Financiële verantwoordingen over het jaar 2001; Verslag algemeen overleg op 27 juni 2002 over de financiële verantwoording van het ministerie van Buitenlandse Zaken
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28380, nr. 89

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

19-07-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28380 nr. 89

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningStenografisch verslag van een algemeen overleg van de vaste commissie
voor Buitenlandse Zaken
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28380Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 52 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 380Financiële verantwoordingen over het jaar 2001nr. 89VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 4 juli 2002De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
heeft op 27 juni 2002 overleg gevoerd met minister Van Aartsen van Buitenlandse
Zaken en minister Herfkens voor Ontwikkelingssamenwerking over de financiële verantwoording van het ministerie van Buitenlandse Zaken.Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.De fng. voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,TimmermansDe griffier van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,Van Oort Stenografisch verslag van een algemeen overleg van de vaste commissie
voor Buitenlandse ZakenDonderdag 27 juni 2002 14.00 uurDe voorzitter: VerhagenAanwezig zijn 4 leden der Kamer, te weten:Rijpstra, De Haan, Koenders en Verhagen,alsmede de heer Van Aartsen, minister van Buitenlandse Zaken, en mevrouw
Herfkens, minister voor Ontwikkelingssamenwerking.Aan de orde is de behandeling van:de Financiële
verantwoording 2001 (28380, nr. 8; 28380, nr. 9; 28380, nr. 41 en 28395, nr.
1);de brief van de minister van Buitenlandse Zaken en de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking d.d. 17 juni 2002 inzake de beantwoording van
vragen van de Tweede Kamer over: Financiële verantwoording 2001 IS jaarverslag
2001, rapport AR over Financiële verantwoording (28380, nrs. 50, 51 en
52, 28395, nr. 3);de brief van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
d.d. 5 juli 2002 inzake de rapportage Programmahulp 2001 (BuZa-02-274).De voorzitter:Ik heet de minister van Buitenlandse Zaken en de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
van harte welkom. Aan de orde is de behandeling van de financiële verantwoording
over het jaar 2001.De heerRijpstra(VVD)Voorzitter. De fractie van de VVD heeft de afgelopen jaren veel nadruk
gelegd op de wenselijkheid dat meer financiële transparantie zou ontstaan
in begrotingshoofdstuk V. Er zou bijvoorbeeld meer informatie aan de Kamer
moeten worden gegeven over de financiële invulling van het nieuwe beleid
inzake structurele bilaterale hulp, waarbij een beperkt aantal landen dat
zich daarvoor kwalificeert op grond van een relatief behoorlijk bestuur en
beleid ondersteuning ontvangt voor specifieke beleidssectoren. De Kamer zou
op de hoogte moeten worden gesteld van de bedragen die bijvoorbeeld naar de
sector onderwijs in Burkina Faso gaan. Aan die wens is feitelijk tegemoetgekomen
door een bijlage met de betreffende cijfers op te nemen in het jaarverslag
Internationale Samenwerking over 2000. Een dergelijke lijst staat inmiddels
ook in de memorie van toelichting bij de begroting. In het algemeen streeft
men thans naar zoveel mogelijk meetbare doelstellingen. Vervolgens moet een
en ander van tijd tot tijd worden geëvalueerd. Dat geldt zeker voor de
genoemde en thans zeer belangrijke structurele bilaterale ontwikkelingssamenwerking.
Zie beleidsthema 6 in het jaarverslag internationale samenwerking over 2001.In algemene zin wordt in antwoord 3 van de lijst van vragen gesteld dat
in het kader van de implementatie van de ministeriële regeling prestatiegegevens
en evaluatieonderzoek rijksoverheid momenteel alle doelstellingen van het
ministerie, zoals opgenomen in de begroting, onder de loep worden genomen
om vast te stellen welke doelstellingen op welke termijn geëvalueerd
kunnen en zullen worden. Indien nodig zullen doelstellingen geconcretiseerd
worden. Eigenlijk had de fractie van de VVD gehoopt dat het ministerie inmiddels
verder zou zijn. Mijn oud-collega Enric Hessing stelde in dat verband bij
de plenaire behandeling van begrotingshoofdstuk V op 31 oktober 2001: dus
moet de minister beter en meer resultaatgerichte informatie verschaffen over
de resultaten van het Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingsbeleid.Met belangstelling hebben wij kennisgenomen van de maatregelen die de
regering heeft genomen om te komen tot een beter toezicht op de sectorale
benadering. De regering dient veel aandacht te geven aan deze problematiek,
omdat immers het karakter van de Nederlandse hulpverlening sterk is gewijzigd,
terwijl tegelijkertijd voldoende zicht moet blijven bestaan op de resultaten.In dezelfde periode waarin werd besloten tot een nieuwe opzet van de Nederlandse
structurele bilaterale ontwikkelingssamenwerking werd ook besloten tot het
geven van ondersteuning op het gebied van mensenrechten, vredesopbouw en goed
bestuur aan een aantal specifieke ontwikkelingslanden. Op 15 oktober 2001
ontving de Kamer daarover een brief met wat summiere informatie over dat onderwerp,
inclusief de totaalbedragen per land. Op mijn vraag over de GMV-beleidskaders
die in 2001 werden gesteld voor China, Kenia, Nepal en Pakistan werd aan de
informatie van 15 oktober nog wat toegevoegd. De informatie blijft erg summier
en biedt de Kamer nauwelijks de mogelijkheid iets aan de weet te komen over
de kans op effect van de plannen. Wat betekent bijvoorbeeld het geven van
prioriteit aan mensenrechten in het GMV-beleidskader voor Pakistan? Daarbij
wordt tussen haakjes vermeld: waaronder de religieuze rechten.
Wat verstaan wij daar precies onder? Zal worden opgekomen voor de vaak in
het nauw gebrachte shi'ieten in Pakistan of voor de Ahmadi-richting of voor
de Pakistaanse christenen? Of wil men juist de islamitische madrassa's beschermen
tegen maatregelen van president Musharraf? Met dit soort antwoorden geeft
men de Kamer onvoldoende houvast om te weten waarvoor het geld is bestemd
en of het uiteindelijk goed besteed zal blijken te zijn. Had in dit verband
niet juist de positie van de vrouwen in Pakistan genoemd moeten zijn?In de brief van 15 oktober lag voor China alle nadruk op de bevordering
van de mensenrechten. In de recente antwoorden op onze vragen worden de mensenrechten
niet meer met name genoemd en gaat het onder meer over de handhaving van wet-
en regelgeving. Welke wet- en regelgeving wordt dan door Nederland bevorderd?
Al deze zaken zijn relevant voor de Kamer om het beleid te beoordelen en op
een later moment te kunnen achterhalen of het beleid effectief is geweest.
Daarbij is het van belang dat zoveel mogelijk uitgaven op relevante begrotingsposten
daadwerkelijk na enige tijd kunnen worden geëvalueerd. Wij hopen dan
ook dat de minister niet een te schrale selectie zal maken van doelstellingen
die zich lenen voor evaluatie. In feite zou de minister plausibele argumenten
moeten verstrekken voor het eventueel niet selecteren van een doelstelling
voor een dergelijke evaluatie. Wij hopen dat de begroting voor 2002 op dit
punt weer meer duidelijkheid zal geven.In de vragen en antwoorden over de financiële verantwoording wordt
kort gesproken over de beoordeling van het Europees Ontwikkelingsfonds door
de Europese Rekenkamer. Wij blijven ons zorgen maken over de kwaliteit van
de uitgaven in het kader van het EOF. Het laatste jaarverslag van de Europese
Rekenkamer heeft die zorg weer doen toenemen. De Europese Rekenkamer is kritisch
over de trage procedures bij de Europese Commissie en over de wijze waarop
de Europese Commissie informatie verschaft over het financieel beheer van
het EOF. Daarbij zou meer duidelijkheid moeten worden verschaft over de inhoudelijke
aspecten. De Europese Commissie zou onvoldoende toelichting geven op de praktische
uitvoering van de maatregelen die moeten bijdragen tot de verwezenlijking
van de doelstellingen op het gebied van de armoedebestrijding. Bij de Europese
Commissie zou verder sprake zijn van versnipperde maatregelen, omslachtige
uitvoeringsprocedures en een ontoereikend niveau van projectvoorbereiding.De Europese Rekenkamer wijst voorts op een inconsequente houding van het
EOF ten opzichte van landen als Oeganda, Zimbabwe en Haïti. Ondanks grote
reserves ten aanzien van deze landen werd toch het volledige bedrag van een
tweede tranche uit het achtste EOF toegekend. De Europese Rekenkamer vermeldt
dat het juridisch kader van het EOF zich moeilijk leent voor scherpe controle
op het nakomen van die voorschriften. Dat kader blijkt vaak indicatief, hetgeen
de reikwijdte van de controles van de wettigheid en de regelmatigheid van
de onderliggende verrichtingen aanzienlijk beperkt. Gezien de gebrekkige procedures
binnen de ontwikkelingslanden zelf betwijfelt de Europese Rekenkamer of de
uitgaven van de begunstigde landen altijd op regelmatige wijze zullen worden
gedaan.Het nieuwe verdrag van de Europese Unie met de ACS-landen zal een reeks
van aanzienlijke verbeteringen te zien moeten geven om onze reserves ten aanzien
van de EOF-uitgaven weg te nemen. Het betreft wel een post waarvoor in 2001
door Nederland ruim 43 mln euro is uitgegeven.Nog steeds tegenvallend is de rol die het Nederlandse bedrijfsleven kan
spelen bij de Nederlandse pogingen om ontwikkelingslanden op te stoten in
de vaart der volkeren. Bij ORET en MILIEV blijft sprake van onderuitputting.
Het aanmoedigen van Nederlandse investeringen in ontwikkelingslanden via het
programma samenwerking opkomende markten (PSOM) lijkt onvoldoende van de grond
te komen. Wellicht moet de vraag worden gesteld of ook in het PSOM de "ownership"
van het ontwikkelingsland volledig van toepassing moet zijn. Zou niet eerder
moeten worden volstaan met de afstemming tussen een Nederlands bedrijf en
een lokaal bedrijf? Ik opper deze gedachte alvast, voorafgaande aan de uitkomst
van de evaluatie van het PSOM in de loop van dit jaar. Over de NGO's die geld ontvangen uit begrotingshoofdstuk V stelt de Rekenkamer
op bladzijde 6 van haar rapport dat het ministeriële toezicht op de uitgaven
voor verbetering vatbaar is. Wij onderschrijven die analyse, zeker voor de
MFO's, ook als het gaat om de nieuwe regeling die daarvoor is getroffen. Het
enorme bedrag dat langs die weg wordt uitgegeven en waarvoor de minister verantwoording
schuldig is aan het parlement rechtvaardigt een veel stringenter toezicht
door de minister.De heerDe Haan(CDA)Voorzitter. Ik dank beide bewindslieden voor de goede beantwoording van
de vele vragen die zijn gesteld. Ik kan mij dan ook beperken tot een aantal
hoofdlijnen. Gezien de omvang van het budget is het welhaast vanzelfsprekend
dat die vragen in de eerste plaats zijn gericht aan de big spender van de
twee. De volgende vraag stel ik echter aan beiden.In het commentaar van de Algemene Rekenkamer las ik dat het meten van
de effectiviteit bij het departement van Buitenlandse Zaken lastig zou zijn,
met name vanwege de ontwikkelingssamenwerking. Ik zou de stelling liever omdraaien.
Mij lijkt het eenvoudiger de effectiviteit van allerlei ontwikkelingsprojecten
te meten. Ik geef toe dat ook dat lastig is, maar het lijkt mij gemakkelijker
te formuleren dan de effectiviteit van het buitenlands beleid in het algemeen.
De stelling dat OS moeilijk meetbaar zou zijn, onderschrijf ik niet. Ik ben
razend benieuwd naar de voortgang van het formuleren van concrete doelstellingen
op het terrein van het algemeen buitenlands beleid en veel minder naar die
bij Ontwikkelingssamenwerking, omdat daar de zaken vrij goed op schema kunnen
liggen.Er is een vaste norm voor Ontwikkelingssamenwerking. Ik ben daar mordicus
voor. Aan het begin van een periode worden plannen opgesteld, maar de laatste
jaren bleek achteraf dat er veel en veel meer geld beschikbaar voor is gekomen.
Het is dan ook logisch dat de post multilaterale uitgaven enorm is gestegen.
Je kunt je afvragen of dat de bedoeling is, maar het vloeit voort uit de wijze
waarop wij het budget vaststellen. Pas achteraf weet je hoeveel geld je hebt.
Is het de bedoeling dat de multilaterale uitgaven, bijvoorbeeld voor de Wereldbank, een sluitpost van de begroting zijn? Als wij geld overhouden,
gaat het dan naar die post? Als dat waar is, wat ik denk, hoe verhoudt zich
dat tot het VBTB-proces? Je kunt eigenlijk niet zeggen: wij hebben geld over
en daarom storten wij het via macro-economische steun op de Wereldbank en
dan zijn wij het kwijt. Dat is strijdig met de bedoelingen van het VBTB-proces.Ik sluit mij aan bij de vragen van de heer Rijpstra over de droeve toestand
van het Europese ontwikkelingsbeleid. Wij hebben daar al eerder over gesproken
en daar word je niet vrolijk van. De controle op die uitgaven is beneden de
maat. Eerlijk gezegd, heb ik ook niet al te veel vertrouwen in de Europese
Rekenkamer. Wij hebben daarover gesproken met de minister van Financiën.
Ook de Europese Rekenkamer schiet ernstig tekort in haar werkzaamheden. Wij
moeten dat hier maar eens keihard zeggen. De minister kan daar niet al te
veel aan doen. Ik weet dat zij daar uitermate chagrijnig over is. Bij het
Europese ontwikkelingsbeleid is sprake van een geweldige mate van onderbesteding.
Het lukt maar niet, dat goed op peil te krijgen. Van wat wel op peil is, is
de effectiviteit buitengewoon lastig meetbaar. Ik wil dat hier nog eens nadrukkelijk
naar voren brengen, omdat wij hier niet zijn om aardig te zijn voor de regering,
maar voor de belastingbetaler die waar voor zijn geld moet krijgen.Voorts maak ik mij zorgen over het onderbenutten van de programma's voor
het bedrijfsleven. Wat is de reden dat de gelden van ORET en MILIEV onvoldoende
worden benut? Is er te veel geld? Ligt het aan het beleid dat het bedrijfsleven
onvoldoende de voordelen van deze fondsen inziet?Tot slot wijs ik de minister op de onvrede over de besteding van ontwikkelingsgelden
in Suriname. Ook daar dreigt een enorme onderbesteding, terwijl de Surinaamse
bevolking juist zoveel nodig heeft. Kunnen beide ministers mij zeggen of de
onnodige bureaucratie verminderd kan worden? Het is van essentieel belang
dat de ontwikkelingshulp in Suriname weer op gang komt. Er is nu gelukkig
weer een democratische president en ik zou graag zien dat daar over drie,
vier jaar weer een democratische president is. Nederland kan daar veel aan
doen, al was het maar door goede contacten te onderhouden met de drie grote
steden waar zeer veel Surinamers wonen. Als het in Suriname slecht gaat, gaat
het ook met de bevolking in deze steden slecht. Kan de bureaucratie op de
ambassade verminderd worden, zodat de besteding van de middelen sneller en
effectiever kan verlopen?De heerKoenders(PvdA)Voorzitter. Ook ik wil mij tot een aantal hoofdpunten beperken. Wij hebben
de afgelopen twee jaar een daadwerkelijke vooruitgang gezien van het financiële
beheer en de verantwoording van het ministerie aan de Kamer. Ik weet dat daaraan
hard is gewerkt, zowel door beide ministers als door een groot aantal ambtenaren.
Daarom wordt de controle voor ons een ietsje makkelijker. Het is nog niet
voldoende, maar wij gaan de goede kant uit. De effectiviteit van sommige zaken
is al beter meetbaar.De meetbaarheid en de effectiviteit van het beleid van Buitenlandse Zaken
is moeilijk helder te formuleren. Als je deelneemt aan een internationaal
onderhandelingsproces kan het moeilijk zijn om aan te geven wat je hebt bereikt.
Het zou wel eerlijk zijn om bij sommige elementen te zeggen wat je niet hebt
bereikt. Bij heel veel internationaal overleg redden wij het soms niet of
nog niet. Een lijst met zaken die wij niet hebben bereikt plus de oorzaken
zou verhelderend zijn.Ik sluit mij aan bij de vragen over Suriname. Wij kennen de moeilijkheden
met de sectorale benadering. Uit de cijfers blijkt een enorme onderbesteding.
De minister zegt in haar antwoord dat is afgesproken de resterende verdragsmiddelen
in te zetten conform de principes van de sectorale benadering, hetgeen tijd
kost. Dat is duidelijk. Wat zijn nu precies de mogelijkheden in de jaren die
wij nog hebben? Anders zal er ingegrepen moeten worden.Mijn volgende onderwerp betreft de macrosteun. Het is een van de moeilijkste
vormen van ontwikkelingssamenwerking omdat deze steun moet worden verbonden
aan ontwikkelingspolitieke doelstellingen. Ondanks een goede beschrijving
in de brief is mij nog niet duidelijk welke criteria worden gehanteerd voor
de keuze van verschillende types van macrosteun. Gaat het om begrotingssteun,
betalingsbalanssteun, sectorale steun of steun via de Wereldbank? Bij Moldavië
wordt vermeld dat gekozen wordt voor een bepaald type van steun die uitgaat
boven de criteria die daaraan worden gesteld inzake transparantie en ontwikkelingsgerichtheid.
Er was een specifieke reden dat voor Moldavië te doen. Ik kan mij daarin
goed vinden. Je moet daarin een beetje flexibel zijn.De effectiviteit van de criteria is niet helder. Je zou per land moeten
kunnen aangeven in welke mate de steun van Nederland onderdeel uitmaakt van
de begroting of van het betalingsbalanstekort. Wanneer wordt er gekozen voor
macrosteun en welke relatie wordt er gelegd met de mogelijkheden om te meten?
Welk deel daarvan komt terecht bij het armoedebeleid? Uit de stukken kan ik
niet opmaken waarom het ene type steun wordt verkozen boven het andere. Ik
noem als voorbeeld sectorale begrotingssteun aan Zuid-Afrika. Dat geldt hier
en daar ook voor de kwijtschelding van bilaterale schulden. India staat vermeld
voor 31 mln. Er kan een goede reden zijn dat op deze manier te doen, omdat
er in het verleden afspraken zijn gemaakt. Het is belangrijk dat wat duidelijker
te krijgen. Wanneer wordt gekozen voor welk type van macrosteun? Aan welke
doelstellingen moet in de toekomst worden voldaan? Kunnen de bewindslieden
iets zeggen over de hoeveelheid Nederlandse steun in relatie tot die van andere
landen, zodat ik kan nagaan of het verschil uitmaakt?Vorig jaar heb ik gesproken over een onderwerp waarvan ik niets af wist,
namelijk voorschotbeheer. Toen werden de onderwerpen nog tussen de fracties
verdeeld. Het voorschotbeheer is mij iets duidelijker geworden. Ik heb er
veel van geleerd, dankzij de ambtenaren van Buitenlandse Zaken. Ook dit jaar
heb ik er vragen over gesteld. Volgens de Rekenkamer is het nog niet echt
in orde. Mij is niet duidelijk waaraan dat precies ligt. De minister heeft
gezegd dat het een topprioriteit is. Waarom is het dan zo moeilijk dat een
jaar later op een beter niveau te krijgen? Ik kan niet eens lezen of het vooruit
gegaan is. De redengeving voor de vertraging is mij niet duidelijk.Mijn volgende onderwerp betreft het standaardprotocol voor de NGO's. Kan de minister voor Ontwikkelingssamenwerking met een nadere precisering
komen? Als het alleen maar bureaucratie is en papier en niets oplevert aan
effectiviteit en controle, dan moeten wij er niets aan doen, want het stikt
al van de papieren. Kennelijk vindt de Rekenkamer dat het echt moet. Is het
dan beter meetbaar? Moet het blijven zoals het nu is? Kunnen wij op een andere
manier die kritiek wegnemen?Gezien de tijd laat ik mijn vragen over het EOF ongesteld. Wij kunnen
niet altijd tot dezelfde conclusie daarover komen. Wel hebben wij dezelfde
zorgen daarover. Dat geldt ook voor de Europese Rekenkamer waarover de heer
De Haan sprak. Je zou je kunnen voorstellen dat de Nederlandse ambassades
ter plekke een check uitvoeren bij het EOF. Gebeurt dat al? Wij doen het met
andere programma's ook. Misschien is het geen nieuwe taak voor de ambassades,
maar in Zimbabwe en Oeganda wordt het EOF hard gekritiseerd voor de manier
waarop het macrosteun heeft verleend.Ik hoor na vier jaar bewind graag van beide ministers wat de delegatie
van bevoegdheden naar de posten heeft opgeleverd. Hoe oordelen zij daarover?
Zijn zij tevreden met de politieke aansturing van de beleidsdelegatie? Zo
nee, wat zijn de klachten? Het is een hele operatie geweest. Voor de Kamer
is het belangrijk te weten waar het wel en waar het niet goed loopt. Bij het
bilaterale ontwikkelingssamenwerkingsbeleid gaat het om gedecentraliseerde
toewijzing van heel grote bedragen.Op welke manier blijft de Kamer betrokken bij het flexibel begrotingsbeheer
inzake de uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking? Na de vaststelling van
de laatste tussentijdse suppletoire begroting kun je als Kamer wel eens voor
verrassingen worden geplaatst. Heeft de Kamer voldoende middelen om dat goed
te controleren? Mij gaat het om de laatste uitgavenmutaties door het ministerie.
Wij krijgen de decemberbrief altijd een paar dagen voor het kerstreces. Er
is dan nog een gedachtewisseling mogelijk. In de antwoorden zie ik dat de
verschillen tussen de slotwet en de decemberbrief bij een aantal artikelen
zelfs tot 6% oplopen. Dat is vrij veel ten opzichte van de stand van het artikel
in de najaarsnota. Er zouden duidelijker afspraken moeten worden gemaakt tussen
Kamer en regering, omdat ons budgetrecht op die manier enigszins wordt uitgekleed.
Als er geen afspraken gemaakt kunnen worden, moet misschien gedacht worden
aan een limiet. Ik vind 6% in ieder geval veel te veel. Dat zou misschien
1 of 2% moeten zijn.MinisterVan AartsenMijnheer de voorzitter. De heer De Haan heeft gesproken over het klassieke
buitenlandse beleid en gevraagd wat op welke fronten precies is bereikt. Over
een paar zaken kun je duidelijke afspraken maken, zoals het openen van posten.
Het klinkt heel huiselijk, maar het moet wel gebeuren. Wij hebben op een bepaald
moment tijdens deze kabinetsperiode gezegd dat wij in de toetredende landen
posten moeten openen. Wij hebben dat stelselmatig in de afgelopen periode
gedaan. Wij hebben het afgelopen jaar posten geopend in Estland, Litouwen
en Slovenië. Het klinkt huis-, tuin- en keukenachtig, maar het moet wel
gebeuren. Er moet een staf zijn, een ambassade en een begroting. Dat moet
allemaal worden geregeld.Het was de wens van de Kamer in het begin van deze kabinetsperiode meer
te doen aan economische versterking van het postennet. Dat moest wel gebeuren
binnen de overigens tamelijk beperkte ruimte voor non-ODA-middelen op het
departement. Ik wil dat dik onderstrepen. Ik ben blij met de instemming die
ik hier en daar krijg. Wij hebben dus economische posten geopend in Recife,
Kuming, Krakau en Lyon. Heel lang is gevraagd, de economische presentie van
Nederland te verbeteren in deze stad die een belangrijk rol speelt als toegangspoort
naar het zuiden van Frankrijk. Ik kan deze lijst met veel van dit soort voorbeelden
aanvullen. Ik ben het eens met de heer Koenders dat nagegaan moet worden of
bij de verantwoording voortaan kan worden aangegeven – zo moeilijk is
dat namelijk niet – wat er wel en niet is bereikt in multilateraal overleg.
De laatste jaren is er een zeer grondige systematiek ontwikkeld van verantwoording
afleggen, waarbij de regering aangeeft wat haar inzet was en wat er wel of
niet is gelukt. Ik heb de indruk dat dit proces met name onder Paars 2 vorm
en inhoud heeft gekregen. Het lijkt mij dat zoiets ook in een paar heldere
schema's kan worden toegevoegd aan de financiële verantwoording. Dat
zal de controlemogelijkheid van de Kamer vergroten. Als (toekomstig) Kamerlid
zou ik daarop ook wel willen aandringen.Het departement van Buitenlandse Zaken heeft de afgelopen jaren veel bereikt
in de sfeer van de professionalisering van het postennet. De heer Koenders
vroeg naar mijn oordeel hierover, ook tegen de achtergrond van de grote omslag
die in het midden van de jaren negentig is gemaakt. In het schriftelijke antwoord
heb ik hieraan al de nodige aandacht gegeven. Het concept van integraal management
is volgens plan geïmplementeerd. Dat wil zeggen dat de budgethouders
volledige zeggenschap hebben over de besteding van hun programma- en bedrijfsvoeringsbudgetten
op basis van een goedgekeurd jaarplan. Aan de andere kant moet je ook durven
erkennen dat sommige zaken zich niet lenen voor decentralisering. Misschien
hebben wij de afgelopen jaren wel te veel gedecentraliseerd. In de jaren tachtig
kwam er een grote decentraliseringsgolf op de departementen af. Het had echter
eigenlijk in de periode daarvoor moeten gebeuren, maar time lags vormen een
bekend probleem bij het overheidsbestuur in Nederland. Op een aantal fronten
kan het echter niet. Ik denk aan het personeelsbeleid, informatisering en
automatisering. Ook denk ik aan de aan- en verkoop en onderhoud van gebouwen.
Dergelijke zaken moeten absoluut centraal worden geregeld. Een omslag is altijd
lastig in een organisatie met ongeveer 200 verschillende, min of meer zelfstandige
posten en directies die bovendien wereldwijd opereren. Dat is gaandeweg gepaard
gegaan met een professionalisering van het personeel. Dat is de grote verdienste
van een operatie als VBTB. Als het echter tien jaar geleden had moeten worden
ingevoerd, zou dat ongetwijfeld met enige problemen gepaard zijn gegaan, om
het maar eens diplomatiek te zeggen.Misschien klinkt het wat vreemd, maar ik zou toch graag de Rekenkamer
bedanken voor de rol die zij in dit kader vervult, zeker wat betreft de uitvoering
van het rechtmatigheidsonderzoek. Het is voor ons niet altijd even plezierig
wat de Rekenkamer op dit punt doet, maar haar rol is van groot
belang in het evenwicht der machten.De heer Koenders heeft gevraagd naar het voorschottenbeheer. Buitenlandse
Zaken is een complexe organisatie met wereldwijde presentie. De omgeving waarin
de posten soms werken, is niet goed vergelijkbaar met de beschermde situatie
die wij in Nederland aantreffen. Met de nieuwe regelgeving is een goede basis
gelegd voor de verbetering van het beheer. Ik ben het volledig eens met de
Rekenkamer dat dit een taaie materie is, die nauwlettend in het oog moet worden
gehouden. Via thematische controles is het mogelijk om het voorschottenbeheer
lopende de rit te inspecteren. Extra aandacht voor de beheersrisico's is en
blijft een belangrijk punt. De Kamer kan erop rekenen dat de ambtelijke leiding
daar strikt op zal letten. De jaarplancyclus is in dit kader erg belangrijk.
Hetzelfde geldt voor de opleiding van personeel, zeker tegen de achtergrond
van de grote veranderingen die op het apparaat afkomen.Minister Herfkens en ik zijn er best een beetje trots op dat Buitenlandse
Zaken het VBTB-predikaat "goed" van het ministerie van Financiën bij
de begroting 2002 heeft gekregen. Ik zal nu geen vergelijking maken met andere
departementen, maar men zal zich kunnen voorstellen dat wij verheugd zijn
dat wij aan de bovenkant van de league zijn geëindigd.Wat de heer De Haan over Suriname heeft gezegd, kan ik niet goed volgen.
Hij wekt de indruk dat het kabinet niet zoveel heeft gedaan sinds de omslag
in Suriname in mei 2000. Er is echter ongelooflijk veel geïnvesteerd
op alle mogelijke manieren, tot en met het aandragen van expertise. Dat heeft
niets te maken met bureaucratie op de Nederlandse ambassade aldaar. Er is
ongelooflijk veel gedaan om de Surinaamse regering in staat te stellen een
goede prioriteitenstelling te maken. Hierover zijn vele overleggen geweest
met de betrokken ministers en de president van Suriname. Het is een lastig
proces voor de Surinaamse regering geweest omdat er ook andere acute prioriteiten
waren. Van groot belang was, tot een effectieve en efficiënte werkwijze
te komen. Nederland moet geen dingen doen die anderen kunnen doen. Internationale
financiële instellingen opereren niet altijd als boemannen, maar kunnen
een belangrijke rol spelen bij de coördinatie van het donorbeleid. Begin
dit jaar is hierover intensief overleg gevoerd met de Surinaamse regering.
In maart ben ik zelf ook nog daar geweest. Begin april heeft de Surinaamse
regering een aantal stappen gezet die kunnen leiden tot het daadwerkelijk
maar ook effectief inhoud geven aan de relatie tussen Nederland en Suriname.MinisterHerfkensVoorzitter. Al voordat in de Kamer het VBTB-proces begon, hebben wij met
de toenmalige woordvoerders gesproken over het enorme belang om de resultaten
beter zichtbaar te maken. Overigens bleek uit een van de eerste Rekenkamerrapporten
op dit terrein dat de onafhankelijke evaluatiemethode van OS zonder meer goed
te noemen is. Er is geen terrein van overheidsbeleid waarop zo frequent wordt
geëvalueerd en geïnspecteerd als dat van OS. De evaluatie- en inspectierapporten
zijn stuk voor stuk instrumenten van financiële verantwoording en resultatenmeting
waarover de Rekenkamer erg positief is. Daar gaan wij dus mee door. Bij de
komende memorie van toelichting komt een 160 pagina's dik overzicht van allerlei
evaluaties op dit terrein. Er is een onafhankelijke inspectie en de Kamer
kan suggesties doen met betrekking tot de selectie van te inspecteren onderwerpen.
Over de besteding van gelden in de twintig landen waarmee wij een structurele
relatie hebben, hebben wij met de Kamer afgesproken dat eens in de zoveel
tijd een groepje landen wordt doorgenomen. Dan weet de Kamer precies wat wij
er doen en wat de resultaten ervan zijn. Dat is een goede aanpak. Om te voorkomen
dat de memorie van toelichting meters dik wordt, lijkt het mij goed om deze
procedure door te zetten.Het is niet de bedoeling van de sectorale benadering dat iedere donor
zijn eigen procedure-eisen gaat stellen aan ontvangende landen. Dan is immers
het ontvangende land veel tijd kwijt met iedere donor te bedienen met allerlei
net weer andere accountantsverklaringen e.d. Die tijd kan beter worden besteed
aan het verbeteren van de controle van hun eigen overheidsuitgaven, belastinginkomsten
enz. en aan het afleggen van verantwoording in eigen parlementen. Nederland
heeft de afgelopen jaren vooropgelopen in het debat over de noodzaak van public
expenditure reviews en financial accountability assessments per land en de
donorgemeenschap als geheel. Nederland neemt actief deel aan internationale
missies naar landen waar wij veel hulp aan geven. Wij trekken dit debat ook
in de OESO-DAC-werkgroep terzake en zijn zeer tevreden over de mate waarin
geprobeerd wordt de controlemechanismen van de ontvangers te verbeteren. Uit
het communiqué van de ministers van financiën van de G7 valt op
te maken dat onder andere donorharmonisatie deel uitmaakt van hun beleid.
Hier wordt dus de nodige voortgang geboekt en het lijkt mij dat dit succes
de volgende keer wat uitgebreider kan worden beschreven. Soms vergeten wij
kennelijk om successen van multilateraal onderhandelen te vermelden.Ik kom vervolgens aan de GMV-kaders. De delegatie aan de posten, waar
veel geld mee was gemoeid, was niet eenvoudig. Ik sta er overigens vierkant
achter. Het heeft echter lang geduurd voordat op alle posten voldoende expertise
was . Pas deze zomer kan ik zeggen of in de 20 landen, waarmee wij een structurele
bilaterale relatie hebben, op alle posten de vereiste expertise aanwezig is.
Wat betreft de themalijsten is nu al duidelijk dat wij onvoldoende resultaat
hebben geboekt. Als ik langer had mogen aanblijven, zou ik gestreefd hebben
naar vergroting van de institutionele capaciteit en naar verkleining van de
landenlijst. Met name de GMV-lijsten zijn niet van de grond gekomen. De heer
Rijpstra noemde het GMV-beleidskader voor Pakistan. Toen ik met de minister-president
naar dat land ging, kwam ik er bij toeval achter dat er op de OS-afdeling
al enige jaren een vacature was. Zoiets roept natuurlijk grote vragen op over
het GMV-beleidskader. Overigens gaat het goed met de corruptiebestrijding
in Pakistan. Niet alles verslechtert, maar ook ik was niet vrolijk over de
adequaatheid van dat specifieke beleidskader. Als je niet de benodigde menskracht
hebt, moet je besluiten te stoppen met bilaterale samenwerking.China laat niet graag in zijn mensenrechtenkeuken kijken, maar als je
het versterking van de capaciteit van rechters noemt, is er meer mogelijk.
Soms moet je andere labels gebruiken. Het heeft heel lang geduurd
voordat dit debat überhaupt van de grond kwam; aanvankelijk was er helemaal
geen interesse voor hulp van buiten. Wij gaan voetje voor voetje te werk,
maar ik denk dat wij zo langzamerhand op een aantal terreinen een nuttige
rol kunnen spelen, vooral ook omdat dat vooral gebeurt in het kader van het
VN-mensenrechtencommissariaat. Wij kunnen dan onderdelen van de tussen China
en het commissariaat overeengekomen aanpak financieren.De heerKoenders(PvdA)Ik ben het met de minister eens, maar de vraag is natuurlijk welke consequenties
zij eruit trekt. Waaraan moet een ambassade qua institutionele capaciteit
precies voldoen om de GMV-lijst in bilateraal kader goed in te vullen? De
minister zegt: als wij de institutionele capaciteit niet hebben, moeten wij
het maar multilateraal doen. Dat gaat mij echter iets te snel. De vraag is
wat je zou willen doen om het te laten lukken. Ik kan mij overigens voorstellen
dat dat per land nogal verschilt. In een land als Guatemala zou je present
moeten zijn, maar ten aanzien van andere landen zou meer uit Den Haag of multilateraal
moeten worden gewerkt.MinisterHerfkensGuatemala is een voorbeeld waar wij goed bezig zijn. Het is niet aan mij
om te besluiten wat mijn opvolger op dit terrein moet doen. Ik sta voor het
beleid van vandaag en een van de redenen waarom de GMV-kaders zo langzaam
zijn ingevuld, heeft te maken met de verscheidenheid van landen. De vraag
is wat in de diverse landen het meest relevant is als het gaat om de GMV-kaders.
Soms gaat het om vrouwenrechten, soms om corruptiebestrijding of om onvoldoende
capaciteit van de rechterlijke macht. Ook kan het zijn dat in een bepaald
land de media te weinig ruimte hebben. Den Haag moet in samenwerking met de
posten eerst een analyse maken van de problemen in het desbetreffende land.
Vervolgens moet er op de post specifieke deskundigheid worden opgebouwd. Bevordering
van de mensenrechten is totaal iets anders dan corruptiebestrijding. Een probleem
is dat wij ook in Den Haag onvoldoende capaciteit hebben voor corruptiebestrijding.
Je moet je dan afvragen wat de toegevoegde waarde is van een bilaterale inspanning.
Er is nu eenmaal een beperkte institutionele capaciteit en het komende kabinet
heeft ook zo zijn plannen met het ambtenarenapparaat. Als je OS-gelden doelmatig
wilt besteden, is een toereikende institutionele capaciteit een essentiële
schakel. Die kwestie ligt echter bij mijn opvolger.De heerKoenders(PvdA)Het gaat er ook een beetje om welke lessen de minister heeft geleerd.
Ik kan mij niet voorstellen dat de post in Pakistan niet kan aangeven wat
er in de eerste plaats moet gebeuren. Vervolgens moet in Den Haag worden beslist
of het zo belangrijk is dat er iets moet worden gedaan en, zo ja, op welke
wijze. Moeten wij het zelf doen of huren wij capaciteit in?MinisterHerfkensU kunt zich dat niet voorstellen, maar ik wel. De gemaakte analyse had
absoluut te weinig diepgang.De heerKoenders(PvdA)Dan moet dus worden geconstateerd dat het personeelsbeleid op de post
in Pakistan niet goed is ingevuld.MinisterVan AartsenDaarom ook gaat er een andere ambassadeur naar Pakistan.De heerRijpstra(VVD)Is samenwerking met andere ambassade mogelijk op het terrein van de GMV-kaders?MinisterHerfkensDat proberen wij volop te realiseren. Nederland is niet de enige donor
ter wereld en heeft niet op alle terreinen de meeste expertise. Ik heb mij
enorm ingezet voor samenwerking met andere donoren ter plaatse. Er is gelukkig
in hoge mate eensgezindheid over zaken als goed bestuur en mensenrechten.
Daarover kunnen heel goed afspraken worden gemaakt en dat doen wij dus ook.
Ik noem nu met name het Verenigd Koninkrijk en de Scandinavische landen. Overigens
zijn de Britten ook blij dat wij af en toe de kar willen trekken, want je
slagkracht in voormalige koloniën is per definitie altijd wat minder.
Wat dit betreft kun je prachtige taakverdelingen maken.In een nota heb ik al geschreven dat het een ramp is om via het EOF tot
relevante bestedingen te komen. Wij kunnen hierover eindeloos doorpraten,
maar het lijkt mij niet zinvol om te herhalen wat de Rekenkamer heeft gezegd.
Het is echt zondegeld. Ik heb altijd gezegd dat het EOF het slechtste OS-kanaal
is. Wij hebben er de afgelopen jaren in de OS-raad enorm aan getrokken, maar
die raad is inmiddels opgeheven. Dat mechanisme bestaat dus niet meer, maar
ik kan u verzekeren dat in de raadswerkgroepen de Nederlandse vertegenwoordiger
op de voorste rij zit om duidelijk te maken dat het echt niet kan op die manier.
Dat is echter een langdurig proces. Positief is dat de huidige Commissie hierop
alert is. Vastgesteld moet echter worden dat de vorige OS-commissaris het
helemaal niet belangrijk vond om ontwikkelingssamenwerking te bestemmen voor
de armoedebestrijding. Hij zag het EOF voornamelijk als een smeermiddel voor
de buitenlandse betrekkingen en dan moet je inderdaad niet zeuren over armoedebestrijding.
Of je gaat uit van armoedebestrijding en je bouwt daar het apparaat bij, of
je gooit het geld het raam uit ten behoeve van interessante betrekkingen tussen
sommige lidstaten en sommige ontwikkelingslanden. Ik heb er vier jaar hard
aan getrokken, maar er valt steeds minder succes te boeken. Het aantal OS-ministers
loopt hard terug. Gesuggereerd is wel eens om te komen tot renationalisering.
Ik wens de Kamer hierbij veel sterkte. Het gaat per slot van rekening om Nederlands
belastinggeld en ik vind dat erg triest.De heerKoenders(PvdA)Het ontbreken van een OS-raad en OS-ministers – ik hoop niet dat
dat ook in Nederland gaat gebeuren – maakt het beleid alleen maar moeilijker
controleerbaar. Is de minister dat met mij eens?De voorzitter:Ik constateer dat dit onderwerp is geweest van het debat over de Europese
top met de minister-president en dat hij heeft ingestemd met het opheffen
van de OS-raad. Dit onderdeel hoeft dus nu niet meer te worden besproken.MinisterHerfkensVoorzitter. Ik wil vervolgens iets opmerken over MILIEV, ORET en de rol
van het Nederlandse bedrijfsleven. Enige jaren geleden lag een evaluatie voor
en toen is Kamerbreed vastgesteld dat OS eisen moest blijven stellen om ervoor
te zorgen dat de leveranties OS-relevant zijn. Vervolgens wijs ik erop dat
de OS-eisen slechts een heel klein onderdeel vormen van de nachtmerrie
die een bedrijf moet doorstaan om een ORET-MILIEV-aanvrage rond te krijgen.
Daarvoor is veelal medewerking van de ontvangende regering nodig en kan het
dus niet rechtstreeks. De enige sector waarin ORET nog functioneert is de
infrastructuur en dat betreft meestal regeringsbeleid. ORET is verder slechts
een deel van de financiering. Er moet ook een deel commercieel worden gefinancierd.
Men weet dat bij ons kredietverlening risicomijdend is en ik ben er altijd
voorstander van geweest om dat zo te laten. Dat maakt het echter wel lastig
om het andere deel van de financiering rond te krijgen. Dat kan heel lang
duren, maar daarvoor moet men niet de regering de schuld geven. Verder wijs
ik erop dat in de afgelopen jaren een internationale recessie is ontstaan.
Dat merken wij in Nederland nog nauwelijks, maar in veel ontwikkelingslanden
heeft dat ertoe geleid dat veel nauwgezetter de prioriteiten worden bepaald.
Er zijn ongelooflijk veel plannen op het gebied van de infrastructuur overboord
gezet. Het is niet alleen hun goed recht, maar ook hun plicht om de overheidsuitgaven
terug te brengen en zich te bepalen tot de echte prioriteiten. Een voorbeeld
hiervan is de nieuwe regering in Bangladesh die met een pennenstreek allerlei
ORET-aanvragen heeft doorgestreept. Wij blijven altijd optimistisch begroten,
omdat wij het aardig niet vinden tegenover de individuele bedrijven dat wij
in onze somberheid zeggen: jullie denken toch zelf ook niet dat het op 1 januari
rond is? Als de bedrijven denken dat ze het kunnen trekken, laten wij onze
bijdrage op de begroting staan en dan blijkt pas in de decemberbrief dat wij
het moeten afboeken. Het ORET-bedrag stabiliseert zich nu al enige jaren op
ongeveer 80 mln euro. Dat is minder dan ik bereid ben ter beschikking stellen.
Ik kan echter niet meer doen dan het geld ter beschikking te stellen. Het
lijkt mij onjuist dat Kamerbreed gesteunde regels met betrekking tot OS-relevantie
verwateren. Daar ligt echter het probleem niet. Het probleem ligt bij de internationale
recessie, bij het stellen van prioriteiten en bij het rond krijgen van de
financiering van het commerciële deel. Over het PSOM ben ik iets positiever. Die regeling bestaat echter nog
maar een paar jaar. Wij wachten de evaluatie af en ik veronderstel dat hier
nog de nodige mogelijkheden liggen.Wat betreft de norm van 0,8% blijft er sprake van een hardnekkig misverstand.
Ik was van plan om de multilaterale hulp te verhogen. De Kamer stemde daar
echter niet mee in. De multilaterale hulp is de afgelopen jaren juist gedaald
van bijna 30% naar 26%. De heer De Haan heeft dus niet gelijk dat er meer
geld naar multilaterale hulp gaat.Verder is er gezegd: dan gaat er maar geld naar de Wereldbank. Ik wil
hier nog eens duidelijk zeggen dat ik de eerste minister voor Ontwikkelingssamenwerking
ben die bij het aantreden een toezegging van een voorganger aan de Wereldbank
heeft teruggedraaid. Ik vond dat die toezegging te veel gebaseerd was op het
vertrouwen dat IDA een goed kanaal was. Ik heb ervoor gekozen eerst met de
Kamer te discussiëren over die kanalen en pas daarna het geld te verstrekken.In de tweede plaats heb ik geen cent extra aan de Wereldbank gegeven.
Onder het artikel Wereldbank valt echter het subartikel: internationale initiatieven
waarvan de Wereldbank penningmeester is. Die initiatieven omvatten bijvoorbeeld
het Global health fund. Ik heb op dit artikel overigens heel veel Kamerwensen
geparkeerd. Ik herinner aan moties van de Kamer om meer aan city alliences
en habitat te doen. De Wereldbank is penningmeester van die initiatieven.
Ik herinner aan de vraag van de Kamer om meer te doen aan education for all.
Waar wordt die faciliteit gecreëerd? Bij de Wereldbank. De Kamer vond
opeens dat er 100 mln gulden meer naar water moest. Dit is neergelegd in de
motie-Van den Berg die Kamerbreed is aangenomen. Penningmeester? De Wereldbank.De voorzitter:De minister kan haar bezwaren tegen Kameruitspraken inbrengen in de debatten
terzake. Zij kan zich nu niet meer beklagen over die uitspraken.MinisterHerfkensIk beklaag me niet, ik constateer slechts dat heel veel initiatieven van
de Kamer leiden tot committering op het subartikel initiatieven waarvan de
Wereldbank penningmeester is. Ik heb mij niet tegen die initiatieven verzet.
De Kamer kan niet suggereren dat ik meer doe dan de Wereldbank. Dit is niet
waar.De vaste norm is geen probleem. Ik schiet al twee of drie jaar over de
norm van 0,8 heen. Alleen in 1998 was er sprake van een probleem. Ik weet
overigens niet hoe de heer Koenders aan het percentage van 6 komt. Het saldo
van de verschillen met de decemberbrief is één promille van
de totale ODA. Er zijn maar twee overschrijdingen tussen het najaar en december
die groter zijn dan 1 mln euro op een totale post van 4 mld euro. Ik was daarover
blij verrast.Het probleem is die datum en bestedingen die toevallig een dag of een
maand eerder of later plaatsvinden. Ik moet schuiven met middelen, maar die
middelen worden niet anders besteed dan de Kamer heeft voorgesteld; zij worden
op een ander moment besteed. Uit de verantwoording blijkt ook dat het sinds
1998 al niet meer is voorgekomen dat de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
aan het einde van het jaar dingen bedenkt. Alle bestedingen komen lijnrecht
overeen met hetgeen met de Kamer is besproken.Op een aantal uitgaven hebben wij geen enkele controle. Wij weten niet
of de EOF-oproep komt, of de Club van Parijs tot uitgaven leidt, of een land
het HIPC completion point bereikt. Dit zijn allemaal zaken waarvan wij niet
weten wanneer zij zich zullen voordoen. Soms laat je posten staan om politieke
redenen. Je haalt het ORET-geld niet weg bij het bedrijfsleven als het bedrijfsleven
er nog in gelooft. In Eritrea viel het ontwapeningsprogramma net na 1 januari.
Je haalt het geld dan niet voor die tijd terug, omdat het dan net is alsof
je het vertrouwen opgeeft in de regering van Eritrea. Dus er zijn soms ook
politieke redenen om dingen nog even te laten staan.Ik vind het huidige systeem een mooi systeem, want het geeft de Kamer
de beschikking over een maximale verantwoording. De minister heeft geringe
invloed op het moment van de bestedingen, want die zijn afhankelijk van de
omstandigheden in het betrokken land of in een multilateraal besluitvormingskader.
Wij hebben nu een mooie balans gevonden met de uitschuif die mogelijk is rond
de jaarwisseling. Wij kunnen op een verantwoorde manier optreden
zonder rare sprongen te hoeven maken en zonder voor ook maar een eurocent
af te doen aan de verantwoording aan de Kamer.De heerKoenders(PvdA)Ik heb niet gezegd dat het percentage niet klopt, maar ik heb gewezen
op hele specifieke artikelen. Als geheel is dit keurig, maar op specifieke
artikelen kan dit percentage veel hoger zijn. Ik kan mij voorstellen dat er
tot een bepaald type verantwoording aan de Kamer wordt gekomen als dit percentage
in een specifiek artikel hoger is. Nu is het onmogelijk voor ons om dit na
te gaan. Natuurlijk vertrouw ik de minister, maar ik weet niet wat het volgende
kabinet zal doen.MinisterHerfkensIk zou dan graag horen op welk punt de decemberbrief onvoldoende duidelijk
is. Misschien kan de heer Koenders zijn voorbeeld toelichten, want ik weet
niet over welke artikelen hij spreekt.De heerKoenders(PvdA)Dit moet ik even nazoeken, maar het gaat om twee artikelen. Het gaat mij
dus om het principe.MinisterHerfkensDe heer Koenders komt dus eigenlijk tot de conclusie dat de decemberbrief
niet goed genoeg is. Hij vindt dat ik niet voldoende aantoon dat wat ik doe,
in lijn is met de verwachtingen van de Kamer. In de decemberbrief wordt bijvoorbeeld
de beslissing over Eritrea uitgelegd. Ik vind het een probleem als in de decemberbrief
grote vragen over blijven over de uitvoering van het beleid. De decemberbrief
is blijkbaar niet overtuigend genoeg. Het ministerie en mijn opvolger moeten
beter hun best doen om ervoor te zorgen dat in de decemberbrief duidelijker
wordt aangegeven wat er op een bepaalde post is veranderd tussen het najaar
en december. Ik kan nu al zeggen dat er twee type antwoorden zullen volgen.
In de eerste plaats: wij hebben daarop geen invloed; wij dachten dat de Club
van Parijs of het HIPC completion point op tijd rond zouden zijn. In de tweede
plaats: het leek politiek onverstandig. In die decemberbrief moeten die eerlijke
antwoorden vaker worden gegeven.De heerKoenders(PvdA)Dit vind ik prima; hier gaat het mij om.MinisterHerfkensCollega Van Aartsen heeft al het nodige gezegd over Suriname. Ik word
er een beetje moe van. Wij vragen niets aan Suriname dat wij niet aan het
armste land ter wereld vragen. Suriname wordt zelfs soepeler behandeld. Er
zijn meer potten waaruit Suriname kan putten als het over deskundigheid wil
beschikken. Wij zijn voor geen land ter wereld zo soepel. Als het voor Suriname
een probleem is om zelf een programma te maken, kan het altijd een beroep
doen op gratis deskundigheid. Het moet daarvoor dan wel een voorstel indienen.Een van de problemen van Suriname is de merkwaardige constructie van een
aparte minister die over de ontwikkelingssamenwerking gaat, los van de minister
van financiën en onvoldoende coördinerend met de vakministers. Het
land heeft voor dit systeem gekozen, maar het heeft beperkingen. Dit is echter
geen probleem van Nederland. Suriname klaagt de ene dag over de bureaucratie
op de ambassade, de andere dag over gebrek aan menskracht. Het is mij niet
helemaal duidelijk wat het probleem is.Nogmaals, wij vragen niets aan Suriname dat wij elders niet vragen. Men
zou kennis moeten delen met vakministeries zodat wij sectoraal aan de slag
kunnen gaan. Verder zou er leiding moeten worden gegeven aan de donorcoördinatie.
Als Afghanistan dit kan, waarom Suriname dan niet? Daarnaast moet er samenwerking
worden gezocht met internationale instellingen die graag willen helpen.De heerDe Haan(CDA)Ik heb dit punt hier niet opgebracht om kritiek te uiten, maar er wordt
nog steeds een aanzienlijk bedrag niet besteed. Natuurlijk worden er aan Surinaamse
kant fouten maakt. Mijn inlichtingenbronnen erkennen dit ook. Ik vraag de
bewindslieden echter te onderzoeken of er ook geen sprake is van onnodige
bureaucratie of van een persoonlijke belemmering. Het is toch te gek voor
woorden dat zoveel geld niet wordt besteed. Ik vraag de bewindslieden dus
om de oorzaak op te sporen en daarbij niet alleen naar de Surinaamse fouten
te kijken, maar ook naar de Nederlandse fouten.MinisterHerfkensIk zal u één fout van onze kant toegeven. Het zal u niets
verbazen dat er geen week voorbijgaat of ik krijg een brief over Suriname.
Als ik vrijwel dagelijks met de exacte gang van zaken van één
land word geconfronteerd, dan is dat wel van Suriname. Wij hebben een echt
domme fout gemaakt: het bedrag voor Suriname was de stelpost van het verleden.
We hadden dat bedrag veel eerder moeten veranderen in de feitelijk te verwachten
uitgaven. Al die jaren dat de hulp aan Suriname bevroren was, heeft er dus
een stelpost gestaan om politiek-symbolisch duidelijk te maken dat we, als
het aan ons lag, er de volgende dag weer mee zouden beginnen. Na de hervatting
hadden wij in plaats van de theoretische stelpost uit het verleden de bedragen
moeten hanteren waarvan wij verwachtten dat die, gegeven de afspraken, reëel
waren. Dit verwijt ik mezelf en er zijn ook anderen die zich daarover nu achter
de oren krabben. Voor 2003 is de zaak al gecorrigeerd. Het was een fout, omdat
daarmee bij de andere partij een onbedoelde indruk werd gewekt.Over de macrosteun is ook een lange brief gestuurd. Ik zal die kort samenvatten.
Er gaat structurele macrosteun naar het twintigtal landen waarmee wij een
dergelijke relatie hebben. De vormgeving daarvan – begrotingssteun,
sectorale begrotingssteun, cofinanciering – is volstrekt landspecifiek
en kan desgewenst per land worden toegelicht. Daarnaast bestaat incidentele
macrosteun. Deze valt uiteen in een aantal groepen. Bij de Club van Parijs
gaat het om enorme bedragen, waarop wij niet veel invloed hebben. Voor het
HIPC completion point bestaan multilaterale criteria. Verder is er nog een
klein potje, dat naar ik vrees dit jaar na de zomer geheel leeg is, voor incidentele
macrosteun voor landen die door macro-economische noden worden getroffen.
Een typisch voorbeeld daarvan was er toen een jaar of twee geleden voor een
aantal landen die in aanmerking kwamen voor HIPC-steun, de uiteindelijke schuldverlichting
volstrekt onvoldoende bleek vanwege een zeer ongunstige ruilvoetontwikkeling.
Ik dacht toen aan een compensatie voor die landen, met daarvoor een objectief
criterium: het maximale effect op de lopende rekening, en daarvan dan de landen
waarmee we een bilaterale relatie hebben, omdat we daarvan de records en de
bestuurskwaliteit het best kennen en dus de besteding goed kunnen
beoordelen. De doelstelling van die hulp is dat die landen niet onnodig verder
in hun begroting, die PRSP-proof is, hoeven te snijden. Dezelfde vraag rond
PRSP-proof kun je overigens stellen met betrekking tot de 20 landen die structurele
macrosteun ontvangen. Bij mijn aantreden heb ik een groep landen toegevoegd.
Wij brachten het aantal landen terug. Deze landen zaten, omdat ze van ons
geen nieuwe hulp kregen, daardoor met het probleem van een negatieve ODA-stroom
naar Nederland. Dat vond ik sneu en daarom hebben wij jaarlijks bekeken welke
landen meer aan ons moeten terugbetalen dan van ons ontvangen. Immers, omdat
wij vroeger, zoals in die vermaledijde periode van begin jaren zeventig, slechts
leningen gaven en geen giften, zijn er landen die nog steeds aan ons moeten
terugbetalen. Die groep landen heeft dat geld volgens de toenmalige procedures
besteed, dus niet altijd even optimaal.De meeting van de resultaten hangt af van het onderwerp. Bij de Club van
Parijs speelt de vraag of de schuld houdbaar is. Juist op deze categorieën
is de resultaatmeting nog het gemakkelijkst.De heerKoenders(PvdA)Wij weten allemaal hoe het werkt met HIPC. Het gaat ons om de verantwoording
aan de Kamer. Inderdaad zijn sommige zaken opgelegd, zoals bij schuldverlichtingsakkoorden
en de Club van Parijs: dan heeft Nederland niet zoveel keuze. Maar in andere
gevallen wordt er een keuze gemaakt als er een bepaald bedrag beschikbaar
is. Het gaat mij om de verantwoording van de keuzes tussen de verschillende
categorieën.MinisterHerfkensIk heb dit al eerder gezegd tegen de heer Rijpstra. De Kamer en de regering
kennen de afspraak dat iedere zoveel maanden een aantal van de groep landen
waarmee wij een structurele relatie hebben, specifiek wordt bekeken. Daarmee
is een gedetailleerde analyse mogelijk. Wij kunnen wel elke keer alle informatie
geven, maar dat levert bergen papierwerk op. Ik houd er dus aan vast dat hierover
een debat blijft bestaan met de minister voor Ontwikkelingssamenwerking, ook
buiten dit overleg.In het verleden hebben wij altijd gepleit voor een verantwoording van
de macrosteun bij de normale financiële verantwoording. De Kamer wilde
die graag apart houden. Wij hebben de fout gemaakt om geen verwijzing te maken
naar de gestuurde brief. Maar nogmaals, de Kamer besluit over de informatie
die haar wordt verschaft. Als zij de brieven dus wil als onderdeel van de
financiële verantwoording, dan is dat ook goed. En apart mag ook. De
Kamer roept maar!De voorzitter:Voorafgaand aan deze vergadering hebben wij besloten om het niet op die
wijze te doen, maar dat is een zaak voor de procedurevergadering.MinisterHerfkensTot slot mijn antwoord op de vraag over de gestandaardiseerde verantwoordingsprotocollen.
Wij zijn het niet eens met de Rekenkamer. Wij moeten daarover op hoog ambtelijk
niveau maar eens doorpraten, want doorgaans zijn wij het zeer met de Rekenkamer
eens. Vaak heeft de Rekenkamer begrip getoond voor de bijzondere context waarin
Ontwikkelingssamenwerking opereert. Juist daarom was ik enigszins verbaasd
toen ik constateerde dat dit probleem nog steeds bestond. Wij stellen vast
of de beherende organisaties over voldoende organisatorische capaciteit beschikken
om dit soort zaken goed te kunnen vaststellen. Als dat het geval is, dan vertrouwen
wij daarop. Wij willen niet een enorme extra papierwinkel creëren. Dat
zou ook in strijd zijn met de wensen van de Kamer omtrent NGO's, autonomie,
wederzijds vertrouwen en werken op hoofdzaken, zonder een al te grote papierwinkel.
Als wij vaststellen dat een organisatie haar controle goed heeft geregeld,
dan begrijp ik de toegevoegde waarde van additionele protocollen echt niet.
Nogmaals, we moeten dit maar uitpraten, want meestal hebben we geen problemen
met de Algemene Rekenkamer waar we niet uitkomen. Het lijkt me dus goed om
dit op hoog ambtelijk niveau uit te praten.De voorzitter:Wij noteren de toezegging van de minister dat wij op de hoogte worden
gesteld van de uitkomst van de besprekingen tussen departement en Rekenkamer
op dit punt. Ook ontvangen wij nadere informatie over de decemberbrief.De heerRijpstra(VVD)Ik dank beide ministers voor hun antwoorden, maar ook voor de in de afgelopen
vier jaar getoonde inzet en gedrevenheid. Ik denk dat hun opvolgers een heel
goede basis aantreffen: in Nederland en in het buitenland, in de ambassades,
is er veel vertrouwen. Dank ook aan de ambtenaren voor al hun inzet!De voorzitter:Wij spreken vanavond en volgende week nog met deze demissionaire bewindslieden,
dus het zal niet de laatste keer zijn dat deze vaste commissie met beide bewindslieden
van gedachten wisselt.Ik constateer dat de vragen tot tevredenheid zijn beantwoord en sluit
deze vergadering, met dank aan de bewindslieden.Sluiting 15.20 uur.XNoot1 Samenstelling:Leden: Terpstra (VVD), Melkert (PvdA), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA),
Rijpstra (VVD), Verhagen (CDA), Vos (GroenLinks), De Graaf (D66), B.M. de
Vries (VVD), Dijksma (PvdA), Hofstra (VVD), De Haan (CDA), Koenders (PvdA),
Timmermans (PvdA), fng. voorzitter, Karimi (GroenLinks), Van Bommel (SP),
Janssen van Raay (LPF), Zvonar (LPF), Smulders (LPF), Palm (LPF), Van Geel
(CDA), Ormel (CDA), Ferrier (CDA), Teeven (LN), Huizinga-Heringa (ChristenUnie)
en De Nerée tot Babberich (CDA). Plv. leden: Van Winsen (CDA), Sterk (CDA), Dittrich (D66), Van den Brand
(GroenLinks), Van Velzen (SP), Bijlhout (LPF), Stuger (LPF), De Jong (LPF),
Wiersma (LPF), Cörüz (CDA), Rambocus (CDA), Jense (LN) en Van der
Staaij (SGP). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28380-89.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl