De proliferatie van nucleaire, biologische en chemische wapens en de Nederlandse krijgsmacht; Notitie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26051, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

04-06-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

26051 nr. 1

20-05-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamNOTITIE DE PROLIFERATIE VAN NUCLEAIRE, BIOLOGISCHE EN CHEMISCHE
WAPENS EN DE NEDERLANDSE KRIJGSMACHTInleidingI. Massavernietigingswapens I.I Nucleaire wapensI.II Chemische wapens (CW)I.III Biologische wapens (BW)I.IV OverbrengingsmiddelenI.V Kennis- en technologie-overdrachtI.VI BeheersmechanismenII Gevolgen voor de krijgsmacht II.I InleidingII.II De NavoII.III Actieve verdedigingII.IV BMC3III.V «Response capabilities»II.VI Passieve verdedigingII.VII Planning en oefeningTen slotte
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26051Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 52 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 051De proliferatie van nucleaire, biologische en chemische wapens en de
Nederlandse krijgsmachtnr. 1BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 20 mei 1998Tijdens de behandeling van de begroting van Defensie voor 1998 in de Tweede
Kamer, op 11 december 1997, hebben verschillende Kamerleden het vraagstuk
van de proliferatie van nucleaire, biologische en chemische wapens en de consequenties
daarvan voor de krijgsmacht aan de orde gesteld. In reactie hierop heb ik
de Kamer hierover een notitie toegezegd. Mede namens de minister van Buitenlandse
Zaken bied ik u deze hierbij aan.De Minister van Defensie,J. J. C. Voorhoeve NOTITIE DE PROLIFERATIE VAN NUCLEAIRE, BIOLOGISCHE EN CHEMISCHE
WAPENS EN DE NEDERLANDSE KRIJGSMACHTMei 1998 InleidingProliferatie heeft betrekking op de ongewenste verspreiding van nucleaire,
biologische en chemische (nbc-) wapens en van de militair-technische kennis
om ze te ontwikkelen, te produceren en in te zetten. De ontwikkeling is versterkt
door het vervagende onderscheid tussen civiele en militaire kennis en technologie,
in combinatie met de toenemende mobiliteit van technisch geavanceerde bedrijvigheid
en deskundigheid. Als gevolg hiervan zullen steeds meer landen in staat zijn
zelfstandig een militair potentieel op te bouwen, dat de kwaliteit van Westerse
militaire systemen kan benaderen. Het meest bedreigend is de combinatie van
ballistische raketten of kruisvluchtwapens met al dan niet conventionele ladingen.Deze notitie gaat in het eerste deel in op de dreiging die uitgaat van
het toenemende aantal landen dat streeft naar het bezit van nucleaire, biologische
of chemische (nbc-) wapens of hierover beschikt. Hoewel de werkelijke omvang
van de dreiging moeilijk is vast te stellen, hebben de recente crises rondom
Irak en Noord-Korea ondubbelzinnig aangetoond dat de voortgaande proliferatie
van nbc-wapens en hun overbrengingsmiddelen zorgwekkend is. Het is noodzakelijk
de ontwikkelingen op dit gebied nauwgezet te volgen en in internationaal verband
de vereiste maatregelen te treffen. Multilaterale overeenkomsten en controleregimes
blijven in dit verband van groot belang, maar vormen samen geen sluitend beheersmechanisme.Aanvullende inspanningen, in het bijzonder op het gebied van de passieve
en actieve verdediging, zijn onontbeerlijk. Op de consequenties voor de krijgsmacht
gaat het tweede deel van de notitie in. De beleidsvoornemens die hierin zijn
vervat en niet in het kader van het Defensiematerieelkeuzeproces in de Tweede
Kamer aan de orde komen, zullen nader in brieven worden toegelicht zodra zij
voldoende concreet zijn. I. Massavernietigingswapens I.I Nucleaire wapensNaast de vijf verklaarde kernwapenstaten zullen in de komende tien jaar
mogelijk meer landen een nucleair militair vermogen verwerven of er in potentie
over kunnen beschikken. Naast de bekende drempellanden, India, Israël
en Pakistan, gaat het om Iran, Irak en Noord-Korea. Deze landen hebben militair
gerichte nucleaire programma's van uiteenlopende omvang en samenstelling.
Terwijl het Iraakse programma in de afgelopen jaren onder internationale druk
is ontmanteld, voerde India zeer onlangs vijf kernproeven uit. Het is niet
denkbeeldig dat Pakistan hierop reageert door eveneens een of meer proeven
uit te voeren. Voorts zijn er landen die thans geen militaire nucleaire ambities
lijken te hebben, maar wel over voldoende kennis en middelen beschikken om
op korte termijn dergelijke wapens te vervaardigen. Dit zijn vooral landen
met een hoogwaardige infrastructuur of industrie op het gebied van de kernenergie.
Er zijn ook positieve ontwikkelingen. Zuid-Afrika, dat jarenlang tot de drempellanden
behoorde, heeft zijn nucleaire wapenarsenaal in het begin van de jaren negentig
volledig ontmanteld. Ook Brazilië en Argentinië hebben hun militaire
nucleaire programma's beëindigd. Toen in 1968 het Nonproliferatieverdrag (NPV) tot stand kwam, hadden de
Verenigde Staten, de Sovjet-Unie, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en China
de kernwapenstatus reeds bereikt. Het verdrag heeft dan ook tot doel de verdere
verspreiding van deze wapens te voorkomen zonder de civiele nucleaire industrieën
te belemmeren. In verband hiermee is de gecontroleerde overdracht van kennis
en technologie onderdeel van het verdrag. Veel landen zijn tot het NPV toegetreden,
waaronder Iran, Irak, Libië en Syrië. Dit is op zichzelf overigens
geen garantie dat landen metterdaad afzien van nucleaire activiteiten voor
militaire doeleinden. Dergelijke activiteiten worden wel bemoeilijkt door
het Internationale Atoomagentschap (IAEA), dat toezicht houdt op de naleving
van het verdrag.De Verenigde Staten en Rusland hebben in de afgelopen jaren vèrgaande
afspraken gemaakt over de geleidelijke reductie van hun strategische nucleaire
arsenalen (START-I en II) met on-geveer 70 procent. De andere nucleaire opvolgerstaten
van de voormalige Sovjet-Unie, Oekraïne, Kazachstan en Belorus, hebben
hun kernwapens overgedragen aan Rusland en zijn partij bij het NPV geworden.
Amerikaanse hulp, betaald uit de «Nunn-Lugar»-fondsen, heeft hiertoe
bijgedragen en is een belangrijk instrument van het non-proliferatiebeleid
gebleken. Ook Nederland spreekt thans met de Russische autoriteiten over steun
bij de ontmanteling van het nucleaire arsenaal. Samenwerking met Noorwegen
en de Verenigde Staten, die reeds op dit terrein actief zijn, behoort tot
de mogelijkheden.Irak en Iran beschikken op het ogenblik niet over voldoende hoeveelheden
hoog-verrijkte splijtstof om een kernwapen te kunnen produceren. Iran wil
naar eigen zeggen een verrijkingsinfrastructuur opbouwen voor civiel gebruik.
Als dit voornemen wordt verwezenlijkt, is het mogelijk dat het binnen tien
jaar kernwapens kan produceren. De nucleaire infrastructuur van Irak is ontmanteld
onder toezicht van inspecteurs van het IAEA. Voor Irak zijn de voortzetting
en de uiteindelijke duur van de VN-controles en sancties dan ook bepalend
voor de termijn waarop de militair-nucleaire plannen zouden kunnen worden
verwezenlijkt. Libië en Syrië hebben op het ogenblik geen militaire
nucleaire programma's van betekenis. De pogingen van Noord-Korea een nucleaire
status te bereiken, leidden in 1994 tot een botsing met de internationale
gemeenschap, in het bijzonder de Verenigde Staten. In oktober 1994 kwam het
«Agreed Framework» tot stand, op grond waarvan Noord-Korea zijn
plutoniumproductie heeft bevroren in ruil voor hulp bij de bouw van twee kernreactoren
voor civiel gebruik. I.II Chemische wapens (CW)Tot aan de totstandkoming van het Chemische-Wapensverdrag (CW-verdrag)
in 1993 hadden alleen de Russische Federatie en de Verenigde Staten formeel
verklaard chemische wapens te bezitten. Overeenkomstig het verdrag moeten
deze wapens in de komende tien tot vijftien jaar volledig worden vernietigd.
Rusland ontvangt hiervoor van verschillende landen steun, onder meer van de
Verenigde Staten en Duitsland. Nederland helpt Rusland bij de vernietiging
van het strijdmiddel lewisiet, waarvan ongeveer 6500 ton is opgeslagen nabij
het plaatsje Kambarka. Er is f 10 miljoen beschikbaar voor de zuivering
van verontreinigde grond rondom de opslagplaats. Finland heeft besloten in
aanvulling op het Nederlandse programma hulp te verlenen.Ongeveer tien andere landen beschikken over chemische wapens in de een
of andere vorm, hebben daar tot voor kort over beschikt of ontwikkelen ze.
Het is de vraag of deze landen tot het CW-verdrag zullen toetreden,
en zo ja, of zij het zullen naleven. In zo'n twintig andere landen is er sprake
van verdachte activiteiten op chemisch gebied. Landen met aanzienlijke programma's
voor chemische wapens zijn China, India, Irak, Iran, Libië, Noord-Korea
en Syrië. Zij beschikken over direct inzetbare chemische munitie en houden
een omvangrijke produktie-infrastructuur in stand. Irak en Syrië zijn
geen partij bij het CW-verdrag, China, India en Iran wel. India heeft inmiddels
de «Organization for the Prohibition of Chemical Weapons» (OPCW)
in Den Haag vertrouwelijke gegevens verstrekt over de omvang en de samenstelling
van zijn CW-voorraad. China heeft dit nog niet gedaan. Overigens zijn vrijwel
alle geïndustrialiseerde landen in staat betrekkelijk snel chemische
wapens te produceren. In verband hiermee voorziet het CW-verdrag, in landen
die partij zijn bij het verdrag, in periodieke inspecties van alle industriële
installaties die hiervoor geschikt zijn.Chemische wapens zijn veel eenvoudiger te produceren dan nucleaire wapens.
Ook de drempel om ze werkelijk te gebruiken is lager. In de Eerste Wereldoorlog
zijn chemische wapens voor het eerst op grote schaal gebruikt. Het ging om
eenvoudige chemische verbindingen, zoals chloorgas, fosgeen en mosterdgas.
Het is dus niet verrassend dat de ontwikkeling van dergelijke strijdgassen
in veel landen de eerste stap is geweest van een omvattend programma. Dit
was onder meer het geval in Irak, Iran, Libië en Syrië. Later volgden
chemische strijdmiddelen van de tweede generatie, zoals de zenuwgassen tabun,
soman en sarin. Deze zijn al dodelijk bij zeer lage concentraties en kunnen
tot zeer doeltreffende wapens worden verwerkt. Afhankelijk van de beschikbaarheid
van grondstoffen en procesinstallaties, weers- en terreinomstandigheden en
het doel van de militaire inzet, kiest een agressor veelal voor de produktie
van een of meer zenuwgassen. Voor een goede bescherming tegen deze wapens
is het overigens van essentieel belang te weten welke strijdmiddelen een tegenstander
kan inzetten. Aan de hand van deze gegevens kunnen de vereiste voorbereidingen
worden getroffen en kan in veel gevallen voor een goede therapeutische opvang
worden gezorgd. Inlichtingengegevens spelen in dit proces een centrale rol.
In paragraaf II.IV, over de passieve verdediging, wordt hierop ingegaan.Irak heeft tijdens de oorlog met Iran (1980–1988) op grote schaal
chemische wapens ingezet. Dit gebeurde door middel van vliegtuig- en artilleriemunitie.
In de Golfoorlog van 1991 heeft Irak geen chemische wapens gebruikt. Onder
toezicht van Unscom zijn sinds 1991 bijna 40 000 stuks chemische munitie
vernietigd: gelet op de voorraad van vóór 1991 ontbreken er
nog zo'n 30 000. Of Irak thans werkelijk over zo'n grote voorraad chemische
munitie beschikt, moet echter worden betwijfeld. Wel is het vrijwel zeker
dat het een militair relevante hoeveelheid chemische munitie aan waarneming
door Unscom heeft weten te onttrekken. Deze voorraad zou een kleine tienduizend
stuks chemische munitie kunnen omvatten, verspreid over verscheidene lokaties.
In 1995 werd duidelijk dat Irak ook in staat was tot de produktie van VX,
een van de giftigste zenuwgassen, en dat het, naar eigen zeggen, enige tonnen
van dit strijdmiddel had geproduceerd. Ook is het nagenoeg zeker dat Irak
enige tientallen tonnen VX-voorlopers heeft weten te verbergen. Indien de
huidige VN-sancties en Unscom-inspecties worden beëindigd, zou Irak binnen
enkele maanden de productie van chemische wapens kunnen hervatten.In verband met de inzet van chemische wapens door de Iraakse strijdkrachten
en het uitblijven van harde veroordelingen door de internationale gemeenschap,
is Iran nog tijdens de oorlog met Irak zelf begonnen met de ontwikkeling van
chemische wapens. Tijdens de oorlog heeft het, in antwoord op Iraakse chemische
aanvallen, op kleine schaal mosterdgas ingezet. Inmiddels heeft
Iran een aanzienlijke produktiecapaciteit weten op te bouwen. Voor bepaalde
grondstoffen en produktiemiddelen blijft het echter afhankelijk van buitenlandse
leveranciers. Nu Iran het CW-verdrag heeft geratificeerd, dient het zijn voorraad
aan te melden bij de OPCW en binnen de voorgeschreven termijn te vernietigen.
Het moet nog blijken of Iran aan al deze verdragsverplichtingen zal voldoen.Dankzij de bouw van een complete fabriek bij Rabta, voornamelijk met steun
van Westerse leveranciers, heeft Libië in het begin van de jaren tachtig
snel een CW-programma kunnen optuigen. Deze ontwikkeling heeft, in combinatie
met een reeks van politieke en militaire incidenten (staatsterrorisme, het
grensdispuut met Tsjaad, de raketbeschieting van het Italiaanse eiland Lampedusa)
geleid tot een bijna volledig isolement van het land op politiek en economisch
terrein. Sinds 1992 is een VN-handelsembargo tegen Libië van kracht.
Omdat Libië steeds sterk afhankelijk is gebleven van de import van basischemicaliën
en voorlopers, was het in de tweede helft van de jaren tachtig mogelijk de
ontwikkeling van chemische wapens doeltreffend te dwarsbomen door middel van
non-proliferatiemaatregelen. Onder sterke internationale druk is de fabriek
bij Rabta in 1990 buiten werking gesteld.Min of meer tegelijkertijd besloot Libië bij Tarhunah een nieuwe
productiefaciliteit te bouwen. Aangezien de Rabta-fabriek zeer kwetsbaar was
voor luchtaanvallen, zou die bij Tarhunah in een tunnelcomplex in de bergen
worden gebouwd. Internationale druk leidde er in 1996 opnieuw toe dat de Libische
machthebbers afzagen van de bouw van de chemische installaties, al was de
ondergrondse infrastructuur toen al vrijwel gereed. In de tweede helft van
de jaren tachtig is in de fabriek in Rabta een kleine honderd ton strijdmiddelen
geproduceerd, voornamelijk mosterdgas. Hoeveel chemische munitie daarmee is
gevuld, blijft onduidelijk. Libië is geen partij bij het CW-verdrag en
heeft, met een indirecte verwijzing naar Israël, te kennen gegeven dat
niet te zullen worden zolang andere landen in de regio over massavernietigingswapens
beschikken. Israël heeft, op zijn beurt, het verdrag wel getekend, maar
nog niet geratificeerd.Het Syrische CW-programma dateert uit de jaren zeventig en is in de loop
der jaren op een vrij hoog technisch niveau gebracht. Het is vooral gericht
op de productie van het zenuwgas sarin, maar sinds kort worden er ook andere
zenuwgassen geproduceerd, zoals VX. Het Syrische programma is in beperkte
mate afhankelijk gebleven van de import van een aantal basis-chemicaliën.
Dit legt een zekere kwantitatieve beperking op aan de Syrische productiemogelijkheden.
Er zijn overigens geen aanwijzingen dat Syrië productie op grote schaal
nastreeft, zoals Irak. Gezien de militaire doelstellingen van het land is
de huidige capaciteit voldoende. Syrië heeft nooit chemische wapens ingezet.
Het heeft, evenmin als Libië, het CW-verdrag ondertekend. I.III Biologische wapens (BW)Lange tijd hebben biologische wapens minder aandacht gekregen dan de twee
andere typen massavernietigingswapens. De nogal onvoorspelbare uitwerking
van deze wapens – vooral weers- en terreinomstandigheden zijn van invloed –
was daar voornamelijk debet aan. Militair gezien waren het onbetrouwbare wapens,
omdat ook het gevaar van besmetting van eigen troepen niet denkbeeldig was.
Bovendien is de langdurige opslag onmogelijk, zodat de productie pas kort
vóór de werkelijke inzet kan beginnen. Om dergelijke operationele
beperkingen tenminste voor een deel op te heffen, is in verscheidene landen
jarenlang onderzoek gedaan naar gemodificeerde ziektekiemen en alternatieve
verspreidingstechnieken. In het bijzonder is aandacht besteed aan factoren
als giftigheid en incubatietijd, en aan mogelijkheden de eigen
troepen doeltreffend te beschermen. Op deze manier heeft een aantal landen
een aanzienlijke kennis weten op te bouwen, zodat biologische wapens gecontroleerder
dan voorheen kunnen worden ingezet. De mogelijkheden hiertoe zijn ook vergroot
doordat overbrengingsmiddelen betrouwbaarder worden en grotere afstanden kunnen
overbruggen. Hierop gaat paragraaf I.IV in.Het Biologische-Wapensverdrag (BW-verdrag) uit 1972 verbiedt de ontwikkeling,
de productie en de opslag van biologische en toxine wapens. Hoewel een groot
aantal landen partij is bij het verdrag, heeft dit niet geleid tot de beoogde
wereldomvattende uitbanning van deze wapens. Doordat het verdrag geen verificatiemaatregelen
bevat, is het ondoenlijk de naleving van het verdrag goed te controleren.
In Genève onderhandelen de verdragspartijen al enige tijd over een
verificatieprotocol dat in deze onbevredigende situatie verandering moet brengen.
Er is enige hoop op resultaat, wellicht volgend jaar. Een ander probleem is
dat sommige landen hun verdragsverplichtingen zeer ruim interpreteren.De productie van biologische wapens is betrekkelijk eenvoudig. Vooral
de beheersing van de technologie is van belang; de productie en opslag hoeven
pas te beginnen als de militaire situatie daartoe aanleiding geeft. De productiemiddelen
hebben doorgaans een «dual-use» karakter, wat inhoudt dat ze evengoed
civiel als militair kunnen worden toegepast. Verificatie zal daarom, ook als
het verdrag wordt versterkt, hoe dan ook zeer moeilijk blijven. Het is moeilijk
vast te stellen hoeveel landen werkelijk over biologische wapens kunnen beschikken.
Zelfs landen met een beperkte biotechnologische kennis en produktie-infrastruktuur
kunnen dergelijke wapens ontwikkelen en produceren, bijvoorbeeld door onder
valse voorwendselen civiele biotechnologische activiteiten te beginnen. Deze
ontwikkeling is thans gaande in een aantal landen, onder meer in het Midden-Oosten.
Ongeveer twintig landen ontplooien activiteiten die als verdacht kunnen worden
aangemerkt.Terwijl de Westerse landen nog vóór de inwerkingtreding
van het BW-verdrag de ontwikkeling van biologische wapens hebben afgebroken,
heeft de Sovjet-Unie haar programma in de loop van de jaren zeventig en tachtig
steeds verder uitgebreid. Zij heeft een veelheid van biologische strijdmiddelen,
waaronder gemodificeerde micro-organismen, en verspreidingstechnieken ontwikkeld.
In 1992 heeft president Jeltsin het bestaan van dit geheime BW-programma toegegeven
en heeft hij het per decreet beëindigd en illegaal verklaard. Een deel
van de infrastructuur en de productiemiddelen heeft inmiddels een andere bestemming
gekregen en wordt nu onder meer gebruikt voor onderzoek naar de verbetering
van biologische detectie- en beschermingsmiddelen. Het is echter aannemelijk
dat er ook nog steeds onderzoek loopt naar nieuwe biologische strijdmiddelen.
Het BW-verdrag verbiedt dergelijk onderzoek overigens niet, zolang het maar
niet in verband kan worden gebracht met offensieve activiteiten. Veel Westerse
landen verrichten onderzoek voor defensieve doeleinden. De precieze status
van het Russische programma is echter nog steeds moeilijk te beoordelen.Ook in het Midden-Oosten en Noord-Afrika zijn er landen die een risico
vormen. Irak, Iran, Syrië en Libië worden in dit verband vaak genoemd.
In Irak heeft Unscom in de afgelopen jaren onomstotelijk vastgesteld dat het
land over een operationeel biologisch wapen beschikte. Ten tijde van de Golfoorlog
ging het om bommen, sproeitanks en koppen voor ballistische raketten die met
biologische strijdmiddelen waren gevuld. Het regime in Bagdad heeft deze middelen
uiteindelijk niet ingezet. Tijdens de oorlog met Irak begon Iran aan een omvangrijk
programma voor massavernietigingswapens. Evenals in Irak behelsde het programma
aanvankelijk chemische en biologische wapens. Later groeide de
belangstelling voor nucleaire wapens. Iran beschikt over voldoende biotechnologische
middelen om desgewenst snel biologische wapens te produceren. De activiteiten
op dit terrein zijn echter niet precies bekend. Op het ogenblik zijn er geen
aanwijzingen dat Iran dergelijke wapens produceert.Ook het Syrische BW-programma dateert uit de jaren tachtig, maar is bescheiden
van opzet en omvang, zeker in vergelijking met de Iraanse en de voormalige
Iraakse programma's. Ook lijkt Syrië thans niet over wapens met biologische
strijdmiddelen te beschikken. Het Libische BW-programma kent aanzienlijke
beperkingen door een tekort aan deskundig personeel en aan ontwikkelings-
en produktiemiddelen en behelst op het ogenblik alleen onderzoek. Egypte lijkt
thans niet over een BW-programma te beschikken. Ooit was zo'n programma er
wel, maar dat is in de jaren zeventig beëindigd. Thans werkt Egypte wel
intensief aan een omvangrijke biotechnologische infrastructuur, met behulp
van «dual-use» technieken. Aanwijzingen voor oneigenlijk gebruik
zijn er niet. De kennis om biologische wapens te maken is echter niet verloren
gegaan.Andere landen die de technologie beheersen om biologische wapens te maken
en tenminste over een toereikend productievermogen beschikken zijn: China,
Noord-Korea, Pakistan, India, Zuid-Afrika en Israël. Of, en zo ja in
welke mate, deze landen metterdaad biologische wapens hebben geproduceerd,
is niet bekend. Ook zijn er landen waartegen op zijn minst verdenkingen bestaan.
Met uitzondering van Egypte, Israël en Syrië hebben al deze landen
het BW-verdrag geratificeerd. Egypte en Syrië hebben het inmiddels ondertekend.In een aantal landen is tevens onderzoek gaande naar «mid-spectrum»
strijdmiddelen. In deze strijdmiddelen, op de grens van het biologische en
het chemische, worden belangrijke eigenschappen van beide categorieën
gecombineerd, wat zeer krachtige massavernietigingswapens kan opleveren. I.IV OverbrengingsmiddelenMet de proliferatie van steeds geavanceerdere wapensystemen neemt ook
de verspreiding van militaire kennis en technologie toe. In een aantal landen
ligt deze ontwikkeling ten grondslag aan de opbouw van een militair-industriële
infrastructuur met bijbehorende ontwikkelingsprogramma's. Rakettechnologie,
bijvoorbeeld, stelt een groeiend aantal landen in staat met ballistische raketten
en kruisvluchtwapens over grote tot zeer grote afstanden massavernietigingswapens
naar hun doel te brengen. Alle landen die met de ontwikkeling of de productie
van massavernietigingswapens in verband kunnen worden gebracht, beschikken
over zulke overbrengingsmiddelen. Deze systemen hebben thans nog een bereik
van maximaal 1000 kilometer. In een aantal landen wordt gewerkt aan ballistische
raketten met een groter bereik, tot wel 6000 kilometer.Noord-Korea is in dit verband bij uitstek van belang, omdat het lange
tijd raketten heeft geëxporteerd. Sinds het begin van de jaren tachtig
beschikt het over een productielijn voor Scud-raketten. Een deel van de productie
was bestemd voor de eigen strijdkrachten, de rest werd geëxporteerd naar
onder andere Iran en Syrië. Aanvankelijk werd alleen de Scud-B geproduceerd,
een raket met een bereik van ongeveer 300 kilometer. De ontwikkelingen hebben
sindsdien niet stilgestaan. Een grote stap voorwaarts, een geheel nieuw type
raket, is de Taepo Dong. Dit is een tweetrapsraket, waarvan alleen de lading
in de laatste fase van de vlucht op het doel afgaat. Deze techniek
leidt, mits succesvol toegepast, tot een aanzienlijk grotere nauwkeurigheid.
De Taepo Dong-1, met een bereik van zo'n 1500 kilometer, wordt waarschijnlijk
binnenkort beproefd. Als de proefvluchten succesvol verlopen, volgt binnen
afzienbare tijd de verdere ontwikkeling tot Taepo Dong-2, die een bereik heeft
van 4 000 tot 6 000 kilometer. Sinds het «Agreed Framework»
uit 1994, dat tot stand kwam na de crisis rondom het nucleaire programma,
stelt Noord-Korea zich aanzienlijk terughoudender op bij de levering aan het
buitenland van bepaalde wapensystemen. Zo heeft Noord-Korea de Libische interesse
voor de No-Dong-raket, de voorganger van de Taepo Dong, tot nu toe genegeerd.Tot de Golfoorlog van 1991 had Irak een aanzienlijk ontwikkelingsprogramma
voor ballistische raketten. In dit kader werd onder meer een gemodificeerde
versie van de Scud-B, de Al Hussain (bereik: 600 kilometer), ontwikkeld en
geproduceerd. Het was vooral deze raket die tijdens de Golfoorlog werd ingezet
tegen doelen in Israël en Saoedi-Arabië. Ook werd toen al gewerkt
aan nieuwe raketten met een bereik tot ongeveer 2000 kilometer. Zo had de
Al Abbas een bereik van ongeveer 1000 kilometer. Thans is het Iraakse programma
sterk beperkt door VN-resoluties die een bovengrens aan het bereik stellen
van 150 kilometer. Om de deskundigheid en de productiemiddelen in stand te
houden, is het Iraakse programma nu geconcentreerd op deze korte-afstandssystemen.Iran heeft een eigen productielijn voor raketten van het type Scud-B en
Scud-C. Er zijn plannen voor de ontwikkeling van raketten met een bereik van
respectievelijk 1000 en 2000 kilometer. Ook wordt er hard gewerk aan technieken
om raketten voort te stuwen met vaste brandstof. Syrië zet thans een
eigen productielijn op voor Scud-C-raketten (bereik: ongeveer 600 kilometer),
daarbij geholpen door Noord-Korea en Iran. In afwachting hiervan heeft Syrië
al een aanzienlijk aantal Scuds geassembleerd uit uit het buitenland betrokken
componenten. Ook Syrië toont bijzondere belangstelling voor de ontwikkeling
van raketten met vaste brandstof. Libië heeft een zeer beperkt ontwikkelingsprogramma
voor rakettechnologie en is voor dergelijke wapens nog geheel afhankelijk
van buitenlandse leveranciers. India en Pakistan, ten slotte, zijn al geruime
tijd in een regionale wedloop gewikkeld. India is het verst met de ontwikkeling
van raketten; de modernste hebben een bereik van 2000 kilometer. Pakistan
voerde onlangs voor het eerst een proeflancering uit met een raket voor de
middellange afstand. Er zijn geen aanwijzingen dat een van beide landen rakettechnologie
uitvoert. I.V Kennis- en technologie-overdrachtDoor de toenemende internationalisering bestaat de kans dat het Westen
versneld de greep verliest op de proliferatie van militair toepasbare kennis
en technologie. De militaire waarde van civiele technologieën neemt sterk
toe, omdat deze door hun «dual-use» karakter steeds sneller in
militaire systemen kunnen worden toegepast. Een voorbeeld is de ontwikkeling
van de kennis over genetische manipulatie, die rechtstreeks kan worden toegepast
in biologische wapens.In verband met de slechte economische situatie in de opvolgerstaten van
de Sovjet-Unie blijft het risico bestaan van ongewenste overdrachten van militair
materieel en daarmee verbonden kennis. Tot dusver zijn de effecten hiervan
op nucleair, chemisch en biologisch gebied, mede als gevolg van internationale
afspraken, beperkt gebleven. Overdrachten van conventionele wapens en overbrengingsmiddelen
konden niet worden voorkomen. Andere leveranciers van wapens en overbrengingsmiddelen zijn China en Noord-Korea. Hoewel deze landen inmiddels verscheidene
non-proliferatiemaatregelen hebben genomen, blijken die in de praktijk nog
niet waterdicht te zijn.De migratie van militair-technische deskundigen is het gevolg van de afgenomen
defensie-industriële activiteiten in het Westen en, in nog sterkere mate,
in de voormalige Sovjet-Unie. Bovendien is de marktwaarde van deskundigen
hoog in landen die hun militaire vermogen willen vergroten. Het scheppen van
(gesubsidieerde) alternatieve werkgelegenheid heeft de ongecontroleerde migratie
van militaire deskundigen niet kunnen voorkomen. Ook de aanwezigheid van studenten
uit risicolanden op universiteiten in het buitenland vraagt de aandacht. Zo
is gebleken dat een groot aantal Iraakse deskundigen op het gebied van massavernietigingswapens
heeft gestudeerd in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk of Rusland.Wat subsystemen en componenten betreft, is een doeltreffende exportcontrole
moeilijk, te meer omdat bij sommige landen de politieke wil hiervoor lijkt
te ontbreken. Het Iraakse nucleaire programma heeft op overtuigende wijze
de risico's van deze vorm van proliferatie aangetoond. Zonder leveranties
van een groot aantal Westerse firma's zou dit programma niet in korte tijd
de omvang hebben kunnen aannemen die na de Golfoorlog is vastgesteld. I.VI BeheersmechanismenInternationale nonproliferatie- en ontwapeningsverdragen, zoals het NPV,
het CW-verdrag en het BW-verdrag, zijn belangrijke instrumenten om de verspreiding
van bepaalde categorieën wapens tegen te gaan. Ook is er aan de aanbodzijde
een aantal multilaterale exportregimes, zoals de «Australië Groep»
op chemisch en biologisch gebied, de «Nuclear Suppliers Group»
op nucleair gebied, het «Missile Technology Control Regime» op
raketgebied en het «Wassenaar Arrangement» op het gebied van conventionele
wapens en «dual-use» goederen. Nederland is actief in al deze
fora. De doeltreffendheid van de verdragen en afspraken is echter beperkt,
onder meer doordat niet alle landen eraan deelnemen. De overeenkomsten vormen
samen dan ook geen sluitend beheersmechanisme.Doordat het onderscheid tussen civiele en militaire technologie steeds
vager wordt, nemen de kansen op proliferatie toe. Ook de voortgaande internationalisering
van technisch hoogwaardige bedrijvigheid en de migratie van deskundigheid
dragen hiertoe bij. Bovendien leggen lang niet alle landen zich voetstoots
neer bij non-proliferatiemaatregelen. Zij zullen onverminderd zoeken naar
manieren om controles te ontduiken die hun programma's belemmeren. Het is
daarom niet waarschijnlijk dat de ontwikkeling en de verspreiding van massavernietigingswapens
door middel van verdragen en exportcontroles volledig kunnen worden beteugeld.
Het is zelfs denkbaar dat de bestrijding van de proliferatie in de komende
jaren moeilijker zal worden. Meer dan ooit moeten de inspanningen er dan ook
op gericht blijven de verwerving van nbc-wapens door staten tegen te gaan.
Naast mondiale afspraken over de proliferatie van nbc-wapens, zijn regionale
initiatieven onmisbaar. II Gevolgen voor de krijgsmacht II.I InleidingLanden streven vooral wegens regionale ambities naar het bezit van nbc-wapens.
Zij willen een dominante positie verwerven of het evenwicht trachten
te herstellen als een van de andere regionale machten al beschikt over deze
wapens. Het is niet uitgesloten dat Nederlandse militaire eenheden, als onderdeel
van een internationale coalitie, in crisisbeheersingsoperaties worden geconfronteerd
met de dreiging van deze wapens. Uit te zenden eenheden moeten hierop zijn
voorbereid. Er zijn ook aan Europa grenzende landen die in het bezit zijn
van nbc-wapens of hiernaar streven. De reikwijdte van hun overbrengingsmiddelen
is nog beperkt. Delen van de zuidflank van de Navo zijn echter al binnen bereik.
Naarmate de ontwikkeling van de overbren-gingsmiddelen voortschrijdt, zal
meer Navo-grondgebied kunnen worden bestreken. Omdat de dreiging zich waarschijnlijk
zal manifesteren in een bepaald gebied en vanuit een bepaalde richting, is
een beperkte, mobiele verdedigingscapaciteit vooralsnog toereikend. Het vervolg
van deze notitie belicht de wijze waarop de Nederlandse krijgmacht zich in
nauwe samenwerking met de Navo-partners voorbereidt op een inzet onder dergelijke
omstandigheden.De massale, nucleaire dreiging die de Koude Oorlog kenmerkte, is verdwenen.
Hetzelfde geldt echter voor de voorspelbaarheid van de gedragingen van de
landen die tot de invloedssfeer van de Sovjet-Unie konden worden gerekend.
De dreiging is sindsdien diffuser geworden en beperkt zich inmiddels niet
meer tot het interstatelijke slagveld. Terroristische groeperingen hebben
niet alleen belangstelling voor nbc-wapens, maar zijn ook bereid ze in te
zetten. Een bezinning op de vraag hoe Nederland zich hierop moet voorbereiden –
en de rol van de krijgsmacht hierin – is wenselijk. De concrete dreiging
lijkt thans nog niet groot. Naarmate de proliferatie van technologieën
en deskundigheid voortschrijdt, zullen echter meer groeperingen, en zelfs
individuen, in staat zijn een aanslag te plegen, ook op Nederlands grondgebied.
Er wordt naar gestreefd de risico's zo goed mogelijk in kaart te brengen.
De inlichtingen- en veiligheidsdiensten spelen hierbij een belangrijke rol.
Ook de middelen voor de preventie van ziekten en voor therapeutische behandeling
na blootstelling aan biologische wapens vergen aandacht. Hierbij worden ook
de opvang en de behandeling van slachtoffers betrokken. De ontwikkeling hiervan
heeft hoge prioriteit in de Navo-landen, ook in Nederland. De passage over
de passieve verdediging gaat hierop nader in. II.II De NavoDe Navo blijft de belangrijkste defensieve alliantie in de wereld. De
afschrikwekkende werking van de gecombineerde gevechtskracht van de Navo-landen
is een factor waarmee elke potentiële agressor terdege rekening zal houden,
maar biedt op zichzelf niet voldoende zekerheid dat de bondgenoten, afzonderlijk
of gezamenlijk, gevrijwaard blijven van nbc-wapens. De bezorgdheid over de
verspreiding van massavernietigingswapens en hun overbrengingsmiddelen was
tijdens de Navo-top van januari 1994 aanleiding tot het instellen van de «Senior
Group on Proliferation» (SGP) en de «Senior Defence Group on Proliferation»
(DGP). De SGP richt zich vooral op de politieke aspecten van proliferatie,
terwijl de DGP de militaire aspecten voor haar rekening neemt. Het gaat om
vier onderdelen: actieve verdediging, passieve verdediging, «response
capabilities» en «Battle Management, Command, Control, Communications
& Intelligence» (BMC3I). Alle vier de onderdelen komen in deze notitie
aan de orde.Op grond van een veiligheidsanalyse heeft de DGP aanbevelingen gedaan
voor een betere verdediging tegen massavernietigingswapens. In eerste aanleg
richt de aandacht zich op (de verbetering van) de bescherming van uitgezonden
eenheden. In het najaar van 1996 zijn hiervoor aanvullende «Force Goals»
geformuleerd. Inmiddels vormt de verdediging tegen massavernietigingswapens
een integraal onderdeel van het Navo-planningsproces. De maatregelen die Defensie
heeft genomen behelzen vooral de verbetering van reeds bestaande capaciteiten.
Het doel is een evenredige bijdrage te leveren aan de bondgenootschappelijke
verdediging die ook op termijn is vol te houden. II.III Actieve verdedigingDe actieve verdediging richt zich op het detecteren, volgen, identificeren,
onderscheppen en vernietigen van de overbrengingsmiddelen van massavernietigingswapens,
in het bijzonder van (tactische) ballistische raketten. Dit gebeurt in het
kader van de «Extended Air Defence» van de Navo, die voortdurend
wordt aangepast aan de ontwikkelingen in de dreiging. Defensie richt in dit
verband haar aandacht op de verdere verbetering van het Patriot-systeem en
op een mogelijke rol van de nieuwe luchtverdedigingsen commandofregatten (LCF).In december 1997 heeft de Tweede Kamer ingestemd met de behoeftestelling
van de «Patriot Advanced Capability 3» (PAC3). Het betreft de
verwerving van PAC3-raketten en van aanvullende lanceerinrichtingen en de
aanpassing van de bestaande systemen om PAC3-raketten te kunnen lanceren.
De PAC3-raket, die speciaal is ontwikkeld voor de bestrijding van tactische
ballistische raketten in de laatste fase van hun vlucht («lower layer»),
is het sluitstuk van het huidige verbeteringsproces van de antiraketcapaciteit
van het Patriotsysteem. De invoering van de PAC3 is voorzien voor de periode
van 2001 tot 2005. Van de Navo-partners beschikken alleen de Verenigde Staten
en Duitsland over het Patriotsysteem. Evenals in Nederland verkeert het verwervingstraject
voor de PAC3 in Duitsland in de beginfase. Het Duitse parlement buigt zich
er zeer binnenkort over. De Verenigde Staten hebben al eerder het besluit
genomen de meeste van hun Patriot-eenheden met PAC3 uit te rusten.De Koninklijke marine heeft in de afgelopen jaren bezien op welke manier
het voorziene luchtverdedigingssysteem van de LCF-en zou moeten worden aangepast
om deze schepen een rol te laten spelen bij de verdediging tegen ballistische
raketten in de «lower layer». De aanpassingen betreffen onder
meer de radar en de software. Ook de aanschaf van de «SM2 block 4A»-raket,
die thans voor de Amerikaanse marine wordt ontwikkeld, is onder de loep genomen.
De financiële gevolgen en de mogelijkheden van internationale samenwerking
worden nader bezien.In de Verenigde Staten wordt gewerkt aan systemen die in staat moeten
zijn (tactische) ballistische raketten na de lancering sneller onschadelijk
te maken. Dergelijke «upper layer»-systemen zouden de mogelijke
schade aan het te verdedigen gebied beperken. In combinatie met «lower
layer»-systemen kan een gelaagde verdediging worden gevormd. Deze zou
zich uitstekend lenen voor een taakverdeling tussen de Navo-bondgenoten. Het
uitgangspunt van de Nederlandse bijdrage zou dan de reeds bestaande «lower-layer»-capaciteit
moeten zijn. II.IV BMC3IEen betrouwbaar en geïntegreerd BMC3I-systeem in Navo-verband is
van grote waarde voor de politieke besluitvorming en is de grondslag van alle
militaire operaties. Verschillende Navo-fora houden zich hiermee bezig. Het
is een ingewikkelde materie, omdat er uiteenlopende eisen worden gesteld aan
zo'n systeem. Saceur ontwikkelt voor de hoofdkwartieren een overkoepelende
architectuur (ACE-ACCIS), die aan het begin van volgende eeuw in fasen operationeel
zal worden. De BMC3I-aspecten van de verdediging tegen massavernietigingswapens
moeten in ACE-ACCIS worden geïntegreerd. Het Nederlandse
aandeel in de ontwikkelingskosten is in de plannen en de begroting opgenomen
in de vorm van een bijdrage aan het «NATO Security and Investment Program».Ten behoeve van de informatievoorziening van het militair-tactische niveau
bestudeert de Navo een aanbod van de VS inzake «Ballistic Missile Early
Warning Information». In het najaar van 1997 is een aantal proeven uitgevoerd.
De VS verspreiden deze informatie via een eigen informatienetwerk («Loce»)
onder de bondgenoten. In Nederland beschikken de krijgsmachtdelen inmiddels
over een aansluiting op Loce en in de loop van 1998 worden de geleidewapeneenheden
en het «Air Operation Control Centre» in Nieuw Millingen erop
aangesloten. Voor een doeltreffend gebruik van de informatie is een directe
koppeling met het operationele tactische niveau, de eenheden, nodig. De Navo
doet hier thans onderzoek naar. Het bondgenootschap overweegt voorts de verwerving
van een «Alliance Ground Surveillance»-capaciteit (AGS). AGS kan
belangrijke «early warning»-informatie leveren over de locatie
van lanceerplatforms van ballistische raketten, ook ten behoeve van «counterforce»-eenheden. II.V «Response capabilities»Er zijn middelen die kunnen worden ingezet zowel ter voorkoming als ter
vergelding van het gebruik van massavernietigingswapens. Een potentieel zeer
doeltreffende methode is het opsporen, volgen en vernietigen van wapens voordat
ze metterdaad worden ingezet. Hiervoor is het nodig in een zo vroeg mogelijk
stadium zicht te hebben op het bezit, de productiecapaciteit, het verplaatsen
en het voor inzet gereedmaken van massavernietigingswapens. Voorts moet de
lancering van een raket zo snel mogelijk worden vastgesteld, zodat onmiddellijk
kan worden gereageerd met middelen die op enige afstand de desbetreffende
lanceerinstallatie kunnen uitschakelen. Onder meer jachtvliegtuigen, zoals
de F-16, zijn hiertoe in staat.Om «response capabilities» doeltreffend in te zetten, is nauwkeurige
informatie nodig over de vijandelijke systemen en hun locatie. Hierbij kunnen
naast het BMC3I-systeem ook «Unmanned Aerial Vehicles» (UAV's)
een rol spelen. De invoering van UAV's is in de Nederlandse plannen voorzien
vanaf 1999, vooralsnog echter zonder het vermogen chemische en biologische
wapens te detecteren. Deze mogelijkheid wordt in de naaste toekomst wel onderzocht,
evenals de mogelijkheid UAV's de AGS-capaciteit te laten ondersteunen. II.VI Passieve verdedigingZoals gezegd, kan de voortgaande proliferatie van nbc-wapens vooral een
bedreiging opleveren voor Nederlandse militaire eenheden die ten behoeve van
de bondgenootschappelijke verdediging of voor crisisbeheersingstaken worden
uitgezonden. Zij kunnen immers worden geconfronteerd met een tegenstander
die in het bezit is van dergelijke wapens en in staat is ze te gebruiken.
Militaire eenheden moeten dan ook de beschikking hebben over een toereikende
bescherming tegen deze wapens.De krijgsmachtdelen hebben de tekortkomingen in de passieve verdediging
geïnventariseerd en in de plannen tot 2013 f 150 miljoen gereserveerd
voor de noodzakelijke maatregelen. In samenwerking met het Militair Geneeskundig
Facilitair Bedrijf besteden de krijgsmachtdelen aandacht aan de geneeskundige
verzorging van personeel onder nbc-omstandigheden. Tevens wordt bezien hoe
de opvang en de behandeling van slachtoffers van massavernietigingswapens
kunnen worden verbeterd. Bij de verwerving van grote wapensystemen wordt al
rekening gehouden met de inzetbaarheid onder nbc-omstandigheden.Bij de inventarisatie zijn de tekortkomingen in de bescherming tegen biologische
wapens, die de DGP eerder had geconstateerd, bevestigd. Op zichzelf zijn de
huidige persoonlijke beschermingsmiddelen toereikend in een nucleaire, chemische
én biologische omgeving. Er bestaan echter niet voldoende middelen
om biologische wapens te detecteren, en er is geen toereikend waarschuwingssysteem
dat in werking treedt in situaties dat persoonlijke beschermingsmiddelen moeten
worden gebruikt. Vooral de ontwikkeling van snelle detectiemethoden voor het
gebruik van biologische wapens heeft daarom in veel Westerse landen hoge prioriteit,
evenals de ontwikkeling van middelen om ze te identificeren. Ook de middelen
voor de preventie van ziekten en voor therapeutische behandeling na blootstelling
verdienen de aandacht. In opdracht van Defensie verricht TNO op een beperkt
aantal van deze gebieden onderzoek. De Tweede Kamer heeft er onlangs mee ingestemd
dat in het onderzoek naar de uitwerking van biologische wapens gebruik wordt
gemaakt van recombinant DNA-technieken.Om tegemoet te kunnen komen aan de geconstateerde tekortkomingen op het
gebied van de passieve verdediging, is in internationaal verband nog veel
onderzoek nodig. Nederlandse onderzoeksinstituten kunnen hierbij een waardevolle
rol spelen. Een intensivering van het onderzoek is noodzakelijk. De mogelijkheden
hiervan en de kosten die ermee zijn gemoeid, worden bestudeerd. II.VII Planning en oefeningDe DGP heeft Navo-richtlijnen opgesteld voor de inzet van militairen in
een nbc-omgeving. Bezien wordt of de doctrine voor militair optreden in scenario's
met een nbc-risico aanpassing behoeft. In Nederland maakt de training voor
de actieve en passieve verdediging integraal deel uit van de opleidings- en
oefenactiviteiten van de krijgsmachtdelen. Samen met de Verenigde Staten en
Duitsland organiseert Nederland dit voorjaar voor de derde maal de internationale
contraproliferatie-oefening «Optic Windmill». De opsporing van
en de verdediging tegen ballistische raketten nemen in deze oefening een centrale
plaats in. In de voorgaande oefeningen bleken informatie en inlichtingen over
de aard van de dreiging van groot belang, en bleek een goede BMC3I-architectuur
een voorwaarde om doeltreffend te kunnen optreden. Bovenal toont «Optic
Windmill» aan dat het mogelijk is in internationaal verband –
te land, ter zee en in de lucht – korte-afstandsraketten doeltreffend
te bestrijden in de «lower layer». De gekozen benadering, de inzet
van eenheden uit verschillende landen in één taakgroep, is wellicht
bruikbaar voor het operationele concept dat de Navo thans voor de «Theatre
Missile Defence» ontwikkelt. Ten slotteIn weerwil van afspraken, verdragen en exportcontroles schrijdt de proliferatie
van nbc-wapens en hun overbrengingsmiddelen gestaag voort. De krijgsmachten
van de Navo-landen proberen zich hiertegen zo goed mogelijk te wapenen, in
het bijzonder omdat het denkbaar is dat militairen in crisisbeheersingsoperaties
met dergelijke wapens worden geconfronteerd. Vooral de detectie van biologische
wapens en de behandeling van slachtoffers hiervan vraagt extra aandacht. Omdat
er nog geen toereikende middelen zijn, is er, ook in Nederland, een intensivering
van het onderzoek op dit gebied nodig. De Navo-bondgenoten werken hierbij
samen. Omdat de verspreiding van de kennis en de technologie om
nbc-wapens te vervaardigen niet beperkt blijft tot staten, is de mogelijkheid
dat terroristen zich van chemische of biologische wapens bedienen, niet langer
denkbeeldig. Ook om deze reden is het van belang de kennis over de preventie
en de behandeling van besmettingen snel te vergroten.Het streven van staten naar een nucleaire, biologische of chemische capaciteit
voor offensieve doeleinden moet doorgaans in een regionale context worden
geplaatst. Dit neemt niet weg dat stilaan grotere delen van het Navo-grondgebied
binnen het bereik komen van landen die als een veiligheidsrisico beschouwd
kunnen worden. De Navo richt zich sinds enkele jaren dan ook nadrukkelijker
op de verbetering van de bescherming tegen (tactische) ballistische raketten.
De verdediging tegen massavernietigingswapens is inmiddels een integraal onderdeel
van het gezamenlijke planningsproces. De Nederlandse krijgsmacht is in staat
een evenredige, waardevolle bijdrage te leveren aan de bondgenootschappelijke
capaciteit op dit gebied. Dit blijft het uitgangspunt. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26051-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl