Maatregelen verkeersveiligheid; Verslag algemeen overleg van 5 november 2009
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag van een algemeen overleg
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST138151
 2009-2010
 
 29 398
 Maatregelen verkeersveiligheid
 
 
 
 
 Nr. 
 194
 VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
 Vastgesteld 3 december 2009
 De vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat
en de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit hebben op 5 november 2009 overleg gevoerd met minister Eurlings
van Verkeer en Waterstaat over:
 
 – de brief van de minister d.d. 16 juli
2009 met een afschrift van de brief aan de voorzitter van Veilig Verkeer Nederland
met een reactie op het advies over verbetering verkeersveiligheid landbouwverkeer
(2009Z14005);
 
 
 – de brief van de minister van Verkeer en Waterstaat
d.d. 2 november 2009 inzake de nadere reactie verbetering verkeersveiligheid
in het landbouwverkeer (29 398, nr. 184).
 
 Van dit overleg brengen de commissies bijgaand stenografisch verslag uit.
 
 De voorzitter van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat,
 Jager
 De voorzitter van de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
 Atsma
 De griffier van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat,
 Sneep
 
 
 
 Voorzitter: Jager
 
 
 Griffier: Jongepier
 
 
 Aanwezig zijn acht leden der Kamer, te weten: Aptroot, Cramer, De Rouwe,
Jager, Polderman, Roefs, Van der Vlies, Van Gent,
 
 en minister Eurlings van Verkeer en Waterstaat, die vergezeld is van enkele
ambtenaren van zijn ministerie.
 
 De voorzitter: Goedemorgen, ik heet iedereen
hartelijk welkom.
 
 Mevrouw Roefs (PvdA): Voorzitter. Ik begin
met een artikel uit het tijdschrift Verkeersknooppunt met de titel «Koudwatervrees
voor trekkerrijbewijs». Een stukje dat ik er uit haal: «Verkeersdeskundigen
vragen zich al enkele jaren vertwijfeld af hoe lang het nog duurt en hoeveel
ongelukken er nog moeten plaatsvinden, voordat politiek en overheid lef genoeg
hebben een rijbewijs en kentekenbewijs voor landbouwtrekkers in te voeren.»
Dit AO zal de opmaat zijn voor een wetswijziging, eindelijk zullen we stappen
vooruit gaan zetten. De vraag is nu: hoeveel stappen vooruit?
 Omdat niet alle partijen aanwezig zijn, zullen we waarschijnlijk enige
uitspraken van de Kamer nodig hebben voordat we de minister de juiste munitie
mee kunnen geven voor een wetswijziging. De minister doet in zijn brief voorstellen.
Dat is al wat, maar wat ons betreft gaat het nog niet ver genoeg. Over een
tractorrijbewijs bestaat er, volgens mij, Kamerbreed consensus. Maar het is
nog niet duidelijk of er ook een meerderheid bestaat voor kentekening. Er
schijnt beweging bij de ChristenUnie te zijn, daar hoop ik dadelijk meer over
te horen. Wij zijn voorstander van kentekening, zonder kentekening is handhaving
onmogelijk. De politie en het Bureau Verkeerhandhaving Openbaar Ministerie
en het Verbond van Verzekeraars zijn tevens die mening toegedaan. De PvdA
pleitte al vaker voor eenduidigheid in regelgeving voor alle categorieën
voer- en vaartuigen. Geen kentekening, maar slechts het voeren van het bordje «45
km/u» is weer een nieuw fenomeen in het verkeersregelwoud. Daarmee zijn
we er nog lang niet. Er blijven nog heel veel vraagstukken over. Moet elke
tractor dan gekentekend worden? Wij denken dat dat zou moeten gelden voor
die tractor die zich op N-wegen begeeft, voor elke tractor die harder wil
rijden dan 25 km/u. De PvdA denkt dat we met de eis tot volledige kentekening
van het hele tractorenpark grote problemen over ons afroepen. Afgelopen vrijdag
maakte ik een rondtour door de gemeente Bergen in Noord-Limburg, in het kader
van «boerderij in het licht», georganiseerd door de Limburgse
Land- en Tuinbouwbond (LLTB). Ik heb toen heel veel prachtige oldtimers zien
staan op de erven. Volgens mij is het echt onbegonnen werk tot volledige kentekening
over te gaan.
 Kan de minister aangeven waarom in zijn voorstel geen afbakening voor
wegen aangegeven is? Misschien moeten we juist categorieën gaan afbakenen.
Er zijn nog veel vragen over hoe het precies zou moeten gaan. Moet het over
een snelheidsverhoging tot 40 of tot 45 km/u gaan? Want Cumula heeft ons laten
weten dat het in strijd zou zijn met de Europese richtlijn en dat 45 km/u
betekent dat ook een digitale tachograaf nodig is. Dat laatste lijkt ons zeer
onwenselijk. Graag van de minister een verduidelijking.
 Het voorstel is een rijbewijs BE. Als ik het voorstel van de minister
zal moeten volgen dan zal de T op ons nieuwe rijbewijs niet in gebruik genomen
worden. Blijft er nog steeds een tractorcertificaat voor de zestien- en zeventienjarigen,
voor als ze met een kleinere minder zware tractor op niet-N-wegen willen rijden?
 Wij zijn er nog niet uit, we zijn in ieder geval voor eenduidigheid. Bromfietscertificaten
hebben we ook afgeschaft. Maar de positie van boerenzonen en -dochters en
leerlingen die stage lopen gaat ons ook aan het hart. Hoe denkt de minister
daar over?
 De vraag is ook: gaan er nog extra voertuigeneisen komen aan tractoren?
Ik heb net begrepen, toen wij buiten wat tractoren mochten aanschouwen, dat
dat niet per se nodig is, maar ik hoor hier graag een reactie op van de minister.
 Ik heb de minister ook nog niet gehoord over het oneigenlijk gebruik van
tractoren voor transportwerkzaamheden. Men is het over veel oneens, maar men
is het ook oneens of dit überhaupt een probleem is. Er is een groot verschil
tussen eisen voor tractorchauffeurs en vrachtwagenchauffeurs, ze worden wel
wat kleiner maar er zitten toch veel verschillen in de kwaliteitseisen. Wat
vindt de minister daarvan?
 Kortom, het begin is er, maar er zijn nog heel veel onduidelijkheden.
Ik ben heel erg benieuwd naar de inbreng van de andere partijen en de antwoorden
van de minister.
 
 De heer De Rouwe (CDA): Het is mij bekend
dat de PvdA al langer pleit voor het kenteken. Ik probeer even uit te pellen
wat voor mevrouw Roefs de aanleiding is om kentekening te willen. Ik neem
aan dat dat te maken heeft met verkeersveiligheid. Als dit anders is, dan
hoor ik dat ook graag. Ik zou graag van mevrouw Roefs willen weten in hoeveel
van de gevallen snelheid de reden was van een ongeval op een trekker. We hebben
daar twee jaar geleden een behoorlijk onderzoek naar gehad en ik zou graag
willen weten of zij de cijfers anders heeft gelezen dan ik.
 
 Mevrouw Roefs (PvdA): Ik denk dat ik in mijn
tekst heel duidelijk heb gemaakt dat kentekening nodig is voor de handhaving.
Dat wil niet zeggen dat dit alleen maar gaat om de snelheid. Stel je wordt
als automobilist gesneden door een tractor. Daardoor kom je zelf in de problemen;
de tractor rijdt door, je hebt geen kenteken. Je kunt dus nooit datgene wat
gebeurd is, toewijzen aan iemand. Het is niet voor niets dat het Verbond van
Verzekeraars, de politie en het Openbaar Ministerie allemaal vinden dat je
moet kentekenen. Ik vind dat we moeten proberen in Nederland zo veel mogelijk
zaken hetzelfde te regelen. U weet dat ik ook pleit voor een juiste, zorgvuldige
kentekening van snelle motorboten. Ik vind dat ook met tractoren: laten we
niet weer iets nieuws verzinnen. Laten we het alsjeblieft zo overzichtelijk
mogelijk houden.
 
 De heer De Rouwe (CDA): Dat kan ook door geen
kentekening te doen. Ik ken ook voorbeelden: Het is toch handig dat, stel
dat ik pen en papier bij me heb en mijn ogen nog eens goed zijn, ik het kenteken
van die vervelende trekker in de verte kan noteren. Dat kan zich een keer
voordoen. Alleen de vraag is wel of dat proportioneel is. Mevrouw Roefs ontwijkt
het wat makkelijk en dat begrijp ik ook wel want zij is daar gevoelig voor.
Ik betwijfel of dit gaat werken, want de uitkomst van het rapport was dat
snelheid helemaal geen oorzaak is van ongevallen, dus het is een drogreden.
Als mevrouw Roefs het toch wil, om die ene irritatie op de weg te kunnen voorkomen,
dan moeten we ons ook de vraag stellen wat daar tegenover staat. En er staan
behoorlijke administratieve lasten tegenover, in een periode dat de sector
het al niet makkelijk heeft en in een periode dat het kabinet gezegd heeft
minder in plaats van meer regels te willen. Overweegt zij dat dan ook, want
daar hoor ik haar niet over.
 
 Mevrouw Roefs (PvdA): U zegt volgens mij precies
het juiste. U hebt het over proportionaliteit, daar draait het in mijn ogen
om. U hebt het over administratieve lasten, maar we praten echt niet over
grote bedragen. We hebben het over de aanschaf van een voertuig van zeg een
ton in euro’s minimaal, wie heeft het dan over proportionaliteit?
 
 De heer De Rouwe (CDA): Voorzitter. Het CDA
steunt de minister om niet te berusten in het relatief hoge aantal verkeersslachtoffers
waarbij landbouwvoertuigen betrokken zijn. Het is goed dat we vandaag stilstaan
bij een concreet voorstel van het kabinet. Mijn fractie kijkt
bij die voorstellen altijd of het proportioneel is en kan bijdragen aan de
verkeersveiligheid. Er moet een balans zijn tussen het aanpakken van de verkeersonveiligheid
en het beperken van de administratieve lasten. Ik zeg het wel in die volgorde:
verkeersonveiligheid staat bij ons bovenaan. Als blijkt dat we dat kunnen
aanpakken, pas dan gaan we kijken of administratieve lasten in de weg zitten.
Effectieve maatregelen blijken in de praktijk vaak vreselijk lastig. Het gemiddeld
aantal slachtoffers per jaar laat een heel diffuus beeld zien, waarvoor we
geen onderliggende oorzaak weten te vinden. Mijn fractie ziet daarom nu geen
heil in extra collectieve regels, die de sector alleen maar handen vol met
geld kosten en waarvan het effect nihil is. Mijn collega Atsma heeft daarom
nog niet zo lang geleden een motie ingediend om af te zien van kentekening.
Deze motie werd met steun met van onze coalitiepartner ChristenUnie aangenomen,
en in de kabinetsbrieven van 26 juni 2007 en 2 november 2009 onderstreepte
het kabinet deze uitspraak. Dit geldt ook voor de Segway, want ook daarover
is een CDA-motie aangenomen. Ook daar wilden we geen kenteken. Daar heeft
de minister al een reactie op gegeven: dat kenteken gaat er af, ook met dank
aan de heer Aptroot.
 Vandaag zou het CDA van de minister willen weten hoeveel doden en gewonden
wij kunnen voorkomen indien wij bestuurders verplichten tot een rijbewijs
BE, in combinatie met snelheidsverhoging. In de brieven van de minister ontbreken
deze cijfers, of zijn die er wellicht niet? De andere kant van dit verhaal,
en daar oordeel ik positief over, is dat het om keuzevrijheid gaat. Ondernemers
kunnen zelf kiezen of zij harder willen rijden, met als gevolg de eis voor
een rijbewijs BE. Om die reden kan mijn fractie hier ook wel mee instemmen.
Deze steun verdwijnt indien het voorstel weer opgetuigd wordt met allerhande
regels, zoals kentekening, een nieuw rijbewijs, terwijl niet aangetoond is
dat het een wezenlijk positief effect heeft op de verkeersveiligheid. Mijn
fractie oordeelt positief over de snelheidsverhoging van het landbouwverkeer.
Een verhoging van de snelheid heeft namelijk nauwelijks effect op de verkeersveiligheid.
Dit komt omdat in de praktijk al harder gereden wordt en omdat snelheid amper
de oorzaak is van tractorongevallen. Een voordeel van hogere snelheid is een
betere doorstroming op de wegen. Het snelheidsverschil met ander gemotoriseerd
verkeer is minder groot. De inschatting is dat dit een positief effect heeft
op de verkeersveiligheid, doordat minder agressie ontstaat op de weg en ook
minder gevaarlijke inhaalmanoeuvres plaatsvinden. Net als mevrouw Roefs zou
ik graag willen weten waarom gekozen is voor 45 km/u en niet voor bijvoorbeeld
50 of 40 km/u, want als dat inhoudt dat die vreselijke tachograaf in
deze wereld in gaat treden, dan gaat mijn fractie liever naar de 40 km/u toe.
 Mijn fractie heeft wel een vraag over de verhoging van de snelheid bij
erftoegangswegen. Bij erftoegangswegen is de snelheid van landbouwvoertuigen
niet van belang voor de doorstroming, omdat dit type weg geen verkeersfunctie
heeft maar een verblijfsfunctie. De verschillen in snelheid en massa zijn
hierbij bezwaarlijk. Door het massaverschil tussen landbouwvoertuig en voetgangers
en fietsers zijn deze snelheidsverschillen ongewenst. Kan de minister daarop
reageren?
 Nog een laatste punt, waar we in het verleden al vaker opmerkingen over
hebben gemaakt: het trekkercertificaat. Dit certificaat is via de Arbowet
verplicht. Gebruikt een zestienjarige een tractor voor privédoeleinden,
bijvoorbeeld om naar de disco te gaan, een krat bier bij de super halen of
naar de keet te gaan, dan is een certificaat niet verplicht. Een heel kromme
situatie. De insteek van de Arbowet is vakbekwaamheid en verkeersveiligheid,
en de verkeersregels vallen hier niet expliciet onder. Wat is het oordeel
van onze minister hierover? Uit analyse van ongevallen blijkt juist dat deze
categorie oververtegenwoordigd is bij het aantal ongevallen. Daar kunnen we
dus echt wat aan doen. Daarnaast blijken flankongevallen het meest voor te
komen, met als oorzaak het niet verlenen van voorrang. Dit aspect
zien we niet terug in het huidige certificaat en ook niet in de plannen van
de minister. Niet vreemd dat de jongeren hier vaak de fout in gaan. Is de
minister het met het CDA eens dat het certificaat verbeterd moet worden? Wat
ons betreft kan speciaal voor zestien- en zeventienjarigen aanscherping komen.
Wij twijfelen geen seconde over hun technische vaardigheden, maar wel over
hun verkeersinzicht en weggedrag. Die elementen missen we nu bij het certificaat
dat je haast cadeau krijgt bij het bestellen van een glas melk in de AOC-kantine.
Wij roepen de minister en de sector daarom op om met verbetervoorstellen te
komen.
 
 De heer Cramer (ChristenUnie): Het CDA houdt
een gloedvol betoog over het niet verhogen van de lasten. Niet ingewikkelder
maken dan dat het is. Vervolgens komt de heer De Rouwe met het lumineuze idee
het certificaat ingewikkelder te maken en daar meer waarde aan te hechten.
Kan de heer De Rouwe dat wat nader toelichten?
 
 De heer De Rouwe (CDA): Dat wil ik graag.
U kunt mij niet in de club vinden die zegt: als er maar één
administratieve last is, dan gaat het niet door. Ik ben daar nuchter en realistisch
in. Ik focus echter wel op aangetoonde problemen, het moet evidence based
zijn. Als we kijken naar de ongevallenanalyses, blijkt niet dat een certificaat
voor iedereen of een kenteken voor iedereen de oplossing is. Dan blijkt juist
dat de categorie van jongeren er negatief uitspringt. Dat kunnen u en ik ook
verklaren, want als we naar dat onbenullige certificaat kijken dat er nu is,
dan staat er helemaal niets in over voorrang verlenen. Het verbaast mij niet
dat die jonkies van zestien-, zeventien jaar op de weg daar geen sjoege van
hebben. De CDA-fractie wil kijken naar de proportionaliteit. Als blijkt dat
als je meer investeert het ook echt aangetoond wat oplevert, dan hebben wij
dat ervoor over. Veilig Verkeer Nederland heeft niet aangetoond dat een kenteken
invloed heeft op de verkeersveiligheid. Blijf uit die mantra weg, laat je
niet verleiden tot dat soort ideeën. Blijf realistisch! Zorg dat je de
boeren en de transportsector, die ook steeds vaker gebruik gaat maken van
tractoren, niet onnodig belast met dit soort gekke fratsen.
 
 De heer Cramer (ChristenUnie): Voorzitter.
We praten al jaren over het landbouwverkeer. Er leek een patstelling te zijn
ontstaan door de motie van de collega Atsma over de administratieve lasten
van het kenteken. Maar met het advies van de commissie-Peijs, dat wordt gedragen
door onder andere LTO en Veilig Verkeer Nederland, leek een doorbraak bereikt.
Een trekkerrijbewijs zou kunnen worden ingevoerd, de maximumsnelheid zou omhoog
kunnen gaan, onder de voorwaarde dat deze trekkers zijn voorzien van een kenteken,
maar wel op vrijwillige basis. Het heeft even geduurd, maar de minister is
nu ook aan het bewegen met zijn laatste brief. Het gaat dan niet over het
trekkerrijbewijs maar over het rijbewijs BE. Bestuurders die het rijbewijs
BE hebben, mogen als ze daarvoor een apart bordje op hun trekker hebben, sneller
rijden. Deze keuze ziet de ChristenUnie als een stap in de goede richting,
maar het roept nog een paar vragen op. Wat zijn nu precies de bezwaren van
de minister tegen het advies van de commissie-Peijs? Er zijn een aantal voorstellen
in de brief van de minister die ik even langs zou willen gaan. Er is onderzoek
gedaan naar kentekening en regelingen in het buitenland. Uit dit onderzoek
blijkt dat in alle onderzochte landen kentekenplicht aanwezig is. De commissie-Peijs
stelt voor dit in te voeren, zij het dan vrijwillig. Toch stelt de minister
dit niet voor en ik zou willen vragen waarom niet. Het zouden de administratieve
lasten kunnen zijn, maar dat is niet echt een reëel argument. Het kenteken
kost ongeveer € 35, blijkt ook uit de gegevens van de RDW. Voor
de beoordeling van de administratieve lasten wordt daar nog een uur voor de
ondernemer bijgeteld, dat hij kwijt is omdat hij het kenteken moet ophalen.
Dat zou € 60 zijn; er zijn veel boeren die € 60 per uur
zouden willen verdienen. Het is dus handje contantje € 35, dat valt dus mee. De minister stelt voor een bordje «45 km/u» op
de tractor te schroeven, dat gaat ook geld kosten, dat moet namelijk geadministreerd
worden. Als je dat met kentekenen oplost, dan is dat gelijk ook voorbij, dan
hoeven die aparte kosten niet gemaakt te worden. Er moet vastgelegd worden
wie 45 km/u mag, want anders gaat iedereen dat bordje erop schroeven. Misschien
wordt het wel een bordje «40 km/u» maar daar kom ik zo op terug.
Ik zou graag de reactie van de minister hierop willen hebben. Tevens wil ik
de ontheffing die trekkers nu moeten hebben voor de breedte meenemen. De breedteontheffing
kost nu ook geld, daar moet een tractoreigenaar ook voor bij de gemeente zijn.
Als de minister tot kentekening zou overgaan, dan zou dat allemaal onderéén
noemer vallen, dan is het zelfs een beperking van de administratieve lasten.
 Wat betreft de maximumsnelheid wil ik me aansluiten bij de PvdA en het
CDA. Ik kan me voorstellen dat gedachte achter de 45 km/u is dat het aansluit
bij de brommobielen waar ook een bordje «45 km/u» op zit. Een
trekker en een brommobiel, daar zit nog wel wat maatverschil tussen. Misschien
is het goed om in te gaan op het probleem dat mogelijkerwijs voortkomt uit
de Europese regelgeving.
 Het gebruik van rijbewijs BE vindt de ChristenUnie creatief, maar het
is nog niet echt een oplossing voor de problematiek rond zestien- en zeventienjarigen,
in die zin sluit ik aan bij de argumenten van de heer De Rouwe en mevrouw
Roefs. Ik wil alleen niet de woorden «onbenullig certificaat»
van de heer De Rouwe in mijn mond nemen. Ik durf de stelling aan dat als we
een wedstrijdje achteruitrijden houden een zestienjarige in een trekker met
aanhanger dat sneller presteert dan ik met mijn Agila.
 Het gaat mij om de rijvaardigheid en het verkeersinzicht. Nu lijkt het
erop dat de bevoegdheid voor het rijden met een zware combinatie gaat gelden
vanaf achttien jaar. Ik zou ervoor willen pleiten dat ook zestien- en zeventienjarigen
op de combinatie mogen rijden maar wat mij betreft wel met een rijbewijs BE.
Daar zit wel een probleem, als ze een rijbewijs BE hebben dan mogen ze ook
in de auto van pa rijden. Ik stel voor dat een zestien- of zeventienjarige
zijn rijbewijs mag halen, maar omdat hij nog geen achttien is krijgt hij een «T»
op zijn rijbewijs. We sluiten hiermee aan bij de bestaande systematiek; er
hoeft niets nieuws uit de kast te worden gehaald. Daarmee heb je de duidelijkheid
dat zestien- en zeventienjarigen deze combinatie mogen rijden, dat ze het
verkeersinzicht hebben en dat ze op volwaardige wijze aan het verkeer kunnen
deelnemen. Hij wordt getraind op zijn ervaring en ik denk dat de grootste
winst zit in het toenemen van de verkeersveiligheid.
 
 De heer Aptroot (VVD): Voorzitter. Dit loopt
al een tijd en ik heb het gevoel dat we dat nog wel een tijdje zouden kunnen
volhouden. Wij vinden het wel een handig voorstel van de minister om aan te
sluiten bij het rijbewijs BE, dus niet een apart rijbewijs maar die voor de
personenauto met zware aanhanger. Ik wil graag nog een toelichting of dat
nou echt het meest gepast is, maar ik vind het wel creatief dat we niet nog
een aparte categorie krijgen. Een verhoging van de snelheid voor diegenen
die dat rijbewijs moeten hebben, vinden wij op zich prima. Ik vraag me net
als de collega’s af of 45 km/u verstandig is, als daarmee de verplichting
komt een digitale tachograaf te hebben. Dit lijkt me voor deze sector niet
erg passend. Wij zetten nog wel vraagtekens bij het feit dat zestien- en zeventienjarigen
wel met een licht trekkerbewijs de openbare weg op mogen. Dat kan een zware
tractor zijn, alleen zit dat bordje «45 km/u» erop. Ik heb begrepen
dat je dat bordje naar believen er ophangt en er afhaalt. Dat geeft niet veel
administratieve last. Maar dat ding dat misschien 40, 45, 50 km/u kan rijden,
dat grote zware ding, daar gaat een zestien-, zeventienjarige wel de weg mee
op waar hij al die anderen tegenkomt. Ik vind dat een lastig punt, het is
voor ons de grote vraag of het verstandig is om dat zo te handhaven. Ik wil
nog wel een onderbouwing van de minister hierop.
 Het punt van de controle en handhaving vinden wij wel een argument, zeker
als niet alleen verzekeraars maar ook de politie zeggen dat controle en handhaving
lastig zijn als er geen kenteken is. Waarom heeft de minister ervoor gekozen
dat niet te doen? Als je kijkt naar evenredigheid, is het wonderlijk dat een
snorfiets, die maar 25 km/u mag en heel licht is, verplicht een kenteken heeft
en dat zo’n joekel van een tractor met het formaat van een vrachtwagen,
dat niet heeft. Nou kunnen ze niet heel hard. De VVD-fractie ziet absoluut
het punt dat heel veel van die trekkers heel weinig op de openbare weg komen.
Ik zie zelf dat ze even de weg moeten oversteken omdat de boerderij en bedrijfsgebouwen
aan de ene kant van de weg zitten en een groot deel van het land waar hun
vee loopt of waar geoogst moet worden net aan de overkant. Soms rijden ze
maar net een paar meter. We begrijpen de aarzeling, maar we zijn er nog niet
helemaal uit. We vinden dat er een heel goede onderbouwing moet komen of dat
je naar categorieën zou moeten kijken. Voor ons hangt veel af van de
beantwoording van de minister.
 
 De heer Polderman (SP): Voorzitter. De SP
vindt het een goede zaak dat er in ieder geval een voorstel ligt. We moeten
tenslotte niet vergeten dat het kabinet in 1999 de toezegging deed het rijbewijs
voor landbouwvoertuigen en bosvoertuigen in te voeren. Zo’n lang traject
is niet goed voor het vertrouwen van de mensen in de overheid. We hebben het
over 17 doden per jaar, dus als we er tien jaar over doen zijn we dus grofweg
170 doden verder. Laten we daarom haast maken met deze toch al langslepende
kwestie.
 
 De heer De Rouwe (CDA): Het gaat om uw eigen
conclusies, maar als uw conclusie luidt dat we met een rijbewijs 170 doden
hadden voorkomen, dan denk ik dat we hier niet helemaal realistisch hier het
woord voeren. Zou u kunnen onderbouwen dat we met het rijbewijs al die doden
hadden weten te voorkomen?
 
 De heer Polderman (SP): Ik ga dat zo uitleggen.
Ik stel alleen maar vast dat we er tien jaar over hebben gedaan en dat er
per jaar 17 doden vallen en dat we dus 170 doden verder zijn. Of we kunnen
voorkomen dat er in de toekomst zeventien doden vallen, ik hoop het. Ik vind
het wel nodig dat we het regelen. Ik heb dat de heer De Rouwe ook in zijn
bijdrage horen zeggen – in die zin ben ik dat met hem eens – dat
we het gewoon beter moeten regelen. Om het nu gewoon vrij te laten is onacceptabel.
In die zin deel ik de mening dat we snel tot een goede regeling moeten komen
en niet nog eens tien jaar moeten wachten tot dit geregeld is.
 Op een aantal punten kan ik me vinden bij het voorstel van de minister,
maar op een aantal punten niet. We moeten een afweging maken tussen de veiligheid
van de weggebruikers enerzijds en de lasten voor het bedrijfsleven anderzijds.
De adviesgroep heeft een aantal creatieve oplossingen gezocht en dat is een
goede zaak. Loskoppeling van het kentekenbewijs en het rijbewijs lijkt ons
een goed idee. Het komt naar ons idee tegemoet aan de behoefte om in eerste
instantie de nadruk op veiligheid te leggen. Ik kan me, met het oog op de
verkeersveiligheid, vinden in de opvoering van de maximumsnelheid. Of dit
45 km/u moet worden, daar hebben andere fracties ook hun vraagtekens bij gezet.
Als dit leidt tot nog meer administratieve lasten, in verband met de invoering
van die tachograaf, dan moeten we daar wel nog naar kijken. Maar op zich lijkt
het ons een goede zaak een rijbewijsplicht in te voeren. Dit rijbewijs BE
zou moeten gelden voor tractoren die harder rijden kunnen rijden dan 25 km/u.
Het is volkomen onzinnig om zestien- en zeventienjarigen die op de tractor
zitten zonder rijbewijs vervolgens te zeggen dat ze niet harder mogen rijden
dan 25 km/u. Dat lijkt me voor de handhaving buitengewoon onhandig. Het is
hetzelfde dat je je zoon van zestien de sleutels van je Ferrari geeft en zegt:
ga maar rijden, maar je mag niet harder dan 25 km/u. Ik geloof
niet dat dat gaat lukken. Ons voorstel is de rijbewijsplicht te koppelen aan
de snelheid die de voertuigen kunnen rijden en niet zozeer aan degene die
hem toevallig bestuurt. De centrale vraag is natuurlijk welke effecten de
maatregelen hebben op het voorkomen van ongevallen. In het advies van de initiatiefgroep
uit 2008 staat dat 36% van de gevallen snelheidsgerelateerd was. Logischerwijs
zou dit betekenen dat 64% van de gevallen niet te voorkomen was door
de snelheidsbeperking. De minister schrijft dat de oorzaken van die zeventien
doden divers zijn, maar ik zou er toch graag meer over willen horen. Is er
een aanwijzing dat die zeventien dodelijke ongelukken voornamelijk te maken
hebben met de snelheid? Of zijn er andere oorzaken? Waarop baseert de minister
anders zijn redenering dat de invoering van het rijbewijs gekoppeld moet zijn
aan de hoogte van de snelheid? Misschien dat andere oorzaken daarbij een rol
spelen, zoals het ontbreken van goede dodehoekspiegels. Ik zou hier graag
meer over willen horen.
 In dat kader zou ik ook graag willen weten in hoeverre bij de ongelukken
trekkerbestuurders betrokken waren die wel de beschikking hadden over het
rijbewijs BE. Als dat in veel gevallen zo was, dan is de vraag of de oplossing
van het rijbewijs BE voldoende is in het kader van de veiligheid. Het lijkt
dat niet alleen de rijvaardigheid van de bestuurders van de snellere trekkers,
maar ook de rijvaardigheid van bestuurders van de langzamere trekkers een
factor zal zijn voor de verkeersveiligheid. Ik vermoed dat veel bestuurders
van lichtere trekkers later zullen doorstromen naar het besturen van zwaardere
trekkers. De meeste bestuurders moeten dus uiteindelijk toch een examen afleggen.
Als we bij een rijvaardigheidsdocument lichtere trekkers een gedeeltelijke
vrijstelling geven, zou dat niet veel extra belasting zijn. Ik wil de minister
vragen voor lichtere trekkers, met de maximale snelheid tot 25 km/u, het rijvaardigheidsdocument
verder in te voeren, ongeacht de leeftijd. Niet alleen bij zestien- en zeventienjarigen,
maar ook voor anderen. Dit zou een opmaat kunnen zijn voor de invoering van
een speciaal T-rijbewijs. Ik begrijp dat de minister in overleg is met betrokken
partijen, maar ik zou hem willen oproepen om te kijken of het uiteindelijk
die richting op moet. Wij kunnen instemmen met het voorstel om tijdelijk het
rijbewijs BE te koppelen aan voertuigen die deze snelheid kunnen halen, maar
het zou een tijdelijk traject zijn in de weg naar de invoering van een tractorrijbewijs.
 Ik denk dat de minister bij zijn collega van Justitie vooral moet benadrukken
dat bij handhaving en controle de aanwezigheid van degenen die boetes kunnen
uitschrijven van belang is. Er staat een flitspaal, maar de vraag is of die
iets kan doen aan de snelheid van tractoren.
 
 Mevrouw Roefs (PvdA): Heb ik het goed dat
de SP tegen de motie-Atsma had gestemd?
 
 De heer Polderman (SP): Dat zou wel kunnen,
ik moet u heel eerlijk gezegd daarop het antwoord schuldig blijven. Ik zou
het niet meer weten. Zoals u weet val ik in dit dossier in.
 
 De heer De Rouwe (CDA): Ik wel. Ze waren tegen,
maar misschien dat dit nog verandert.
 
 Mevrouw Roefs (PvdA): Ik concludeer nu dat
er een verandering van standpunt lijkt te zijn, klopt dat?
 
 De heer Polderman (SP): Dat kan. Wij blijven
ook nadenken. De motie-Atsma was vooral gericht op het invoeren van de kentekenplicht,
we steunen nog steeds die lijn. Het lijkt ons niet de oplossing van het probleem.
Wij gaan vooral voor: we hebben een probleem met de verkeersveiligheid en
hoe lossen we dat op? Het tussenvoorstel van de minister om dat te koppelen
aan het rijbewijs BE lijkt ons een begaanbare weg. We zijn blij
dat er een oplossing is. Voor de zware trekkers, die harder kunnen dan 25km/u,
moeten we niet zeggen: als je een rijbewijs BE hebt dan mag je er op rijden
en als je jonger bent, dan mag je er ook op rijden, maar niet harden dan 25
km/u. Dat lijkt ons een weg die waarschijnlijk niet te handhaven is en waarschijnlijk
ook niet tot een oplossing leidt. De minister stelt de invoering van het rijbewijs
BE als tussenstap voor. Dat betekent dat mensen van achttien jaar op die trekkers
kunnen rijden en onder de achttien jaar niet. Dit lijkt ons, om te beginnen,
een goede weg. Wij willen graag bekeken hebben of zestien- en zeventienjarigen,
die nu een certificaat hebben voor een lichte trekker, in de toekomst door
kunnen groeien naar een certificaat waarmee ze met een zwaardere trekker op
de openbare weg mogen rijden.
 
 Mevrouw Roefs (PvdA): Ik ken de SP als een
partij die heel vaak datgene naar voren brengt dat de professionals in het
veld zeggen. Als we het hebben over de handhaving, dan vraagt de politie juist
om de kentekening om hun vak goed uit te kunnen voeren. Het verbaast mij heel
erg dat de SP nu ineens anders is gaan denken.
 
 De heer Polderman (SP): Mevrouw Roefs kan
verbaasd zijn over wat ze wil; daar neem ik kennis van.
 
 Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Voorzitter.
Ik moet u zeggen dat het hoogtepunt van de dag alweer is geweest. Wij hebben
op het Buitenhof twee tractoren gezien, een van 40 jaar geleden en een van
de huidige tijd, dan zie je het verschil. Ik mocht met de heer Aptroot even
op de grote tractor plaatsnemen. We mochten geen stukje rijden, dat is misschien
maar goed ook, want dat is toch vragen om ongelukken. Het geeft wel aan wat
er in al die jaren is gebeurd, we praten nu over een heel andere tractor dan
pakweg 40 jaar geleden. Het zijn joekels, bakbeesten, al die termen zijn al
genoemd. De GroenLinks-fractie wil het landbouwverkeer veiliger maken en ook
groener. Wij willen ook één lijn trekken voor de trekker, en
alles wat daar onder valt; dat lijkt ons hard nodig. Het verkeer is natuurlijk
drastisch veranderd. De voertuigen zijn enorm veranderd. Het lijkt ons in
het kader van de veiligheid heel goed om daar nu eens een heldere lijn in
te trekken, die ook goed te controleren is.
 Ter voorbereiding van dit debat heb ik gesurft op sites als tractorfan.nl
en marktplaats.nl voor de agrarische sector, en het is niet mis wat je aan
pk’s daar tegenkomt. Grondverzetters, zelfbewegers, de tractorpulling-powerbeurs,
het is gewoon een wereld op zich. De schrik slaat je toch een beetje om het
hart, dat zestienjarigen nog geen zwemdiploma nodig hebben om zo’n monster
te besturen, laat staan een rijbewijs. Spannend en stoer, ongetwijfeld, maar
net als zoveel spannende en stoere dingen levensgevaarlijk. Om rijden op een
brommer veiliger te maken moet je aan het rijbewijs, dat vindt de GroenLinks-fractie
heel terecht, maar dan moet dat voor landbouwverkeer natuurlijk ook. Het gaat
niet alleen om de bestuurder zelf, maar ook om andere weggebruikers van smalle
glibberige landweggetjes. De heer De Rouwe zal het wel weer niet leuk vinden,
maar de cijfers spreken wat dat betreft boekdelen. 1500 ongelukken per jaar
op de openbare weg, 17 doden en 240 ziekenhuisopnamen. Dan hebben we het nog
niet over wat er op het erf kan gebeuren. Het compromisvoorstel van minister
Eurlings komt bij mij wat gekunsteld over. Hij zegt ingenomen te zijn met
het advies van de initiatiefgroep onder leiding van Veilig Verkeer Nederland
en LTO, maar vervolgens gaat hij er flink aan knabbelen en wil hij het rijbewijs
alleen verplicht stellen voor bestuurders die ervoor kiezen met hun voertuig
harder dan 25 km/u te gaan rijden. De verhoging van de maximumsnelheid steun
ik, al wil ik ook antwoord op de discussie «45 of 40 km/u»
en de rijbewijsplicht voor die groep bestuurders. Maar de gevaarlijke situatie
dat zestien- en zeventienjarigen op trekkers rijden zonder rijbewijs blijft
bestaan en dat wil ik niet accepteren. Ik sluit me dan ook aan
bij de opmerkingen de «T» op het rijbewijs te activeren. Waarom
verwijst de minister steeds naar administratieve lasten voor de agrariërs,
terwijl het groeimodel «rijbewijs vanaf nu verplicht vanaf zestien»
ook door LTO gesteund wordt? Dat vind ik op zich ook goed nieuws. En mijn
fractie zou liever een algehele rijbewijsplicht voor landbouwtrekkers zien,
wat volgens zeggen van de minister beter aansluit bij het systeem waarbij
rijbewijzen zijn gekoppeld aan een voertuig en niet aan leeftijd. Kan de minister
nog eens uitleggen waarom dit groeimodel niet zou kunnen? Er zijn nu te veel
ongelukken en de GroenLinksfractie is voor hele en niet voor halve maatregelen.
Ik ben blij dat LTO en Veilig Verkeer Nederland compromisvoorstellen hebben
gemaakt en ik snap op dit punt ook niet dat de minister zo halsstarrig is.
Dat de minister niet altijd naar GroenLinks wil luisteren is nog tot daar
aan toe, maar waarom luistert de minister niet naar de sector? Dit verbaast
mij heel erg. GroenLinks zou op een aantal punten zeker verder willen gaan.
Het is voor ons glashelder: voer de kentekens in, dan is het ook helder waar
iedereen zich aan moet houden. Een flexibel kenteken, dat je erop plakt omdat
je harder wilt dan 25 km/u, en er vervolgens weer afhaalt, is natuurlijk een
onwerkbare, slordige, warrige, slechte situatie, daar moeten we niet aan beginnen.
Ik wil er ook op wijzen dat GroenLinks zich vooréén keer, deze
keer, wel wat kan voorstellen bij de kritiek van Transport en Logistiek Nederland
dat met lede ogen aanziet hoe tractors op landelijk gebied op grote schaal
concurreren met transportbedrijven. Lekker makkelijk: zonder kenteken, met
rode diesel en zonder welke handhaafbare regel dan ook. Alleen al uit het
oogpunt van oneerlijke concurrentie zou je in onze ogen kentekens moeten verplichten.
Ik steun Transport en Logistiek Nederland bovendien omdat we voor vrachtauto’s
voortdurend en terecht milieunormen stellen terwijl er voor landbouwvoertuigen
eenmalig super slappe normen gesteld zijn die nooit worden aangescherpt. Trekkers
zijn ten opzicht van vrachtwagens erg vies. Agrariërs profiteren ook
nog via rode diesel van het merkwaardige privilege dat de accijns daarop €0,16
lager is dan op gewone diesel. Over oneerlijke concurrentie gesproken! Dit
is hoogst curieus in mijn ogen, want rode diesel is veel vervuilender dan
blanke diesel. Hoezo de vervuiler betaalt? Doorpakken, en voor de trekker
trekken wij één lijn.
 
 De heer Van der Vlies (SGP): Voorzitter. Ik
vervang collega de heer Van der Staaij, die momenteel in de plenaire zaal
de begroting van Justitie doet. Verbetering van de verkeersveiligheid van
de landbouwsector, in het landbouwverkeer, zonder dat de agrarische sector
wordt opgezadeld met extra administratieve lasten, dat is kort samengevat
de doelstelling die de minister zichzelf heeft opgelegd. Dat vinden wij een
sympathieke doelstelling. De vraag die we nu beantwoorden moeten, is of hij
daarbij de juiste balans heeft gevonden. Dat er iets moet gebeuren aan de
verkeersveiligheid rond het landbouwverkeer staat buiten kijf, ook voor mijn
fractie. Landbouwtrekkers worden steeds groter, zwaarder en sneller en daarbij
is het transport niet langer zo strak landbouwgerelateerd als weleer. Grind-
en grondtransporten worden over grote afstanden ook met dit type vervoer geregeld.
Daarbij geldt nog steeds dat bestuurders geen rijbewijs hoeven te hebben,
dat geldt zelfs voor zestienen zeventienjarigen, tenzij ze in loondienst zijn.
Dat geldt voor combinaties tot 50 ton en dat wringt. Die situatie leidt hier
en daar tot spanningen en levert zelfs valse concurrentie op ten opzichte
van vrachtauto- en transportondernemingen. Een chauffeur op een vrachtwagen
moet aan tal van vereisten voldoen, evenals zijn vrachtwagen: dodehoekspiegel,
omrijbeveiliging en milieu-eisen. Voor tractoren geldt dit nog niet, terwijl
ze dezelfde transporten verzorgen. Dat is een punt dat we onder ogen moeten
zien. Mijn fractie vraagt zich af of het compromisvoorstel van de minister
een eind maakt aan deze ongewenste situatie.
 De minister wil een tractorrijbewijs verplicht stellen voor tractorbestuurders
die met hun tractor harder dan 25 km/u rijden. Maar is dit, in het licht van
handhaafbaarheid, voldoende als dit niet gepaard gaat met een kenteken op
de tractor? In de situatie die de minister voorstaat, kunnen verkeersovertredingen
slechts op heterdaad worden betrapt en bijvoorbeeld niet via een flitspaal.
Ook uit verschillende onderzoeken, mede uitgevoerd in opdracht van het ministerie,
blijkt dat juist de combinatie van invoering van het kenteken en een rijbewijs
voor landbouwvoertuigen een positieve bijdrage levert aan de verkeersveiligheid.
Alleen een kenteken biedt houvast voor handhavers bij controle en handhaving.
Hoe ziet de minister dit?
 Ook ik ken de Kameruitspraak – ik heb daar ook steun aan gegeven –
want wij vinden de administratieve lasten een punt. Als een voorstel niet
te motiveren is vanuit het te verwachten effect dan moet je daar kritisch
over zijn.
 Nu we een stap verder zijn in samenspraak met de sectoren die dit aangaat
moeten we afwegen wat de beste wijze is om hier een slag te slaan. Of zien
we het als een tussenstap, dat kan ook natuurlijk. Over de administratievelastendruk
hebben we al gesproken.
 Het valt wel op dat in alle door de minister onderzochte Europese lidstaten
wel een rijbewijsplicht geldt en dat al deze landen een kentekenverplichting
kennen voor deze voertuigen; zo’n vreemde gedachte is deze koppeling
nou ook weer niet. We kunnen alles keurig regelen en dat moeten we ook, dat
is duidelijk. De verkeersveiligheid is voor onze fractie, net als voor de
andere fracties een hot issue. We moeten al het ons mogelijke doen om de verkeersveiligheid
te bevorderen en het aantal slachtoffers te verlagen. We weten dat als je
een rijbewijs hebt, het ook gaat om het rijgedrag, het gaat om de rijstijl
en niet om welk type voertuig, onder de 25 km/u, 40 km/u of 45 km/u,
met of zonder kenteken. Ik woon in een plattelandsdorp en zie het om me heen
gebeuren. Toen ik jong was, ben ik ook zo begonnen. Ik was vijftien jaar en
zat op de tractor met twee aanhangwagens met tarwe. Ook daarbij ging het om
discipline, het gaat ook om het rijgedrag, om de mentaliteit waarmee je op
dat ding kruipt. Naast wat we hier nu regelen moeten we ook aan de sfeer van
de groene opleidingen denken. Rijopleidingen en -educatie voor zestienen zeventienjarigen
in de groene sector, daar worden certificaten geregeld en dat moet geoptimaliseerd
worden. Daar liggen nog wel kansen. Dit gaat buiten deze minister in rechtstreekse
zin om, hij heeft hier zijn collega voor nodig. Het lijkt mij een goed punt
om een kwaliteitsslag te slaan, naast alle formele regelingen.
 
 Minister Eurlings: Voorzitter. Dank aan de
woordvoerders voor hun vragen die zeer ter zake doend zijn. We hebben het
hier over een belangrijke afweging waar, zoals ook de heer De Rouwe zegt,
verkeersveiligheid altijd van dominant belang is. Tegelijkertijd kijken we
naar wat de maatregelen die we nemen betekenen voor de sector. Ligt de balans
goed, dat vind ik de kernvraag van dit debat. Ondanks dat we in 2008 voor
het vijfde achtereenvolgende jaar een daling van het aantal dodelijke slachtoffers
in het verkeer hebben gerealiseerd, moeten we samen met andere overheden en
maatschappelijke organisaties onze mouwen blijven opstropen om met een breed
pallet aan maatregelen het aantal slachtoffers verder te laten dalen. Het
zijn nog steeds 750 drama’s elk jaar weer. Dit geldt ook op het gebied
van landbouwverkeer. Elk jaar vallen er gemiddeld zo’n zeventien doden
bij ongevallen met landbouwverkeer op de openbare weg, en dan heb ik het niet
eens over ongevallen die plaatsvinden op het eigen erf van de boer, waar ik
straks nog apart op wil terugkomen. De debatten die we de afgelopen tijd voerden
over dit onderwerp werden gedomineerd door de discussie over het invoeren
van de rijbewijsplicht, al dan niet gekoppeld aan een kentekenplicht voor
landbouwvoertuigen. Nu heeft de Kamer hier nadrukkelijk een standpunt over
ingenomen. Dat heeft de Kamer gedaan per motie ingediend 7 december
2006, een motie van de heer Atsma, mede getekend door de heer Van der Vlies
en mevrouw Snijder-Hazelhoff. Het is een motie die nadrukkelijk uitspreekt
dat een kentekenplicht voor landbouwvoertuigen omwille van de regeldruk en
administratieve lasten niet wenselijk is. Er staat letterlijk:«verzoekt
de Kamer geen voorstellen te doen aangaande de invoering van kentekens voor
tractoren, aanhangers en machines». Ik kom hier zo op terug. Laat ik
nu toch snel twee opmerkingen al maken. De eerste is dat ik het een goed gebruik
vind dat het kabinet een aangenomen motie uitvoert. De tweede is een reëel
punt, namelijk dat van de administratieve lasten, maar ik kom hier straks
nader op terug. In mijn brief van 26 juni 2007 gaf ik de cijfers aan.
Ik kom zo op het vergelijk terug, ik vind het belangrijk om dat tegenover
elkaar te zetten, zodat we de balans kunnen wegen. De kosten die ik ook in
die brief heb laten weten, zijn niet gering.
 
 Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik heb er begrip
voor dat het kabinet Kamermoties uitvoert, dat lijkt me niet ter discussie.
Maar we hebben het hier wel over 7 december 2006, dat was het vorige
kabinet. Ik wil aan deze minister vragen of je niet met voortschrijdend inzicht
moet kijken naar wat er op dit moment aan de hand is, en daar niet een aantal
stappen in zou moeten zetten. Anders vind ik het een beetje een soort excuus,
alsof er drie jaar niets gebeurd zou zijn.
 
 Minister Eurlings: Ik verschuil mij helemaal
nergens achter, ik kan mij alleen niet voorstellen dat een verkiezingscircus,
uitmondend in een verkiezingsdag, een inhoudelijke analyse van dit soort onderwerpen
ineens van kleur doet verschieten. De vraagstelling is hetzelfde, voor of
na een verkiezing. Toen ik direct na mijn aantreden in mijn overdrachtsdossier
deze motie aantrof, zijn wij gaan kijken hoe we hier op een goede manier mee
om konden gaan. Hoe gaan we de verkeersveiligheid verbeteren, want daar vinden
wij elkaar, zonder dat dit tot bovenmatige administratievelastendruk voor
de sector leidt, een sector waar veel van de landbouwvoertuigen niet of nauwelijks
van het erf afkomen.
 Ik heb in mijn brief gezegd dat uit onze berekening is gebleken dat de
invoering van louter een kentekenplicht een bedrag van in totaal ruim 53 mln.
aan kosten en administratieve lasten veroorzaakt. 53 mln. is voor de sector
veel geld, die cijfers spreken voor zich. Zolang de Kamer een uitspraak niet
van een andere uitspraak voorziet, is dat de opvatting van ’s lands
parlement. Ik kan mijzelf ook heel wat bij die uitspraak voorstellen. Ik vind
het echter mijn plicht, vanuit mijn verkeersveiligheidverantwoordelijkheid,
om op een andere, financieel minder belastende manier die verkeersveiligheid
te verbeteren. Dat is de balans die ik heb proberen te zoeken, en daar wil
ik graag het debat over voeren. Ik ben van mening dat met dit voorstel die
balans wel heel goed benaderd wordt. Ik zal dat straks verdedigen in de rest
van mijn repliek. Ik wil echter ook nog een paar amenderingen op mijn voorstel
aanbrengen, want ik vind een aantal in dit debat gemaakte opmerkingen zeer
ter zake doend.
 
 Mevrouw Roefs (PvdA): De minister neemt nu
als uitgangspunt de motie-Atsma. We hebben hier net een eerste termijn gehad
en in die eerste termijn viel het op dat vier partijen twijfelen of duidelijk
aangeven dat zij er nu anders over denken. De één van voor naar
tegen en de ander van tegen naar voor. Er zijn ook nog partijen die nieuw
in de Kamer zijn die nu niet aanwezig zijn, dus er zijn ook nog zeker twaalf
zetels waarvan we niet weten wat ze ervan vinden. Het is een beetje raar,
na deze eerste termijn, om alleen maar terug te grijpen op de motie-Atsma,
die ging over volledige kentekening van het hele tractorenpark, terwijl de
minister niemand aan tafel heeft horen zeggen dat het voor alle tractoren
zou moeten gelden. Wat dat betreft praten we over iets anders. Ik zou toch
wel graag willen dat de minister meer ingaat op de argumenten
die gebruikt zijn voor kentekening.
 
 Minister Eurlings : Ik verschuil mij helemaal
niet achter een motie. Ik heb alleen geconstateerd wat tot op dit moment de
positie van ’s lands parlement is. Ik wil u in dit debat ervan overtuigen
dat de balans in dit voorstel goed gevonden is. Wel met een paar punten en
komma’s op basis van de inbreng van de Kamercommissie. Ik wil op inhoud
de discussie met u aangaan, maar niet op allemaal veronderstellingen van zetels.
Bij verkeersveiligheid, en dat is de kracht van deze commissie, gaat het altijd
om inhoud. Ik vind dat bij zoiets gevoeligs als verkeersveiligheid ook op
zijn plaats, meer dan bij welk dossier dan ook. Ik wil dus puur op inhoud
met u die weging maken. Dat lijkt me het enige dat u van mij zou mogen verwachten,
vanuit de verantwoordelijkheid die ik heb gekregen. Ik wil graag met u inhoudelijk
hierover verder praten.
 Wat is er nu gebeurd sinds de uitspraak van de Kamer; ik was toen net
minister. Ik heb vooropgesteld dat de aanpak van de verkeersveiligheid van
het landbouwverkeer meer urgentie behoeft. Wij moeten extra stappen zetten,
want er zijn meer landbouwvoertuigen, de voertuigen zijn groter, ze komen
vaker op de openbare weg. Veel voertuigen komen echter niet of nauwelijks
op de weg. We moeten allebei die beelden met elkaar blijven zien. Tegelijkertijd
hebben we gekeken naar hoe we de verkeersveiligheid met zo weinig mogelijk
regelgeving en administratieve lasten gepaard kunnen laten gaan. De toedracht
van ongevallen met landbouwvoertuigen is zeer divers, daarom begint het wat
mij betreft met algemene rijvaardigheidseisen. De kern van mijn voorstel is
daarom de introductie van een rijbewijs en de daarmee samenhangende examens.
Ook de mogelijkheid om het rijbewijs in te nemen op het moment dat iemand
zich er niet aan houdt, het hele regime van sancties die we bij rijbewijzen
hebben. Ik heb in mijn brief aangegeven waarom ik kies voor het rijbewijs
BE. De eisen van het rijbewijs BE zorgen ervoor dat bestuurders vooraf worden
getoetst op de door ons gewenste rijvaardigheid voor het besturen van een
zwaardere combinatie, van het trekkend voertuig met een aanhangwagen. Daarom
haal je een rijbewijs BE, dan ben je beter voorbereid. Dat vinden wij redelijk
aansluiten bij de dagelijkse praktijk van de zware landbouwvoertuigen die
vaak ook een aanhanger hebben, een combi die veelvuldig voorkomt. Het eisen
van een rijbewijs BE sluit daarom tamelijk goed aan bij die dagelijkse praktijk
en draagt daarom, in mijn ogen, bij aan de verkeersveiligheid. Het rijbewijs
is in mijn voorstel nodig als bestuurders gebruik willen maken van de mogelijkheid
45 km/u te rijden. Hiermee heb ik de mogelijkheid gecreëerd voor regionale
lokale wegbeheerders om deze trekkers toe te laten op wegen die momenteel
gesloten zijn verklaard voor voertuigen met een maximumsnelheid van 25 km/u.
Dit is conform de principes van Duurzaam Veilig en leidt tot minder snelheidsverschillen
tussen landbouwtrekkers en het overig verkeer. Dit komt de verkeersveiligheid
ten goede. Ik ben het dus eens met de heer De Rouwe, die stelt dat grote snelheidsverschillen
ongewenst zijn. Ik kom hem hierin tegemoet.
 Wij weten allemaal dat de maximumsnelheid op dit moment weliswaar 25 km/u
is, maar dat dat met name in theorie wordt beleefd. Het lijkt me dan ook beter
expliciet onderscheid te maken tussen maximumsnelheden tot 25 km/u en die
daarboven, en dan boven 25 km/u zwaardere eisen te stellen. Ik ben het met
de heer Van der Vlies eens dat de handhavingcapaciteit dan nadrukkelijker
zal moeten worden ingezet; dat gesprek wil ook graag met de minister van Justitie
hebben.
 Het rijbewijs BE kan worden behaald vanaf de leeftijd van achttien jaar.
Ik ben me ervan bewust dan zestien- en zeventienjarigen zonder rijbewijs kunnen
blijven rijden op landbouwvoertuigen, op langzame snelheid dat wel. Dit betekent
niet dat deze groep buiten beschouwing blijft. Het is een punt
waar ik goed naar de Kamer geluisterd heb en waarmee ik mijn voorstel nader
kan verrijken.
 De heer Polderman vroeg mij of ik inzicht kan geven in de verschillende
ongevaloorzaken. 72% van de letselongevallen met landbouwverkeer vindt
plaats buiten de bebouwde kom, van dit aantal vindt 68% plaats op de
gemeentelijke wegen en 24% op de provinciale wegen. Het aantal letselongevallen
met landbouwverkeer is sterk afgenomen op 80 kilometerwegen en sterk toegenomen
op 60 kilometerwegen. Dit kan mede het gevolg zijn van de herinrichting en
geslotenverklaring van 80 kilometerwegen voor het landbouwverkeer. Bijna de
helft van alle letselongevallen zijn zogenaamde flankongevallen waarbij een
van de betrokken voertuigen aan de zijkant wordt aangereden. Bij 48%
van de letselongevallen met landbouwverkeer is een personenauto betrokken,
in 30% van de gevallen een bromfietser of fietser. 20% van de
letselongevallen met landbouwverkeer ontstaat doordat een inhalende beweging
wordt gemaakt. Dit is een vrij diffuus beeld, niet eenvoudig te categoriseren.
 De heer Polderman en de heer de Rouwe stelden de vraag hoeveel je kunt
besparen met dit voorstel. Ik verwacht dat het voorstel op een aantal punten
bijdraagt aan de verkeersveiligheid. Allereerst het rijbewijs, een exacte
bijdrage is ex ante niet te bepalen, dat is nooit het geval bij een rijbewijs.
Wij hebben die discussie ook gehad rond de bromfiets. Tegelijkertijd bestaat
wereldwijd overeenstemming over het feit dat een rijopleiding en het bijbehorend
rijexamen bijdraagt aan de verkeersveiligheid. Ik verwacht dat de algemene
rijvaardigheidseisen die we met het rijbewijs BE introduceren voor land- en
bosbouwtrekkers en motorrijtuigen met beperkte snelheid, bijdragen aan het
verminderen van ongevallen met dit soort voertuigen. Daar komt bij dat wij
mensen die zich willens en wetens niet aan de regels houden dadelijk kunnen
aanpakken met onze verrijkte sanctionering, in het kader van het rijbewijsregime.
Als je rijbewijsplichtig bent in die categorie en je wordt daarop gepakt,
dan kun je dus cursussen krijgen of kan je rijbewijs worden ingenomen. Er
zijn tal van extra instrumenten om ook hier de rotte appels uit het verkeer
te halen. Laten we echter vooropstellen dat de landbouwsector heel verantwoord
met de dure voertuigen omgaat. Een vader in een boerenbedrijf zal zijn zeventienjarige
zoon echt geen gekke capriolen willen laten uithalen, want het is zijn broodwinning,
nog los van de veiligheid van zijn eigen vlees en bloed die hier op het spel
staat. Maar ook hier zul je rotte appels hebben, en met het rijbewijs kun
je die rotte appels veel preciezer met het hele scala aan maatregelen aanpakken.
 
 De heer Polderman (SP): Ik had twee dingen
gevraagd. De eerste vraag was: kunnen we inzicht krijgen in hoeverre snelheid
bij dodelijke ongelukken en ook zware ongelukken het cruciale punt was? Als
er langzamer was gereden, waren er dan minder ongelukken gebeurd? Mijn tweede
vraag is, of er bij die ongelukken ook aan te geven is of dat veroorzaakt
werd door mensen die reeds in het bezit van een rijbewijs BE waren? Voegt
het rijbewijs iets toe?
 
 Minister Eurlings: We hebben geen harde gegevens
bij deze vragen. Het is formeel zo dat landbouwvoertuigen niet harder dan
25 km/u mogen, informeel houdt men zich hier niet altijd aan, zoals u misschien
in de praktijk hebt kunnen zien. Ik vind het formeel maken van een categorie
van 25 tot 45 km/u en daar vervolgens ook zware eisen aan toevoegen een vooruitgang
in de verkeersveiligheid. Zelfs als iemand nu een rijbewijs heeft en zich
in een trekker misdraagt, dan heeft het geen consequenties. Waarschijnlijk
kun je hem zijn rijbewijs niet afnemen omdat hij geen rijbewijs nodig heeft
om op de trekker te rijden. Maar als je hem toch zijn rijbewijs zou afnemen,
dan heeft dat geen effect want hij heeft vervolgens geen rijbewijs nodig om
weer op die trekker plaats te nemen. Met het nieuwe voorstel
kun je voor die hogere snelheidscategorie wel dat soort sancties opleggen.
 
 De heer Polderman (SP): Uw voorstel is dit
probleem op te lossen door het rijbewijs BE verplicht te stellen. De vraag
is echter of dat een oplossing is. Als blijkt dat die zeventien ongelukken
allemaal veroorzaakt zijn door mensen die al een rijbewijs BE hadden, dan
lost dat misschien niets op. Als blijkt dat die dodelijke ongelukken vooral
gerelateerd zijn aan te hard rijden, dan is dat interessant om te weten, maar
die gegevens hebt u niet.
 
 Minister Eurlings: Niet zoveel mensen in ons
land hebben een rijbewijs BE, heel veel mensen hebben het gewone rijbewijs.
Het rijbewijs BE is een extra rijbewijs dat je moet halen voor het rijden
met een zware combi. Nu kunnen mensen nog zonder dat rijbewijs, zo’n
zware combi besturen.
 
 De heer Polderman (SP): Ik heb al een tijdje
geleden mijn rijbewijs gehaald en daar staat BE op. Ik ben echter blij dat
ik niet op een combi hoef te rijden, maar ik heb het dus wel. Alle mensen
van mijn leeftijd hebben een rijbewijs BE.
 
 Minister Eurlings: Dit is niet meer zo sinds
1985 en dat is toch bijna 25 jaar geleden. Voor de hele nieuwe generatie geldt
dat men echt een extra opleiding zal moeten volgen. Dat vind ik prima. Je
kunt ook een aparte rijbewijscategorie introduceren, maar dat betekent weer
heel veel administratieve lasten. Ik vond dit dus een charmante oplossing, «the
best of both worlds», wel de extra veiligheid, niet de extra lasten.
Ook de verhoging van de snelheidslimiet naar 45 km/u, in combinatie met het
snelheidsbordje, doen we administratief heel goedkoop. Daar vindt namelijk
geen administratie op plaats. Het is heel simpel: als je rijdt op zo’n
voertuig met dat bordje «45 km/u» en je maakt snelheid, dan moet
je je rijbewijs BE hebben. In Frankrijk kun bij Le Bricolage van die 45 km/u-bordjes
kopen, dat kost bijna niets en je kunt ze zelf goed zichtbaar monteren. Als
je dat bordje hebt gemonteerd, moet je je rijbewijs hebben. Dat is administratief
heel licht bedacht om te voorkomen dat we via een omweg de administratieve
lasten introduceren.
 
 Mevrouw Van Gent (GroenLinks): De minister
heeft het over rotte appels. Ik zou er bijna aan willen toevoegen: domme koeien
die op die dingen rijden zonder dat ze volledig zijn geïnstrueerd. «Eigen
vlees en bloed», het wordt allemaal heel dramatisch. Dat eigen vlees
en bloed, die rotte appels en die domme koeien spelen natuurlijk ook een rol
onder de 25 km/u, dus ik vind het een groot probleem om een knip te maken
tussen de verschillende maximumsnelheden. Een tractor mag 25 km/u zonder bordje,
maar hij kan wel harder. Het is net een opgevoerde brommer of de Ferrari van
de heer Polderman.
 Er gebeuren de nodige ongelukken met tractoren die 25 km/u rijden, en
zonder kenteken is het heel lastig te controleren. Ik wil graag een antwoord
over hoe we met de rotte appels onder de 25 km/u omgaan.
 
 Minister Eurlings: Mevrouw Van Gent heeft
hier absoluut een punt. Je kunt nooit absolute veiligheid garanderen, we hadden
nog veel verder kunnen gaan. Het gaat om de balans, het hoofdpunt dat de heer
Van der Vlies hier op tafel legt. We weten dat het boerenbedrijf zwaar leunt
op zestien- en zeventienjarigen die op het veld werken; dit is voor de sector
heel belangrijk is. En we weten dat zo’n jongere van het ene veld naar
het andere veld over moet steken en daarbij een stukje over de openbare weg
moet rijden. Als we overal de rijbewijsplicht in zouden voeren, maak je het
de facto onmogelijk voor zestien- en zeventienjarigen om dit werk te doen.
Hiermee raak je de sector heel zwaar. Dan kan mevrouw Van Gent zeggen dat we een aparte categorie voor zestien- en zeventienjarigen kunnen
introduceren. Hiermee gooien we het hele rijbewijshuis overhoop, dat zal een
geweldige operatie zijn, dat gaat heel veel administratieve lasten meebrengen.
Ja, het is een evenwicht dat we gezocht hebben, ik loop daar niet voor weg.
Als je kijkt naar de karakteristiek van de landbouwsector en je kijkt naar
onze opgave de verkeersveiligheid te vergroten dan is dit een zeer te verdedigen
balans. Ik ben bereid dit op korte termijn, na de invoering in de praktijk,
te evalueren. Wat zijn de eerste ervaringen? Wat zijn de eerste beelden van
de verkeersveiligheid en hoe is het verder geland?
 
 Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Er is wel enigszins
voortschrijdend inzicht bij de minister, maar hij pakt niet door. Hij heeft
het nu over administratieve lasten en de sector, maar wat interessant is,
is dat zowel Veilig Verkeer Nederland als LTO zegt dat we nu door moeten pakken.
De minister pakt nu alleen door op een achterhaalde motie van de heer Atsma.
Waarom regelt hij het niet in één keer goed in plaats van zo’n
flutterig compromis?
 
 Minister Eurlings: Ik zie hier een zeer hoge
vertegenwoordiger van LTO in de zaal. De reactie van LTO was dat het een prima
voorstel is. Er is wel aandacht gevraagd voor zestien- en zeventienjarigen.
Ik vind de reactie van LTO en ook van Veilig Verkeer Nederland juist behoorlijk
positief richting dit voorstel. In grote lijnen erkent LTO het dilemma waarvoor
wij gesteld zijn en vindt dit, grosso modo, een goed antwoord. Ik heb net
steun gekregen uit die richting. Ik zie de heer Maat van LTO niet gek kijken,
dus dat zie ik als een extra bevestiging dat ik geen indianenverhalen zit
te verkopen.
 
 Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dan is het
wel de vraag of het voorstel van de minister een groeimodel betreft, want
daar hebben LTO en Veilig Verkeer Nederland wel degelijk aandacht voor gevraagd.
Ik ga bijna hunkerend de zaal in kijken voor bevestiging, want als de minister
dat kan, dan kan ik dat ook. Ik denk dat het heel belangrijk om dat heel precies
van de minister te horen.
 
 Minister Eurlings: Ik zal u precies antwoord
geven. Veilig Verkeer Nederland stelt in een persbericht van 3 november
2009, getekend Amersfoort: «Veilig Verkeer Nederland steunt deze maatregelen
van harte, maar wil op één punt van verschil van inzicht verder
gaan.» Dat zit met name bij de jongeren, waar ik het net over had. Ik
heb het dilemma geschetst, ik heb erkend dat u een punt hebt. We kunnen verder
denken in die richting. Tegelijkertijd heb ik u de karakteristiek van de landbouwsector
geschetst waar zestien- en zeventienjarigen vaak een belangrijk deel van het
werk op een boerenbedrijf doen en dan net even de openbare weg over moeten
van veld naar veld. Voor dit moment lijkt me dit een goede balans, laten we
in de praktijk kijken en over een jaar evalueren. Ik wil echter ook nog iets
extra’s doen wat betreft het dilemma van de jongeren.
 
 Mevrouw Roefs (PvdA): Ik wilde nog even terugkomen
op de plaats op de weg van de tractor die straks 40, 45 of 50 km/u mag
rijden. Net als de heer Adema, gedeputeerde in Friesland, vraag ik me af of
tractoren die straks 45 of 40 km/u mogen rijden ook daadwerkelijk op
de 80 kilometerweg op de hoofdweg zullen gaan rijden. Of gaan ze dan toch
op de parallelwegen rijden, waardoor ze juist te midden van de schoolkinderen
rijden? Ik heb in het voorstel nog niets gelezen over de plaats van grotere
tractoren op de 60 en 80 kilometerwegen.
 
 Minister Eurlings: Ons uitgangspunt is dat
de wegbeheerder dat bepaalt. De heer Adema heeft dat voor de provinciale wegen
zelf in de hand. Als de wegbeheerder het verantwoord vindt, dan
kan het op een hoofdweg toegestaan worden en anders niet. Zo simpel is het.
Het uitgangspunt is 25 km/u.
 
 Mevrouw Roefs (PvdA): Kun je afdwingen dat
degene die zo groot is, op de hoofdweg rijdt? Die grote tractoren moeten van
de parallelweg af. We zijn met de commissie gaan kijken bij de Blauwe Brug
in Friesland en we hebben gezien wat er gebeurt als vrachtwagens tussen de
fietsende schoolkinderen rijden.
 
 Minister Eurlings: Wij willen het reglement
zo uitwerken dat er een hogere snelheid op de hoofdweg gereden mag worden
en dat op de parallelweg de lagere snelheid geldt. Als je op de hoofdwegen,
met beter gescheiden rijbanen en een fietspad ernaast, een groter deel van
het landbouwverkeer kunt afwerken, dan is dat voor de verkeersveiligheid uiteindelijk
heel goed. Dit maken wij mogelijk door het formeel toe te staan harder te
gaan rijden, onder tal van voorwaarden. We creëren die mogelijkheid voor
de heer Adema en collegae. Het is uiteindelijk aan de provincie zelf, bij
de provinciale 80 kilometerwegen, om aan te geven waar dat kan. Als men parallel
rijdt, dan mag dat niet op hoge snelheid.
 
 Mevrouw Roefs (PvdA): Maar dan rijden ze nog
met zo’n grote tractor tussen de kinderen?
 
 Minister Eurlings: Ja, maar dat kunnen we
niet verbieden. Als je bepaalde voertuigcategorieën op bepaalde wegen
zou verbieden, dan betekent dat nogal wat voor het opereren van het landbouwbedrijf.
Tussen de verschillende landbouwgronden liggen vaak alleen kleine wegen. Het
gaat erom of er verantwoord gereden wordt. Is men toegerust om zich met een
dergelijk groot apparaat op de weg te begeven? Grote vrachtwagens gaan vaak
over kleine wegen, dat willen we ontmoedigen, maar hier zitten we met het
probleem dat landbouwvoertuigen vaak niet over een andere weg mogen, zij moeten
over die kleine weg. Nu gaan we het dus mogelijk maken dat ze over die grotere,
veiligere weg kunnen. We kunnen echter niet verbieden dat zij over kleinere
wegen gaan. Maar we maken de kans dat ze over die kleinere wegen gaan een
stuk kleiner, en als ze er over gaan zijn de bestuurders beter toegerust.
Ik vind het een win-winsituatie.
 
 De heer Aptroot (VVD): Ik begrijp het punt
van mevrouw Roefs. Ook als normaal gesproken het transport over de provinciale
weg zou kunnen, gaan de zestien- en zeventienjarigen op die kleine weggetjes
waar fietsers zijn die naar school gaan of mensen die boodschappen gaan doen.
Dit los je niet op met die voorstellen.
 
 Minister Eurlings: Ik denk dat het allemaal
heel nauw luistert als we dit in reglementen gaan uitwerken, maar ik wil u
best schriftelijk in detail een antwoord doen toekomen. De kern van de zaak
is dat wij het mogelijk gaan maken dat grote zware combinaties gewoon over
een fatsoenlijke 80 kilometerweg gaan rijden. Dat ze veel meer de hoofdwegen
gaan gebruiken, dat vind ik een grote vooruitgang voor de verkeersveiligheid.
 
 De heer Polderman (SP): Als u dat wilt, is
de vraag of je dit ook toelaat aan zestien- en zeventienjarigen.
 
 Minister Eurlings: Die zestien- en zeventienjarigen
is een punt dat ik in dit debat oppak. Ik heb zojuist Veilig Verkeer Nederland
genoemd en ik wil straks met een voorstel komen.
 Op de wegen waar de landbouwvoertuigen nu over rijden, rijden auto’s,
fietsers en bijvoorbeeld tractoren niet gescheiden van elkaar. Het vergroot de kans op aanrijdingen. Wegbeheerders krijgen met het voorstel de
mogelijkheid om de voertuigen die 45 km/u willen rijden toe te laten op 80
kilometerwegen die voorheen voor hen gesloten waren. Ik verwacht dat een behoorlijk
deel van de landbouwvoertuigen van de 60 naar de 80 kilometerwegen zal gaan.
Het verkeer rijdt daar gescheiden en dit is dus echt verkeersveiligheidwinst.
 Nu kom ik op het rijbewijs en trekkercertificaat, de kwestie van de zestien-
en zeventienjarigen. Kamerbreed is hiervoor de aandacht gevraagd. Ik heb daarnet
in de interruptie van mevrouw Van Gent aangegeven wat het dilemma is waar
je bij zestien- en zeventienjarigen voor staat. Zou je alles rijbewijsplichtig
gaan maken, dan heb je een groot dilemma voor het boerenbedrijf, waar boerenzonen
en -dochters niet meer een openbare weg kunnen oversteken van veld naar veld.
Nu hebben wij voor die zestien- en zeventienjarigen het trekkercertificaat.
Ik heb uit dit debat opgepikt, en dat wil ik actief oppakken, dat we bij die
zestien- en zeventienjarigen ook voor de lagere snelheidscategorie het niet
zo laten als het is. De tijden zijn veranderd, de voertuigen zijn groter geworden,
het verkeer is complexer geworden. Het is juist dat jongeren van zestien en
zeventien jaar conform de Arbo-regelgeving nu een trekkercertificaat moeten
hebben als zij beroepsmatig met de trekker op de openbare weg rijden. Het
trekkercertificaat kan worden behaald door het afleggen van een theorie- en
praktijktoets bij de onderwijsinstellingen voor de landbouw, de AOC’s.
Maar zoals de Kamer terecht heeft aangegeven, gaat het bij dit certificaat
over de vakbekwaamheid van de bestuurders en niet primair om de verkeersveiligheid.
Ik vind dat Veilig Verkeer Nederland daar een punt heeft. Ik wil voorstellen
dat ik op korte termijn een verandering van het trekkercertificaat zal gaan
uitwerken, een verzwaring, een verscherping veel meer op verkeersveiligheid
gericht. Zo wil ik de kwetsbare categorie van zestien- en zeventienjarigen
qua verkeersveiligheid verbeteren. Ik moet in de praktijk nog bezien hoe dit
goed zou kunnen werken, het moet ook een goede verzwaring zijn. Maar ik zeg
dat toe en zal binnen een paar weken het proces nader beschrijven. Ik zal
ervoor gaan om binnen een half jaar de verzwaring van dit certificaat geregeld
te hebben. Dit moet natuurlijk samen met de sector, maar ik wil wel vaart
maken. Ik ga nu richting de sector zeggen: kom op, we moeten het snel met
elkaar doen. We moeten met de verkeersveiligheidsorganisaties en met de sector
kijken hoe we de verkeersveiligheid veel nadrukkelijk in het certificaat krijgen.
 
 De heer Cramer (ChristenUnie): Ik heb nog
een ander voorstel gedaan, ik vind het jammer dat de minister daar niet op
ingaat. Het blijft zitten in het voorstel, dat als je niet kiest voor die
hogere snelheid, je dan met 25 km/u mag rijden. Ik heb voorgesteld dat zestien-
en zeventienjarigen hun rijbewijs BE kunnen halen. Dat is geen verzwaring
van lasten, want als hij achttien wordt, kan hij dit omzetten. Alleen krijgt
hij een T op zijn rijbewijs, daarmee heeft hij verkeersinzichten gehaald,
je hoeft geen opleiding te verzwaren. We praten over beperking van de toename
van de kosten en vervolgens wordt toch het voorstel gedaan om de opleidingen
ingewikkelder te maken. Ik zou dit dan liever opgenomen zien in de reguliere
rijopleiding. Dat is volgens mij eenvoudiger en biedt meer zekerheid, ook
als het gaat om een complete opleiding.
 
 Minister Eurlings: Ik vind dat een sympathieke
gedachte, ik heb daar ook aan gedacht. Ik vind het een prima voorstel, maar
er is alleen het probleem dat de Europese regelgeving ons verbiedt het rijbewijs
BE aan te bieden aan zestienjarigen.
 
 De heer Cramer (ChristenUnie): Ik sluit aan
bij de Europese regelgeving wat betreft die T. Alleen zeggen wij in Nederland:
wil jij die T krijgen, dan doe je examen voor je rijbewijs BE, want wij vinden
dat van belang voor het verkeersinzicht en de voorwaarden die
daaraan vastzitten. Zo sluit je aan bij de Europese ruimte die geboden is
voor zestien- en zeventienjarigen om te rijden met een trekker op openbare
weg, alleen wij koppelen daar de voorwaarde van het rijbewijs BE aan.
 
 Minister Eurlings: Dan moeten jongeren een
examen voor het rijbewijs BE doen en wordt dit vervolgens vertaald in een
T-rijbewijs.
 
 De heer Cramer (ChristenUnie): We moeten voorkomen
dat de zestien/zeventienjarige met de auto van zijn pa op pad gaat. U wilt
het certificaat zwaarder maken, ik wil aansluiten bij bestaande wegen, bij
bestaande oplossingen, bij bestaande categorieën.
 
 De heer Polderman (SP): Het probleem dat de
heer Cramer heeft geschetst, is ook mijn probleem, maar de oplossing zou ik
toch anders willen beredeneren. We hebben nu de toezegging dat u het certificaat
voor zestien- en zeventienjarigen wilt verzwaren, maar via een omweg gaat
u toestaan dat zestien- en zeventienjarigen met vrij zware voertuigen aan
het verkeer gaan deelnemen. Ik zie uw balans. Ik vind het met de tractor de
weg over willen steken een ander probleem dan wanneer ze van hun land twaalf
kilometer verder moeten rijden. Als ze echt aan het verkeer deel gaan nemen,
zoals u dat schetst, dan lijkt me dat een ongewenste situatie. Hou vast aan
de minimumleeftijd van achttien jaar, dan kun je je rijbewijs BE halen en
dat is gekoppeld aan de zwaarte van het voertuig. Als je dan op de openbare
weg met zo’n gevaarte wilt rijden, dan heb je je rijbewijs BE nodig,
dat is vrij zwaar. Als je gewoon op het land netjes recht wil ploegen dan
is dat geen probleem, maar wel als je op de openbare weg rijdt. Het oprekken
van het rijbewijs BE, weliswaar met een T-stempel voor jonge mensen, en die
mensen dan aan het verkeer van vandaag laten deelnemen, lijkt mij een verkeerde
oplossing.
 
 De heer De Rouwe: Minister, dank u wel voor
de toezegging om de problematiek rond de zestien- en zeventienjarigen beter
op te pakken. Ik denk dat het goed is als de minister teruggaat naar het oorspronkelijke
plan om de sector zelf met een voorstel te laten komen. Het rijbewijs BE klinkt
positief, maar een gemiddeld rijbewijs kost een jongere € 2000,
daar komt dan ook nog de E achter, dat is in totaal € 3000. Over
het halen van het rijbewijs doe je gemiddeld een half jaar tot een jaar. Dit
betekent dat je op je veertiende, misschien vijftiende moet beginnen. Ik vraag
me af of dat proportioneel is. Ik zou ervoor waken dat we op deze Haagse vierkante
kilometer allemaal ideeën gaan bedenken, want dan slaan we het middenveld
ook helemaal weg. Laat het eerst over aan de sector want daar zit veel meer
kennis en praktijkervaring.
 
 Minister Eurlings: Dat is een wijze opmerking
van de heer De Rouwe. We moeten uitgaan van hoe de situatie nu is en wat we
willen verbeteren. Sinds jaar en dag mogen zestien- en zeventienjarigen een
voertuig besturen. Ik heb ook met de minister van Justitie te maken: de regels
moeten ook worden gehandhaafd, ik hou niet van gedogen. Ook de minister van
Justitie zou het nooit toelaten dat ik regels maak die vervolgens niet gehandhaafd
worden. Ik vind het ook helemaal niet erg dat een zestien-, zeventienjarige
een stukje, voorzichtig en met een lage snelheid over een niet-hoofdweg met
een tractor kan rijden. Dat maakt het boerenbedrijf nog een bedrijf dat vooruit
kan.
 Laten we vanuit die complexe balans die de heer Van der Vlies stelt, kijken
hoe wij voor alle categorieën de verkeersveiligheid kunnen verbeteren.
Dat doen we voor de snelle categorie middels het rijbewijs. Ik kom binnen
een half jaar met een voorstel, daar roep ik dan ook de sector voor op, we
gaan er dan samen voor. Binnen een half jaar bericht ik concreet hoe het certificaat
inhoudelijk verzwaard gaat worden. Dan krijgt een zestienjarige echt
verkeersveiligheidonderricht over hoe hij zich op lage snelheid met een tractor
in het verkeer moet bewegen. Op lage snelheid, met hoge snelheid mag hij pas
als hij achttien jaar is en zijn rijbewijs heeft gehaald. Ik vind dat echt
een verbetering ten opzichte van nu.
 
 De heer Polderman (SP): Dat is toch het voorbeeld
dat ik net gegeven heb van die Ferrari, die ik zou hebben, die ik aan mijn
zestienjarige zoon zou geven en erbij zeg dat hij er maar 25 km/u mee mag
rijden. Dat is toch niet te handhaven. U kunt zeggen dat dat de praktijk is,
maar de praktijk is dat wij zeventien doden per jaar krijgen. Ik zou wel willen
weten of dat met name ligt aan de snelheid of aan de jongeren. Daarover hebt
u ook geen cijfers. De behoefte is deze praktijk beter te reguleren, met name
het probleem dat jongere mensen nog niet aan het verkeer deel kunnen nemen,
we hebben niet voor niets de leeftijd van achttien jaar voor het behalen van
het rijbewijs. Als u dat open wilt zetten ...
 
 Minister Eurlings: De heer Van der Vlies heeft
terecht gezegd dat handhaving belangrijk is. Tegelijkertijd hebben we nu ook
voor verschillende categorieën verschillende snelheidslimieten. Een snorfiets
zonder helm mag maar 25 km/u. Sommige snorfietsen hebben echter een knop.
Als je deze omzet, dan gaan ze ineens een stuk sneller. Je moet dan wel een
helm hebben en straks ook een rijbewijs. Het staat of valt met handhaving,
daarom zal ik er bij de collega van Justitie op aandringen dat op de handhaving
wordt gelet. Nu hebben we niet de tools, niet de opleiding, niet op het goede
niveau, niet voor zestien- en zeventienjarigen maar ook niet voor achttienjarigen
en ouder die harder willen rijden. Wij hebben ook niet het arsenaal aan handhavingsinstrumenten
dat we straks wel hebben. Ik ben het wel eens dat je moet handhaven, maar
ik vind wel degelijk dat je tegen een jongere kunt zeggen: je moet een verzwaard
certificaat halen voordat je op een tractor mag rijden en je mag hoe dan ook
niet harder dan 25 km/u en niet buiten de kleine wegen om. Dat doen we op
andere vlakken ook, het staat of valt met handhaving. En dan ook lik op stuk
op het moment dat men zich niet aan de regels houdt. Dat hoort erbij.
 Volgens ons is het juridisch niet te doen om zestien- en zeventienjarigen
een examen voor het rijbewijs BE te laten doen en dat vervolgens met een T-rijbewijs
te belonen en achttienjarigen een BE examen te laten doen en vervolgens een
rijbewijs BE te geven. Daar is Europa niet blind voor. Dan is er ook het punt
van de heer De Rouwe, namelijk de lasten die dit met zich meebrengt. We hebben
ernaar gekeken en volgens ons is het juridisch niet goed te doen.
 Ik vind dat we met het huidige voorstel er goed in zijn geslaagd de balans
te vinden tussen de lasten enerzijds en verkeersveiligheid anderzijds. Ook
Veilig Verkeer Nederland geeft haar waardering, wel met de kritiek richting
de jongeren. Ik kom daaraan tegemoet. Als zowel VVN als de agrarische sector
zegt dat ze het een goed voorstel vindt, dan vind ik dat we in die balans
goed zijn geslaagd.
 Hoe zat het met de lasten in het geval van kentekening en met de lasten
in het huidige voorstel? Ik heb in mijn brief het bedrag genoemd. De totale
lasten van kentekening zijn meer dan 50 mln. voor de sector. Kentekening zou
een lastenpost van €662,50 per boerenbedrijf betekenen. Voor het extra
behalen van het rijbewijs BE heb je het over maximaal € 130 in totaal.
 
 Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dat is wel
erg creatief boekhouden ...
 
 De heer Aptroot (VVD): Ik ben gevoelig voor
lasten en ik zie de bijzondere positie van het agrarische bedrijf waar ze
soms maar heel even de weg oversteken. Maar dat het kenteken € 662
per boerenbedrijf zou kosten, dat begrijp ik niet. Ik heb een stuk waarin
staat dat het per kenteken € 35 kost, en dan rij je
twintig jaar met zo’n tractor. Als je dat bij aanschaf doet, laat je
degene die de tractor levert deze op kenteken zetten. Dan ben je ook geen
extra tijd kwijt. Ik wil graag informatie krijgen die klopt en hierbij heb
ik het gevoel dat dit van geen kanten klopt.
 
 Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dat gevoel
heb ik ook.
 
 Minister Eurlings: Ik lees u nu letterlijk
voor uit de brief die ik u eerder dit jaar heb gestuurd: «Inmiddels
zijn de administratieve lasten nauwkeurig berekend, uitgaande van de brief
van mijn ambtsvoorganger en de reactie van de Kamer hierop. Uit deze berekening
is gebleken dat de invoering van louter een kentekenplicht een bedrag van
in totaal 53 mln. aan kosten en administratieve lasten veroorzaakt (5,6 mln.
voor de conversie van 250 000 voertuigen en zware aanhangers, 10,6 mln.
aan kosten voor kentekenplaten en volgplaten, en 36,8 mln. aan administratieve
lasten.) Dat is een gemiddelde last van € 662,50 per betrokken bedrijf.
De kosten en administratieve lasten van de voorgenomen aanvullende maatregelen,
invoering van de rijbewijsplicht en verhoging van de toegestane maximumsnelheid
zijn dan nog buiten beschouwing gelaten.» Aldus de nadere analyse die
ik de Kamer heb gestuurd. Het gaat om 53 mln. aan administratieve lasten voor
de sector. Hoe je die ook omslaat, het is niet te vergelijken met de administratieve
lasten van het kopen van een bordje bij de Blokker en het doen van een aanvullend
BE examen bovenop het rijbewijs B.
 
 De heer Aptroot (VVD): De minister moet toch
nog wel wat huiswerk doen. Hij moet goed berekenen wat de eenmalige invoering
van kentekens kost, want voor elk nieuw voertuig levert de leverancier het
kenteken erbij en dan hebben we het over een paar tientjes. Ik vind dat er
erg naar iets toegerekend is, nog los van het feit of wij vinden dat het zou
moeten gebeuren. Ik twijfel sterk aan deze informatie, daar schiet ik zo gaten
in. Wat voor een brommer zo wordt weggewoven door de minister en het CDA,
dat is voor trekker helemaal niet bespreekbaar. Ik vind dat dat niet kan.
We moeten in ieder geval behoorlijke informatie krijgen, dus ik vraag de minister
dringend of hij ons goed onderbouwd overzicht wil sturen van de eenmalige
kosten. Het gaat niet om alle tractoren, maar alleen om die tractoren die
op de openbare weg komen.
 
 Minister Eurlings: Ik stuur u graag nog nader
uitgesplitste informatie toe. Ik heb sinds die brief niets van u gehoord,
maar als u nadere informatie per voertuig wil dan kan ik u dat doen toekomen.
Blijkbaar had u eind 2006 voldoende informatie om de motie-Atsma te steunen,
maar dat maakt niet uit. Ik lever dat graag aan. Ik concludeer dat de 53 mln.
aan kosten en administratieve lasten voor de sector in geen enkele verhouding
staat tot de € 130 per persoon die je één keer moet
maken om je rijbewijs BE te halen. De kosten van dit voorstel zijn heel erg
gering en dat is geen creatief boekhouden.
 
 De voorzitter: We worden nog nader door de
minister geïnformeerd, ik stel voor dat de minister doorgaat met het
beantwoorden van de vragen.
 
 Minister Eurlings: Mij lijken de verschillen
heel helder, maar ik wil het graag uitsplitsen als u daar nog vragen over
heeft. Ik vind dat de Kamer gelijk had: pas op voor te hoge administratieve
lasten. Dat is de marsroute waarmee mijn ambtsvoorganger en ik op pad zijn
gestuurd. Ik heb dat toen op een rij laten zetten en de Kamer had gelijk,
want het zijn verdraaid veel lasten per bedrijf. Ik splits het graag nog een
keer uit, maar ik heb niet het idee dat die uitsplitsing ineens tot heel andere
beelden zal gaan leiden.
 Waarom kiezen we nu voor een snelheidsverhoging naar 45 km/u, en niet
voor een hogere of lagere maximumsnelheid? Ik heb ten eerste gekozen voor
45 km/u omdat deze snelheid aansluit bij een van de reeds in RVV1990 opgenomen
snelheidslimieten en wel die van de bromfietsen. Daarmee verkleinen we de
snelheidsverschillen tussen landbouwvoertuigen en brommers. Ik deel de mening
dat die grote snelheidsverschillen ongewenst zijn. Ik heb verschillenden van
u horen zeggen: waarom kiest u niet voor 40 km/u, want vanaf 45 km/u
zou je een digitale tachograaf moeten hebben. Dit geldt alleen als je niet-landbouwactiviteiten
uitvoert. Als je voor de landbouw rijdt met 45 km/u, dan heb je die tachograaf
niet nodig. Ik ben bereid met de sector in gesprek te gaan over de vraag of
een maximering tot 40 km/u een betere uitkomst zou zijn, omdat je dan niet
met een digitale tachograaf wordt opgescheept. Ik zal daar nader over berichten.
 Dan hebben we nog het punt van de oneigenlijke concurrentie. Draagt het
voorstel bij aan de vermindering van oneigenlijke concurrentie? Het is belangrijk
onderscheid te maken tussen oneigenlijke en oneerlijke concurrentie. Oneigenlijke
concurrentie ontstaat als de ene groep geen gebruik kan maken van mogelijkheden
die een andere groep wel heeft. Dat is hier niet aan de orde, want ook transportbedrijven
kunnen een landbouwtrekker en aanhangwagen aanschaffen om goederen te vervoeren.
Van oneerlijke concurrentie is sprake als de ene groep aan minder regels dient
te voldoen dan de andere. Ik heb zeker begrip voor de argumenten die de transportsector
op dit punt aanvoert.
 Ik ben niet doof voor de argumenten om gelijke concurrentievoorwaarden
te creëren voor voertuigen die worden gebruikt voor goederenvervoer.
Maar we moeten mijns inziens wel oog houden voor de proportionaliteit van
maatregelen bij de bestrijding van verkeersonveiligheid van het landbouwverkeer.
De landbouwtrekkers worden voor een heel groot gedeelte voor het boerenbedrijf
gebruikt. We moeten hoofdzaken en bijzaken wel in proporties blijven zien.
Ik denk dat dit voorstel met de introductie van het rijbewijs, en het daaraan
verbonden snelheidsregime, dat verschil verkleint. Nu weet ik dat er aanvullende
wensen zijn op het gebied van veiligheidsvoorzieningen voor trekkers, zeker
in vergelijking met die van vrachtauto’s. In de verdere uitwerking van
mijn voorstel zal ik met de betrokken organisaties bezien of er mogelijkheden
zijn om die verschillen te verkleinen. Ik denk bijvoorbeeld aan verlichting
en een dodehoekspiegel voor tractoren. We moeten hierbij wel rekening houden
met het feit dat de Europese regelgeving bepaalt welke eisen we überhaupt
mogen stellen aan de toelating van landbouwtrekkers op de openbare weg. Europa
heeft daar wel zo zijn lijnen getrokken. Ik ben bekend met de standpunten
van transportorganisaties over de verschillen op het punt van de rode diesel.
Een debat over rode diesel zou de Kamer moeten houden met de staatssecretaris
van Financiën. Ik vind het enigszins buiten dit verkeersveiligheidsdebat
vallen.
 Hoe wij nu ook omgaan met kentekening of het rijbewijs, mevrouw Van Gent
zal niet enthousiast zijn over rode diesel, dat is zij nooit geweest en dat
zal zij ook na dit debat niet zijn.
 
 De voorzitter: Ik stel voor dat we in de procedurevergadering
bespreken hoe we met dit onderwerp verder gaan, omdat er een aantal toezeggingen
door de minister is gedaan. Eventueel kunnen we daarin ook afspreken dat eventuele
vragen vanuit de Kamer schriftelijk worden toegezonden aan de minister. De
minister zal daar in de brieven op terugkomen, in ieder geval voor het kerstreces.
 Toezeggingen
 De voorzitter: ik heb de volgende toezeggingen
genoteerd:
 – De minister zal de Kamer nader informeren over de regels die zullen gelden voor het besturen van grote landbouwvoertuigen op parallelwegen,
waarvoor een maximumsnelheid geldt van 25 kilometer per uur, door 16- en 17-jarigen.
 – De minister zal de Kamer op korte termijn (paar weken) informeren
over de marsroute voor de verzwaring van het tractorcertificaat, en zal binnen
een half jaar met concrete voorstellen komen.
 – De minister zal de Kamer een nadere onderbouwing van de lasten
ten aanzien van kentekens en rijbewijs doen toekomen.
 – De minister zal in gesprek gaan met de sector over het gebruik
van de digitale tachograaf in relatie tot de maximum snelheid van 45 kilometer
per uur, en zal de Kamer daarover informeren.
 – De minister zal de Kamer informeren over de mogelijkheid om een
T-rijbewijs om te zetten naar een B/E-rijbewijs.
 
 Mevrouw Roefs (PvdA): We hebben het ook gehad
over parallelwegen bij 80 kilometerwegen.
 
 Minister Eurlings : Ik heb toegezegd hoe we
dat verder in het reglement uitwerken. Dat luistert heel nauw. Ik kom er schriftelijk
op terug.
 
 De heer Aptroot (VVD): De heer Cramer had
een creatief voorstel, maar dat vereist bij mij nog wat denkwerk, maar misschien
kan de minister schriftelijk aangeven wat binnen Europa precies de mogelijkheden
zijn om er een T van maken en om dit later te laten omwisselen voor een rijbewijs
BE.
 
 De voorzitter: Laten we in de procedurevergadering
inventariseren welke vragen er nog zijn. De griffier zal ervoor zorgen dat
deze worden doorgeleid naar het ministerie. Dank voor ieders inbreng. Ik sluit
de vergadering.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Vendrik (GroenLinks), Van der Staaij (SGP), Snijder-Hazelhoff (VVD),
Mastwijk (CDA), Jager (CDA), voorzitter, Koopmans (CDA), Gerkens (SP), Van
der Ham (D66), Aptroot (VVD), Samsom (PvdA), Boelhouwer (PvdA), Roefs (PvdA),
Jansen (SP), Cramer (ChristenUnie), Van Heugten (CDA), Roemer (SP), Koppejan
(CDA), Ten Broeke (VVD), ondervoorzitter, Ouwehand (PvdD), Polderman (SP),
Tang (PvdA), De Rouwe (CDA), Linhard (PvdA), Meeuwis (VVD) en De Mos (PVV).
 Plv. leden: Van Gent (GroenLinks), Van der Vlies (SGP), Boekestijn (VVD),
Bilder (CDA), Pieper (CDA), Atsma (CDA), Van Bommel (SP), Koşer Kaya
(D66), De Krom (VVD), Vermeij (PvdA), Jacobi (PvdA), Besselink (PvdA), Anker
(ChristenUnie), Van Hijum (CDA), Van Leeuwen (SP), Knops (CDA), Verdonk (Verdonk),
Thieme (PvdD), Lempens (SP), Waalkens (PvdA), Haverkamp (CDA), Depla (PvdA),
Neppérus (VVD) en Agema (PVV).
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van der Vlies (SGP), ondervoorzitter, Schreijer-Pierik (CDA), Atsma
(CDA), voorzitter, Poppe (SP), Waalkens (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD), Jager
(CDA), Ormel (CDA), Koopmans (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Samsom
(PvdA), Van Dijken (PvdA), Neppérus (VVD), Jansen (SP), Jacobi (PvdA),
Cramer (ChristenUnie), Koppejan (CDA), Graus (PVV), Zijlstra (VVD), Thieme
(PvdD), Dibi (GroenLinks), Polderman (SP), Elias (VVD) en Linhard (PvdA).
 Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Mastwijk (CDA), Ten Hoopen (CDA), Luijben
(SP), Tang (PvdA), Boekestijn (VVD), Bilder (CDA), Biskop (CDA), Pieper (CDA),
Koşer Kaya (D66), Van Leeuwen (SP), Eijsink (PvdA), Depla (PvdA), Kant
(SP), Blom (PvdA), Ortega-Martijn (ChristenUnie), Van Heugten (CDA), Brinkman
(PVV), Ten Broeke (VVD), Ouwehand (PvdD), Vendrik (GroenLinks), Lempens (SP),
Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD) en Van Dam (PvdA).