Wijziging van de Algemene Ouderdomswet en enkele andere wetten; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24258, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

27-07-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

24258 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAlgemeen 1. Inleiding2. Inhoud 2.1. Voorstellen2.2. Aanpassing partnerbegrip 2.2.1. Bloedverwanten in de tweede graad2.2.1.1. Overgangsbepaling2.2.2. Bloedverwantschap in de 1e graad2.2.3. Meerpersoonsrelaties2.2.3.1. Meerpersoonrelaties in de bijstand2.2.4. Uitspraak CrvB van 10 juli 1991, AOW 1988/592.3. Aanpassing overlijdensuitkeringen 2.3.1. Verkorting overlijdensuitkeringen2.3.2. Harmonisatie overlijdensuitkeringen2.3.3. Het schrappen van de slotuitkering2.3.4. Uniformering beslagregeling2.4. Intensivering fraudebestrijding2.5. Lastenverlichting3. Visie op de AOW4. Financiële effectenFinanciële effecten AOW-pakket (mln. gld., constante
prijzen) 5. Handhavings- en uitvoeringsaspectenArtikelsgewijze toelichting Artikelen I, onderdeel A en VI, onderdeel AArtikel I, onderdeel BArtikelen I, onderdeel C, II, onderdeel A, III, onderdeel
A, IV, onderdeel A, V, onderdeel A, en VI, onderdeel CDoorbetaling aan rechthebbende of rechthebbendenUitbreiding uitkeringsgerechtigde begripUitbreiding partnerbegripHoogte van de uitkeringUitbetaling van de overlijdensuitkeringVerrekeningBeslagVakantie-uitkeringArtikelen I, onderdeel D, II, onderdeel B, IV, onderdeel
B, V, onderdeel B en VI, onderdeel EArtikel III, onderdeel BArtikel IV, onderdeel CArtikel VI, onderdeel B en DArtikel VII tot en met IXArtikel XArtikel XIArtikel XIIOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24258Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 61 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 258Wijziging van de Algemene Ouderdomswet en enkele andere wetten nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING1Algemeen 1. InleidingIn dit wetsvoorstel wordt een aantal wijzigingen in de Algemene Ouderdomswet
(AOW) en een wijziging in diverse andere sociale zekerheidswetten voorgesteld.In het regeerakkoord is aangekondigd dat de AOW-toeslag ten behoeve van
een jongere partner in het vervolg uitsluitend zou worden verstrekt indien
het huishouden anders onder het relevante sociale minimum zou zakken. Dit
betekende voor nieuwe gevallen met ingang van 1 januari 1996 een extra toets
op het inkomen van de AOW-er zelf. Mede naar aanleiding van de maatschappelijke
reactie op dit voorstel heeft het kabinet zich beraden op de verwezenlijking
er van. De maatregel werd door velen uitgelegd als mogelijk een eerste principiële
stap in de richting van inkomensafhankelijke AOW, met de daarmee gepaard gaande
inkomenseffecten. Dit was en is niet de bedoeling van het kabinet. Daarnaast
was er de gebrekkige handhaafbaarheid van de nieuwe regelgeving. Een pensioengerechtigde
zou zich nl. aan de werking van de maatregel kunnen onttrekken door het pensioenfonds
te verzoeken de pensioenbetaling op te schorten tot het moment waarop ook
de jongere partner de 65-jarige leeftijd had bereikt.Deze overwegingen hebben het kabinet doen besluiten naar alternatieve
bezuinigingsmaatregelen te zoeken. 2. Inhoud 2.1. VoorstellenOp basis van een zorgvuldige afweging tussen de voor- en nadelen van diverse
alternatieven heeft het kabinet besloten de in het regeerakkoord aangekondigde
maatregel niet door te zetten maar in plaats daarvan een alternatief pakket
maatregelen te treffen. Dit pakket bestaat uit de navolgende elementen:– aanpassing partnerbegrip in de sociale verzekeringswetten;– wijziging overlijdensuitkeringen in de sociale zekerheidswetgeving; – intensivering fraudebestrijding; – aanwending lastenverlichting.Dit wetsvoorstel voorziet in de wettelijke regeling van de twee eerstgenoemde
maatregelen.Daarnaast wordt met het oog op de toekomstige ontwikkelingen in de AOW
tevens voorgesteld de partnertoeslag met ingang van 1 januari 2015 voor nieuwe
gevallen af te schaffen. 2.2. Aanpassing partnerbegrip 2.2.1. Bloedverwanten in de tweede graadSamenwonende bloedverwanten in de tweede graad worden in de gehele sociale
verzekeringswetgeving niet langer uitgezonderd van het partnerbegrip; dit
houdt in dat in het vervolg, net als bij alle andere ongehuwd samenwonenden,
getoetst moet worden of zij als partners kunnen worden beschouwd.De thans geldende partnerdefinitie houdt in dat ongehuwd samenwonenden
die duurzaam een gezamenlijke huishouding voeren mede als gehuwden worden
aangemerkt. Van een gezamenlijke huishouding kan slechts sprake zijn indien
twee ongehuwde personen gezamenlijk voorzien in huisvesting en bovendien beiden
een bijdrage leveren in de kosten van de huishouding dan wel op andere wijze
in elkaars verzorging voorzien.Voor de AOW heeft het schrappen van de uitzonderingsbepaling als consequentie
dat samenwonende bloedverwanten, indien zij beiden 65 jaar zijn, recht krijgen
op een uitkering van 50% in plaats van recht op een uitkering van 70% zoals
nu het geval is. De keerzijde hiervan is logischerwijs dat voor een bloedverwant
jonger dan 65 jaar in het vervolg ook een partnertoeslag kan worden ontvangen
als aan alle overige voorwaarden wordt voldaan.Voor de Toeslagenwet (TW) heeft het schrappen van de uitzonderingsbepaling
eveneens als consequentie dat een toeslag kan worden verstrekt in verband
met de aanwezigheid van een partner zonder inkomen. Ook hier is evenwel de
keerzijde dat bij de bepaling van het recht op toeslag ook rekening gehouden
wordt met het eventuele inkomen uit of in verband met arbeid van de bloedverwant.Voor de Ziektewet (ZW), Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO)
en de Algemene Arbeidsongeschiktheidswet (AAW) heeft dit als gevolg dat, in
geval van overlijden, de achterblijvende bloedverwant recht heeft op een overlijdensuitkering.
Voor de ZW en de WAO is er verder nog de consequentie dat bloedverwanten ook
in aanmerking kunnen komen voor de vrijwillige verzekering nu ze niet langer
uitgesloten zijnvan het partnerbegrip.De achterliggende gedachte bij deze maatregel is dat voor deze uitzondering
voor bloedverwanten in de tweede graad geen objectieve rechtvaardigingsgrond
is aan te geven. Zij verkeren wat betreft hun behoeften en draagkracht niet
in een andere positie dan andere ongehuwd samenwonenden.Het bestaan van de huidige uitzonderingsbepaling kan niet worden verklaard
op basis van inhoudelijke argumenten maar moet worden bezien in de historische
context. De huidige partnerdefinitie, waarvan de uitzonderingsbepaling deel
uit maakt, is ten tijde van de stelselwijziging sociale zekerheid, bij amendement
van de kamerleden Kraaieveld-Wouters en Linschoten in de sociale zekerheidswetten
opgenomen ter vervanging van de door de regering voorgestelde definitie.Deze definitie luidde: In deze wet en de daarop rustende bepalingen worden
mede als gehuwd of als echtgenoot aangemerkt, niet gehuwde personen van verschillend
of gelijk geslacht, die duurzaam een gezamenlijke huishouding voeren, en van
wie de situatie ook overigens niet feitelijk verschilt van die van gehuwden
of echtgenoten. In de toelichting daarbij werd door de regering
opgemerkt dat deze bepaling niet van toepassing was op samenwonende bloedverwanten
in de eerste of tweede graad.De formulering die vervolgens in het amendement is gekozen voor het partnerbegrip
was echter dusdanig dat daaruit geen uitzonderingspositie voor bloedverwanten
kon worden afgeleid. Het ging daarbij om een zodanige formulering dat op grond
van objectief waarneembare criteria kon worden vastgesteld of er al dan niet
sprake was van partners. Om de uitzonderingspositie voor bloedverwanten te
handhaven is vervolgens gekozen voor een expliciete uitzondering voor bloedverwanten
in de eerste en tweede graad. Ook tijdens de parlementaire behandeling is
reeds geconstateerd dat de uitzondering voor bloedverwanten in de tweede graad
«inderdaad niet noodzakelijk is». De uitzondering is alleen opgenomen
omdat «wij niet beogen met dit amendement een wezenlijke verandering
in de groepen aan te brengen die de staatssecretaris met zijn voorstel op
het oog heeft».Achteraf moet worden geconstateerd dat deze uitzonderingsbepaling, vanwege
het ontbreken van objectieve rechtvaardigingsgronden, feitelijk een inconsistentie
is binnen het stelsel van sociale zekerheid.De regering is daarom van oordeel dat het alleszins gerechtvaardigd is
om een einde te maken aan de bevoordeling van bloedverwanten in de 2e graad
ten op zichte van andere ongehuwd samenwonenden. 2.2.1.1. OvergangsbepalingVoor nieuwe gerechtigden dient de gewijzigde partnerdefinitie op 1 januari
1996 van kracht te worden. Voor mensen die op dit moment reeds een 70%-uitkering
ontvangen worden overgangsbepalingen getroffen. Deze houden in dat de uitkering
gedurende 1996 nog ongewijzigd zal blijven. Met ingang van 1 januari 1997
zal voor hen de uitkering in 4-halfjaarlijkse stappen van telkens 5 procent-punt
worden verlaagd. De inkomensgevolgen worden zo in de tijd gespreid. Tevens
wordt bewerkstelligd dat de rechten van mensen van verschillende leeftijd
maar die overigens in gelijke omstandigheden verkeren binnen afzienbare termijn
worden gelijkgesteld. Door voor bestaande uitkeringsgerechtigden te kiezen
voor een overgangsperiode van in totaal drie jaar meent het kabinet dat naar
die betrokkenen toe alle vereiste zorgvuldigheid in acht wordt genomen. 2.2.2. Bloedverwantschap in de 1e graadOok ten aanzien van bloedverwanten in de 1e graad kan de vraag worden
gesteld of het wenselijk is in de partnerdefinitie een uitzonderingsbepaling
te handhaven.Bekeken vanuit de criteria draagkracht en behoefte is het niet onaannemelijk
dat er geen of weinig verschillen zijn tussen samenwonende bloedverwanten
in de eerste graad en andere ongehuwd samenwonenden. Anders is dit wanneer
gekeken wordt naar de gelijkwaardigheid van de personen die als partners worden
beschouwd. Bij samenwonende broers en zussen, neven en nichten en vrienden
of vriendinnen kan worden aangenomen dat er sprake is van gelijkwaardigheid
tussen beide partners. Bij samenwonende ouders en kinderen is deze gelijkwaardigheid
minder voor de hand liggend. Een ouder heeft tenminste 18 jaar zowel de materiële
als formele verantwoordelijkheid voor het kind gedragen. Zeker indien er sprake
is van het samenwonen van een ouder en een jongvolwassene is het niet onwaarschijnlijk
dat deze relatie nog tenminste ten dele bepaald wordt door de gezagsrelatie
die in een kort daarvoor liggende periode tussen kind en ouder heeft bestaan.Het kabinet hecht verder aan een eensluidende partnerdefinitie binnen
het gehele sociale zekerheidsstelsel. De consequenties van zo'n definitie
zonder uitzonderingsbepaling voor bloedverwanten in de eerste graad zijn echter zeer ingrijpend. In de Algemene bijstandswet (Abw) zou dit bijvoorbeeld
tot gevolg hebben dat een meerderjarige werkloze geen recht op een bijstandsuitkering
heeft indien hij of zij samenwoont met zijn of haar alleenstaande ouder, indien
die ouder over een inkomen beschikt dat tenminste het sociale minimum voor
een echtpaar bedraagt. Een andere consequentie is dat voor een bijstandsmoeder,
van wie één van de meerderjarige kinderen een inkomen gaat verdienen
dat tenminste het sociale minimum bedraagt, het recht op een bijstandsuitkering
vervalt. De bijstandsmoeder wordt met nog eventuele minderjarige kinderen
financieel afhankelijk van het meerderjarige kind. Deze consequenties zijn
in de ogen van het kabinet zowel onvermijdelijk, als de uitzonderingsbepaling
voor bloedverwanten in de eerste graad wordt geschrapt als onaanvaardbaar.
Het kabinet kiest er om die reden voor om, hoewel uit oogpunt van draagkracht
en behoefte in een aantal gevallen sprake zal zijn van een vergelijkbare situatie
met andere ongehuwd samenwonenden, vast te houden aan de uitzonderingsbepaling
voor bloedverwanten in de eerste graad. 2.2.3. MeerpersoonsrelatiesDe definitie van het partnerbegrip is zodanig dat deze uitsluitend van
toepassing is op twee personen die ongehuwd samenwonen. Dit is vanuit historisch
perspectief ook verklaarbaar. De bedoeling van de partnerdefinitie was immers
de gelijkstelling van ongehuwd samenwonenden met gehuwden, omdat zij wat betreft
draagkracht en behoefte feitelijk niet van elkaar verschilden. Ook een huwelijkse
relatie bestaat immers uitsluitend uit twee personen.Het kabinet is van mening dat uit oogpunt van draagkracht en behoefte
het verdedigbaar zou kunnen zijn om ook bij meerpersoonsrelaties ieder afzonderlijk
persoon als partner te behandelen en dus in het kader van de AOW een 50%-uitkering
toe te kennen. Aan een dergelijke systematiek kleven echter niet onaanzienlijke
nadelen. Bij tweepersoonsrelaties is sprake van een gelijke behandeling op
alle onderdelen van het sociale zekerheidsstelsel. Dit geldt dus zowel voor
de normuitkering (nadeel) als de toeslag (voordeel). Bij meerpersoonsrelaties
ziet het kabinet echter geen mogelijkheden om die gelijke behandeling in beide
aspecten volledig door te laten werken. Met name wat betreft de toekenning
van een toeslag in het kader van de AOW of de Toeslagenwet ziet het kabinet
geen mogelijkheden. Het lijkt het kabinet niet acceptabel als aan één
gerechtigde tweemaal een toeslag zou moeten worden toegekend vanwege het feit
dat drie personen een duurzame gezamenlijke huishouding vormen. Het toekennen
van slechts één toeslag, die bedoeld is om de leefeenheid tenminste
het bestaansminimum voor twee personen te garanderen, terwijl daar feitelijk
drie of meer volwassenen mee in hun bestaan dienen te voorzien kan al evenmin
als redelijk worden beschouwd.Het komt het kabinet niet evenwichtig voor als uitsluitend voor wat betreft
de normuitkering meerpersoonsrelaties als partners zouden worden behandeld.Het kabinet heeft daarnaast twijfels over de juridische haalbaarheid en
houdbaarheid van een partnerdefinitie die zowel twee- als meerpersoons relatie
zou moeten bevatten.Ook de Toetsingscommissie Kortmann heeft in haar leefvormen-advies voorgesteld
om een leefvormbepaling te beperken tot tweerelaties. Één van
de argumenten was dat in algemene zin niet was gebleken dat behoefte bestaat
aan een gelijkstelling van tweerelaties en meerrelaties. Dit laatste zal mogelijk
samenhangen met het feit dat meerrelaties in vergelijking tot niet-huwelijkse
tweerelaties waarschijnlijk beperkt in omvang en in maatschappelijke betekenis
zullen zijn.Alles overwegende komt het kabinet tot het oordeel dat het niet wenselijk
is om het partnerbegrip uit te breiden van tweerelaties naar meerpersoonsrelaties. 2.2.3.1. Meerpersoonrelaties in de bijstandOok in de bijstandswet blijft de partnerdefinitie beperkt tot tweepersoonsrelaties.
De normuitkering voor een alleenstaande bedraagt echter geen 70%, zoals in
de AOW, maar slechts 50%. Voor een alleenstaande in de bijstand geldt dus
dezelfde norm als voor een gehuwde/samenwonende.De alleenstaande kan slechts een toeslag van 20% krijgen indien aangetoond
wordt dat de kosten op geen enkele manier met een ander worden gedeeld. Indien
sprake is van drie personen die op één adres wonen is dus niet
de partnerdefinitie van toepassing maar zal de normuitkering in principe toch
slechts 50% bedragen. 2.2.4. Uitspraak CrvB van 10 juli 1991, AOW 1988/59Tijdens het op 15 maart gehouden mondelinge overleg over de kabinetsplannen
met betrekking tot de AOW is door een aantal sprekers gewezen op een uitspraak
van de Centrale Raad van Beroep uit 1991 op grond waarvan mogelijkerwijs de
conclusie getrokken zou kunnen worden dat het schrappen van de uitzonderingsbepaling
voor bloedverwanten in de 2e graad niet zou zijn toegestaan.Het kabinet is echter van mening dat de uitspraak een dergelijke conclusie
niet toelaat. Het ging in deze uitspraak om de volgende situatie.Een AOW-gerechtigde moeder woonde samen met een dochter (klaagster) die
een WAO-uitkering ontving. Na het overlijden van de moeder heeft klaagster
aan de SVB verzocht haar een overlijdensuitkering in het kader van de AOW
toe te kennen. Door de SVB is dit geweigerd omdat klaagster op grond van het
derde lid van artikel 18 van de AOW niet als (langstlevende) «echtgenoot»
kan worden aangemerkt daar er tussen haar en haar moeder bloedverwantschap
in de eerste graad bestond.De raad van beroep te 's Hertogenbosch stelde vast dat er aldus met het
oog op de overlijdensuitkering onderscheid werd gemaakt tussen (duurzaam een
gezamenlijke huishouding voerende) partners tussen wie geen bloedverwantschap
in de eerste of tweede graad bestaat en (duurzaam een gezamenlijke huishouding
voerende) partners tussen wie wel een dergelijk bloedverwantschap bestaat.
De vraag was of dit onderscheid in strijd was met artikel 26 van het Internationaal
Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten (Bupo-verdrag).De raad heeft zich vervolgens gebogen over de ontstaansgeschiedenis van
de partnerdefinitie in de AOW. Daarbij is gekeken naar de Notitie Leefvormen
(kamerstukken II 1985/86, 19 262), de voorstellen tot wijziging van de
AOW (kamerstukken II 1985/86, 19 258) en de discussie die in de Tweede
Kamer over de gelijkstelling ongehuwd samenwonenden en gehuwden heeft plaatsgevonden
met name in het kader van de Toeslagenwet (kamerstukken II 1985/86 19 257).De raad concludeerde dat de Raad van State had aangedrongen op het neerleggen
van een objectief criterium in de AOW en de Toeslagenwet. Ook vanuit de Kamer
werd verzocht na te gaan of bij de gelijkstelling niet met enkel objectieve
criteria, als gezamenlijke huishouding en duurzaamheid, volstaan zou kunnen
worden, zodat er niet of nauwelijks een subjectieve beoordeling aan te pas
zou hoeven komen.De regering hield echter vast aan de gekozen definitie met daarin de omstreden
zinsnede «en van wie de situatie ook overigens niet verschilt van die
van gehuwden of echtgenoten».Vervolgens is door mevrouw Kraaijeveld-Wouters en de heer Linschoten een
amendement ingediend dat ertoe strekte deze zinsnede te vervangen door
«tenzij het betreft personen tussen wie bloedverwantschap in de 1e of
2e graad bestaat».Nadien is hieraan, wederom bij amendement, nog een 4e lid toegevoegd waarin
het begrip gezamenlijke huishouding nader is uitgewerkt.De amendementen zijn vervolgens aanvaard met als consequentie dat, hoewel
de aard van de relatie niet langer bepalend is, de genoemde categorieën
bloedverwanten ook onder de nieuwe tekst niet als gehuwden kunnen worden aangemerkt.De raad merkt vervolgens op dat bij de beantwoording van de vraag of er
sprake is van (een ongelijke behandeling van) gelijke gevallen niet alle aspecten
van de betrokken gevallen in ogenschouw moeten worden genomen. Het gaat slechts
om die aspecten die relevant zijn te achten met het oog op het doel van de
regeling binnen het kader waarvan het onderscheid is gemaakt.De vraag is dus of de situatie van twee samenwonende (duurzaam een gezamenlijke
huishouding voerende) bloedverwanten in de eerste of tweede graad met het
oog op het doel van een wet als de AOW ten aanzien van een of meer relevante
aspecten verschilt van die van andere (duurzaam een gezamenlijke huishouding
voerende) samenwonenden respectievelijk gehuwden.De raad beantwoordde die vraag ontkennend. De raad was geen enkel verschil
bekend tussen de zojuist omschreven groepen dat relevant zou kunnen worden
geacht in het kader van een – veiligstelling van een bepaalde inkomenspositie
beogende – sociale zekerheidsregeling.De Centrale Raad van Beroep kon echter het oordeel van de raad niet tot
het zijne maken. De CRvB meende dat er geen sprake was van gelijke gevallen
en baseerde dit oordeel op de geschiedenis van de totstandkoming van de gelijkstellingsbepaling
van gehuwden en ongehuwd samenwonenden. Tijdens de parlementaire behandeling
is de vraag of de gelijkstelling ook betrekking diende te hebben op een pensioengerechtigde
die een gemeenschappelijke huishouding voert met een van zijn kinderen, uitdrukkelijk
onder ogen gezien en ontkennend beantwoord. Het uitgangspunt van de regering
dat er slechts sprake kon zijn van gelijkstelling als het gaat om partners
die samenleven «als waren zij gehuwd» is daarbij door het parlement
onderschreven, maar om redenen van objectieve hanteerbaarheid is via een amendement
gekozen voor een andere formulering. Grondslag voor het verschil is het veronderstelde
verschil in behoefte en draagkracht. De CRvB zag in dit onderscheid geen strijdigheid
met artikel 26 Bupo.Hoewel in een individueel geval wellicht gesteld kan worden dat de desbetreffende
samenwonende bloedverwanten zich wat betreft behoefte en draagkracht feitelijk
niet onderscheiden van de huwelijkse samenlevingsvorm, acht de CRvB geen grond
aanwezig om het standpunt van de wetgever, zoals dat uit de parlementaire
behandeling naar voren komt, te weten dat het in gelijke mate delen van uitgaven
als «partners» voor samenwonende bloedverwanten niet normatief
gesteld kan worden, niet voor redelijk en objectief gerechtvaardigd te houden.Het kabinet verbindt aan de uitspraak van de Raad van de beroep en de
uitspraak van de Centrale Raad van beroep de volgende conclusies.Allereerst vormt het betoog van de Raad van beroep in feite een ondersteuning
voor de beslissing die het kabinet heeft genomen om de uitzonderingsbepaling
niet langer te handhaven. De CRvB heeft het bestaan van de uitzonderingsbepaling
wèl geaccepteerd. De CRvB is hierbij echter, anders dan de Raad van
beroep, niet ingegaan op de feitelijke omstandigheden maar heeft zijn oordeel
gebaseerd op het feit dat de wetgever hiertoe expliciet had besloten op grond
van, naar het oordeel van de CRvB, redelijke en objectieve criteria. Nu het
kabinet echter zelf tot het oordeel gekomen is dat in feite geen sprake is
van redelijke en objectieve criteria die de uitzonderingsbepaling voor bloedverwanten
in de tweede graad rechtvaardigen, gaat het kabinet er vanuit
dat de CRvB, indien het parlement zich met deze conclusie van het kabinet
kan verenigen, dit oordeel van de wetgever zal accepteren. 2.3. Aanpassing overlijdensuitkeringen 2.3.1. Verkorting overlijdensuitkeringenOp dit moment bestaan overlijdensuitkeringen binnen het sociale zekerheidsstelsel
uit het doorlopen van de uitkering gedurende de maand van overlijden plus
nog een uitkering over de twee daaropvolgende maanden. Dit betekent dat de
facto de overlijdensuitkeringen thans variëren tussen de twee en drie
maanden.Voorgesteld wordt om de uitkering in het vervolg voor iedereen te
bepalen op exact twee maanden. Dit betekent dat de uitkering stopt met ingang
van de dag na het overlijden waarna vervolgens een overlijdensuitkering wordt
uitbetaald ter grootte van twee maanden uitkering.Voorgesteld wordt om ook de bepaling in het Burgerlijk Wetboek te wijzigen.
Op dit moment zijn de bepalingen in de sociale verzekeringswetten en het Burgerlijk
Wetboek gelijk. Het ligt naar de mening van het kabinet voor de hand om deze
gelijkheid te handhaven. Het valt immers niet in te zien waarom de wetgever
werkgevers een andere doorbetalingsverplichting bij het overlijden van een
werknemer zou opleggen dan aan sociale verzekeringsorganen wordt opgelegd
in geval van overlijden van een uitkeringsgerechtigde. 2.3.2. Harmonisatie overlijdensuitkeringenOverlijdensuitkeringen worden toegekend in prevalente volgorde aan de
achtergebleven partner, minderjarige kinderen of degene ten aanzien van wie
de overledene grotendeels in de kosten van bestaan voorzag en met wie hij
in gezinsverband leefde. Een slotuitkering kan worden toegekend aan degene
die naar het oordeel van het uitvoeringsorgaan uit billijkheidsoverwegingen
daarvoor in aanmerking komt of aan de instelling aan wie de uitkering normaliter
wordt uitbetaald. Deze uitkeringen hebben tot doel te voorzien in een tegemoetkoming
in de extra kosten die zijn ontstaan door het overlijden van een uitkeringsgerechtigde.
De periode waarop deze uitkeringen betrekking hebben wordt met dit wetsvoorstel
duidelijker afgebakend. Verder wordt uniformiteit aangebracht met betrekking
tot de uitzondering van deze uitkeringen van de beslagregeling. Aanleiding
hiervoor was een spontaan advies van de SVr van november 1993 (A 93/39). De
Raad constateerde in dat advies dat voor de afbakening van de periode, waarop
de overlijdens- en slotuitkering betrekking hebben, de bedrijfsverenigingen
conform de bepalingen in de AOW en de Algemene Weduwen- en Wezenwet (AWW)
inzake overlijdensuitkeringen handelen, omdat in de ZW, AAW, WAO en TW een
vergelijkbare afbakening ontbreekt. In de uitvoeringspraktijk blijkt geen
probleem op dit punt te bestaan. Het probleem is meer van theoretische aard.
Niettemin achtte de Raad het raadzaam ook een afbakening in laatstgenoemde
wetten aan te brengen. Dit advies volgend worden bepalingen voorgesteld, waarin
duidelijk wordt aangegeven, dat recht op overlijdensuitkering ontstaat, zodra
degene die voorheen een ZW-, AAW-, of WAO-uitkering of een toeslag op grond
van de TW ontving, overlijdt.De ZW, AAW, WAO en TW kennen een dagsystematiek, waardoor in de maand
van overlijden over de dagen vóór het overlijden en over de
dag van overlijden zelf nog een regulier recht op uitkering kan hebben bestaan.
Over die dagen kan voor belanghebbende(n) geen recht op doorbetaling van de
uitkering bestaan. Dit recht op overlijdens- of slotuitkering gaat eerst in
op de dag na het overlijden van degene aan wie de uitkering was toegekend. Nieuw in deze voorstellen dat expliciet wordt aangegeven op welke wijze
uitbetaling van de overlijdens- of slotuitkering wordt geregeld.Materieel betekent dit, met uitzondering van de termijn van doorbetaling,
geen wijziging. 2.3.3. Het schrappen van de slotuitkeringMet betrekking tot de slotuitkering aan derden adviseerde de SVr deze
te schrappen. Als reden hiervoor voerde de Raad in de eerste plaats aan, dat
tussen degene die recht heeft op een slotuitkering en de overledene een dusdanig
losse band bestaat dat de Raad het minder wenselijk achtte bepaalde kosten
ten laste te brengen van de sociale verzekering van de overledene. In de tweede
plaats wees de Raad op de geringe betekenis van de huidige slotuitkering,
onder meer te verklaren door het bestaan van andere regelingen, die al dan
niet door de overledene zelf zijn getroffen of door betaling van de kosten
uit diens nalatenschap. Het advies van de Raad op dit punt wordt in deze voorstellen
opgevolgd.De uitbetaling van de slotuitkering aan instellingen daarentegen is wel
gehandhaafd omdat immers ook de verplichting bestaat om de verzorgingsprijs
te betalen over de volledige maand waarin het overlijden plaatsvond. 2.3.4. Uniformering beslagregelingIn het advies van de SVr werd verder naar voren gebracht, dat de sociale
verzekeringswetten geen uniforme regeling bevatten inzake beslag op overlijdens-
en slotuitkeringen. Als onderscheidend criterium voor het wel en niet uitzonderen
van de beslagregeling werd gehanteerd de vraag of een overlijdens- of slotuitkering
bedoeld was voor het opvangen van de bij overlijden plotseling opkomende kosten
of dat de uitkeringen bedoeld waren als een soort gewenningsbijdrage. Was
dit laatste het geval, dan was de uitkering wel vatbaar voor beslag, was er
sprake van een opvang van plotseling opkomende kosten, dan was de uitkering
niet vatbaar voor beslag. Gelet op het feit dat thans gesteld kan worden dat
de overlijdens- en slotuitkering op grond van alle sociale verzekeringswetten
bedoeld is voor de opvang van plotseling opkomende kosten, is het redelijk
deze uitkeringen uniform uit te zonderen van de beslagregeling. 2.4. Intensivering fraudebestrijdingDe fraudebestrijding zal worden geïntensiveerd. De AOW heeft in de
afgelopen 10 jaar een aantal wijzigingen ondergaan dat de fraudegevoeligheid
van de wet heeft vergroot. Te denken valt hierbij aan o.a. de gelijkstelling
van gehuwd en ongehuwd samenwonenden, de inkomensafhankelijkheid van de toeslag
ten behoeve van de jongere partner en de Wet van Otterloo waarbij de hoogte
van het inkomen bepalend is geworden voor het al dan niet verzekerd zijn krachtens
de Ziekenfondswet. De controle op de elementen inkomen en leefvorm is op dit
moment nog niet op een dusdanig niveau dat kan worden gesteld dat de handhavingsrisico's
tot het minimum zijn teruggebracht.Door de Sociale Verzekeringsbank (SVB) wordt ieder jaar een handhavingsbeleidsplan
opgesteld. In dit plan wordt een analyse gegeven van de handhavingsrisico's
per wet. Vervolgens worden activiteiten gepland, uitgevoerd en geanalyseerd.
Deze analyse kan vervolgens weer tot andere activiteiten leiden. Handhavingsbeleid
is derhalve een continuproces. Wat betreft de AOW is het tot nu toe gebleven
bij pilot-onderzoeken waaruit de mate waarin handhavingsrisico's bestaan moest
blijken. Het pilot-onderzoek naar het al dan niet ongehuwd samenwonen van
AOW-gerechtigden heeft er toe geleid dat dit jaar een onderzoek is gestart
bij ca. 17 000 personen die volgens gegevens van de SVB op
één adres staan ingeschreven met een andere AOW-gerechtigde
terwijl zij een uitkering als alleenstaande ontvangen. Het kabinet gaat er
vanuit dat van bekendmaking van (de resultaten van) dergelijke onderzoeken
ook een preventieve werking uit zal gaan op toekomstige AOW-gerechtigden.In 1993 zijn, door middel van steekproeven, gegevens uitgewisseld met
de belastingdienst ter verificatie van de door de gerechtigde opgegeven inkomensgegevens.
In het lopende jaar en de komende jaren zullen deze steekproefcontroles worden
voortgezet. Bij AOW-gerechtigden zullen herhalingsonderzoeken plaatsvinden
met het doel gegevens te verkrijgen over de mate waarin zij voldoen aan hun
mededelingsverplichting als het gaat om inkomensgegevens.Bij AOW-gerechtigden die in het buitenland wonen wordt scherper dan voorheen
gecontroleerd of zij nog wel in leven zijn. De procedure voor het verstrekken
van officiële levensbewijzen is daartoe aangescherpt.Het kabinet verwacht dat als resultante van deze en andere maatregelen
structureel een besparingsbedrag van f 115 mln. kan worden bereikt. 2.5. LastenverlichtingIn het regeerakkoord is 300 mln. beschikbaar gesteld voor verlenging van
de tweede schijf voor de loonheffing. Dit voornemen hing samen met een drietal
te treffen maatregelen die elk inkomensafhankelijk van aard zijn. Besloten
is om van dit bedrag 75 mln. te bestemmen voor lastenverlichting waaronder
een verhoging van de fiscale ouderenaftrek, één en ander uiteraard
binnen de in het regeerakkoord geformuleerde inkomenspolitieke randvoorwaarden. 3. Visie op de AOWDe AOW zal als collectieve voorziening op minimumniveau ook voor de verdere
toekomst van groot belang blijven. Waar een grote inspanning nodig en verantwoord
is om deze waarborg voor de langere termijn gestalte te kunnen geven is het
echter gewenst om nu reeds maatregelen te nemen die daartoe bijdragen. Het
gaat daarbij om maatregelen die de betaalbaarheid van de AOW vergroten zonder
dat daarbij de essentie van de regeling in het geding komt. Het kabinet heeft
om die reden besloten om nu te regelen dat de toeslag ten behoeve van een
jongere partner met ingang van 1 januari 2015 voor nieuwe gevallen geheel
vervalt. Achterliggende gedachte bij deze maatregel is enerzijds de voortschrijdende
individualisering, waarvan de gevolgen ook binnen het sociale zekerheidsstelsel
tot uitdrukking dienen te komen, en anderzijds de gedachte dat voor nieuwe
generaties het aanvullende pensioen in betekenis toeneemt. Het toekennen van
een partnertoeslag, om te voorkomen dat het totale inkomen van het huishouden
beneden het relevante sociale minimum daalt, is in die situatie niet langer
noodzakelijk. Het beslag op de collectieve middelen kan daardoor worden teruggedrongen
hetgeen de betaalbaarheid van de AOW ten goede komt.Diegenen die op grond van persoonlijke omstandigheden verwachten dat het
gezamenlijke inkomen bij het bereiken van de 65-jarige leeftijd van de oudste
partner een (te) forse daling ondergaat, beschikken over een periode van 20
jaar om een particuliere aanvullende voorziening te treffen. Uit informatie
van verzekeraars is gebleken dat bij een periode van 10 tot 15 jaar een dergelijke
voorziening tegen een acceptabele verzekeringspremie is te treffen. Één
van de belangrijkste elementen van kritiek op de oorspronkelijk in het regeerakkoord
opgenomen maatregel was de termijn waarop die maatregel in werking moest gaan
treden. De algemene teneur in de kritiek was dat bij het treffen van zo'n
maatregel een overgangsperiode van 10 tot 15 jaar in acht genomen diende te
worden zodat personen desgewenst in staat waren om particuliere voorzieningen te treffen. Het nu reeds in de wet vastleggen van het jaar 2015 moet
met name in dat licht worden bezien. 4. Financiële effectenIn onderstaande tabel worden de fianciële effecten weergegeven van
de maatregelen die in dit wetsvoorstel worden geregeld: het schrappen van
de restuitkering in de gehele sociale zekerheid en het schrappen van de uitzonderingsbepaling
voor bloedverwanten in de tweede graad ten aanzien van het partnerbegrip. Financiële effecten AOW-pakket (mln. gld., constante
prijzen)  19951996199719981999structureelverkorten overlijdensuitkering       AOW 065656565AAW/WAO 012121212 ZW 08888        afschaffen uitzonderingspositie
bloedverwanten AOW – 560130140135Totaal – 5145215225220Wat betreft de overlijdensuitkering zijn alleen de opbrengsten in de AOW,
de AAW/WAO en de ZW opgenomen. De besparingen in de overige sociale zekerheidsregelingen
(TW, ABW, IOAW, IOAZ) zijn verwaarloosbaar. De besparing in de AOW is hoger
geraamd dan in de brief van 7 februari (TK 23 929, nr. 2) omdat besloten
is ook de uitkering van alleenstaanden, die doorloopt tot het eind van de
maand van overlijden, te stoppen op de dag van overlijden.Uit gegevens van het CBS kan worden afgeleid dat in 1990 ongeveer 36 000
niet (meer) gehuwde 65-plussers samenwoonde met een bloedverwant in de tweede
graad. Nieuwe informatie wijst erop dat de groep bloedverwanten in de tweede
graad afneemt. Met hoeveel deze groep afneemt is nog niet duidelijk. Recentere
cijfers dan over 1990 zijn er nog niet. In bovenstaande raming is rekening
gehouden met een afname van de groep bloeverwanten in de tweede graad naar
29 000 in 1998 en naar 24 000 in de structurele situatie.Er is van uitgegaan dat AOW-gerechtigden die samenwonen met een bloedverwant
in de tweede graad die jonger is dan 65 recht heeft op een toeslag voor de
jongere partner met ingang van 1 januari 1996. Per saldo betekent dit het
eerste jaar een kostenpost omdat bestaande gevallen in 1996 al recht krijgen
op een toeslag voor de jongere partner tot 100% minimumloon, terwijl het afbouwen
van de 70% uitkering pas geleidelijk vanaf 1 januari 1997 plaatsvindt. Voor
wat betreft de structurele besparing is uitgegaan van de situatie waarin geen
recht meer bestaat op een toeslag voor de jongere partner.De AOW-uitkering van bloedverwanten in de tweede graad daalt van 70% minimumloon
naar 50% minimumloon. Voor bestaande gevallen betekent dit een netto inkomensachteruitgang
van f 94 per maand per persoon per halfjaarlijkse verlaging en f 188
per maand per huishouden. Deze verlagingen doen zich vier maal voor. In hoeverre
bloedverwanten aanvullend inkomen naast de AOW hebben is niet bekend. 5. Handhavings- en uitvoeringsaspectenAan de voorstellen die in dit wetsvoorstel worden gedaan kleven geen specifieke
handhavingsrisico's. Het schrappen van de uitzonderingsbepaling in de partnerdefinitie
heeft geen inhoudelijke wijziging voor uitvoeringsorganen tot gevolg. De groep
waarop de definitie van toepassing is wordt natuurlijk wel uitgebreid, waardoor
de controle- en verificatiewerkzaamheden zullen toenemen.Juist het bestaan van grote handhavingsrisico's bij de in het regeerakkoord
aangekondigde maatregel is voor het kabinet een belangrijke reden geweest
om daar van af te zien.De gewijzigde systematiek voor de toekenning van overlijdensuitkeringen
heeft met name voor de SVB wel de nodige uitvoeringsconsequenties. De volksverzekeringen
kennen op dit moment slechts uitkeringen op maandbasis. De uitkeringen gaan
altijd in op de eerste dag van een bepaalde maand en eindigen op de laatste
dag van een bepaalde maand. In de nieuwe situatie kan echter de uitkering
op iedere willekeurige dag in de maand worden beëindigd. Om dit technisch
mogelijk te maken is aanpassing van het geautomatiseerde systeem noodzakelijk.
Het is voor de SVB, vanwege een herstructurering van het geautomatiseerde
systeem die op dit moment reeds plaatsvindt, niet mogelijk om deze aanpassing
reeds per 1 januari 1996 te realiseren. Omdat het kabinet het ongewenst acht
om de aanpassing wat betreft de overlijdensuitkeringen in de verschillende
sociale zekerheidsregelingen op verschillende tijdstippen te laten in gaan
is daarom gekozen voor 1 januari 1997 als ingangsdatum.Voor de bedrijfsverenigingen als uitvoerders van de werknemersverzekeringen
levert de gewijzigde systematiek voor de overlijdensuitkeringen minder complicaties
op omdat deze uitkeringen al een opbouw kennen op basis van daglonen. Verder
is het bij deze uitkeringen niet per definitie zo dat de aanvang en beëindiging
gelijkvallen met het begin en het einde van een maand. Artikelsgewijze toelichting Artikelen I, onderdeel A en VI, onderdeel AZoals hiervoor in punt 2.2.1 al ter sprake is gekomen beoogt deze wet
personen die een gemeenschappelijke huishouding voeren en tussen wie bloedverwantschap
in de tweede graad bestaat gelijk te behandelen met personen tussen wie deze
bloedverwantschap niet bestaat. Door het schrappen van de zinsnede «of
tweede» in artikel 1, derde lid van de AOW en artikel 1, derde lid van
de TW wordt deze gelijkstelling bewerkstelligd. Artikel I, onderdeel BZoals hiervoor in punt 3 reeds is besproken zullen personen, die na 1
januari 2015 recht krijgen op ouderdomspensioen en van wie de echtgenoot jonger
is dan 65 jaar, geen recht meer krijgen op een toeslag als bedoeld in artikel
9, elfde lid van de AOW. Gezien het feit dat de afschaffing van deze toeslag
eerst per 1 januari 2015 is voorzien wordt op dit moment volstaan met het
in artikel 8, eerste lid van de AOW opnemen van de genoemde datum. Hiermee
wordt beoogd personen die, op termijn, geen aanspraak zullen kunnen maken
op deze toeslag te prikkelen, desgewenst hiervoor een verzekering af te sluiten.Overwogen is in dit wetsvoorstel reeds te bepalen dat alle bepalingen
in de AOW betreffende de toeslag, voor personen die na 1 januari 2015 recht
krijgen op een uitkering bij of krachtens de AOW, met ingang van genoemde
datum zullen komen te vervallen. Echter een dergelijk ingrijpende wetswijziging
van de AOW met een zo ver in de toekomst gelegen datum van inwerkingtreding,
wordt op dit moment uit wetgevingstechnisch oogpunt niet wenselijk geacht.
Het zou de kans op fouten bij eventuele toekomstige wetswijzigingen aanmerkelijk
vergroten. Door het noemen van de datum 1 januari 2015 in artikel 8, waarin
de basis voor het recht op een toeslag is vastgelegd, wordt bereikt dat alle
andere artikelen waarin het recht op toeslag nader wordt uitgewerkt, impliciet
niet van toepassing zijn op personen die na 1 januari 2015 recht krijgen op
ouderdomspensioen. Artikelen I, onderdeel C, II, onderdeel A, III, onderdeel
A, IV, onderdeel A, V, onderdeel A, en VI, onderdeel CIn de genoemde artikelen wordt de doorbetaling van de uitkering aan met
name genoemde rechthebbende of rechthebbenden, na het overlijden van de uitkeringsgerechtigde,
in de AOW, AWW, ZW, WAO, AWW, TW geharmoniseerd en wordt de duur van de uitkering
in alle gevallen beperkt tot 2 maanden na de dag van overlijden. Tevens is
in deze artikelen in de genoemde wetten de, in de praktijk gebruikelijke,
term overlijdensuitkering geïntroduceerd.De redenen voor de harmonisatie zijn reeds hiervoor onder punt 2.3.2 uiteengezet.In verband met de gewenste harmonisatie van de overlijdensuitkering is,
voor zover mogelijk, in alle genoemde artikelonderdelen, voor eenzelfde opzet
gekozen. Doorbetaling aan rechthebbende of rechthebbendenIn eerste instantie is vastgelegd, dat met ingang van de dag na overlijden
de uitkering (het ouderdomspensioen, weduwenpensioen, de arbeidsongeschiktheidsuitkering,
het ziekengeld of de toeslag) in de vorm van een overlijdensuitkering aan
rechthebbende of rechthebbenden wordt uitbetaald. Rechthebbenden zijn de langstlevende
van de echtgenoten indien de overledene niet duurzaam van de andere echtgenoot
gescheiden leefde (met uitzondering van de AWW waar, per definitie geen langstlevende
echtgenoot meer is), bij ontstentenis van een langstlevende echtgenoot de
minderjarige wettige of natuurlijke kinderen en bij ontstentenis van deze
kinderen degenen ten aanzien van wie de overledene grotendeels in de kosten
van het bestaan voorzag en met wie hij in gezinsverband leefde. Uitbreiding uitkeringsgerechtigde begripHet komt echter voor dat uitkeringsgerechtigden op het moment van overlijden
geen recht hebben op een uitkering. AWW, ZW, WAO, AWW en TW uitkeringen eindigen
immers op de eerste dag van de maand waarin de uitkeringsgerechtigde de leeftijd
van 65 jaar bereikt en wordt en de AOW wordt pas toegekend op het moment dat
men de leeftijd van 65 jaar bereikt en werkt vanaf dat moment terug tot de
eerste van de maand waarin men deze leeftijd bereikt. Om te voorkomen dat
in dergelijke situaties de overledene vanaf de eerste van de maand tot het
moment van overlijden geen recht op een uitkering heeft en derhalve ook geen
recht op een overlijdensuitkering bestaat wordt, in het voorgestelde artikel
29 AWW, 35 ZW, 53 WAO, 44 AAW en 23 TW in het tweede lid bepaald dat in dergelijke
gevallen met degene aan wie een uitkering wordt toegekend wordt gelijkgesteld
degene die in de maand waarin hij 65 wordt doch voor het bereiken van deze
leeftijd overlijdt. Uitbreiding partnerbegripZoals ook thans het geval is wordt in de ZW, WAO en AAW in de bepaling
aangaande de overlijdensuitkering het begrip echtgenoot uitgebreid tot niet
gehuwde personen van verschillend of gelijk geslacht die duurzaam een gezamenlijke
huishouding voeren, tenzij het betreft personen tussen wie bloedverwantschap
in de eerste graad bestaat. Het schrappen van de uitzonderingsbepaling voor
bloedverwanten in de tweede graad in de definitie van echtgenoot in de ZW,
WAO en AAW betekent dat de bloedverwant in de tweede graad, in geval van overlijden
van degene met wie wordt samengewoond, anders dan voorheen het geval was,
aanspraak maakt op een overlijdensuitkering. Hoogte van de uitkeringTen aanzien van de hoogte van de overlijdensuitkering is het uitgangspunt
bij de berekening hiervan, anders dan in enkele gevallen thans het geval is,
de hoogte van de uitkering op de dag (voor de dagloongerelateerde uitkeringen)
of de maand van het overlijden. Vanaf de dag na het overlijden zal over twee
maanden aan de hiervoor genoemde rechthebbende of rechthebbenden een overlijdensuitkering
worden uitbetaald. Dit betekent dat in geval de uitkeringsgerechtigde op 10
januari overlijdt hij tot en met 10 januari recht heeft op zijn reguliere
uitkering. De genoemde belanghebbende of belanghebbenden hebben daarna recht
op uitbetaling van een overlijdensuitkering over de periode 11 januari tot
en met 10 maart. Uitgangspunt bij de hoogte van de uitkering is echter de
hoogte van de uitkering op 10 januari.Voor de dagloongerelateerde uitkeringen wordt geen uitkering uitbetaald
over de zaterdagen en zondagen. In geval de uitkeringsgerechtigde op een zaterdag
of zondag overlijdt wordt de uitkering gerelateerd aan de daaraan voorafgaande
vrijdag.Zoals ook nu te doen gebruikelijk is wordt de overlijdensuitkering in
een bedrag ineens uitbetaald aan de rechthebbende of rechthebbenden.Behalve de hiervoor al besproken situatie dat de uitkeringsgerechtigde
in de maand waarin hij 65 wordt overlijdt, kan zich ook de omgekeerd situatie
voordoen. Binnen twee maanden na het overlijden van de uitkeringsgerechtigde
zou de uitkeringsgerechtigde de leeftijd van 65 jaar bereiken. Indien hij
niet zou zijn overleden zou het recht op de uitkering met ingang van de eerste
van de maand waarin hij 65 zou worden, eindigen. Om te voorkomen dat de overlijdensuitkering
als gevolg daarvan, op een kortere periode dan 2 maanden betrekking zou hebben,
is dus vereist dat de bepaling in de diverse wetten, waarin is vastgelegd
dat het recht op een uitkering eindigt, voor deze situatie buiten werking
wordt gesteld. Hierin wordt in de genoemde wetsbepalingen ook voorzien (meestal
in het zevende lid). Uitbetaling van de overlijdensuitkeringZoals ook al in het eerder aangehaalde advies van de SVr naar voren kwam
was tot op heden niet duidelijk op welke wijze de uitbetaling van de overlijdensuitkering
tot stand komt. In de voorgestelde wetsartikelen wordt, wat betreft de volksverzekeringen
in eerste instantie uitgegaan van een ambtshalve uitbetaling door de SVB.
Het kan echter ook voorkomen dat de SVB geen gegevens van de rechthebbende
of de rechthebbenden heeft. In dergelijke gevallen kunnen deze rechthebbenden
de SVB verzoeken de overlijdensuitkering aan hen uit te betalen.Voor de werknemersverzekeringen wordt de overlijdensuitkering aan rechthebbenden
uitbetaald door de bedrijfsvereniging na een daartoe strekkend verzoek. VerrekeningAfhankelijk van de dag van overlijden, het moment waarop de overlijdensmelding
bij de SVB of de bedrijfsvereniging binnen komt en de dag waarop de reguliere
uitkering wordt uitbetaald zal het in de praktijk vaak voorkomen dat de uitkering
over de gehele maand reeds is uitbetaald op het moment dat de uitkeringsgerechtigde
overlijdt. Om te voorkomen dat over een bepaalde, na het overlijden gelegen
periode zowel de reguliere uitkering als een overlijdensuitkering kan worden
uitbetaald, wordt in de hier bedoelde artikelen vastgelegd dat
de overlijdensuitkering wordt verminderd met het bedrag dat over na het overlijden
gelegen dagen reeds aan de overleden uitkeringsgerechtigde was uitbetaald. BeslagNaar aanleiding van het advies van de SVr is in dit wetsvoorstel tevens
van de gelegenheid gebruik gemaakt in de AOW, AWW, ZW, WAO, AAW, en TW vast
te leggen dat de overlijdensuitkering niet vatbaar is voor beslag. Vakantie-uitkeringVoor de volledigheid wordt hier nog opgemerkt dat de overlijdensuitkering
ook de vakantie-uitkering over die periode omvat. Een en ander volgt uit de
artikelen 32 van de AOW, 37e van de AWW, 59d van de WAO, 55 van de AAW en
10, vierde lid van de TW. Bij de ZW is afzonderlijke vermelding van de vakantie-uitkering
niet nodig, omdat in het ziekengeld in het algemeen geen vakantiebijslag is
begrepen. Voor zover de ZW wel aanspraak geeft op vakantiebijslag (ziekengeld
na einde dienstbetrekking) is de vakantiebijslag reeds in het ZW-dagloon,
en daarmee in het ziekengeld, verdisconteerd. Artikelen I, onderdeel D, II, onderdeel B, IV, onderdeel
B, V, onderdeel B en VI, onderdeel EIn geval een persoon die recht heeft op een uitkering bij of krachtens
de AOW, AWW, WAO, AAW of TW in een inrichting ter verpleging van geestesziekten
of zwakzinnigen is opgenomen of niet opgenomen is in een zodanige inrichting
maar op grond van geestelijke gestoordheid niet is staat is kwijting te verlenen
voor de uitbetaling van zijn uitkering kan de uitkering geheel (of gedeeltelijk)
aan een instelling worden uitbetaald.In de hier voorgestelde artikelen 21 van de AOW, 33 van de AWW, 55 van
de WAO, 46 van de AAW en 24 van de TW wordt bepaald dat, ingeval er geen rechthebbende
of rechthebbende op een overlijdensuitkering zijn, deze instelling in aanmerking
kan komen voor uitbetaling van een slotuitkering. De hoogte van de slotuitkering
wordt op overeenkomstige wijze berekend als de overlijdensuitkering met dien
verstande dat de duur van de slotuitkering beperkt is tot de maand waarin
de uitkeringsgerechtigde is overleden. De slotuitkering wordt slechts op verzoek
uitbetaald aan de instelling.Tenslotte is hetgeen hiervoor al, in verband met de overlijdensuitkering,
is opgemerkt ten aanzien van reeds uitbetaalde uitkeringsgelden na de dag
van overlijden van de uitkeringsgerechtigde (verrekening), beslag en de vakantie-uitkering
van overeenkomstige toepassing op de slotuitkering. Artikel III, onderdeel BIn dit wetsvoorstel is van de gelegenheid gebruik gemaakt in artikel 36
van de ZW enige correcties aan te brengen. Ten aanzien van het voorgestelde
tweede lid van artikel 36 wordt nadrukkelijk bepaald dat het overlijden van
de verzekerde moet hebben plaatsgevonden binnen de in artikel 46 van de ZW
genoemde termijnen. Uit de huidige redactie van artikel 36 van de ZW blijkt
dit niet. In verband hiermee heeft de toenmalige FBV bij circulaire van 11
juni 1970 de bedrijfsverenigingen verzocht in voorkomende gevallen te handelen
als thans in artikel 36, tweede lid, van de ZW wordt voorgesteld. Door het
tweede lid vindt afstemming plaats met de huidige uitvoeringspraktijk. Artikel IV, onderdeel COmdat artikel 53, zesde lid van de WAO in het nieuw voorgestelde artikel 53 van de WAO inzake de overlijdensuitkering niet meer in
de huidige vorm bestaat, komt ook de verwijzing naar dit artikellid in artikel
59b, vierde lid van de WAO te vervallen. Artikel VI, onderdeel B en DHet in dit onderdeel van artikel VI voorgestelde nieuwe artikel 23a van
de TW is thans opgenomen als derde lid van artikel 23 van de TW. Omdat deze
bepaling niet direct bestrekking heeft op de overlijdensuitkering maar op
verlenging van de duur van het gehuwde begrip, wordt er de voorkeur aan gegeven
deze bepaling in een nieuw artikel op te nemen in plaats van te handhaven
in artikel 23 van de TW. Omdat over deze periode vanzelfsprekend ook recht
op een vakantie-uitkering bestaat wordt artikel 23a ook opgenomen in de reeks
artikelen genoemd in artikel 10, vierde lid van de TW. Artikel VII tot en met IXDe wijziging in de Algemene bijstandswet (Abw), de Wet inkomensvoorziening
oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (Ioaw), en de
Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen
zelfstandigen (Ioaz) zien slechts op het beperken van de uitkeringsduur van
de twee maanden volgende op die van het overlijden tot twee maanden na de
dag van overlijden.Alhoewel er in dit wetsvoorstel naar gestreefd wordt om in alle sociale
zekerheidswetten op eenduidige wijze vorm te geven aan de overlijdensuitkering
is wat betreft de Abw, de Ioaw en de Ioaz een uitzondering gemaakt. Deze uitzonderingspositie
is ingegeven door het eigen karakter van deze wetten. Volgens de huidige bepalingen
blijft bij overlijden van een der echtelieden, waartoe overigens ook ongehuwden
die een gezamenlijke huishouding voeren worden gerekend, het normbedrag, respectievelijk
de grondslag, in de twee maanden volgende op die van het overlijden gehandhaafd.
Eventuele inkomsten worden, anders dan bij de sociale verzekeringen, aan die
norm of die grondslag getoest.Voor de berekening van de hoogte van de uitkering wordt verwezen naar
hetgeen in verband hiermee hiervoor is opgemerkt bij de artikelsgewijze toelichting
bij de overlijdensuitke-ring (onder andere artikel I, onderdeel C). Artikel XOp grond van artikel 1639l, eerste lid van het Burgerlijk Wetboek (BW)
eindigt de dienstbetrekking door de dood van de arbeider. Niettemin is de
werkgever verplicht, op basis van het tweede lid van artikel 1639l van het
BW, aan de nagelaten betrekkingen van de arbeider over de periode vanaf de
dag van overlijden tot en met de laatste dag van de tweede maand na die, waarin
het overlijden plaatsvond, een uitkering te verlenen ten bedrage van het loon
dat de arbeider laatstelijk rechtens toekwam. Nu in de sociale zekerheidswetgeving
de uitbetaling van uitkeringen wordt beperkt tot twee maanden na de dag van
overlijden, is het redelijk ook voor werkgevers de verplichting tot het betalen
van loon te beperken tot 2 maanden na het overlijden van de arbeider. Artikel
X voorziet in deze wijziging. Artikel XIHiervoor onder punt 2.2.1.1 is reeds uiteengezet dat samenwonende bloedverwanten
in de tweede graad die op dit moment een AOW-pensioen van een ongehuwde genieten
eerst na een overgangsperiode het pensioen van een gehuwde zullen ontvangen.
Artikel XI (in samenhang gelezen met artikel XII) voorziet in
het treffen van de overgangsregeling. Personen tussen wie bloedverwantschap
in de tweede graad bestaat en die op 31 december 1995 recht hebben op ouderdomspensioen
worden met ingang van 1 januari 1996 als gehuwd aangemerkt. Echter in afwijking
van artikel 9, vijfde lid, onderdeel b van de AOW wordt het pensioen van deze
personen op dat moment nog niet vastgesteld gelijk aan 50% van het netto-minimumloon.
Tot 1 januari 1997 behouden ze hun huidige pensioen ter hoogte van 70% van
het minimumloon. Met ingang van 1 januari 1997, 1 juli 1997 en 1 januari 1998
wordt de hoogte van de uitkering telkens met 5%-punt verlaagd totdat ze tenslotte,
gelijk andere ongehuwd samenwonenden, met ingang van 1 juli 1998 een ouderdomspensioen
van 50% van het netto-minimumloon ontvangen.Keerzijde van het feit dat deze bloedverwanten met ingang van 1 januari
1996 als gehuwden worden aangemerkt, is dat indien een van de partners jonger
is dan 65 jaar en men aan de daarvoor gestelde voorwaarden voldoet, aanspraak
kan maken op de toeslag, bedoeld in artikel 8 van de AOW. Om voor een toeslag
in aanmerking te komen is onder andere het inkomen van de jongere partner
van belang. Anders dan het ouderdomspensioen is de toeslag niet, via een percentage
gekoppeld aan het minimumloon maar is dat een vast bedrag. Dit betekent dat,
ingeval de jongere partner geen eigen inkomsten heeft de oudere partner, zolang
het ouderdomspensioen van de oudste partner meer bedraagt dan 50% van het
netto-minimumloon (dit is in de periode 1 januari 1996–1 juli 1998),
naast het ouderdomspensioen recht heeft op een volledige toeslag. Gevolg hiervan
is dat het gezamenlijk inkomen van deze partners dan meer bedraagt dan thans
het geval is en meer bedraagt dan andere samenwonenden tussen wie geen bloedverwantschap
in de tweede graad bestaat. Om een dergelijke, weliswaar tijdelijke, niet
te rechtvaardigen bevoordeling te voorkomen is in het tweede lid van artikel
XI vastgelegd dat het pensioen en de toeslag tezamen niet meer kunnen bedragen
dan het netto-minimumloon.Voor de volledigheid wordt nog opgemerkt dat ongehuwd samenwonende bloedverwanten
in de tweede graad die met ingang van 1 januari 1996 of later recht krijgen
op een AOW-uitkering met ingang van deze datum, op overeenkomstige wijze als
samenwonenden tussen wie die bloedverwantschap niet bestaat, als gehuwd worden
aangemerkt. Dit betekent een uitkering van 50% van het netto-minimumloon eventueel
aangevuld met een volledige toeslag. Op deze groep bloedverwanten is de overgangsregeling
derhalve niet van toepassing. Artikel XIIHet beëindigen van uitkeringen met ingang van de dag van overlijden
en het uitbetalen van overlijdens- of slotuitkering met ingang van de dag
na het overlijden betekent een technisch gecompliceerde wijziging in de uitbetaling
van met name de standaard maanduitkeringen. Om deze reden is ervoor gekozen
het gedeelte van de wet dat betrekking heeft op de overlijdens- en slotuitkeringen
eerst met ingang van 1 januari 1997 in werking te laten treden. De overige
bepalingen zullen per 1 januari 1996 in werking treden.In het tweede lid van artikel XII wordt bepaald dat artikel II (waarbij
in enige wijzigingen in de Algemene Weduwen- en Wezenwet wordt voorzien) van
deze wet vervalt met ingang van het tijdstip waarop het bij Koninklijke boodschap
van 24 mei 1995 ingediende voorstel van wet Regeling van een verzekering voor
nabestaanden (Algemene nabestaandenwet; 24 169) tot wet
wordt verheven en in werking treedt. Op dat moment zal de Algemene Weduwen-
en Wezenwet worden ingetrokken zodat wijziging hiervan in deze wet niet meer
opportuun is.De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,R. L. O. LinschotenDe Minster van Justitie,W. Sorgdrager XNoot1 Het advies van de Raad van State wordt niet openbaar gemaakt, omdat het
uitsluitend opmerkingen van redactionele aard bevat (artikel 25a, vierde lid,
onderdeel b, van de Wet op de Raad van State). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24258-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl