Initiatiefwetsvoorstel wijziging Mededingingswet (versoepeling uitzondering verbod van mededingingsafspraken); Memorie van Antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Eerste Kamer der Staten-Generaal
 1
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133397
 2008-2009
 
 31 531
 Voorstel van wet van de leden Ten Hoopen, Aptroot en Vos houdende wijziging
van de Mededingingswet ter versoepeling van de uitzondering op het verbod
van mededingingsafspraken (versterking positie leveranciers uit het MKB)
 
 
 
 
 D
 MEMORIE VAN ANTWOORD
 Ontvangen 10 juli 2009
 Het door de leden van de vaste commissie voor Economische Zaken van de
Eerste Kamer opgestelde voorlopig verslag van 29 april 2009 bevat een
aantal vragen en opmerkingen. De indieners gaan hier graag op in. Bij de beantwoording
is de indeling van de Memorie van toelichting op het wetsvoorstel zoveel mogelijk
gevolgd.
 Introductie
 De initiatiefnemers zijn verheugd over de positieve reacties van de meeste
fracties op het doel van de wet. De indieners zullen in de Memorie van antwoord
onderbouwen waarom zij verwachten dat het onderhavige wetsvoorstel effectief
is, terwijl er niet of nauwelijks sprake zal zijn van ongewenste effecten.
Wat betreft de verhouding tot het EG-verdrag zal aangetoond worden dat de
kans op schadeclaims nihil is.
 Inhoud van het wetsvoorstel
 Algemeen
 
 De leden van de D66-fractie vragen of er een onafhankelijke
toets is gedaan naar de verhouding tussen het onderhavige wetsvoorstel en
de Europese regelgeving. De leden van de CDA-fractie merken op dat naar hun
mening niet te veel inhoudelijke argumentatie mag worden ontleend aan het
feit dat de Raad van State een blanco advies heeft uitgebracht.
 
 
 Het antwoord op de vraag van de leden van de D66-fractie luidt dat de
Raad van State het wetsvoorstel onafhankelijk heeft getoetst. Die toets leverde
een zogenaamde «blanco» advies op. De indieners menen dat er aan
dit blanco advies wel degelijk inhoudelijke waarde mag worden toegekend. Volgens
art. 25b, lid 3 sub b wet op de Raad van State geeft de Raad een blanco advies «indien
het advies zonder meer instemmend luidt, dan wel uitsluitend opmerkingen van
redactionele aard bevat». De Raad van State kijkt in elk geval naar
de kwaliteit van het beleid, de juridische kwaliteit en de wetstechnische
kwaliteit. Eén van de onderdelen van de juridische toets is de toetsing
van het wetsvoorstel aan hoger recht. De Raad analyseert expliciet of het
voorstel in strijd is met (internationaal) hoger recht, zoals
het EG-verdrag. Uit het voorgaande volgt dat de Raad van State zonder meer
instemt met de kwaliteit van het beleid van het wetsvoorstel, de wetstechnische
kwaliteit en de juridische kwaliteit. Dat betekent ook dat er naar de mening
van de Raad geen sprake is van strijdigheid met Europese regelgeving.
 
 
 De leden van de SP-fractie vragen waarom het amendement
van de leden De Rouwe en Smeets (31 531, 7) geen consequenties heeft
voor de inhoud van het wetsvoorstel en of de wijziging past bij de inhoud
van het wetsvoorstel.
 
 Het amendement heeft geen inhoudelijke consequenties omdat de wetstekst
niet gewijzigd wordt. De initiatiefnemers vinden dat de wijziging goed tot
uitdrukking brengt wat het doel van het wetsvoorstel is. Het hoofddoel van
de wet is niet om het kartelverbod af te zwakken, maar om kleine leveranciers
meer ruimte te geven om samen te werken en zo hun positie te versterken.
 
 
 De leden van de fracties van SGP en ChristenUnie vragen
of het wetsvoorstel gebaseerd is op voldoende onderzoek naar inkoopmacht.
 
 Er is veel onderzoek gedaan naar de aanwezigheid, benutting en nadelen
van inkoopmacht.
 Met name het rapport van Dobson Consulting bevat een grondige analyse.
Feit is dat veel kleine leveranciers die met inkoopmacht geconfronteerd worden
het niet rechtvaardig vinden dat zij in onderhandelingen een afhankelijke,
zwakke positie innemen. Ook MKB-Nederland is deze mening toegedaan. De NMa
merkt in het Visiedocument Inkoopmacht dan ook
op dat geconsulteerde ondernemingen zich«uitgebuit achten». De
visie op inkoopmacht van een aantal nationale mededingingsautoriteiten blijkt
uit artikelen over het European Competition Forum.
Veel autoriteiten zien inkoopmacht als een serieuze kwestie, omdat ze menen
dat inkoopmacht vaak op een onacceptabele manier benut wordt. Tegelijk vinden
ze het moeilijk om op basis van «traditioneel» mededingingsrecht
iets aan die praktijken te doen. Kortom, de benutting van inkoopmacht wordt
door verschillende partijen als een probleem ervaren en er zijn veel studies
naar gedaan. Of er sprake is van een probleem, is uiteindelijk een politieke
vraag. De indieners beantwoorden die vraag bevestigend en willen met dit wetsvoorstel
het probleem verkleinen.
 
 
 De leden van de fracties van D66 en CDA vragen of er
uitvoering is gegeven aan de motie Van der Ham (31 531, 14) en of de
indieners het gevraagde onderzoek willen afwachten.
 
 De indieners weten niet wanneer de regering voornemens is de aangenomen
motie Van der Ham uit te voeren. Zij willen niet wachten op de afronding van
het onderzoek omdat ze de voorkeur geven aan een bredere, generieke vrijstelling
van het kartelverbod. Het nadeel van een aantal specifieke uitzonderingen
op het kartelverbod op basis van art. 15 Mededingingswet is dat er een (mogelijk
groot) aantal nieuwe regels gecreëerd wordt, wat de duidelijkheid niet
ten goede komt. Ook vinden de indieners het wenselijk om het omzetcriterium
te schrappen en de prioriteiten van de NMa te beïnvloeden.
 Doel, effectiviteit en gevolgen van het wetsvoorstel
 De leden van de Eerste Kamer stellen een aantal vragen over het doel,
de effectiviteit en de gevolgen van het wetsvoorstel. De initiatiefnemers
geven in deze paragraaf een samenhangend antwoord op deze vragen.
 Doel
 Zoals omschreven in de Memorie van toelichting (31 531, 3, p. 1 en
2) willen de indieners met ophoging van de bagatel drie doelen bereiken. Het
hoofddoel is om kleine leveranciers in staat te stellen vaker samen op te
trekken tegen bedrijven met inkoopmacht. Het tweede doel is het schrappen
van de omzetgrens, omdat daarvoor geen economische rechtvaardiging bestaat.
Omdat de NMa door de wetswijziging ten derde minder aandacht hoeft te besteden
aan het MKB, komt de prioriteit van de toezichthouder nog meer te liggen waar
die hoort, bij grote bedrijven.
 
 
 De leden van de SP-fractie stellen dat kartels voor
maximaal 50% van productmarkten mogelijk worden en dat hiermee de «kapitalistische
markteconomie» ondergraven wordt. De leden van de SP-fractie menen voorts
dat er een oligopolieachtige situatie kan ontstaan, doordat er «meerdere
niet overlappende kartelverbanden» tot stand kunnen komen, die wel degelijke
negatieve gevolgen voor consumenten kunnen hebben. De genoemde leden vragen
ook waarom er voor de grens van 10% gekozen is en vrezen dat indien
de argumentatie van de indieners tekort schiet, een nieuw voorstel tot verdere
ophoging in het verschiet ligt.
 
 Samenwerking is volgens het voorliggende wetsvoorstel slechts mogelijk
tot een maximaal gezamenlijk marktaandeel van 10%. Voordat kan worden
vastgesteld welk marktaandeel ondernemingen hebben, moet eerst worden bepaald
wat de relevante markt is, ofwel op welke markt het bedrijf concurreert. Daarvoor
moeten de productmarkt en de geografische markt worden bepaald. De productmarkt
wordt bepaald door vast te stellen welke producten een goed alternatief vormen
voor het betreffende product. Het gaat erom te bepalen welke substituten er
aanwezig zijn. Is ander fruit een substituut voor bananen? Indien nee, dan
bestaat de productmarkt waarschijnlijk alleen uit bananen. Een indicator is
de gevoeligheid van de consument voor prijsveranderingen. Als een beperkte
prijsverhoging van bananen leidt tot een veel lagere vraag en tot een grote
verhoging van de vraag naar ander fruit, dan is het waarschijnlijk dat bananen
en (bepaalde soorten) fruit tot dezelfde productmarkt behoren. Vervolgens
dient de geografische markt te worden bepaald. Een bedrijf produceert altijd
in een bepaald gebied. Ondernemers die in andere gebieden actief zijn, zijn
meestal geen concurrenten. Welke afstanden relevant zijn, is sterk afhankelijk
de aard van het product een andere factoren, zoals de transportkosten. Kortom,
volgens het wetsvoorstel mogen bedrijven op de relevante product- en geografische
markt tot een gezamenlijk marktaandeel van maximaal 10% samenwerken.
 De leden van de SP-fractie stellen terecht dat er «meerdere niet
overlappende kartelverbanden» kunnen ontstaan. In theorie kunnen er
na inwerkingtreding van de wetswijziging tien samenwerkingsverbanden worden
opgericht, die ieder een marktaandeel van 10% hebben. De indieners
zien dat niet als een probleem, want een afnemer kan ook dan nog uit tien
mogelijkheden kiezen. In de praktijk zal het bovendien altijd om een stuk
meer dan tien keuzemogelijkheden gaan. Waar het om gaat, is dat er door het
beperkte marktaandeel van de samenwerkingsverbanden voldoende concurrentie
blijft bestaan. Er is bovendien geen sprake van een oligopolie, of een marktstructuur
die daarbij in de buurt komt. Een oligopolie houdt in dat er slechts een paar
aanbieders zijn. Meestal wordt een markt als oligopolie beschouwd, wanneer
de C4 index (concentratiegraad c.q. marktaandeel van de vier grootste marktpartijen)
groter is dan circa 70%. Als er op een bepaalde markt al een onderneming
met stevig marktaandeel van bijvoorbeeld 50% actief is, kan deze wetswijziging
ertoe leiden dat er in totaal nog maar zes ondernemingen en samenwerkingsverbanden
actief zijn. De oprichting van vijf samenwerkingsverbanden met ieder 10%
marktaandeel lijkt in deze markt nadelig voor de concurrentie, maar is dat
niet. De vijf samenwerkingsverbanden zijn namelijk beter in staat
om de strijd aan te gaan met de grote onderneming, waardoor er juist meer
concurrentie komt. Dit blijkt ook uit de jurisprudentie. Het hoofdargument van de indieners om voor de grens van 10%
te kiezen, is dat deze aansluit bij de Europese «de minimis» bekendmaking.
Dat argument blijft geldig zolang deze bekendmaking geldt. De indieners zijn
daarom met de leden van de SP-fractie tegen een hogere grens.
 
 
 De leden van de fracties van SP, SGP en ChristenUnie
stellen dat de indieners met de wetswijziging een specifiek doel hebben, terwijl
het wetsvoorstel een meer algemene strekking heeft, namelijk verruiming van
het kartelverbod. De leden van de SP-fractie vragen de indieners of zij deze «tweeslachtigheid»
erkennen en waarom de memorie van toelichting er geen aandacht voor heeft.
De leden van de fracties van SP en D66 stellen en vrezen dat ook grote bedrijven
van de verruiming gebruik kunnen maken. De leden van de fracties van SP en
D66 vragen waarom de indieners de omzetgrens schrappen. De leden van de D66-fractie
vragen of het vanwege de belasting van de NMa niet beter is om de omzetgrens
te behouden en leden van de fracties van SGP en ChristenUnie vragen of kleine
ondernemingen wel voldoende expertise hebben om hun marktaandeel vast te stellen.
 
 De indieners onderkennen dat er sprake is van een algemene verruiming
van het kartelverbod. Zij zijn zich daar echter, anders dan de leden van de
SP-fractie stellen, reeds bij het opstellen van het wetsvoorstel en de toelichting
van bewust geweest. De initiatiefnemers gaan immers in de toelichting (p.
2) in op de gevolgen voor consumenten. Bovendien is er, anders dan gesteld
wordt, geen sprake van één specifiek doel, maar van drie doelen.
Het klinkt abstract, maar de indieners kiezen voor verruiming omdat het bereiken
van de reeds genoemde drie doelen van de wet in hun ogen ruimschoots opweegt
tegen de minimale (mogelijke) negatieve gevolgen van de algemene verruiming.
De indieners gaan bij de beantwoording van andere vragen nog dieper in op
de gevolgen van de generieke versoepeling van het kartelverbod, zoals de vermeende
prijsverhoging voor consumenten.
 De indieners verwachten niet dat grote bedrijven veel gebruik zullen maken
van de versoepeling. Van groter belang is dat de indieners fundamenteel met
de leden van de fracties van SP en D66 van mening verschillen over de relevantie
van deze invalshoek. De omzet van een bedrijf is wat betreft de indieners
bij het streven naar optimale marktwerking niet van belang. Alleen het marktaandeel
zegt iets over de mate waarin een onderneming de concurrentie kan beperken.
Fietsenverhuurders op een Waddeneiland kunnen ondanks een lage gezamenlijke
omzet toch een schadelijk kartel vormen dat kan leiden tot een substantieel
hogere fietshuur, terwijl industriële bedrijven met een hoge gezamenlijke
omzet maar een klein marktaandeel niet in staat zijn de mededinging te beperken.
Dat komt omdat afnemers van die bedrijven in het geval van de fietsenverhuurders
niet of moeilijk kunnen overstappen naar een ander bedrijf, terwijl ze er
wel voor kunnen kiezen om klant te worden bij een ander industrieel bedrijf.
Overigens was ook minister Wijers ten tijde van de totstandkoming van de Mededingingswet
een dergelijke mening toegedaan: «wel geeft het marktaandeel als kwantitatief
bagatelcriterium de betrouwbaarste aanwijzing in hoeverre een kartel in staat
is de marktpositie van derde ondernemingen, afnemers, toeleveranciers en voorzieningsmogelijkheden
te beïnvloeden». De indieners erkennen
dat de omzet van ondernemingen voor de betrokken bedrijven zelf en de NMa
wat makkelijker vast te stellen is dan het marktaandeel. In verreweg de meeste
gevallen is het vaststellen van het marktaandeel voor de NMa en kleine ondernemingen
echter geen probleem. De NMa stelt in het kader van de fusiecontrole en mogelijk
misbruik van economische machtspositie ook standaard het marktaandeel vast.
Bovendien geldt dat ook in veel kartelzaken, onder meer om vast te stellen
of er sprake is van een «merkbare» beperking van de
mededinging, het marktaandeel van de betrokken ondernemingen moet worden bepaald.
De NMa heeft daardoor veel ervaring in het vaststellen van marktaandelen.
Ook (kleine) ondernemingen kunnen meestal eenvoudig hun marktaandeel vaststellen.
Het is doorgaans duidelijk op welke markt zij actief zijn. Door vast te stellen
welk deel hun omzet van de totale omzet van die markt uitmaakt, weten zij
wat hun marktaandeel ongeveer is. In lastige gevallen kunnen ondernemingen
die een samenwerkingsverband willen oprichten, ervoor kiezen om een adviseur
in te schakelen. Omdat de omzet van een bedrijf niets zegt over de gevolgen
voor de mededinging, de kartelautoriteit geen aandacht meer hoeft te besteden
aan een deel van het MKB, het marktaandeel (zoals betoogd) in de meeste gevallen
voor bedrijven en de NMa eenvoudig vast te stellen is en ook de Europese regelgeving
uitgaat van marktaandelen, kiezen de indieners ervoor om het omzetcriterium
te schrappen. Overigens is er bij onder meer de SER en verschillende hoogleraren
brede steun voor het marktaandeelcriterium.
 
 
 De leden van de D66-fractie vragen om een toelichting
op het argument van de indieners dat het schrappen van de omzetgrens gunstig
is voor de consument, terwijl er door ophoging van het marktaandeelcriterium
juist meer ruimte komt voor afspraken.
 
 De indieners hebben niet betoogd dat het schrappen van de omzetgrens goed
is voor de consument, want afspraken moeten volgens het huidige artikel 7
lid 2 Mededingingswet ook aan het marktaandeelcriterium voldoen. Waar het
om gaat, is dat er voor een omzetgrens geen economische rechtvaardiging bestaat.
Afspraken tussen ondernemingen met een groot marktaandeel maar met een lage
omzet kunnen tot substantiële prijsverhogingen leiden. De indieners zijn
wel van mening dat het verruimen van het maximale marktaandeel voor consumenten
niet of nauwelijks negatieve gevolgen heeft. Aangezien bedrijven tot ten hoogste
10% marktaandeel mogen samenwerken, houden de ondernemingen die niet
meedoen aan de afspraak tenminste 90% van de markt in handen. Dat is
voldoende om het betreffende samenwerkingsverband stevig te beconcurreren.
Tegenstanders van verruiming van de bagatel stellen dat de benutting van inkoopmacht
altijd gunstig is voor de consument, omdat het grote bedrijf dat inkoopt de
voordelen die in de onderhandelingen met een kleine leverancier behaald worden,
altijd doorgeeft aan de consument. De indieners zijn een andere mening toegedaan.
Zeker als het inkopende bedrijf een groot marktaandeel op de downstream-markt
heeft, is dat niet zeker. Dobson Consulting geeft dit in een onderzoek voor
de Commissie kernachtig aan: «... the issue is really over the division
of economic surplus (profits) rather than any detrimental impact on total
economic welfare (which is the essence of concerns in competition policy)». Het is derhalve goed mogelijk dat in een concreet geval
kleine leveranciers profiteren van de wetswijziging, de grote inkoper nadeel
ondervindt en de consument er niets van merkt.
 
 
 De leden van de fracties van VVD en SP betwijfelen
of een wetswijziging de juiste manier is om de prioriteiten van de NMa te
beïnvloeden. De leden van de SP-fractie vinden dat twee argumenten die
de indieners aanvoeren voor verruiming van de bagatel haaks op elkaar staan.
Het betreft het streven naar versterking van de positie van kleine leveranciers
en beïnvloeding van de prioriteiten van de NMa.
 
 De indieners zijn het niet met de leden van de fracties van VVD en SP
eens. Er is weinig op tegen om de NMa met een wetswijziging te dwingen om
zich nog meer te richten op zaken met grotere gevolgen voor de welvaart. Dit
was voor de minister van Economische Zaken ook een overweging om eind vorige
eeuw een bagatelbepaling te formuleren. Art. 7 kwam er voor «mededingingsafspraken
die uit een oogpunt van mededinging van duidelijk ondergeschikte betekenis
zijn vanwege de geringe marktmacht van de aangesloten ondernemingen». De indieners vinden dat het streven naar versterking
van de positie van kleine leveranciers en beïnvloeding van de prioriteiten
van de NMa goed kunnen samengaan. Het wetsvoorstel leidt in hun ogen tot samenwerkingsverbanden
die wenselijk zijn en in elk geval niet of nauwelijks schadelijk zijn. Dat
de NMa geen aandacht mee hoeft te besteden aan samenwerkingsverbanden met
een marktaandeel van hoogstens 10%, is niet het hoofdargument voor
deze wet, maar een aanvullend argument.
 Effectiviteit
 
 De leden van de CDA-fractie vragen de indieners te
onderbouwen waarom zij verwachten dat verruiming van de bagatel een effectieve
oplossing is.
 
 Door verruiming van de bagatel kunnen kleine leveranciers vaker mededingingsafspraken
maken. Daardoor kunnen zij samenwerken in de vorm van bijvoorbeeld «verkoopcombinaties».
Omdat de betrokken MKB-ondernemingen een groter marktaandeel hebben, kan het
gebrek aan evenwicht tussen kleine leveranciers en grote ondernemingen enigszins
hersteld worden. Een bijkomend voordeel is dat de samenwerkende bedrijven
beter in staat zullen zijn om bijvoorbeeld juridische expertise in te huren.
De indieners zien verruiming niet als het «ei van Columbus». Het
is een stap op weg naar een beter evenwicht tussen kleine leveranciers en
bedrijven met inkoopmacht. De indieners vinden het dan ook goed dat de minister
van Economische Zaken een aanvullend onderzoek doet naar andere mogelijkheden
om meer evenwicht te creëren, zonder dat dit ten koste gaat van de mededinging.
 
 
 De leden van de VVD-fractie vragen in welke branches,
zoals de zorgsector, bedrijven naar verwachting gebruik zullen maken van de
flexibilisering.
 
 De indieners verwachten dat in elk geval kleine winkels en kleine toeleveranciers
in de detailhandel, diverse bedrijven in de creatieve sector, textielbedrijven,
zorgverleners zoals fysiotherapeuten en apothekers en autoschadeherstelbedrijven
van de verruiming gebruik zullen gaan maken. Ook voor ondernemers die deel
uitmaken van een franchiseformule is de verruiming interessant. Zij worden
in staat gesteld op meer gelijke voet te concurreren met filiaalbedrijven.
 Gevolgen
 
 De leden van de SP-fractie vragen de indieners om een
afweging te maken tussen de belangen van consumenten, kleine leveranciers,
grote bedrijven en het MKB, die allen geraakt worden door het wetsvoorstel.
Ook de leden van de fracties van CDA en D66 vragen naar de mogelijk negatieve
gevolgen voor consumenten.
 
 De voor- en nadelen van de wetswijziging voor de diverse categorieën
zijn in het voorgaande al ruim aan bod gekomen. Kleine leveranciers kunnen
door de wetswijziging tegenmacht opbouwen; de positie van bedrijven met inkoopmacht
wordt daardoor wat minder sterk; consumenten zullen niet of nauwelijks nadeel
ondervinden van de sterkere onderhandelingspositie van kleine leveranciers,
omdat tegenover hun samenwerkingsverband concurrenten staan met een marktaandeel
van tenminste 90%. De indieners verwijzen verder naar het antwoord
op de vraag van de leden van de D66-fractie over de omzetgrens.
 Verhouding tot de Mededingingswet
 
 De leden van de CDA-fractie verzoeken de initiatiefnemers
in te gaan op de stelling dat de Mededingingswet al voldoende mogelijkheden
biedt voor het aanpakken van inkoopmacht.
 
 In de Nota naar aanleiding van het verslag (31 531, nr. 6, p. 2)
is deze vraag zeer uitgebreid beantwoord. Het antwoord komt erop neer dat
het verbod op misbruik van economische machtspositie onder nauw omschreven
omstandigheden enige bescherming kan bieden aan kleine leveranciers, maar
dat de bepaling niet tot doel heeft om hen te beschermen tegen het gebruik
van inkoopmacht. Er is doorgaans pas sprake van misbruik van inkoopmacht als
de consument niet van de benutting van de inkoopmachtspositie profiteert.
De Mededingingswet is, zoals de leden van de fracties van D66 en ChristenUnie
terecht stellen, gericht op de bescherming van consumenten en niet op kleine
leveranciers. Dit blijkt ook uit het geringe aantal zaken over misbruik van
machtspositie aan de vraagzijde. Volgens Slot c.s.
zijn er «incidenteel voorbeelden van andere machtsposities van vragers».
Een aanvullende reden waarom art. 24 aan kleine leveranciers onvoldoende soelaas
biedt, is dat MKB’ers hun relatie met een belangrijke afnemer vaak niet
willen verstoren door een klacht in te dienen bij de NMa. Ook speelt mee dat
mededingingsprocedures kostbaar zijn en lang kunnen duren.
 Verhouding tot EG-mededingingsrecht
 
 De leden van de VVD-fractie vragen wat er zou gebeuren
als deze aanpassing van de Mededingingswet plotseling wel de aandacht van
de Commissie krijgt en houden rekening met forse schadeclaims tegen de Nederlandse
staat. De leden van de fracties van CDA en D66 vragen hoe het wetsvoorstel
zich verhoudt tot Europese regelgeving. De leden van de CDA-fractie vragen
of de ruimere bagatel leidt tot een toename van de rechtsonzekerheid, omdat
hardcore afspraken van kleine en middelgrote ondernemingen wel degelijk interstatelijk
effect kunnen hebben.
 
 Het is uitgesloten dat er succesvolle schadeclaims tegen de Nederlandse
Staat komen. Uit Verordening (EG) nr. 1/2003 vloeit voort dat nationaal mededingingsrecht
niet strenger mag zijn dan de Europese mededingingsregels als het wordt toegepast
op overeenkomsten met een grensoverschrijdend effect. Voor nationale situaties
mogen lidstaten wel strengere regels opstellen. Er is bovendien – en
daar gaat het hier om – geen bepaling die soepeler regels verbiedt.
Nederland maakt ook nu al gebruik van deze ruimte om soepeler regels vast
te stellen, want binnen de grenzen van onze huidige bagatel zijn hardcore
afspraken anders dan volgens de Europese regels toegestaan. Kortom, er is
geen formeel beletsel voor een soepeler regime en wat betreft de regels voor
hardcore afspraken staan we al meer toe dan «Europa».
 De indieners zijn daarnaast van mening dat de voorgestelde wijziging van
de Mededingingswet niet strijdig is met het EG-verdrag en de «nuttig
effect regel» (art. 10 juncto 81 EG-verdrag) en de Europese mededingingsregels
niet ongedaan maakt. Als er sprake is van interstatelijk effect, de overeenkomst
de mededinging merkbaar beïnvloedt en aan de andere voorwaarden voldaan
is, staat niets eraan in de weg dat de mededingingsautoriteiten op grond van
art. 81 EG-verdrag optreden. De indieners zijn van mening dat een ruimere
bagatel niet leidt tot meer rechtsonzekerheid voor het MKB doordat –
aldus de leden van de CDA-fractie – mededingingsbeperkende afspraken
van bedrijven in Nederland toch interstatelijk effect hebben. Ten eerste wordt
de grens voor het maximale gezamenlijke marktaandeel met dit wetsvoorstel
juist gelijkgesteld aan de Europese grens van 10%. Voor alle afspraken
die niet het predicaat «hardcore» krijgen is dat juist een vooruitgang,
omdat Nederland voor die categorie nu andere, strengere regels kent. Ten tweede
treden kartelautoriteiten in de praktijk helemaal niet op tegen (hardcore)
kartels met een marktaandeel van 10%. Dat valt in de toekomst ook niet
te verwachten. Door de economisering van het mededingingsbeleid richt de Commissie
zich in toenemende mate op kartels die daadwerkelijk invloed hebben op de
markt en niet op bedrijven met een beperkt marktaandeel. Ten derde
beïnvloeden overeenkomsten tussen kleine en middelgrote bedrijven volgens
de «de minimis» bekendmaking «zelden» de handel tussen
de lidstaten. Kortom, kleine en middelgrote ondernemingen hebben, ook in grensstreken,
een hoge mate van rechtszekerheid. In de uitzonderlijke gevallen waarin dat
niet het geval is, kunnen ondernemingen de NMa vragen om een informele zienswijze.
 
 
 De leden van de fracties van ChristenUnie en SGP vragen
of het wetsvoorstel ongelijkheid in de hand werkt, omdat afspraken van ondernemingen
in de grensstreek sneller interstatelijk effect hebben.
 
 Naar de mening van indieners werkt het wetsvoorstel geen rechtsongelijkheid
in de hand. Ook de huidige bagatel verschilt van de Europese regels. Bovendien
is het de vraag of ondernemingen in de kop van Noord-Holland die niet exporteren,
wel concurreren met bedrijven in de grensstreek die wel internationaal handelen.
Er is in elk geval geen sprake van discriminatie, omdat ondernemingen die
internationaal handelen, niet gelijk zijn aan bedrijven die niet over de grens
actief zijn.
 Gevolgen voor de overheid
 
 De leden van de fracties van SGP en ChristenUnie vragen
waarom de indieners de NMa niet hebben verzocht een UHT-toets te laten doen.
 
 De indieners hebben deze vraag in de Nota naar aanleiding van het verslag
reeds beantwoord (31 531, nr. 6, p. 7). De opeenvolgende ministers van
Economische Zaken hebben in verschillende debatten over de verruiming van
de bagatel gesteld dat dit in strijd is het met EG-recht en mogelijk gevolgen
heeft voor de consument, maar nooit gewezen op een grotere belasting van de
NMa of andere uitvoeringsproblemen.
 
 Ten Hoopen
 Aptroot
 Vos
 
 
 
 Zie bijvoorbeeld het Visiedocument Inkoopmacht van de NMa, december 2004
en het onderzoek door Dobson Consulting in opdracht van de Europese Commissie
(1999).
 
 
 NMa, 2004, p. 24.
 
 
 Dobson Consulting 1999, p. 34.
 
 
 Inleiding Mededingingsrecht, 2007, p. 113, laatste alinea.
 
 
 Kamerstukken 1995–1996, 24 707, nr. 3, p. 16.
 
 
 Dobson Consulting 1999, p. 35.
 
 
 Kamerstukken 1995–1996, 24 707, nr. 3, p. 15.
 
 
 Inleiding Mededingingsrecht, 2007.