Regeling van de inwerkingtreding van het Legkippenbesluit; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28110, nr. 8

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

19-04-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28110 nr. 8

15-04-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam§ 1. Stand van zaken koploperschap§ 2. Economische gevolgen en concurrentiepositie§ 3. Flankerend beleid§ 4. Huisvestingssystemen§ 5. Consument§ 6. Voedselveiligheid§ 7. Samenhang met andere regelgeving§ 8. ArtikelsgewijsOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28110Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 53 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 110Regeling van de inwerkingtreding van het Legkippenbesluitnr. 8NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 15 april 2002Met belangstelling heb ik kennis genomen van de inbreng van de leden van
de verschillende fracties. In deze nota naar aanleiding van het verslag ga
ik in op de vragen en opmerkingen in het verslag, waarbij zoveel mogelijk
de volgorde van het verslag is gevolgd. Op enkele punten is van de volgorde
afgeweken, waar behandeling van een vraag in samenhang met een elders in het
verslag opgenomen onderwerp meer voor de hand ligt.Het is mij niet ontgaan dat in december 2001, derhalve vóór
het verstrijken van de termijn voor implementatie van richtlijn nr. 1999/74/EG
van de Raad van 19 juli 1999 tot vaststelling van minimumnormen voor de bescherming
van legkippen (PbEG L 203; hierna richtlijn) op initiatief van de leden van
de CDA-fractie het verzoek is gedaan om de inwerkingtreding van het Legkippenbesluit
bij wet te regelen. Het onderhavige wetsvoorstel geeft uitvoering aan dit
verzoek. Het moet mij van het hart dat ik het, met de leden van de fractie
van GroenLinks, betreur dat nu niet kan worden voldaan aan de door de Europese
Unie gestelde termijn van 1 januari 2002 voor implementatie van de richtlijn.
Hiermee komt Nederland de op haar rustende verplichtingen uit het EG-Verdrag
niet na en kan zij geacht worden in gebreke te zijn. Ik betreur dit des te
meer nu ik de betrokken materie van het Legkippenbesluit uitdrukkelijk aan
de orde heb gesteld ter gelegenheid van het op 5 juli 2001 met de vaste commissie
voor Landbouw, Natuurbeheer en Visserij gevoerde algemeen overleg (Kamerstukken
II 2000/01, 26 991 en 26 446, nr. 46).§ 1. Stand van zaken koploperschapDoor de leden van de fracties van de PvdA, de VVD, het CDA, de Christen-Unie
en de SGP worden vragen gesteld over de zogenoemde kopgroep. Gevraagd wordt
naar de stand van zaken met betrekking tot deze groep en de onderwerpen waarop
het voorloperschap betrekking heeft.Ik wil vooropstellen dat de in mijn brief van 20 november 2001 (Kamer-stukken
II 2001/02, 28 110, nr. 1, blz. 1) aangehaalde kopgroep geen officieel
gevormde of te vormen groep is. Met dit begrip is slechts bedoeld de verzameling
Noord Europese landen aan te duiden waar net als in Nederland
draagvlak bestaat om strengere welzijnsnormen te stellen. Het is aan elk land
om voor zichzelf te bepalen of en in hoeverre, en ten aanzien van welke onderwerpen,
strengere welzijnseisen zijn gewenst ten opzichte van de Europese normen.
Het is niet zo dat het gebruik van verrijkte kooien het enige onderwerp is
ten aanzien waarvan strengere eisen worden gesteld ten opzichte van de Europese
normen. Tegen die achtergrond kan er geen zekerheid worden geboden dat ook
in een groot aantal andere landen huisvesting in de verrijkte kooien wordt
verboden.De stand van zaken ten aanzien van het voorloperschap in verschillende
kopgroeplanden is als volgt. In Duitsland is met ingang van 1 januari 2012
elk kooihuisvestingssysteem verboden. Legbatterijen worden daar bovendien,
zoals bekend, al per 2007 verboden, 5 jaar eerder dan de richtlijn voorschrijft.
In België is de discussie nog gaande om het gebruik van verrijkte kooien
onder bepaalde voorwaarden toe te staan. In Zweden wordt het gebruik van legbatterijen
al per 1 januari 2003 verboden. Daarbij zij vermeld dat in Zweden al een derde
van het aantal leghennen in een alternatief systeem wordt gehouden, en dat
op grote schaal volières worden gebouwd. Bovendien geldt daar een verbod
om snavels van legkippen te verkorten, ongeacht de wijze waarop de kippen
worden gehouden. In Denemarken komt per 1 januari 2003 een grotere minimumruimte
per legkip te gelden ten opzichte van de normen van de richtlijn. Ook buiten
de Europese Unie zijn er landen waar nu al strengere normen gelden voor de
huisvesting. Zo heeft Noorwegen besloten om verrijkte kooien alleen toe te
staan als deze een bepaalde minimumomvang aan ruimte hebben. In Zwitserland
is het houden van leghennen in kooien zelfs verboden.Tot slot merk ik op dat, hoe belangrijk het ook is dat in meer landen
strengere regels komen te gelden voor de huisvesting, het voor Nederland vooral
van belang is dat Duitsland ervoor kiest op dit gebied voorop te lopen. Duitsland
is de belangrijkste handelspartner van Nederland, en er wordt verwacht dat
de vraag naar eieren, geproduceerd in alternatieve systemen, in dit buurland
aanzienlijk zal gaan toenemen als gevolg van een geplande uitgebreide voorlichtingscampagne.
Met het oog op een goede concurrentiepositie kan het Legkippenbesluit bijdragen
aan een goede afzetmarkt voor Nederlandse eieren in Duitsland.De leden van de PvdA-fractie vragen of er andere onderwerpen dan de verrijkte
kooien zijn ten aanzien waarvan Nederland eveneens koploper gaat worden.Artikel 11 van het Legkippenbesluit voorziet via een wijziging van het
Ingrepenbesluit in een verbod om snavels te behandelen van leghennen die worden
gehouden in kooisystemen die zijn gebouwd of herbouwd na 1 september 2001.De leden van de CDA-fractie vragen of de regering op de hoogte is van
het gerucht dat Duitsland zich herbezint op het besluit om vanaf 2007
kooien te verbieden.Ik ben op de hoogte van het gerucht dat Duitsland voornemens is tot herbezinning
van het voornoemde besluit als blijkt dat geen enkele andere Europese lidstaat
tot aanscherping van de welzijnsregels overgaat. Of het gerucht waar is, weet
ik niet. Mocht dit gerucht inderdaad de waarheid zijn, dan is dat des te meer
een reden om in Nederland snel het voorliggende Legkippenbesluit in werking
te laten treden.§ 2. Economische gevolgen en concurrentiepositieDe leden van de fracties van de PvdA, de VVD, het CDA, de ChristenUnie
en de SGP vragen om een analyse van de economische gevolgen van het verbod
op huisvesting in legbatterijen en verrijkte kooien. Verschillende leden maken
zich zorgen over de concurrentiepositie van de Nederlandse legkippensector.
De hogere kostprijs voor eieren die worden geproduceerd in alternatieve systemen
zou de concurrentiepositie van de Nederlandse bedrijven ten opzichte van bedrijven,
gelegen in landen waar wel in legbatterijen of in verrijkte kooien mag worden
geproduceerd, negatief beïnvloeden.Nog los van de gevolgen die de nationale extra aanscherping van normen
met zich brengen is het zaak te onderkennen dat het de verwachting is dat
de sector de komende 10 jaar met 25 tot 30% zal afnemen. In dit verband breng
ik gaarne de uitkomsten onder de aandacht van een door de Rabobank verricht
marktonderzoek naar de toekomstige economische positie van de legpluimveesector,
neergelegd in het in september 2001 verschenen rapport «De kip of het
ei». Dit rapport laat de prognose van de sector zien in de situatie
dat de richtlijn ongewijzigd, zonder verdere nationale aanscherpingen, wordt
geïmplementeerd. De gevolgen van het verbod op het gebruik van verrijkte
kooien zijn hier dus nog niet in verdisconteerd. In het rapport wordt geconstateerd
dat de omvang van de pluimveesector de komende 10 jaar zal afnemen met 25
tot 30%. Daarbij worden twee hoofdoorzaken genoemd. In de eerste plaats wordt
er, aldus het rapport, verwacht dat het aantal legkippenbedrijven zal afnemen
als gevolg van autonome ontwikkelingen. Weliswaar groeit het aantal grote
professionele bedrijven, maar per saldo daalt het totaal aantal gehouden legkippen.
Een tweede oorzaak is het uit de richtlijn voortvloeiende verbod op legbatterijen
per 2012 en de milieuregelgeving. Wel wordt geconstateerd dat de scharrelsector
hard groeit. Deze groei zou haar oorzaak vinden in het feit dat Nederlandse
pluimveehouders goed hebben ingespeeld op de ontwikkelingen aan de vraagkant
van de markt.Ik concludeer uit het voorgaande dat ervoor moet worden gewaakt dergelijke
gevolgen niet zonder meer toe te rekenen aan een verslechterde concurrentiepositie
als gevolg van de extra nationale aanscherping van de normen, neergelegd in
het Legkippenbesluit. Zeker ten aanzien van de concurrentiepositie van de
Nederlandse bedrijven op de markt voor tafeleieren verwacht ik in dit verband
geen verslechtering. Ik ga ervan uit dat in Nederland en in Duitsland, tezamen
bijna de helft van de Nederlandse afzetmarkt voor eieren, binnen 10 jaar op
de consumentenmarkt uitsluitend tafeleieren worden verkocht die zijn geproduceerd
in alternatieve huisvestingssystemen. In het aangehaalde rapport van de Rabobank
wordt aangegeven dat de vraag van de markt leidend is voor het veranderingsproces
in de pluimveehouderij. Daarbij wordt ervan uitgegaan dat deze maatschappelijk
verantwoorde productie hogere kosten met zich brengt. De consument zal dan
bereid moeten zijn deze te betalen. In het rapport van het Landbouw-Economisch
Instituut «De toekomstige marktpositie van het Nederlandse tafelei»
van september 2001, wordt aangegeven dat zolang de prijs van eieren binnen
de marge van 0,68 euro en 1,59 euro per doos van 4, 6 of 10 stuks blijft,
er weinig prijselasticiteit wordt ervaren. Deze lage prijselasticiteit wordt
verklaard door de lage absolute prijs voor eieren ten opzichte van andere
levensmiddelen. Dit betekent dat wanneer uitsluitend scharreleieren worden
aangeboden die circa 7% meer kosten dan eieren die zijn geproduceerd in verrijkte
kooien, consumenten gewoon evenveel eieren zullen kopen als voorheen. Supermarkten
en andere verkooppunten hebben dan ook door hun inkoopbeleid grote invloed
op het consumentengedrag. Daarom ondersteun ik initiatieven om te komen tot
ketenbrede afspraken waarmee uiting wordt gegeven aan de maatschappelijke
verantwoordelijkheid van harte. Over de afzetmogelijkheden van
scharreleieren op de markt van tafeleieren, en daarmee ongeveer de helft van
de in Nederland geproduceerde eieren, heb ik dus geen enkele twijfel. De concurrentiepositie
wordt hier naar mijn oordeel dan ook niet nadelig beïnvloed.Anders dan bij de afzet van tafeleieren bestaat er wel onzekerheid ten
aanzien van de afzet van eieren aan de eiproductenindustrie. Het rapport van
het Landbouw-Economisch Instituut over het onderzoek naar de marktpositie
van de eiproductenindustrie, waarin de economische gevolgen zullen worden
belicht, zal in de loop van april uitkomen. Desalniettemin zal ik, mede op
verzoek van de leden van de fracties van het CDA en de ChristenUnie, alvast
ingaan op de voorlopige uitkomsten van dit onderzoek. Voor een goed begrip
schets ik eerst kort de gang van zaken in deze sector.De helft van de eieren die niet zijn bestemd voor directe consumptie,
ongeveer een kwart van de hele eierproductie, wordt in Nederland verwerkt
tot eiproduct, dan wel rechtstreeks aan de voedingsmiddelenindustrie of een
andere industriële afnemer afgezet. De andere helft wordt afgezet in
het buitenland. De producten van de Nederlandse eiproductenindustrie worden
weer voor 80% afgezet in het buitenland. Ongeveer de helft van de niet-tafeleieren
wordt verwerkt tot vers eiproduct, dat vooral wordt afgezet in de ons omringende
landen, in een straal van maximaal circa 800 km, waarvan Duitsland het belangrijkst
is. Verse eiproducten worden bijvoorbeeld gebruikt door keukens van instellingen,
restaurants, cateringbedrijven en kantines, door bakkerijen in gebak en cake,
door fabrikanten om te verwerken in sauzen en door de levensmiddelenindustrie
in pasta's. De andere helft van de niet-tafeleieren wordt verwerkt tot eipoeder
en wordt afgezet op de wereldmarkt, voornamelijk Azië. Eipoeders worden
vooral verwerkt in vleeswaren en in visproducten, en daarnaast ook in pasta's
en andere droge producten. Doordat op deze markten het aanbod de vraag overstijgt,
kunnen deze markten als zogenoemde prijsmarkt worden aangemerkt, waar tegen
een zo laag mogelijke prijs wordt gehandeld.De normen die voortvloeien uit de richtlijn hebben een verhoging van de
kostprijs van eieren met circa 13% tot gevolg. Dit terwijl de kostprijs in
Europa nu al hoger ligt dan in de rest van de wereld. Het gevolg hiervan is
vermoedelijk dat de in Europa geproduceerde eipoeders niet meer concurrerend
zijn op de wereldmarkt. Daarmee zou een kwart minder eieren kunnen worden
verwerkt. Dit komt overeen met de verwachte inkrimping van de sector zoals
berekend in het eerder aangehaalde rapport van de Rabobank.De vraag is wat er op de markt van verse eiproducten zal gebeuren. Het
is mogelijk dat de verwerkers van verse eieren de productie verplaatsen naar
de grenzen van de Europese Unie of buiten de Unie om daar eieren te gaan verwerken.
Het staat nog open wat er zal gebeuren. In het gunstigste geval zal slechts
de helft van het huidig aantal eieren dat is bestemd voor verwerking tot een
vers-ei-product kunnen worden afgezet naar de eiproductenindustrie. In het
ongunstigste scenario zijn de afzetmogelijkheden zeer klein, waardoor een
groot deel van de Nederlandse eierproductie-industrie ophoudt te bestaan.
Voor de afzetmogelijkheden van de primaire sector als geheel betekent dit
dat in het gunstigste geval ongeveer driekwart van de sector overeind zal
blijven en in het ongunstigste geval slechts iets meer dan de helft. Al met
al een onzekere situatie.Uit het rapport van het Landbouw-Economisch Instituut blijkt dat het invoeren
van de richtlijn de grootste impact zal hebben op de eiproductenindustrie
en daarmee voor de primaire sector, waarbij er daarnaast wellicht nog effecten
kunnen zijn van de aanvullende nationale welzijnseisen. Ik ben van mening
dat een en ander moet worden gezien als een uitdaging, en niet als een bedreiging.
Op dit moment realiseren consumenten zich immers niet voldoende dat veel van
hun levensmiddelen voor een belangrijk deel uit eieren bestaan.
De huisvesting van de kippen is daardoor nauwelijks een overweging bij de
aankoop van producten. Hooguit is hier sprake van een kleine nichemarkt, aldus
het Landbouw-Economisch Instituut. Dit kan echter veranderen, zeker wanneer
ketenbreed, ondersteund door een sterke publiekscampagne, net als binnenkort
in Duitsland, wordt ingezet op het gebruik van eiproducten die op een welzijnsvriendelijke
wijze zijn geproduceerd. De leden van de fractie van GroenLinks wijzen hier
in het verslag ook op. Dan is er in Noordwest Europa een markt te winnen.
Ik verwacht dat dit een zeer reële weg is om ruim meer dan de helft van
de sector in stand te houden.De leden van de fracties van de VVD en de SGP merken op dat het verbod
op verrijkte kooien ertoe leidt dat de sector wordt gehalveerd, zoals uit
berekeningen van het Landbouw-Economisch Instituut zou blijken.Het Landbouw-Economisch Instituut concludeert in zijn rapport inderdaad
dat de sector wordt gehalveerd. Dit instituut baseert deze conclusie echter
niet op economische gronden, maar op overwegingen van ruimtelijke ordening.
Aangegeven wordt dat wanneer een pluimveehouder omschakelt van legbatterijen
naar een alternatief huisvestingssysteem een twee maal zo groot ruimtebeslag
nodig is bij een gelijkblijvend aantal hennen, wat vaak niet te realiseren
is. Hoewel die stelling op zichzelf klopt, is er evenwel ten onrechte van
uitgegaan dat een pluimveehouder in een scharrelsysteem evenveel dieren zal
moeten houden als in een kooisysteem. Zoals ik in mijn brief van 11 december
2001 (Kamerstukken II 2001/02, 28 800 XIV en 28 110, nr. 61, blz.
3) heb aangegeven, is in een alternatief systeem in vergelijking met een legbatterij
twee keer zoveel ruimte voor een kip nodig, en in een verrijkte-kooisysteem
anderhalf keer zoveel ruimte. Tegelijk merkte ik op dat, gegeven de afwezigheid
van prijselasticiteit op de markt voor tafeleieren en de hogere prijs voor
scharreleieren, hetzelfde arbeidsinkomen kan worden verworven bij een bezetting
van 70% in een alternatief systeem ten opzichte van een legbatterij. Omdat
een lager aantal kippen kan worden gehouden in vergelijking met de bezetting
in een legbatterij, is er weer minder ruimte benodigd voor huisvesting. Dan
is er niet twee keer zoveel ruimte, maar ongeveer anderhalf keer zo veel ruimte
nodig om een zelfde arbeidsinkomen te verwerven, overigens net als bij verrijkte
kooien.De leden van de fracties van de VVD en de ChristenUnie vragen of eieren
uit derde landen die afkomstig zijn uit legbatterijen vanaf 2012 worden
geweerd. Op deze kwestie ziet ook de motie van het lid Stellingwerf (Kamerstukken
II 2001/02, 28 000 XIV, nr. 54). Gevraagd wordt naar eventuele alternatieven.Het is niet mogelijk om na 2012 legbatterij-eieren aan de buitengrenzen
van de Europese Unie te weren. Europa heeft gekozen voor een vrijhandelsregime
en dat betekent dat er geen barrières mogen worden opgeworpen aan onze
buitengrenzen, tenzij daarover in het kader van de Wereld Handelsorganisatie
afspraken over zijn gemaakt. Op dit moment is het alleen mogelijk om op veterinaire
en sanitaire gronden eieren uit derde landen te weren. Welzijnsmotieven horen
daar niet bij. Zowel binnen de Europese Unie als in het kader van de Wereld
Handelsorganisatie is door Nederland diverse keren naar voren gebracht dat
ook dergelijke factoren een rol zouden moeten spelen in het handelsverkeer.
Ook in deze gevallen kan er sprake zijn van een concurrentienadeel voor Europa,
wat kan leiden tot een minder gunstige economische situatie, met alle nadelige
gevolgen voor het milieu, dierenwelzijn en sociale voorzieningen. Tijdens
de conferentie in het kader van de Wereld Handelsorganisatie in Quatar van
november 2001 is afgesproken dat dit punt onderdeel van de onderhandelingen
in de nieuwe ronde zal zijn.Hoewel deze eieren niet kunnen worden geweerd, wordt de consument wel
via etikettering gewezen op het systeem waarin de eieren zijn geproduceerd.
Sinds 1 januari 2002 geldt ingevolge artikel 18 van verordening (EG) nr. 1274/91
van de Raad betreffende bepaalde handelsnormen voor eieren (PbEG L 220) de
verplichting om op alle eieren en verpakkingen van eieren het houderijsysteem
te vermelden. Dit ter voorkoming van misleiding van de consument. Bovendien
moet vanaf 1 januari 2004 op eieren uit derde landen waarvan niet bekend
is of het houderijsysteem voldoet aan de in de Europese Unie geldende eisen
«houderijsysteem onbekend» worden vermeld, naast de vermelding
van het land van herkomst. Veel legbatterij-eieren uit derde landen zullen
dus uiteindelijk met deze kwalificatie op de markt worden gebracht, nu op
grond van de richtlijn strengere eisen aan de ruimte gelden in vergelijking
tot buiten de Europese Unie gelegen landen. Aan consumenten is de keuze of
zij deze eieren willen kopen dan wel eieren, geproduceerd in verrijkte kooien
of in scharrelsystemen. Zoals ik al eerder aangaf verwacht ik dat de keuze
dan op eieren zal vallen die welzijnsvriendelijk zijn geproduceerd.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen waarom het nodig is
het verrijkte-kooiysteem te verbieden als dit systeem uiteindelijk door de
marktwerking niet meer zal worden toegepast.De vraag of het verrijkte-kooisysteem vanzelf zal verdwijnen kan ik niet
zonder meer bevestigend beantwoorden. Stel dat een dergelijk systeem wel zou
zijn toegestaan, dan zouden de in dat systeem geproduceerde eieren desondanks
op grond van verordening (EG) nr. 1274/91 tot 1 januari 2012 moeten worden
verhandeld als een kooi-ei. Aangezien er tot deze datum ook legbatterij-eieren
als kooi-ei worden verkocht, verwacht ik niet dat de hogere kostprijs van
eieren die zijn geproduceerd in verrijkte kooien -circa 13% ten opzichte van
een legbatterij-ei- zal worden gecompenseerd door een hogere verkoopprijs.
Daarom ga ik ervan uit dat er tot 2012 zeer weinig verrijkte kooien zullen
worden geplaatst. Voor tafeleieren, geproduceerd in verrijkte kooien, zal
vermoedelijk na 2012 een markt blijven in Midden en Zuid Europa. Het prijsverschil
van circa 7% met scharreleieren zal in landen waar dierenwelzijn geen grote
rol speelt doorslaggevend zijn. Voor scharreltafeleieren zal mede door het
kleine prijsverschil een belangrijke markt liggen in Noordwest Europa. Voor
industrieel te verwerken eieren verwijs is naar de analyse in het begin van
deze paragraaf.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen waarom niet met de
inwerkingtreding van het Legkippenbesluit wordt gewacht totdat het rapport
van het Landbouw-Economisch Instituut gereed is over de gevolgen van het Legkippenbesluit
voor de positie van de eiproductensector. Zij merken daarbij op zich te realiseren
dat de implementatietermijn van richtlijn nr. 1999/74/EG inmiddels is verstreken.Hoewel het rapport waarnaar deze leden verwijzen nog niet officieel is
gepubliceerd ben ik eerder in deze nota uitgebreid ingegaan op de voorlopige
uitkomsten van het onderhavige onderzoek. Ik ga er dan ook gaarne van uit
dat daarmee aan de wens van de leden van deze fractie is voldaan. Wellicht
ten overvloede wil ik er wel op wijzen dat juist het enkele feit dàt
er een implementatietermijn geldt reden genoeg is om het Legkippenbesluit
in werking te laten treden. Nederland is daartoe op grond van het EG-Verdrag
nu eenmaal verplicht, en kan door de Europese Commissie in gebreke worden
gesteld wegens een onvoldoende, want niet-tijdige, implementatie van de richtlijn.
Het feit dat een nationaal rapport over de gevolgen van de maatregel nog niet
tijdig voorhanden was zal zeker niet als excuus worden geaccepteerd door de
Commissie.§ 3. Flankerend beleidDe leden van de fracties van de PvdA, de ChristenUnie en de SGP vragen
of er flankerende maatregelen worden getroffen. De leden van de PvdA-fractie
vragen daarbij of er vanuit de Europese Unie extra middelen beschikbaar zijn,
en of de regering bij de Europese Unie zou willen aandringen op extra middelen
ten behoeve van pluimveehouders die gaan omschakelen. Ook vragen deze leden
naar de extra fiscale mogelijkheden voor pluimveehouders die hun bedrijf beëindigen.
De leden van de fracties van de ChristenUnie en de SGP wijzen in dit verband
op de door Duitsland getroffen flankerende maatregelen. Ook vragen de leden
van deze fracties om maatregelen ter stimulering van de beëindiging van
nieuwbouw van legbatterijen, eventueel gekoppeld aan de sloop van oude legbatterijen.Flankerende maatregelen in die zin dat aan legkippenhouders met het oog
op omschakeling steun wordt verleend, al dan niet via het fiscale spoor, zijn
niet aan de orde. Dat geldt ook voor het opkopen van legbatterijen die vrijkomen
om daarmee te voorkomen dat deze buiten de Europese Unie weer worden opgebouwd.
Zoals ik in mijn brief van 25 januari 2002 aangaf (Kamerstukken II 2001/02,
28 000 XIV, nr. 64) zijn dergelijke steunmaatregelen binnen de Europese
Unie niet toegestaan. Steun is alleen mogelijk indien er sprake is van vervroegde
uittreding, definitieve beëindiging van het bedrijf, van opheffing van
capaciteit of bij structuurversterking. Daarvan is hier geen sprake, aangezien
het hier slechts gaat om gewone vervangingsinvesteringen, teneinde te voldoen
aan Europese minimumnormen. Juist daarom is gekozen voor een zodanig ruime
overgangstermijn dat op het moment dat in 2012, wanneer aan de nieuwe minimumnormen
moet zijn voldaan, de oude stalinrichtingen fiscaal, en in de meeste gevallen
ook economisch zijn afgeschreven. Duitsland neemt in dit kader een bijzondere
positie in nu daar het verbod op legbatterijen al in 2007 van kracht zal worden.
In dat jaar zijn de bestaande inrichtingen die moeten worden vervangen nog
niet geheel afgeschreven, zodat een tegemoetkoming daar op haar plaats is.Ten overvloede zij vermeld dat een opkoopregeling voor legbatterijen de
opbouw van een pluimveestapel die in legbatterijen wordt gehouden aan de Europese
buitengrenzen niet zal verhinderen, gezien het verschil in kostprijs tussen
een legbatterij-ei en een ei dat is geproduceerd in een verrijkte kooi. Bovendien
zou de vergoeding van de legbatterij in het kader van de opkoopregeling nooit
hoger zijn dan het bedrag dat pluimveehouders krijgen wanneer de legbatterij
wordt overgedragen aan een pluimveehouder buiten de Europese Unie.Hoewel investeringssteun voor omschakeling dus niet aan de orde is, zal
wel worden onderzocht welke mogelijkheden er bestaan om bij te dragen aan
onderzoek, voorlichting en innovatie. Daarbij moet evenwel worden bedacht
dat hier in de eerste plaats een verantwoordelijkheid voor de sector zelf
ligt, en niet voor de overheid.Tot slot merk ik op dat pluimveehouders voor wie de verplichting tot omschakeling
van legbatterijen naar een alternatief systeem een reden vormde om hun bedrijf
te beëindigen, op grond van de Regeling beëindiging veehouderijtakken
hun pluimveerechten tegen een vergoeding aan de overheid konden aanbieden.De leden van de PvdA-fractie vragen of de ondernemer die als enige in
Nederland al legkippen hield in een verrijkt kooisysteem, schadeloos moet
worden gesteld.Met deze pluimveehouder zal overleg plaatsvinden. Ik heb alle vertrouwen
in een aanvaardbare oplossing voor deze kwestie.De leden van de PvdA-fractie informeren, tegen de achtergrond van de aansprakelijkheid
van de Staat, naar de datum waarop het de ondernemers duidelijk is geworden
dat de legbatterij zal worden verboden in Nederland.Allereerst merk ik op dat de Staat der Nederlanden naar mijn stellige
overtuiging niet aansprakelijk is voor schade die het gevolg is van gewekte
verwachtingen in verband met het verbod op legbatterijen. Niet alleen gaat
het hier om Europese, en dus niet nationale, besluitvorming en regelgeving,
ook is voorzien in een ruime overgangstermijn tot en met 31 december 2011.
Een dergelijke overgangstermijn maakt dat schadevergoeding niet aan de orde
kan zijn.Ten aanzien van de communicatie over het verbod op legbatterijen kan ik
melden dat de richtlijn, waarin tevens de bedoelde overgangstermijn is opgenomen,
op 19 juli 1999 is vastgesteld en op 3 augustus van dat jaar is gepubliceerd
in het publicatieblad van de Europese Gemeenschappen. De sector is ruim van
te voren door haar eigen media uitgebreid geïnformeerd over het aanstaande
verbod op legbatterijen, en was dus al ruim van te voren op de hoogte hiervan.§ 4. HuisvestingssystemenDe leden van de PvdA-fractie vragen of de normen, gesteld in artikel 9
van het Legkippenbesluit, een aanscherping betekenen ten opzichte van de huidige
normen, en vragen hoeveel bedrijven op dit moment nog niet voldoen aan artikel
9 van het Legkippenbesluit. Ook informeren zij of het mogelijk is dat een
pluimveehouder een legbatterij mag blijven gebruiken als deze wordt aangepast.De in artikel 9 van het besluit gestelde regels betekenen inderdaad een
aanscherping van de normen, aangezien vanaf 2003 iedere hen ten minste
550 cm2, in plaats van 450 cm2, tot haar beschikking
zal moeten hebben. Daarnaast zal in de kooihuisvesting een passende voorziening
ter voorkoming van het doorgroeien van nagels aanwezig moeten zijn. Vrijwel
alle bestaande legbatterijen, met uitzondering van de recent vernieuwde, zullen
met het oog op voldoening aan deze aangescherpte normen ingrijpend moeten
worden aangepast.Ingevolge artikel 2, derde lid, onderdeel a, van het Legkippenbesluit
mogen legkippen onder bepaalde voorwaarden in kooisystemen worden gehuisvest
als het systeem voor 1 januari 2003 is gebouwd en in gebruik genomen is. Wordt
een bestaand systeem na die datum uitgebreid, of verplaatst naar een andere
in Nederland gelegen locatie, dan is deze bepaling niet meer van toepassing.
Voorzover handelingen met betrekking tot het systeem kunnen worden aangemerkt
als noodzakelijk onderhoud, is er overigens geen sprake van bouw.De leden van de PvdA-fractie vragen waarom er geen verbod is gesteld om
vanaf heden nieuwe legbatterijen te bouwen of grondig te herzien. De leden
van GroenLinks gaan nog een stap verder en vragen waarom er niet voor is gekozen
om al eerder een voornemen tot invoering van dit verbod af te kondigen, en
een verbod op nieuwbouw vanaf die datum te laten ingaan. De leden van de GroenLinks-fractie
vragen tot slot of het mogelijk is om alsnog een verbod op legbatterijen met
onmiddellijke ingang in te voeren.Aan de keuze voor 1 januari 2003 als datum waarop het niet langer is toegestaan
legbatterijen in gebruik te nemen ligt een aantal verschillende overwegingen
ten grondslag. In de eerste plaats vloeit deze regel rechtstreeks voort uit
artikel 5, tweede lid, van de richtlijn. Deze bepaling, die in feite neerkomt
op een korte overgangsregeling, is noodzakelijk omdat rekening
moet worden gehouden met eventuele, vòòr inwerkingtreding van
deze regel aangegane onomkeerbare investeringsverplichtingen. Het vertrouwensen
het rechtszekerheidsbeginsel verplichten hiertoe, aangezien het houden van
legkippen in batterijen voor de inwerkingtreding van dit besluit nog expliciet
is toegestaan, op grond van de Wet houdende vaststelling van minimumeisen
voor het houden van legkippen, het Besluit legbatterijen en de beschikking
legbatterijen. Met investeringsbesluiten die thans zijn genomen op basis van
de vigerende regelgeving, zal hoe dan ook rekening moeten worden gehouden
via een overgangstermijn.Tot slot zij opgemerkt dat hoewel het eerst vanaf 1 januari 2003
is verboden om nieuwe legbatterijen in gebruik te nemen, het verbod tot het
houden van kippen in legbatterijen per 2012 er al toe leidt dat het onaantrekkelijk
is om vóór 1 januari 2003 nog te investeren in nieuwe legbatterijen.
De afschrijvingstermijn wordt met het naderen van de datum 1 januari 2003
immers steeds korter, en zal voor de meeste pluimveehouders reden zijn om
nu niet meer over te gaan tot het investeren in nieuwe legbatterijen.Een onmiddellijk verbod op legbatterijen is niet mogelijk. Dienaangaande
merk ik op dat dit niet alleen tot kapitaalvernietiging bij de ondernemers
leidt, maar tevens een mogelijke aansprakelijkheid van de Staat voor de geleden
schade tot gevolg heeft. Ook in andere welzijnsregelgeving, zoals het Varkensbesluit
en het Kalverenbesluit, alsook in het wetsvoorstel houdende een verbod op
de pelsdierhouderij (Kamerstukken II 2001/02, 28 048, nrs. 1–3)
is daarom telkens in een aan de afschrijvingstermijn van bestaande houderijsystemen
gerelateerde overgangstermijn voorzien. Ook de richtlijn gaat hiervan uit.
In dit verband zijn artikel 14 van de Grondwet en artikel 1 van het eerste
protocol van het Europees verdrag voor de rechten van de mens (EVRM) van belang.
Artikel 14 van de Grondwet ziet op onteigening en de daaraan te verbinden
schadevergoeding. Een verbod op het houden van legkippen in batterijen kan
niet worden aangemerkt als onteigening, maar wel als een beperking van de
uitoefening van het eigendomsrecht als bedoeld in het derde lid van het genoemde
artikel. Ingevolge dat artikellid bestaat in het geval van beperking van de
uitoefening van het eigendomsrecht slechts een verplichting tot schadeloosstelling
of tegemoetkoming in de schade in gevallen bij of krachtens de wet bepaald.
Gelet op de geboden overgangstermijn tot en met 31 december 2011 bestaat er
geen aanleiding om te voorzien in een schadeloosstelling. Zou niet in een
dergelijke overgangstermijn zijn voorzien, dan speelt deze kwestie dus wel
degelijk.Artikel 1 van het eerste protocol bij het EVRM geeft iedere natuurlijk
of rechtspersoon het recht op het ongestoorde genot van zijn eigendom. Het
bepaalt dat aan niemand zijn eigendom zal worden ontnomen behalve in het algemeen
belang en onder de voorwaarden voorzien in de wet en in de algemene beginselen
van internationaal recht. Dit tast echter niet het recht van een Staat aan
om die wetten toe te passen die hij noodzakelijk oordeelt om het gebruik van
eigendom te reguleren in overeenstemming met het algemeen belang. In de jurisprudentie
van het Europese Hof voor de rechten van de mens is hieraan verder uitwerking
gegeven. In dit kader is het relevant of een maatregel moet worden beschouwd
als ontneming of als regulering van eigendom. Bij ontneming van eigendom is
de overheid in het algemeen verplicht om in schadevergoeding te voorzien,
terwijl dat bij regulering van eigendom alleen het geval is indien het individu
een onevenredig zware last moet dragen ter bereiking van het met de regulerende
maatregel beoogde algemeen belang.In het onderhavige geval is geen sprake van ontneming van eigendom. Er
is derhalve niet per definitie een verplichting tot schadeloosstelling. In
dit verband moet een verbod op het houden van legkippen in batterijen worden
aangemerkt als regulering van eigendom in de zin van artikel 1 van het eerste
protocol bij het EVRM. Ook in dit kader is derhalve van belang
dat de invoering van het verbod op legbatterijen gepaard gaat met een overgangstermijn.
Hiermee wordt voorkomen dat disproportionaliteit ontstaat tussen de belangen
van de ondernemers en het algemeen belang.De leden van de VVD-fractie vragen de regering of het mogelijk is dat
zogenoemde commune-huisvestingssystemen worden toegestaan in het Legkippenbesluit,
en in hoeverre de regering bereid is de sector de mogelijkheid te geven onderzoek
naar dit systeem te doen.Commune-huisvestingssystemen zijn alleen toegestaan zolang zij voldoen
aan de normen voor alternatieve huisvesting. Op dit moment is de ontwikkeling
van een systeem van groepshuisvesting nog in een pril stadium. Aangezien dit
systeem is geënt op het verrijkte kooiensysteem, kan gebruik worden gemaakt
van de ervaring die het onderzoek naar dat systeem al heeft opgebracht. Dat
is gunstig, omdat daarmee de kans groter is dat al ruim voor 2012 een systeem
van groepshuisvesting wordt gerealiseerd, en pluimveehouders die willen omschakelen
dat dus tijdig kunnen doen. Een en ander neemt niet weg dat het onderzoek
een forse impuls nodig heeft. Hoewel de ontwikkeling van dit systeem primair
een verantwoordelijkheid voor de sector is, draag ik op dit moment al ruimhartig
bij aan de ontwikkeling van huisvestingssystemen van de toekomst.De leden van de fracties van de VVD, het CDA en de ChristenUnie constateren
dat het wordt toegestaan om legkippen te huisvesten in kooien, voorzover er
is voldaan aan de regels die waarborgen dat de dieren kunnen scharrelen. Deze
leden betwijfelen of het hier gaat om een reële, economisch rendabele
optie voor het bedrijfsleven, juist ook omdat de consument eieren die op deze
wijze worden geproduceerd niet als scharreleieren zal aanmerken. Deze leden
vragen om een reactie.Ik ben ervan overtuigd dat consumenten eieren die zijn geproduceerd in
groepshuisvesting volgens de scharrelnormen zullen aanmerken als scharreleieren,
en bereid zijn daarvoor de hogere prijs te betalen. Het verschil tussen huisvesting
in verrijkte kooien en groepshuisvesting volgens de scharrelnormen is goed
uit te leggen aan de consument. Groepshuisvesting, zoals deze thans op het
Spelderholt wordt ontwikkeld, lijkt meer op een kippenhok dan op een legbatterij,
terwijl de verrijkte kooi meer lijkt op een legbatterij. Er is immers bijna
twee keer zoveel ruimte voor de dieren om te kunnen bewegen en daarnaast is
een adequate strooiselvoorziening aanwezig waarin de dieren kunnen stofbaden.Of groepshuisvesting in kooien waarbij wordt voldaan aan de scharrelnormen
bedrijfseconomisch haalbaar wordt, is op dit moment nog niet te zeggen. Enerzijds
mag worden verwacht dat de kostprijs door de enigszins duurdere stalinrichting
wordt verhoogd. Daartegenover staat evenwel dat de kostprijs wordt gedrukt
doordat er minder vaak antibiotica of anti-wormmiddelen worden gebruikt. Naar
verwachting zullen er dus minder eieren onder de kostprijs hoeven te worden
afgezet, waardoor de inkomsten hoger liggen. Het nettoresultaat kan pas bekend
worden nadat onder praktijkomstandigheden proeven zijn gedaan.Overigens wil ik benadrukken dat ik de mogelijkheid van alternatieve huisvesting
in groepen juist naar voren heb gebracht omdat de sector uitdrukkelijk heeft
gevraagd om een mogelijkheid van huisvesting los van de grond, waarbij de
dieren zo weinig mogelijk in aanraking komen met mest, onder gecontroleerde
omstandigheden. Dit omdat met name de grootste pluimveehouderijen, die in
de regel met personeel werken, beter uit de voeten zouden kunnen met beter
controleerbare omstandigheden. Tegen die achtergrond is groepshuisvesting
in overeenstemming met de scharrelnormen een reële optie, die niet op
voorhand moet worden afgewezen.De leden van de fractie van GroenLinks vragen naar het oordeel van de
regering over de conclusie van het Wetenschappelijk Veterinair Comité
dat het beschikbaar zijn van strooisel een voorwaarde is voor het uitoefenen
van soorteigen gedrag en dat in verrijkte kooien hennen meer kans hebben om
problemen te krijgen met zwakke botten dan in een scharrelsysteem. De leden
van de ChristenUnie vragen of het juist is dat het uitgangspunt dat dieren
zich niet hoeven aan te passen aan huisvestingssystemen, maar deze systemen
zich juist dienen aan te passen aan de dieren, vergaande gevolgen moet hebben
voor de keuze van huisvesting. De leden van de SGP-fractie vragen tot slot
om een reactie op de onderzoeksresultaten van het Praktijkonderzoek Spelderholt,
waaruit zou blijken dat in verrijkte kooien alle elementen aanwezig zijn om
soortspecifiek gedrag te kunnen uiten, en dat dit systeem een wezenlijke verbetering
van het dierenwelzijn betekent.Het uitgangspunt zoals door de regering verwoord in de beleidsnota dierenwelzijn
(Kamerstukken II 2001/02, 28 286, nr. 2, blz. 3) is dat dieren die worden
gehouden kunnen leven in een omgeving waarin zij hun soorteigen gedrag kunnen
vertonen. Hoewel dit beleid bij voorkeur op het niveau van de Europese Unie
moet worden gerealiseerd, kunnen extra nationale maatregelen onvermijdelijk
zijn als de Europese regelgeving tot een onvoldoende verbetering leidt van
het niveau van dierenwelzijn. Voor legkippen is dit het geval, aangezien de
dieren die zijn gehuisvest in verrijkte kooien volgens de normen van de richtlijn
nog steeds niet kunnen beschikken over voldoende ruimte om hun normale gedragsrepertoire
te kunnen vertonen, en over onvoldoende mogelijkheden om te scharrelen, te
bodempikken en te stofbaden. In een verrijkte kooi hebben de kippen 600 cm2 bruikbare ruimte ter beschikking, dat wil zeggen ruimte met een vrije
hoogte van ten minste 45 cm. Dat is slechts 50 cm2 meer dan de
ruimte die vanaf 1 januari 2003 is vereist voor een legbatterij. In totaal
hebben de kippen 750 cm2 ter beschikking, maar van de overige 150
cm2 hoeft de vrije hoogte slechts 20 cm te zijn. Deze ruimte van
150 cm2 per kip wordt bijvoorbeeld ingenomen door zitstokken, drink-
en voerlijnen en, afhankelijk van het type verrijkte kooi, ook de ruimte die
door een verhoogd aangebrachte strooiselvoorziening wordt ingenomen. Door
deze − nog steeds − beperkte ruimte kunnen de dieren een aantal
gedragingen niet vertonen, zoals het strekken en het uitslaan van vleugels,
het opzetten en het verzorgen van veren en het omdraaien zonder andere dieren
te verstoren. Zelfs om normaal te staan − de positie die de minste plaats
in beslag neemt − heeft een kip, al naar gelang haar gewicht, 428 tot
592 cm2 nodig volgens het Wetenschappelijk Veterinair Comité
van de Europese Commissie. In de beperkte ruimte van de kooi zullen de kippen
te weinig kunnen bewegen, met als gevolg botzwakte en daardoor botbreuken
bij het uithalen van de kippen aan het eind van de leg. Bovendien is er te
weinig ruimte voor normaal sociaal gedrag alsook om voldoende sociale afstand
tot elkaar te houden. Echter niet alleen geldt dat de ruimte onvoldoende is,
ook de aanwezige strooiselvoorziening laat te wensen over. In de praktijk
gaat het maar om een beperkte oppervlakte per kip waarop 2 of 3 maal
per dag enkele handjes strooisel worden gelegd. Het strooisel wordt direct
in beslag genomen door kippen die willen gaan stofbaden. In de verrijkte kooi
is er echter geen sprake van een natuurlijk stofbadgedrag. Normaal stofbaden
heeft een bepaald verloop, wat door ID-Lelystad nader in kaart is gebracht.
Eerst schraapt de kip met haar snavel het strooisel naar zich toe, daarna
wrijft ze haar kop door het strooisel, maakt verticale vleugelbewegingen waarbij
ze met haar poten strooisel in het verenkleed werpt. Daarna gaat zij op haar
zij liggen en werkt met haar poten of vleugel strooisel door haar hele verenkleed
heen. Tenslotte schudt ze zich uit. Er is dus echt sprake van baden. In een
verrijkte kooi zie je dat kippen beginnen met stofbaden, maar dat dit stofbad
wordt afgebroken, doordat ze worden gestoord door de andere dieren,
waarna ze keer op keer opnieuw beginnen. Er is dus sprake van verstoord stofbadgedrag,
en omdat de sterkere dieren keer op keer opnieuw beginnen, komen de zwakkere
dieren er helemaal niet aan toe. Bovendien moet een kip over ongeveer het
dubbele van de haar toegemeten ruimte kunnen beschikken voor een compleet
stofbad, dat ongeveer een half uur duurt. Al met al is minstens 250 cm2 strooisel per kip per dag nodig om te voldoen aan de stofbadbehoefte.De leden van de fractie van GroenLinks vragen naar de stand van zaken
met betrekking tot de ontwikkeling van volièresystemen. Zij vragen
of het juist is dat er enkele jaren geleden enkele perspectiefvolle volièresystemen
zijn ontwikkeld.Het gebruik van de recent in Nederland ontwikkelde tweede generatie volièrestallen
maakt op dit moment een grote vlucht door. Daar is ook alle reden voor, nu
de kippen door de zogenoemde boomstructuur op een nog vanzelfsprekender manier
omhoog kunnen komen. Bovendien zorgen de verbeterde mestbanden met goede mestdroging
voor een beter stalklimaat en een aanzienlijk lagere ammoniakuitstoot. Ook
zijn er meer mogelijkheden voor controle en automatisering. Niet alleen in
Nederland, maar ook in het buitenland, met name in Zweden, Frankrijk en de
Verenigde Staten, worden steeds meer van deze stallen geplaatst. Vanuit Duitsland
is er veel belangstelling. Uiteraard is, zoals ook bij andere alternatieve
huisvestingssystemen, waakzaamheid ten aanzien van pikkerij vereist. In Zweden
worden op dit moment voor het eerst ongekapte hennen in deze tweede generatie
volièrestallen gehouden, en naar verluidt is men daar tevreden over
de resultaten en zijn er geen problemen met pikkerij.§ 5. ConsumentDe leden van de PvdA-fractie vragen naar de stand van zaken met betrekking
tot de etikettering van eieren die industrieel worden verwerkt in Europees
verband. Zij vragen of de regering ook op dit terrein koploper wil zijn als
Europese regelgeving terzake op zich laat wachten.Overeenkomstig mijn toezegging tijdens het algemeen overleg met de vaste
commissie voor Landbouw, Natuurbeheer en Visserij van 5 juli 2001 heb ik de
kwestie van etikettering van producten waarin eieren zijn verwerkt, aangekaart
bij de Europese Commissie (Kamerstukken II 2000/01, 26 991 en 26 446,
nr. 46, blz. 8). De Commissie heeft hierop positief gereageerd, en gemeld
dat de kwestie in onderzoek zal worden genomen. In de beleidsnota Dierenwelzijn
heb ik aangegeven dat etikettering van producten in de eerste plaats een verantwoordelijkheid
van de keten zelf is, waarbij de overheid een faciliterende rol speelt (Kamerstukken
II 2001/02, 28 286, nr. 2, blz. 9).De leden van de PvdA-fractie vragen of in Nederland geproduceerde tafeleieren
straks onder de definitie van «scharreleieren» komen te vallen,
en zo ja, of hierover voorlichting zal worden gegeven. De leden van de ChristenUnie-fractie
vragen in dit verband aandacht voor de eventuele schadelijke gevolgen voor
het imago van het scharrelei als kooi-eieren ook kunnen worden verkocht als
scharrelei.Voor de consument zal het vanaf 2012 duidelijk zijn dat alle in Nederland
geproduceerde eieren scharreleieren zijn. Dat volgt ook uit de eerder aangehaalde
communautaire etiketteringsvereisten. Eieren die niet volgens de scharrelnormen
zijn geproduceerd, mogen niet als scharrelei op de markt worden gebracht.
Schadelijke gevolgen voor het imago van het scharrelei zijn dan ook niet te
verwachten.De leden van de fracties van GroenLinks en de SGP vragen welke mogelijkheden
er zijn om te komen tot een eenduidig systeem van keurmerken. De leden van
de GroenLinks-fractie vragen op welke wijze de regering wil voorkomen dat
via keurmerken en verpakkingen onterechte claims ten aanzien van dierenwelzijn
worden gedaan.Het is in eerste instantie de sector zelf die keurmerken instelt, en daarmee
initiatieven kan ontplooien om tot eenduidigheid in gebruikte keurmerken te
komen. Maatregelen vanuit de rijksoverheid zijn dan ook niet aan de orde.
De controle of via keurmerken of de verpakking onterechte claims worden gedaan
op het vlak van dierenwelzijn vindt plaats door het Controlebureau Pluimvee,
Eieren en Eiproducten.De leden van de SGP-fractie zijn van mening dat de Nederlandse pluimveehouders
het slachtoffer zijn van het Legkippenbesluit, omdat de overheid niet bij
machte is om het aanbod van legbatterij-eieren uit het buitenland tegen te
gaan. Deze leden vragen naar het oordeel van de regering over hun standpunt.Ik ben het niet met deze stelling eens. Het is een feit dat een groot
deel van de sector van oudsher enkel was georiënteerd op het aanbod en
niet op de vraag. Juist aan de vraagkant wordt nu steeds meer van de producenten
geëist dat zij hun maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen, niet
alleen op het vlak van voedselveiligheid en milieu, maar ook ten aanzien van
het dierenwelzijn. Steeds meer worden dergelijke aspecten door de consument
als essentiële basiskwaliteiten van een product beschouwd. Producenten
zullen zich hier dan ook pro-actiever op moeten stellen, in plaats van een
defensieve houding aan te nemen.§ 6. VoedselveiligheidDe leden van de PvdA-fractie vragen naar de risico's van een verhoogd
antibioticagebruik bij scharrelsystemen, en naar de risico's van bacteriële
besmetting van legkippen in een dergelijk systeem. De leden van de SGP-fractie
vragen naar de waarborgen voor voedselveiligheid in een volièrestal.Hoewel er in de afgelopen jaren onderzoek is gedaan naar het voorkomen
van besmetting met bacteriën alsook met residuen van antibiotica, ontwormingsmiddelen
en bloedluisverdelgers, is er bij deze onderzoeken vaak geen onderscheid gemaakt
naar het huisvestingssysteem. Op basis van de weinige beschikbare onderzoeken
kan het volgende worden gemeld. Voor besmetting met Salmonella-bacteriën
maakt het niet uit of een dier wordt gehouden in een legbatterij of in een
scharrelsysteem. Verschillende bronnen, waaronder de eerste resultaten van
een al 4 jaar durend onderzoek door Rijksinstituut voor Volksgezondheid en
Milieuhygiëne, wijzen hierop. Campylobacter-bacteriën komen normaal
gesproken niet voor in eieren. Ten aanzien van E-coli-bacteriën zijn
geen verschillen tussen systemen gemeld. Ook ten aanzien van bloedluis zijn
er weinig verschillen te verwachten tussen verrijkte kooien en alternatieve
huisvestingssystemen.Met betrekking tot residuen van antibiotica en anti-wormmiddelen in eieren
wordt op dit moment in opdracht van het Productschap Pluimvee, Vlees en Eieren
door TNO een onderzoek verricht waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen de
verschillende stalsystemen. Het vermoeden dat aan het onderzoek ten grondslag
lag, en dat tot nu toe bevestigd lijkt te worden, is dat het aantal legbatterij-eieren,
geproduceerd in een legbatterij, waarin residuen worden aangetroffen laag
is, dat dit aantal bij eieren van hennen die alternatief zijn gehuisvest hoger
zal zijn en dat dit bij scharrelhennen met een vrije uitloop naar buiten nog
hoger zal zijn. Uit de voorlopige resultaten van het onderzoek
blijkt nog niet of de normen inzake ontoelaatbare residuen worden overschreden.
Daarbij zij overigens vermeld dat eieren van leghennen die met antibiotica
of anti-wormmiddelen zijn behandeld gedurende een wettelijk bepaalde tijd
niet als consumptie-ei mogen worden verhandeld of in levensmiddelen worden
verwerkt. Van bedreiging van de voedselveiligheid is dan ook geen sprake.De leden van de VVD-fractie vragen aandacht voor de import van eieren
uit derde landen, in het bijzonder Midden en Oost Europa, die weliswaar goedkoop
zijn, maar onder slechte welzijnsomstandigheden voor de dieren zijn geproduceerd,
en die bovendien risico's voor de voedselveiligheid met zich brengen. Deze
leden vragen hoe de regering hier tegenover staat, en hoe de voedselveiligheid
wordt gegarandeerd.Ik stel voorop dat in Nederland jaarlijks ruim drie keer zoveel eieren
worden geproduceerd als er in Nederland zelf worden gebruikt. Het is dan ook
onwaarschijnlijk dat er tafeleieren zullen moeten worden geïmporteerd
om aan de binnenlandse vraag te kunnen voldoen. Uiteraard kan dit anders liggen
ten aanzien van eieren die zijn bestemd voor industriële verwerking.
Het is nu eenmaal zo dat eieren afkomstig van buiten Europa niet altijd zijn
geproduceerd onder de gewenste welzijnsomstandigheden. Dit mag echter geen
reden zijn om het dan maar toe te staan dat binnen Europa leghennen mogen
worden gehouden onder omstandigheden die maatschappelijk niet aanvaardbaar
zijn.Eventuele geïmporteerde eieren moeten voldoen aan de Europese veterinaire
en sanitaire regelgeving. Daarop wordt gecontroleerd door de overheid. Daarnaast
verricht het bedrijfsleven zelf controles teneinde een goede kwaliteit van
producten te verzekeren. Daar ligt immers de primaire verantwoordelijkheid
voor de kwaliteit van de op de markt gebrachte producten.De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de eis van voedselveiligheid
zwaarder telt dan de eisen van dierenwelzijn, milieu en arbeidsomstandigheden.In het algemeen kan worden gesteld dat voedselveiligheid een minimale
randvoorwaarde is waaraan eieren uit alle huisvestingssystemen in dezelfde
mate moeten voldoen. Zoals uit bovenstaande blijkt, zijn er geen verschillen
in gezondheidsrisico tussen eieren afkomstig uit de verschillende huisvestingssystemen.§ 7. Samenhang met andere regelgevingDe leden van de PvdA-fractie vragen of het mogelijk is om legkippen in
vormen van scharrelhuisvesting te houden zonder dat de snavels worden gekapt,
en zo ja, wat de wetenschappelijke onderbouwing hiervoor is.Op grond van de Vrijstellingsregeling ingrepen geldt nog een tijdelijke
vrijstelling van 5 jaar van het verbod om de snavels te verkorten van legkippen
in alternatieve huisvestingssystemen. Deze vrijstelling is bedoeld om sector
en onderzoekers in de gelegenheid te stellen om problemen met betrekking tot
verenpikkerij op te lossen. Van de sector wordt wel een flinke inspanning
verwacht. De overheid zal een deel van het onderzoek financieren.Pikkerij treedt niet bij alle koppels in dezelfde mate op. Ook het bieden
van afleiding aan de dieren en het toezicht op de dieren spelen een grote
rol bij het al dan niet optreden van ernstige vormen van pikkerij. Het blijkt
maar beperkt mogelijk om via het fokken agressieve eigenschappen te elimineren,
alhoewel daar wel aan wordt gewerkt. Met grote interesse worden
de resultaten van Zweden afgewacht, waar al enkele jaren de snavel niet meer
mag worden verkort en waar overwegend witte kippen worden gehouden. Enkele
pluimveehouders experimenteren met dieren met een egaal bruin verenkleed,
waardoor er mogelijk minder aanleiding is om naar elkaar te pikken.§ 8. ArtikelsgewijsDe leden van de ChristenUnie-fractie vragen waarom in artikel 4 niet is
bepaald dat er een bepaalde hoeveelheid vrije ruimte onder en boven de stok
aanwezig is.De richtlijn voorziet niet in minimumnormen voor de vrije ruimte onder
en boven de stok. De richtlijn voorziet wel in een minimumnorm voor de vrije
ruimte boven de stok van 20 centimeter, maar niet in een minimumnorm voor
de vrije ruimte eronder. De minimumnorm voor de ruimte boven de stok brengt
mee dat de zitstok op een voor de kip toegankelijke plaats moet zijn bevestigd.
Uiteraard moet de zitstok als zodanig door de kip kunnen worden herkend en
gebruikt.De Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij,L. J. Brinkhorst 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28110-8.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl