Wijziging van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en de Wet toelating zorginstellingen in verband met het regelen van de voorwaarden voor aanspraken op langdurige zorg buiten Nederland en de financiering van deze aanspraken (Wet AWBZ-zorg buitenland); Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk Advies Raad van State en nader rapport
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST135305
 2009-2010
 
 32 154
 Wijziging van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en de Wet toelating
zorginstellingen in verband met het regelen van de voorwaarden voor aanspraken
op langdurige zorg buiten Nederland en de financiering van deze aanspraken
(Wet AWBZ-zorg buitenland)
 
 
 
 
 Nr. 
 4
 ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT
 Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 27 juli
2009 en het nader rapport d.d. 22 september 2009, aangeboden aan de Koningin
door de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Het advies
van de Raad van State is cursief afgedrukt.
 
 Bij Kabinetsmissive van 2 juni 2009, no. 09.001.470, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport, bij de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel
van wet tot wijziging van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en de Wet
toelating zorginstellingen in verband met het regelen van de voorwaarden voor
aanspraken op langdurige zorg buiten Nederland en de financiering van deze
aanspraken (Wet AWBZ-zorg buitenland), met memorie van toelichting.
 
 
 Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw Kabinet van 2 juni
2009, no. 09.001.470, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn
advies inzake het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen
toekomen. Dit advies, gedateerd 27 juli 2009, nr. W13.09.0170/I,
bied ik U hierbij aan.
 
 
 Het wetsvoorstel strekt tot aanscherping van de regelgeving en tot beperking
van de huidige mogelijkheden om in het buitenland een aanspraak op zorg tot
gelding te brengen ten laste van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ).
 De Raad van State onderschrijft de strekking van het wetsvoorstel, maar
maakt een opmerking over de aanpassing van de financieringsstructuur.
 
 
 Aan de zorgkantoren die met de uitvoering van AWBZ-zorg zijn belast, wordt
jaarlijks in het kader van het financiële budget AWBZ-zorg een regio-budget
toegekend waaruit de zorg die op basis van een indicatie van het CIZ wordt
verleend, wordt bekostigd. Voor AWBZ-zorg die in het buitenland wordt verleend,
bestaat een dergelijk budget niet. De zorgverzekeraars vergoeden op basis
van declaraties die zorg ten laste van het Algemeen Fonds Bijzondere Ziektekosten
(AFBZ). De regering benadrukt in de toelichting dat inzicht dient te bestaan
in de kosten die gemoeid zijn met AWBZ-zorg in het buitenland en de consequenties
die dat heeft voor het totaal beschikbare middelen voor AWBZ-zorg. Gelet op de wens van de regering om te komen tot een
inzichtelijke kostenstroom en een beheersing van de kosten van de AWBZ-zorg
in het buitenland, wordt op instigatie van de NZa afgezien daarvoor aan de
zorgverzekeraars een eigen budget toe te kennen. In plaats daarvan wordt een
koppeling gelegd tussen de in het buitenland verleende zorg en de contracteerruimte
in de Aanwijzing contracteerruimte AWBZ 2010.
 Beoogd wordt om een raming te maken van de kosten in verband met de AWBZ-zorg
in het buitenland. Dit bedrag wordt eenmaal structureel toegevoegd aan de
contracteerruimte. Vervolgens wordt dit geraamde bedrag jaarlijks daarop in
mindering gebracht. De resterende contracteerruimte wordt vervolgens verdeeld
over de zorgkantoorregio’s. De werkelijke kosten van in het buitenland
geleverde AWBZ-zorg worden ten slotte betrokken bij de raming van de uitgaven
in toekomstige jaren. Op deze wijze wordt voorkomen dat een complexe regelgeving
moet worden opgezet voor een zeer beperkt deel van de AWBZ-zorg, aldus de
toelichting.
 De Raad onderschrijft de doelstelling van de regering om te komen tot
een inzichtelijke kostenstroom en beheersing van de kosten van AWBZ-zorg in
het buitenland. In de toelichting wordt opgemerkt dat het in eerste instantie
de bedoeling was om de beheersing van deze kosten in de wet te regelen. Naar
aanleiding van het advies van de NZa is de regering daarvan teruggekomen.
In plaats daarvan zal de Aanwijzing contracteerruimte AWBZ 2010 worden aangepast
en zal de NZa op grond daarvan bijbehorende beleidsregels vaststellen. Op
deze wijze worden extra administratieve lasten voor de AWBZ voorkomen, aldus
de toelichting. De Raad wijst er op dat het vorenstaande tot gevolg heeft
dat de procedure tot beheersing van de kosten van AWBZ-zorg in het buitenland
zich onttrekt aan de parlementaire betrokkenheid. Uit de toelichting blijkt
niet in hoeverre dit aspect is meegewogen bij het overnemen van het voorstel
van de NZa.
 Voorts merkt de Raad op dat kosten en de kostenstijgingen voor AWBZ-zorg
in het buitenland, ondanks de voorgestelde aanpassingen, en die welke worden
voorgesteld voor het Besluit zorgaanspraken AWBZ,
niet, althans niet zonder meer, gelijk zullen zijn aan de gecontracteerde
zorg in Nederland. Uit de toelichting blijkt niet of bij een gelijkblijvend
totale contracteerruimte de voorgestelde financieringsstructuur ertoe kan
leiden dat, naar mate de kosten voor AWBZ-zorg in het buitenland stijgen,
er minder overblijft voor de contracteerruimte voor de zorgkantoorregio’s.
Als dat het gevolg zou zijn, draagt de voorgestelde financieringsstructuur
niet bij aan de door individuele zorgverzekeraars te dragen financiële
verantwoordelijkheid waarvan de toelichting uitgaat en kan de doelstelling
van beheersing van de kosten van AWBZ-zorg in het buitenland niet ten volle
worden gerealiseerd.
 De Raad adviseert in de toelichting op het bovenstaande in te gaan.
 
 
 De Raad van State onderschrijft de strekking van het wetsvoorstel en de
doelstelling van de regering om te komen tot een inzichtelijke kostenstroom
en beheersing van de kosten van AWBZ-zorg in het buitenland, maar maakt opmerkingen
over de voorgenomen aanpassing van de financieringsstructuur. De Raad van
State wijst erop dat de door de regering gekozen procedure tot beheersing
van de kosten van AWBZ-zorg in het buitenland, namelijk door een koppeling
te leggen tussen de in het buitenland verleende zorg en de contracteerruimte
via de Aanwijzing contracteerruimte AWBZ 2010, zoals voorgesteld door de NZa,
zich onttrekt aan de parlementaire betrokkenheid en verzoekt de regering aan
dat aspect aandacht te besteden in de toelichting.
 
 
 De Raad van State wijst er voorts – terecht – op dat de voorgestelde
financieringsstructuur niet, in elk geval niet optimaal, bijdraagt aan de
door individuele zorgverzekeraars te dragen financiële verantwoordelijkheid.
Daardoor kan de doelstelling van beheersing van de kosten van AWBZ-zorg in
het buitenland niet ten volle worden gerealiseerd.
 Verder adviseert de Raad van State in de toelichting in te gaan op de
gevolgen voor de zorgkantoorregio’s bij een stijging van de kosten in
het buitenland.
 
 
 Naar aanleiding van het advies van de Raad van State brengt de regering
onder de aandacht dat voor parlementaire betrokkenheid een wettelijke regeling
is vereist. Het toewijzen van een budget aan de zorgkantoren voor de bekostiging
van de AWBZ-zorg in het buitenland zou echter slechts zin hebben indien in
het verlengde daarvan wettelijk wordt geregeld dat de zorgkantoren in plaats
van de zorgverzekeraars, verantwoordelijk zouden zijn voor de inkoop en verlening
van buitenlandse zorg aan verzekerden, waaronder in voorkomend geval, verlening
van toestemming. Daartoe zou wijziging van de AWBZ noodzakelijk zijn.
 
 
 De regering acht wijziging van de AWBZ in die zin op dit moment niet opportuun.
 
 
 Zoals vermeld in de memorie van toelichting vindt thans onderzoek plaats
naar de mogelijkheid van uitvoering van de AWBZ door de zorgverzekeraars.
Over de uitvoering van de AWBZ door verzekeraars voor de eigen verzekerden
heeft de Sociaal-Economische Raad op 18 april 2008 advies uitgebracht. In de brief van 13 juni 2008 geeft het kabinet aan nog geen definitief besluit te willen nemen
over een uitvoering van de AWBZ door zorgverzekeraars vanaf 2012. Daarbij
is aangegeven dat over twee jaar bezien wordt of aan de voorwaarden is voldaan
om een verandering in de uitvoering van de AWBZ door te voeren. In het verlengde
daarvan is met de brief van 11 november 2008 met Zorgverzekeraars Nederland
afgesproken om uiterlijk 1 juli 2010 een go/no go beslissing te nemen
over de uitvoering van de AWBZ door zorgverzekeraars voor eigen verzekerden.
Zou nu wettelijk worden geregeld dat zorgkantoren verantwoordelijk worden
voor de uitvoering van de AWBZ, dan zou dat haaks kunnen staan op mogelijke
ontwikkelingen in het kader van een modernisering van de AWBZ-verzekering.
Indien namelijk wordt besloten tot een dergelijke verandering in de uitvoering
van de AWBZ en tot invoering van een financiële verantwoordelijkheid
voor zorgverzekeraars daarbij, is een wetswijziging noodzakelijk waarbij de
eerdergenoemde wetswijziging weer zou moeten worden teruggedraaid, met alle
gevolgen voor de uitvoering vandien.
 
 
 Zoals aangegeven in de memorie van toelichting acht de regering het noodzakelijk
met spoed maatregelen te treffen ter beheersing van een toekomstige kostenontwikkeling
van AWBZ-zorg in het buitenland. De regering vindt het echter onwenselijk
binnen een relatief korte periode met twee haaks op elkaar staande wettelijke
regelingen te komen. Daarom heeft de regering voor de periode tot de inwerkingtreding
van het voorgenomen wetsvoorstel, gekozen voor de door de NZa geadviseerde
praktische oplossing.
 
 
 De Raad van State wijst er terecht op dat door de gekozen financieringsstructuur
de doelstelling van de regering van beheersing van de kosten van AWBZ-zorg
zowel binnen als buiten Nederland, niet optimaal zal kunnen worden gerealiseerd.
De regering is er van overtuigd dat die doelstelling wel optimaal zou kunnen
worden gerealiseerd bij invoering van financiële verantwoordelijkheid
van de individuele zorgverzekeraars. Zoals hiervoor is aangegeven, wenst de
regering echter niet vooruit te lopen op mogelijke besluitvorming daaromtrent.
 De regering verwacht dat van deze praktische maatregel wel degelijk een
prikkel tot kostenbeheersing kan uitgaan. De gedachte achter de voorgenomen
maatregel is, dat wanneer bepaalde zorgverzekeraars onevenredig veel geld
uitgeven aan AWBZ-zorg in het buitenland die leidt tot neerwaartse aanpassing
van de ruimte voor binnenlandse uitgaven, deze verzekeraars door de zorgkantoren
zullen worden aangesproken om, waar mogelijk, de nodige terughoudendheid in
acht te nemen.
 
 
 In de Memorie van toelichting is aan het bovenstaande aandacht geschonken.
 Voorts zijn enkele juridisch-technische wijzigingen in het wetsvoorstel
en de memorie van toelichting aangebracht.
 
 
 De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal, nadat aan het vorenstaande aandacht
zal zijn geschonken.
 
 
 De waarnemend Vice-President van de Raad van State,
 P. van Dijk
 
 
 Ik moge U verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en
de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal
te zenden.
 
 
 De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
 M. Bussemaker
 
 
 
 
 De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van
toelichting zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter inzage gelegd bij
het Centraal InformatiepuntTweede Kamer.
 
 
 Zoals eerder in de beleidsvisie over AWBZ-zorg in het buitenland van 18 september
2007 (Kamerstukken II 2007/08, nr. 30 597, nr. 13).
 
 
 Over dit besluit brengt de Raad heden eveneens advies uit (zaaknummer
W13.09.0169).
 
 
 SER-advies «Langdurige zorg verzekerd: Over de toekomst van de AWBZ».
 
 
 Kamerstukken II, 2008/09, 30 597, nr. 38.