Wijziging van de Wet op belastingen van rechtsverkeer, Natuurschoonwet 1928, de Wet op de loonbelasting 1964, e.a.; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27030, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

06-03-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

27030 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemene inleiding2. Overdrachtsbelasting (Wet op belastingen van rechtsverkeer)2.1. Inleiding2.2. Artikel 42.2.1. Algemeen2.2.2. Voorbeelden van constructies met artikel 42.2.3. Aanpak van constructies rond artikel 42.3. De inbrengfaciliteit2.3.1. Algemeen2.3.2. Voorbeelden van oneigenlijk gebruik van de inbrengfaciliteit2.3.3. Aanpak van inbrengconstructies2.4. Gevolgen van de reparatie overdrachtsbelasting2.5. Inwerkingtreding constructiebestrijding overdrachtsbelasting3. Natuurschoonwet 19283.1. Uitbreiding van het begrip landgoed3.2. Gezamenlijke rangschikking3.3. De schenkings- en successiefaciliteit in de Natuurschoonwet
19284. Budgettaire en personele effecten5. Toelichting op de artikelenArtikel I (Wet op belastingen van rechtsverkeer)ARTIKEL I , onderdeel A (artikel 4 van de Wet op belastingen
van rechtsverkeer)Overzicht artikel 4Artikel 4, eerste lid, onderdeel a, van de Wet op belastingen
van rechtsverkeerArtikel 4, tweede lid, van de Wet op belastingen van rechtsverkeerArtikel 4, derde lid, van de Wet op belastingen van rechtsverkeerArtikel 4, vierde lid, van de Wet op belastingen van rechtsverkeerArtikel 4, vijfde lid, van de Wet op belastingen van rechtsverkeerArtikel 4, zesde lid, van de Wet op belastingen van rechtsverkeerArtikel 4, zevende lid, van de Wet op belastingen van
rechtsverkeerArtikel 4, achtste lid, van de Wet op belastingen van
rechtsverkeerArtikel 4, negende lid, van de Wet op belastingen van
rechtsverkeerArtikel 4, tiende lid, van de Wet op belastingen van rechtsverkeerARTIKEL I, onderdeel B (artikel 12 van de Wet op belastingen
van rechtsverkeer)ARTIKEL I, onderdeel C.1 (artikel 15, eerste lid, onderdeel
e, van de Wet op belastingen van rechtsverkeer)ARTIKEL I, onderdelen C.2 en C.3 (artikel 15, eerste lid,
onderdeel f, van de Wet op belastingen van rechtsverkeer)ARTIKEL I, onderdelen C.4 en C.5 (artikel 15, eerste lid,
onderdelen s en v, van de Wet op belastingen van rechtsverkeer)ARTIKEL II (Natuurschoonwet 1928)ARTIKEL II, onderdeel A.1 (artikel 1, eerste lid, onderdeel
a, van de Natuurschoonwet 1928)ARTIKEL II, onderdeel A.2 (artikel 1, eerste lid, onderdeel
b, onder 3°, van de Natuurschoonwet 1928)ARTIKEL II, onderdeel A.3 (artikel 1, tweede lid (oud),
van de Natuurschoonwet 1928)ARTIKEL II, onderdeel A.4 (artikel 1, tweede lid (nieuw),
van de Natuurschoonwet 1928)ARTIKEL II, onderdeel B (artikel 2 van de Natuurschoonwet
1928)ARTIKEL II, onderdeel C.1 (artikel 3, eerste lid, onderdeel
a, van de Natuurschoonwet 1928)ARTIKEL II, onderdeel C.2 (artikel 3, eerste lid, onderdeel
d, van de Natuurschoonwet 1928)ARTIKEL II, onderdeel C.3 (artikel 3 van de Natuurschoonwet
1928)ARTIKEL II, onderdeel C.4 (artikel 3, zesde lid, van de
Natuurschoonwet 1928)ARTIKEL II, onderdeel D (artikel 3a van de Natuurschoonwet
1928)ARTIKEL II, onderdeel E.1 (artikel 4, derde lid, onderdeel
a, van de Natuurschoonwet 1928)ARTIKEL II, onderdeel E.2 (artikel 4, derde lid, van de
Natuurschoonwet 1928)ARTIKEL II, onderdeel E.3 (artikel 4, vierde lid, van
de Natuurschoonwet 1928)ARTIKEL II, onderdeel E.4 (artikel 4, vijfde lid (nieuw),
van de Natuurschoonwet 1928)ARTIKEL II, onderdeel F (artikel 7 van de Natuurschoonwet
1928)ARTIKEL II, onderdeel G (artikel 7a van de Natuurschoonwet
1928)ARTIKEL II, onderdeel H (artikel 8, eerste lid, van de
Natuur- schoonwet 1928)ARTIKEL II, onderdeel I (artikel 8a van de Natuurschoonwet
1928)Artikel 8a, eerste lid, van de Natuurschoonwet 1928Artikel 8a, tweede lid, van de Natuurschoonwet 1928Artikel 8a, derde lid, van de Natuurschoonwet 1928Artikel 8a, vierde lid, van de Natuurschoonwet 1928Artikel 8a, vijfde lid, van de Natuurschoonwet 1928Artikel 8a, zesde lid, van de Natuurschoonwet 1928Artikel 8a, zevende lid, van de Natuurschoonwet 1928ARTIKEL II, onderdeel J (artikel 9 van de Natuurschoonwet
1928)ARTIKEL II, onderdeel K (artikel 9c van de Natuurschoonwet
1928)ARTIKEL II, onderdeel L (artikel 10, eerste lid, van de
Natuurschoonwet 1928)Artikel III (Wet waardering onroerende zaken)Artikel IV (Gemeentewet)Artikel V (Wet van 16 november 1995, houdende wijziging
van de Natuurschoonwet 1928 en de Gemeentewet (verruiming fiscale faciliteiten
ten behoeve van de aanleg van bossen))Artikel VI (Natuurschoonwet, overgangsrecht gezamenlijke
rangschikking)Artikel VII (Inwerkingtreding)Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27030Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 103 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 030Wijziging van de Wet op belastingen van rechtsverkeer en de Natuurschoonwet
1928nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING1. Algemene inleidingIn de memorie van toelichting bij het voorstel van wet houdende wijziging
van belastingwetten c.a. (belastingplan 2000) (kamerstukken 1999/2000, 26 820,
nr. 3, blz. 30) is aangekondigd dat enkele maatregelen zullen worden voorgesteld
ter bestrijding van belastingontwijking met betrekking tot de heffing van
overdrachtsbelasting en ter bestrijding van oneigenlijk gebruik van de Natuurschoonwet
1928. Voorts is aangekondigd dat, in het kader van de fiscale stimulering
van natuurbeheer, zal worden voorgesteld het begrip landgoed in de Natuurschoonwet
1928 te verruimen.De bedoelde maatregelen zijn opgenomen in het onderhavige voorstel van
wet. Om te bewerkstelligen dat de verruiming van het begrip landgoed niet
doorwerkt in de onroerende-zaakbelastingen bevat het voorstel verder een wijziging
van de Gemeentewet. Ook bevat het wetsvoorstel de correctie van enkele schoonheidsfoutjes
in de Wet op belastingen van rechtsverkeer en technische aanpassingen in onder
meer de Wet waardering onroerende zaken die voortvloeien uit de wijzigingen
in de Natuurschoonwet 1928. Daaraan zijn geen materiële gevolgen verbonden.2. Overdrachtsbelasting (Wet op belastingen van rechtsverkeer)2.1. InleidingDe overdrachtsbelasting, die is opgenomen in de Wet op belastingen van
rechtsverkeer (hierna: WBR), behoort enerzijds tot de groep oudste belastingen,
anderzijds is in de verkenning «Belastingen in de 21e eeuw»
aangegeven dat zij in het licht van de ontwikkelingen in de 21e
eeuw als «modern» moet worden beschouwd. Die ontwikkelingen bestaan
erin dat overheidsuitgaven in de toekomst, meer dan thans, gefinancierd moeten
worden uit belastingen die weinig vatbaar zijn voor uitholling en internationale
mobiliteit (kamerstukken II, 1997/98, 25 810, nr. 2, blz. 190). Dat bij
de overdrachtsbelasting – die wordt geheven ter zake van de verkrijging
van onroerende zaken of van rechten waaraan deze zijn onderworpen –
niet kan worden gesproken van internationale mobiliteit is een vaststaand
gegeven. Onroerende zaken zijn per definitie immobiel en de heffingsbevoegdheid
ter zake komt volgens internationaal algemeen erkende beginselen
bij uitsluiting toe aan het land waarin de onroerende zaken zijn gelegen.
Het is echter noodzakelijk om alert te zijn op uitholling van de belasting
teneinde haar «modern» te houden, opdat de belasting de functie
van een bijdrage leveren aan de financiering van de overheidsuitgaven duurzaam
kan blijven vervullen. Uitgangspunt daarbij is datgene wat economisch gelijk
is ook fiscaal gelijk te behandelen.Onder meer hierom is in 1995 de verkrijging van de economische eigendom
onder de werking van de overdrachtsbelasting gebracht (Wet van 18 december
1995 tot wijziging van de Wet op de omzetbelasting 1968, de Wet op belastingen
van rechtsverkeer en enkele andere belastingwetten in verband met de bestrijding
van constructies met betrekking tot onroerende zaken, Stb. 659).Een andere manier om de overdrachtsbelasting «up to date»
te houden is het bestrijden van constructies gericht op het ontgaan van de
belasting. Zo was reeds onder de Registratiewet 1917, de voorloper van de
WBR, onderkend dat het mogelijk was zonder belastingheffing onroerende zaken
te verkrijgen door middel van de verkrijging van aandelen in onroerende-zaaklichamen.
Op grond daarvan werd de verkrijging van aandelen in zogenoemde «verdachte»
vennootschappen belast met registratierecht. In de WBR is met dezelfde bedoeling
artikel 4 opgenomen, op grond waarvan certificaatrechten, aandelen in onroerende-zaaklichamen
en lidmaatschapsrechten van verenigingen of coöperaties onder omstandigheden
worden gelijkgesteld met in Nederland gelegen onroerende zaken. In het bijzonder
met betrekking tot de verkrijging van aandelen in onroerende-zaaklichamen
is echter gebleken dat de heffing van overdrachtsbelasting niet in alle gevallen
naar de bedoeling van de wetgever kan worden geëffectueerd.Een van die voorwaarden waaraan op grond van de tekst van het huidige
artikel 4 moet worden voldaan alvorens de aandelen in een onroerende-zaaklichaam
worden gelijkgesteld met onroerende zaken is dat de verkrijger een zogenoemd
aanmerkelijk belang (oude stijl) in dat lichaam verwerft of uitbreidt. Dit
aan de inkomstenbelasting ontleende criterium kan op eenvoudige wijze worden
ontgaan. In het wetsvoorstel Wijzigingen van technische aard van enige belastingwetten
c.a. (kamerstukken II 1997/98, 25 692) was aanvankelijk een wijziging
voorgesteld ter zake van dit aspect, namelijk een aanpassing aan het nieuwe
aanmerkelijk-belangregime (criterium van vijf percent in plaats van 33⅓
percent). Er bleek echter, zoals ook is meegedeeld in de nota naar aanleiding
van het verslag bij dat wetsvoorstel, meer aan de hand te zijn met artikel
4 WBR. Op grond daarvan is dit onderdeel van bedoeld wetsvoorstel teruggenomen
onder de aankondiging van een meer omvattende reparatie ter zake.Artikel 4 WBR wordt zodanig vormgegeven dat recht wordt gedaan aan de
oorspronkelijke bedoeling van de bepaling. In paragraaf 2.2 van deze
memorie wordt nader ingegaan op de verschillende aspecten die verband houden
met de reparatie van artikel 4.Voorts is door de Belastingdienst geconstateerd dat na de invoering van
de verkrijging van de economische eigendom als belastbaar feit voor de overdrachtsbelasting,
het gebruik door personenvennootschappen (maatschappen, vennootschappen onder
firma en commanditaire vennootschappen) van de inbrengvrijstelling van artikel
15, eerste lid, onderdeel e, WBR in situaties waarin in wezen onroerende zaken
worden verkocht, een hoge vlucht heeft genomen. De vrijstelling is daarvoor
niet bedoeld en deze ontwikkeling is dan ook ongewenst. Deze faciliteit wordt
ingeperkt in die zin dat de inbrengvrijstelling voor personenvennootschappen
wordt toegesneden op de gedachte dat de overdrachtsbelasting geen belemmering
mag zijn bij de overgang van een onderneming van de ene rechtsvorm naar een
andere rechtsvorm. Voor een meer uitgebreide toelichting op dit punt wordt
verwezen naar paragraaf 2.3 van deze memorie. 2.2. Artikel 42.2.1. AlgemeenArtikel 4, eerste lid, WBR bevat een aantal bepalingen op grond waarvan
bepaalde goederen worden gelijkgesteld met in Nederland gelegen onroerende
zaken. De strekking van de bepaling is enerzijds te voorkomen dat door middel
van het tussenschuiven van rechtspersonen de heffing van overdrachtsbelasting
wordt ontgaan en anderzijds om het in wezen gelijke ook fiscaal gelijk te
behandelen door een meer economische benadering.In het eerste lid, onderdeel a, van het artikel worden thans onder meer
aandelen in lichamen met een in aandelen verdeeld kapitaal (in de praktijk
voornamelijk NV's en BV's), die aan een aantal voorwaarden voldoen, gelijkgesteld
met onroerende zaken. De cumulatief geformuleerde voorwaarden richten zich
onder de huidige wetgeving zowel op het lichaam als op de verkrijger van de
aandelen. Zo moeten de bezittingen hoofdzakelijk – dat wil zeggen voor
ten minste zeventig percent – bestaan uit onroerende zaken of rechten
daarop. Voorts moet het lichaam het verkrijgen, vervreemden of exploiteren
van Nederlandse onroerende zaken of rechten waaraan deze zijn onderworpen,
beogen. De verkrijger van de aandelen moet voorts met inbegrip van de reeds
aan hem toebehorende aandelen een belang van substantiële omvang verwerven.
De criteria daarvoor zijn die welke voor 1997 golden voor de aanmerkelijk-belangregeling
in de inkomstenbelasting. Gemakshalve wordt daarom hierna in de toelichting
het begrip «aanmerkelijk belang» gehanteerd om het substantiële
belang aan te duiden.Hoewel artikel 4 WBR is opgezet met het doel te voorkomen dat door middel
van aandelenoverdrachten onroerende zaken worden verkregen zonder dat de heffing
van overdrachtsbelasting aan de orde komt, is gebleken dat in de praktijk
methoden zijn gevonden om de heffing te ontlopen. De mogelijkheden tot ontgaan
van de heffing betreffen vooral de beïnvloeding van de samenstelling
van de bezittingen, waardoor het lichaam niet de hoedanigheid heeft van een
onroerende-zaaklichaam (bijvoorbeeld zogenoemde oppomp- en dubbeldekkerconstructies)
en een spreiding van het aandelenbezit waardoor bij de verkrijger geen sprake
is van een aanmerkelijk belang (bijvoorbeeld zogenoemde uitsmeer- en bijkoopconstructies)
(zie onderdeel 2.2.2).In de jurisprudentie zijn diverse pogingen van de Belastingdienst om constructies
gericht op het ontgaan van overdrachtsbelasting te bestrijden met een beroep
op doel en strekking van artikel 4 WBR niet gehonoreerd, althans niet de laatste
jaren. Als voorbeeld noem ik een arrest van de Hoge Raad in het kader van
een bijkoopconstructie, waarbij het volgende is overwogen: «Een aandeelhouder
van een BV handelt niet in strijd met doel en strekking van artikel 4, eerste
lid, aanhef en letter a, WBR indien hij aandelen in een onroerend-goedlichaam
niet zelf verkrijgt maar laat verkrijgen door de BV, ook niet indien hijzelf
reeds aandelen in het onroerend-goedlichaam hield. Aangenomen moet worden
dat als de wetgever deze voor de hand liggende ontgaansmogelijkheid had willen
uitsluiten, hij daarvoor een regeling zou hebben getroffen» (Hoge Raad
8 juli 1992, nr. 28 211, BNB 1992/308).Het is thans zaak de regeling waarop de Hoge Raad in voormeld arrest doelt
te treffen, alsmede enkele andere maatregelen te nemen, gericht op het tegengaan
van – al dan niet voor de hand liggende – ontgaansmogelijkheden
van de belasting.Ook blijkt de wijze waarop de tekst van artikel 4, eerste lid, onderdeel
a, WBR thans is geformuleerd in de praktijk aanleiding te geven tot discussie.
Dit is een gevolg van het feit dat in de redactie van de regeling de voorwaarde
van de verkrijging van een aanmerkelijk belang bij de verkrijger van de aandelen
(in wezen een zelfstandig element van het belastbare feit) is
opgenomen als onderdeel van de omschrijving van«aandeel in een onroerende-zaaklichaam»
als fictieve onroerende zaak. Dit is een ingewikkelde opzet, die helderder
kan.Het vereiste dat het aanmerkelijk belang ziet op een minimum deelname
in het nominaal gestorte kapitaal blijkt eveneens mogelijkheden op te leveren
tot manipulatie; het geplaatste kapitaal is in dit verband een beter criterium.In de huidige redactie van artikel 4, eerste lid, onderdeel a, WBR is
tevens de zogenoemde certificatenregeling opgenomen. Op grond van deze regeling –
die reeds vanaf het begin van de WBR bestaat – worden certificaatrechten
en dergelijke ter zake van onroerende zaken gelijkgesteld met onroerende zaken.Aan de gelijkstelling van certificaatrechten met onroerende zaken is de
grond komen te ontvallen door de invoering in 1995 van de verkrijging van
economische eigendom als belastbaar feit. Certificaatrechten zijn namelijk
op zichzelf een vorm van economische eigendom. Aan een zelfstandige certificatenregeling
bestaat derhalve geen behoefte meer, zodat de regeling kan vervallen.2.2.2. Voorbeelden van constructies met artikel 4Van een oppompconstructie is sprake wanneer
een onroerende-zaaklichaam in het zicht van en met het oog op de verkoop van
de aandelen zijn activa uitbreidt, bijvoorbeeld met liquide middelen of met
een vordering op de aandeelhouder, in die mate dat de activa voor meer dan
dertig percent uit andere bezittingen dan onroerende bestaan. De verkrijging
van de aandelen in dit lichaam is niet belast, omdat het lichaam minder dan
zeventig percent onroerende zaken bezit en niet meer de hoedanigheid heeft
van een onroerende-zaaklichaam. Het lichaam wordt met het oog op een niet
te belasten aandelentransactie als het ware «opgepompt» met andere
bezittingen dan onroerende zaken, om aldus de bezitseis te ontgaan.De dubbeldekkerconstructie is een bijzondere
variant van de oppompconstructie, waarbij de wijze van waardering van de aandeelbezittingen
mede een rol speelt.Een moedermaatschappij heeft een dochtermaatschappij, waarin de onroerende
zaken zijn ondergebracht. De waarde in het economische verkeer van de deelneming
is lager dan de waarde van de bij de dochter ondergebrachte onroerende zaken,
wanneer de onroerende zaken bij de dochter met vreemd vermogen zijn gefinancierd.
In de meest eenvoudige vorm wordt die financiering verzorgd door de moeder,
die dan een vordering op haar dochter heeft. Er kunnen echter ook enkele andere
voor het bestaan van de vennootschap niet ter zake doende bezittingen op de
actiefzijde van de balans van de moeder staan.Hoewel de deelneming van de moeder in de dochter op zich zelf kwalificeert
als een onroerende bezitting van de moeder, blijven als gevolg van de huidige
wijze van waarderen van de aandelen in de dochter, namelijk tegen de waarde
in het economische verkeer van die aandelen (en niet de waarde van de onroerende
zaken die door de aandelen in de dochter worden vertegenwoordigd), en de omstandigheid
dat de moeder een flinke vordering heeft op de dochter, de onroerende bezittingen
van de moeder beneden de grens van zeventig percent. Bij verkrijging van aandelen
in de moedermaatschappij is alsdan geen sprake van de verkrijging van aandelen
in een onroerende-zaaklichaam, terwijl dit wel het geval zou zijn geweest
als de moedermaatschappij zelf de onroerende zaken zou hebben gehad in plaats
van de dochter. De dubbeldekkerconstructie staat ook bekend als stapelconstructie en als constructie met de parachute-BV.Uitsmeerconstructies vinden veelal plaats
met de hulp van gelieerde lichamen of gelieerde natuurlijke personen, waarvan
het aandeelhouderschap thans niet in aanmerking behoeft te worden
genomen bij het bepalen of bij de verkrijger sprake is van een aanmerkelijk
belang. Zo is een spreiding van aandelen mogelijk tussen drie natuurlijke
personen of rechtspersonen, die ieder dertig percent van de aandelen in het
onroerende-zaaklichaam verkrijgen. Het restant, tien percent van de aandelen,
wordt verkregen door bijvoorbeeld een stichting die wordt bestuurd door de
drie genoemde personen. In die situatie wordt tien percent van de aandelen
als het ware middellijk verkregen door de personen in evenredigheid van hun
belang in de stichting, maar de WBR voorziet thans niet in de mogelijkheid
de aandelen van die stichting aan hen toe te rekenen. Uiteraard zijn nog uitgesprokener
verhoudingen mogelijk. Deze constructie staat ook wel bekend als despreidingsconstructie.Van een bijkoopconstructie is sprake indien
een aandeelhouder (natuurlijk persoon of rechtspersoon), die zelf al aandelen
in een onroerende-zaaklichaam bezit (mogelijk zelfs een aanmerkelijk belang),
aandelen in dat lichaam laat verkrijgen («bijkopen») door een
BV waarvan hij alle aandelen heeft, in zodanige mate dat de BV minder dan
een derde van de aandelen verkrijgt. De «bijkoop» van de aandelen
is niet belast, hoewel de bijgekochte aandelen in wezen (middellijk) worden
verkregen door de oorspronkelijke aandeelhouder.De zogenoemde inkoopconstructie is een variant
op de uitsmeer- of bijkoopconstructies. De opzet van de inkoopconstructie
is erop gericht om via de inkoop van eigen aandelen door het lichaam het belang
in de onroerende zaken zonder heffing van overdrachtsbelasting van de ene
naar de andere (groep) aandeelhouder(s) te doen overgaan. Wanneer een aandeelhouder
zijn aandelen in een onroerende-zaaklichaam wil verkopen aan de andere aandeelhouders
is de verkrijging van die aandelen belast wanneer de verkrijgende aandeelhouder
een aanmerkelijk belang heeft of verkrijgt in het onroerende-zaaklichaam.
Om die heffing te voorkomen worden de aandelen niet rechtstreeks aan de andere
aandeelhouders verkocht, maar laat men het lichaam die aandelen inkopen. Door
die inkoop van eigen aandelen neemt het belang van de blijvende aandeelhouder(s)
in de onroerende zaken van het lichaam toe. Die middellijke verkrijging van
onroerende zaken door de blijvende aandeelhouder kan op grond van de huidige
wetgeving en de jurisprudentie niet worden belast. De inkoop van de eigen
aandelen kan bij het inkopende lichaam slechts leiden tot heffing wanneer
dat lichaam daarmee zelf een aanmerkelijk belang heeft of verkrijgt. Het belang
van de aandeelhouders van het onroerende-zaaklichaam die de eigen aandelen
inkoopt, telt daarbij onder de huidige wetgeving niet mee.2.2.3. Aanpak van constructies rond artikel 4Het wetsvoorstel bevat met betrekking tot de bestrijding van constructies
met artikel 4 een aantal maatregelen. De maatregelen zijn enerzijds gericht
op het duidelijker dan voorheen aangeven wanneer er sprake is van een onroerende-zaaklichaam
en van een belastbare verkrijging, en anderzijds op het inperken van de mogelijkheden
om doel en strekking van de regeling te ontgaan. Evenals voorheen is alleen
de onmiddellijke verkrijging van aandelen in een onroerende-zaaklichaam een
belastbaar feit; de middellijke verkrijging van dergelijke aandelen is derhalve
niet belastbaar.Concreet bevat het wetsvoorstel het volgende:– introductie van het begrip fictieve onroerende zaken voor alle
goederen die met onroerende zaken gelijkgesteld worden;– een zelfstandige definitie van het begrip onroerende-zaaklichaam,
met onderbrenging in een afzonderlijke bepaling van het vereiste voor het
belastbare feit van een aanmerkelijk belang bij de verkrijger van de aandelen; – bij toetsing aan het bezitscriterium voor het bestaan van een
onroerende-zaaklichaam met betrekking tot grotere deelnemingen (ten minste
een eenderde belang) toerekening van de bezittingen en schulden van de dochtermaatschappij
(naar rato van de deelneming) aan de moedermaatschappij (consolidatie);– omlijning van het begrip «het verkrijgen, vervreemden of
exploiteren van de onroerende zaken» (doeleis);– inbouw van een referentieperiode in de definitie van een onroerende-zaaklichaam:
een lichaam dat op enig moment in het jaar voorafgaand aan het tijdstip van
de verkrijging als onroerende-zaaklichaam kwalificeerde, kwalificeert ook
op het moment van de verkrijging;– beoordeling van de aanmerkelijk-belangpositie van de verkrijger
naar de deelname in het geplaatste kapitaal in plaats van naar die in het
nominaal gestorte kapitaal;– meetellen van economische eigendom en vruchtgebruik van aandelen
bij de beoordeling van een aanmerkelijk-belangpositie;– beoordeling van een aanmerkelijk belang in een onroerende-zaaklichaam
met inachtneming van het onmiddellijke dan wel middellijke aandelenbezit van
met de verkrijger verbonden lichamen en natuurlijke personen, een en ander
naar analogie van artikel 10a van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969;
rechtspersonen krijgen als het ware een familie en de familiekring van natuurlijke
personen wordt uitgebreid met verbonden lichamen;– invoering van een samentellingsregeling bij verschillende verkrijgingen
van aandelen door dezelfde verkrijger in een tijdsbestek van twee jaren.2.3. De inbrengfaciliteit2.3.1. AlgemeenArtikel 15, eerste lid, onderdeel e, WBR bevat een vrijstelling voor de
inbreng van onroerende zaken in vennootschappen. De bepaling valt thans in
twee delen uiteen, te weten een deel waarin de vrijstelling voor de inbreng
in een vennootschap die geen in aandelen verdeeld kapitaal heeft (maatschap,
CV of een vennootschap onder firma (VOF), de zogenoemde personenvennootschappen)
is opgenomen, en een deel waarin de vrijstelling voor de inbreng in het kader
van een omzetting van een niet in de vorm van een BV of NV gedreven onderneming
in een wel in zodanige vorm gedreven onderneming is geregeld. De laatste vrijstelling
is bij de Wet van 18 december 1995 tot wijziging van de Wet op de vermogensbelasting
1964, de Wet op de omzetbelasting 1968, de Wet op belastingen van rechtsverkeer,
de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 en de Invorderingswet 1990 (terugsluis
opbrengst reparatiewetsvoorstel-btw) (Stb. 660) geheel herzien, waarbij de
faciliteit zoveel mogelijk op één lijn is gebracht met de geruisloze
omzetting van artikel 18 van de Wet op de inkomstenbelasting 1964. Het onderdeel
van de bepaling dat betrekking heeft op de inbreng in een maatschap, CV of
VOF is bij die gelegenheid niet gewijzigd.Gebleken is dat na de introductie van de economische-eigendomsoverdracht
als belastbaar feit, veelvuldig gebruik wordt gemaakt van de inbrengvrijstelling
voor personenvennootschappen om onroerende zaken zonder overdrachtsbelasting
over te dragen. Voor dit doel wordt in het bijzonder de rechtsvorm van de
CV gebruikt (CV-constructie). Omdat bij ontbinding van de vennootschap verdeling
van het vennootschapsvermogen vrij van overdrachtsbelasting kan plaatshebben,
althans voor zover de onroerende zaken worden toegedeeld aan de oorspronkelijke
inbrenger (artikel 15, eerste lid, onderdeel f, WBR), kunnen onroerende zaken,
zelfs grote onroerend-goedportefeuilles, met behulp van de CV-constructie
worden overgedragen zonder overdrachtsbelasting. Dit gebruik van de vrijstelling
is in strijd met de bedoeling van de vrijstelling.2.3.2. Voorbeelden van oneigenlijk gebruik van de inbrengfaciliteitIn de eerste plaats heb ik hierbij het oog op het oneigenlijk gebruik
van de vrijstelling dat gepaard gaat met een zogenoemde oneigenlijke inbreng
of overinbreng. De oneigenlijke inbreng is een vorm van inbreng waarbij (veel)
meer wordt ingebracht dan ter voldoening van het bedrag van de overeengekomen
deelneming van de inbrenger is vereist. De deelneming wordt tot een minimum
beperkt. In de praktijk wordt voor de toepassing van de vrijstelling een verhouding
van oneigenlijke inbreng/inbreng van 90/10 getolereerd. In ruil voor de overinbreng
verkrijgt de inbrenger meestal geld of andere zaken van de andere vennoten,
of een terstond opeisbare vordering op de vennootschap via de zogenoemde rekening-courantrekening,
zodat in wezen sprake is van een verkapte verkoop.Dit staat in contrast met de ratio van de vrijstelling, die is bedoeld
om de overdrachtsbelasting geen belemmering te laten zijn voor het voortzetten
van een onderneming, ook al is dat in een andere rechtsvorm.In de tweede plaats is er de vorm van oneigenlijk gebruik waarbij de inbrenger
een lichaam is dat kwalificeert als een onroerende-zaaklichaam. De eigenaren
van het onroerende-zaaklichaam willen van hun vastgoedportefeuille af en hebben
een of meer kopers gevonden. De gang van zaken bij deze vorm van oneigenlijk
gebruik is dan als volgt. Het onroerende-zaaklichaam brengt zijn vastgoed(-onderneming)
in in een CV (dan wel VOF of maatschap), waarin hij samen met de koper(s)
deelneemt. Hiermee «parkeert» het onroerende-zaaklichaam zijn
onroerende zaken als het ware in die vennootschap. Wanneer een onroerende-zaaklichaam
zijn activa en passiva inbrengt in de CV en de mede-vennoten (tevens de aanstaande
kopers) geld, «verwateren» zijn onroerende bezittingen. Het aandeel
van de inbrenger in de CV heeft nu betrekking op al hetgeen is ingebracht,
niet alleen op de onroerende bezittingen, maar ook op de ingebrachte contanten.
Vervolgens worden de aandelen in het – voormalige –
onroerende-zaaklichaam aan de gegadigde(n) voor de onroerende zaken overgedragen.
Het resultaat is dat de onroerende zaken verhangen zijn zonder overdrachtsbelasting.
Daarna kan de CV ontbonden worden, waarbij de onroerende zaken aan het destijds
inbrengende onroerende-zaaklichaam – maar nu met (een) andere aandeelhouder(s) –
worden toegedeeld, met gebruikmaking van de vrijstelling van artikel 15, eerste
lid, onderdeel f, WBR.2.3.3. Aanpak van inbrengconstructiesGelet op de ratio van de onderhavige vrijstelling en de maatschappelijke
en economische gelijkenis tussen de vennootschappen met rechtspersoonlijkheid
en de vennootschappen zonder rechtspersoonlijkheid, stel ik voor om de vrijstelling
van de verkrijging krachtens de inbreng in een vennootschap die geen in aandelen
verdeeld kapitaal heeft, zoveel mogelijk te binden aan de voorwaarden die
gesteld worden aan de vrijstelling krachtens de omzetting van een niet in
de vorm van een NV of BV gedreven onderneming in een wel in die vorm gedreven
onderneming.De voorwaarden voor de vrijstelling bij de inbreng in een NV of BV, die
grotendeels zijn uitgewerkt in het Uitvoeringsbesluit belastingen van rechtsverkeer
(hierna: Uitvoeringsbesluit), houden in dat een onderneming moet worden ingebracht –
onder onderneming mede verstaan de onderneming bestaande in een deelgerechtigdheid
in een maatschap, VOF of CV – en dat die onderneming door de NV of de
BV gedurende ten minste drie jaren moet worden voortgezet door de vennootschap.
Voorts moet de waarde van de onderneming geheel worden omgezet in aandelenkapitaal,
onder maximale toebetaling van 10 percent van de ingebrachte waarde
en moet de inbrenger de aan hem toegekende aandelen ten minste drie jaren
houden. Daarnaast is nog de voorwaarde opgenomen dat de oprichters van de
NV of BV in het aandelenkapitaal geheel of nagenoeg geheel in dezelfde verhouding
gerechtigd zijn als in het vermogen van de omgezette onderneming.Met betrekking tot de vrijstelling voor de inbreng in personenvennootschappen
bevat het wetsvoorstel de volgende maatregelen:– de vrijstelling is alleen van toepassing bij inbreng van een onderneming,
waaronder mede wordt verstaan de onderneming bestaande in een deelgerechtigdheid
in een maatschap, VOF of CV;– de vrijstelling is alleen toepasselijk als de inbrenger ter zake
van de inbreng deelgerechtigd wordt in het gemeenschappelijke vermogen voor
een bedrag dat ten minste gelijk is aan de waarde in het economische verkeer
van het ingebrachte ondernemingsvermogen (bijschrijving op kapitaalrekening);– de vrijstelling blijft buiten toepassing als de ingebrachte onderneming
heeft behoord tot het vermogen van een onroerende-zaaklichaam;– de vrijstelling bij verdeling van goederen die zijn ingebracht
in een personenvennootschap wordt beperkt tot gevallen waarbij de inbreng
heeft plaatsgevonden met toepassing van de vrijstelling;– in de gevallen waarin de vrijstelling bij verdeling toepassing
mist, mag, ter voorkoming van dubbele heffing bij de verkrijging krachtens
verdeling, de waarde van het aandeel dat de verkrijger reeds heeft op de waarde
van het verkregene in mindering worden gebracht.Elk van de hiervoor genoemde maatregelen heeft een functie bij de bestrijding
van het oneigenlijk gebruik van de inbrengvrijstelling. Geen van de maatregelen
is echter op zichzelf voldoende om alle gesignaleerde vormen van oneigenlijk
gebruik van de vrijstelling te bestrijden. De maatregelen moeten in onderlinge
samenhang worden bezien.In het Uitvoeringsbesluit zullen voor de toepassing van de inbrengvrijstelling
bij personenvennootschappen nadere voorwaarden worden opgenomen. Deze voorwaarden
zullen betrekking hebben op de omvang van de inbreng, de duurzaamheid van
het samenwerkingverband en de onverkorte deelname van de inbrenger.2.4. Gevolgen van de reparatie overdrachtsbelastingMet de nieuwe opzet van artikel 4 WBR wordt beoogd de mogelijkheden in
te perken om doel en strekking van de regeling te ontgaan en interpretatieverschillen
in de toekomst te voorkomen. Voor lichamen met een in aandelen verdeeld kapitaal
die het verkrijgen, exploiteren en vervreemden van onroerende zaken (mede)
als doel hebben, worden nieuwe criteria voorgesteld wanneer zij een onroerende-zaaklichaam
zijn en wanneer niet. De zogenoemde oppompconstructies en de constructies
met «dubbeldekkers» worden bestreden door inbouw van een referentieperiode
in de definitie van de onroerende-zaaklichaam en door het toerekenen van bezittingen
en schulden van de dochtermaatschappij aan de moedermaatschappij (consolidatie).
Voorts worden de begrippen verbonden lichaam en verbonden natuurlijk persoon
geïntroduceerd om het ontgaan van de belasting door het tussenschuiven
van een lichaam, zoals bij uitsmeer- en bijkoopconstructies, tegen te gaan.
Met de invoering van deze maatregelen wordt weliswaar bereikt dat in meer
gevallen dan thans het geval is bij de overdracht van onroerende zaken door
middel van aandelen in een onroerende-zaaklichaam heffing van overdrachtsbelasting
aan de orde komt, maar dat is naar mijn oordeel gerechtvaardigd. De voorgestelde
maatregelen zijn noodzakelijk en onvermijdelijk om de heffing van overdrachtsbelasting
bij onroerende-zaaklichamen weer in overeenstemming te brengen
met de oorspronkelijke bedoeling van de wetgever.Opgemerkt zij nog dat een aantal maatregelen vooral bedoeld is om te voorkomen
dat in de toekomst, nu de huidige methoden om de belasting te ontgaan worden
bemoeilijkt, nieuwe structuren worden opgezet om de heffing te ontlopen.Tot slot wijs ik erop dat de aanscherping van de regeling voor de vrijstelling
bij inbreng in een personenvennootschap ertoe leidt dat de thans in zwang
zijnde constructies om onroerende zaken buiten het bereik van de overdrachtsbelasting
over te dragen via bijvoorbeeld de commanditaire vennootschap, niet meer kunnen
plaatshebben.2.5. Inwerkingtreding constructiebestrijding overdrachtsbelastingBij reparatiewetgeving komt onvermijdelijk het vraagstuk van het tijdstip
van inwerkingtreding aan de orde, in het bijzonder de vraag of aan de maatregelen
terugwerkende kracht moet worden gegeven. Over dit vraagstuk in het algemeen
is van gedachten gewisseld met de Tweede Kamer van de Staten-Generaal. De
uitkomst daarvan is neergelegd in mijn brief van 25 juni 1997 aan de
Tweede Kamer (kamerstukken II 1996/97, 25 212, nr. 2). Afhankelijk van
de mate waarin aankondigingseffecten te verwachten zijn en van de omvang van
het oneigenlijk gebruik of misbruik van een wettelijke voorziening, ligt terugwerkende
kracht in meer of mindere mate in de rede.Het wetsvoorstel voorziet erin dat de bepalingen uit het onderdeel reparatie
overdrachtsbelasting waarmee de CV-constructies worden bestreden, terugwerken
tot en met 29 september 1999. Op die datum is het voorstel van wet, houdende
wijziging van belastingwetten c.a. (belastingplan 2000), bij de Tweede Kamer
ingediend, bij welke gelegenheid de onderhavige bepalingen, en het feit dat
zij terugwerkende kracht zouden krijgen, zijn aangekondigd. Bij de besluitvorming
ter zake heeft een rol gespeeld dat het gebruik van zulke CV-constructies
toeneemt, dat zij relatief eenvoudig zijn op te zetten en te realiseren vanwege
het voornamelijk vormvrije karakter van de handelingen die ervoor nodig zijn.
Ook acht ik in dit kader het een factor van belang dat er bij de vorm waarin
gebruik wordt gemaakt van de CV-constructie om door middel van transacties
met aandelen in onroerende-zaaklichamen onroerende zaken in andere handen
te laten overgaan geen sprake is van uitstel van de heffing, maar van definitief
afstel. Het gaat voorts bij deze constructies om relatief grote bedragen.
Bovendien is reeds diverse malen in antwoord op vragen dienaangaande uit de
Kamer aangegeven dat deze constructies zouden worden bestreden. Onder deze
omstandigheden is het verlenen van terugwerkende kracht aan de maatregelen
die zijn gericht op het bestrijden van bedoelde constructies gerechtvaardigd.
Hoewel ik van mening ben dat het nieuwe regime voor de vrijstelling bij inbreng
zou moeten gelden voor iedere inbreng die plaatsheeft na 28 september
1999, heb ik aanleiding gezien een voorziening te treffen in de vorm van een
overgangsmaatregel voor inbrengen die plaatsvinden op grond van voor 29 september
1999 bestaande en schriftelijk vastgelegde obligatoire contracten. Voor deze
eerbiedigende bepaling gelden dezelfde voorwaarden als die welke golden ter
zake van de overgangsmaatregel die destijds is getroffen bij de invoering
van de verkrijging van de economische eigendom als belastbaar feit voor de
overdrachtsbelasting. Zo rust de bewijslast op belanghebbende dat op dat tijdstip
een schriftelijke overeenkomst tot inbreng tot stand was gekomen. Daarnaast
geldt de eis dat de inbreng daadwerkelijk geëffectueerd is voor de datum
van inwerkingtreding van deze wet.Er is niet voorzien in terugwerkende kracht voor de reparatiemaatregelen
met betrekking tot artikel 4 WBR. 3. Natuurschoonwet 1928Met betrekking tot de Natuurschoonwet 1928 wordt een drietal maatregelen
voorgesteld waarop hierna nader wordt ingegaan.3.1. Uitbreiding van het begrip landgoedVoorgesteld wordt het begrip landgoed in de Natuurschoonwet 1928 uit te
breiden. Deze uitbreiding strekt ertoe dat landgoederen niet meer noodzakelijkerwijs
voor een gedeelte uit bos moeten bestaan maar dat een landgoed ook kan bestaan
uit «natuurterreinen». De voorgestelde uitbreiding van het begrip
landgoed werkt niet door naar de onroerende-zaakbelastingen; het voorstel
bevat daartoe een wijziging van de Gemeentewet.3.2. Gezamenlijke rangschikkingIn 1989 is in de Natuurschoonwet 1928 de mogelijkheid opgenomen om tot
een gezamenlijke rangschikking van onroerende zaken te komen. Het doel van
de wijziging was om de rangschikking van een onroerende zaak welke niet zelfstandig
aan de eisen voldoet, mogelijk te maken door in samenhang met een aangrenzende
onroerende zaak te toetsen of aan de criteria voor rangschikking wordt voldaan.
Indien de aan elkaar grenzende onroerende zaken gezamenlijk aan de rangschikkingscriteria
voldoen, worden de onroerende zaken voor de toepassing van de Natuurschoonwet
1928 als één landgoed beschouwd. Op dit landgoed zijn vervolgens
de fiscale faciliteiten die in de Natuurschoonwet 1928 zijn opgenomen, onverkort
van toepassing. De gezamenlijke rangschikking is beperkt tot twee aan elkaar
grenzende onroerende zaken. Wel is toegestaan dat één onroerende
zaak in verschillende verzoeken om gezamenlijke rangschikking kan worden betrokken.Gebleken is dat in de praktijk, ondanks de beperking tot twee aan elkaar
grenzende onroerende zaken, niet bedoeld gebruik van de gezamenlijke rangschikking
wordt gemaakt. Veelal gebeurt dit doordat relatief kleine percelen (postzegelpercelen)
met daarop gelegen een woonhuis en grote tuin, gezamenlijke rangschikking
aanvragen met een naastgelegen landgoed. Het postzegelperceel hoeft zelf nauwelijks
aan eisen te voldoen daar rangschikking wordt aangevraagd in samenhang met
een onroerende zaak die reeds als een landgoed wordt beschouwd. Een dergelijk
gebruik van de mogelijkheid om gezamenlijk te rangschikken is ongewenst, omdat
door de rangschikking van dergelijke postzegelpercelen de instandhouding en
het creëren van natuurschoon niet of nauwelijks wordt bevorderd.Derhalve wordt voorgesteld om de mogelijkheid om gezamenlijk te rangschikken
op andere wijze vorm te geven waarbij de voorgestelde maatregelen nader zullen
worden uitgewerkt in het Rangschikkingsbesluit Natuurschoonwet 1928.Hoofdregel blijft dat een landgoed ten minste 5 hectare groot moet zijn.
Het voorstel is om het rangschikken via een gezamenlijk verzoek voor onroerende
zaken kleiner dan 5 hectare slechts mogelijk te maken ingeval een dergelijke
onroerende zaak ofwel onbebouwd is ofwel de bebouwing bestaat uit een rijksmonument.
Verder moet voortaan elk van de onroerende zaken, onafhankelijk van elkaar,
voldoen aan de voorwaarden die aan een landgoed worden gesteld (met uitzondering
dan van de oppervlakte-eis van 5 hectare in de bovengenoemde gevallen). Voorwaarde
blijft dat de onroerende zaken aan elkaar grenzen. In tegenstelling tot het
huidige recht worden beide onroerende zaken vervolgens niet aangemerkt als
één landgoed, maar worden de onderscheidene onroerende zaken
elk als een landgoed beschouwd. Het behoud van de status van landgoed blijft
overigens wel afhankelijk van de kwalificatie van de onroerende zaak waarmee
gezamenlijke rangschikking heeft plaatsgevonden. Bij de voorgestelde
vormgeving van de gezamenlijke rangschikking is rekening gehouden met het
advies van de Stuurgroep Particuliere Natuurschoonwetlandgoederen. Deze Stuurgroep
heeft onder meer geadviseerd om de mogelijkheid tot gezamenlijk rangschikken
geheel af te schaffen teneinde de postzegelproblematiek tegen te gaan, maar
daarbij wel de omzomingseisen en openstellingscriteria aan te passen. Bij
het vervallen van de gezamenlijke rangschikking zou het volgens de Stuurgroep
dan wel mogelijk moeten zijn om delen van een landgoed in erfpacht of vruchtgebruik
uit te geven, zonder dat dit voor de blote eigenaar een verlies van faciliteiten
die op grond van de Natuurschoonwet 1928 kunnen worden verkregen, zou betekenen.
Anders dan de Stuurgroep, zie ik niet de noodzaak om de mogelijkheid tot gezamenlijk
rangschikken geheel af te schaffen. Doordat onroerende zaken kleiner dan 5
hectare slechts voor gezamenlijke rangschikking in aanmerking zullen kunnen
komen indien er op deze zaken ofwel geen opstallen aanwezig zijn ofwel de
aanwezige opstallen zijn aangemerkt als rijksmonument, is de angel uit de
postzegelproblematiek gehaald. Tegelijkertijd blijft door het handhaven van
de gezamenlijke rangschikking wel de mogelijkheid behouden om met het oog
op het behoud van het natuurschoon kleine onroerende zaken te laten delen
in de NSW-faciliteiten.De suggestie van de Stuurgroep om de omzomingscriteria aan te passen,
zodanig dat een omzoming die niet op het landgoed ligt toch in aanmerking
wordt genomen, is door mij overgenomen. In het voorstel wordt hiervoor met
de voorgestelde uitbreiding van de delegatiebevoegdheid van artikel 1, tweede
lid (nieuw), onderdeel c, van de Natuurschoonwet 1928 de mogelijkheid geopend.
Deze materie zal worden uitgewerkt in het Rangschikkingsbesluit Natuurschoonwet
1928.Met betrekking tot de openstellingscriteria kan het volgende worden opgemerkt.
Momenteel komt het wel voor dat een kleine onroerende zaak profiteert van
de fiscale faciliteiten die gelden voor opengestelde landgoederen omdat de
onroerende zaak waarmee in samenhang rangschikking als een landgoed is aangevraagd,
is opengesteld. Dit is met name het geval indien het opengestelde landgoed
in verhouding tot de andere onroerende zaak zeer groot is. Deze faciliteit
bestaat er in dat de waarde van het landgoed voor de toepassing van de Successiewet
1956 op nihil wordt gesteld. Doordat elke onroerende zaak, ongeacht of rangschikking
is aangevraagd in samenhang met een andere onroerende zaak, voortaan zelf
als een landgoed wordt beschouwd, is dit meeliften met de faciliteiten van
een ander landgoed niet langer mogelijk. Ten aanzien van elke onroerende zaak
die als een landgoed is aangemerkt, zal onafhankelijk van het regime dat op
naastgelegen onroerende zaken van toepassing is, worden beoordeeld of deze
in aanmerking komt voor ofwel de faciliteiten die gegund worden aan een opengesteld,
ofwel de faciliteiten die gegund worden aan een niet opengesteld landgoed.
In het verlengde hiervan zal de Aanschrijving Openstelling Natuurschoonwet-landgoederen
worden aangepast. Daarbij zal tevens worden bezien in hoeverre de openstellingscriteria
in lijn met de wensen van de Stuurgroep kunnen worden aangepast.3.3. De schenkings- en successiefaciliteit in de Natuurschoonwet
1928In de Natuurschoonwet 1928 zijn bepalingen opgenomen op grond waarvan
de ingevolge de Successiewet 1956 wegens de verkrijging van een landgoed verschuldigde
belasting geheel of voor een gedeelte buiten invordering blijft. Deze faciliteit
is in het leven geroepen om te stimuleren dat economisch vaak weinig rendabele
landgoederen in stand worden gehouden c.q. worden gecreëerd. De verschuldigde
belasting blijft geheel buiten invordering indien het gaat om een voor het
publiek opengesteld landgoed. Is het landgoed niet opengesteld dan blijft
buiten invordering het verschil tussen de volgens de opgelegde aanslag verschuldigde
belasting en het bedrag aan belasting dat verschuldigd zou zijn
indien de waarde van het verkregen landgoed wordt gesteld op de helft van
de bestemmingswaarde. De niet-ingevorderde belasting wordt alsnog ingevorderd
indien binnen een tijdvak van 25 jaren na het overlijden of de schenking de
onroerende zaak niet langer als een landgoed wordt aangemerkt. Over het ingevorderde
bedrag is invorderingsrente verschuldigd.Op grond van de huidige Natuurschoonwet geldt niet het vereiste dat het
landgoed gedurende een bepaalde periode eigendom moet blijven van degene die
de schenkings- of successiefaciliteit heeft genoten. Vervreemding van het
landgoed leidt niet tot invordering van de belasting mits het landgoed door
de opvolgende eigenaar of eigenaren gedurende het nog resterende gedeelte
van de 25 jaren in stand wordt gehouden en de opvolgende eigenaar binnen zes
maanden een verzoek om continuering van de rangschikking als Natuurschoonwet-landgoed
indient. Op deze manier ontbreekt een relatie tussen de verrichte inspanning
ten behoeve van het natuurschoon en de omvang van de fiscale faciliteit. Het
voorstel is erop gericht deze relatie aan te brengen door de omvang van de
faciliteit afhankelijk te stellen van de bezitsduur.Het ontbreken van een bezitseis maakt de landgoederen namelijk tot een
aantrekkelijk middel om fiscaal gefacilieerde schenkingen dan wel verervingen
te creëren, zonder dat de bedoeling bestaat om het landgoed gedurende
de gehele instandhoudingstermijn van 25 jaar in bezit te houden (veelal zal
het zelfs om een zeer korte bezitsperiode gaan). In dergelijke gevallen wordt
gebruik gemaakt van de schenkings- of successiefaciliteit van de Natuurschoonwet
1928 zonder dat enige bijdrage wordt geleverd aan, of iets wordt opgeofferd
voor, het natuurbehoud.Het komt erop neer dat een gerangschikt landgoed wordt aangekocht teneinde
het geheel of gedeeltelijk vrij van schenkingsrecht te kunnen schenken. De
begiftigde verkoopt het landgoed door en maakt hiermee de schenking liquide.
Dergelijke vormen van schenking en doorverkoop, tussen dezelfde of andere
partijen, kunnen meermalen plaatsvinden, waarbij telkens weer het fiscale
voordeel wordt gerealiseerd c.q. vermogen belastingvrij overgaat. Bij schenking
van een geldbedrag ten belope van de waarde van een landgoed zou uiteraard
wel schenkingsrecht zijn geheven. Ook kan door middel van verkopen van een
landgoed binnen een familie worden bewerkstelligd dat een landgoed op een
kunstmatige manier meerdere malen vererft om zodoende successierecht te besparen.
Zo kan bijvoorbeeld een landgoed nadat dit is vererfd door de erfgenaam worden
verkocht aan een familielid uit een van de vorige generaties zodat het enige
tijd later opnieuw vererft binnen de familie. Dit kan zich herhalen.De voorgestelde wijziging van de Natuurschoonwet 1928 houdt in dat aan
een vervreemding van een landgoed binnen een periode van 25 jaren na het genieten
van de schenkings- of successiefaciliteit fiscale gevolgen worden verbonden.
Dit gebeurt door aan de instandhoudingseis een bezitseis toe te voegen (de
beide eisen werken dus cumulatief). Indien een landgoed wordt vervreemd binnen
die periode, wordt een evenredig gedeelte van het schenkingsrecht, successierecht
of recht van overgang alsnog ingevorderd. De fiscale faciliteiten komen op
deze manier vooral ten goede aan personen die een landgoed gedurende een lange
tijd in bezit houden.4. Budgettaire en personele effectenDe budgettaire opbrengst van de maatregelen ter bestrijding van belastingontwijking
met betrekking tot de heffing van overdrachtsbelasting bedraagt f 20
miljoen per jaar, en van de bestrijding van het oneigenlijk gebruik van de
Natuurschoonwet 1928 f 5 miljoen. Met de verruiming van het begrip landgoed
in de Natuurschoonwet 1928 is een budgettaire derving gemoeid
van f 5 miljoen per jaar, zodat het wetsvoorstel per saldo een opbrengst
oplevert van f 20 miljoen. De uitvoeringskosten van de maatregel zijn
beperkt en worden binnen de begroting van de Belastingdienst opgevangen.5. Toelichting op de artikelenArtikel I (Wet op belastingen van rechtsverkeer)ARTIKEL I , onderdeel A (artikel 4 van de Wet op belastingen
van rechtsverkeer)Overzicht artikel 4Artikel 4 heeft een andere opzet gekregen. Het eerste lid omschrijft de
aandelen en rechten die met onroerende zaken worden gelijkgesteld. Het verzamelwoord
voor deze aandelen en rechten is «fictieve onroerende zaken».
De overige leden van artikel 4 bevatten de uitwerking van een aantal elementen,
verbonden aan de heffing van belasting bij fictieve onroerende zaken.Het eerste lid, onderdeel a, regelt wanneer aandelen in lichamen zijn
aan te merken als onroerende zaken. Bij dergelijke aandelen wordt het lichaam
waarin de aandelen worden gehouden aangeduid met het begrip «onroerende-zaaklichaam».Het eerste lid, onderdeel b, bestempelt lidmaatschapsrechten van verenigingen
of coöperaties, die een uitsluitend of nagenoeg uitsluitend gebruiksrecht
op een gebouw of een gedeelte van een gebouw belichamen, als onroerende zaken.Het tweede lid geeft een uitbreiding van de betekenis van het begrip «onroerende
zaken» als omschreven in het eerste lid.Het derde lid regelt dat heffing van overdrachtsbelasting alleen aan de
orde is bij verkrijging of uitbreiding van een aanmerkelijk belang in een
onroerende-zaaklichaam. Of sprake is van een aanmerkelijk belang wordt beoordeeld
met inachtneming van het middellijke of onmiddellijke aandeelhouderschap van
met de verkrijger verbonden lichamen, verbonden natuurlijke personen en, wanneer
de verkrijger een natuurlijk persoon is, de bloed- en aanverwanten in de rechte
linie en in de tweede graad van de zijlinie. Evenals voorheen is de middellijke
verkrijging van aandelen in een onroerende-zaaklichaam niet belast.Het vierde lid bevat een consolidatieregeling voor de wijze waarop een
aandelenpakket van eenderde of meer in aanmerking moet worden genomen bij
het bepalen van de bezittingen van een lichaam.Het vijfde lid breidt het begrip aandeelhouder uit met de vruchtgebruiker
en de economische eigenaar van aandelen en houdt een samentellingsregeling
in voor samenhangende overeenkomsten. Voorts is in dit lid een regeling getroffen
ter voorkoming van «dubbeltelling» van belangen bij het bepalen
van een aanmerkelijk belang.Het zesde tot en met achtste lid geven aan welke natuurlijke personen
en lichamen als met de verkrijger verbonden moeten worden aangemerkt. Het
betreft achtereenvolgens de met de verkrijger/natuurlijk persoon verbonden
lichamen, de met de rechtspersoon/verkrijger verbonden lichamen en de met
de rechtspersoon/verkrijger verbonden natuurlijke personen.De bepaling van het negende lid stemt overeen met die van het voormalige
tweede lid van artikel 4. Deze bepaling voorziet in een verplichting voor
onroerende-zaaklichamen en voor lichamen die de in het eerste lid, onderdeel
b, bedoelde rechten hebben toegekend bij aangifte de gegevens te verstrekken
waarvan de kennisneming van belang kan zijn voor de heffing van overdrachtsbelasting. Het tiende lid bevat een definitie van het begrip lichaam, zoals die voor
de toepassing van artikel 4 dient te worden gebruikt.Artikel 4, eerste lid, onderdeel a, van de Wet op belastingen
van rechtsverkeerOnderdeel a van artikel 4, eerste lid, noemt de voorwaarden waaraan een
lichaam moet voldoen, alvorens de aandelen in dat lichaam als onroerende zaken
worden aangemerkt. Het moet gaan om rechtspersonen, vennootschappen of doelvermogens,
waarvan het kapitaal in aandelen is verdeeld. Het lichaam dient voorts te
voldoen aan een bezitseis en, daaraan gekoppeld, een doeleis.Aan de bezitseis wordt voldaan wanneer de bezittingen van het lichaam
hoofdzakelijk, dat wil zeggen voor ten minste zeventig percent, bestaan uit
onroerende zaken. Artikel 4, tweede lid, geeft in dit verband aan wat mede
onder onroerende zaken wordt verstaan.De waardering van de bezittingen geschiedt naar de waarde in het economische
verkeer. Dit geldt in beginsel ook met betrekking tot bezittingen die bestaan
in aandelen in andere lichamen. De vraag is echter in welke mate bij de verkrijging
van aandelen in lichaam A, de middellijke verkrijging van de onroerende zaken
van lichaam B, waarin lichaam A aandelen houdt, een rol speelt. Met name is
van belang of de deelneming in de dochter bij de moeder als een onroerende
dan wel als een roerende bezitting telt. Vaste jurisprudentie is dat een deelneming
als een onroerende bezitting meetelt als het gaat om een deelneming in een
onroerende-zaaklichaam. De oude wettekst was op dit punt echter niet eenduidig.
Zo is in de redactie van die bepaling wel gelezen dat een deelneming in een
dochter bij de moeder alleen dan als onroerende bezitting kwalificeert, wanneer
de verkrijger van de aandelen in de moeder een aanmerkelijk belang in de dochter
heeft of verkrijgt. Een dergelijke interpretatie is in strijd met doel en
strekking van de regeling; zij is dan ook te beperkt. Door de loskoppeling
van het aanmerkelijk-belangvereiste van de definitie van aandeel in een onroerende-zaaklichaam
als fictieve onroerende zaak komt voormelde vraag niet meer aan de orde.Bij deelnemingen kleiner dan eenderde is het oude regime gehandhaafd.
Een deelneming in lichaam B telt als roerende bezitting mee indien B geen
onroerende-zaaklichaam is, en wel tegen de waarde in het economische verkeer.
Een deelneming in lichaam B telt daarentegen als onroerende bezitting mee
indien lichaam B wel zo'n lichaam is, eveneens naar de waarde in het economische
verkeer. Of een lichaam een onroerende-zaaklichaam is wordt vastgesteld aan
de hand van een benadering «van onderen af»: voldoet de (achter)kleindochtermaatschappij
aan de criteria van een dergelijk lichaam, dan wordt de deelneming daarin
bij de (klein)dochter als onroerende zaak aangemerkt voor de beoordeling van
de vraag of deze aan de criteria voor het bestaan van een onroerende-zaaklichaam
voldoet. Dit proces gaat zo door totdat men aankomt bij het lichaam waarin
de aandelen worden verkregen. Het zij herhaald: deze methodiek wordt toegepast
bij deelnemingen kleiner dan eenderde.Met betrekking tot grotere deelnemingen dan eenderde is een maatregel
genomen die in het bijzonder gericht is op de bestrijding van de dubbeldekkerconstructie:
consolidatie van bezittingen en schulden van de dochter bij de moeder. Dit
geldt voor deelnemingen van een substantiële omvang: het criterium wordt
gelegd bij een belang van eenderde of meer. Consolidatie houdt in dat op de
geconsolideerde balans de bezittingen en schulden van het lichaam en zijn
deelnemingen (uiteraard naar rato van het belang daarin) worden opgenomen
en de onderlinge vorderingen en schulden tegen elkaar worden weggestreept.
Het resultaat is dat alle onroerende zaken die door de verkregen aandelen
onmiddellijk of middellijk worden vertegenwoordigd, in aanmerking worden genomen
bij de beoordeling of voldaan wordt aan het 70%-bezitscriterium.
Opgemerkt zij dat de consolidatie ook gevolgen heeft voor de toetsing aan
de doeleis.De doeleis wordt primair beoordeeld aan de hand van de feitelijke werkzaamheden.
Aan de doeleis wordt voldaan als het lichaam als enige werkzaamheid of activiteit
heeft het vervreemden, verkrijgen of exploiteren van onroerende zaken. Oefent
het lichaam nog andere activiteiten uit, dan dient vast te staan dat de onroerende
zaken, als geheel genomen, geheel of hoofdzakelijk, dus voor ten minste zeventig
percent van de totale waarde van die onroerende zaken dienstbaar zijn aan
het verkrijgen, vervreemden of exploiteren ervan.Om te voorkomen dat in het zicht van de overdracht van de aandelen de
activa door middel van kunstgrepen worden opgepompt met het oog op het vrij
van overdrachtsbelasting overdragen, is een referentieperiode opgenomen. Indien
een lichaam op enig moment in het jaar voorafgaand aan het tijdstip van verkrijging
van de aandelen kwalificeerde als onroerende-zaaklichaam, kwalificeert het
lichaam ook op het moment van de verkrijging. Het opnemen van de referentieperiode
laat natuurlijk de mogelijkheid tot bestrijding van constructies met een beroep
op fraus legis buiten deze periode onverlet.De zinsnede «op enig tijdstip in het daaraan voorafgaande jaar»
betekent dat niet alleen een lichaam dat op het moment van de verkrijging
van de aandelen aan deze eisen voldoet als een onroerende-zaaklichaam moet
worden beschouwd, maar ook een lichaam dat op enig moment in het jaar voorafgaande
aan de verkrijging aan deze eisen heeft voldaan. Een jaar betekent in dit
verband een periode van twaalf maanden. Een en ander houdt in dat bezien moet
worden of op enig moment in de loop van het voorafgaande jaar de bezittingen
voor ten minste zeventig percent uit onroerende zaken hebben bestaan, en,
ingeval het lichaam nog een ander doel heeft dan de verkrijging, vervreemding
en exploitatie van onroerende zaken, of in hoofdzaak die onroerende zaken
als zodanig dienstbaar zijn aan het verkrijgen, vervreemden of exploiteren
ervan.Bij de bezittingen die bestaan in aandelen in andere lichamen moet daarbij
het volgende in het oog worden gehouden.In de eerste plaats moet de grootte van het pakket worden beschouwd. Is
dit groter dan een eenderde belang, dan vindt consolidatie plaats op de voet
van het vierde lid. Bij een kleiner belang moet worden beoordeeld of het lichaam
waarin de aandelen worden gehouden als onroerende-zaaklichaam kwalificeert,
in welk geval de aandelen als onroerende zaken zijn te beschouwen en de waarde
van die aandelen in het economische verkeer als onroerende bezitting telt.
Indien het lichaam niet als onroerende-zaaklichaam kwalificeert, geldt het
pakket als roerende bezitting, te waarderen naar de waarde in het economische
verkeer. Ook bij deze pakketten moet toetsing steeds plaatsvinden naar de
situatie op enig moment in het jaar voorafgaande aan de verkrijging.Artikel 4, tweede lid, van de Wet op belastingen van rechtsverkeerMet betrekking tot de met onroerende zaken gelijkgestelde aandelen in
een onroerende-zaaklichaam trad in de oude tekst van de regeling een «Droste-effect»1 op, omdat in de omschrijving van dergelijke aandelen
de bezittingen van het lichaam van belang zijn en die bezittingen zelf ook
weer uit dit soort aandelen kunnen bestaan. Dit effect is losgekoppeld uit
de definitie van een onroerende-zaaklichaam en ondergebracht in het tweede
lid van artikel 4, waarin wordt aangegeven dat voor de toepassing van artikel
4, eerste lid, onder onroerende zaken mede worden verstaan fictieve onroerende
zaken (aandelen in onroerende-zaaklichamen en lidmaatschapsrechten), rechten
waaraan onroerende zaken of fictieve onroerende zaken zijn onderworpen, alsmede
de economische eigendom van deze zaken of rechten (de economische eigendom
van onroerende zaken, fictieve onroerende zaken of rechten waaraan
onroerende zaken of fictieve onroerende zaken zijn onderworpen).Een gevolg van deze systematiek is dat fictieve onroerende zaken, beperkte
rechten en economische eigendom meetellen bij de toetsing aan het bezits-
en doelcriterium voor het bestaan van een onroerende-zaaklichaam.Artikel 4, derde lid, van de Wet op belastingen van rechtsverkeerHet bestaan van een onroerende-zaaklichaam is niet afhankelijk van de
grootte van het belang dat de verkrijger verwerft. Wel is de verkrijging van
een belang van substantiële omvang een zelfstandige en aanvullende voorwaarde
om tot belastingheffing te komen. De aansluiting bij het vroegere aanmerkelijk-belangcriterium
uit de inkomstenbelasting is in hoofdlijnen gehandhaafd, zij het dat niet
meer de deelname in het nominaal gestorte kapitaal bepalend is, maar de deelname
in het geplaatste kapitaal, zoals dat ook voor de toepassing van de aanmerkelijk-belangregeling
in de inkomstenbelasting inmiddels het geval is. Door de invoering van deze
maatregel wordt voorkomen dat het aanmerkelijk-belangcriterium eenvoudig kan
worden ontgaan door het niet volstorten van geplaatste aandelen.Het aanmerkelijk-belangcriterium met betrekking tot verkrijgende rechtspersonen
is aangescherpt. Onder de voormalige wetgeving werd een rechtspersoon als
een vrijgezel zonder verwanten beschouwd, waardoor de heffing onevenwichtig
was en ontgaansmogelijkheden door het tussenschuiven van lichamen werden geopend.
Het voorstel voorziet om die reden in een maatregel waarbij voor rechtspersonen
een soort familie wordt gecreëerd. Net als bij de natuurlijke persoon
tellen ook de aandelen die verwante rechtspersonen «in de rechte linie»
(moeder- en dochtervennootschappen) en «in de tweede graad van de zijlinie»
(zustervennootschappen) bezitten, mee bij het antwoord op de vraag of een
voldoende belang wordt verkregen om heffing van overdrachtsbelasting te rechtvaardigen.Het aanmerkelijk-belangcriterium – het criterium aan de hand waarvan
wordt vastgesteld of ter zake van de verkrijging van aandelen belasting verschuldigd
is – is in het derde lid opgenomen. Of er een aanmerkelijk belang is,
wordt niet uitsluitend beoordeeld vanuit het onmiddellijke of middellijke
aandeelhouderschap van de verkrijger. Het aandeelhouderschap van bepaalde,
met de verkrijger verbonden, personen of lichamen telt eveneens mee. Dit is
zowel het geval bij de bepaling van het aanmerkelijk belang van een verkrijger/natuurlijk
persoon (onderdeel a) als bij een verkrijger/rechtspersoon (onderdeel b).
Bij het vaststellen van de omvang van het aandeelhouderschap van een verbonden
natuurlijk persoon of verbonden lichaam in het onroerende-zaaklichaam wordt,
evenals dit het geval is bij het vaststellen van de omvang van het aandeelhouderschap
van de echtgenoot en bloed- en aanverwanten van een verkrijger, het volledige
onmiddellijke en middellijke aandeelhouderschap van deze verbonden personen
en lichamen in aanmerking genomen.Onder echtgenoot wordt ingevolge artikel 2, vijfde lid, van de Algemene
wet inzake rijksbelastingen mede verstaan de geregistreerde partner.De begrippen «verbonden natuurlijke personen» en «verbonden
lichamen» zijn ontleend aan artikel 10a, vierde en vijfde lid, van de
Wet op de vennootschapsbelasting 1969. Het begrip lichaam is in dit verband
niet beperkt tot lichamen met een in aandelen verdeeld kapitaal, maar heeft
de (brede) betekenis als omschreven in het tiende lid. Bij de vaststelling
van de verbondenheid van lichamen en natuurlijke personen gaat het niet uitsluitend
om de onderlinge relaties via het houden van aandelen en de daaraan formeel
gekoppelde rechten, maar is een materieel direct of indirect belang aan de
orde. Ook lichamen die niet een in aandelen verdeeld kapitaal
hebben, zoals een stichting, vereniging of personenvennootschap kunnen in
deze zin verbonden lichamen zijn.De groep van lichamen en personen die bij het bepalen van een substantieel
belang in aanmerking wordt genomen, stemt niet geheel overeen met die in de
inkomstenbelasting en met die in de vennootschapsbelasting. De keuze voor
de groep van lichamen en personen is in de eerste plaats gebaseerd op de verschijningsvormen
van spreidings- of bijkoopconstructies die zijn gesignaleerd, waarin verbonden
lichamen en bloed- en aanverwanten in de rechte linie en in de tweede graad
van de zijlinie en verbonden lichamen een rol spelen. In de tweede plaats
heeft de overdrachtsbelasting een eigen karakter. De overdrachtsbelasting
is, in tegenstelling tot de inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting,
een heffing waarvan het belastbaar feit slechts een momentopname betreft,
namelijk het moment van de verkrijging. De belasting knoopt dus niet aan bij
een gedurende een bepaalde langere tijdsperiode behaald resultaat. Voorts
vindt het houden van aandelen in onroerende-zaaklichamen veelal plaats in
de beleggingssfeer, terwijl het aanmerkelijk-belangregime in de inkomstenbelasting
ziet op een meer duurzame en actieve vorm van het houden van aandelen als
een vorm van ondernemen. De situatie waarop de vennootschapsbelasting het
oog heeft, de beperking van aftrek van rente van schulden aan verbonden lichamen
of verbonden natuurlijke personen en beperkingen in de deelnemingsvrijstelling,
vereist naar haar aard een meer langdurige samenwerking waarbij de financiële
relatie tussen de personen en lichamen een belangrijke rol speelt en ook de
zeggenschap in het belastingplichtige lichaam meer van belang is. De verschillende
karakters van inkomsten- en vennootschapsbelasting enerzijds en de overdrachtsbelasting
anderzijds veroorzaken derhalve verschillen in de aard en vorm van de samenwerking
die voor de vaststelling van de relevante groep in ogenschouw moet worden
genomen. Doordat de samenwerking waar het in de overdrachtsbelasting om kan
gaan slechts van kortstondig aard behoeft te zijn – denk bijvoorbeeld
aan een gezamenlijke aan- en verkoop van aandelen – is het eenvoudig
en voor de hand liggend om met familie of gelieerde lichamen tot de bedoelde
samenwerking te komen en daarom moeten zij in de overdrachtsbelasting tot
de relevante groep worden gerekend.In het derde lid, onderdeel a, is de dubbele toets gehandhaafd voor natuurlijke
personen. Dat betekent dat een natuurlijk persoon, al dan niet tezamen met
zijn echtgenoot voor ten minste zeven percent aandeelhouder moet zijn, en
tevens, al dan niet tezamen met de overige genoemde personen en lichamen,
voor minstens een derde. De verkrijging door een rechtspersoon wordt in de
heffing betrokken, indien de rechtspersoon tezamen met de met hem verbonden
natuurlijke personen of verbonden lichamen door de verkrijging onmiddellijk
of middellijk voor een derde deel aandeelhouder was of wordt.Artikel 4, vierde lid, van de Wet op belastingen van rechtsverkeerIn het vierde lid is een bijzondere regeling opgenomen voor het bepalen
van de waarde van de bezittingen van een lichaam met een in aandelen verdeeld
kapitaal (lichaam A) waarvan moet worden beoordeeld of het een onroerende-zaaklichaam
is, voor zover het betreft de bezittingen in de vorm van aandelen in een ander
lichaam met een in aandelen verdeeld kapitaal (lichaam B). Deze regeling (consolidatie)
is alleen van toepassing indien het lichaam A voor ten minste een derde gedeelte
van het geplaatste kapitaal onmiddellijk of middellijk aandeelhouder in lichaam
B is. Ingevolge deze bepaling worden de bezittingen en schulden van de lichamen
waarin die aandelen onmiddellijk of middellijk worden gehouden, als bezittingen
en schulden van het te beoordelen lichaam A zelf aangemerkt, uiteraard naar
evenredigheid van het onmiddellijk en middellijk gehouden belang. Door de
toerekening van bezittingen en schulden van een lichaam aan een
ander lichaam vallen onderlinge vorderingen en schulden (naar evenredigheid)
tegen elkaar weg. Consolidatie moet ook plaatsvinden in gevallen waarin het
eenderde of groter belang is opgebouwd uit meerdere onmiddellijke en middellijke
aandeelhouderschappen, ook al vertegenwoordigen deze elk op zichzelf beschouwd
geen eenderde belang.Na consolidatie gelden de onroerende zaken van het lichaam waarin een
eenderde onmiddellijk dan wel middellijk belang wordt gehouden naar rato van
het gehouden onmiddellijke en middellijke belang als onroerende zaken van
het lichaam waarin de aandelen worden verkregen. Zij worden betrokken bij
de beoordeling of dat lichaam voldoet aan de bezitseis en aan de doeleis.Artikel 4, vijfde lid, van de Wet op belastingen van rechtsverkeerDoor de gelijkstelling van aandelen in een onroerende-zaaklichaam met
onroerende zaken is de verkrijging van een recht van vruchtgebruik of ander
beperkt recht op aandelen in een onroerende-zaaklichaam ingevolge artikel
2, eerste lid, van de WBR belastbaar voor de overdrachtsbelasting. Sinds de
invoering van de economische-eigendomsverkrijging als belastbaar feit is de
verkrijging van de economische eigendom van aandelen eveneens onderworpen
aan de belasting. Onduidelijkheid bestond evenwel over het antwoord op de
vraag of aandelen die een verkrijger bijvoorbeeld in vruchtgebruik heeft of
die hij in economische eigendom bezit, meetellen bij de beoordeling van een
aanmerkelijk belang bij de verkrijger. Vruchtgebruiker noch economisch eigenaar
zijn immers aandeelhouder in strikt juridische zin. Materieel laten zij zich
zeer wel vergelijken met laatstgenoemd persoon, wat ook blijkt uit het feit
dat de verkrijging van het beperkte recht of van de economische eigendom een
belastbare verkrijging is.Om die reden stelt het vijfde lid, onderdeel a, de rechthebbende op een
recht waaraan de aandelen (in het onroerende-zaaklichaam) zijn onderworpen
gelijk met aandeelhouder. Hetzelfde geldt voor de economische eigenaar. Langs
deze weg worden de aandelen die de verkrijger in economische eigendom heeft
of waarvan hij (bijvoorbeeld) vruchtgebruiker is, meegeteld bij de beoordeling
van een aanmerkelijk belang. Het voorstel bestempelt de economische eigenaar
en de vruchtgebruiker in dit opzicht dus als fictieve aandeelhouders. Uit
de gelijkstelling vloeit voort dat fictief aandeelhouderschap een overeenkomstige
gerechtigdheid in het geplaatste kapitaal van het onroerende-zaaklichaam vertegenwoordigt
als het aandeelhouderschap waaraan het fictieve aandeelhouderschap is ontleend.
Een vruchtgebruiker wiens recht betrekking heeft op de helft van de aandelen
heeft dus een vijftig percent belang in het geplaatste kapitaal. Economische
eigendom van een tiende gedeelte van de geplaatste aandelen correspondeert
met tien percent van het aandelenkapitaal. Zijn twee of meer personen samen
vruchtgebruiker of samen economisch eigenaar, dan heeft toerekening van de
deelgerechtigdheid in het aandelenkapitaal plaats in verhouding tot ieders
recht in de gemeenschap van vruchtgebruik of economische eigendom. Vijf personen
die samen voor gelijke delen economisch eigenaar zijn van de helft van de
uitgegeven aandelen vertegenwoordigen ieder een deelgerechtigdheid van tien
percent in het geplaatste aandelenkapitaal.De bepaling ziet zowel op het aandeelhouderschap dat bij het vaststellen
van het aanmerkelijk belang aan de orde komt (derde lid), als op het consolidatievoorschrift
(vierde lid). Zo zal ook consolidatie op basis van het vierde lid moeten plaatsvinden,
indien een lichaam bijvoorbeeld de economische eigendom van eenderde of meer
van de aandelen in een ander lichaam bezit.Het vijfde lid, onderdeel b, regelt dat verkrijgingen binnen een tijdsverloop
van twee jaren door eenzelfde verkrijger worden samengeteld. Zij worden beschouwd als te hebben plaatsgehad ingevolge dezelfde of een samenhangende
overeenkomst. Tegenbewijs is niet mogelijk. Op grond van deze bepaling is
de verkrijger ook ter zake van een voorafgaande verkrijgingen van aandelen
in een onroerende-zaaklichaam overdrachtsbelasting verschuldigd, indien die
voorafgaande verkrijgingen tezamen met de huidige verkrijging leiden tot een
aanmerkelijk belang en die voorafgaande verkrijgingen plaatsvonden binnen
een periode van twee jaren voor de verkrijging die uiteindelijk leidde tot
het bereiken van het aanmerkelijk belang. De werking van de wettelijke samenhang
van verkrijgingen binnen de tweejaarstermijn kan als volgt worden geïllustreerd.Een verkrijger verkrijgt op 1 januari 2000 een pakket aandelen in een
onroerende-zaaklichaam, welk pakket twintig percent van het geplaatste kapitaal
vertegenwoordigt (eerste verkrijging). Op 1 november 2001 verkrijgt hij
een pakket van tien percent (tweede verkrijging) en op 1 februari 2002
nog een pakket van tien percent (derde verkrijging). Op 1 februari 2002
heeft betrokkene derhalve een pakket aandelen dat in totaal veertig percent
van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigt. Pas op 1 februari 2002
heeft hij zoveel aandelen dat het aanmerkelijk belangcriterium van eenderde
van het geplaatste kapitaal wordt overschreden. Op grond van het vijfde lid,
onderdeel b, wordt de verkrijging op 1 november 2001 beschouwd te hebben
plaatsgehad ingevolge dezelfde of een samenhangende overeenkomst met de verkrijging
op 1 februari 2002, omdat deze verkrijgingen binnen een tweejaarsperiode
vallen. Belasting is alsnog verschuldigd ter zake van die verkrijging, uiteraard
naar de waarde in het economische verkeer van de door de verkregen aandelen
vertegenwoordigde onroerende zaken op het moment van de verkrijging.Uiteraard is het mogelijk dat ook de eerste verkrijging heeft plaatsgevonden
ingevolge een samenhangende overeenkomst met de tweede en derde verkrijging
en dat derhalve ook met betrekking tot die eerste verkrijging belasting is
verschuldigd, maar zal, bij betwisting van dat feit, het op de weg van de
inspecteur liggen om de samenhang aannemelijk te maken.De samentellingsregeling is beperkt tot verkrijgingen door dezelfde verkrijger.
In gevallen waarin er een samenhang is tussen verkrijgingen door verschillende
personen waardoor een van hen achteraf bezien een aanmerkelijk belang heeft
verkregen, is uiteraard ook belasting verschuldigd, die op aangifte moet worden
voldaan.Het vijfde lid, onderdeel c, ziet op gevallen van samenloop van belangen
bij de vaststelling of er sprake is van de verkrijging of uitbreiding van
een aanmerkelijk belang.In de eerste plaats kan het onmiddellijke of middellijke aandeelhouderschap
in een onroerende-zaaklichaam van een met de verkrijger verbonden lichaam
samenvallen met het middellijke aandeelhouderschap in het onroerende-zaaklichaam
van een van de overige leden uit de referentiegroep (dit wil zeggen de groep
van – al dan niet verbonden – personen en verbonden lichamen die
bij de bepaling van het aanmerkelijk belang mede in aanmerking moeten worden
genomen). Maar ook het middellijke aandeelhouderschap in het onroerende-zaaklichaam
van de verkrijger zelf kan samenvallen met het aandeelhouderschap van een
met deze verkrijger verbonden lichaam.Deze belangen zouden zonder nadere regelgeving dubbel meetellen voor de
bepaling van het aanmerkelijk belang, te weten eenmaal als middellijk bezit
bij de verkrijger of een van de overige personen in de referentiegroep en
eenmaal bij het verbonden lichaam. Om die reden regelt het vijfde lid, onderdeel
c, dat bij samenloop het middellijke aandeelhouderschap via een verbonden
lichaam buiten aanmerking blijft en uitsluitend het bezit van het verbonden
lichaam in aanmerking wordt genomen. Ingeval het verbonden lichaam een maatschap,
vennootschap onder firma, commanditaire vennootschap of doelvermogen is, blijft
ook het belang van de maat/vennoot/belanghebbende buiten aanmerking, indienhet belang van die maat/vennoot/belanghebbende samenvalt met het belang
dat de maatschap, vennootschap of het doelvermogen als verbonden lichaam in
het onroerende-zaaklichaam heeft.De voorrang die in onderdeel c met betrekking tot de dubbeltelling van
belangen aan het aandeelhouderschap van het verbonden lichaam wordt gegeven,
heeft tot gevolg dat het meest omvangrijke, alsook het meest rechtstreekse
aandeelhouderschap in aanmerking wordt genomen bij de bepaling van het aanmerkelijke
belang. Slechts in het geval waarin de verkrijger of de personen uit de referentiegroep
het volledige belang in het desbetreffende verbonden lichaam hebben, is het
middellijke aandeelhouderschap van die personen in het onroerende-zaaklichaam
van even grote omvang als het aandeelhouderschap van dat verbonden lichaam
in het onroerende-zaaklichaam.Een andere vorm van samenloop kan zich voordoen bij toepassing van de
regeling inzake het fictieve aandeelhouderschap. Deze regeling brengt met
zich dat in voorkomend geval een aandelenpakket meer dan één
keer wordt meegeteld bij de beoordeling van een aanmerkelijk belang. Zo kan
degene wiens positie in een onroerende-zaaklichaam wordt beoordeeld met betrekking
tot een pakket aandelen aandeelhouder in civielrechtelijke zin zijn, terwijl
een met hem verbonden lichaam vruchtgebruiker van het pakket is. Het omgekeerde
is uiteraard ook mogelijk. Het pakket wordt zelfs voor een derde maal in de
beschouwing betrokken bij aanwezigheid van een derde partij, die de desbetreffende
aandelen in economische eigendom bezit. Deze derde partij moet in dat geval
natuurlijk wel met betrokkene verbonden zijn.Ook voor deze vorm van samenloop van belangen bevat onderdeel c een regeling
ter voorkoming van meervoudige telling van dezelfde aandelen, in die zin dat
in voorkomend geval het aandeelhouderschap slechts eenmaal in aanmerking wordt
genomen.Artikel 4, zesde lid, van de Wet op belastingen van rechtsverkeerHet zesde lid definieert welke lichamen als een met een natuurlijke persoon
verbonden lichaam gelden. Met deze bepaling – samen met die van het
zevende en achtste lid – wordt bereikt dat het de feitelijke verkrijgers
niet te gemakkelijk wordt gemaakt om door het tussenschuiven van lichamen
het aanmerkelijk-belangcriterium te ontgaan.Voor de vaststelling of een lichaam is «verbonden» gaat het
om de omvang van de belangen – ten minste een derde gedeelte –
in het lichaam van de in dit lid genoemde personen afzonderlijk, dan wel van
twee of meer van deze personen gezamenlijk. Indien bijvoorbeeld de echtgenoot
van een verkrijger, tezamen met hun kinderen, een eenderde belang in een lichaam
heeft, geldt dit lichaam als verbonden en moet het volledige onmiddellijke
of middellijke aandeelhouderschap van dit verbonden lichaam in het onroerende-zaaklichaam
worden meegeteld voor de vaststelling of de verkrijger een aanmerkelijk belang
heeft verkregen of uitgebreid.Artikel 4, zevende lid, van de Wet op belastingen van
rechtsverkeerHet zevende lid definieert welke lichamen als verbonden aangemerkt worden
ingeval een rechtspersoon aandelen verkrijgt in een onroerende-zaaklichaam.
Dat is een lichaam, waarin de verkrijgende rechtspersoon ten minste een eenderde
belang heeft (een «dochter», onderdeel a), of een lichaam dat
ten minste een eenderde belang heeft in de verkrijgende rechtspersoon (een
«moeder», onderdeel b), dan wel een lichaam dat als «zuster»
van de verkrijgende rechtspersoon kan worden aangemerkt, doordat een derde,
een natuurlijk persoon of een lichaam, ten minste een eenderde belang heeft
in de verkrijgende rechtspersoon en tevens ten minste een eenderde belang
heeft in het «verbonden» zusterlichaam (onderdeel
c). Bovendien geldt op grond van onderdeel c mede als een met de verkrijgende
rechtspersoon verbonden lichaam, een lichaam waarin de verkrijger zelf geen
belang heeft, noch de hiervoor bedoelde derde, maar wel de echtgenoot of bloed-
of aanverwanten van die derde, uiteraard alleen in die gevallen dat de derde
een natuurlijk persoon is. Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer een vader
een eenderde belang heeft in de verkrijgende rechtspersoon (BV V) en zijn
zoon heeft een eenderde belang in BV Z, waarin de vader (de derde, bedoeld
in onderdeel c) zelf geen of minder dan een eenderde belang heeft. BV Z is
dan een met de verkrijgende rechtspersoon BV V verbonden lichaam, waarvan
het middellijke dan wel onmiddellijke aandelenbezit in het lichaam waarvan
de aandelen worden verkregen, meetelt voor de beoordeling van het aanmerkelijke
belang van de verkrijger. Door deze toevoeging is de definitie van verbonden
zusterlichaam ruimer dan de overeenkomstige bepaling in de Vpb waaraan zij
is ontleend. Echter ook in deze situatie is heffing op haar plaats. Hiermee
wordt eenzelfde resultaat bereikt als wanneer vader en zoon de onroerende
zaak rechtstreeks hebben verkregen, zonder het tussenschuiven van een rechtspersoon.Artikel 4, achtste lid, van de Wet op belastingen van
rechtsverkeerHet achtste lid definieert de met een verkrijgende rechtspersoon verbonden
natuurlijke personen waarvan het onmiddellijke of middellijke aandeelhouderschap
in aanmerking wordt genomen bij het bepalen van het belang van de verkrijger.
Op grond van deze bepaling tellen mee het volledige onmiddellijke en middellijke
aandeelhouderschap in het onroerende-zaaklichaam van de natuurlijke persoon
die, al dan niet tezamen met zijn echtgenoot en bloed- en aanverwanten in
de rechte linie en tweede graad van de zijlinie, ten minste voor een derde
gedeelte belang in de verkrijgende rechtspersoon hebben. Ook wordt rekening
gehouden met het aandeelhouderschap van de kring van genoemde natuurlijke
personen die ten minste een eenderde belang hebben in een met de verkrijgende
rechtspersoon verbonden lichaam, derhalve ten minste een eenderde belang in
het «moeder»-, «dochter»- of «zuster»-lichaam
van de verkrijgende rechtspersoon. Op grond van dit onderdeel van het achtste
lid telt een eventueel aandelenbezit in het onroerende-zaaklichaam van natuurlijke
personen dat niet tevens als een middellijk belang via de moeder, dochter
of zuster van de verkrijgende rechtspersoon kan worden aangemerkt, eveneens
mee voor de bepaling van het aanmerkelijke belang van de verkrijgende rechtspersoon,
ondanks het feit dat deze natuurlijke verbonden personen noch hun echtgenoot
of bloed- en aanverwanten een belang hebben in de verkrijgende rechtspersoon
zelf. Ook in die gevallen is er sprake van zodanige gelieerdheid van deze
natuurlijke personen met de verkrijgende rechtspersoon, dat het rechtstreekse
belang van deze personen mee moet tellen ter voorkoming van oneigenlijke spreiding
van aandelen.Het kan zijn dat met de verkrijgende rechtspersoon een natuurlijk persoon
verbonden is, die niet zelf aandelen heeft in het onroerende-zaaklichaam,
maar wiens echtgenote of andere bloed- of aanverwanten onmiddellijk of middellijk
aandelen hebben in het onroerende-zaaklichaam. Ook het aandeelhouderschap
van die echtgenote of bloed- en aanverwanten telt mee bij de bepaling of sprake
is van een aanmerkelijk belang van de verkrijgende rechtspersoon. Dit komt
tot uitdrukking in het slot van het achtste lid, waarin deze echtgenoot en
de bloed- en aanverwanten afzonderlijk worden genoemd.Artikel 4, negende lid, van de Wet op belastingen van
rechtsverkeerHet negende lid voorziet in een verplichting voor de in artikel 4, eerste
lid, bedoelde lichamen, verenigingen en coöperaties bij aangifte de gegevens te verstrekken die van belang zijn voor de heffing van overdrachtsbelasting.
De bepaling stemt overeen met het voormalige tweede lid van artikel 4 WBR.Artikel 4, tiende lid, van de Wet op belastingen van rechtsverkeerHet tiende lid bevat voor de toepassing van de regeling van artikel 4
een definitie van het begrip «lichamen». Dit begrip omvat verenigingen,
andere rechtspersonen, vennootschappen en doelvermogens, en stemt overeen
met het overeenkomstige begrip in artikel 32, tweede lid, WBR.ARTIKEL I, onderdeel B (artikel 12 van de Wet op belastingen
van rechtsverkeer)De toevoeging aan het derde lid van artikel 12 WBR van de woorden «met
toepassing van de vrijstelling, bedoeld in artikel 15, eerste lid, onderdeel
e,» bewerkstelligt dat de in artikel 12, eerste en tweede lid, bedoelde
vermindering van heffingsgrondslag toepassing vindt bij verdeling van goederen
van de vennootschap in gevallen waarin de oorspronkelijke inbreng niet was
vrijgesteld. Aldus wordt aansluiting verkregen met de regeling voor de zogenoemde
vrije goederengemeenschappen. Bij toepassing van artikel 12, eerste lid, wordt
de waarde van hetgeen bij verdeling wordt toegedeeld verminderd met de waarde
van het aandeel van de verkrijger (of van zijn rechtsvoorganger onder algemene
titel) in de verdeelde goederen.Voor verkrijgingen krachtens verdeling van de goederen van een personenvennootschap
waarbij is ingebracht met toepassing van de vrijstelling van artikel 15, eerste
lid, onderdeel e, blijft het oude regime gehandhaafd, dat wil zeggen vrij
van overdrachtsbelasting bij toedeling aan de inbrenger en volledig belast
bij toedeling aan een niet-inbrengende vennoot.ARTIKEL I, onderdeel C.1 (artikel 15, eerste lid, onderdeel
e, van de Wet op belastingen van rechtsverkeer)Om de vrijstelling bij inbreng deelachtig te worden, moet voldaan zijn
aan een aantal voorwaarden. De eerste voorwaarde is dat het bij de inbreng
in een personenvennootschap moet gaan om de inbreng van een onderneming (waaronder
mede wordt verstaan de onderneming bestaande in een deelgerechtigdheid in
een maatschap, VOF of CV). Deze voorwaarde is gesteld omdat het oneigenlijke
gebruik van de vrijstelling – anders gezegd: een verkoop vermommen als
inbreng – zich in het bijzonder buiten de ondernemingssfeer voordoet,
bijvoorbeeld de inbreng van een of meer losse onroerende zaken.De tweede voorwaarde heeft betrekking op de deelgerechtigdheid in het
vermogen van de vennootschap. De oneigenlijke inbreng wordt bestreden door
de voorwaarde te stellen dat de inbrengende vennoot voor de volle waarde van
zijn inbreng deelneemt in het vermogen van de vennootschap. De wettekst spreekt
in dit verband over bijschrijving op de kapitaalrekening van de vennootschap
voor een bedrag dat ten minste gelijk is aan de waarde van het vermogen van
de ingebrachte onderneming. Onder kapitaalrekening wordt in dit verband verstaan
de rekening op de balans van de vennootschap waarop de deelgerechtigdheid
van de vennoot in het vermogen van de vennootschap wordt opgenomen.Aan de vrijstelling bij inbreng in een NV of BV zijn soortgelijke voorwaarden
verbonden, die inhouden dat de oprichters van de vennootschap alle activa
en passiva van hun ondernemingsvermogen inbrengen tegen toekenning van aandelen
en dat zij in het aandelenkapitaal geheel of nagenoeg geheel in dezelfde verhouding
gerechtigd zijn als in het vermogen van de omgezette onderneming. In het Uitvoeringsbesluit zal voorts een voorwaarde tot voortzetting van
de onderneming worden opgenomen en een voorwaarde tot continuering van de
betrokkenheid van de inbrenger. Ook zal worden bepaald dat de onderneming
als zodanig niet binnen een termijn van drie jaren mag ophouden te bestaan
en dat de deelgerechtigdheid van de inbrenger in de vennootschap gedurende
die periode niet mag worden gewijzigd. Voorts zal de voorwaarde worden gesteld
dat de inbreng bestaat uit (de deelgerechtigdheid in) alle activa en passiva
van de onderneming.Door de vrijstellingsfaciliteit te beperken tot een lopende materiële
onderneming sluit de faciliteit qua uitgangspunt beter aan bij de bestaande
vrijstellingen van artikel 15, eerste lid, onderdeel b, en het tweede deel
van artikel 15, eerste lid, onderdeel e, van de WBR, welke vrijstellingen,
evenals hun tegenhangers in de inkomstenbelasting, zijn bedoeld om de lopende
onderneming bij de verandering van rechtsvorm van de onderneming of de overdracht
binnen familieverband niet onnodig te belasten. Bovendien is hiermee het huidige
onderscheid verkleind tussen de verkrijgende vennoot en de natuurlijke persoon
of rechtspersoon die zonder vennoot een onderneming start. Deze laatsten zullen
bij de start van hun onderneming immers alleen onroerende zaken kunnen verkrijgen
met heffing van overdrachtsbelasting.Indien een onderneming van een onroerende-zaaklichaam wordt ingebracht
is de vrijstelling niet van toepassing, omdat de genomen maatregelen in dat
geval onvoldoende effect sorteren. Deze vorm van oneigenlijk gebruik van de
vrijstelling bij inbreng gaat veelal samen met de overdracht van de aandelen,
gevolgd door het gebruik van de vrijstelling bij verdeling van de goederen
van de vennootschap en toedeling daarvan aan de inbrenger. Door de nieuwe
bepaling van artikel 4, eerste lid, onderdeel a, WBR, waarin een referentieperiode
van een jaar is opgenomen, zal bij overdracht van de aandelen van het onroerende-zaaklichaam
binnen het bewuste referentiejaar overdrachtsbelasting verschuldigd zijn,
omdat het lichaam op het moment van de verkrijging nog als onroerende-zaaklichaam
kwalificeert. De overdracht is echter vrij van belasting indien men een jaar
wacht. De referentiebepaling vormt echter een deeloplossing – ook in
het geval men binnen het eerste jaar overgaat tot de overdracht van de aandelen –
omdat de aandelen in het onroerende-zaaklichaam niet meer alle voormalige
onroerende zaken van het onroerende-zaaklichaam vertegenwoordigen, maar nog
alleen het «verwaterde» deel, terwijl de mede-vennoot (of vennoten)
reeds bij de inbreng een deel van de onroerende zaken vrijgesteld heeft (of
hebben) verkregen. Indien de gegadigde de aandelen van het onroerende-zaaklichaam
in handen heeft en de vastgoedonderneming in CV-verband in feite door of ten
behoeve van de gegadigde wordt voortgezet, heeft ook de voorwaarde dat de
onderneming een aantal jaren moet worden voortgezet, onvoldoende effect. Uiteindelijk
zal de CV worden ontbonden met toepassing van de verdelingsvrijstelling van
artikel 15, eerste lid, onderdeel f. De vrijstelling is wel van toepassing
in gevallen waarin binnen een onroerende-zaaklichaam verschillende ondernemingen
worden gedreven en de inbreng betrekking heeft op een onderneming die niet
het verkrijgen, vervreemden of exploiteren van onroerende zaken of van rechten
op onroerende zaken beoogt. Of er sprake is van een onroerende-zaaklichaam
wordt, zoals artikel 4, eerste lid, onderdeel a, bepaalt, beoordeeld met inachtneming
van de referentieperiode van een jaar voorafgaand aan de inbreng.Onderdeel e, onder 2°, ziet op de omzetting van een persoonlijke onderneming
in een NV of een BV. Dit onderdeel is inhoudelijk niet gewijzigd. ARTIKEL I, onderdelen C.2 en C.3 (artikel 15, eerste lid,
onderdeel f, van de Wet op belastingen van rechtsverkeer)Het misbruik van de inbrengfaciliteit is aanleiding geweest ook de met
deze faciliteit samenhangende vrijstelling voor de verkrijging bij verdeling
en vereffening (artikel 15, eerste lid, onderdeel f, WBR), ook wel uitbrengvrijstelling
genoemd, te bezien. De achtergrond van het samenhangende systeem van de vrijstelling
bij inbreng en die bij verdeling (en vereffening), was de gedachte dat de
inbrenger slechts tijdelijk afstand heeft gedaan van de door hem ingebrachte
onroerende zaak en dat via de maatschap (of via het aandeelhouderschap in
de NV/BV) een blijvende band zou bestaan tussen de inbrenger en de ingebrachte
zaak. Deze gedachte is in haar algemeenheid thans achterhaald. In het bijzonder
bij de inbreng in een NV/BV is sprake van de overdracht aan een zelfstandige
juridische entiteit. Gelet op de in de overdrachtsbelasting gehanteerde uitgangspunten,
waarbij met name veel belang wordt gehecht aan het civielrechtelijke karakter,
is dit een doorslaggevend argument om deze vrijstelling niet te handhaven
voor de verkrijging door de inbrenger krachtens de vereffening van het vermogen
van rechtspersonen als de NV en de BV.Anders ligt het bij de inbreng in vennootschappen die geen in aandelen
verdeeld kapitaal hebben. Hoewel deze personenvennootschappen in het maatschappelijk
verkeer en in jurisprudentie, bij optreden onder een gemeenschappelijke naam,
tot op zekere hoogte gezien worden als een op zichzelf staande eenheid met
een bepaalde mate van eigen identiteit, hebben zij juridisch gezien geen rechtspersoonlijkheid
en zijn zij niet een zelfstandige drager van rechten en verplichtingen. Mede
vanwege de systematische samenhang die tussen de beide vrijstellingsbepalingen
bestaat, is de uitbrengvrijstelling van artikel 15, eerste lid, onderdeel
f, gehandhaafd ingeval de inbreng is vrijgesteld op grond van artikel 15,
eerste lid, onderdeel e, voor personenvennootschappen. Concreet betekent dit
dat voor gevallen waarin aan de inbrenger wordt toegedeeld wanneer de inbreng
heeft plaatsgevonden voor de inwerkingtreding van deze wet altijd de faciliteit
van toepassing is, terwijl voor gevallen waarin de inbreng heeft plaatsgevonden
na de inwerkingtreding ervan de faciliteit alleen geldt wanneer de inbreng
is vrijgesteld op grond van het nieuwe regime.Een bijkomend motief voor handhaving van de vrijstelling bij verdeling
in bepaalde gevallen is het volgende. Bij de parlementaire behandeling van
het wetsvoorstel terugsluis-opbrengst-reparatiewetsvoorstel-btw is aangegeven
dat het mogelijk is om bij het toetreden en uittreden van vennoten heffing
van overdrachtsbelasting te voorkomen door de onroerende zaken van de maatschap
of vennootschap te verdelen en toe te delen aan de oorspronkelijke inbrenger
(vrijgesteld op grond van artikel 15, eerste lid, onderdeel f, WBR) en de
onroerende zaak opnieuw door deze te laten inbrengen (vrijgesteld op grond
van artikel 15, eerste lid, onderdeel e, WBR). Deze mogelijkheid blijft in
stand voor die vennootschappen zonder rechtspersoonlijkheid waarin daadwerkelijk
een onderneming (anders dan een vastgoedonderneming) wordt gedreven. Voldoende
is dan dat de onroerende zaak of zaken worden verdeeld en met vrijstelling
worden toegedeeld aan de oorspronkelijke inbrenger, die vervolgens de onroerende
zaak of zaken weer inbrengt in de in vennootschapsverband gedreven onderneming.
In het Uitvoeringsbesluit zal hierin worden voorzien.In dit verband merk ik op dat de suggestie van drs. R. N. G.
van der Paardt in zijn artikel «Overdrachtsbelasting: de inbrengvrijstelling
ingeperkt» (Vastgoedrecht, nr. 6, 1998, blz. 175) in overweging is genomen.
De heer Van der Paardt doet in zijn artikel de suggestie om een maatschap
of commanditaire vennootschap waarin een groot aantal deelnemers participeert
op één lijn te stellen met «artikel 4-lichamen»,
ongeacht of deze maatschappen gericht zijn op de handel- en exploitatie van
onroerende zaken. Bij een dergelijke gelijkstelling zou de heffing
bij wijziging van de deelnemers in zo'n maatschap of commanditaire vennootschap
niet snel aan de orde komen, omdat alsdan eerst sprake kan zijn van heffing
bij de verkrijging van een eenderde aandeel in de maatschap. Bovendien lijkt
het hem mogelijk om voor de heffing van overdrachtsbelasting uit te gaan van
een dergelijke artikel 4-vennootschap, terwijl toch sprake is van een transparant
lichaam voor de heffing van inkomstenbelasting.Ik merk daarover in de eerste plaats op dat de heffing van overdrachtsbelasting
in beginsel op zijn plaats is in geval van toetreden, uittreden of vervanging
van vennoten, omdat immers een deel van een of meer onroerende zaken wordt
overgedragen. Desalniettemin wordt mede vanuit de tijdelijkheidsgedachte toegestaan
gebruik te maken van de mogelijkheid geen belasting te betalen gedurende het
bestaan van de maatschap door gebruikmaking van de vrijstellingen bij inbreng
en verdeling. De oplossing die de heer Van der Paardt in zijn artikel aandraagt,
bereikt hetzelfde resultaat bij toetreden, uittreden en vervanging van vennoten
in maatschappen met vennoten die minder dan een eenderde belang in het gemeenschappelijke
vermogen verkrijgen.De suggestie van de heer Van der Paardt lijkt mij niet het juiste middel
om dit doel te bereiken. In de door mij voorgestane systematiek wordt de vennootschap
of maatschap die geen in aandelen verdeeld kapitaal heeft niet op een lijn
gesteld met een artikel 4-lichaam, omdat bij deze samenwerkingsvormen in beginsel
de persoon van de maat of vennoot voorop staat en aan het samenwerkingsverband
(nog) geen volledige (civielrechtelijke) zelfstandigheid kan worden toegekend.
Daarbij komt dat lichamen met in een aandelen verdeeld kapitaal, zoals de
NV en BV, vrijwel altijd vpb-plichtig zullen zijn, hetgeen de behandeling
van dergelijke lichamen als artikel 4-lichaam voor de overdrachtsbelasting –
pas heffing bij verkrijging van een eenderde belang – mede rechtvaardigt.
De maatschap of vennootschap die geen in aandelen verdeeld kapitaal heeft,
wordt daarentegen voor de vennootschapsbelasting en inkomstenbelasting volledig
als transparant lichaam aangemerkt. Het is met name deze omstandigheid, naast
de verschuldigdheid van kapitaalsbelasting, die de keuze voor beleggers in
vastgoed tussen beleggen in een artikel 4-lichaam dan wel een CV of andere
vennootschap zonder een in aandelen verdeeld kapitaal, bepaalt. De overdrachtsbelasting
sluit zich, mede vanuit een civielrechtelijke invalshoek, bij de transparantiegedachte
aan. De maat of vennoot is zowel civielrechtelijk als fiscaalrechtelijk verkrijger
van de onroerende zaken, ongeacht de omvang van het belang dat hij in de onroerende
zaak verkrijgt. Die maat of vennoot neemt in dezen geen andere positie in
dan de verkrijger van rechten in vrije gemeenschap, die bij belangen van minder
dan eenderde in de onroerende zaak ook met de heffing van overdrachtsbelasting
te maken krijgt.Een definitieve oplossing voor het toe- of uittreden in de maatschap,
commanditaire vennootschap en de VOF kan naar mijn mening pas vorm krijgen
als de maatschap (alsook de CV en VOF) rechtspersoonlijkheid bezit, en daardoor
eigen rechten en plichten kent zoals een BV of NV. Op mogelijke wijzigingen
in die zin in het civiele recht, wil ik nu niet vooruitlopen. Wanneer daarvan
sprake is, zal ik mij opnieuw beraden over het toepassingsbereik van de vrijstelling
van artikel 15, eerste lid, onderdeel f, waarbij het op voorhand niet moet
worden uitgesloten dat deze vrijstelling bij die gelegenheid alsnog geheel
zal komen te vervallen. Op dit moment acht ik dit echter niet opportuun.Samenvattend: de vrijstelling van artikel 15, eerste lid, onderdeel f,
vervalt met betrekking tot de vereffening van het vermogen van een rechtspersoon
en wordt met betrekking tot de verdeling van de goederen bij personenvennootschappen
beperkt tot gevallen waarin de vrijstelling bij de voorafgaande inbreng van
toepassing is. ARTIKEL I, onderdelen C.4 en C.5 (artikel 15, eerste lid,
onderdelen s en v, van de Wet op belastingen van rechtsverkeer)Deze wijzigingen betreffen redactionele aanpassingen in artikel 15, eerste
lid, onderdelen s en v. De wijzigingen hebben geen inhoudelijke betekenis.ARTIKEL II (Natuurschoonwet 1928)ARTIKEL II, onderdeel A.1 (artikel 1, eerste lid, onderdeel
a, van de Natuurschoonwet 1928)In het eerste lid, onderdeel a, is een definitie opgenomen van het begrip
landgoed. Zoals toegelicht in het algemeen deel van deze memorie is het wenselijk
deze definitie uit te breiden met het begrip natuurterreinen. Deze wijziging
strekt daartoe.ARTIKEL II, onderdeel A.2 (artikel 1, eerste lid, onderdeel
b, onder 3°, van de Natuurschoonwet 1928)Het vervallen van artikel 1, eerste lid, onderdeel b, onder 3°, van
de Natuurschoonwet 1928 heeft tot gevolg dat twee eigenaren van aangrenzende
onroerende zaken die gezamenlijk om rangschikking als landgoed verzoeken,
voor de toepassing van de Natuurschoonwet 1928 niet langer als één
eigenaar worden beschouwd. Deze wijziging houdt verband met het feit dat de
onroerende zaken van eigenaren die gezamenlijk om rangschikking als landgoed
verzoeken, niet langer als één onroerende zaak worden aangemerkt.ARTIKEL II, onderdeel A.3 (artikel 1, tweede lid (oud),
van de Natuurschoonwet 1928)In artikel 1, tweede lid, van de Natuurschoonwet 1928 was een fictiebepaling
opgenomen die bewerkstelligde dat aan elkaar grenzende onroerende zaken waarvoor
in samenhang aan een verzoek tot rangschikking als landgoed is voldaan, voor
de toepassing van de Natuurschoonwet 1928 als één landgoed werden
beschouwd. Met het vervallen van deze fictiebepaling wordt het mogelijk om
aan elk van de onroerende zaken waarvoor in samenhang een verzoek om rangschikking
wordt gedaan, afzonderlijk de status van landgoed te verlenen. Een gevolg
daarvan is tevens dat de onroerende zaken afzonderlijk aan de eisen moeten
voldoen die aan een landgoed gesteld worden, met uitzondering van de oppervlakte-eis.
Verwezen zij voorts naar de toelichting op het nieuwe tweede lid van artikel
1.ARTIKEL II, onderdeel A.4 (artikel 1, tweede lid (nieuw),
van de Natuurschoonwet 1928)In het tot tweede lid vernummerde derde lid van artikel 1 is aangegeven
dat een onroerende zaak moet voldoen aan een aantal voorwaarden om aangemerkt
te kunnen worden als een landgoed. Doordat het eerste lid, onderdeel b, en
het tweede lid (oud), zullen vervallen, gelden deze voorwaarden voortaan onverkort
voor elk van de onroerende zaken waarvoor in samenhang om rangschikking als
landgoed wordt verzocht. Tot nog toe werden de voorwaarden toegepast op het
geheel van de gezamenlijk te rangschikken onroerende zaken. Eén van
de voorwaarden waaraan een onroerende zaak moet voldoen om aangemerkt te kunnen
worden als een landgoed is de oppervlakte van die zaak. In artikel 2 van het
Rangschikkingsbesluit Natuurschoonwet 1928 is aangegeven dat een onroerende
zaak hiertoe in beginsel ten minste 5 hectare groot moet zijn. Omdat voortaan
elke onroerende zaak, ingeval van een gezamenlijk verzoek tot rangschikking,
zelf aan de voorwaarden moet voldoen, zou dit voor onroerende zaken kleiner
dan 5 hectare betekenen dat deze niet meer zouden kunnen kwalificeren als
een landgoed via gezamenlijke rangschikking. Om dit effect te voorkomen is
aan artikel 1, tweede lid (nieuw), onderdeel a, toegevoegd, dat voor wat betreft
het voldoen aan de eisen die gesteld worden aan de oppervlakte, de onroerende
zaak bezien mag worden in samenhang met de oppervlakte van één
aangrenzende onroerende zaak. Wel zal voortaan voor iedere onroerende zaak
kleiner dan 5 hectare, slechts gezamenlijke rangschikking mogelijk zijn, indien
er ofwel op dit perceel geen opstallen aanwezig zijn, ofwel de opstallen op
het perceel aangemerkt zijn als rijksmonument. Dit zal nader worden uitgewerkt
in het Rangschikkingsbesluit Natuurschoonwet 1928.De aanpassing van de onderdelen b en c houdt verband met de uitbreiding
van het begrip landgoed met natuurterreinen, zoals is toegelicht in het algemene
deel van deze memorie. Aldaar is tevens aangekondigd dat het voornemen bestaat
om de omzomingscriteria aan te passen, zodanig dat een omzoming die niet op
het landgoed ligt toch in aanmerking kan worden genomen. De mogelijkheid hiertoe
wordt geopend door de aanpassing van onderdeel c die ertoe strekt dat ook
voorwaarden kunnen worden gesteld betreffende de hoedanigheid van terreinen
die onmiddellijk grenzen aan de onroerende zaak.ARTIKEL II, onderdeel B (artikel 2 van de Natuurschoonwet
1928)Aan artikel 2 van de Natuurschoonwet 1928 is een tweede lid toegevoegd.
Dit lid beoogt de mogelijkheid te bieden om bij algemene maatregel van bestuur
regels te stellen onder welke omstandigheden een verzoek om rangschikking
als een landgoed uitsluitend ingediend kan worden in samenhang met een ander
dergelijk verzoek. Daarbij wordt vooral gedacht aan de situatie dat twee kleine
onroerende zaken die niet als landgoed gekwalificeerd zijn omdat zij elk onvoldoende
oppervlakte hebben (elk minder dan 5 hectare), gezamenlijk wel aan het oppervlakte-vereiste
van 5 hectare kunnen voldoen. De regeling in het tweede lid ziet niet op een
kleine onroerende zaak die weliswaar niet aan het oppervlaktevereiste van
5 hectare voldoet, maar die grenst aan een onroerende zaak die reeds als een
landgoed is aangemerkt. Ten aanzien van een dergelijke kleine onroerende zaak
kan een verzoek om rangschikking worden ingediend op basis van het eerste
lid van artikel 2. Daardoor kan dat verzoek onafhankelijk van de medewerking
van de eigenaar van het aangrenzende landgoed worden ingediend. Wel is het
behoud van de status van landgoed voor genoemde kleine onroerende zaak afhankelijk
van het feit of het aangrenzende landgoed als zodanig gekwalificeerd blijft.ARTIKEL II, onderdeel C.1 (artikel 3, eerste lid, onderdeel
a, van de Natuurschoonwet 1928)Met het vervallen van artikel 1, eerste lid, onderdeel b, onder 3°,
van de Natuurschoonwet 1928 vervalt in artikel 3, eerste lid, onderdeel a,
tevens de verwijzing naar eerstgenoemd onderdeel. De vervallen verwijzing
zorgde ervoor, dat aan een landgoed dat was ontstaan door gezamenlijke rangschikking
van twee onroerende zaken, de status van landgoed kwam te ontvallen ingeval
de eigenaar van een van beide onroerende zaken zijn onroerende zaak niet langer
als (een deel van) een landgoed aangemerkt wilde zien. Dit had tot gevolg
dat ook de andere onroerende zaak in beginsel niet meer als een deel van een
landgoed kon worden aangemerkt. Dit was slechts anders indien de laatstgenoemde
onroerende zaak zelfstandig gerangschikt kon worden als een landgoed. In plaats
van de vervallen verwijzing wordt een nieuw onderdeel ingevoegd, te weten
het hierna toegelichte artikel 3, eerste lid, onderdeel d. ARTIKEL II, onderdeel C.2 (artikel 3, eerste lid, onderdeel
d, van de Natuurschoonwet 1928)In artikel 3, eerste lid, onderdeel d, wordt geregeld dat een onroerende
zaak de status van landgoed verliest als rangschikking heeft plaatsgevonden
rekening houdende met de oppervlakte van een aangrenzende onroerende zaak
en deze aangrenzende onroerende zaak niet langer als een landgoed in aanmerking
wordt genomen. Ook wanneer slechts een gedeelte van de aangrenzende onroerende
zaak als bedoeld in artikel 1, tweede lid (nieuw), onderdeel a, niet meer
tot het landgoed behoort en hierdoor de onroerende zaak als bedoeld in de
aanhef van artikel 3 niet meer grenst aan dat landgoed, wordt deze onroerende
zaak niet langer als een landgoed in aanmerking genomen.ARTIKEL II, onderdeel C.3 (artikel 3 van de Natuurschoonwet
1928)In artikel 3 zijn onder vernummering van het vijfde en zesde lid tot achtste
en negende lid, drie nieuwe leden ingevoegd, te weten het vijfde, zesde en
zevende lid.Het vijfde lid is van toepassing op onroerende zaken die als een landgoed
zijn gerangschikt, rekening houdende met de oppervlakte van een aangrenzende
onroerende zaak als bedoeld in artikel 1, tweede lid (nieuw), onderdeel a.
De kwalificatie van een dergelijke onroerende zaak als een landgoed, blijft
afhankelijk van de status van de aangrenzende onroerende zaak. Zodra de aangrenzende
onroerende zaak niet meer in aanmerking wordt genomen als een landgoed, verliest
ook de eerstgenoemde onroerende zaak ingevolge het eerste lid, onderdeel d,
de status van landgoed. Dit betekent derhalve dat de eigenaar van deze onroerende
zaak er een belang bij heeft om op de hoogte te worden gesteld van het feit
dat de aangrenzende onroerende zaak niet langer als een landgoed wordt gekwalificeerd.
Voorheen werd hem dit persoonlijk medegedeeld omdat twee onroerende zaken
waarvoor in samenhang rangschikking als een landgoed werd gevraagd, op grond
van een fictiebepaling als één onroerende zaak werden beschouwd.
Statusverlies van een dergelijke onroerende zaak werd dan aan alle betrokken
eigenaren medegedeeld. Met het vervallen van deze fictiebepaling dreigt een
gebrek aan informatie te ontstaan. Het voorgestelde vijfde lid vult deze leemte
op. Op grond van het vijfde lid moet door Onze Ministers aan een eigenaar
van een landgoed worden medegedeeld dat een aangrenzende onroerende zaak waarvan
de oppervlakte op grond van artikel 1, tweede lid (nieuw), onderdeel a, in
aanmerking is genomen bij de rangschikking, niet langer als een landgoed wordt
aangemerkt. De mededeling geschiedt in de vorm van een kennisgeving door middel
van een afschrift van de beschikking die de eigenaar van de aangrenzende onroerende
zaak op grond van het derde of vierde lid heeft ontvangen.In het zesde lid wordt geregeld dat het eerste lid, aanhef en onderdeel
d, niet wordt toegepast indien Onze Ministers hiertoe beslissen op een verzoek
van de eigenaar van de onroerende zaak. Dit verzoek moet worden gedaan aan
Onze Ministers binnen zes maanden nadat door de eigenaar van de onroerende
zaak de kennisgeving als bedoeld in het vijfde lid, is ontvangen. Vervolgens
toetsen Onze Ministers of de onroerende zaak de status van landgoed kan behouden
aan de hand van de voorwaarden die daarvoor in artikel 1, tweede lid (nieuw),
zijn gesteld.Met het zevende lid van artikel 3 wordt bewerkstelligd dat op een bepaald
tijdstip een beschikking wordt afgegeven waarin is aangegeven dat de onroerende
zaak waarop het eerste lid, aanhef en onderdeel d, toepassing vindt, niet
langer in aanmerking wordt genomen als een landgoed. De beschikking wordt
afgegeven door Onze Ministers zes maanden na dagtekening van de kennisgeving,
bedoeld in het vijfde lid. Het verlies van de status van landgoed
vindt plaats met ingang van de datum van de beschikking. De termijn van zes
maanden die in acht wordt genomen tussen de dagtekening van de kennisgeving
en het nemen van de beschikking, biedt aan de eigenaar van de onroerende zaak
de gelegenheid om een verzoek als bedoeld in het zesde lid te doen.ARTIKEL II, onderdeel C.4 (artikel 3, zesde lid, van de
Natuurschoonwet 1928)De wijziging van artikel 3, zesde lid (oud), houdt verband met de invoeging
van een drietal nieuwe leden en vernummering van de bestaande leden. Door
de wijziging wordt het ook voor een onroerende zaak die op grond van het eerste
lid, onderdeel d, niet langer als een landgoed wordt aangemerkt, mogelijk
om slechts voor een gedeelte van de onroerende zaak een verzoek te doen als
bedoeld in het zesde lid.ARTIKEL II, onderdeel D (artikel 3a van de Natuurschoonwet
1928)De wijziging van artikel 3a is van technische aard en houdt verband met
de vernummering van de leden van artikel 1.ARTIKEL II, onderdeel E.1 (artikel 4, derde lid, onderdeel
a, van de Natuurschoonwet 1928)In artikel 4, derde lid, onderdeel a, wordt de verwijzing naar artikel
1, eerste lid, onderdeel b, geschrapt, omdat dit onderdeel is komen te vervallen.ARTIKEL II, onderdeel E.2 (artikel 4, derde lid, van de
Natuurschoonwet 1928)Aan het derde lid van artikel 4 zijn twee onderdelen toegevoegd, te weten
onderdeel d en onderdeel e.Beide onderdelen hebben betrekking op de situatie dat rangschikking van
een onroerende zaak als een landgoed heeft plaatsgevonden met inachtneming
van de oppervlakte van een aangrenzende onroerende zaak. Wanneer rangschikking
op een dergelijke wijze heeft plaatsgevonden, blijft de kwalificatie van de
onroerende zaak als een landgoed afhankelijk van de kwalificatie van de aangrenzende
onroerende zaak. Dit is ook zo wanneer de onroerende zaak de status van landgoed
verliest, maar op de onroerende zaak het tweede lid van artikel 4 toepassing
vindt (zogenoemd voorwaardelijk statusverlies met beperkte gevolgen).Het nieuwe onderdeel d bewerkstelligt dat de kortere termijnregeling uit
het tweede lid aan de onroerende zaak komt te ontvallen, indien de aangrenzende
onroerende zaak niet langer als een landgoed kan worden aangemerkt. Dit is
slechts anders als op de aangrenzende onroerende zaak na het verlies van de
status van landgoed de kortere termijnregeling uit het tweede lid toepassing
vindt. In dat geval blijft onderdeel d buiten toepassing. Volledig en definitief
statusverlies kan dan nog plaatsvinden op grond van onderdeel e.Het nieuwe onderdeel e ziet op de situatie dat zowel op de onroerende
zaak als op de aangrenzende onroerende zaak het tweede lid van toepassing
is. Indien in zo'n geval de aangrenzende onroerende zaak door toepassing van
de onderdelen a, b of c niet langer de status van landgoed kan verkrijgen,
wordt ook voor de andere onroerende zaak het statusverlies volledig. Het tweede
lid is dan niet langer op deze laatstgenoemde onroerende zaak van toepassing. ARTIKEL II, onderdeel E.3 (artikel 4, vierde lid, van
de Natuurschoonwet 1928)Het vierde lid van artikel 4 wordt gewijzigd in verband met de toevoeging
aan het derde lid van de onderdelen d en e. Overeenkomstige toepassing van
artikel 3, vijfde lid, van de Natuurschoonwet 1928 zorgt ervoor dat de eigenaar
van een onroerende zaak waarop het tweede lid van toepassing is, ervan op
de hoogte wordt gesteld dat op de aangrenzende onroerende zaak niet langer
de bijzondere regeling uit het tweede lid van toepassing is. Dit gebeurt doordat
de eigenaar van de eerstgenoemde onroerende zaak ter kennisgeving een afschrift
van de beschikking ontvangt waarin wordt verklaard dat op de aangrenzende
onroerende zaak niet langer de kortere termijnregeling uit het tweede lid
kan worden toegepast. Overeenkomstige toepassing van artikel 3, zevende lid,
heeft tot gevolg dat de eigenaar van de onroerende zaak waarop onderdeel d
dan wel onderdeel e toepassing vindt, een beschikking ontvangt waarin wordt
medegedeeld dat op de onroerende zaak niet langer de bijzondere regeling uit
het tweede lid van toepassing is. Deze beschikking ontvangt de eigenaar zes
maanden nadat het feit genoemd in onderdeel d respectievelijk onderdeel e
zich heeft voorgedaan en waarvan de eigenaar al eerder bij kennisgeving op
de hoogte was gesteld. De termijn van zes maanden strekt ertoe de eigenaar
gelegenheid te geven zich voor te bereiden op de omstandigheid dat op zijn
onroerende zaak niet langer het tweede lid van toepassing is.ARTIKEL II, onderdeel E.4 (artikel 4, vijfde lid (nieuw),
van de Natuurschoonwet 1928)In het vijfde lid van artikel 4 wordt een regeling gegeven voor de situatie
dat een onroerende zaak de status van landgoed verliest als gevolg van het
feit dat de aangrenzende onroerende zaak, waarvan de oppervlakte bij rangschikking
in aanmerking is genomen, niet langer als een landgoed in aanmerking wordt
genomen en op deze aangrenzende onroerende zaak de bijzondere regeling uit
het tweede lid van toepassing is. In een dergelijke situatie wordt ook op
de eerstgenoemde onroerende zaak het tweede lid (betreffende voorwaardelijk
statusverlies) toegepast.ARTIKEL II, onderdeel F (artikel 7 van de Natuurschoonwet
1928)De wijziging in artikel 7, tweede lid, houdt verband met de vernummering
in artikel 2 van het derde tot vierde lid.ARTIKEL II, onderdeel G (artikel 7a van de Natuurschoonwet
1928)De wijziging strekt ertoe dat ook voor de toepassing van artikel 8a de
bezittingen en de schulden van de in artikel 7a bedoelde vennootschappen gelden
als de bezittingen en de schulden van de gezamenlijke aandeelhouders. Hiermee
wordt enerzijds bereikt dat, overeenkomstig doel en strekking van artikel
7a, de inbreng van een landgoed in een dergelijke vennootschap tegen uitreiking
van aandelen in die vennootschap niet leidt tot de toepassing van artikel
8a, indien door die inbreng en rekening houdend met de transparantie van de
vennootschap, de gerechtigdheid van de inbrenger tot het landgoed geen wijziging
ondergaat. Anderzijds zal vervreemding van een aandeel in een dergelijke vennootschap
gelden als vervreemding van een (deel van) een landgoed, zodat op een dergelijke
vervreemding artikel 8a van toepassing is. ARTIKEL II, onderdeel H (artikel 8, eerste lid, van de
Natuur- schoonwet 1928)De wijziging van artikel 8 houdt verband met een nieuw ingevoerde grond
voor het verlies van de status van landgoed in artikel 3, eerste lid, onderdeel
d. Dit statusverlies wordt op grond van artikel 3, zevende lid, geformaliseerd
in een beschikking die wordt afgegeven door Onze Ministers. Toevoeging van
artikel 3, zevende lid, aan artikel 8, eerste lid, bewerkstelligt dat als
een landgoed door toepassing van artikel 3, eerste lid, onderdeel d, niet
langer in aanmerking wordt genomen als een landgoed, alsnog het successie-
en schenkingsrecht wordt ingevorderd waarvan eerder invordering op grond van
artikel 7 achterwege was gebleven.Het kan zich voordoen dat bij onttrekking van een landgoed al eerder invordering
heeft plaatsgevonden op grond van artikel 8a. Uiteraard komt dit laatste bedrag
in mindering op het ingevolge het eerste lid in te vorderen bedrag.ARTIKEL II, onderdeel I (artikel 8a van de Natuurschoonwet
1928)Artikel 8a, eerste lid, van de Natuurschoonwet 1928Het eerste en tweede lid regelen gevolgen van het in het algemeen gedeelte
van deze memorie geschetste onbedoelde gebruik van de successie- en schenkingsfaciliteit
in de vorm van vervreemding van het landgoed binnen 25 jaar na schenking of
vererving. Het gaat om situaties waarin sprake is van een materiële vorm
van vervreemding van een landgoed. Onder een landgoed wordt in dit verband
mede verstaan een aandeel in een landgoederen-NV of -BV. Dit vloeit voort
uit artikel 7a, op grond waarvan de bezittingen en schulden van deze vennootschappen
voor de toepassing van het recht van successie, schenking en overgang worden
aangemerkt als bezittingen en schulden van de gezamenlijke aandeelhouders.
Voor de termijn van 25 jaren is overigens aansluiting gezocht bij de termijn
die geldt voor de instandhouding van een landgoed. Daarbij is afgezien van
de termijnverlenging, bedoeld in artikel 10, tweede lid, van de Natuurschoonwet
1928.De ratio van de bepaling is dat de genoten fiscale faciliteit in redelijke
verhouding moet staan tot de inspanning die degene die de faciliteit heeft
genoten, heeft geleverd voor de instandhouding van het landgoed. Het is overigens
niet de bedoeling dat zijn rechtsvoorgangers of zijn rechtsopvolgers door
de sanctie worden getroffen. Daarom is in het eerste lid, in samenhang met
het zesde lid, bepaald dat het bij het recht dat wordt ingevorderd gaat om
het recht dat bij degene die het landgoed materieel vervreemdt zelf en bijvoorbeeld
bij zijn mede erfgenamen buiten invordering is gebleven. De bepaling ziet
in tegenstelling tot artikel 8 van de Natuurschoonwet 1928 niet op de belasting
die eventueel bij zijn rechtsvoorgangers op grond van artikel 7 buiten invordering
is gebleven.Het voorgestelde artikel 8a ziet op gevallen waarin het landgoed (materieel)
wordt vervreemd. Daarbij gaat het in de eerste plaats om de overdracht van
de eigendom van het landgoed. In aansluiting op artikel 1, eerste lid, onderdeel
b, onder 2°, van de Natuurschoonwet 1928, waarin de vruchtgebruiker en
de erfpachter als eigenaar van het landgoed worden aangemerkt, vallen ook
de vestiging, de overdracht en het afstand doen van een recht van vruchtgebruik
of van erfpacht onder de werkingssfeer van het voorgestelde artikel 8a.Artikel 8a, tweede lid, van de Natuurschoonwet 1928Het tweede lid is bedoeld om situaties waarin de economische eigendom
van een landgoed wordt overgedragen onder de sanctie te laten vallen. De reden hiervoor is dat het in dergelijke gevallen om materiële
vormen van vervreemding gaat. Zonder deze bepaling zou de sanctie toepassing
missen indien de juridische eigendomsoverdracht wordt uitgesteld, terwijl
de economische eigendom wordt vervreemd. Dit wordt voorkomen door de gelijkstelling
van de economische eigendomsoverdracht met de overdracht van de eigendom dan
wel het recht van vruchtgebruik of dat van erfpacht.Artikel 8a, derde lid, van de Natuurschoonwet 1928Het derde lid vormt de uitwerking van de sanctiebepaling. Uitgangspunt
is dat in alle gevallen de omvang van de schenkings- en successiefaciliteit
afhankelijk wordt gesteld van de tijd gedurende welke de begiftigde/verkoper
het landgoed daadwerkelijk in bezit heeft gehad. Indien een landgoed wordt
vervreemd binnen een periode van 25 jaren na het genieten van de schenkings-
of successiefaciliteit, wordt een evenredig gedeelte van het schenkingsrecht,
successierecht of recht van overgang alsnog ingevorderd. Dit gedeelte is het
product van het aantal volle jaren van het 25-jaarstijdvak dat ten tijde van
de vervreemding nog niet is verstreken en 1/25e gedeelte van het recht waarvan
ingevolge artikel 7, eerste lid, invordering achterwege is gebleven. Er is
dus sprake van een aflopende claim. Het belastingvoordeel wordt op deze manier
geleidelijk groter naar mate de belanghebbende het landgoed langer in bezit
houdt.Volledigheidshalve wordt hierbij opgemerkt dat wanneer een onttrekking
plaats vindt na de vervreemding, maar binnen de periode van 25 jaren na het
genieten van de schenkings- of successiefaciliteit, het bij de vervreemding
niet ingevorderde gedeelte alsnog wordt ingevorderd ingevolge artikel 8 van
de Natuurschoonwet 1928.Artikel 8a, vierde lid, van de Natuurschoonwet 1928Wanneer een gedeelte van een landgoed wordt vervreemd, ligt het in de
rede om niet de volledige schenkings- of successiefaciliteit terug te nemen,
maar om een evenredig gedeelte in te vorderen. Immers, voor het niet-vervreemde
gedeelte wordt nog steeds aan de ratio van de Natuurschoonwet voldaan, ervan
uitgaande dat dit deel nog als Natuurschoon- wet-landgoed kwalificeert.Het gedeelte van de alsnog in te vorderen belasting wordt berekend naar
evenredigheid van de waarde in het economische verkeer van het vervreemde
gedeelte van het landgoed en die van het totale landgoed op het tijdstip dat
zich één van de in het eerste lid genoemde gebeurtenissen voordoet.Deze berekeningswijze wijkt af van artikel 8, tweede lid, waar een herrekeningsmethodiek
wordt gehanteerd. Het verschuldigde recht wordt daarbij opnieuw berekend,
maar dan op basis van de waarde in het economische verkeer van het onttrokken
gedeelte van het landgoed.Het verschil tussen de twee berekeningsmethoden hangt samen met het verschil
in karakter tussen de sanctiebepaling van artikel 8 en het voorgestelde artikel
8a. In het eerste geval is sprake van onttrekking van het landgoed. De invordering
van de belasting vindt dan plaats omdat deze in het verleden ten onrechte
achterwege is gebleven. Artikel 8a daarentegen heeft het karakter van een
aflopende claim. Deze sanctie grijpt derhalve niet terug op de jaren waarin
het landgoed in het bezit van de belanghebbende is geweest. Daarom is er voor
gekozen om geen herrekening van de verschuldigde belasting te laten plaatsvinden,
maar een toedeling op basis van de waarde in het economische verkeer op het
tijdstip dat zich één van de in het eerste lid genoemde gebeurtenissen
voordoet. Artikel 8a, vijfde lid, van de Natuurschoonwet 1928Het ligt niet in de rede om tot invordering over te gaan indien sprake
is van schenken. Voor dergelijke vormen van vervreemding is de fiscale faciliteit
van artikel 7 juist in het leven geroepen. Het alsnog invorderen van de belasting
zou de ratio van de faciliteit in deze gevallen doorkruisen. Bepalend is of
de vervreemding plaats vindt om niet. Als een tegenprestatie ontbreekt, is
de sanctie dus niet van toepassing.Wanneer sprake is van een tegenprestatie die niet overeenkomt met hetgeen
in het economische verkeer door onafhankelijke partijen zou zijn overeengekomen,
vindt invordering plaats naar evenredigheid van de tegenprestatie. Te denken
valt aan verkoop tegen een te lage prijs. De tegenprestatie wordt daarbij
afgezet tegen de waarde in het economische verkeer van het landgoed respectievelijk
het vervreemde gedeelte daarvan op het tijdstip, dat zich één
van de in het eerste lid genoemde gebeurtenissen voordoet.Voorbeeld:Een gerangschikt landgoed met een waarde in het economische verkeer van
f 1 000 000 wordt door een ouder aan zijn kind geschonken.
Afgezien van eventuele vrijstellingen, bedraagt het over het landgoed verschuldigde
schenkingsrecht stel f 180 000. Uitgaande van een opgengesteld landgoed
blijft dit recht door de werking van artikel 7 geheel buiten invordering.Als het kind na 10 jaar het landgoed verkoopt en op verzoek van de koper
blijft het landgoed gerangschikt, dan wordt een bedrag ad f 108 000,
zijnde 15/25e deel van f 180 000, alsnog ingevorderd.Stel dat het kind een gedeelte van het landgoed verkoopt en zowel het
vervreemde als het resterende gedeelte afzonderlijk als Natuurschoonwet-landgoed
gerangschikt blijft (er doet zich dus geen onttrekking voor). Stel dat de
waarde in het economische verkeer van het vervreemde gedeelte op het tijdstip
van verkoop f 750 000 bedraagt en de waarde van het totale landgoed
op dat moment f 1 500 000. Van het eerdergenoemde bedrag ad
f 108 000 wordt vervolgens 750/1500e, ofwel f 54 000
ingevorderd.Stel dat het gaat om een materiële schenking omdat het vervreemde
gedeelte voor de helft van de waarde in het economische verkeer is verkocht,
ofwel voor f 375 000 in plaats van f 750 000. Van het
bedrag ad f 54 000 wordt dan 375/750e gedeelte, ofwel
f 27 000 ingevorderd.Bij de gegeven voorbeelden moet nog worden opgemerkt dat naast artikel
8a de bestaande regeling van artikel 8 onverminderd van toepassing blijft.
Dit houdt in dat een onttrekking van een landgoed leidt tot invordering van alle op het landgoed rustende claims.Artikel 8a, zesde lid, van de Natuurschoonwet 1928Zonder nadere maatregel zou op grond van het voorgestelde artikel 8a ingeval
iemand een landgoed dat hij heeft verkregen bij een verdeling van een nalatenschap,
vervreemdt slechts de belasting die bij die persoon zelf buiten invordering
is gebleven, alsnog kunnen worden ingevorderd. Invordering bij de overige
erfgenamen zou niet mogelijk zijn. Een dergelijke situatie kan zich ook bij
de verdeling van andere gemeenschappen voordoen, bijvoorbeeld in de volgende
gevallen:a. A schenkt aan zijn vier kinderen B, C, D en E elk 25% onverdeelde mede-eigendom
van een landgoed. De kinderen gaan na korte tijd over tot verdeling waarbij
het gehele landgoed wordt toegescheiden aan B waarbij C, D en E vorderingen
krijgen op B ter grootte van de waarde van hun aandeel. B verkoopt het landgoed.
Het schenkingsrecht dat bij B buiten invordering is gebleven wordt ingevorderd.
Voor C, D en E heeft de verkoop geen consequenties. B lost vervolgens zijn
overbedelingsschulden af onder verrekening van het door hem betaalde schenkingsrecht.
Door deze opzet wordt 75% schenkingsrecht bespaard. b. Stel dat bijvoorbeeld een landgoed krachtens erfrecht of schenking
is verkregen door A en dat dit vervolgens in een huwelijksgemeenschap van
A en B valt. Indien bij echtscheiding het landgoed wordt toegescheiden aan
B is deze vrij om te verkopen zonder dat dit tot invordering leidt bij A.In het zesde lid wordt daarom bepaald dat bij vervreemding van een landgoed
door degene die dit landgoed bij de verdeling van een gemeenschap heeft verkregen,
artikel 8a toepassing vindt alsof die verdeling, inclusief eventuele voorgaande
verdelingen, niet heeft plaatsgevonden. Hiermee wordt bereikt dat de overdracht
van het landgoed dan wel de vestiging, overdracht of het afstand doen van
de beperkte rechten wordt toegerekend aan alle (voormalige) deelgenoten zodat
ook bij hen op grond van artikel 8a invordering kan plaatsvinden. Artikel 8a, zevende lid, van de Natuurschoonwet 1928Het zevende lid is een bepaling van formeelrechtelijke aard. Door de verwijzing
naar het vijfde en zesde lid van artikel 8 worden de (ambtshalve) op te leggen
aanslagen en navorderingsaanslagen geregeld overeenkomstig de Algemene wet
inzake rijksbelastingen.Net als bij de toepassing van de onttrekkingssanctie van artikel 8 wordt
over het ingevorderde recht invorderingsrente in rekening gebracht. De ratio
hiervan is het feit dat het alsnog in te vorderen recht achteraf bezien direct
had moeten worden ingevorderd.ARTIKEL II, onderdeel J (artikel 9 van de Natuurschoonwet
1928)De wijziging van artikel 9 houdt verband met het nieuwe artikel 8a. Teneinde
de formeelrechtelijke bepalingen inzake de aan te geven waarden en op te leggen
aanslagen van overeenkomstige toepassing op artikel 8a te laten zijn, is de
verwijzing in artikel 9 aangepast.ARTIKEL II, onderdeel K (artikel 9c van de Natuurschoonwet
1928)De wijziging van artikel 9c houdt verband met de nieuw ingevoerde grond
voor het verlies van de status van landgoed in artikel 3, eerste lid, onderdeel
d. Dit statusverlies wordt op grond van artikel 3, zevende lid, geformaliseerd
in een beschikking die wordt afgegeven door Onze Ministers gezamenlijk. Toevoeging
van artikel 3, zevende lid, aan artikel 9c bewerkstelligt dat als een landgoed
door toepassing van artikel 3, eerste lid, onderdeel d, niet langer in aanmerking
wordt genomen als landgoed, alsnog overdrachtsbelasting en kapitaalsbelasting
is verschuldigd, waar dit aanvankelijk niet het geval was door toepassing
van respectievelijk de artikelen 9a en 9b.ARTIKEL II, onderdeel L (artikel 10, eerste lid, van de
Natuurschoonwet 1928)Indien sprake is van een voorwaardelijke onttrekking als bedoeld in artikel
4, tweede lid, zou strikt genomen de sanctie van artikel 8a geen toepassing
kunnen vinden. Ook in geval van een voorwaardelijke onttrekking is immers
geen sprake meer van een landgoed in de zin van de Natuurschoonwet 1928. Dit
zou de mogelijkheid bieden om de sanctie bij vervreemding e.d. te ontlopen
door een voorwaardelijke onttrekking te creëren die binnen de in artikel
4, tweede lid, genoemde periode weer wordt opgeheven. Dit strookt niet met
de ratio van de regeling van artikel 8a, namelijk het relateren van de omvang
van de schenkings- en successiefaciliteit aan de bezitsduur. Daarom is aan
artikel 10, eerste lid, een verwijzing naar artikel 8a toegevoegd. Artikel III (Wet waardering onroerende zaken)De wijziging onder A houdt verband met de vernummering van artikel 1,
derde lid, van de Natuurschoonwet 1928 tot artikel 1, tweede lid, van de Natuurschoonwet
1928 per 1 januari 2000.De wijziging onder B strekt ertoe een verwijzing in artikel 18, derde
lid, van de Wet waardering onroerende zaken aan te passen. Bij de aanpassing
van de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ) aan de derde tranche van
de Algemene wet bestuursrecht (Aanpassingswet derde tranche Awb II) is het
tweede lid van artikel 1 van de Wet WOZ vernummerd tot derde lid. Abusievelijk
is de verwijzing in artikel 18, derde lid, van de Wet WOZ niet overeenkomstig
aangepast.Artikel IV (Gemeentewet)In het kader van de fiscale stimulering van natuurbeheer wordt in artikel
II, onderdeel A, van het onderhavige wetsvoorstel een verruiming voorgesteld
van het begrip landgoed in de Natuurschoonwet 1928. Zonder nadere maatregelen
zou deze verruiming ertoe leiden dat meer landgoederen onder de vrijstelling
voor onroerende-zaakbelastingen op grond van artikel 220d, eerste lid, onderdeel
d, van de Gemeentewet vallen. Dat zou meebrengen dat de heffingsgrondslag
voor gemeenten, en dus de capaciteit voor gemeenten om eigen inkomsten te
verwerven, wordt versmald. Daarom wordt hier voorgesteld het begrip landgoed
in de Gemeentewet niet meer volledig te koppelen aan de Natuurschoonwet 1928,
maar dat begrip bij of krachtens algemene maatregel van bestuur nader in te
vullen. Deze voorwaarden zullen zodanig worden geformuleerd dat dezelfde (soort)
landgoederen die nu op grond van artikel 220d, eerste lid, onderdeel d, van
de Gemeentewet buiten de heffingsgrondslag blijven, ook onder de vigeur van
de nieuwe regeling vrijgesteld blijven, overigens met inachtneming van de
wijzigingen die in artikel II worden voorgesteld met betrekking tot de gezamenlijke
rangschikking. Artikel V (Wet van 16 november 1995, houdende wijziging
van de Natuurschoonwet 1928 en de Gemeentewet (verruiming fiscale faciliteiten
ten behoeve van de aanleg van bossen))De wijziging houdt verband met de vernummering van artikel 1, vierde lid,
van de Natuurschoonwet 1928 tot artikel 1, derde lid, van de Natuurschoonwet
1928 per 1 januari 2000.Artikel VI (Natuurschoonwet, overgangsrecht gezamenlijke
rangschikking)Op grond van de Natuurschoonwet 1928 zoals die op dit moment luidt, kunnen
aan elkaar grenzende onroerende zaken gezamenlijk worden aangemerkt als een
landgoed waarbij deze onroerende zaken voor de toepassing van die wet worden
aangemerkt als één onroerende zaak. Op grond van de in artikel
II voorgestelde wijzigingen van de Natuurschoonwet 1928 wordt aan de gezamenlijke
rangschikking een andere vorm gegeven. Omdat de mogelijkheid tot gezamenlijke
rangschikking in zijn huidige vorm komt te vervallen, zijn in het onderhavige
artikel bepalingen opgenomen die zien op de overgang van het oude naar het
nieuwe regime voor onroerende zaken die op het moment van de inwerkingtreding
van deze wet gezamenlijk als landgoed zijn gerangschikt.De strekking van het eerste lid is dat een landgoed dat is ontstaan door
de gezamenlijke rangschikking van aan elkaar grenzende onroerende zaken met
ingang van 1 januari 2001 van rechtswege zijn status als landgoed verliest.
Tot dat tijdstip zijn, op grond van het tweede lid, in beginsel de artikelen
1, 3 en 4 van de Natuurschoonwet 1928 op deze landgoederen van
toepassing zoals deze bepalingen luidden op de dag voorafgaande aan de datum
van inwerkingtreding van deze wet. Het landgoed valt onder het nieuwe regime
zodra zich een gebeurtenis voordoet die in beginsel leidt tot statusverlies.Op grond van het derde lid kan de eigenaar van een van de onroerende zaken
waaruit het landgoed is samengesteld, verzoeken zijn onroerende zaak als een
afzonderlijk landgoed aan te merken volgens de bepalingen van het nieuwe regime.
Dit verzoek moet worden gedaan vóór 1 januari 2001. Indien
dit verzoek wordt gehonoreerd, wordt gelijktijdig het oorspronkelijke landgoed
niet meer als zodanig aangemerkt. Dit betekent uiteraard dat ook de overige
onroerende zaken die deel uitmaakten van dat landgoed in beginsel hun status
verliezen tenzij ook zij een verzoek doen tot rangschikking onder het nieuwe
regime.Indien een op grond van het derde lid ingediend verzoek niet wordt gehonoreerd
blijft de gezamenlijke rangschikking ingevolge het tweede lid gehandhaafd
tot uiterlijk 1 januari 2001.Het vierde lid strekt ertoe dat de onroerende zaken die onder het huidige
regime deel uitmaken van één landgoed, alle op hetzelfde moment
onder het nieuwe regime als landgoed worden aangemerkt, uiteraard voorzover
zij daarvoor in aanmerking komen. Door te bepalen dat alle verzoeken met betrekking
tot onroerende zaken die deel uitmaken van één landgoed, geacht
worden te zijn ingekomen op de datum waarop het eerste verzoek is ingekomen,
worden, voor zover aan de verzoeken wordt voldaan, deze onroerende zaken krachtens
artikel 2, vierde lid, van de Natuurschoonwet 1928, alle met ingang van die
datum als landgoed aangemerkt.Het vijfde lid houdt in dat, indien de eigendom van een landgoed als bedoeld
in het eerste lid, of een deel daarvan, wordt overgedragen dan wel indien
zich een van de andere gebeurtenissen voordoet die worden genoemd in artikel
3, eerste lid, onderdeel c, van de Natuurschoonwet 1928, de rangschikking
als landgoed onder de nieuwe eigenaar niet kan worden gecontinueerd. Vanaf
het moment dat één van die gebeurtenissen zich voordoet, is
het nieuwe regime van toepassing. De onroerende zaken die deel uitmaakten
van het landgoed kunnen dan worden gerangschikt volgens het nieuwe regime
indien zij aan de daarvoor geldende eisen voldoen. Het gevolg van deze bepaling
is ook dat, in combinatie met het zesde lid, aan een landgoed waarop nog het
huidige regime van toepassing is geen nieuwe fiscale faciliteiten worden verleend
voor de overdrachtsbelasting en de kapitaalsbelasting en het successie- en
schenkingsrecht. Deze faciliteiten worden uiteraard wel verleend met betrekking
tot de samenstellende delen van het landgoed voorzover die onder het nieuwe
regime als een landgoed worden aangemerkt.De bepaling in het zevende lid bewerkstelligt dat bij rangschikking van
een onroerende zaak op grond van het bepaalde in het derde lid eventuele fiscale
claims die op deze zaak rusten voor het successie- en schenkingsrecht, de
overdrachtsbelasting en de kapitaalsbelasting niet tot leven komen. De onroerende
zaak wordt immers geacht ononderbroken te zijn aangemerkt als landgoed.In het achtste en negende lid zijn de fiscale gevolgen geregeld met betrekking
tot onroerende zaken die onder het huidige regime deel uitmaken van een landgoed
en niet vóór 1 januari 2001 als afzonderlijk landgoed zijn gerangschikt.
Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen onroerende zaken waarvoor tijdig
een verzoek tot rangschikking is gedaan als bedoeld in het derde lid en de
onroerende zaken waarvoor dat niet is gebeurd. Indien geen (tijdig) verzoek
is ingediend komen alle fiscale claims die op de onroerende zaak rusten met
betrekking tot het successie- en schenkingsrecht, de overdrachtsbelasting
en de kapitaalsbelasting met ingang van 1 januari 2001 tot leven. Indien
wel tijdig een verzoek is ingediend maar daarbij is gebleken dat de onroerende
zaak, al dan niet met inaanmerkingneming van de oppervlakte van een aangrenzende
onroerende zaak, niet aan de voorwaarden die gelden voor een landgoed kan
voldoen, dan wordt afgezien van de invordering van successie-
of schenkingsrecht en de heffing van overdrachtsbelasting en kapitaalsbelasting.
Voorkomen moet worden dat van dit afzien van fiscale claims oneigenlijk gebruik
wordt gemaakt. Het risico van oneigenlijk gebruik bestaat met name bij het
recht van schenking. Het is immers mogelijk een onroerende zaak waarvan na
de indiening van dit voorstel van wet vrijwel zeker is dat deze onder het
nieuwe regime niet in aanmerking komt voor rangschikking vóór
de inwerkingtreding van deze wet vele malen te schenken en door te verkopen,
in de wetenschap dat alle fiscale claims met betrekking tot het schenkingsrecht
met ingang van 1 januari 2001 zullen vervallen. Een en ander is ook eenvoudig
te realiseren door de herhaalde schenking en doorverkoop van een aandeel in
een (transparante) landgoed-bv. Bij het successierecht dreigt dit gevaar niet
omdat men de situaties waarom het daarbij gaat (overlijden) niet in de hand
heeft. Met betrekking tot de overdrachtsbelasting is geen specifiek voordeel
te behalen door herhaalde overdrachten en ook voor de kapitaalsbelasting hoeft
niet gevreesd te worden voor oneigenlijk gebruik, gezien de aard van de rechtspersonen
waarom het gaat.Voorgesteld wordt daarom bij het afzien van de fiscale claims een uitzondering
te maken voor het recht dat is geheven ter zake van schenkingen (waaronder
het recht van overgang) van landgoederen die hebben plaatsgevonden op of na
de datum waarop de voorgestelde maatregelen bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal
zijn ingediend.Artikel VII (Inwerkingtreding)Het eerste lid van dit artikel regelt de inwerkingtreding van deze wet.
De wet treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte van
het Staatsblad waarin zij wordt geplaatst. Aan sommige delen van de wet is
terugwerkende kracht verleend tot en met 29 september 1999.In paragraaf 2.5 van het algemeen deel van deze memorie is met betrekking
tot de wijzigingen in de overdrachtsbelasting aangegeven dat de reparatiemaatregelen
ter zake van de CV-constructies met terugwerkende kracht in werking treden.
Het tweede lid regelt dit.Het derde lid bevat een overgangsmaatregel, inhoudende dat de referentieperiode
van een jaar, bedoeld in artikel 4, eerste lid, onderdeel a, WBR, niet van
toepassing is voor zover deze periode is gelegen voor de datum van inwerkingtreding
van deze wet. Dit betekent dat de referentieperiode begint te lopen vanaf
het moment van inwerkingtreding van deze wet. Het betekent tevens dat de referentieregeling
haar volledige effect pas bereikt een jaar na dat moment van inwerkingtreding.
De beperking van de werking van de referentieperiode heeft tot gevolg dat
de nieuwe voorwaarden inzake de bezittingen van het lichaam bij de vaststelling
of de te verkrijgen aandelen in dat lichaam als fictieve onroerende zaken
moeten worden aangemerkt, pas van toepassing worden op feiten en omstandigheden
die zich voordoen na de inwerkingtreding van deze wet. De beperking van de
werking van de referentieperiode moet niet worden gezien als een vrijbrief
om voorafgaande aan de inwerkingtreding van de wet onroerende-zaaklichamen
in het zicht van of met het oog op de verkoop van de aandelen met behulp van
een constructie om te bouwen tot niet-onroerende-zaaklichamen. De regels betreffende
fraus legis zijn alsdan op normale wijze van toepassing.In het vierde lid is een overgangsmaatregel opgenomen die van belang is
voor inbrengen in een CV die niet voldoen aan de voorwaarden voor een vrijstelling
van overdrachtsbelasting die in deze wet dan wel het Uitvoeringsbesluit belastingen
van rechtsverkeer zijn opgenomen. Indien er een schriftelijke overeenkomst
is van vóór 29 september 1999 geldt nog het regime van
de overdrachtsbelasting zoals dat gold voor de inwerkingtreding van deze wet.
De inbreng moet wel geëffectueerd zijn voor de datum van inwerkingtreding
van deze wet. In het vijfde lid is de inwerkingtreding van de onderdelen G, H, tweede
volzin, I, J en L van artikel II (Natuurschoonwet 1928) zodanig geregeld dat
de sanctie alleen van toepassing is op fiscaal gefacilieerde schenkingen of
verervingen die plaats vinden na inwerkingtreding van deze bepalingen.De Staatssecretaris van Financiën,W. A. F. G. VermeendXNoot1Cacaobus met een afbeelding van een verpleegster die een dienblad draagt
met daarop een cacaobus met een afbeelding van een verpleegster enz. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27030-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl