, wanneer bijvoorbeeld studenten
één stapje verder willen gaan dan geregisseerde oppositie, de
rijen van Khatami en Khamenei zich sluiten. Een dialoog met Iran
die niet is gebaseerd op de eigen normen en waarden van de EU en haar lidstaten,
kan wel leiden tot economisch gewin maar heeft niets te maken met respect
voor mensenrechten.De heer Hoekema (D66) constateerde dat Nederland met betrekking
tot Iran niet veel eigen beleid heeft; eerder gaat het om Europees beleid.
Tegen die achtergrond moet worden voorkomen dat dit algemeen overleg een hoog
«G.B.J. Hiltermangehalte» krijgt. Niettemin zijn er bilaterale
betrekkingen, waaronder economische, naast het universele beleid betreffende
de mensenrechten. De werkloosheid in Iran is in anderhalf jaar tijd verdubbeld
tot het niveau van 3 miljoen terwijl het ook met de mensenrechten slecht is
gesteld. Vooral op het laatste aspect dient het Nederlandse en het Europese
beleid te zijn toegespitst.In elk stuk dat de regering over Iran formuleert, wordt gesteld dat dit
land niet mag worden geïsoleerd maar door dialoog op het goede pad moet
worden gebracht en gehouden. Inderdaad zou een isolement een verbetering van
de mensenrechtensituatie niet bevorderen. De contacten met Iran leiden tot
een soort jojogevoel; soms is men pessimistisch, dan weer optimistisch gestemd.
Het vorige jaar ontstond er een zeker optimisme toen iets van «rule
of law», rechtvaardigheid, rechtmatigheid en rechtstatelijkheid naar
voren kwam; zo werden onder meer de schuldigen aan de moorden op intellectuelen
aangepakt, ook al kwamen die uit de veiligheidsdiensten. Daarna volgden de
ontwikkelingen rond de massademonstraties van studenten die weer tot pessimisme
leidden. De brief van 3 september van de minister vermeldt in dit verband:
«Zodra opruiende elementen zich mengden onder de demonstrerende studenten
heeft president Khatami een demonstratieverbod afgekondigd». Dit doet
denken aan verklaringen die lang geleden door de Nederlandse politie werden
uitgegeven wanneer demonstraties uit de hand liepen. Is dit niet eerder de
taal van de Iraanse autoriteiten?De VN-mensenrechtenwaarnemer constateert voortdurend schendingen van die
rechten en mag Iran niet in. Amnesty International komt met een batterij «urgent
actions»; studenten en intellectuelen worden nog altijd bedreigd. Scherper
dan hij heeft gedaan in zijn brief van 3 september dient de minister aan te
geven hoe het is gesteld met de rechtstatelijkheid en de naleving van mensenrechten
in Iran. Wat doet de EU op dit terrein in haar dialoog met Iran en welke resultaten
levert dit overleg op?Ook de fractie van D66 kent zorgen over de steun die Iran geeft aan groepen
die het vredesproces in het Midden-Oosten bruskeren. Voorts is de reactie
van de minister op de nota van de fractie van de VVD toereikend. Enerzijds
is Iran partij en partner bij een aantal internationale verdragen, onder meer
met betrekking tot massavernietigingswapens. Anderzijds leiden het eigen gedrag
van Iran en de steun aan landen die geen partij zijn aan die verdragen, tot
zorgen. Dat geldt ook voor de samenwerking van Rusland en Iran op nucleair
terrein. Iran dient te worden aangesproken op het naleven van zijn gedragsverplichtingen
terwijl met andere landen, waaronder de Verenigde Staten, moet worden nagegaan
hoe Iran kan worden aangesproken op slecht gedrag.In zijn brief geeft de minister een korte duiding van problemen in de
follow-up van de missie van mei, verband houdend met de niet-vrijwillige terugkeer
van Iraanse asielzoekers. Heeft de berg van deze asielmissie slechts een klein
muisje gebaard?De heer De Haan (CDA) vond dat de minister de situatie in Iran
terecht als diffuus omschrijft; er zijn ups en downs. Niettemin kan niemand
ontkennen dat de situatie met betrekking tot mensenrechten en democratisering
deplorabel is. Welke beleidsconclusies trekt de minister uit zijn eigen analyse
die op zichzelf prima is, anders dan: het kan vriezen, het kan dooien? Welke
rol ziet hij voor Nederland met betrekking tot Iran weggelegd? Als gevolg
van de desbetreffende EU-resolutie bestaat de vrijheid om bilaterale
contacten op te bouwen. Welke mogelijkheden ziet de minister om via bilaterale
en EU-contacten de positie van het Iraanse volk te verbeteren?De heer De Haan complimenteerde de fractie van de VVD met de door haar
opgestelde nota inzake Iran, waarop door de minister op een goede manier is
gereageerd. Een beter antwoord kan niet worden gegeven. Inderdaad moet al
het mogelijke worden gedaan opdat alle partijen, waaronder ook Rusland, India
en Pakistan, zich aansluiten bij verdragen en zich aan de regels daarvan houden.Terecht geeft de minister aan dat de militaire uitgaven van Iran, weergegeven
in een percentage van het BNP, zijn verminderd; dit komt ook naar voren uit
gegevens van het United States armscontrol- and disarmamentagency. Hierbij
moet worden bedacht dat die uitgaven vroeger uitzonderlijk hoog waren en dat
inmiddels het BNP aanzienlijk is gedaald. Bovendien blijkt uit de VVD-nota
dat een fors gedeelte van de militaire uitgaven wordt ingezet om massavernietigingswapentuig
te produceren. In hoeverre is Iran thans in staat om zich als agressieve macht
te manifesteren?De heer Rouvoet (RPF) signaleerde dat uit beide brieven, ondanks
positieve punten, terecht bezorgdheid over de ontwikkelingen in Iran naar
voren komt. Weliswaar heeft Khatami «rule of law» en «civil
society» in zijn vaandel staan, maar het hervormingsproces blijft onder
zware druk staan van het conservatief-religieuze establishment terwijl ook
de mensenrechtensituatie zorgwekkend blijft. De demonstratie van 7 september
onderstreept de ernst van die situatie. De minister spreekt in zijn brief van 3 september over een diffuus beeld
en over «vallen en opstaan», hetgeen betekent dat de positieve
berichten in de brief van mei, onder meer over de vrijheid van meningsuiting,
nu als achterhaald moeten worden beschouwd. Het maatschappelijk-politiek touwtrekken
tussen hervormingsgezinde en conservatieve krachten kent een ongewisse uitkomst
waardoor aan ambtsberichten uit Iran maar een zeer betrekkelijke waarde kan
worden toegekend. Wat de ambtelijke missie inzake de niet-vrijwillige terugkeer
van uitgeprocedeerde asielzoekers betreft, stelt de minister dat de besprekingen
worden voortgezet. Welke problemen doen zich op dit terrein nog voor?Is de minister van oordeel dat in Iran de godsdienstvrijheid voldoende
gewaarborgd is wanneer men geen problemen heeft te vrezen zolang men maar
niet laat blijken, bijvoorbeeld over te zijn gegaan naar een andere godsdienst?
In de brief van de Iraanse minister van buitenlandse zaken wordt naar aanleiding
van de situatie van de dertien joodse gevangen gesteld dat alle religieuze
minderheden «enjoy full civil and political rights and liberties»,
maar de fracties van RPF en GPV behouden hierover hun twijfels. Ziet de minister
nog mogelijkheden om de positie van de genoemde gevangenen te verbeteren of
wordt hij daarvan weerhouden door de dreigende opmerking in de brief van zijn
collega over bemoeienis met interne aangelegenheden?Ook de rol die Iran in de regio speelt, geeft aanleiding tot zorgen: de
steun aan Hezbollah en Hamas, de houding tegenover het vredesproces in het
Midden-Oosten, de problematiek van de langeafstandsmassavernietigingswapens.
Iran neemt een uitgesproken anti-Israëlhouding aan, hetgeen zeer verontrustend
is. Zo is door Iran na de totstandkoming van het akkoord tussen Israël
en de Palestijnen officieel voorgesteld om de problematiek van het Midden-Oosten
op te lossen door Israël te «ecarteren». Het is onacceptabel
dat opnieuw officieel door Iran is uitgesproken dat Israël als staat
geen enkel bestaansrecht heeft. Op welke wijze is deze visie van Iran onderwerp
van gesprek tussen Nederland en Iran?Al eerder gaf de heer Rouvoet aan, van een kritische dialoog met Iran
niet veel te verwachten. Gelet op de structurele problemen die samenhangen met het karakter van het regime is hij daarvan geen voorstander. Van
de minister kan in alle redelijkheid niet worden verlangd dat deze dialoog
wordt beëindigd, maar wél dient hij aan te geven wat in zijn ogen
de effecten hiervan zijn.De heer Van den Berg (SGP) constateerde dat de feitelijke ontwikkelingen
in Iran, ondanks een mogelijk hervormingsproces, niet tot positieve conclusies
leiden. Iran kan zeker niet als een rechtsstaat worden gekarakteriseerd. De
ongunstige situatie van de joden in Iran duurt voort. De houding van de Nederlandse
regering ten aanzien hiervan is nogal passief; zij dient aan dergelijke situaties
ook in EU-kader meer aandacht te geven. Voorts gaf medio augustus de organisatie
Iranian Christian International een noodsignaal af omdat door toenemende druk
steeds meer Iraanse christenen het land moeten ontvluchten. Kerkbezoek, het
dopen van kinderen en bekering van de islam tot het christendom worden moeilijk
of onmogelijk gemaakt. Internationale acties om hierin verbetering te brengen,
hebben nog niets opgeleverd. De ambtsberichten geven een verkeerd beeld wanneer
wordt gesteld dat christenen die aan hun geloof geen uiting geven, niet veel
gevaar te duchten zouden hebben. Niet alleen is dit een miskenning van het
karakter van het christelijk geloof dat niet mag worden beschouwd als een
privé-gebeuren, hierdoor wordt ook duidelijk dat van enige godsdienstvrijheid
in Iran geen sprake is. Wat is de beleidsmatige reactie van de regering op
dit alles?De heer Van den Berg complimenteerde de fractie van de VVD voor de aandacht
die zij heeft gegeven aan de problematiek van de massavernietigingswapens
in Iran. Het is duidelijk dat bij het formuleren van het defensiebeleid met
dergelijke risico's rekening moet worden gehouden. De regering bevestigt dat
gevreesd moet worden dat Iran binnenkort over deze wapens en de daarbij behorende
overbrengingsmiddelen beschikt, hetgeen ook voor West-Europa veiligheidsrisico's
met zich brengt.President Khatami heeft verklaard dat Israël als een kankergezwel
moet worden beschouwd. Het beleid van Iran is niet alleen gericht op het niet-erkennen
van Israël maar ook op de vernietiging van dat land. Gevoegd bij bewezen
staatsterrorisme en steun aan Hezbollah en Hamas, betekent dit dat het Iraanse
beleid haaks staat op het streven naar oplossingen voor de problemen in het
Midden-Oosten.Welke gevolgen dient dit alles voor het Nederlandse beleid ten aanzien
van Iran te hebben? De minister onderstreept het belang van het voortzetten
van de dialoog, mede omdat er geen alternatief is, maar dit beleid levert
geen enkele vooruitgang op. Daarom is een zekere aanscherping van het beleid
terecht. Een bezoek van de minister en/of bezoeken van handelsdelegaties zijn
niet op hun plaats wanneer het gaat om een land dat een gevaar vormt voor
de internationale rechtsorde.Kunnen mededelingen worden gedaan over het opereren van de Iraanse geheime
dienst in Nederland tegen antiregeringsgezinde groepen? Ook dient men attent
te zijn op activiteiten van illegale antiregeringsgezinde groepen in Nederland.
Met andere woorden: de strijd in Iran mag zich niet op Nederlands grondgebied
afspelen.Mevrouw Kant (SP) constateerde dat de mensenrechtensituatie
in Iran niet verbetert; nog altijd gaan de martelingen en executies door,
evenals de vervolging van religieuze minderheden. Het is verbazingwekkend
dat de Nederlandse regering blijkbaar van oordeel is dat het desondanks in
Iran toch wat beter gaat en dat sinds het aantreden van Khatami de betrekkingen
zijn verbeterd. Er wordt naar gestreefd, de relatie verder te verbreden. Wellicht
gaat de regering in het kader van deze «mythe van de matiging»
te ver. In eerder geformuleerde brieven gaat de minister veelvuldig in op
de relatie tussen Khatami en Khamenei als een strijd tussen een hervormer
en een fundamentalist, tussen progressief en conservatief. De
eerste zou van Iran een moderne samenleving willen maken, met respect voor
mensenrechten.Inmiddels is wel duidelijk geworden dat het anders zit en dat ook in Iran
bewindspersonen niet op hun woorden maar op hun daden moeten worden beoordeeld.
Er is eerder sprake van een machtsstrijd dan van een hervormingsstrijd terwijl
er met betrekking tot de mensenrechten geen reden is voor optimisme. Wordt
niet te veel ruimte geboden voor het voeren van een constructieve dialoog?
Er werd in het verleden toch ook niet gesproken met het apartheidsregime in
Zuid-Afrika, ook al was ook daar regelmatig sprake van een machtsstrijd?In zijn laatste brief geeft de minister aan dat er in Iran geen sprake
is van een regelmatig opgaande lijn; een en ander voltrekt zich met vallen
en opstaan. De vraag is of zich in Iran überhaupt wel iets voltrekt dat
met hervorming te maken heeft. Verwarrend is dat de minister ook zelf stelt
dat het te eenvoudig is om te spreken over een strijd tussen hervormers en
conservatieven. Komt hij daarmee terug op het optimisme dat uit eerdere brieven
naar voren komt en op het beeld van Khatami als hervormer? Wat zijn de gevolgen
van dit alles voor de economische betrekkingen met Iran? Wie heeft belang
bij het verbeteren van deze betrekkingen? De fractie van de SP meent dat er
voorlopig geen sprake kan zijn van een officiële reis naar Iran.Keer op keer maken mensenrechtenorganisaties en organisaties van Iraniërs
in Nederland duidelijk dat Iran nog steeds een totalitaire dictatuur is. Ook
de regering veroordeelt af en toe schendingen van mensenrechten, zoals onlangs
in verband met de dertien gedetineerde leden van de joodse gemeenschap in
Iran. Essentieel is echter de vraag of de regering haar beleid jegens Iran
werkelijk in overeenstemming brengt met haar beoordeling van de mensenrechtensituatie
in dat land. Hoe stelt Nederland zich tegen die achtergrond op in de Veiligheidsraad?
Is al eens een initiatief genomen om te komen tot een resolutie waarmee Iran
wordt veroordeeld voor het schenden van mensenrechten? Is de minister van
plan ambassadeur Van Walsum te vragen om dit alsnog te doen?Op 7 september demonstreerden enkele duizenden Iraniërs voor de deur
van de Tweede Kamer. Zij vroegen onder andere om meer maatregelen tegen de
aanwezigheid van Iraanse spionnen in Nederland. Ook in verschillende jaarverslagen
van de BVD wordt geconstateerd dat Iraanse inlichtingendiensten nog steeds
in Nederland activiteiten ontplooien. Is al iets ondernomen om deze spionnen
het land uit te zetten? Of speelt hierbij een rol het feit dat Iran er bij
Nederland steeds op aandringt, strengere maatregelen te nemen tegen de MKO?
Hoe kijkt de regering aan tegen de Nationale raad van verzet van Iran die
die demonstratie heeft georganiseerd?De heer Koenders (PvdA) realiseerde zich dat in Iran de schending
van mensenrechten al onder de sjah zijn begonnen. De brieven van de regering
geven een genuanceerd beeld van de huidige situatie, zij het dat de beleidsconclusies
niet altijd even helder zijn. Duidelijk is wel dat de binnenlandse politieke
situatie steeds meer problemen oplevert voor de buitenlandse relaties, ook
in economisch opzicht, terwijl er toch naar openingen wordt gezocht. De EU
ziet het belang van de relaties met Iran in en laat vaak economische belangen
prevaleren. In dit scala dient het Nederlandse beleid vorm te krijgen.Weliswaar kennen Khatami en Khamenei verschillende opties, visies en achtergronden,
maar in de afgelopen periode is gebleken dat zij elkaar steeds meer nodig
hebben om te overleven. In zekere zin is een voordeel van deze situatie dat
niet langer de ultraconservatieve vleugel nodig is om Khamenei zijn positie
te laten behouden, maar deze situatie dient toch gevolgen te hebben voor de
Nederlandse opstelling. De fractie van de PvdA is teleurgesteld door de enorme
repressie in reactie op de studentenopstanden en de wijze waarop
de rechten van vrouwen, de joodse gemeenschap en tal van andere groepen worden
geschonden.In bilaterale en EU-relaties met landen als Iran is er altijd sprake van
een dilemma waar het gaat om de opties druk en dialoog enerzijds en de gewenste
effectiviteit anderzijds. Daarom is het van belang dat dergelijke situaties
op een bepaald moment formeel en openbaar worden geëvalueerd. Het is
te gemakkelijk om te zeggen dat zo'n dialoog eenvoudig niet werkt en dat daarbij
de mensenrechten niet serieus worden genomen, maar wél moet worden
nagegaan wat die dialoog oplevert. Waarom is niet, zoals is gebeurd ten aanzien
van China, een werkgroep ingesteld op het terrein van rechtspraak en mensenrechten?
Ook zou kunnen worden gedacht aan een werkgroep voor de vluchtelingen in de
regio.Ook de fractie van de PvdA complimenteert de fractie van de VVD met haar
notitie over de massavernietigingswapens en deelt de zorgen die daarover zijn
verwoord. De reactie van de regering op dit stuk is adequaat. Dit aspect moet
zeer serieus worden genomen in het kader van betrekkingen met landen die in
deze categorie vallen, waaronder ook India en Pakistan.De waarde van ambtsberichten uit Iran moet als betrekkelijk worden beschouwd,
gelet op de voortdurende wijzigingen in de politieke verhoudingen en de rol
van verschillende groepen dissidenten in de Iraanse samenleving. Kunnen mededelingen
worden gedaan over de ambtelijke missie?Het is aan de minister om te bepalen of en wanneer door hem een bezoek
aan Iran kan worden gebracht. De fractie van de PvdA heeft echter onderstreept
dat het niet aangaat om met een economische missie op pad te gaan voordat
de minister op een geëigend moment in politieke zin met betrekking tot
de mensenrechten tot een evaluatie is gekomen. Het antwoord van de regeringDe minister vond op tal van terreinen de situatie in Iran verontrustend
en zorgwekkend: de schending van mensenrechten, de proliferatierisico's, het
terrorisme, de houding ten aanzien van het vredesproces in het Midden-Oosten,
de benadering van Israël, de bejegening van minderheden enz. Niettemin
is het verstandig deze situatie in een wat breder perspectief te plaatsen.Anno 1999 is het revolutionaire vuur van de Khomeinirevolutie enigszins
weggeëbd; wat toen revolutionair heette, kan nu als conservatief of reactionair
worden beschouwd. De bevolking is sinds die revolutie verdubbeld, van 33 miljoen
in 1980 tot 63 miljoen heden. Bovendien is 60% van de Iraanse bevolking jonger
dan 25 jaar. Deze groep heeft de revolutie niet meegemaakt en kent ook de
oorzaak daarvan, het regime van de sjah, niet. Het zijn vooral deze jongeren
en de vrouwen geweest die twee jaar geleden op Khatami hebben gestemd waarmee
zij lieten weten, voorstanders te zijn van hervormingen. Hiermee is niet direct
aangegeven dat men afwil van de grondslagen van de islamitische repupliek.
Men zoekt binnen het bestaande stelsel naar mogelijkheden om tot hervormingen
te komen en het is Khatami die deze wens symboliseert. De agenda waarmee Khatami begon, was interessant en kende een zekere gematigde
uitstraling. In zijn uitspraken legde hij het accent op begrippen als «rule
of law», «rechtsstaat» en op de dialoog tussen beschavingen
en mensenrechten. Echter, gaat men na wat hij op deze terreinen in de afgelopen
twee jaar heeft bereikt, dan blijkt dat dat veel minder is dan de kiezers
voor ogen hadden; het is in feite volstrekt onvoldoende. Elke week doen zich
ongunstige ontwikkelingen voor, zoals het verbieden van kritisch gestemde
en hervormingsgezinde bladen en het met geweld uiteenslaan van studentendemonstraties.
Joden en andere minderheidsgroeperingen worden op grond van absurde beschuldigingen
gearresteerd terwijl elke transparantie ontbreekt in de rechtspleging, hetgeen bijzonder benauwend is. Hoe kan in een dergelijke situatie nog gesproken
worden over «rule of law»? De suggestie van de heer Koenders om
in het kader van de EU-dialoog met Iran een werkgroep in te stellen die specifiek
is gericht op de rechtspleging, is een goede.Niettemin moet, wanneer de huidige situatie wordt vergeleken met de toestand
die drie jaar geleden heerste, worden geconstateerd dat er voortgang wordt
geboekt, zij het zeer, zeer traag. Het is inderdaad een beeld van vallen en
opstaan, van een Echternachprocessie. Dan weer wordt er gas gegeven, dan weer
op de rem getrapt; het is een diffuus beeld. Er zijn thans meer mogelijkheden
voor publiek debat dan vóór het aantreden van Khatami, maar
de rechterlijke macht en grote gedeelten van de veiligheidsdiensten onttrekken
zich aan de greep van de president. Het aftreden van de vaak als aartsconservatief
omschreven minister van justitie en zijn vervanging door een Khatamiaanhanger
vormen wellicht een teken dat er iets gaat veranderen. Kritisch gestemde bladen
worden gesloten maar kunnen vrij snel daarna weer, onder een andere naam,
worden voortgezet.De Council of Guardians, een uiterst conservatief college, wil de kandidaten
voor de parlementsverkiezingen screenen, maar in het publieke debat kan daartegen
verzet worden aangetekend, tot op heden ongestraft. De parlementsverkiezingen
van februari 2000 zullen een belangrijke graadmeter zijn voor de Iraanse perspectieven.
Zonder inmenging van de gevestigde macht zullen deze wellicht een grote overwinning
voor het Khatamikamp opleveren, hetgeen mogelijkheden zou bieden om verdergaande
hervormingen door te voeren, maar de vraag is of er sprake zal zijn van geheel
vrije verkiezingen.De EU heeft in februari 1998 gekozen voor een beleidslijn waarbij de «comprehensive
dialogue» met Iran is hervat. Daarmee werd een periode van weinig contacten
en kritische dialoog afgesloten. In die nieuwe dialoog komen alle thema's
aan de orde waarover ook in de Tweede Kamer wordt gesproken en waarvoor de
Nederlandse regering de aandacht heeft gevraagd in bilaterale contacten die
er in de afgelopen periode zijn geweest, meer in het bijzonder tijdens de
ambtelijke missie van oktober 1998: de mensenrechten, het defensiebeleid,
de massavernietigingswapens, het vredesproces in het Midden-Oosten, de steun
aan het terrorisme enz.Deze dialoog verloopt sterk wisselend en leidt zeker niet tot spectaculaire
successen. Niettemin is er enige, zeer traag totstandkomende voortgang. Het
is interessant dat de Council of Guardians geen greep heeft gehad op de lokale
verkiezingen die in de eerste helft van 1999 plaatsvonden. In elk geval zal
in het kader van de «comprehensive dialogue» op enig moment de
rekening moeten worden opgemaakt, maar dat moment is nu zeker nog niet aangebroken.
De verkiezingen van februari 2000 vormen wellicht een goed moment voor de
EU-ministers van buitenlandse zaken om eens over de situatie in Iran te spreken.
Dan kan worden nagegaan waartoe drie jaren van dialoog hebben geleid.Het is onder Nederlandse druk geweest dat de EU in juni de zaak van de
dertien gevangen genomen joden bij Iran heeft aangekaart. Ook in gevoerde
gesprekken is aangedrongen op vrijlating van deze groep. De ambtelijke missie
die in 1998 naar Iran is gegaan, vond plaats ter voorbereiding van het bezoek
van de minister maar de decembermoorden en de kwestie van de dertien joden
hebben geleid tot de conclusie dat een bezoek op dit moment niet opportuun
is en zeker niet voor de verkiezingen van het volgende jaar dient plaats te
vinden. De wijze waarop men in Iran met de dertien joden omgaat, is één
van de toetsingselementen bij de beantwoording van de vraag of een bezoek
verstandig is. Meer ten principale en afgezien van de actuele ontwikkelingen
past het echter bij de gewenste dialoog dat een bezoek niet wordt uitgesloten.Terecht is aandacht gevraagd voor de noodzaak, alternatieven te bieden
aan wetenschappers van de Russische Federatie om te voorkomen dat verkeerde
contacten worden aangegaan met Iran. Tegen die achtergrond geeft de EU steun
aan een Moskous instituut, dat dergelijke wetenschappers een alternatief biedt.
Voorts is aangedrongen op betrokkenheid van de heer Solana bij de dialoog
met Iran, mede in verband met de defensie-politieke aspecten van de relatie
Iran-EU. De reikwijdte van de raketten waarover Iran thans beschikt, maakt
duidelijk hoezeer dit nodig is. De regering zal hierover dan ook contact opnemen
met de heer Solana.Het beleid van de regering voorziet er nog steeds in dat uitgeprocedeerde
Iraanse asielzoekers naar Iran dienen terug te keren, óók onvrijwillig.
Met de Iraanse autoriteiten is in mei gesproken over het afgeven van laissez-passerdocumenten
voor deze onvrijwillige terugkeer. Het gesprek hierover wordt binnenkort hervat.
De Iraanse autoriteiten hebben gevraagd om een concreet plan van aanpak terwijl
men ook de activiteiten van de MKO in Nederland op de agenda heeft gezet.
In antwoord op Kamervragen is al aangegeven hoe de regering ten aanzien hiervan
handelt; zolang activiteiten niet strijdig zijn met de Nederlandse wetgeving
is er voor de regering geen reden om in te grijpen. Dit is ook de «bottomline»
van datgene wat de Iraanse regering wordt gemeld. Tot op heden zijn de onderhandelingen
met Iran niet zodanig verlopen dat de conclusie moet zijn dat er absoluut
geen schot inzit. In de komende periode zal moeten blijken in hoeverre voortgang
kan worden geboekt. De staatssecretaris van Justitie heeft, zo meende de minister,
deze zomer, mede naar aanleiding van recente ontwikkelingen, ten aanzien van
het VVTV-beleid voor asielzoekers die naar Iran zouden moeten terugkeren,
een maatregel getroffen waarbij rekening wordt gehouden met die negatieve
ontwikkelingen. De staatssecretaris heeft de Kamer daarvan onlangs op de hoogte
gesteld.In Iran is het christendom een erkende godsdienst en van vervolging van
erkende godsdienstminderheden is geen sprake. Deze minderheden hebben de mogelijkheid,
hun geloof te belijden. Overigens wonen Armeense christenen al eeuwen in Iran
waar zij hun geloof kunnen belijden. Over de positie van afvalligen van de
islam worden in de ambtsberichten regelmatig mededelingen gedaan. Christenen
die zich bezighouden met bekeringsactiviteiten en degenen die tot het christelijke
geloof zijn bekeerd, lopen wél risico's in de sfeer van het schenden
van mensenrechten. Dit is dan ook een van de thema's die zijn geplaatst op
de agenda voor de dialoog met Iran.De minister gaf aan in een openbare discussie niet te kunnen ingaan op
de gespecificeerde vragen van mevrouw Kant over spionage. Dergelijke vragen
dienen aan de orde te komen in het overleg tussen de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties met de vaste commissie voor inlichtingen- en
veiligheidsdiensten. Vaststaat dat het Iraanse beleid inzake het internationale
terrorisme in de afgelopen periode niet is gewijzigd. Dit feit staat normalisering
van de betrekkingen in belangrijke mate in de weg. In de brief van november
1998, opgesteld naar aanleiding van de missie van de directeur-generaal politieke
zaken, is gesteld dat Nederland zijn zorg heeft uitgesproken over de Iraanse
steun aan groeperingen die politieke doelstellingen nastreven door middel
van terroristische acties. Uiteraard is erop aangedrongen dat Iran partij
wordt bij de elf VN-verdragen die zijn gericht op de bestrijding van het terrorisme.
Iran zou geen steun mogen verlenen aan organisaties als Hamas en Hezbollah
die op gewelddadige wijze het vredesproces in het Midden-Oosten verstoren. Nadere gedachtewisselingDe heer Wilders (VVD) onderstreepte met de minister het belang
van de verkiezingen die het volgende jaar in Iran worden gehouden. Mogelijk
levert dit een grote overwinning op voor de Khatamigezinden, maar dit is slechts
mogelijk wanneer kandidaatstelling door de conservatieve Council of
Guardians wordt voorkomen. Helaas is een daarop gerichte wetswijziging onlangs
door het Iraanse parlement verworpen.De fractie van de VVD pleit er niet voor nu al vervelende beslissingen
te nemen in de relatie met Iran, maar zij realiseert zich wel dat op een gegeven
moment een situatie kan ontstaan waarin Nederland de bereidheid moet tonen
om dergelijke beslissingen te nemen. De genoemde verkiezingen kunnen in dit
verband een ijkpunt zijn, maar toetsing dient ook plaats te vinden aan de
hand van andere objectieve criteria, zoals non-proliferatie, democratisering,
mensenrechten, terrorisme enz. Iran zal op termijn op al deze zaken moeten
worden afgerekend.De lijn die de minister heeft gekozen met betrekking tot de kwestie van
de Iraanse joden, is een goede. Hopelijk wordt die lijn doorgetrokken, uiteraard
met inachtneming van de beperkingen waarmee een Nederlandse minister van buitenlandse
zaken te maken heeft. Wellicht kan in beslotenheid nader worden gediscussieerd
over de kwestie van de massavernietigingswapens en de daarbij behorende overbrengingsmiddelen.
Dat Iran zijn steun aan terroristische organisaties handhaaft en zelfs uitbreidt,
is misselijkmakend. Vanzelfsprekend staat dit het normaliseren van de betrekkingen
in de weg. Ten slotte ligt het voor de hand dat een economische missie naar
Iran pas aan de orde komt nadat met de minister is gesproken over de resultaten
van de politieke dialoog met Iran.Mevrouw Karimi (GroenLinks) herinnerde eraan dat in 1977, toen
in Iran de revolutie plaatsvond, Amerika in Teheran de grootste ambassade
ter wereld had. Niettemin heeft men daar de revolutie niet zien aankomen en
evenmin besefte men hoezeer die revolutie werd gekenmerkt door anti-Amerikanisme.
Als gevolg daarvan kon het gijzelingsdrama ontstaan. Hiermee is aangetoond
dat een juiste analyse en grondige kennis van de situatie in Iran van het
grootste belang zijn voor het bepalen van het beleid ten aanzien van dat land.
Tegen die achtergrond is het verbazingwekkend dat de minister in zijn analyse
stelt dat de Iraanse bevolking niet zou afwillen van de islamitische republiek.
Waarop baseert hij deze visie? Het is duidelijk wat iemand in Iran te wachten
staat op het moment dat hij met een opmerking duidelijk maakt dat hij van
de islamitische republiek afwil.Als men veronderstelt dat in het kader van dit islamitische regime en
ondanks de islamitische grondwet zekere hervormingen mogelijk zijn, ligt het
voor de hand dat men inzet op dialoog en steun aan groepen die deze hervormingen
willen doorvoeren, maar GroenLinks komt tot de conclusie dat die zaken niet
verenigbaar zijn. De minister heeft de suggestie inzake een werkgroep rechtstatelijkheid
omarmd. Is hij bereid om in die werkgroep ook het Shariaprincipe ter discussie
te stellen? Dit principe vormt in Iran de basis voor recht en wetgeving.De minister sluit in principe een bezoek aan Iran niet uit maar zo'n reis
kan pas aan de orde komen wanneer er sprake is van een duurzame lijn van verbeteringen
op het terrein van democratisering, mensenrechten enz.De heer Hoekema (D66) vroeg zich opnieuw af wat op dit moment
de inhoud is van de dialoog tussen EU en Iran. Het is een goede zaak dat wat
dit betreft het volgende jaar, mede aan de hand van de verkiezingen, een evaluatie
plaatsvindt. Wie de verklaring van de EU van 15 juli leest, waarin het politieoptreden
in Iran wordt verwelkomd, vraagt zich af of dergelijke verklaringen en de
dialoog met Iran wel voldoende «contrapunten» bevatten. Bepaalde
broeders binnen de EU, waaronder Italië en Frankrijk, haken al te gretig
in op de economische vergezichten die zich in Iran voordoen.De heer Hoekema nam met instemming kennis van de visie van de minister
op een mogelijk bezoek aan Iran: dat bezoek wordt niet uitgesloten maar vindt
voorlopig niet plaats. Het ligt voorts voor de hand dat de staatssecretaris
van Economische Zaken Iran pas bezoekt nadat een bezoek van de minister van
Buitenlandse Zaken heeft plaatsgevonden.De heer De Haan (CDA) vroeg wat in de visie van de minister
in de betrekkingen met Iran het meest effectief is: de bilaterale relatie
of de multilaterale aanpak via de EU. Voorts moet aandacht worden gegeven
aan de toenemende «Verelendung» in Iran. De sociaal-economische
ontwikkeling in de afgelopen periode heeft geleid tot een zichtbare verarming
van de bevolking, hetgeen ook belangrijke gevolgen heeft voor de politieke
stabiliteit.De heer Rouvoet (RPF) stemde in met de reactie van de minister
op vragen over de resultaten van de comprehensive dialogue, maar voorkomen
moet worden dat eventueel positieve ontwikkelingen al te snel aan die dialoog
worden toegeschreven. De binnenlandse ontwikkelingen zijn immers veel belangrijker
dan de dialoog tussen EU en Iran. De minister is niet ingegaan op vragen die
specifiek over de positie van Israël zijn gesteld.De heer Van den Berg (SGP) vond de reactie van de minister
op opmerkingen over de positie van de christenen in Iran teleurstellend. In
die reactie wordt verwezen naar de godsdienstvrijheid die in formeel-juridische
zin in Iran zou bestaan, maar de werkelijkheid laat een volstrekt ander beeld
zien, zoals ook uit signalen van ter plaatse actieve organisaties blijkt.
Christenen komen bij de beleving van hun geloof in een zeer moeilijke situatie
terecht. Het is noodzakelijk dat tegenover Iran een krachtiger opstelling
wordt gekozen, hetgeen ook consequenties dient te hebben voor de economische
betrekkingen.Mevrouw Kant (SP) maakte uit de beantwoording van de minister
op dat de dialoog en de economische betrekkingen met Iran gewoon worden gehandhaafd
terwijl in de afgelopen periode de situatie in Iran toch aanzienlijk is verslechterd.
Het is begrijpelijk dat aan de verkiezingen van 2000 wordt gedacht om tot
evaluatie en mogelijk ook beleidswijzigingen te komen, maar waarom zou een
verkiezingsoverwinning van Khatami ineens wél tot positieve ontwikkelingen
kunnen leiden?Mevrouw Kant herhaalde haar vraag over specifieke belangen in de economische
betrekkingen met Iran en herinnerde aan de mogelijkheid dat Nederland in de
Veiligheidsraad het initiatief neemt voor een resolutie waarin Iran wordt
veroordeeld wegens het schenden van mensenrechten.Het is gemakkelijk om naar aanleiding van opmerkingen over Iraanse spionnen
in Nederland te verwijzen naar vertrouwelijkheid. De BVD heeft geconstateerd
dat er een toename is van activiteiten van Iraanse veiligheidsagenten in Nederland.
Is of wordt daar iets aan gedaan? Hoe reageert de regering op verzoeken van
Iran om strengere maatregelen te treffen tegen de MKO?De heer Koenders (PvdA) vond het zeer belangrijk dat een evaluatie
van de dialoog met Iran in uitzicht is gesteld en dat de minister instemt
met de gedachte van een werkgroep die zich bezighoudt met rechtsstatelijke
aspecten. Van de minister is nog geen reactie gekregen op de opmerking van
de heer Hoekema over de EU-verklaring van 15 juli die beslist verkeerd is
getoonzet. Ook dient bilateraal of in EU-verband aandacht te worden gegeven
aan de berichten van Amnesty International over de positie van studentenleiders.De minister realiseerde zich dat groepen die in Iran hun stem
op Khatami hebben uitgebracht, daarvoor zeer verschillende motieven hebben
gehad. Vaststaat in elk geval dat Khatami in zijn program niet heeft opgenomen
dat de islamitisch grondslag van de republiek Iran zou moeten verdwijnen.
Niettemin zullen veel mensen die op hem hebben gestemd, hopen dat hij stappen
zet die kunnen leiden tot een republiek met een heel ander karakter. Ook zullen
velen hopen dat er, na de ingrijpende oorlog met Irak, niet opnieuw een bloedige
situatie zal ontstaan. Overigens is inderdaad duidelijk welk lot degenen wacht
die openlijk zouden willen uitkomen voor hun werkelijke politieke gevoelens.
Juist daarom moet met Iran over een groot aantal onderwerpen een forse dialoog
worden gevoerd.De werkgroep-rechtsstatelijkheid dient in het kader van de EU tot stand
te komen terwijl in 2000 de vraag moet worden beantwoord wat drieënhalf
jaar dialoog heeft opgeleverd; in die zin moet de rekening worden opgemaakt.
Uiteraard leven er binnen de EU verschillende aspiraties en denklijnen. Een
reeks van ministers van buitenlandse zaken is in de afgelopen periode naar
Teheran gegaan. De opstelling die de Nederlandse regering wat dit betreft
heeft gekozen, leidt in diverse kwartieren tot kritiek. Niettemin is het een
goede zaak dat de staatssecretaris van Economische Zaken pas naar Iran gaat
nadat de minister van Buitenlandse Zaken daar is geweest; anders wordt aan
Iran een volstrekt verkeerd signaal gegeven. De economische contacten met
Iran kennen een breed scala, van de olie-industrie tot landbouwcontacten.De Nederlandse regering verwerpt de uitspraken die president Khatami bij
zijn bezoek aan een van de Golfstaten over Israël heeft gedaan. Voorts
is in beide brieven aangegeven dat over de ontwikkelingen in Iran niet kan
worden gesproken in simpele kwalificaties, waartoe men ook het begrip «Verelendung»
zou kunnen rekenen. Er is wel degelijk, zij het veel te traag, sprake van
voortgang.Iran behoort niet tot de thema's die in de Veiligheidsraad aan de orde
dienen te komen maar dit onderwerp is dit jaar wél, opnieuw met Nederlandse
steun, in de mensenrechtencommissie van de VN aan bod gekomen, hetgeen tot
een resolutie heeft geleid. Bij de volgende zitting van deze commissie zal
Nederland opnieuw, samen met partners, de mensenrechtensituatie in Iran aan
de orde stellen.Over de activiteiten van Iraanse spionnen in Nederland en de reacties
daarop van de Nederlandse regering kunnen in het openbaar geen mededelingen
worden gedaan. Het is de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
die de vaste commissie voor inlichtingen- en veiligheidsdiensten hierover
dient te informeren. De MKO-kwestie wordt voortdurend aan de orde gesteld
in het overleg inzake het verschaffen van laissez-passers voor onvrijwillig
terugkerende asielzoekers. Het standpunt van de regering is dat er, voorzover
er sprake is van opereren binnen de Nederlandse wetgeving, geen argumenten
zijn om de MKO aan te pakken. Het blijkt in contacten met bepaalde landen
steeds nodig te zijn om uit te leggen dat Nederland een rechtsstaat is waarin
de «rule of law» onverkort geldt.In de contacten met de Iraanse regering zal uiteraard ook aandacht worden
gegeven aan de positie van in gevangenissen verblijvende studentenleiders.De voorzitter van de commissie,De BoerDe griffier van de commissie,Hommes XNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van den Berg (SGP),
Ter Veer (D66), Van Middelkoop (GPV), Apostolou (PvdA), Van Gijzel (PvdA),
Voorhoeve (VVD), Hillen (CDA), Valk (PvdA), Verhagen (CDA), ondervoorzitter,
Hessing (VVD), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Hoekema (D66), Marijnissen
(SP), M. B. Vos (GroenLinks), Dijksma (PvdA), Van den Doel (VVD), Koenders
(PvdA), De Boer (PvdA), voorzitter, Van der Knaap (CDA), Ross-van Dorp (CDA),
Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), Wilders (VVD).Plv. leden: Dijkstal (VVD), De Graaf (D66), Van 't Riet (D66), Rouvoet
(RPF), Belinfante (PvdA), Duivesteijn (PvdA), Patijn (VVD), Visser-van Doorn
(CDA), Zijlstra (PvdA), Eurlings (CDA), Cherribi (VVD), De Haan (CDA), Scheltema-de
Nie (D66), Van Bommel (SP), Harrewijn (GroenLinks), Bussemaker (PvdA), Remak
(VVD), Albayrak (PvdA), Van Oven (PvdA), Van den Akker (CDA), Leers (CDA),
Vendrik (GroenLinks), Feenstra PvdA), Balemans (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23432-28.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl