Wet OM-afdoening; Verslag wetgevingsoverleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29849, nr. 17

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

26-04-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29849 nr. 17

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningStenografisch verslag van een wetgevingsoverleg van de vaste commissie
voor Justitie
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29849Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 194 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 849Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering
en enige andere wetten in verband met de buitengerechtelijke afdoening van
strafbare feiten (Wet OM-afdoening)nr. 17VERSLAG VAN EEN WETGEVINGSOVERLEGVastgesteld 21 april 2005De vaste commissie voor Justitie1 heeft op
18 april 2005 overleg gevoerd met minister Donner van Justitie over de Wet OM-afdoening (29 849).Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.De voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,De Pater-van der MeerDe adjunct-griffier van de vaste commissie voor Justitie,Van BemmelStenografisch verslag van een wetgevingsoverleg van de vaste commissie
voor JustitieMaandag 18 april 2005 10.00 uurDe voorzitter: De Pater-van der MeerAanwezig zijn 8 leden der Kamer, te weten:Eerdmans, Griffith, Van Haersma Buma, De Pater-van der Meer, Rouvoet,
Vos, De Wit en Wolfsen,en de heer Donner, minister van Justitie.Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel
Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en
enige andere wetten in verband met de buitengerechtelijke afdoening van strafbare
feiten (Wet OM-afdoening) (29849).De heerVan Haersma Buma(CDA)Voorzitter. Het is heel plezierig dat wij deze belangrijke wet uitgebreid
kunnen bespreken in een wetgevingsoverleg. Ik denk dat het voor de Nederlanders
nogal wat gaat betekenen wanneer deze wet in werking treedt. Er zitten ook
een heleboel juridische punten aan, waarvan het goed is om die hier door te
lopen en niet in de hectiek van de plenaire zaal, hoe leuk het daar ook is.Het afdoen van zaken door de officier van justitie in plaats van door
de rechter, de strafbeschikking, is een van de belangrijke onderdelen van
het wetgevingsprogramma van het kabinet, met name het veiligheidsplan zoals
dat in 2002 naar voren is gekomen. Er kan een grote capaciteitswinst worden
geboekt, ook al is daar in de voorbereiding van het wetsvoorstel discussie
over geweest met de verschillende uitvoerende organisaties. Uiteindelijk is
toch wel duidelijk dat er grote winst te boeken is, zonder dat dit ten koste
hoeft te gaan van wezenlijke rechtsbescherming. Om die reden moet dit wetsvoorstel
wat mij betreft ook worden ingevoerd. Op een aantal punten wil ik nu nog een
aantal vragen langslopen. Op de agenda van vandaag staat ook de zogenaamde
PV-vergoeding. Het was ook een wens van mij om dit onderwerp op de agenda
te zetten en ik heb er straks nog een paar vragen over.Allereerst kom ik te spreken over het wetsvoorstel OM-afdoening. Moet
de bestaande transactiebevoegdheid, de schikking, op termijn verdwijnen of
niet? In wezen is de systematiek van het wetsvoorstel OM-afdoening dat de
strafbeschikking in de plaats kan komen van zaken waarvoor bij wijze van spreken
schikking stond. Toen de minister de wet indiende, had ik de indruk dat de
gedachte was dat deze schikking eigenlijk zou moeten verdwijnen. Daarover
is door verschillende fracties heel veel gewisseld in het schriftelijke verslag.
Door de minister is daarop geantwoord dat de schikking nog wel blijft bestaan.
Is dat voorlopig om te kijken hoe het zit of hebben wij de schikking gewoon
nodig in het Nederlandse strafrecht? Mijn idee is eigenlijk dat laatste. Ik
zou van de minister een duidelijk antwoord willen hebben op de vraag of de
schikking, waarbij de schuld dus niet wordt vastgesteld, hiernaast kan blijven
staan of dat deze moet verdwijnen. Het nadeel van verschillende systemen snap
ik, maar het grote voordeel vind ik dat die schikking volgens mij een niet
weg te denken onderdeel is geworden wanneer de vaststelling van de schuld
een groot probleem is en er toch een transactie moet volgen. Blijft de transactiebevoegdheid
voorlopig bestaan of blijft die altijd bestaan? Als de minister "voorlopig"
zegt, dan wil ik weten wat de criteria zijn op grond waarvan de transactie
al dan niet zou moeten verdwijnen.Voor welke delicten gaat de strafbeschikking werkelijk gelden? Ik vermoed
dat de heer Eerdmans hier uitgebreid op terug zal komen, want hij is bezig
met amendementen. De schikking zoals die nu bestaat, kan formeel worden opgelegd
voor delicten waarop maximaal zes jaar staat. In de praktijk gebeurt het natuurlijk
niet bij ernstige delicten en daarvoor is een regeling getroffen. Het is niet
de bedoeling dat een ernstige mishandeling waarbij een strafrechter verschillende
jaren zou opleggen, ineens met een strafbeschikking wordt afgedaan. De wet
biedt daartoe wel de mogelijkheid en ik zou graag van de minister willen weten
wat eraan wordt gedaan om ervoor te zorgen dat niet anders dan nu wordt omgegaan
met de strafbeschikking bij wat zwaardere delicten. Ik begrijp dat er soms
ook bij delicten waar maximaal zes jaar op staat behoefte bestaat aan de strafbeschikking.
Als bijvoorbeeld twee personen voor het eerst een winkeldiefstal plegen en
een rolletje pepermunt wegnemen, is dat diefstal in vereniging en kunnen zij
zes jaar krijgen. Dat zal echter niet gebeuren en deze zaken hoeven niet allemaal
voor de rechter te komen. Wanneer het stelselmatig wordt, gebeurt het wel
en dat willen wij niet veranderen. In welke gevallen wordt bij delicten waar
maximaal zes jaar op staat de strafbeschikking opgelegd en hoe kunnen wij
zo helder mogelijk krijgen dat het niet de bedoeling is dat dit
bij ernstiger delicten gaat gebeuren?Een volgend punt is het verzet tegen de strafbeschikking. Er is heel veel
gesproken over de vraag of het zo maar kan dat de officier van justitie de
schuld vaststelt en niet de rechter. Volgens mij staat echter buiten kijf,
gezien het advies van de Raad van State, het antwoord daarop en het antwoord
van de minister op de schriftelijke inbreng, dat het systeem de toetsing aan
artikel 6 EVRM volkomen kan doorstaan. Ik vraag mij zelfs af of de mogelijkheid
om naar de rechter te stappen niet wat te riant is vormgegeven. Het systeem
van de wet-Mulder, bijvoorbeeld, houdt in dat men eerst moet betalen. Daarna
kan men in beroep gaan. Zo wordt verkomen dat het beroep tegen een beschikking
op grond van de wet-Mulder een verkapt uitstel van betaling wordt, in de trant
van: ik ga maar in beroep, want dan heb ik in ieder geval een paar maanden
niet hoeven te betalen. In het wetsvoorstel dat voorligt, schort de gang naar
de rechter de betaling op. Dat houdt een risico in, want wat voor prikkel
is er voor iemand om niet naar de rechter te gaan, als een strafbeschikking
is opgelegd? Daarom vraag ik de minister of dit kan worden omgedraaid. Eerst
betaalt men en als men uiteindelijk wordt vrijgesproken, krijgt men zijn geld
terug.De heerWolfsen(PvdA)Worden strafprocessen dan geen processen voor de rijken? Je kunt heel
hoge boetes opgelegd krijgen. Als je die eerst moet voorschieten, kan iemand
met een gewoon inkomen een strafzaak amper nog aan de rechter voorleggen.
Realiseert u zich dat?De heerVan Haersma Buma(CDA)Dat zou het geval zijn, als bij de strafbeschikking hoge boetes konden
worden opgelegd.De heerWolfsen(PvdA)Dat kan tot miljoenen!De heerVan Haersma Buma(CDA)Formeel kan het allemaal, maar de strafbeschikking wordt in de praktijk
gebruikt voor lichtere zaken. Ik ga ervan uit dat bij boetes van meer dan
een paar honderd euro geen strafbeschikking zal worden opgelegd. Het lijkt
mij stug dat in een miljoenenzaak de boete bij strafbeschikking wordt opgelegd.
Dan blijft mijn punt: betaal eerst, dan krijg je later je geld terug.De heerWolfsen(PvdA)Eigenlijk vindt u dus dat er geen strafbeschikkingen kunnen worden opgelegd
boven € 200 à € 300?De heerVan Haersma Buma(CDA)Aan de ene kant willen wij niet dat zware delicten kunnen worden afgedaan
bij strafbeschikking, maar aan de andere kant moeten wij de mogelijkheid van
een strafbeschikking niet beperken tot delicten waar ten hoogste twee jaar
op staat. In de praktijk zal de strafbeschikking meestal een kleine zaak zijn.
Het gaat om de bulkzaken, die nu snel worden afgedaan. Ik wil voorkomen dat
men, alleen om voorlopig niet te hoeven betalen, de zaak voor de rechter brengt.
Ik wil graag de mening van de minister daarover horen. Bij de afdoening van
zaken ingevolge de wet-Mulder is dat probleem opgelost. Ook daar kan het om
behoorlijke boetes gaan, maar dan zeggen wij niet: je moet eerst naar de rechter
gaan en hoeft dan pas te betalen. Daarom wil ik deze mogelijkheid voorleggen.De heerRouvoet(ChristenUnie)Het criterium is nu zes jaar. In de praktijk gaat u ervan uit dat er andere
criteria bij komen, namelijk dat het niet zal gaan om grote zaken of hoge
straffen. Moet dit in de wet worden vastgelegd, of hoeft de wetgever dat niet
te doen?De heerVan Haersma Buma(CDA)Het is een serieus punt, waarover ik zelf nog steeds nadenk. Ik heb op
dat gebied geen amendement ingediend, maar ik heb wel gezien dat er een amendement
circuleert, op grond waarvan bepaalde delicten per definitie niet met een
strafbeschikking worden afgedaan. Dat kan een mogelijkheid zijn. Wel ben ik
ervan overtuigd dat wij de strafbeschikking niet moeten beperken tot delicten
waar bijvoorbeeld vier jaar op staat, in plaats van zes jaar. Er kan geen
strafbeschikking worden opgelegd voor delicten waar vier tot zes jaar op staat,
omdat het gaat om de maximale straf. Ik noemde net het voorbeeld van twee
mensen die samen een rolletje pepermunt wegnemen. Het kan gaan om de eerste
keer en dat ga je dan wel op een lage manier afdoen. Dat wil je ook niet veranderen.
Er zijn echter ook delicten – ik bedoel bijvoorbeeld de eenvoudige mishandeling
die toch tot de dood leidt, artikel 300, derde lid van het Wetboek van Strafrecht –
waarvan ik mij niet kan voorstellen dat zij met een strafbeschikking worden
afgedaan. Dan zijn er twee opties. Of je gaat bij wet alle delicten uitzonderen
die je niet wilt. Dat is één optie, maar ik vind het wel een
risico. Een andere optie is dat je net als nu kijkt naar richtlijnen voor
het OM. Welke zaken doe je af en welke zaken doe je niet af? Het enige minpunt
daarvan is dat wij er zelf minder betrokkenheid bij hebben. Dat is voor mij
in dit stadium van het overleg een vraagpunt, dat geef ik direct toe.De heerRouvoet(ChristenUnie)Het punt dat u zelf aanroert zal niet worden opgelost door het terug te
brengen van zes naar vier jaar. Dan kun je nog steeds te maken hebben met
gevallen waar bijvoorbeeld hoge geldboetes voor kunnen worden opgelegd. Dat
zou niet tegemoetkomen aan dit punt. Ik denk dat wij er vandaag maar over
moeten doorpraten of dat op een wettelijke manier kan worden tegengehouden.
Ik ben het namelijk wel met u eens – dat vind ik een belangrijk punt –
dat je niet alles bij strafbeschikking zou moeten willen afdoen.De voorzitter:Dat is niet zozeer een vraag, dan meer een conclusie uwerzijds.De heerRouvoet(ChristenUnie)De vraag is of de heer Van Haersma Buma content is met deze openingszet.De voorzitter:Dan vervolgt de heer Van Haersma Buma nu zijn betoog.De heerVan Haersma Buma(CDA)Voorzitter. Ik moet eerst nog de vraag van de heer Rouvoet beantwoorden.
Ik ben er content mee en ik ga ervan uit dat wij – om dat nog even te
recapituleren – drie mogelijkheden moeten langslopen. Of je verlaagt
de maximale straf waarvoor je een strafbeschikking kunt opleggen; dat vind
ik een risico. Of je legt in de wet vast welke delicten daar niet voor in
aanmerking komen. Of je moet het bij richtlijn of iets dergelijks voor het
OM doen. Mijns inziens hebben alle drie opties voor- en nadelen en ik zou
content zijn als wij aan het einde van dit overleg een systeem
hebben gevonden dat ons het beste lijkt. Dat waren de vragen die ik had over
het wetsvoorstel.Ik heb nog een aantal punten met betrekking tot de brief over de pv-vergoeding
die eveneens op de agenda staat. Die staat ook in relatie tot een ander punt,
namelijk de verschillende wijzen van afdoening die zo langzamerhand naast
elkaar komen te staan. Ik noemde net al de Wet administratieve handhaving
verkeersovertredingen. De bestuurlijke boete komt er eveneens aan en de bestuurlijke
boete foutparkeren. Zij betreffen allemaal lichtere misdrijven en lichtere
overtredingen. De strafbeschikking is ook voornamelijk voor de lichtere zaken
bedoeld. Kan de minister nog eens duidelijk schetsen hoe deze wet zich verhoudt
tot de wet-Mulder? De laatste gaat niet over een strafbeschikking, maar wel
over in het algemeen veel voorkomende zaken die niet meer naar de rechter
gaan en die op eenvoudige wijze worden afgedaan. Lopen wij niet het risico
door deze twee wetten dubbelingen te krijgen? Lopen die twee wetten niet te
veel naast elkaar?Dan kom ik tot het punt van de pv-vergoedingen. Wij zijn als Kamer al
heel lang in afwachting van de mogelijkheid voor gemeenten om ook zaken af
te doen op bestuurlijke weg, via de Wet bestuurlijke boetes. Die wet is er
nog niet, al wachten wij daar allang op. Ik weet dat het wetsvoorstel van
zijn collega moet komen, maar kan de minister aangeven wanneer deze wet er
komt? Hunne excellenties spreken immers met één mond. Is duidelijk
wanneer die wet er komt? De CDA-fractie is er altijd van uit gegaan dat die
wet zou worden ingevoerd op 1 januari 2005, naar mijn herinnering. Het
is inmiddels april 2005 en de CDA-fractie wil deze wet toch wel per 1 januari
2006 in het Staatsblad zien staan.Dat wetsvoorstel is hoe dan ook vertraagd. Wij hebben de pv-vergoeding.
Dat wil zeggen dat een gemeente die 95% van haar jaarlijkse overtredingen
uitschrijft, daarboven € 10 per overtreding mag houden. Dat heeft
een beetje het karakter van een fopspeen. Ik vind het ook niet heel logisch
om de gemeenten op die manier geld terug te geven. Dat kan efficiënter.
In hoeverre wordt er gebruikgemaakt van die pv-vergoeding? Zijn er gemeenten
die dit systeem hanteren? Is er een systeem ontstaan waardoor gemeenten op
een redelijke manier geld terugkrijgen voor de handhaving? Het grote doel,
dat in het verlengde van deze wet ligt, is dat meer wordt gehandhaafd zodat
ook lichtere zaken worden afgedaan. Gebeurt dat nu aan de hand van die pv-vergoeding?In deze wet staat een wijziging van artikel 37 van de Wet economische
delicten op basis waarvan de strafbeschikking ook door andere publieke organen
kan worden opgelegd dan het OM. Waarom zouden dat niet ook gemeenten kunnen
zijn? Gemeenten kunnen dat doen in het kader van de Gemeentewet zodat de pv-vergoeding
die nu bestaat op een volwaardigere manier kan worden vormgegeven. Het enige
dat geregeld zou moeten worden is dat de gemeenten dan ook het geld terugkrijgen.
In de wet zou moeten worden opgenomen dat een publiek orgaan dat de strafbeschikking
oplegt het geld kan terugkrijgen. Daardoor ontstaat een systeem dat veel sneller
kan worden ingevoerd en dat veel beter werkt dan de pv-vergoeding. Gemeenten
zullen op langere termijn de mogelijkheid krijgen om bestuurlijke boetes op
te leggen. Zodra deze wet in het Staatsblad staat, kunnen wij al beginnen
met een efficiënte handhaving op het terrein van zaken die kleine ergernissen
veroorzaken.De heerRouvoet(ChristenUnie)Vindt u het geen bezwaar dat dingen uit het Wetboek van Strafrecht worden
gehaald en dat die door allerlei instanties kunnen worden afgedaan buiten
het eigenlijke strafrecht om? Het principe van bestuurlijke afdoening van
zaken die aan het strafrecht zijn gerelateerd, kennen wij al. Het OM wijst
er zelf terecht op dat dit een vrij fundamentele stap is en u wilt het verbreden
naar de gemeenten. Ik had al moeite met enkele bestuursorganen die in dit
wetsvoorstel worden genoemd.De heerVan Haersma Buma(CDA)Ik heb geen moeite met de organen die er nu al staan. Het betreft een
efficiënte manier van afdoen. Ik vind het van belang dat er eenheid in
de afdoening blijft en dat er tegelijkertijd de mogelijkheid is om meer te
handhaven. Formeel ligt de verantwoordelijkheid voor de beroepsprocedure,
ook voor de incassoprocedure, bij het Rijk. Het opleggen gebeurt echter bijvoorbeeld
door buitengewone opsporingsambtenaren. Nu verloopt de handhaving van de APV
ook via het strafrecht en niet via het bestuursrecht. Alleen de wet-Mulder
is bestuursrecht. Ook nu is de schikkingsmogelijkheid al aan buitengewone
opsporingsambtenaren gegeven. Het systeem wordt hierdoor dus niet veranderd.
Zaken die bestuursrechtelijk zouden moeten worden afgedaan worden niet onder
het strafrecht gebracht. Wij kiezen voor het omgekeerde, namelijk het bestuursrechtelijk
afdoen van zaken die stafrechtelijk werden afgedaan. Dat vind ik goed. Ik
beschouw het nu niet als een principiële keuze voor strafrechtelijke
afdoening. Begrijpt u wat ik bedoel?De heerRouvoet(ChristenUnie)Een principieel verschil is – het OM wijst daar ook op – dat
tot nu toe vooral zaken in de sfeer van de ordeningswetgeving bestuurlijk
werden afgedaan. Nu gaan wij zaken met straffen tot zes jaar die in het strafrecht
zitten, waarbij dus ook motieven als vergelding een rol spelen, ook afdoen.
U trekt het heel breed. Niet alleen waterschapsbesturen en Belastingdienst,
maar ook gemeenten moeten de mogelijkheid krijgen om zaken af te doen. Is
efficiency het enige criterium of moeten wij ook rekening houden met de meer
principiële verhouding tussen strafrecht en bestuursrecht?De heerVan Haersma Buma(CDA)Het is niet mijn gedachte dat gemeenten hierdoor meer zouden kunnen handhaven
dan zij uiteindelijk gaan handhaven met de bestuurlijke boete. Het moet worden
ingeperkt tot zaken die zij nu ook al doen, zoals de APV. Zware delicten moeten
zeker niet zomaar door gemeenten worden afgedaan. Dat is mijn bedoeling niet.
Mijn idee is dat, zoals er nu de pv-vergoeding is, er een lijst is met delicten
is die de gemeenten zelf kunnen afdoen en die zij straks ook zullen afdoen
via een systeem dat nog moet worden opgezet. Dat betreft delicten die in de
APV staan. Ik noem wildplassen. De gemeenten kunnen die zaken zelf afdoen
en het geld houden. Dat dit nu nog niet zo is, is vervelend. Nu houden de
gemeenten het geld namelijk niet zelf. Dit betekent dat de handhaving zo beperkt
is.Ik ben het met u eens als u zegt dat het niet de bedoeling is dat een
gemeente een boete gaat opleggen wegens mishandeling ingevolge artikel 300.
Een vergelijkbare lijst zal gehanteerd moeten worden als bij een bestuurlijke
boete.De heerRouvoet(ChristenUnie)Dat moet niet gemengd worden met PV kleine ergernissen. Dat doet u door
de gemeenten in dit wetsvoorstel te noemen. De zaken die je uit elkaar wil
houden, worden dan juist vermengd om tijdwinst te boeken. Dat lijkt mij een
verkeerde route.De heerVan Haersma Buma(CDA)Er worden al bestuurlijke organen genoemd. Ik noem artikel 37 van de Wet
economische delicten. Ik zie de principiële stap minder groot dan u,
wanneer het beperkt wordt tot kleinere delicten. Er moet wel voor gezorgd
worden dat die delicten duidelijk omschreven zijn. Ik zie dan alleen maar
winst.Ik wil nog iets zeggen over de Wet administratieve handhaving verkeersovertredingen.
Hierbij gaat het uiteindelijk ook over zaken die heel erg lijken op wat hierbij
aan de orde is. Wij hebben op goede gronden heel bewust gekozen voor een systeem
waarbij op zichzelf meer vermenging optreedt tussen wat aan de ene kant vroeger
bestuursrechtelijk was en aan de andere kant strafrechtelijk. Dit is omdat
er heel veel kleine overtredingen en kleine delicten zijn op het grensvlak
van openbare orde en strafrecht. Daarvan is ook sprake bij cameratoezicht.
Hoe kan de Wet administratieve handhaving verkeersovertredingen op een nette
manier uiteindelijk in dit systeem een plek krijgen?De heerWolfsen(PvdA)Voorzitter. Mensen die af en toe in de praktijk rondkijken van rechtbanken,
zien soms mensen in zittingszalen en dan vragen zij zich af wat daar gebeurt.
Er zitten een rechter, een officier en een griffier met grote stapels papier
voor zich, zij schuiven wat heen en weer en mompelen wat. Verder is er niemand.
Zij zijn dan bezig met recht spreken. Soms heeft dit wat unheimische trekjes
van een soort spookzitting. Dat is heel gek en het is slecht voor het gezag
en de geloofwaardigheid van de strafrechtspraak.Hoe komt dat? Het OM kan heel veel. Ik complimenteer de minister omdat
hij in een recente brief dat allemaal mooi heeft opgeschreven. Ik noem transactievoorstellen,
taakstraffen en voorwaardelijke sepots met allerlei varianten. Die kan het
OM aan verdachten aanbieden. Als een verdachte echter niet wil ingaan op een
schikkingsvoorstel voor het betalen van een geldboete, kan het OM met dat
schikkingsvoorstel niet naar een deurwaarder gaan om ervoor te zorgen dat
de boete geïnd wordt. Daarom moet het OM naar dat soort spookachtige
zittingen. Daar moet een paraaf van de rechter worden gehaald om een voor
tenuitvoerlegging vatbare titel te krijgen. Dat is eigenlijk gek.Wij mogen ervan uitgaan dat officieren gewetensvol hun werk doen. Als
verdachten de zaak op haar beloop laten en niet ingaan op een schikkingsvoorstel,
is het goed dat het OM daarmee direct naar een deurwaarder kan gaan. Het is
niet goed dat het OM dat eerst moet verkrijgen via de zittingsrechter.In grote lijnen wordt in het onderhavige wetsvoorstel dat geregeld: van
dat wat het OM nu al kan, wordt de juridische titel iets veranderd en dat
maakt de zaak voor tenuitvoerlegging vatbaar.Er komt één nieuw element bij en daar ben ik het mee eens.
Dat heb ik al aangegeven. Dat element is dat het OM ook ontzeggingen kan opleggen.
Dit zou nu theoretisch wel mogelijk zijn via een voorwaardelijk sepot, maar
formeel kan het niet. Straks kan het wel, tot een halfjaar. Ik heb nog even
geaarzeld over een langere straf. Als men die straf niet nakomt, moet je toch
weer naar de rechter. Dat halfjaar lijkt mij dus een goed begin.Ik vind ook dat de minister in de schriftelijke reactie goed heeft gereageerd
op alle adviezen van de diverse adviserende instanties. Met de hoofdlijnen
van het wetsvoorstel kunnen wij dus wel instemmen. Het wetsvoorstel is eigenlijk
ook de uitvoering van een advies van een werkgroep onder leiding van een vorige
minister van Justitie, Korthals Altes. In het onderzoeksproject Strafvordering
2001 is dit ook wel voorgesteld.Ik heb nog een paar vragen over de positie van het slachtoffer. Op dit
moment moet het OM altijd expliciet rekening houden met de positie van het
slachtoffer. Ook de rechter moet dat doen, als de zaak op de zitting komt.
Kan de minister uitleggen hoe het OM handelt als het slachtoffer heeft gemeld
dat hij van de voortgang op de hoogte gehouden wil blijven worden en ook schadevergoeding
wil? Wordt daar altijd aan tegemoetgekomen?Ik vind het goed dat het OM niet altijd eerst hoeft te horen voordat een
strafbeschikking wordt uitgevaardigd. In het wetsvoorstel wordt voorgeschreven
dat dit moet worden gedaan bij boetes vanaf € 2000, bij taakstraffen
en bij een ontzegging. Het OM kan ook aanwijzingen opleggen. Die kunnen veel
ingrijpender zijn dan de geldboetes, bijvoorbeeld als een straatverbod wordt
opgelegd. Wij hebben een amendement voorbereid met de strekking dat, ook als
er een aanwijzing wordt opgelegd, er eerst wordt gehoord. Dat komt de voortgang
ten goede en ook de tenuitvoerlegging. Het is goed dat het OM eerst verifieert
of de verdachte zich aan het straatverbod wil houden. Anders heeft het opleggen
daarvan geen enkele zin. Het zou goed zijn als ook voordat zo'n ingrijpende
aanwijzing werd opgelegd er contact was tussen de verdachte en het OM.De heerVan Haersma Buma(CDA)Ik vind het een risico om altijd te horen bij dit soort zaken. Je gaat
toch niet aan iemand vragen of hij graag een straatverbod opgelegd wil krijgen?
Dat zal toch juist heel vaak bestreden worden? Het is een belangrijk handvat
voor het OM, voor de bestrijding van overlast en het tegengaan van criminaliteit.De heerWolfsen(PvdA)Juist omdat ik het eens ben met de heer Van Haersma Buma is het goed dat
voordat zo'n strafbeschikking met een straatverbod wordt uitgevaardigd er
contact is. Als de betrokkene dat bestrijdt, komt hij het straatverbod toch
niet na. De officier moet dan alsnog naar de rechter. Voor de voortgang en
voor de kwaliteit van de tenuitvoerlegging van de aanwijzing is het goed dat
er eerst contact is. Er hoeft niet ingestemd te worden, maar er moet wel gehoord
worden. Als men zich niet aan het straatverbod wil houden, heeft de strafbeschikking
geen enkele zin. Het komt dan de voortgang sterk ten goede als men direct
naar de rechter gaat. Dat voortkomt ook procedures.MevrouwGriffith(VVD)Hoe dwingend is het horen van zo'n verdachte? Stel je voor
dat hij niet naar het parket van de officier van justitie komt. De officier
van justitie heeft dan geen dwangmiddelen, want er is sprake van een strafbeschikking.
Hoever wil de heer Wolfsen daarmee gaan en aan welke termijn denkt hij? Zes
maanden, zeven maanden, een jaar?De heerWolfsen(PvdA)Als ik het goed heb begrepen is het horen vormvrij. Wat mij betreft, mag
het in diverse gevallen ook telefonisch. Als er maar een inhoudelijk contact
is geweest tussen de verdachte en het OM. Natuurlijk zal er een zekere voortgang
moeten zijn. Als het niet lukt, is het slim om meteen naar de rechter te gaan,
want dan heb je een echte voor tenuitvoerlegging vatbare titel.MevrouwGriffith(VVD)Maar dan wordt de effectiviteit van het voorstel om zo snel mogelijk tot
een strafbeschikking te komen ondermijnd. Als een straatverbod wordt opgelegd,
maar het niet mogelijk is geweest om betrokkene te horen, dan gaat men naar
de rechter. Dan wordt zo'n proces toch getraineerd. De heer Wolfsen opende
zo mooi. Hij wil niet traineren en sprak over zittingzalen die spookzalen
worden. Dan gebeurt echter toch wat hij wil voorkomen.De heerWolfsen(PvdA)Ik ben het volstrekt met mevrouw Griffith eens dat er niet getraineerd
moet worden. Als er niet gehoord kan worden, als er geen mogelijkheid is tot
contact met de verdachte, weet je ook bijna zeker dat hij de aanwijzing niet
zal naleven. Het is dan veel slimmer om meteen naar de rechter te gaan. Anders
duurt zo'n zaak veel langer. Hoe sneller men straft, hoe beter het is. Het
horen zal de snelheid zeer ten goede komen, hetgeen iedereen wil.Wat is de juridische betekenis van de strafbeschikking? Als er wordt ingegaan
op de strafbeschikking en zeker als er contact is geweest tussen de officier
en de verdachte, dan lijkt het mij dat de verdachte daarmee schuld bekent.
Dat staat ook in de memorie van toelichting. Wij vinden wel dat dit nog niet
scherp genoeg in de wet zelf staat en wij zullen een amendement indienen om
te bepalen dat het OM duidelijk vaststelt dat er in zo'n geval sprake is van
schuld. Wij hebben nog even overwogen om dit door te trekken naar het Wetboek
van burgerlijke rechtsvordering om te bewerkstelligen dat dit zou kunnen leiden
tot dwingend bewijs in een eventuele civiele procedure, maar dit zou wellicht
allerlei strategisch gedrag van de verdachte kunnen uitlokken, dus wij zullen
het niet voorstellen. Er zijn in de afgelopen jaren wel berichten in de pers
verschenen over discussies tussen bedrijven. Die kun je veelal alleen een
geldboete opleggen; ze betalen die boete dan wel, maar vervolgens ontstaat
er een hele discussie in de pers waarin ze aangeven dat dit niet betekent
dat ze daarmee schuld zouden bekennen. Ze stellen dat het alleen hebben gedaan
om te voorkomen dat de zaak in een openbare zitting behandeld wordt. Deze
bijna immorele discussies moeten wij voorkomen. Als je welbewust akkoord bent
gegaan met het betalen van een geldboete, dan moet daarmee buiten twijfel
zijn dat je voor de volle 100% schuld bekent voor het strafbare feit waarom
het gaat.De heerVan Haersma Buma(CDA)Volgens mij is het de bedoeling van het wetsvoorstel dat er door de strafbeschikking
schuld wordt vastgesteld. In uw amendement spreekt u van "indien hij vaststelt
dat er een overtreding is begaan". Is dit nu niet duidelijk in het wetsvoorstel?
Omdat de tegenpartij niet akkoord hoeft te gaan, is het toch per definitie
de vaststelling van schuld? Of is dit niet duidelijk genoeg?De heerWolfsen(PvdA)Ik vind het niet scherp genoeg geformuleerd, want nu denkt een gewone
burger dat iemand die ingaat op een transactievoorstel, wel schuld zal bekennen.
Formeel is dit echter niet zo, het kan puur strategisch gedrag zijn om een
openbare terechtzitting te vermijden. Dit kan heel rare discussies opleveren,
bijvoorbeeld over bedrijven die pillen uitvoeren naar Afrika door het gebruik
waarvan mensen overlijden. Zo'n bedrijf zegt vervolgens dat het wel betaalt
omdat het geen terechtzitting wil, maar dat het natuurlijk geen schuld heeft.
Dit moeten wij echt voorkomen, dus ik zou graag zien dat er scherp in de wet
geformuleerd wordt dat je in zo'n geval voor de volle 100% schuldig bent.
Als je dat betwist, moet je de zaak maar aan de rechter voorleggen.De heerDe Wit(SP)Voorzitter, nu de heer Wolfsen zo de nadruk legt op het aspect van de
schuld, vraag ik me af of het allemaal wel verantwoord is wat er bij het OM
gebeurt. In een aantal gevallen wordt een verdachte gehoord; dat is dan nog
meegenomen. Soms heeft een verdachte ook nog recht op bijstand. Maar het gaat
in ieder geval uitdrukkelijk om het vaststellen van schuld; dat doet een en
dezelfde persoon, waarbij het in sommige gevallen misschien zelfs aan een
parketsecretaris wordt overgelaten. Vindt u het als "rechter in ruste" verantwoord
dat dit soort gewichtige beslissingen mogelijk zelfs al na het telefonisch
horen van een verdachte worden genomen en dat er vervolgens toch zoiets als
een straf wordt opgelegd?De heerWolfsen(PvdA)Juist omdat ik ervan uitga dat officieren van justitie hun werk gewetensvol
doen, dat zij dergelijke beschikkingen niet lichtvaardig uitvaardigen, vind
ik het verantwoord. Bovendien kun je de zaak zo eenvoudig alsnog aan de rechter
voorleggen; de zaak wordt pas onherroepelijk als je er echt in persoon kennis
van hebt genomen. Het is een soort overeenkomst, je gaat welbewust akkoord
met die strafbeschikking, als je ervan afziet om de zaak voor de rechter te
laten komen. Ik acht het dan ook echt verantwoord dat daarmee vaststaat dat
de verdachte schuldig is aan het feit dat hem wordt verweten.De heerDe Wit(SP)Maar is het niet de bedoeling van het wetsvoorstel om de gang naar de
rechter toch enigszins te ontmoedigen? Het biedt immers de mogelijkheid om
een zaak buiten de rechter om af te doen, met dit wetsvoorstel laten wij het
Openbaar Ministerie als rechter optreden. Is dit wel met voldoende waarborgen
omkleed en is het wel goed om zoveel taken in één hand te geven,
die van het OM?De heerWolfsen(PvdA)Ja, dat acht ik verantwoord. Ik zou wel grote bezwaren hebben tegen het
voorstel van de heer Buma, die stelt dat je moet betalen voordat je de zaak
bij de rechter kunt laten voorkomen, waardoor je enorme barrières opwerpt.
Juist omdat je zo ontzettend simpel de zaak aan de rechter kunt voorleggen,
acht ik het verantwoord. Je hoeft namelijk enkel verzet aan te
tekenen, geen griffierechten te betalen, niets voor te schieten en zelfs geen
motief aan te voeren waarom je de zaak voor de rechter wilt brengen. Ik heb
niet uit het wetsvoorstel begrepen dat de gang naar de rechter ontmoedigd
wordt. Ik steun het juist omdat dat niet het geval is. Door het wetsvoorstel
zullen minder er zaken zijn waarbij de mensen dingen op hun beloop laten,
een schikkingsvoorstel krijgen en niets doen, waardoor de zaak voor de rechter
komt, zij niet op de zitting verschijnen en geen enkel inhoudelijk argument
aanvoeren. Nadat na een lange tijd de zaak onherroepelijk wordt en die mensen
er eindelijk iets van horen, gaan zij in appel en naar het Hof. Dan volgt
weer dezelfde procedure. Dat is gewoon geen goede gang van zaken.MevrouwVos(GroenLinks)Je moet binnen twee weken verzet aantekenen. Het kan voorkomen dat mensen
het stuk niet hebben gezien, zij niet weten hoe een en ander moet worden aangepakt
en geen flauw benul hebben van de betekenis van het stuk, en vervolgens niets
ondernemen. De consequentie daarvan is dat zij schuld hebben bekend. Vindt
de heer Wolfsen het in alle situaties gerechtvaardigd dat mensen schuldig
worden verklaard omdat zij niet hebben gereageerd?De heerWolfsen(PvdA)Zoals mevrouw Vos het formuleert, acht ik dat niet gerechtvaardigd. Voordat
een zaak onherroepelijk kan worden, moet er in persoon kennis van zijn genomen.
Het lijkt mij niet verstandig dat een zaak onherroepelijk kan worden zonder
medeweten van de verdachte. Ik heb uit het wetsvoorstel begrepen dat een zaak
pas onherroepelijk wordt en een strafbeschikking pas rechtens onaantastbaar
wordt, als een persoon er bewust kennis van heeft genomen en er vervolgens
van afziet de zaak voor de rechter te brengen. Dat is dus in het wetsvoorstel
ingebouwd. Als dat niet zo zou zijn, zouden wij inderdaad een punt hebben.MevrouwVos(GroenLinks)Ik heb het wetsvoorstel niet zo begrepen. Volgens mij is het helemaal
niet zo duidelijk dat je stukken over de zaak altijd moet hebben gezien. Ook
al zou dat wel zo zijn, is het de vraag of iedereen in staat is direct te
doorgronden wat de betekenis is van de strafbeschikking en van het wel of
niet in verzet gaan. Kan iedere burger in Nederland hierin functioneren? Zullen
er geen mensen zijn die zonder dat zij dat in de gaten hebben, schuld bekennen?De heerWolfsen(PvdA)Iedereen weet in het algemeen wat hem wordt verweten. In 80% tot 90% van
de huidige zaken waarbij mensen schikkingsvoorstellen krijgen, wordt ook betaald.
Zo'n zaak wordt ook onherroepelijk. Je kunt er later nooit meer iets tegen
doen. Zo functioneert het dus in feite al. Er verandert in materiële
zin niet zo heel veel. Het zou niet goed zijn als mensen zonder dat zij ooit
iets hebben gehoord, kunnen aanlopen tegen een niet meer aan te tasten strafbeschikking.
Er moet een moment zijn dat een verdachte op de hoogte wordt gesteld van de
strafbeschikking. Als hij dan welbewust afziet van appelleren, dan acht ik
het aanvaardbaar dat zo'n zaak onherroepelijk wordt. Ik ga ervan uit dat op
de strafbeschikking kraakhelder staat wat de juridische betekenis ervan is.
De voorlichting moet goed zijn. Wat is de reactie van de minister?De heerRouvoet(ChristenUnie)Wij spreken over het wetsvoorstel OM-afdoening. De heer Wolfsen richt
zich op de gewetensvolle behandeling van dit soort zaken door een officier
van justitie. Het wetsvoorstel heeft echter een ruimere strekking. Bestuursorganen
zoals waterschapsbesturen, die normaal gesproken niet met vervolging te maken
hebben, mogen daden van vervolging stellen. In het wetsvoorstel wordt nadrukkelijk
aangegeven dat een strafbeschikking als een daad van vervolging moet worden
beschouwd. Niet alleen het OM kan dat doen, maar ook een waterschapsbestuur,
de Belastingdienst en, volgens de heer Van Haersma Buma, gemeenten. Wat vindt
de heer Wolfsen van dat aspect van het wetsvoorstel?De heerWolfsen(PvdA)Ik vind dat dit soort dingen altijd via het OM moet lopen of bewust gedelegeerd
moet worden door het OM, al is het nog de vraag aan wie. Ik acht het echter
niet verstandig dat bijvoorbeeld een waterschap buiten het OM om een boetebeschikking
kan opleggen voor diefstal bij het waterschap. Ik vind dat dit via het OM
moet lopen.De heerRouvoet(ChristenUnie)Het wetsvoorstel opent die mogelijkheid wel. Daar zullen wij dus nog wat
aan moeten schaven.De heerWolfsen(PvdA)Daar hebt u gelijk in: op dat punt moeten wij nog wat schaven. Ik ga er
trouwens van uit dat de minister hier nog wat meer helderheid over verschaft,
mede in reactie op uw interruptie van de heer Van Haersma Buma.Wat ik ook een goede waarborg vind, is dat vrijheidsbeneming altijd via
de rechter moet lopen. Ik zeg tegen mevrouw Vos dat, ook als iemand zijn strafbeschikking
niet nakomt en niet betaalt en diegene vervolgens een vervangende hechtenis
moet uitzitten, dat niet via het OM mag lopen. Voor mij is het een vrij principieel
punt dat vrijheidsbeneming nooit zonder tussenkomst van de rechter mag worden
opgelegd. In mijn beleving is dit goed gewaarborgd in het wetsvoorstel.De minister heeft gezegd dat er nog een algemene maatregel van bestuur
volgt voor de wijze waarop strafbeschikkingen openbaar zullen worden gemaakt.
Ik vind het een sympathieke manier van wet geven dat hij heeft toegezegd dat
het concept daarvan eerst zal worden voorgelegd aan de Kamer. Verder heeft
de minister gezegd dat hij gevoelige zaken en hoge boetes openbaar wil maken.
Binnen mijn fractie leeft sterk de behoefte om nu al kenbaar te maken dat
zij vindt dat niet alleen bijzondere zaken, dus gevoelige zaken, maar ook
boetebeschikkingen die de € 10.000 te boven gaan – het gaat
dan vaak om bedrijven – altijd actief openbaar moeten worden gemaakt.
Die zaken behoeven niet met naam en toenaam naar de krant te worden gezonden,
maar die moeten wel actief ter inzage worden gelegd op de griffie van de rechtbank
zodat iedereen kan zien wie zo'n strafbeschikking opgelegd heeft gekregen.
Ik hoor graag een reactie van de minister hierop.Voorgesteld is om een taakstraf tot 180 uur te kunnen opleggen. Waarschijnlijk
heeft men wel gelezen dat wij ons afvragen of dat niet uitgebreid kan worden
tot 240 uur. Het is echter wel zo dat het gevaar van niet-naleven dan groot
is. Misschien moeten wij dus wel voorzichtig starten met die 180 uur en eens
bekijken hoe zich dat in de praktijk ontwikkelt. Als het goed gaat, zou
ik echter wel voor een uitbreiding zijn. De vaste commissie heeft laatst ook
van de reclassering gehoord dat het heel goed is dat het OM die transacties
kan aanbieden, omdat hierdoor snel kan worden overgegaan tot de tenuitvoerlegging
van een taakstraf. Er kan heel snel en adequaat gereageerd worden op verkeerd
gedrag en het komt de tenuitvoerlegging vaak ten goede als iemand vrij snel
na het plegen van een delict daarvoor aan de slag kan. Ik vraag de minister
dan ook om goed te volgen hoe een en ander in de praktijk loopt. Gaat het
bijna in alle gevallen goed, dan wil hij wellicht spontaan komen met een wetswijziging
om die 180 uur uit te breiden.De heerEerdmans(LPF)De heer Wolfsen stelt het uitbreiden van het maximum van 180 uur dat nu
in het voorstel staat voor een taakstraf, afhankelijk van het functioneren
in de praktijk. Wat bedoelt hij daarmee? Borduurt hij daarmee voort op het
feit dat vorig jaar is gebleken dat taakstraffen in Utrecht nauwelijks werden
nageleefd of is dit een algemeen bezwaar? Ik meen dat wij in de wet hebben
vastgesteld dat een taakstraf maximaal 480 uur kan zijn. Ik ben het zeer met
de heer Wolfsen eens dat het aantal uren dat in dit wetsvoorstel wordt genoemd,
uitgebreid zou moeten worden, maar dan moet die taakstraf wel in de praktijk
worden nageleefd.De heerWolfsen(PvdA)In het laatste zit de kern van het probleem: het moet in de praktijk worden
nageleefd. Als iemand zijn taakstraf niet goed ten uitvoer brengt, dan moet
die straf worden omgezet in gevangenisstraf. Een gevangenisstraf mag echter
alleen worden opgelegd door de rechter. Dus als iemand zijn taakstraf niet
goed uitvoert, of het nu gaat om een strafbeschikking of een klassieke transactie,
dan kun je verder niets. Dan moet zo'n zaak naar een zitting. Het zou heel
vervelend zijn, als na twee jaar blijkt dat iemand maar 400 uur van de opgelegde
480 uur heeft gewerkt. Dan moet de zaak alsnog naar de rechter, maar dan zit
je wel met een oude strafzaak. Dat is het dilemma. Ik vind niet dat wij het
OM de bevoegdheid moeten geven om, als een taakstraf niet goed ten uitvoer
wordt gebracht, een andere sanctie op te leggen en bijvoorbeeld zelf te beslissen
dat die persoon dan maar een tijdje het gevang in moet.De heerEerdmans(LPF)Misschien niet in het gevang, maar er zijn nog andere modaliteiten. Ik
wil wel van de minister horen of het niet mogelijk is om dan alsnog een boete
op te leggen of op een andere manier een aanwijzing te geven.De heerWolfsen(PvdA)Ik denk dat dit in de praktijk wel kan, maar dat het weinig zin heeft.
Als iemand een straf opgelegd krijgt maar hij komt die niet na, dan moet zo'n
zaak naar de rechter. Volgens mij rest er dan namelijk waarschijnlijk weinig
anders dan een gevangenisstraf.De heerEerdmans(LPF)Wij zouden op dat punt een stok achter de deur kunnen zetten, ook binnen
de mogelijkheden van de beschikking.De heerWolfsen(PvdA)De stok achter de deur is de gang naar de rechter. Als de taakstraf niet
goed ten uitvoer wordt gelegd, moet de zaak zo snel mogelijk aan de rechter
worden voorgelegd. Hoe langer dat duurt, des te minder effect de uitspraak
heeft.De heerEerdmans(LPF)Hoe langer het duurt, des te kleiner de kans dat de taakstraf niet wordt
afgemaakt. Het lijkt mij stug dat iemand er na 400 uur mee kapt.De heerWolfsen(PvdA)In de praktijk gebeurt dat wel. Overigens komt het ook voor dat iemand
een taakstraf van 240 uur in zes weken van 40 uur wegwerkt. Als de betrokkene
echter een volledige baan heeft, is hij één of twee jaar met
een taakstraf bezig. Ik stel voor om te beginnen met 180 uur en te zien hoe
het in de praktijk gaat. Als het goed loopt, kunnen wij verder gaan.De heerVan Haersma Buma(CDA)Op zichzelf ben ik positief over uw voorstel. Wel vraag ik mij af of wij
niet het risico lopen dat via deze omweg zwaardere delicten zullen worden
afgedaan. Een taakstraf van 240 uur staat voor een behoorlijke celstraf.De heerWolfsen(PvdA)Dat is inderdaad een dilemma. Ik kan hiervoor overigens verwijzen naar
een persbericht van VVD-minister Korthals uit juli 1999. Daarin staat dat
er in principe geen taakstraf wordt opgelegd bij seksuele delicten en geweldsmisdrijven.
Ik neem aan dat dit nog steeds geldt. Kan de minister dat bevestigen? Dit
is niet helemaal dicht te timmeren in de wet, maar dient beleidsmatig geregeld
te worden. Op valsheid in geschrifte staat een maximumstraf van zes jaar,
maar voor een vals paspoort worden vaak geldboetes opgelegd. De ruime marge
van zes jaar is goed, mits er verstandig gebruik van wordt gemaakt.Wat levert dit nu op? De minister heeft berekend dat dit leidt tot 44.000
kantonzaken en 21.000 rechtbankzaken minder. Er vallen dus grote gaten bij
de rechtbank, maar ik vermoed dat de minister wel een alternatief voor de
betrokken rechters heeft. Een groot deel van de vrijvallende capaciteit kan
worden benut om lopende zaken sneller af te wikkelen en achterstanden weg
te werken.Dit weekend kwam bij mij een oude wens naar boven; een idee dat ik ooit
nog eens in de vorm van een initiatiefwetsvoorstel wilde presenteren. Omdat
dit echter logisch past in de lijn van de voorstellen die wij vandaag bespreken,
breng ik het nu naar voren. De kleine ergernissen kunnen worden afgedaan door
de gemeenten. Voor grotere zaken kan het OM een transactie aanbieden. Nog
zwaardere zaken kunnen worden afgedaan door het OM, maar niet dan nadat er
overleg met de verdachte heeft plaatsgevonden. Dat is heel goed, want daar
kan een pedagogische werking van uitgaan. De echt zware zaken worden voorgelegd
aan de rechter. Heel vaak verschijnen de verdachten echter niet op de zitting.
Ik pleit ervoor om in strafzaken – in ieder geval bij geweldsdelicten
en zedenmisdrijven – een verschijningsplicht in te voeren.MevrouwGriffith(VVD)Worden zij dan verplicht mee te werken aan hun eigen veroordeling?De heerWolfsen(PvdA)Nee, want de verdachten houden het zwijgrecht. Vaak hebben zittingen een
spookachtig karakter omdat alle betrokkenen er zijn – getuigen, slachtoffer
en belangstellenden – behalve degene die het allemaal heeft veroorzaakt.
Een verdachte mag zwijgen, maar hij dient in dit soort zware zaken wel op
de zitting aanwezig te zijn. De dagvaarding van het OM om voor
de rechter te verschijnen, moet meer zijn dan een vrijblijvende uitnodiging.
Wie stoer genoeg is om geweld te plegen of schade te veroorzaken, moet ook
stoer genoeg zijn om daarover op een openbare zitting verantwoording af te
leggen. Van zo'n verschijningsplicht kan wel eens een gunstig effect uitgaan.
Van het verschijnen op een zitting, waar een officier in de ogen van de verdachte
kijkend uitlegt waarom de verdachte is gedagvaard en welke schade er is veroorzaakt,
waar het slachtoffer uitlegt wat het effect is geweest van het geweldsdelict
op zijn persoon en waar de rechter uitlegt, de verdachte in de ogen kijkend,
waarom hij daarvoor straf verdient, kan nog wel eens een groter effect uitgaan
dan van de straf zelf. Dat kan namelijk het schaamtegevoel van de verdachte
sterk activeren. Komt het een volgende keer in zijn hoofd om dit soort delicten
te plegen, dan gaat de zitting wellicht in een flits door zijn hoofd en dat
kan recidive voorkomen.Ook voor slachtoffers kan het heel goed werken. Ik ken een verhaal uit
de praktijk waarbij iemand die is overvallen in een vrij enge onderdoorgang
bij een snelweg, ter zitting is verschenen. In de beleving van het slachtoffer
neemt de verdachte steeds engere proporties aan. Als zo'n slachtoffer op een
zitting verschijnt en de verdachte ziet, en wellicht ook ziet wat voor een
kleine ventjes dat soms zijn, dan kan dat helpen bij het verwerken van het
angstbeeld.Ik vraag de minister daarom of hij het met mij eens is dat de melding
van het slachtoffer dat hij ter zitting zal verschijnen in zeer ernstige zaken,
en in feite in alle zaken waarin een slachtoffer dat heeft aangegeven, de
verschijningsplicht moet activeren. Dat is de eerste, algemene regel. De tweede
regel zou moeten zijn dat de verdachte van geweldsmisdrijven en zedenmisdrijven
altijd op de zitting moet verschijnen, ook als het slachtoffer niet komt.
Het is in feite heel gek dat dit niet zo is. Voor minderjarigen geldt in Nederland
overigens wel een verschijningsplicht. Vanmorgen heb ik artikel 495a uitgeprint:
de verdachte is verplicht in persoon te verschijnen. Als hij niet komt en
er is geen vaste woon- of verblijfplaats bekend of de verdachte is op grond
van een andere bijzondere omstandigheid niet te achterhalen, dan kan de rechter
daarvan afzien. In beginsel wordt een zaak aangehouden als een minderjarige
verdachte niet verschijnt. De verdachte wordt dan bij een volgende zitting
's morgens uit zijn bed gehaald en naar de zitting gebracht. Omdat die verschijningsplicht
bij minderjarigen er is, staat dat altijd op de uitnodiging. Ze komen dus
altijd. Zo zou het bij meerderjarigen in bijzondere gevallen ook moeten zijn.De heerEerdmans(LPF)Ik vind de exercitie die de heer Wolfsen ons vanochtend voorschotelt,
een prettige. In zeer ernstige zaken kan de confrontatie tussen verdachte
en slachtoffer heel nuttig zijn, voor de verdachte, maar ook voor het slachtoffer.
Ik heb met meer slachtoffers van geweldsdelicten gesproken die dat zeer toejuichen.Verschijnen betekent niet spreken. De verdachte kan dus wel degelijk zijn
mond dichthouden. Mijn oud-collega Schonewille heeft er ooit voor gepleit
om het zwijgrecht af te schaffen. Wil de heer Wolfsen te allen tijde blijven
vasthouden aan het zwijgrecht?De heerWolfsen(PvdA)Ja, dat wil ik.De heerDe Wit(SP)De gedachte van de heer Wolfsen is interessant, zeker bij schikkingen
of belangwekkende schikkingen in heel grote zaken. Mensen blijven soms weg
op de openbare terechtzitting waar ze anders gewezen worden op de effecten.
Dat vind ik een heel belangrijk aspect. De heer Wolfsen heeft mijn vraag al
voor een deel beantwoord door te zeggen dat de mensen die niet verschijnen,
moeten worden opgehaald.Gaat de heer Wolfsen het niet verschijnen als een nieuw strafbaar feit
aanmerken?De heerWolfsen(PvdA)Nee.De heerRouvoet(ChristenUnie)Ik vind het wel een interessante discussie, maar het is de vraag wat zij
met het wetsvoorstel te maken heeft. Ik kan mij van alles voorstellen bij
een herziening van het Wetboek van Strafvordering of van het strafprocesrecht,
maar wat brengt de heer Wolfsen ertoe om bij dit wetsvoorstel, waarin het
nou juist gaat om de OM-afdoening, een voorstel te doen over een verschijningsplicht
van een verdachte? Is dit wel het goede moment om dit briljante voorstel te
lanceren, mijnheer Wolfsen?De heerWolfsen(PvdA)Voor briljante voorstellen is het moment altijd goed. Dat gebeurt louter
uit voorzorg. De vraag is namelijk wat die rechters straks gaan doen.De heer Eerdmans concludeert uit mijn betoog dat ik mordicus tegen het
opheffen van het zwijgrecht ben. Voor mij is dat een principieel punt. Ik
heb daarover met de heer Rouvoet een debat gevoerd op het moment dat wij over
het onderwerp deals met criminelen spraken. Op dat moment heb ik ook opgemerkt
dat wij tegen die novelle zouden stemmen. Het is natuurlijk niet de bedoeling
dat iemand wordt gestraft als hij op een gegeven moment afstand heeft gedaan
van zijn verschoningsrecht maar later toch weer terug wil vallen op dat fundamentele
recht. Dat is er de reden van dat wij daartegen hebben gestemd. Het zwijgrecht
is naar mijn idee een vorm van het voorkomen van martelen. Daar komt dat immers
oorspronkelijk vandaan. Ik ben dus een principieel voorstander van het handhaven
van het zwijgrecht. De heer Rouvoet knikte zojuist weliswaar heftig, maar
ik weet dat hij daarvan niet in alle omstandigheden voorstander is. Als iemand
is gecontracteerd om van dat recht afstand te doen en hij komt daarop later
terug, kan hij daarvoor straf krijgen. Ik herhaal dat ik daarvan principieel
tegenstander ben.De heerRouvoet(ChristenUnie)Dit is een vorm van uitlokking. Mijn voorstel is het wetsvoorstel over
deals met criminelen nu niet opnieuw te behandelen. Daarvoor zullen wij namelijk
iets langer dan 5 uur nodig hebben.De heerWolfsen(PvdA)Nee, maar dat heeft wel degelijk met het verschoningsrecht te maken.Als iemand niet op de zitting verschijnt, is dat geen strafbaar feit.
Ik ben van mening dat het goed is voor meerderjarige verdachten of voor gewelddelicten
in de meest brede zin des woords, waarvoor mevrouw Griffith en ik enige tijd
geleden een proeftijd van tien jaar mogelijk hebben gemaakt, het kinderregime
van toepassing te verklaren. Dat werkt perfect. Laatst was er een pro forma
zitting gepland met de op dit moment meest bekende verdachte. Op dat moment
keek iedereen om zich heen en vroeg eenieder zich af of hij naar de zitting
zou komen. Dat is natuurlijk een vreemde zaak. Men moet daar gewoonweg heen
gaan. Ook mensen die op dit moment in voorlopige hechtenis zitten, hoeven
niet ter zitting te verschijnen. Als zij geen zin hebben om te gaan, kunnen
zij wegblijven. Ik ben van mening dat dit bij dit soort zeer ernstige delicten
niet acceptabel is. Ik kom nu met dat punt, omdat dit voortvloeit uit de opbouw
van het wetsvoorstel. Er wordt bedoeld dat er in geval van wat zwaardere delicten
ook persoonlijk contact moet zijn tussen het OM en de verdachte. Dan moeten
wij consequent zijn en ermee akkoord gaan dat er ook persoonlijk contact is
tussen de officier, de rechter en de verdachte. Dat is de logische finishing
touch van dit wetsvoorstel. Een andere reden om met dit punt te komen, is
dat werd gezegd dat in sommige gevallen die strafbeschikking niet mogelijk
moet worden gemaakt, bijvoorbeeld in geval van geweld- en bij zedenzaken.
Ik ben daarvan voorstander, maar de vraag is of wij dat in de wet moeten regelen.
Dat is misschien mogelijk. Het is echter vreemd te zeggen dat daarvoor geen
strafbeschikking mag worden opgelegd, maar dat betrokkene niet ter zitting
verschijnt. Daardoor doet de rechtbank feitelijk hetzelfde als de officier,
namelijk bij verstek iemand een straf opleggen. Dat is natuurlijk vreemd.
Als wij consequent willen zijn en voor bepaalde delicten geen strafbeschikking
willen opleggen met als reden dat er in het openbaar moet worden berecht,
is het logisch de verschijningsplicht op te leggen.MevrouwGriffith(VVD)Ik deel het uitgangspunt van de heer Wolfsen dat betrokkene in de zittingszaal
verantwoording dient af te leggen en dat hij nabestaanden en/of slachtoffers
recht in de ogen moet kunnen kijken. In de gevallen waarover de heer Wolfsen
spreekt, zullen de verdachten naar mijn idee al in hechtenis zitten. Dan is
het gemakkelijker hen over te halen om naar de zitting te gaan. Ik vind dat
dus een sympathiek idee, maar ik begrijp niet dat de heer Wolfsen een en ander
niet bij wet strafbaar wil stellen en dat hij tegelijkertijd zegt dat het
OM de verdachte uit zijn bed moet lichten als blijkt dat hij niet komt opdagen.De verdachte dient dan naar zijn idee naar de zitting te worden gebracht.
Op basis van welke titel dient dat dan te gebeuren? De heer Wolfsen zegt immers
dat betrokkene niet kan worden gestraft als hij niet ter zitting verschijnt.
Die twee zaken staan naar mijn idee haaks op elkaar.De heerWolfsen(PvdA)Het staat niet haaks op elkaar. Ik zal het uitleggen. Ik zal even voorlezen
hoe het kinderregime werkt. De verdachte is verplicht in persoon te verschijnen.
Dat wordt in de dagvaarding opgenomen. Indien die verdachte wegblijft van
een zitting, indien de van een misdrijf verdachte in gebreke blijft om op
de terechtzitting te verschijnen, stelt het gerecht, tenzij aanstonds van
nietigheid van de dagvaarding, niet-ontvankelijkheid van het OM of onbevoegdheid
van het gerecht blijkt, het onderzoek tot onbepaalde tijd uit en – nu
komt het, dat is de titel ook – beveelt het tevens de medebrenging van
de verdachte. Het gerecht kan echter, indien van de verdachte geen woon- en
verblijfplaats bekend is of op gronden van bijzondere omstandigheid, het geven
van een bevel tot medebrenging achterwege laten.Zo werkt dus het kinderregime. Als iemand niet op de zitting verschijnt,
vraagt men zich af of die persoon te traceren is. Als dat het geval is, houdt
men de zaak aan en dan beveelt de rechter – dat is de rechter bij wet
verplicht – om de persoon van zijn bed te lichten. Dat is dan meteen
de juridische titel voor de politie om dat ook te doen. En dat werkt perfect.De heerRouvoet(ChristenUnie)Ik vond de onderbouwing waarom het vandaag wordt gepresenteerd, bijna
nog ingenieuzer dan het voorstel zelf. Ik vond het echter niet heel erg overtuigend.
Er is heel veel voor het voorstel van de heer Wolfsen te zeggen. Ik dacht
ook eventjes aan de parallel met de parlementaire enquête, waarbij ook
sprake is van een verschijningsplicht buiten de rechtspraak. Maar om nu te
voorkomen dat wij het vooral hebben over een voorstel dat volgens mij niet
met dit wetsvoorstel samenhangt, wil ik hem aansporen om hier een initiatief-Wolfsen
van te maken. Ik raad hem aan om het niet aan de minister over te laten om
dit op een wat vreemd moment erbij te betrekken.MinisterDonnerHet lijkt mij zeker een punt dat kan worden opgenomen in Strafvordering
2001. Dan blijft alleen het punt dat deze bevoegdheid al bestaat. De rechter
kan gewoon bevelen dat de verdachte moet verschijnen en dat die wordt meegenomen.
Precies dezelfde regeling staat in wezen in artikel 278 van het Wetboek van
Strafvordering.De heerWolfsen(PvdA)Dat klopt, dat heb ik ook gelezen. Als dat artikel 278 naast artikel 495
wordt gelegd, zult u het verschil zien.MinisterDonnerHet komt praktisch op hetzelfde neer. De rechter beveelt medeneming en
dan kan die persoon gehaald worden.De heerWolfsen(PvdA)Dat ben ik niet met u eens. Ik heb artikel 278 heel precies gelezen. Bij
het jeugdregime staat: als de verdachte niet komt, dan beveelt de rechter
dat, tenzij ... Bij het volwassenenregime werkt dat precies andersom. Ik wil
artikel 278 aanpassen overeenkomstig het jeugdregime. Nu kan de rechter dat
bij volwassenen ook doen, maar in de praktijk gebeurt dat eigenlijk in 99
van de 100 gevallen niet.De heerRouvoet(ChristenUnie)Dan is dus de conclusie dat de memorie van toelichting bij het initiatiefvoorstel
al bijna klaar is.De heerWolfsen(PvdA)Als het dan toch al bestaat en niet aangepast wordt, zal ik op uitnodiging
van de heer Rouvoet een amendement maken en dat in stemming brengen. Ik zal
artikel 278 dan precies redigeren zoals artikel 495a. Dan krijgen wij een
regime voor volwassenen zoals dat ook voor kinderen geldt. Dan komt er in
het volwassenenstrafrecht dus ook die verschijningsplicht die er nu niet is.
Dat laatste weet ik voor de volle 100% zeker.De voorzitter:Ik nodig de leden uit om terug te gaan naar het wetsvoorstel dat vandaag
voorligt.Het woord is aan mevrouw Griffith.MevrouwGriffith(VVD)Voorzitter. De VVD-fractie wil allereerst de minister van Justitie in
het algemeen en zijn ambtenaren in het bijzonder complimenteren met de gedegen
wijze waarop aandacht is besteed aan dit wetsvoorstel, zeker als je kijkt
naar de bezwaren die zijn ingediend door de geraadpleegde instellingen. In
de memorie van toelichting en in de nota naar aanleiding van het verslag is
echt zorgvuldig, inhoudelijk en heel gedegen ingegaan op de vele vragen die
er leefden, ook bij de verschillende fracties. Het is namelijk niet niks als
de Raad van State tot het oordeel komt dat het wetsvoorstel niet moet worden
gezonden naar de Tweede Kamer. Met name natuurlijk artikel 113, lid 3 van
de Grondwet, artikel 5 EVRM en het feit dat heel veel bevoegdheden in één
hand komen te liggen, leverden punten van bezwaar op. Wil de minister nog
eens ingaan op het precieze verschil tussen een daad van berechting en een
daad van vervolging. Immers, daar draait het natuurlijk ook om in dit wetsvoorstel.
Hoewel het al uitvoerig aan de orde is gekomen in de memorie van toelichting
en in de nota naar aanleiding van het verslag, hoor ik daar graag nog nadere
informatie over. Kan de minister daar nog even op ingaan?De VVD-fractie ondersteunt het wetsvoorstel, vooral omdat het uitgaat
van een betere effectiviteit van de strafrechtelijke interventie en een efficiëntere
rechtspleging. Wij hebben wel enkele vragen bij het voorstel. Allereerst kom
ik op de rol en de positie van het Openbaar Ministerie. Wij vinden het opmerkelijk
dat juist het Openbaar Ministerie, dat straks natuurlijk een belangrijke rol
moet gaan vervullen bij de toepassing van de strafbeschikking, bij dit wetsvoorstel
rechtsstatelijke bezwaren ziet. Het OM wijst natuurlijk met name op de functieaccumulatie,
omdat zij natuurlijk gaan over de opsporing, vervolging, vervolgens berechting
en natuurlijk ook nog eens de tenuitvoerlegging. De minister heeft overlegd
met het OM. Kan hij ingaan op de houding en het standpunt van het OM ten aanzien
van het wetsvoorstel zoals het nu voorligt? Zijn de bezwaren van het OM weggenomen?
Het is natuurlijk wel van belang dat degene die de strafbeschikking straks
moet gaan uitvaardigen, gemotiveerd is en bereid is om een en ander op goede
wijze uit te voeren.Ook de VVD-fractie heeft gevraagd welke delicten nu precies in aanmerking
komen voor zo'n strafbeschikking. Ik moet zeggen dat de antwoorden van de
minister met enige mist zijn omgeven. Het lijkt wel of de minister in de antwoorden
zegt: ga maar gerust slapen, wij sluiten aan bij de huidige praktijk. Wij
hebben natuurlijk het Transactiebesluit 1994, wij hebben de Polaris-richtlijn
en daarnaast hebben wij ook nog een stuk of 30 richtlijnen die gaan over belediging,
discriminatie, mishandeling en valsheid in geschrifte. De huidige praktijk
zal vervolgens bij de strafbeschikkingen worden toegepast en niet anders.
De minister stelt de Kamer gerust door te zeggen dat er in de praktijk –
ook door het OM – voldoende ervaring is opgedaan om op de juiste manier
uitvoering te geven aan de strafbeschikking. De inhoud en de toepassing van
die transactie zal niet veranderen. Kan de minister aangegeven of dat één
op één ook zo zal worden vertaald, zodat wat niet mogelijk is
bij transactie ook niet mogelijk zal zijn bij een strafbeschikking? Voor mijn
fractie staat namelijk voorop dat er geen strafbeschikkingen mogen worden
toegepast bij ernstige geweldsmisdrijven, zoals zedenzaken. Overigens hebben
wij wel vertrouwen in de huidige praktijk.Ik zei al dat de VVD-fractie het wetsvoorstel steunt en wel omdat het
wetsvoorstel met voldoende waarborgen is omkleed. De rechten van de verdachte
en derden, zoals slachtoffers en nabestaanden, zijn voldoende gewaarborgd.
Het boezemt mijn fractie ook vertrouwen in dat het wetsvoorstel gefaseerd
zal worden ingevoerd. De minister geeft aan dat in eerste instantie aan de
slag zal worden gegaan met eenvoudige en lage geldsomtransacties in zaken
zonder complicaties. Wil de minister aangeven wat nu precies eenvoudige en
lage geldsomtransacties zijn? Aan welk bedrag moet ik denken? Wat zijn dat
nu precies voor zaken?Mijn volgende punt betreft de motiveringsplicht. Collega Wolfsen en ik
hebben een amendement ingediend over de motiveringsplicht bij rechters. Mijn
fractie vraagt zich af hoe het precies zit met de motiveringsplicht bij het
Openbaar Ministerie. Bij een strafbeschikking wordt er natuurlijk vanuit gegaan
dat iemand ook schuld heeft aan de gedraging die hem wordt voorgehouden. Aangezien
er, net als bij een rechter, vervolging wordt opgelegd, moet ook extra worden
gemotiveerd waarom en welke straf je in een concreet geval oplegt. Ik lees
dat niet in de memorie van toelichting of in de nota naar aanleiding van het
verslag. Wij hechten aan een heel goede onderbouwing van de stafbeschikkingen.
In de nota naar aanleiding van het verslag geeft de minister aan dat het aantal
zaken bij de rechterlijke macht sterk zal afnemen. Die zaken zullen voortaan
in de vorm van een strafbeschikking worden afgedaan, waardoor rechters minder
met strafzaken zullen worden belast. De minister stelt dat dit niet zal leiden
tot extra werkdruk bij het Openbaar Ministerie. Daar zet ik vraagtekens bij.
Als het OM moet gaan motiveren en al die zaken van de rechterlijke macht moet
overnemen, zal dat zeker financiële consequenties en verlies van verwerkingscapaciteit
met zich brengen. Graag ontvang ik daarop een reactie van de minister, want
hij geeft aan dat er nogal wat werk verzet moet worden bij het Openbaar Ministerie,
juist om deze strafbeschikkingen te realiseren.In het wetsvoorstel wordt heel veel bij AMvB geregeld, op één
punt na, te weten het aanwijzen van degenen die belast zijn met een publieke
taak, ingevolge artikel 37 van de Wet economische delicten. De aanwijzing
van functionarissen die strafbeschikkingen mogen opleggen, zal bij ministeriële
regeling worden geregeld. Waarom is daarvoor gekozen en wat zijn de voor-
of nadelen?Een belangrijk argument van de VVD-fractie om voor dit wetsvoorstel te
zijn, is de capaciteitswinst. Snelheid van bestraffing vinden wij een groot
goed, zeker gezien de effectiviteit van het wetsvoorstel. In dit verband is
ook de opmerking van het Openbaar Ministerie van belang om de OM-afdoeningen
zoveel mogelijk te integreren met de afdoeningen ingevolge de wet-Mulder.
Ik heb dan ook een amendement ingediend dat ertoe strekt dat, als er al onduidelijkheid
zou ontstaan over het moment waarop een verdachte op de hoogte wordt gesteld
van de strafbeschikking, zoveel mogelijk aansluiting wordt gezocht bij de
wet-Mulder. Deze wet kent de constructie van een vooraankondiging,
waarbij desnoods op het voertuig van betrokkene kenbaar kan worden gemaakt
dat er een administratiefrechtelijke beschikking zal worden opgelegd. Duidelijk
is ook dat, als zo'n vooraankondiging iemand heeft bereikt, juist in het kader
van de snelheid, precies wordt aangegeven binnen welke termijn iemand bezwaar
of verzet moet aantekenen. Graag ontvang ik van de minister een reactie op
dit amendement. Hierin sluiten wij aan bij de termijnen die in de wet-Mulder
worden genoemd, namelijk in die zin dat uiterlijk binnen zes weken na toezending
van een vooraankondiging of de daadwerkelijke strafbeschikking verzet moet
worden aangetekend, zodat er geen onduidelijkheid ontstaat door het feit dat
iemand met vakantie was en niet precies wist dat de beschikking was aangekomen.
Juist omdat deze mogelijkheid in de wet-Mulder al bestaat, lijkt het ons goed
om in het kader van efficiency en snelheid daarbij aan te sluiten.De heerDe Wit(SP)Betekent dit dat u mijn amendement steunt? Daarin wordt uitgegaan van
een periode van zes weken voor het aantekenen van verzet.MevrouwGriffith(VVD)Ik blijf vasthouden aan de termijn van twee weken voor het aantekenen
van verzet. Mevrouw Vos zei zojuist dat het kan dat iemand met vakantie is
of niet weet dat er een strafbeschikking is afgegeven. In de wet-Mulder is
er daarvoor een duidelijke regeling. Als de strafbeschikking persoonlijk is
uitgereikt, geldt een termijn van twee weken. Als er echter onduidelijkheid
over bestaat, biedt de wet-Mulder de mogelijkheid van aantekenen van verzet
binnen zes weken. Een vergelijkbare toepassing zou ik willen invoeren bij
de OM-afdoening. Het komt er dus nog eens bij en het geeft een soort uiterste
termijn van verzet, en dan niet die minimale van twee weken. Als er misverstanden
zijn, dan heb je in elk geval uiterlijk zes weken de tijd.De heerDe Wit(SP)Vandaar dat het amendement beoogt, dat soort discussies te vermijden en
meteen zes weken mogelijk te maken. Dan heb je een veel ruimere termijn en
kun je ook tijd nemen voor bezinning.MevrouwGriffith(VVD)Het mooie aan dit wetsvoorstel vind ik nu juist dat voor een groot deel
wordt aangesloten bij de beginselen van strafvordering. Strafvordering houdt
ook twee weken aan. Dat vind ik heel prettig. Ik wil alleen meer uniformiteit
met de wet-Mulder en ik wil zorgen voor een uitweg bij verkeersovertredingen
en andere geldboetes. Daarom heb ik nu zes weken voor ogen, maar ik zou niet
meteen willen afwijken en een andere regeling toepassen. Het gaat immers juist
bij deze strafbeschikkingen gewoon om commune delicten.De heerVan Haersma Buma(CDA)Ik heb toch behoefte aan een toelichting. Ik noemde zelf ook de gedachte
om het meer in overeenstemming te brengen met de wet-Mulder. Ik heb de wet
er nog even bij gepakt, maar het is toch nu gewoon kwestie van binnen twee
weken verzet doen? Wat win je dan als je een uitloop naar zes weken geeft?
Het is nu toch zo helder als wat?Ik heb ook nog een tweede vraag. Wat vindt u van mijn suggestie om eerst
te betalen en dan in verzet te gaan?De heerWolfsen(PvdA)Ik heb hierop een aanvullende vraag. Het lijkt mij sympathiek aan het
idee van die zes weken dat je uniformiteit krijgt. Het zou gek zijn als je
over een parkeerbon zes weken mag nadenken, terwijl iemand met een zwaarder
delict maar twee weken de tijd krijgt. Ik zou het op zichzelf wel goed vinden
als er uniformiteit kwam in de verzetstermijnen.MevrouwGriffith(VVD)Bij de wet OM afdoeningen gaat het niet alleen om verkeersovertredingen.
Het gaat ook om winkeldiefstal en andere strafbare feiten. Als je dat vervolgens
weer vertaalt naar zaken die wel aan de rechter worden voorgelegd, dan heeft
de verdachte rechtstreeks, zonder een strafbeschikking ook twee weken de tijd.
Die zes weken moet u zien voor gevallen waarin er discussie is ontstaan over
het feit dat een dergelijke strafbeschikking niet is uitgereikt. Die zes weken
zijn voor het gebied dat nog heel erg onduidelijk is. Dat is één. Op uw vraag wat ik ervan vind dat mensen eerst moeten betalen voordat
zij in verzet mogen gaan, ben ik het eens met de heer Wolfsen dat je heel
erg voorzichtig moet zijn om verzet niet alleen maar mogelijk te maken voor
mensen die heel veel geld hebben. Het mooie aan het systeem vind ik nu juist
dat verzet op een eenvoudige manier toegankelijk wordt gemaakt voor heel veel
burgers. Door een financiële drempel in te lassen als een soort zekerheidsstelling
ben ik bang dat je de eenvoudige manier van in verzet komen teniet doet. Het
is namelijk ook al heel wat dat er bij dit wetsvoorstel wordt gezegd: u bent
schuldig. In de praktijk is het natuurlijk ook zo, men voelt dat ook wel als
schuld. Ik vind dat wij daar niet nog eens een drempel bovenop moeten doen.De heerRouvoet(ChristenUnie)Nog even over die zes weken. Mevrouw Griffith gaat erg voor anker voor
de termen capaciteitswinst, snelheid en efficiëntie. Zou het niet zo
kunnen zijn dat als je in plaats van twee weken zes weken zou nemen, zoals
het amendement van collega De Wit het wil, dat mensen zouden zeggen: ik heb
maar twee weken, als ik niets doe, zit ik er sowieso aan vast, ik teken maar
verzet aan en ga dus naar de zitting? Als zij tijd hebben om het voor te bereiden,
hun kansen in te schatten, overleg te voeren dan komen zij wellicht binnen
zes weken tot de ontdekking dat het helemaal niets uithaalt. Dat zou het aantal
mensen beperken dat alsnog verzet aantekent.MevrouwGriffith(VVD)Ik hecht toch aan een snellere afdoening van de zaken, waarbij ik vind
dat je twee weken zou moeten aanhouden. Dat is niet anders dan bij gewone
strafzaken. Ik zou daar toch in persisteren.De heerRouvoet(ChristenUnie)U mag er natuurlijk in persisteren, maar u gaat niet in op mijn suggestie
dat het nog wel eens averechts zou kunnen voor uw eigen belangrijkste ankerpunt,
namelijk efficiëntie en mensen toch bij de zitting weghouden, om het
onsympathiek te stellen. Als wij die twee weken aanhouden, bent u dan niet
bang dat het gros van de mensen zal zeggen: ik heb maar twee weken, ik heb
geen tijd om na te denken, dan maar verzet aantekenen en dan
hoor ik het wel op de zitting?MevrouwGriffith(VVD)Dat is risico is er natuurlijk altijd. Dat is er nu ook, dus ik zie niet
in waarom dat anders zou zijn.De heerRouvoet(ChristenUnie)Het punt is dat u nog meer winst zou kunnen boeken als u het voorstel
voor een termijn van zes weken zou steunen.MevrouwGriffith(VVD)Daar geloof ik niet zo in.De heerWolfsen(PvdA)Nu ziet u maar weer hoe adequaat mijn voorstel is. Als men niet naar de
rechter gaat, is de termijn altijd zes weken. Dat is het geval als het om
een parkeerovertreding gaat en ook als het gaat om een ernstiger misdrijf.
Als er straks een verschijningsplicht is, zegt de rechter persoonlijk tegen
iemand dat hij binnen veertien dagen appèl moet aantekenen. Daar kan
geen enkel misverstand over zijn. Daarom is het goed dat de termijn voor zaken
die niet bij de rechter komen uniform is en kan bij de rechter die termijn
van twee weken worden aangehouden.De heerEerdmans(LPF)Voorzitter. Dit wetsvoorstel is ontstaan uit efficiencyoverwegingen. De
LPF-fractie begrijpt dat goed. Er is een zware werkdruk bij de rechterlijke
macht en die moet worden verlicht. Dat is een goede zaak die door de LPF-fractie
wordt ondersteund. Er komt een breed arsenaal van afdoeningsmodaliteiten,
zoals taakstraf, geldboete, rijontzegging, storten van geld en gedragsaanwijzingen.
Ik ben het ermee eens dat lichte vergrijpen zoals diefstallen voortaan door
een strafbeschikking van de officier, een opsporingsambtenaar of een bestuursorgaan
kunnen worden afgedaan. Dat is net zoals het werd gedaan bij de transacties.
Ik ben het ook eens met het principe dat de oplegging van vrijheidsbenemende
sancties alleen bij de rechter blijft.De pijn voor mijn fractie zit in de afdoening van zwaardere misdrijven,
met name van geweldsmisdrijven en zedenmisdrijven. Wij zijn altijd tegen taakstraffen
geweest voor geweldsmisdrijven. Het rolletje pepermunt van de heer Buma valt
daarbuiten, tenzij het rolletje zelf terugslaat. Het is onverteerbaar dat
eenderde van de aangiftes wegens seksueel misbruik van een kind door het OM
wordt afgedaan met een transactie, zoals blijkt uit onderzoek van Frenken
uit 2002, of dat een geweldpleger er met een taakstraf vanaf komt. De categorie
misdrijven waarvoor het OM kan gaan afdoen met een strafbeschikking is dus
volgens ons te ruim. Meer mensen aan deze tafel hebben al gezegd dat voor
gewelds- en zedenmisdrijven geen afdoening zou mogen gelden maar dat deze
zaken voor de rechter moeten komen. Ik weet dat deze categorieën al in
aanmerking kwamen voor transacties, maar daar was mijn fractie ook tegen.
Dat blijven wij onverkort. Wellicht kan dit overleg worden gebruikt om dit
probleem met elkaar te tackelen.Wij vinden dat waarden als de fysieke integriteit van mensen niet kunnen
worden beschermd met een taakstraf. Daarbij speelt het vergeldingsargument
een rol. Een delict en de opgelegde straf moeten met elkaar in evenwicht zijn.
Wij zien niet in hoe een ernstige mishandeling de dood tot gevolg hebbende
in evenwicht kan worden gebracht met een taakstraf van 180 uur. Ik kan met
de beste wil van de wereld ook geen geval bedenken waarin een pleger van zo'n
ernstig delict er een met een taakstraf of een boete vanaf kan komen.Ik geef twee voorbeelden, want die spreken het meest. Een 27-jarige man
uit Almere is voor de verkrachting van zijn nicht veroordeeld tot een werkstraf
van 240 uur en een jaar voorwaardelijke gevangenisstraf. Op 12 februari
bedreigde de man de vrouw met een verfkrabber, kneep haar keel dicht en dwong
haar tot het verrichten van seksuele handelingen. Een andere voorbeeld komt
uit Zierikzee. Tegen een 46-jarige man uit Zierikzee is bij de rechtbank in
Middelburg 240 uur taakstraf geëist en drie maanden voorwaardelijke gevangenisstraf.
Hij zou in augustus een 42-jarige vrouw zwaar lichamelijk letsel hebben toegebracht
door haar achter zijn motor vast te binden en haar zo naar het politiebureau
te slepen. Dus als mevrouw Griffith zich afvraagt hoe men mensen naar een
rechtszaak krijgt, is dit misschien een manier. Dit een heel ernstige vorm
van mishandeling die wij niet in proportie vinden staan tot een taakstraf.
De vrouw zorgde overigens al langere tijd voor overlast. De verdachte zegt
dat hij haar niet over de grond heeft gesleept, maar op een rollator heeft
gelegd. Dat is zijn verweer.MevrouwVos(GroenLinks)Vindt u dat er in geval van geweldsmisdrijven nooit en te nimmer een taakstraf
mag worden opgelegd? Ik ben het met u eens dat er vraagtekens bij kunnen worden
gezet als zo'n misdrijf zeer ernstige gevolgen heeft. Stel dat iemand een
flinke knokpartij in een café is aangegaan waarbij wat mensen lichtelijk
beschadigd zijn geraakt. Vindt u dat in zo'n geval geen taakstraf mag worden
opgelegd? Dat kan volgens mij heel dienstig zijn.De heerEerdmans(LPF)Een taakstraf kan zeker dienstig zijn, maar die sluit de celstraf niet
uit. Het opleggen van celstraf vinden wij in die gevallen gepast, met name
om slachtoffers tegemoet te komen. Een slachtoffer van een gewelds- of zedenmisdrijf
kan zich in de rechtszaal ook uiten. Dat blijft ook buiten bestek, als je
het hebt over boetes of taakstraffen.De heerVan Haersma Buma(CDA)Het is heel terecht dat er gediscussieerd wordt over taakstraffen voor
onder andere zedendelicten. Toch moeten wij nu kijken naar het wetsvoorstel.
In de voorbeelden die u noemt, zijn voorwaardelijke celstraffen opgelegd.
Die kunnen nooit door een officier worden opgelegd bij strafbeschikking. Dit
soort delicten van deze ernst zullen dus niet in dit wetsvoorstel terugkomen.De heerEerdmans(LPF)Dan lijkt het mij tijd om uit te sluiten dat het kan gebeuren.De heerVan Haersma Buma(CDA)Die discussie kan je voeren, maar u geeft nu aan wat er volgens u met
het wetsvoorstel kan gebeuren. Dat is dit dus niet. Nogmaals, een voorwaardelijke
celstraf kan niet bij strafbeschikking worden opgelegd.De heerEerdmans(LPF)Je kunt ook zeggen: gelukkig was daarbij nog sprake van een voorwaardelijke
straf; die was niet eens in beeld geweest bij een afdoening.Voorzitter. Ik geef nog een voorbeeld. Een vrouw wordt met een loden pijp mishandeld en daarvoor wordt een taakstraf van 150 uur opgelegd. In
de krant kan je daarover de opmerking zien staan, dat in die gevallen geen
taakstraf ingezet mag worden om dat ernstige geweld tegen te gaan.De heerRouvoet(ChristenUnie)Is het niet zo dat wij als wetgever door voortdurend dit soort vragen
te stellen, de indruk wekken dat een taakstraf per definitie van minder kaliber
is dan een andere straf? Ik denk juist dat het goed zal zijn om de rechter
de volle vrijheid te laten om in bepaalde gevallen een geëigende straf
op te leggen; een taakstraf kan zeer geëigend zijn. Nogmaals, als wij
vragen blijven stellen over de aard van de taakstraf, dragen wij ongewild
misschien bij aan devaluatie van die straf. Daar lijkt mij geen reden voor
te bestaan.De heerEerdmans(LPF)Volgens mij is het omgekeerd. Ik denk dat heel veel mensen in Nederland
zien dat een taakstraf eenvoudigweg een lichtere vorm van sanctie is dan een
gevangenisstraf. Vrijheidsbeneming vinden wij blijkbaar ook veel ernstiger,
want die valt zelfs buiten de afdoening. In die zin is het niet meer dan een
feitelijke constatering dat een taakstraf van een minder ernstige orde is
dan een vrijheidsbeneming. Ik denk dat dit ook zeer terecht is.Voorzitter. De wetgever heeft dus voor de maximumstraf van zes jaar openlijke
geweldpleging gesteld met letsel. Wij zien het nut er niet van in dat de ernstige
misdrijven, waarvan ik enkele voorbeelden heb gegeven, worden uitgesloten.
Er ontstaat een maximale bestraffing van 180 uur taakstraf. Dat vinden wij
niet in balans.Mijn probleem is dus dat de sanctie van een maximum straf van zes jaar
gelijk gaat vallen met 180 uur taakstraf. Er moet kunnen worden aangegeven
dat er niet meer misdrijven moeten worden uitgesloten, waardoor er een veel
overzichtelijker arsenaal is. Dan komen wij bij de pepermuntjes van de heer
Van Haersma Buma terecht, waar mensen veel meer begrip voor zullen hebben.Ik lees even voor uit het desbetreffende rapport waarin staat wat de burgers
in Nederland vinden: grote bezorgdheid bestaat vooral over de toename van
geweldsdelicten; opnieuw bijna 100% van de bevolking, dus iedereen, wil deze
delicten in de toekomst strenger bestraft zien. Tegen de heer Rouvoet zeg
ik: wij kunnen wel weer taakstraffen en boetes gaan inzetten, maar de mensen
willen zwaardere straffen zien voor geweldpleging en zedenmisdrijven, zoals
verkrachting, ontucht en misbruik van kinderen. Een lichtere straf accepteren
mensen niet. Wij kunnen dat hier wel veilig in een wetgevingsoverleg buiten
beeld plaatsen, maar mensen accepteren dat niet. Daarom vinden wij dat het
nu tijd is om in de wet op te nemen dat wij dat niet accepteren.Het heeft ook een preventiefunctie om de ernstige misdrijven buiten beeld
te laten. Er is vaak het gezegde aangehaald van de steen die wordt uitgehold
door de druppel of zoiets.MinisterDonnerGutta cavat lapidem, non vi sed saepe cadendo.De heerEerdmans(LPF)Voorzitter. Bij dit vraagstuk is het precies hetzelfde. De rechtsstaat
kan worden uitgehold, als wij er niet in slagen om de bevolking duidelijk
te maken dat de ernstige misdrijven zwaarder bestraft worden en dat wij die
niet laten uithollen door taakstraffen en boetes. Ik hoop dat men begrijpt
wat ik bedoel.Het bericht staat vroeg of laat in de kranten: ontuchtpleger komt vrij
na boete; ernstige mishandeling bestraft met een taakstraf. Met dit soort
berichten opent De Telegraaf. Mevrouw Griffith en de heer Van Haersma Buma
staan dan voor de camera en spreken er schande van dat zoiets in Nederland
kan gebeuren. Dan wordt even vergeten wat hier op 18 april is geregeld,
namelijk dat wij zoiets mogelijk maken. Zij zullen in de zaaltjes in de Appelscha
of waar ook voor de VVD en het CDA moeten uitleggen waarom zij vinden dat
ernstige misdrijven voor afdoening in aanmerking kunnen komen, tenzij wij
dat vandaag uitsluiten.MevrouwGriffith(VVD)Hoe kijkt de heer Eerdmans er tegenaan als wij het in een richtlijn vastleggen?
Ik ben het meteen met hem eens dat het verwerpelijk is, maar een richtlijn
wordt gepubliceerd. Dan hebben wij dat toch vastgelegd?De heerEerdmans(LPF)Mijn eerste reactie op dit soort opmerkingen is altijd, dat wij het dan
net zo goed in de wet kunnen vastleggen. Mevrouw Griffith twijfelt kennelijk
niet aan de inhoud van het verzoek. Wie weet moet straks minister Halsema
zich over dergelijke zaken ontfermen. Dan maak ik mij nog meer zorgen dan
vandaag. Ik zie dan liever dat het in de wet geregeld is dan dat ik het aan
de minister overlaat.MevrouwVos(GroenLinks)Ik maak hier bezwaar tegen. Ik zou zelfs opheldering van de heer Eerdmans
willen vragen over deze toch een beetje misplaatste grap.De heerEerdmans(LPF)Het is helaas geen grap.MevrouwVos(GroenLinks)Voordat de heer Eerdmans dit soort opmerkingen maakt, moet hij zich eens
verdiepen in wat GroenLinks werkelijk beweegt. Ik zal straks zeggen dat wij
ook vinden dat de minister op deze manier de daders van ernstige delicten
te gemakkelijk daarmee laat wegkomen. De heer Eerdmans moet zich verdiepen
in wat GroenLinks bezighoudt, in plaats van dit soort vreemde opmerkingen
te maken.De heerEerdmans(LPF)Misschien had ik beter na mevrouw Vos kunnen spreken dan voor haar, maar
ik ben blij dat zij laat weten wat zij zo meteen gaat zeggen. Daardoor ben
ik prettig verrast.MevrouwVos(GroenLinks)Ik zou van de heer Eerdmans excuses in een zekere vorm willen horen.De heerEerdmans(LPF)Ik ben helemaal niet zo goed in het maken van excuses. Dat doe ik ook
vandaag niet. Mijn punt is dat elke minister een richtlijn naast zich neer
kan leggen, wie er ook minister wordt. Misschien krijgen wij wel een heel
rare minister, misschien wel een van de LPF, die zich op een rare manier bekommert
over dit onderwerp. Het gaat mij erom dat wij dat vandaag bij wet uitsluiten.
Om welke minister het dan gaat maakt mij verder niet uit. Ik heb echter sterk
de indruk dat mevrouw Halsema toch een andere richting zou kunnen kiezen dan
minister Donner.De voorzitter:U reageerde op de opmerking van mevrouw Griffith over een richtlijn. Ik
zou het op prijs stellen als u terug ging naar het wetsvoorstel.De heerEerdmans(LPF)Wij kunnen de minister vragen een aanwijzing te geven, maar laten wij
het nu goed regelen. Het is een pijnpunt in de samenleving. Dat is te lezen
in het cultureel jaarrapport. Het is een misverstand om te denken dat de mensen
ermee kunnen leven. Het is eenvoudigweg beter om het uit te sluiten. Dan geeft
de politiek een signaal. De taakstraf moet beperkt blijven tot andere delicten,
die daar prima voor in aanmerking komen.Ik vraag de minister eigenlijk om twee dingen. Het eerste is of hij niet
vindt dat de zeden- en geweldsmisdrijven moeten worden uitgesloten uit de
Wet OM-afdoening. Artikel 239 t/m artikel 253 betreft de zedenmisdrijven,
artikel 300 t/m artikel 306 betreft de geweldsmisdrijven en mishandeling.
Vindt hij ten tweede ook niet dat het aantal uren van de taakstraf kan worden
uitgebreid, van 180 naar een maximum van 480 uren? Ik denk aan zaken als verduistering,
fraude, witwassen, vernieling enz. Als wij zo'n uitbreiding in de wet mogelijk
maken, kan de officier van justitie besluiten zo'n straf al dan niet op te
leggen. Voor de forsere delicten is dan een forsere taakstraf mogelijk. Dat
beeld is beter in de ogen van de maatschappij.Ik heb op deze twee punten amendementen achter de hand. Ik heb ze nog
niet ingediend.Op voorstel van D66, door de LPF ondersteund, is het spreekrecht voor
slachtoffers ingevoerd. Ik meen dat Harmen Roeland de eerste was die er gebruik
van maakte, nadat hij zijn oog verloor op de veerboot op het IJ. Hij heeft
in de rechtszaal gesproken. Dit spreekrecht functioneert. In hoeverre vervalt
dat spreekrecht bij de OM-afdoening? Dat kan leiden tot uitholling. Blijft
het spreekrecht bestaan bij wat zwaardere delicten, waarbij slachtoffers vallen?De rechtspraak is openbaar. Burgers willen graag weten wat er gebeurt.
Een beslissing moet eenvoudig na te trekken zijn. Hoe kunnen burgers en het
publiek bij de OM-afdoening zien dat er recht gesproken wordt? Hoe openbaar
wordt de procedure van de strafbeschikking.Ik zal de amendementen van mevrouw Griffith, de heer De Wit en de heer
Wolfsen bestuderen. Ik hoor een zucht van verlichting!De heerWolfsen(PvdA)Wij zijn aangenaam verrast!De heerRouvoet(ChristenUnie)Voorzitter. Er zijn in dit wetgevingsoverleg al heel veel punten aangeroerd,
dus ik kan mij beperken tot het weergeven van ons standpunt tegenover een
aantal onderdelen van dit wetsvoorstel, waarop ik dan wel de reactie van de
minister afwacht. Ik zal eenieder niet vermoeien met uitvoerige teksten, maar
alleen aangeven op welke punten wij nog aarzelingen hebben.Dit wetsvoorstel komt vooral voort uit het verlangen om meer efficiency
in de rechtspraak te bewerkstelligen; het vormt ook een adequaat middel daartoe.
Het is wel de vraag of dit uitgangspunt alles aanvaardbaar maakt. Voor mijn
fractie is dit niet op voorhand zo, maar zij wil deze voorstellen die efficiencywinst
en capaciteitswinst met zich mee kunnen brengen, met een positieve grondhouding
beoordelen. Uit de adviezen over dit wetsvoorstel blijkt dat het de Kamer
niet zo maar geruisloos kan passeren, want de Raad van State is er zeer kritisch
over, net als de NOVA. Het Openbaar Ministerie zelf noemt de nieuwe bevoegdheid
een fundamentele wijziging. Dit betekent dat wij dit wetsvoorstel zeer goed
moeten bekijken.Nu het Openbaar Ministerie zelf aangeeft dat dit een principieel punt
is, ook in vergelijking met wat er elders in Europa op dit gebied mogelijk
is, betreden wij toch ook al het terrein van de scheiding der machten en de
precieze positionering van bijvoorbeeld het Openbaar Ministerie. Wij moeten
het niet zwaarder maken dan het is, maar de positie van het OM zou je al bijna
duaal kunnen noemen. Wij hebben indertijd bij de behandeling van de reorganisatie
van het Openbaar Ministerie vastgelegd dat er geen "is gelijk"-teken staat
tussen Openbaar Ministerie en zittende magistratuur. Het was wel nodig om
dit op te helderen, want er was veel onduidelijk. Bij de behandeling van dat
wetsvoorstel met de toenmalige minister Sorgdrager hebben wij een principiële
uitspraak over de positie van het Openbaar Ministerie gedaan, maar zonder
daarmee het OM tot een soort buitendienst van het ministerie van Justitie
te maken. Het OM heeft een zelfstandige positie, tegen die van de zittende
magistratuur aan, maar het accent ligt niet op rechtspreken. In het licht
van de discussie over dat wetsvoorstel is de strafbeschikking wel een ambivalente
figuur, alleen al de naam "strafbeschikking" geeft het dubbele van dit instrument
aan. Het is geen strafrecht, maar toch wel een beetje; het is geen pure beschikking,
maar toch wel een beschikking. Dit maakt dit instrument voor mij lastig te
plaatsen, dus ik zou van de minister graag een beschouwing horen over de betekenis
ervan voor het Openbaar Ministerie tegen de achtergrond van wat wij er bij
de behandeling van het reorganisatiewetsvoorstel over hebben vastgelegd.Het inschakelen van het bestuursrecht in het strafrecht is niet nieuw,
want wij kennen al de transactie, de bestuurlijke boete, maar in het verslag
hebben wij al aangegeven dat er voor ons toch nog wel een verschil is met
wat er nu wordt voorgesteld. Er is een verschil tussen "ordeningswetgeving"
en intrinsiek strafbare zaken. Mijns inziens wordt de grens hiertussen nu
doorbroken, want er worden zaken uit de sfeer van het echte strafrecht gehaald,
terwijl foutparkeren toch echt iets anders is dan delicten uit het Wetboek
van Strafrecht waarop straffen tot zes jaar staan. Het is de vraag of dit
mag. Hiermee wil ik niet zeggen dat dit niet zou mogen, maar wel dat het voor
mij een lastige kwestie is, omdat het principieel iets anders is dan wat het
Openbaar Ministerie nu al mag doen. Daarbij komt dat het niet alleen om OM-afdoening
gaat, maar ook om waterschapsbesturenafdoening en belastingdienstafdoening.
Dat maakt juist vanuit dit perspectief ordeningswetgeving en handhaving van
het echte strafrecht, waarbij ook motieven als vergelding een rol spelen, iets
ingewikkelder. Verschillende collega's hebben niet voor niets voorbeelden
genoemd, waarbij zij hebben aangegeven dat geweldpleging, mishandeling en
andere zaken niet in aanmerking komen voor afdoening door het OM. Dat maakt
het wetsvoorstel dus wel mogelijk. Mijn belangrijkste aarzeling betreft dit
punt.MevrouwGriffith(VVD)Ik begrijp de aarzeling van de heer Rouvoet wel. Kan hij
mij aangeven wat het verschil is met een transactievoorstel, waarbij het OM
ook kijkt naar delicten met een maximale gevangenisstraf van zes jaar? In
die gevallen kan het OM ook al tot een schikking komen. Ik neem aan dat de
duur van zes jaar niet het probleem van de heer Rouvoet is.De heerRouvoet(ChristenUnie)Als je de grens van de gevangenisstrafduur naar beneden haalt, lost dat
op zichzelf het probleem niet op. Het gaat mij erom dat wij tot dusverre vooral
naar ordeningswetgeving kijken en minder naar de "echte" strafbare feiten,
waarbij het intrinsiek strafwaardige karakter aan de gedraging van de burger
zelf vastzit, niet alleen in de APV-sfeer maar ook breder. Het OM zelf ziet
dat ook. Ik deel in die aarzelingen. Het OM zoekt het echter wel in de grens
van de gevangenisstrafduur. Het kiest voor het totale bereik, maar niet het
totale bereik van delicten met een gevangenisstraf tot zes jaar. Ik zoek naar
een weg om te voorkomen dat wij die grens echt doorbreken bij zaken die een
intrinsiek strafwaardige gedraging van burgers betreffen waaraan het morele
aspect en het vergeldingsmotief vastzitten. De rechter moet daarbij bij uitstek
degene zijn die het oordeel velt. Het moet in beginsel niet buiten zitting
door het OM of een ander bestuursorgaan worden afgedaan.MevrouwGriffith(VVD)Laat ik nog concreter zijn. Ziet de heer Rouvoet in de bestaande richtlijnen
en huidige aanwijzingen geen tegemoetkoming in het door hem gemaakte punt?
Wij hebben namelijk al aangegeven dat zaken waarvan wij vinden dat die echt
aan de strafrechter moeten worden voorgelegd, niet voor een transactie in
aanmerking komen. In hoeverre is dat nu nieuw? Wij hebben al een heleboel
richtlijnen en aanwijzingen. Wil de heer Rouvoet de uitzonderingen op papier
hebben?De heerRouvoet(ChristenUnie)Dat zou een oplossing kunnen zijn. Ik geloof dat de heer Van Haersma Buma
zei dat er drie manieren zijn om aan het bezwaar tegemoet te komen. Een van
die mogelijkheden is het zwart op wit in de wet te zetten of, als dit minder
wenselijk is, uit te werken in de richtlijnen. Het geeft wel aan dat je niet
probleemloos kunt zeggen dat wij al een transactiemogelijkheid kennen, er
een tandje bij doen in de vorm van een OM-afdoening, en er dan uit zijn. Voor
mij is er wel iets meer aan de hand, omdat dit het bereik aanmerkelijk vergroot
om op zichzelf strafbare zaken buiten de zitting af te doen. Daarin zitten
het bezwaar van het OM en mijn stevige aarzeling ten aanzien van dit wetsvoorstel.
Er zijn richtlijnen, er zijn mogelijkheden van aanwijzingen, maar wij maken
er allemaal een punt van dat er meer dan alleen dit wetsvoorstel nodig is
als een soort bereikvergroting van wat wij al in de transactie kennen. Ik
vond het verweer van de minister in de nota naar aanleiding van het verslag
nog niet overtuigend: strafrecht is ook ordeningswetgeving. Nee, er zit een
andere dimensie aan. Het aspect van vergelding bijvoorbeeld blijft buiten
beschouwing als wij andere instanties dan de rechter de gelegenheid geven
om iets af te doen via een strafbeschikking. Het is voor mij een stevige aarzeling.De heerVan Haersma Buma(CDA)De principiële vragen van de heer Rouvoet zijn logisch in relatie
tot het advies van de Raad van State, dat zo kritisch was als een advies van
de Raad van State maar kan zijn. Ik noem het aanknopingspunt voor mijn voorstel
om de bevoegdheid ook aan gemeenten te geven. Als opsporingsambtenaren of
buitengewone opsporingsambtenaren de bevoegdheid wordt gegeven, dan kan dat
alleen bij overtredingen of misdrijven van eenvoudige aard waarop geen zwaardere
strafbeschikking dan € 350 wordt gegeven. Dan bereiken wij toch
dat ernstiger strafdelicten niet buiten het OM worden afgedaan?De heerRouvoet(ChristenUnie)Het illustreert voor mij vooral het dubbele van het wetsvoorstel. De minister
spreekt met zo veel woorden uit dat een strafbeschikking een daad van vervolging
is. Op het moment dat je daarbinnen gaat staffelen, zeg je dat gemeenten wel
mogen vervolgen. Daar gaat het namelijk om. Dat zijn gemeentefunctionarissen
echter niet gewend en zij zijn daar niet voor opgeleid. Zij mogen wel vervolgen,
net als waterschapsbesturen, maar dan tot € 350. Er wringt iets
in het systeem als wij andere dan de instanties die vanouds betrokken zijn
bij de vervolging, een daad van vervolging laten stellen. Dat is voor mij
het kernpunt. Het viel mij op dat een aantal keren nadrukkelijk is gesteld
dat er goede redenen zijn om de strafbeschikking als een daad van vervolging
te beschouwen. Dat betekent dat wij, logischerwijze, nog steeds meer in de
sfeer van het strafrecht zitten dan in de sfeer van het bestuursrecht. Ik
voel er dan ook niet zo veel voor om hier allerlei instanties bij te betrekken
die hier geen ervaring mee hebben. Verder zit ik met de scheiding van machten,
want dan gaan wij gemeenten, waterschapsbesturen en de Belastingdienst daden
van vervolging laten stellen. Ook kun je twijfels hebben over opsporingsinstanties,
al zitten die er dicht tegenaan. Wij willen opsporing en vervolging echter
altijd uit elkaar houden. Ik vind het dan ook niet helder dat wij nu vrij
bewust in een wetsvoorstel gaan regelen dat een opsporingsinstantie ook een
daad van vervolging mag stellen. Ik heb daar aarzelingen bij en het is aan
de minister om die weg te nemen.De heerVan Haersma Buma(CDA)Een APV wordt nu echter ook al gehandhaafd door een agent en een boswachter
handhaaft nu ook al als buitengewoon opsporingsambtenaar. Als u zo principieel
de lijn trekt en zegt dat dit geen bestuurlijke handhaving is, dan zou dat
ook niet kunnen.De heerRouvoet(ChristenUnie)Daarom heb ik het ook geen principieel bezwaar genoemd, maar gezegd dat
ik hier grote aarzelingen over had. Ik houd het gevoel, ook lezende de adviezen
die zijn gekomen, dat de handhaving door een politieman op gemeentelijk niveau
van fout parkeren echt van een andere orde is dan strafbare feiten uit het
Wetboek van Strafrecht tot zes jaar. En ik ben niet de enige; ook de Raad
van State, het OM en de NOVA zijn buitengewoon kritisch over dit wetsvoorstel.
Dit sterkt mij in de gedachte dat het meer is dan het uitbreiden van het bereik
van wat wij nu al via transactie op de APV-handhaving hebben.De heerWolfsen(PvdA)Ik begrijp het nog niet precies. Ik begrijp de aarzelingen wel. Het onderscheid
tussen het ordeningsrecht en het klassieke strafrecht is vaak
gemakkelijker gezegd dan uitgelegd. Immers, het is de vraag wat je onder het
klassieke strafrecht verstaat. Is dat alleen het Wetboek van Strafrecht of
gaat het ook om buiten het Wetboek van Strafrecht strafbaar gestelde misdrijven?
Dat is nog niet zo eenvoudig. Daarom wil ik u om te beginnen vragen wat u
onder het klassieke strafrecht verstaat.Verder heb ik begrepen dat die daad van vervolging de verjaring kan stuiten.
Ik ben met u van mening dat je waterschappen niet een transactie moet kunnen
laten aanbieden voor bijvoorbeeld diefstal. Een ding begrijp ik echter niet.
U zegt dat u aarzelingen hebt omdat er veel meer mogelijk wordt dan nu. Ik
begrijp zelf dat dit alleen bij ontzeggingen zo is. Het OM kan nu transacties
aanbieden voor van alles en nog wat, maar straks kan dat alleen nog maar in
een strafbeschikking. Of ziet u ruimte in het wetsvoorstel waardoor er, los
van de ontzegging, andere afdoeningsmodaliteiten mogelijk worden dan wij hebben
gezien?De heerRouvoet(ChristenUnie)De heer Wolfsen doet nu net of het wetsvoorstel niet meer mogelijk maakt
dan nu mogelijk is. Als dat zo was, hadden wij het gewoon bij de transactie
kunnen houden.De heerWolfsen(PvdA)Het krijgt een iets andere juridische titel.De heerRouvoet(ChristenUnie)Ik was van plan om een heel korte bijdrage te leveren, maar dat wordt
op deze manier nogal ingewikkeld. Ik heb geen nieuwe woorden om datgene wat
ik aan aarzelingen heb verwoord, aan te geven. Ik wijs er nog wel op dat het
OM – dat staat in de toelichting op het wetsvoorstel – spreekt
van een fundamentele wijziging en stelt dat die bij eenvoudige, met een lage
sanctie bedreigde delicten misschien te billijken is, maar in ieder geval
niet over het hele bereik van overtredingen en misdrijven met een maximumgevangenisstraf
tot zes jaar. En daar zit mijn punt. Of wij dat kunnen oplossen door die grens
te verlagen naar vier jaar, weet ik niet. Hier zit wel de diepere overweging
onder dat er sprake is van in zichzelf strafwaardige gedragingen ingevolge
het klassieke strafrecht. Die zijn dus van een andere orde dan handhaving
van ordeningswetgeving, verkeersregels en dergelijke. Die strafwaardige gedragingen
worden vrij massief uit de sfeer van het strafrecht gehaald, met een op zichzelf
arbitraire grens van zes jaar. Deze zaken kunnen worden afgedaan door het
OM, tenzij men verzet aantekent.Daarmee komt het procesinitiatief bij de verdachte te liggen. Het blijft
natuurlijk mogelijk om de zaak ter zitting te brengen. Hoeveel mensen verzet
zullen aantekenen, is bepalend voor het realiseren van de primaire doelstellingen
van het wetsvoorstel, namelijk capaciteitswinst en efficiencyverbetering.
Als blijkt dat alle betrokkenen sowieso binnen twee weken verzet aantekenen
om te proberen op de zitting nog iets van de straf af te krijgen, schieten
wij er niet veel mee op. Voor mij zou dat een overweging zijn om het amendement
van de heer De Wit voor een ruimere termijn te steunen. Dat is geen principieel,
maar een praktisch punt. Het wetsvoorstel is trouwens ook ingegeven door praktische
overwegingen. Ik zie de minister "nee" schudden, maar in de memorie van toelichting
staat heel duidelijk dat er efficiencywinst mee geboekt moet worden. Dat lijkt
mij een buitengewoon praktische benadering. Wellicht is deze minister zo principieel,
dat ook tijdwinst als zodanig gezien moet worden. Op zichzelf is het natuurlijk
goed dat zaken alsnog voor kunnen komen, maar niet als er eerst "betaald"
is.In het verslag hebben wij gewezen op het risico van afwaardering van zaken
om voor afdoening door het OM in aanmerking te laten komen. De minister erkent
dat dit risico er is, maar volgens hem is het niet zo groot. Ik denk dat wij
op dit punt de vinger aan de pols moeten houden. Wil de minister hier nog
eens op ingaan? Het gevaar is dat middelzware delicten lichter gestraft worden
en dat moeten wij niet willen.Het blijft verwarrend en ongelukkig dat nadat de strafbeschikking is afgegeven,
de betrokkene betiteld blijft worden als verdachte. Dat is vreemd omdat de
schuld dan vast staat. De minister wijst erop dat dit ook het geval is als
iemand in hoger beroep gaat. Ook dan is de betrokkene veroordeeld, maar blijft
een verdachte. Ik maak er geen punt van, maar volgens mij is dit niet helemaal
vergelijkbaar. Over de juridische positie is geen misverstand mogelijk en
ik weet hier ook geen oplossing voor, dus laat ik het verder maar rusten.Wij hebben de minister gevraagd, het voorstel van de ChristenUnie inzake
het "Doe normaal!"-bevel te betrekken bij de invulling van de aanwijzingen.
De minister heeft er eerder positief op gereageerd, ook in de nota naar aanleiding
van het verslag. Wij hebben begrepen dat er eerst een proefproject wordt gestart.
De Kamer zal hierover medio 2006 geïnformeerd worden. Het lijkt mij goed
dat bij die rapportage een relatie wordt gelegd met dit wetsvoorstel, met
name op het punt van de aanwijzingen.Strafbeschikking is een daad van vervolging en de vraag is of ook andere
organen die bevoegdheid moeten krijgen. Ik meen in de heer Wolfsen een medestander
te hebben gevonden om dat nog eens goed tegen het licht te houden. Wellicht
leidt dit tot een amendement waarin wordt voorgesteld om dit vooralsnog onmogelijk
te maken. Als wij het doen, dan moet het echt een OM-afdoening zijn. Afhankelijk
van de uitwerking in de praktijk kunnen wij later bekijken of zich dit leent
voor een ruimere afdoening dan afdoening door een OM dat al met vervolging
bezig is. Op dit moment wil ik daarin in ieder geval zeer terughoudend zijn.
Een schikking terzake van overtreding van waterschapskeuren is naar mijn mening
toch echt iets anders dan een strafbeschikking voor heel andere strafbare
feiten.De heerDe Wit(SP)Voorzitter. Wij praten over de strafbeschikking, een nieuw instrument
in het kader van het strafrecht. Dit instrument is volgens de memorie van
toelichting in het leven geroepen omdat de capaciteit van de justitieketen
moet worden aangepast aan de stijgende behoefte van de rechtshandhaving. In
gewoon Nederlands: er wordt heel veel gedaan aan opsporing en er wordt heel
veel gedaan aan rechtshandhaving en dus hebben wij een probleem. Een van de
mogelijkheden om dit probleem op te lossen is voorkomen dat mensen naar de
rechter gaan. Daarom voeren wij de strafbeschikking in.Mijn fractie heeft er geen moeite mee dat gezocht wordt naar oplossingen
van problemen rondom de toename van het aantal zaken, maar zij heeft bij dit
voorstel toch grote bedenkingen. De strafbeschikking beoogt nadrukkelijk
om de buitengerechtelijke afdoening een zwaarder strafrechtelijk karakter
te geven. De strafbeschikking is anders dan de transactie. De daad van vervolging
levert bestraffing op en houdt tegelijkertijd een erkenning van schuld in.
Daar zit ons grote probleem. Als er sprake is bestraffing, dan komen opsporing,
vervolging en berechting in de vorm van het opleggen van een strafbeschikking,
maar ook de tenuitvoerlegging, in één hand. In dit geval is
dat het Openbaar Ministerie of zijn dat anderen die in deze wet worden aangewezen
als bevoegd tot het opleggen van strafbeschikkingen. Het komt in ieder geval
in de hand van één orgaan. Het Openbaar Ministerie is zelfs
een onderdeel van de rechterlijke macht.In de memorie van toelichting geeft de minister een- en andermaal aan
dat het voordeel van de strafbeschikking is dat je niet afhankelijk bent van
de medewerking van de verdachte. Men kan doorzetten, of er nu sprake is van
medewerking of niet. Anders dan bij de transactie, die strafvervolging beoogt
te voorkomen, gaat het volgens de minister om opsporing, vervolging en bestraffing.
Het staat nota bene op blz. 1 van de memorie van toelichting. De minister
wijst er echter op dat de strafbeschikking meer het karakter heeft van een
rechterlijke veroordeling. Dat gaat naar mijn idee toch wel heel erg ver.
Als ambtenaren of bestuursorganen een beschikking kunnen geven met het karakter
van een rechterlijke veroordeling, gooien wij in ieder geval de machtenscheiding
door elkaar.Dat er in het wetssysteem meer voorbeelden zijn van dergelijke inbreuken,
bijvoorbeeld in het bestuursrecht en in de wet-Mulder, is juist. Dat voert
de minister ook als argument aan, maar bedacht moet worden dat de wens om
die vorm van buitengerechtelijke afdoening een zwaarder strafrechtelijk karakter
te geven, de inbreuk op de machtenscheiding vergroot. Dat de transactie door
een gewone burger wordt ervaren als een straf, is ongetwijfeld waar, maar
de bedoeling van de strafbeschikking is dat het daadwerkelijk een strafrechtelijk
karakter krijgt. Daar zit naar mijn mening het grote probleem en het grote
verschil.In het systeem van de OM-afdoening is het de vervolger zelf die de strafbare
feiten bestraft. Daar zit een volgende probleem. Hoe je het ook wendt of keert,
en hoe het Openbaar Ministerie dat wellicht ook zal proberen te voorkomen,
ik weet zelf uit de praktijk dat het Openbaar Ministerie is gefocust op het
realiseren van een veroordeling. De ambtenaar van het Openbaar Ministerie
is subjectiever ten aanzien van datgene wat voor hem ligt dan de rechter.
De rechter kan daar nog met enige afstand naar kijken, maar het OM is gefocust
op het pakken van de dader, op het vastleggen van de schuld en het opleggen
van de straf. Dat geeft naar mijn mening aan dat er sprake is van een andere
rol ten aanzien van de afdoening van het OM, juist omdat het is bedoeld om
dat strafrechtelijk karakter te benadrukken.Ook de Orde van Advocaten heeft aangegeven dat het problematisch is dat
de rechter, wanneer uiteindelijk een verdachte toch verzet aantekent, niet
in het kader van die strafzaak mag beoordelen wat daaraan vooraf is gegaan.
Hij laat dus in feite los wat er is gebeurd ten aanzien van de totstandkoming
van de inhoud van de strafbeschikking en van datgene wat daaromheen is gebeurd.
De enige waarborg voor de magistratelijkheid van het OM, waarover de minister
spreekt, vind je dus feitelijk bij de minister zelf aan wie deze zaken kunnen
worden voorgelegd. Bij de inbreng heb ik daarover ook een vraag gesteld. Eventueel
is dat ook mogelijk bij de Nationale Ombudsman. Naar mijn mening is er op
dat punt echter een probleem. Hoe objectief kan het OM zijn in het tot stand
brengen van de strafbeschikking met het doel om vast te stellen of iemand
schuldig is en of het mogelijk is straf op te leggen?Anders dan de minister onder andere in de nota naar aanleiding van het
verslag heeft betoogd, lijkt mij sprake van strijdigheid met artikel 113 van
de Grondwet. Dat artikel beoogt de berechting van strafbare feiten op te dragen
aan de rechter. De minister geeft over dat artikel in zijn beantwoording aan
dat wetsystematische en wethistorische gronden waarborgen dat in ieder geval
ook bestuursorganen de mogelijkheid hebben om straffen op te leggen. Dat is
overigens nu al gebruikelijk. Voor mij is een en ander echter niet duidelijk,
zeker niet met het oog op het feit dat er in de memorie van toelichting ook
van uit wordt gegaan dat de beschikking het karakter heeft van een rechtelijke
veroordeling. Naar mijn idee moet de strafbeschikking worden beschouwd als
een bestraffing of een veroordeling door het OM. Dan staat dat naar mijn idee
op gespannen voet met artikel 113 van de Grondwet.Een andere mogelijkheid is dat de strafbeschikking geen bestraffing is.
Dan is echter de vraag of wij dat wetsvoorstel nodig hebben. Naar mijn idee
kunnen wij ons dan beperken tot de transactie die wij nu al kennen.De minister kiest in het wetsvoorstel voor de eenvoudige betekening van
de strafbeschikking door middel van de post. Desgevraagd geeft hij aan de
hand van cijfers van TPG-post zelfs aan dat 99,8% van de brieven op tijd en
op de juiste plaats wordt bezorgd. Voor mij is dat echter geen argument. Dan
zou het immers zelfs mogelijk zijn de dagvaardingen voortaan op deze manier
te laten betekenen. Ik geef de voorkeur aan de huidige regels van betekening
ten opzichte van het eenvoudig per post – in een aantal gevallen gebeurt
dat aangetekend – laten bezorgen van de strafbeschikking. Alles moet
in het werk worden gesteld om te voorkomen dat de strafbeschikking wordt geëffectueerd
zonder dat de verdachte vooraf van de straf op de hoogte was. Dat volgt uit
de jurisprudentie met betrekking tot het EVRM, namelijk dat afstand van beroep
op de rechter moet gebeuren op een ondubbelzinnige en duidelijke wijze. Het
uitblijven van een reactie op een per post toegestuurd stuk – de strafbeschikking –
valt wat mij betreft niet onder die duidelijke eisen. Dat is ook de kritiek
op dat punt van de Orde van Advocaten.De minister zegt dat er toch nog een zekere waarborg is in dit geheel,
namelijk dat de verdachte in een aantal gevallen verplicht wordt gehoord.
Daarbij komt dat in enkele gevallen sprake is van verplichte rechtsbijstand.
Ik heb gelezen dat een door het OM aangewezen persoon een verdachte kan bellen
met de vraag of betrokkene het ermee eens is dat hem een strafbeschikking
zal worden opgelegd. Het is logisch dat de verdachte met die vraag wordt overvallen.
Het lijkt mij dus volstrekt uit den boze de verdachte telefonisch te horen.
De minister wil dit ook vergelijken met de bestuursrechterlijke
praktijk. Wat is horen in de bestuursrechtelijke praktijk? De IND, het UWV,
de Sociale Verzekeringsbank, de gemeenten, alle mensen die gehoord worden
in het kader van hun bezwaar, hebben eigenlijk in de meeste gevallen het idee
dat dat horen een wassen neus is. De beslissing staat vast, u wordt formeel
gehoord en vervolgens handhaven wij onze beslissing. Dus als u die vergelijking
wilt maken met het bestuursrecht, dan is het uiterst dubieus om dat horen
zo'n belangrijke rol te laten vervullen. Wat mij betreft, is het horen door
het Openbaar Ministerie nog niet de garantie dat er ook daadwerkelijk sprake
is van horen. Het OM zal toch eerder geneigd zijn om te zeggen: wij weten
alles, u kunt praten wat u wilt, het staat vast, wij hebben de bewijzen bij
de hand; ik zou maar toegeven en ik zou maar betalen, want dat bespaart u
een heleboel ellende.Ik kan mij voorstellen dat het zo gaat. Ik ben niet almaar van de sombere
scenario's, maar de praktijk in het bestuursrecht is op dit moment wel zo.
Dat is ook de grote klacht rond de bezwaren. Welke garanties kan de minister
geven dat er niet telefonisch wordt gehoord? Dat zou ik echt willen bepleiten.
Welke garanties zijn er voorts dat, als er gehoord wordt, dat op een fatsoenlijke
manier gebeurt, dat mensen daadwerkelijk de ruimte krijgen om daar verweer
te voeren en dat ook de advocaat daar een zinnige rol kan vervullen?Voorzitter. Ik kom te spreken over de verzettermijn. Ik heb daarover een
amendement ingediend, omdat die termijn veel te kort is. Het gaat om twee
weken voor mensen die ook niet altijd gehoord zijn Dat hoeft dus niet. Mensen
worden verrast door een beschikking die door de brievenbus komt en hebben
dan twee weken de tijd om uit te zoeken wat het is, om te kijken of zij een
advocaat kunnen raadplegen en om te kijken wat het hem of haar gaat kosten.
Er wordt nu een vergelijking getrokken met het strafrecht en met rechterlijke
veroordelingen in het strafrecht waarbij de termijn maar twee weken is. Ik
vind dat die vergelijking niet opgaat, omdat iemand die een termijn van twee
weken heeft om in beroep te gaan, al precies weet waar het over gaat. Die
persoon heeft meestal al een advocaat die advies geeft. Daar ligt een essentieel
verschil ten opzichte van de mensen die verrast worden door een dergelijke
beschikking die op de deurmat valt en die vervolgens in korte tijd moeten
beslissen wat er gaat gebeuren. Vandaar mijn voorstel om die termijn voor
verzet op te hogen tot zes weken. Dat is dus ook de termijn die in het bestuursrecht
wordt gehanteerd voor het indienen van bezwaren.De heerVan Haersma Buma(CDA)U zegt dat mensen verrast worden. Maar er is natuurlijk wel iets aan voorafgegaan,
namelijk een overtreding of een delict. Er zal een proces-verbaal opgemaakt
zijn, of iets dergelijks. Dus zo verrast kan men toch niet zijn over een strafbeschikking.De heerDe Wit(SP)Ik rijd wel eens te hard. Dan word ik toch elke keer verrast.De heerVan Haersma Buma(CDA)U rijdt zo hard dat u die flits niet eens ziet! Maar het gaat niet om
dit soort zaken. Het gaat niet om de flitspaal.De heerDe Wit(SP)Mensen worden toch verrast. Men weet in een aantal gevallen, zeker als
het gaat om zwaardere delicten, dat er sprake is van een strafbaar feit. Maar
op de deurmat valt een brief – waarvan je moet hopen dat de uitleg duidelijk
is – die in ieder geval een heel korte termijn biedt en die ook nog
eens een probleem kan opleveren als mensen door afwezigheid pas in een laat
stadium daarvan kennisnemen. Bij zo'n ingewikkeld systeem als het moeten instellen
van verzet vind ik het een korte termijn. De parallel met het bestuursrecht
biedt de mogelijkheid om daar zes weken van te maken, zeker omdat het ook
steeds in die sfeer wordt getrokken.De heerEerdmans(LPF)U hebt zo-even juist gezegd dat wij bij het horen door het OM niet de
aansluiting moeten zoeken met het bestuursrecht. Vervolgens noemt u wel de
parallel met deze termijnen bij de Algemene wet bestuursrecht. U hebt het
verder over het onverwachte en stelt een termijn van zes weken voor. Iemand
kan op wereldreis gaan. Die termijn van zes weken hoeft niet in te houden
dat iemand daadwerkelijk ook die brief op zijn deurmat moet hebben gezien.
Hoe voorkomt u het feit dat iemand überhaupt niet weet dat die brief
is binnengekomen?De heerDe Wit(SP)Als men zich niet aan de termijn heeft kunnen houden, zal men aannemelijk
moeten maken dat men onmiddellijk heeft gereageerd zodra men van de beschikking
kennis had genomen. Iemand die kan aantonen dat hij in het buitenland is geweest
en niet heeft kunnen zien dat er een beschikking was, krijgt dan alsnog een
termijn. Men moet dus wel aannemelijk kunnen maken dat men niet te kwader
trouw is op dat punt. Wat de aansluiting met het bestuursrecht betreft heb
ik gewezen op de praktijk van het horen. Ik vind dat daadwerkelijk de garantie
moet worden gegeven dat er gehoord wordt. In het bestuursrecht is vaak de
praktijk dat het daar verkeerd gaat. De termijn van zes weken biedt de parallel
met het bestuursrecht, maar dat is het enige.In een aantal gevallen wordt rechtsbijstand verplicht gesteld. Daarmee
ben ik het eens. Als bij het horen in het kader van een strafbeschikking een
advocaat verplicht aanwezig moet zijn, lijkt het mij voor de hand te liggen
dat wij de mogelijkheid van verplichte rechtsbijstand creëren. Artikel
41 van het Wetboek van Strafrecht moet daartoe worden uitgebreid. Ik hoor
graag de mening van de minister hierover. Vervolgens is het mogelijk dat ik
op dat punt nog een amendement zal indienen. Het systeem van de wet houdt
in dat verplichte rechtsbijstand mogelijk gemaakt moet worden. Als iemand
een toevoeging aanvraagt buiten de gevallen van de verplichte rechtsbijstand,
in het kader van het horen in verband met een beschikking, dan moet dat toch
mogelijk zijn? Ik doel dan eveneens op zaken met boetes van minder dan € 2000.Ik vind het heel opvallend dat er weinig aandacht wordt besteed aan de
effecten van de wet. Het gaat om het vergroten van de efficiency en de effectiviteit
en het ontlasten van de rechterlijke macht, maar de effecten van de wet op
deze punten zijn voor mij niet heel erg duidelijk. De minister noemt een aantal
van 65.000 gevallen waarin er geen beroep op de rechter zal worden gedaan,
maar de vraag is, of dat het geval is. De heer Rouvoet noemde al het vasthouden
aan de termijn van twee weken. Dat kan voor veel mensen en probleem
opleveren, en dus zullen zij veiligheidshalve een beroep doen op de rechter.
Ik kan mij echter ook voorstellen dat mensen buitengewoon ontevreden zullen
zijn over het horen in het kader van het voornemen om de beschikking af te
geven, in de trant van: er wordt vanuit gegaan dat ik schuldig ben, maar ik
heb helemaal geen schuld. Dit zal er dan juist toe leiden dat mensen gewoon
een beroep doen op de rechter, wat ik overigens toejuich. Gemakshalve wordt
er op basis van de huidige praktijk van de transacties vanuit gegaan dat het
aantal zaken zal afnemen, maar ik ben er nog niet van overtuigd. Ik kan mij
juist voorstellen dat men er de noodzaak van zal inzien om naar de rechter
te stappen. Daarmee komt de redenering van de minister op losse schroeven
te staan. Ik zou op dat punt graag een nadere toelichting van de minister
ontvangen.Mijn fractie heeft grote bezwaren tegen dit wetsvoorstel, en zelfs principiële
bezwaren wat betreft artikel 113 van de Grondwet en de scheiding van de machten,
die naar mijn idee door elkaar worden gehaald.MevrouwVos(GroenLinks)Voorzitter. De fractie van GroenLinks is niet tegen het verruimen van
de mogelijkheden van buitengerechtelijke afdoening. Voor onze fractie is het
wel de vraag of het voorstel dat nu voorligt, voldoet aan een aantal basisprincipes,
die voor ons voorop staan. Bij de buitgerechtelijke afdoening is natuurlijk
altijd de rechtsbescherming van de verdachte een punt van aandacht. Het gaat
ook altijd om de vraag welke zaken je op deze wijze wilt afdoen. Bij dit voorstel
komt er een nieuw element in beeld. De minister zegt namelijk heel duidelijk –
het staat ook helder in de memorie van toelichting en het wetsvoorstel zegt
het eveneens – dat het een cruciaal punt is in de strafbeschikking dat
er vaststelling plaatsvindt op deze wijze van schuld aan een strafbaar feit.
De fractie van GroenLinks vraagt zich ernstig af of dat zo wel kán
geschieden. Wij sluiten ons aan bij de zeer kritische opmerkingen die hierover
zijn gedaan vanuit de Raad van State, het OM en de Orde van Advocaten. Het
heeft ons enigszins verbaasd dat de minister redelijk luchtig langs deze forse
kritiek heengaat. De Raad van State heeft het over de dubbelzinnigheid van het wetsvoorstel,
omdat er nu bestuursrecht wordt gedaan met een sterk strafrechtelijke uitwerking.
Volgens de raad is er dan ook sprake van een in die zin hybride voorstel.
De Raad van State heeft ook opmerkingen gemaakt over een mogelijke strijdigheid
met artikel 113, waar staat te lezen dat het aan de rechterlijke macht is
om berechting van strafbare feiten af te doen. Wij vinden de beantwoording
van de minister op dat punt toch niet geheel overtuigend. Het is wel degelijk
zo – dat acht ik de kern van waar het hier om gaat – dat er op
deze manier de schuld wordt vastgesteld aan strafbare feiten, zonder dat er
een rechter voor aan te pas hoeft te zijn gekomen. De Raad van State heeft
de term gebruikt dat het OM hiermee een soort quasi-strafrechter wordt. Ook
dat is een opmerking waarvan wij zeggen: het is nogal wat als de Raad van
State dat vindt. Op dat punt zou ik graag een stevige reactie van de minister
horen.De Raad van State heeft zich voorts uitgesproken over een ander punt waarover
ik onze vragen nogmaals aan de minister wil voorleggen. Men kan in verzet
gaan, dan komt men bij de rechter, die gaat ten volle inhoudelijk toetsen
wat er aan de hand is en kan tot een strafvaststelling komen of tot een vernietiging.
Wat de rechter echter niet kan, is vaststellen hoe de meer procedurele gang
van zaken is geweest, dus of het OM op een juiste wijze heeft gehandeld en
of het op een juiste wijze tot de vaststelling van deze strafbeschikking is
gekomen. Dat is toch een punt waarmee wij een probleem hebben. De rechter
zou in dit soort zaken de procedurele gang van zaken ten volle moeten kunnen
toetsen. Waar dat niet het geval is, komen naar onze mening de rechten van
de verdachte in het geding.Een aantal kritische vragen is ook door het OM gesteld, terwijl juist
het OM een cruciale rol gaat vervullen in dit hele proces. Het OM acht de
voorgenomen wijziging fundamenteel. Tot nu toe was het OM altijd belast met
de vervolging. Nu krijgt het ook een taak in de berechting. Het OM zegt zelf:
wij krijgen daarmee een ingrijpende bevoegdheid die ver boven datgene uitstijgt
wat in andere Europese landen gangbaar is. Het OM zegt verder dat het procesinitiatief
bij de verdachte komt. De minister heeft de Kamer naar mijn mening onvoldoende
weten te overtuigen dat daar geen grote problemen van komen.Ten slotte heeft het OM gezegd dat er een ongelofelijk brede differentiatie
aan delicten onder de zesjaarstermijn valt. Daar kunnen dus ook zeer ernstige
delicten onder vallen. Het kan om gewelddelicten gaan die tot de dood hebben
geleid en daar heeft het OM grote vraagtekens bij. Die vraagtekens deelt de
fractie van GroenLinks. Ik wil tegenover de heer Eerdmans benadrukken dat
wij van mening zijn dat juist ernstige delicten en zeker delicten die de dood
tot gevolg hebben of tot ernstig letsel leiden, altijd voor de rechter moeten
komen. Dan wordt er namelijk in volle openbaarheid getoetst wat er gebeurd
is, wat er aan de hand is en dan wordt er ook in volle openbaarheid tot een
oordeel gekomen. Wij vinden het juist bij dat type delicten zeer onwenselijk
om de zaak buiten de openbaarheid af te doen. Wat ons betreft, is het vervolgens
aan de rechter om vast te stellen welk type straf het wordt. Dat kan in een
aantal gevallen zelfs bij gewelddelicten gewoon een taakstraf zijn, maar die
beslissing is echt aan de rechter. Dat de officier dit buiten de openbaarheid
om zou vaststellen, vinden wij zeer onwenselijk. Op dat punt willen wij graag
een reactie van de minister.De Nederlandse Orde van Advocaten spreekt over een fundamentele inbreuk
op de notie van de machtenscheiding. Ook dat punt delen wij, ik heb dat net
al genoemd. De NOA heeft het voorts over de rechtsbescherming van de verdachten
die te wensen over laat. Wij hebben daar ook een aantal vragen bij.De heerEerdmans(LPF)Ik ben het op het punt van de openbaarheid en misdrijven die buiten de
afdoening moeten blijven met u eens. Ik wil mijn opmerking over mevrouw Halsema
eigenlijk vervangen door minister Vos als aankomend hoofd van het departement
om te kijken of dat wat is. Ik constateer dat onze standpunten veel meer overeenkomen
dan ik net dacht. Zou u bepaalde misdrijven ook bij wet willen uitsluiten
van de afdoening?MevrouwVos(GroenLinks)Ik dank u voor deze erkenning die in volle openbaarheid is gedaan. Ik
vind het wetsvoorstel op dit punt zeer onduidelijk. Ik zou eraan
hechten om preciezer vast te stellen dat een aantal delicten nooit op deze
manier mag worden afgedaan. Het gaat mij in elk geval om ernstige geweldsdelicten
die de dood tot gevolg hebben. Die mogen nooit op deze manier worden afgedaan.
Ik kan mij voorstellen dat dit bij wet wordt uitgesloten, maar het kan misschien
ook op een andere manier. Ik vind het in elk geval nu zeer onduidelijk. U
zegt dat in dit soort gevallen ook nooit een taakstraf mag worden opgelegd.
Ik denk daar enigszins anders over. Wij hebben onlangs een zeer interessant
bezoek aan het voetbalstadion Galgenwaard gebracht. Een aantal mensen dat
zich schuldig had gemaakt aan een geweldsdelict, voelde zich zeer gestraft
door het werk dat zij daar moesten doen. Ik sluit niet uit dat het zeer verstandig
kan zijn om dat soort zaken op die manier af te handelen.Wij vinden de twee weken om in verzet te gaan, absoluut te kort. Er zijn
allerlei situaties denkbaar waarin die termijn te kort is. Ik steun het amendement
van de heer De Wit wat dat betreft van harte. Het is voor mijn fractie niet
helder hoe de procedure verloopt als de persoon in kwestie zegt dat hij de
brief niet heeft ontvangen. Ik lees in het wetsvoorstel dat een afschrift
van de strafbeschikking zo veel mogelijk in persoon aan de verdachte wordt
uitgereikt. De vraag is wat er gebeurt als dat niet mogelijk is en als die
persoon later zegt dat hij het stuk nooit heeft gezien. Hoe moet hij dan in
beroep gaan? Welke rechtsmiddelen staan die persoon dan ter beschikking? Wij
denken dat er dan snel een heel onwenselijke situatie ontstaat van een enorm
gesteggel over de vraag of de brief is bezorgd of niet. Het oprekken van de
termijn kan voor een deel voor de oplossing zorgen van dit probleem en kan
ook de persoon in de gelegenheid stellen om goed af te wegen of hij verzet
moet aantekenen of niet. In situaties waarin iemand alleen gehoord hoeft te
worden door de officier van justitie omdat deze van plan is om een taakstraf,
een ontzegging van de rijbevoegdheid of een geldboete tot € 2000
op te leggen, kan het voorkomen dat die persoon toch totaal onvoorbereid een
brief op de mat krijgt waarin bijvoorbeeld een geldboete wordt opgelegd tot € 2000
of een stadionverbod. Dat kan nogal rauw op het dak vallen als iemand niet
is gehoord. Het is niet juist dat mensen dan maar twee weken de tijd hebben
om in verzet te komen, zeker omdat het afzien van verzet als een vaststelling
van schuld wordt gezien.Ik heb het punt van de afbreuk aan de openbaarheid al genoemd. Zeker bij
ernstigere delicten moet de rechter er wat ons betreft altijd aan te pas komen,
ook vanuit het principe van de openbaarheid. Ik wil een preciezere toelichting
van de minister over de delicten die onder deze wet gaan vallen. Moeten naast
het OM ook waterschapsbesturen en de Belastingdienst deze rol kunnen vervullen?
Het OM heeft immers toch meer ervaring en heeft het apparaat om hier wellicht
zorgvuldig in te opereren. Het is de vraag of dit aan waterschapsbesturen
en de Belastingdienst kan worden overgelaten.Uiteindelijk gaat het erom dat de werkdruk verlicht wordt. De vraag is
of dat echt gebeurt. Ook de partijen om wie het gaat, hebben hier nogal wat
vraagtekens bij gezet. Ik noem het Openbaar Ministerie. De vraag is namelijk
of dit wetsvoorstel niet leidt tot juist een hogere werkdruk bij het Openbaar
Ministerie. Ik denk aan de huidige zeer lichte bagatelzaken, waarin bijvoorbeeld
een transactie wordt aangeboden. Als de betrokkene daar niet op ingaat, staat
het het OM open om te seponeren. Het OM kan naar de rechter stappen of een
zaak seponeren. Deze laatste mogelijkheid wordt straks uitgesloten bij de
strafbeschikking. Bestaat de kans niet dat mensen vrij massaal in verzet gaan
en dat allerlei zaken die wij niet voor de rechter willen hebben, wel degelijk
voor de rechter komen? Leidt dit dus wel in alle gevallen tot minder werkdruk?
Wij zijn daar niet geheel van overtuigd.Mijn fractie zet zeer grote vraagtekens bij dit wetsvoorstel. Wat ons
betreft, zijn er ook een aantal principiële bezwaren. Bovendien zien
wij niet in welk praktisch opzicht dit bijdraagt aan verbetering van de hele
rechtsgang en vermindering van de werkdruk. Op dit moment overwegen wij dan
ook om dit wetsvoorstel niet te steunen.De vergadering wordt van 12.31 uur tot 13.30 uur geschorst.MinisterDonnerVoorzitter. Ik dank de leden voor de brede steun voor het wetsvoorstel.
Ik misken niet dat enkele leden kanttekeningen hebben gemaakt en dat anderen
ernstige bedenkingen hebben geuit, maar ik constateer toch dat een groot deel
van de Kamer het voorstel steunt. Ik zal niet zeggen dat het warme steun krijgt,
maar het wordt toch gezien als een belangrijke verbetering. Er is een aantal
amendementen ingediend die tot een verdere verbetering van het wetsontwerp
kunnen leiden. In die zin kan het overleg heel vruchtbaar zijn.Ik dank ook voor de volstrekt gerechtvaardigde waardering voor de ambtenaren
die het wetsvoorstel hebben voorbereid, voor de wijze waarop op verschillende
punten op de kritiek van adviesorganen is ingegaan. Als de ministers dit allemaal
zelf moesten doen, functioneerde de Staat al lang niet meer.Door met het hoofd te schudden heb ik al aangegeven dat ik het niet eens
ben met de stelling dat het wetsvoorstel vooral in het teken van efficiencywinst
staat. Natuurlijk is dat een factor die meespeelt, maar ik zie wel degelijk
punten als door het OM aangegeven, namelijk dat hiermee een wezenlijke stap
wordt gezet in het strafrecht. Ik doe dat bewust niet vanuit efficiencyoverwegingen,
maar uit bredere overwegingen, met betrekking tot de toekomst en de plaats
van het strafrecht binnen het hele rechtsbestel. Niet voor niets vormde de
OM-afdoening onderdeel van het grondslagenonderzoek van Strafvordering 2001,
dat niet plaatsvond vanuit efficiencyoverwegingen. Bij de ontwikkeling van
bevoegdheden in de wetgeving dreigt steeds meer vanwege knelpunten in de handhaving
een middelpuntvliedende kracht te ontstaan, waardoor steeds grotere delen
van de strafrechthandhaving in het bestuursrecht terechtkomen. Aan de ene
kant moeten wij het bestuursrecht houden, maar aan de andere kant moet worden
geconstateerd dat indien in het strafrecht alles via de rechter loopt zodanige
knelpunten ontstaan, dat men in tal van takken van wetgeving zal kiezen voor
bestuursrechtelijke handhaving. Vanuit een oogpunt van rechtseenheid ontstaat
dan een bedenkelijke situatie. Binnen het bestuursrecht ontstaan dan eigen
vormen van strafrecht. Nu worden die al overwogen en worden ideeën erover
geponeerd. Tot nu toe is het gelukt die ontwikkeling te dempen.
Op het aan het strafrecht verwante terrein is het goed om die ontwikkeling
binnen één stroom te houden. Uit het oogpunt van rechtseenheid
is het goed dat niet een deel het bestuursrecht in gaat en een ander deel
het strafrecht, een van de elementen die aan de orde zijn bij de wetsvoorstellen
inzake het beboeten van fout parkeren. Ik heb daarover de vorige week nog
gesproken met de minister van Binnenlandse Zaken. Ik hoop dat deze wetsvoorstellen
deze week of de volgende week aan de Kamer kunnen worden gezonden. Dat is
dus geen punt. Wij willen ook allerminst de indruk wekken dat die wetsvoorstellen
met dit wetsvoorstel overbodig zouden worden. Maar bij de verkeershandhaving
is het wel een punt dat je bij een bekeuring van een bestuursambtenaar voor
fout parkeren naar de bestuursrechter kunt gaan en uiteindelijk bij de Raad
van State terechtkomt, terwijl je bij een bekeuring door een politieagent
bij de strafrechter en uiteindelijk bij de Hoge Raad terechtkomt. Dit is uit
een oogpunt van rechtsontwikkeling ongewenst en daarom is het oogmerk van
dit wetsvoorstel niet zuiver efficiencywinst, het is ook een belangrijke stap
om het strafrecht in het licht van een grotere behoefte aan handhaving levensvatbaar
te houden.De heerRouvoet(ChristenUnie)Voorzitter, ik vind dit wel een interessante uitbreiding van de argumentatie
in de memorie van toelichting die ik op zichzelf ook wel kan volgen, maar
het moet de minister, ook al heeft hij deze niet zelf geschreven, toch niet
ontgaan zijn dat op de eerste pagina van de memorie de doelmatigheid als belangrijkste
overweging wordt genoemd, met name de doelmatigheid bij bulkzaken. Dat is
toch een wat andere argumentatie. Het viel mij ook op dat met name de drie
coalitiefracties de efficiency vooropstellen. Ik begrijp nu dat wij het allemaal
verkeerd begrepen hebben.MinisterDonnerNee, bij die bulkzaken zijn vragen van berechting eigenlijk niet meer
aan de orde, want het gaat om zaken die niet aangevochten worden. Die dreigen
in het procesrecht de bottleneck te worden. Dit leidt dan weer tot de conclusie
dat er maar beter een bestuurlijke boete op gezet kan worden. Dat is de ontwikkeling
die dreigt als wij niet doen wat in het wetsvoorstel staat. Maar dit laat
onverlet dat ik heb aangegeven dat wij dit instrument toepassen op de bulkzaken,
niet op de bijzondere zaken, want die vereisen inderdaad een beoordeling.De heerRouvoet(ChristenUnie)Wij moeten er niet te lang over steggelen, maar ik ben niet de enige wie
het opgevallen is dat efficiency als hoofdargument is gebruikt. Daar is op
zichzelf ook niets tegen, maar als dit hoofdmotief in de memorie van toelichting
staat en als het ook door bijna alle fracties wordt gehonoreerd, is het wat
wonderlijk om de minister te horen zeggen dat efficiency niet de hoofddoelstelling
is, maar dat het om de eenheid van rechtspraak en dergelijke gaat. Dat stond
in de memorie van toelichting in ieder geval niet voorop.MinisterDonnerU legt mij nu ook andere woorden in de mond, ik ga in op opmerkingen dat
het alleen maar om efficiency zou gaan en ik licht toe, welke bredere overweging
er op de achtergrond staat. Die is ook niet weggelaten uit de memorie van
toelichting en de andere stukken, want daarin is er uitdrukkelijk melding
van gemaakt dat dit een gevolg is van het Grondslagenonderzoek Strafvordering
2001. Daarin is het uitdrukkelijk niet als een efficiencymaatregel aangegeven,
maar als een instrument, in te zetten op grond van de zojuist geschetste overwegingen.De heerDe Wit(SP)In de regel boven de passage over doelmatigheid waarnaar de heer Rouvoet
verwees, staat dat het gaat om de capaciteit van de justitieketen. Dan gaat
het natuurlijk om de vraag of alles wat er nu met meer handhaving en uitbreiding
van de politie opgespoord wordt, waarmee ik het overigens eens ben, aan de
rechter voorgelegd moet worden. Of moeten wij ook letten op de capaciteit
van de rechtspraak en daarom dit wetsvoorstel aannemen?MinisterDonnerU haalt twee dingen door elkaar. Ik zal zo dadelijk nog ingaan op de vraag
of die zaken aan de rechter moeten worden voorgelegd, maar ik geef inderdaad
aan dat het gaat om de capaciteit van de justitiële keten, omdat die
door de ontwikkelingen in de behoefte van de samenleving aan rechtshandhaving
een bottleneck dreigt te worden, waardoor de rechtseenheid als gevolg van
een middelpuntvliedende kracht in de richting van het bestuursrecht doorbroken
wordt. Ik zie niet in hoe deze twee argumenten elkaar zouden bijten. Een onderdeel
van dit geheel is dat hieruit naar mijn mening logischerwijze voortvloeit
dat deze zaken niet aan de rechter behoeven te worden voorgelegd. Er is gesteld
dat artikel 113 van de Grondwet zich daartegen zou verzetten. In de stukken
is duidelijk aangegeven dat dit een verkeerde uitleg is van artikel 113. Uit
de totstandkoming van die bepaling wordt duidelijk dat er in het geval van
berechting – dat is een andere term dan "rechter" – sprake is
van tegenspraak: er is een proces en er moet worden geoordeeld over de waarheid
van twee standpunten. Dat is hier niet aan de orde. Zodra er in deze zaken
verzet wordt gepleegd, zal de zaak aan de rechter worden voorgelegd. Dat is
de reden waarom wij dat verzet zoveel mogelijk drempelloos maken. Daarom is
hetgeen nu wordt voorgelegd niet in strijd met artikel 113 van de Grondwet.
Ik dank de heer Wolfsen, die op dat punt de gegeven argumentatie onderschrijft.De Raad van State constateert alleen maar dat er nader op ingegaan zou
moeten worden en niet dat het in strijd is, maar geeft geen argumenten, ook
niet rechtshistorisch, dat het in het geval van de enkele vaststelling via
de rechter zou moeten lopen. Nogmaals, wij hebben deze figuur bij de Mulderzaken
in het bestuursrecht, waarin bestuursorganen de boete opleggen. Als daartegen
geen beroep wordt ingesteld, wordt de zaak op die wijze vastgelegd. Dat is
een algemeen breed toegepast uitgangspunt binnen het bestuursrecht. Het is
nu niet anders: het wordt opgelegd door een instantie en zodra er verzet is,
zal de rechter daarover oordelen. Daarbij is het argument dat dit strijdig
is met de scheiding der machten hier minder aan de orde, aangezien het Openbaar
Ministerie onderdeel is van de rechterlijke macht, dan in het bestuursrecht
en bij bestuurlijke boetes en andere dwangmiddelen die wij op dat terrein
hebben. Ook daar is naar mijn mening geen sprake van een inbreuk op de scheiding
der machten.De heerDe Wit(SP)In de memorie van toelichting, op blz. 56, wordt artikel 113 van de Grondwet
nog een keer door de minister toegelicht. Het opdragen van berechting betekent
kennisneming en beslissing van geschillen. Als iemand geen verzet aantekent,
heeft het OM de zaak aangebracht, heeft het de zaak vervolgd, heeft het beslist
en heeft het de schuld vastgesteld. Iemand die niet in verzet gaat, heeft
in feite een rechterlijke veroordeling aan zijn broek; daarom zegt u dat ook
in de memorie van toelichting. Daarom lijkt mij dat een vorm van berechting
en valt het naar mijn idee wel onder artikel 113.MinisterDonnerHet dreigt een woordenspel te worden. Er is geen geschil; er is een constatering
door een instantie. Nogmaals, dat is niet anders dan wanneer een bestuurlijke
instantie constateert dat er een overtreding van bestuurlijke voorschriften
is of wanneer de officier van justitie vaststelt dat er een overtreding van
de verkeersvoorschriften is. Ook dan is het dezelfde instantie die de overtreding
constateert, die de boete oplegt en die eventueel die boete executeert. Wanneer
er een geschil is en degene aan wie de boete wordt opgelegd het daar niet
mee eens is, moet volgens de Grondwet dat geschil worden beoordeeld door een
rechter en niet door een andere instantie. Dat is de achtergrond, ook gezien
de rechtshistorie van die bepaling in de Grondwet. In de memorie van toelichting
wordt bedoeld dat er een straf wordt opgelegd en dat die strafbeschikking
in die zin het karakter heeft van een rechterlijke veroordeling, niet omdat
de rechter die uitspreekt, maar vanwege de effecten ervan. Bedoeld wordt niet
dat, omdat die term wordt gebruikt, je nu moet constateren dat de rechter
het had moeten doen. Neen, de Grondwet spreekt niet van dat soort beschikkingen
met dat karakter dat straffen moeten worden opgelegd door de rechter. Neen,
de Grondwet bepaalt dat geschillen moeten worden beoordeeld door de rechter.
Dat is al sinds Montesquieu en al veel langer de essentie van de gedachte
van de scheiding der machten.De heerDe Wit(SP)De minister zegt dat het om het woord geschil gaat. Stel dat ik door de
officier word gehoord en hij zegt dat ik het gedaan heb en dat hij daarvan
de bewijzen heeft. Ik heb mijn advocaat meegenomen en zeg dat ik het niet
heb gedaan, dat het niet waar is. Dan is er een geschil en legt de officier
vervolgens een beschikking op.MinisterDonnerHet is dan mogelijk om binnen twee weken in verzet te gaan. Het effect
van deze wet is dan dat de hele beschikking van tafel is en de rechter het
geschil beoordeelt.De heerDe Wit(SP)Dat snap ik, maar u kunt natuurlijk niet garanderen dat iedereen op zo'n
moment in verzet gaat.MinisterDonnerNee, maar dan is er ook geen geschil.De heerDe Wit(SP)Dan moet je wel consequent zijn en altijd verzet aantekenen. Die afweging
kunnen mensen ook nog maken.MinisterDonnerOok als ik geconfronteerd word met zo'n situatie, is het heel wel denkbaar
dat ik in eerste instantie zeg het er niet mee eens te zijn en dat ik na het
zien van de gegevens concludeer dat verzet weinig zin heeft. Dan is er geen
geschil in de zin dat een rechter daarover moet oordelen. Er kan dan misschien
intellectueel wel een geschil blijven bestaan, in de zin dat ik mokkend blijf
zeggen dat ik toch gelijk heb, maar dat is sinds Galileo anders opgelost.
Dat is in wezen het kernpunt van artikel 113.Ik heb indirect al iets gezegd met betrekking tot het argument van de
heer Rouvoet over de onnodige en onwenselijke vermenging van bestuursrecht
en strafrechtelijke handhaving. Nogmaals, bestuursrecht en strafrecht zullen
naast elkaar blijven bestaan. Er zullen bestuurlijke boetes opgelegd blijven
worden op de terreinen waarvoor ze geschikt zijn. Juist door dit wetsvoorstel
niet te aanvaarden, gaat die vermenging sneller, omdat wij dan tendensen zullen
zien om zaken die in wezen binnen het strafrecht opgelost moeten worden, te
verschuiven naar het bestuursrecht, aangezien dat gemakkelijker gaat. Wij
hebben dan een veelvoud aan instanties die allemaal boetes mogen opleggen.
Dit wetsvoorstel ligt er juist om dat te voorkomen. Een aantal instanties
zoals de Belastingdienst en de waterschappen hebben op dit moment een transactiebevoegdheid.
Het is niet de bedoeling dat die mogelijkheid met dit wetsvoorstel wordt afgekapt.
De transactiebevoegdheid kan genormeerd worden via aanwijzingen van het OM.
Zodra tegen een strafbeschikking verzet wordt aangetekend, is het het OM dat
in eerste instantie beoordeelt of de zaak nog voor de rechter wordt verdedigd,
en de verdediging voor de rechter voert. Juist daardoor worden de zaken samengebracht
en ontstaat het samenstromen van de verschillende lijnen.De heerRouvoet(ChristenUnie)Dat lijkt mij niet houdbaar, omdat het verschil tussen een strafbeschikking
en een transactie is dat een strafbeschikking een daad van vervolging is.
De minister zegt in feite dat waterschapsbesturen ook aan vervolging mogen
doen. Kwalitatief is dat iets nieuws, want dat was niet de strekking van de
transactie, die geen daad van vervolging is.MinisterDonnerDat is in wezen een terminologisch punt dat in 1926 in de systematiek
is ingevoerd voor het onderscheid tussen buitengerechtelijk en niet-buitengerechtelijk.
Een transactie is buitengerechtelijk, maar er zal rekening worden gehouden
met de schuld. Het karakter van de strafbeschikking berust op een rechtstheoretisch
punt, dat materieel niets wezenlijks verandert. Het onderscheid is in 1926
ingevoerd op een moment dat er vrijwel geen buitengerechtelijke afdoening
was. Het heeft nu enorme vormen aangenomen. In de verkeershandhaving worden
tien miljoen zaken op deze wijze afgedaan. Het is een wezenlijk element van
het hele handhavingssysteem. Zodra er verzet wordt aangetekend, beslist het
OM of de zaak wordt doorgezet of niet. Dat is een groot voordeel ten opzichte
van de bestuurlijke handhaving.De heerRouvoet(ChristenUnie)Dat bestrijd ik ook niet, maar het is mij net iets te gemakkelijk om dit
af te doen als een terminologische kwestie als gevolg van een beslissing uit
1926. In dit wetsvoorstel staat dat de strafbeschikking een daad van vervolging
is die ook door waterschapsbesturen, de Belastingdienst en andere instanties
kan worden opgelegd. Dat vind ik nogal wat. Kwalitatief is dit
iets anders dan een transactie. De minister kan natuurlijk zeggen dat de transactie
een soort juridische fictie is ter voorkoming van een zitting en dan heeft
hij nog gelijk ook. Nu wordt dit echter expliciet in een wetsvoorstel opgenomen
en ik vraag mij af of dat wel zuiver is.MinisterDonnerSterker nog, ook de bestuurlijke boete is een daad van vervolging. Die
vervolging hebben wij via wetgeving geheel buiten het bereik van het OM gebracht.
Die vermenging is er al, maar wordt alleen sterker door de aanvaarding van
dit wetsvoorstel. Ik verwijs naar de vierde tranche van de wijziging van de
Algemene wet bestuursrecht. Juist om te voorkomen dat er in het bestuursrecht
een geheel strafrechtelijk systeem moet worden opgenomen, is deze modernisering
nodig. Een wezenlijk verschil met 1926 is dat wij te maken hebben met massadelicten.
Die dienen binnen het strafrecht te worden afgehandeld, want anders zijn wij
steeds op andere stelsels aangewezen.MevrouwVos(GroenLinks)U zei: zodra er verzet tegen de strafbeschikking wordt aangetekend, beslist
het OM of de zaak wordt doorgezet. Klopt dat wel? Eén van de kritiekpunten
van het OM is juist dat het procesinitiatief bij de verdachte komt te liggen.
Ik heb begrepen dat een zaak hoe dan ook bij de rechter komt als een verdachte
in verzet gaat.MinisterDonnerBij verzet gaat de zaak in beginsel naar de rechter, maar het OM kan beslissen
of de zaak wordt doorgezet of niet.MevrouwVos(GroenLinks)Het OM kan ook seponeren, bedoelt u.MinisterDonnerIk weet niet of "seponeren" de juiste term is. Wellicht dient in dit geval
van "intrekken" te worden gesproken. Over de precieze definitie krijgt u nog
duidelijkheid, maar praktisch gezien komt het op hetzelfde neer.De heer Rouvoet heeft gevraagd of de afdoening door het OM buiten het
ordeningsrecht kan worden geplaatst. Nu is het begrip "ordeningsrecht" onbepaald,
maar hij bedoelt in feite of dit wel kan als er slachtoffers zijn. Ik moet
constateren dat deze mogelijkheid al met de transactie is ingevoerd. Binnen
het milieurecht geldt dit ook als er bestuurlijke boetes worden opgelegd.
Dan zijn er eveneens slachtoffers, zij het minder direct. Deze discussie hebben
wij gevoerd toen de transacties naar de huidige grenzen zijn opgetrokken.
Ik denk dat het onderscheid tussen zaken met en zaken zonder slachtoffers
niet te handhaven is. Als alle zaken met slachtoffers per definitie naar de
rechter moeten – ook als er geen geschil over is – ben ik bang
dat er veel minder zaken vervolgd zullen worden. Ik kom straks terug op de
vraag hoe wij die grens binnen de delicten trekken. Ik ben het ermee eens
dat het niet de bedoeling is om ernstige delicten op deze wijze af te doen.
Dat regelen wij nu net via de aanwijzingen en die worden gegeven door het
Openbaar Ministerie samen met de minister van Justitie. Er wordt geen aanwijzing
gegeven zonder dat de minister van Justitie het daarmee eens is. Op die punten
is de minister van Justitie volledig aanspreekbaar. Daar loopt de zaak rond.Je kunt niet zonder meer stellen dat naar de rechter moet worden gegaan
zodra er een slachtoffer is, bijvoorbeeld door een belediging of door een
klap, en dat het op deze wijze of via een transactie kan worden afgehandeld
als er geen slachtoffer is, terwijl het dan bijvoorbeeld wel om miljoenen
schade gaat. Ik geef toe dat ik het zwart-wit stel, maar dat is in wezen wat
wordt voorgesteld. Daar ligt het onderscheid niet meer.De heerRouvoet(ChristenUnie)Dat is het toch iedere keer net niet. Wij gaan telkens langs elkaar heen.Ik heb zelf al gezegd dat niet strak in categorieën is in te delen
wat onder ordeningswetgeving valt en wat niet. Dat geef ik de minister toe.
Nu maakt hij een vergelijking met de transactie, terwijl ik staande houd dat
een transactie geen vaststelling of erkenning is van schuld. Zo wordt het
ook in de stukken verwoord. De strafbeschikking is dat wel. Dat schiet dus
net weer tekort om hier als adequate parallel te dienen.In dit wetsvoorstel is niet voor niets opgenomen dat ook voor de strafbeschikking
artikel 12 Strafvordering geldt. Dat zie ik ook wel. Omdat ik weet dat een
en ander niet zo heel strak in categorieën is in te delen, heb ik een
onderscheid gemaakt tussen inherent strafwaardige gedragingen en ordeningswetgeving.
Dat is een poging tot het aanbrengen van een grens. Ik heb namelijk het gevoel
dat wij een vrij stevige doorbraak realiseren.MinisterDonnerHet onderscheid schuld of geen schuld speelt in wezen ook al bij de transacties
een rol. Wij hebben wel gesteld dat het in het bestuursrecht gaat om het vaststellen
van de formele overtreding. Het doet er dan niet toe of dat met opzet, door
schuld of door iets anders is gebeurd. Dat onderscheid hebben wij in ieder
geval binnen de transactiesfeer laten vallen. In de praktijk zal dat een rol
spelen bij het nemen van besluiten door het OM over de transacties.Het feit dat het schuld is, is geen kwestie die per definitie door de
rechter moet worden vastgesteld. Is er een geschil over de schuld, dan is
het wel aan de rechter om zich daarover uit te spreken. Stel ik geef iemand
een tik en ik erken volledig dat ik dat heb gedaan, dan is het toch niet om
die reden een zaak die aan de rechter moet worden voorgelegd? Het is juist
een element van rechtsbescherming dat het OM bij de strafbeschikking bepaalt
dat het mede de schuld bevat, want dat is een grond waarop verzet gedaan kan
worden. Zou het zuiver een Ordnungswidrigkeit zijn, zonder dat de schuld hoeft
te worden vastgesteld, dan kan ik mij niet verzetten om de reden dat het wel
is gebeurd, maar ik daaraan geen schuld heb. Juist door dat een element te
maken van de strafbeschikking wordt dat een element van verzet en is het dus
een extra element van rechtsbescherming inzake de strafbeschikking. Het enkele
feit dat er een schuld in het geding is die niet omstreden is, betekent niet
dat desondanks de rechter dat moet beoordelen. Dat geeft aan de rechter een
bepaalde materiële bevoegdheid terwijl de Grondwet op de geschillen duidt,
dus als men het niet eens is.De heerRouvoet(ChristenUnie)De minister probeert mij te overtuigen met een redenering over schuld,
maar hij begon met het maken van een vergelijking met de transactie. Ik heb
daartegen ingebracht dat de schuldkwestie in de transactie vergeleken met
de strafbeschikking anders is. Hetzelfde geldt echter voor het element straf.
Een transactie is geen straf, al wordt zij door velen wel als
zodanig ervaren. Daarmee wordt ook geen schuld bekend, al zal dat in de praktijk,
in de beleving van het publiek, wel zo worden uitgelegd. In juridische zin
is het geen schuldbekentenis, erkenning of vaststelling van schuld, en geen
straf. Bij de strafbeschikking is dat in beide gevallen anders. Daarom gaat
die parallel met de transactie op dit punt, die de minister met zoveel verve
probeert staande te houden, niet op.MinisterDonnerIk ontken niet dat de transactie op dat punt formeel geen straf is en
geen schuld inhoudt. Om die reden is dit wetsvoorstel juist ingediend. Dat
zit er niet in en dat willen wij erin brengen. Ik bestrijd echter het argument
van de heer Rouvoet dat de zaak via de rechter moet lopen, omdat die elementen
erin komen. Dat is onterecht. De heer Rouvoet heeft zelf immers al aangegeven
dat het voor het gevoel van de burger schulderkenning en straf is. Soms merk
ik dat bedrijven de boeten aanvaarden, maar zich vervolgens tegen de publicatie
van het OM verzetten omdat daarmee de suggestie zou worden gewekt dat er sprake
is van schuld. Ik meen daarom dat het wenselijk is deze strafbeschikking in
te voeren.Tot slot heeft de heer Rouvoet mij gevraagd wat dit betekent voor de positie
van het OM. Later in mijn betoog zal ik kort ingaan op de vragen die bij het
OM leefden. Het aantal is overigens na nader overleg verminderd, maar er zijn
vragen overgebleven. De positie van het OM wordt, behoudens op de punten die
ik zojuist al heb aangegeven, niet anders dan bij de transactie. De grenzen
zijn hetzelfde en zodra de zaak wordt aangevochten of daartegen bezwaar bestaat,
komt men voor de rechter. Het zit dus meer in het karakter van datgene wat
uiteindelijk wordt opgelegd dan in de verandering van de positie van het OM.In antwoord op de vraag van de heer Van Haersma Buma of de transactiebevoegdheid
van toepassing blijft, zeg ik dat die in eerste instantie in volle omvang
naast de huidige strafbeschikking blijft bestaan. Dat neemt niet weg dat het
OM wil beginnen met het gefaseerd invoeren van de strafbeschikking bij de
lagere misdrijfzaken, zoals die onder BOS/Polaris vallen. In andere zaken
wil het OM voorlopig van de transactie gebruikmaken. Als de vraag aan de orde
komt of de transactiebevoegdheid voor alle misdrijven of voor een bepaald
deel moet worden afgeschaft, dient dat te gebeuren op basis van een evaluatie
waarin de vraag centraal staat wat men aan de concurrentie van beide heeft.Naast de transactie blijft het voorwaardelijk sepot als mogelijkheid bestaan.
Dat biedt dus ook nog de mogelijkheid van buitengerechtelijke afdoening.De heer Van Haersma Buma heeft vervolgens de grens van de strafbedreiging
aan de orde gebracht. De keuze is inderdaad gemaakt op basis van het feit
dat dit ook al de grens is bij de transacties. Dat is ook de logica van het
systeem. Daarbij komt dat in de strafbeschikking nooit een vrijheidsstraf
kan worden opgelegd. Het gaat er dus om dat voor het misdrijf in concreto
met een taakstraf of een boete kan worden volstaan. Dat is bijvoorbeeld mogelijk
in geval van een first offender, bij openlijke geweldpleging of in geval van
winkeldiefstal.Bij openlijke geweldpleging moet u zich voorstellen dat er sprake kan
zijn van twee jongetjes of enkele volwassenen die met stenen naar een lantaarnpaal
gooien. Dat zijn de termen die gebruikt worden. De categorieën zoals
die in het Wetboek van Strafrecht gebruikt worden, zijn als zodanig dus niet
bruikbaar. Op dat punt is het van veel groter belang welke aanwijzingen gegeven
zullen zal worden ten aanzien van het gebruik van de strafbeschikking versus
de transactie mogelijk versus het vervolgen van die zaken voor de rechter.
Er zijn zaken die mede vanuit een oogpunt van de openbaarheid voor de rechter
moeten worden gebracht. Daarmee zeg ik niet dat de strafbeschikking niet openbaar
is, maar daar waar er ten minste reden voor is om dat te doen, ben ik dat
met u eens. Maar het is ook allerminst de bedoeling om dat nu plotseling allemaal
bij de rechter weg te halen.De heerVan Haersma Buma(CDA)De minister stelt dus voor om via richtlijnen aan het OM aan te geven
welke zaken wel en niet via strafbeschikking zullen lopen. Zijn dat in de
visie van de minister de richtlijnen zoals die nu ook gelden voor de transactie,
dus voor de schikking? Of gelden hiervoor dan toch weer andere categorieën?MinisterDonnerHet OM heeft de bedoeling om in eerste instantie nog een onderscheid aan
te brengen tussen die zaken die bij strafbeschikking afgedaan kunnen worden
en die zaken die bij transactie afgedaan zullen moeten worden. De laatste
zijn de ernstige zaken. Dat is de kwestie van de gefaseerde invoering. Men
wil eerst kijken hoe het werkt. De vraag of de grenzen per definitie hetzelfde
moeten zijn of dat er een verschil moet blijven, komt dus pas veel later aan
de orde.Het OM bepaalt op dit soort terreinen in eerste instantie wat verstandig
is, mede gelet op wat wel en niet afgedaan kan worden. Het is staand beleid
dat geen taakstraffen bij seksuele delicten of ernstige geweldsdelicten worden
geëist. Ik wijs er wel op dat bijvoorbeeld ook de potloodventer onder
seksuele delicten valt. Die zaken zullen niet via de rechter lopen. Dat gebeurt
nu ook al niet. Men moet er dus voor waken om niet via de noemer alles tot
teller te maken. Het uitgangspunt is wel degelijk dat geen taakstraffen bij
die delicten worden geëist. De voorbeelden die de heer Eerdmans noemde,
zijn niet zozeer kwesties die wij via wetgeving beperken. Dat is het beleid
van de rechter van de bestraffing in die zaak. Dan kan een situatie ontstaan
dat het OM constateert dat de rechter beleidsmatig met betrekking tot bepaalde
delicten tot bepaalde taakstraffen komt en dat er dan ook op een gegeven moment
aanleiding kan zijn om te zeggen: kunnen wij het dan niet via de strafbeschikking
doen? Maar dat is dus een heel andere vraag. Dat is niet een probleem van
wetgeving, maar een probleem van het gegeven dat de rechter in dat soort zaken
overgaat tot het opleggen van een taakstraf en dat daar dan op den duur het
eisenbeleid van het OM naar zal gaan staan. Het is immers ook niet zo dat
de eis iedere keer systematisch wordt afgewezen. Maar dan praten wij als wetgever
in wezen over wat bij uitstek het terrein van de onafhankelijke rechter is.De heerWolfsen(PvdA)Het beleid van minister Korthals dat in beginsel geen taakstraf voor seksuele
delicten of geweldsmisdrijven wordt opgelegd, is dus gewoon staand
beleid?MinisterDonnerJa.De heerWolfsen(PvdA)Dat sluit aan bij het beleid dat een straf in overeenstemming moet zijn
met het gepleegde delict. Er zijn wel variaties naar beneden en naar boven
mogelijk.MinisterDonnerDat is gewoon het uitgangspunt: bij die zaken geen taakstraf.De heer Van Haersma Buma vroeg in hoeverre de OM-afdoening is bedoeld
voor lichtere zaken. In beginsel wordt het terrein omvat. Bij een aantal zaken
zijn extra waarborgen voorzien, zoals het horen met advocaat waar zwaardere
boetes worden opgelegd. Ook bij de bestuurlijke boete zitten er enorme variaties
in. De hoogte en de ernst zit niet primair daarin. Het OM heeft in ieder geval
in de eerste fase de bedoeling om zwaardere zaken, als deze al niet voor de
rechter worden gebracht, via transactie af te doen.Vervolgens kom ik op de samenloop met de wet-Mulder. Ik kom straks terug
op de zes-wekentermijn die in het amendement van mevrouw Griffith aan de orde
komt. Zij wees in het bijzonder op het vraagstuk van de zekerheidstelling.
Moeten wij niet overwegen om eerst te laten betalen alvorens men in verzet
kan gaan? Om verschillende redenen is dat in dit wetsontwerp minder goed denkbaar.
Ik had de materiële overwegingen al aangegeven ten aanzien van het verzet.
Als men daarvan uit zou gaan, dan wordt de strafbeschikking in wezen inzet
van het geschil. Bij de wet-Mulder is dat het geval, want dat is een bestuurlijk
proces. Er zit dus een toetsing door de rechter op. In het voorstel zoals
het er nu ligt, is de strafbeschikking in wezen van tafel en is het geschil
in volle omvang ter beoordeling van de rechter. Als er eerst betaald zou zijn,
legt dit toch een norm binnen het proces. Dat is één bedenking
die ik erbij heb.In de tweede plaats gaat er een belemmerend effect vanuit ten aanzien
van de toegang tot de rechter. Ik geloof dat het ontmoedigen van het zonder
goede redenen instellen van verzet, niet minder effectief wordt. Bovendien
is er bij de wet-Mulder sprake van een duidelijke staffel tot een bepaald
maximum. Het gaat dan meestal om automobilisten. De staffel van de wet-Mulder
is bij de huidige stand van de benzineprijs ongeveer zes tanks vol en dan
heb ik het gehad. Onder dit wetsontwerp kunnen de strafbeschikkingen aanzienlijk
hoger zijn. In dat geval dreigt de toegang tot de rechter daardoor te worden
belemmerd. Ik sta in voor de integriteit van het Openbaar Ministerie, maar
de buitenstaander zou kunnen denken dat er een extra hoge boete wordt opgelegd
om verzet te voorkomen. Om die reden ben ik voorshands minder geneigd om te
zeggen dat de twee naast elkaar kunnen worden ingezet. Het punt blijft echter
dat wij, als wij de OM-afdoening hebben, zullen moeten overwegen of de twee
systemen naast elkaar moeten bestaan. Ik zou zeggen dat ook dat een kwestie
is van evaluatie. Voor de zes-wekentermijn van mevrouw Griffith is meer te
zeggen, maar daarop kom ik straks terug.De heerVan Haersma Buma(CDA)Ik begrijp de minister als hij zegt dat je het niet moet doen bij heel
hoge bedragen. Collega's hebben dat ook al gezegd. Ik snap alleen toch niet
helemaal waarom je bij de grote bulkzaken van kleinere strafbeschikkingen
tot bijvoorbeeld € 100 of € 200 niet zegt: eerst betalen.
Mijn angst is dat het instellen van verzet een soort uitstel van betaling
gaat worden. Wij moeten voorkomen dat het te aantrekkelijk wordt om verzet
aan te tekenen op het moment dat je een zaak hebt die uiteindelijk kansloos
is.MinisterDonnerIk geef een aantal overwegingen waarom ik het, zeker in deze fase, niet
heb voorgesteld. In de discussie over het bestaan van twee systemen naast
elkaar, wordt het denkbaar dat je het bij een bepaald maximum zou kunnen doen.
Tegelijkertijd wijs ik erop dat in dit systeem het onnodig aantekenen van
verzet ontmoedigd kan worden, doordat de rechter tot hogere bedragen kan komen
dan het OM bij de strafbeschikking. Die ontmoediging blijft er altijd in zitten.
Niet voor het hele gebied van de strafbeschikking zal een dergelijke eis kunnen
worden gesteld.De heerWolfsen(PvdA)Ik sla aan op twee uitdrukkingen die de minister gebruikt, te weten "voorshands"
en "in deze fase", en die mij bijzonder achterdochtig maken. Iedereen moet
altijd vrij naar de strafrechter kunnen. In de woorden van de minister proef
ik dat hij het wetsvoorstel feitelijk als opmaat gebruikt naar het innen van
allerlei heffingen van mensen die voor de strafrechter moeten verschijnen.
Als dat het geval is, ga ik opeens geweldige bedenkingen krijgen.MinisterDonnerDat zal niet kunnen zonder dat de Kamer daarover heeft geoordeeld.De heerWolfsen(PvdA)Maar de deur wordt op die manier wel open gezet.MinisterDonnerDe OM-afdoening zoals voorgesteld is mede geïnspireerd op het systeem
van de wet-Mulder.De heerWolfsen(PvdA)In de wet-Mulder is alles buiten het strafrecht geplaatst. Het zijn geen
strafrechtelijke gedragingen meer. Zo is dat ook in de wet gedefinieerd.MinisterDonnerDat zijn de "Ordnungswidrigkeiten", dat ben ik met u eens. Daarom heb
ik in antwoord op de vraag van de heer Van Haersma Buma gezegd dat het drempelloos
naar de rechter kunnen gaan een belangrijk element is om niet tot die eis
te komen. Op een goed moment moet ik bij de evaluatie de vraag beantwoorden
of ik de twee systemen naast elkaar moet laten bestaan of dat ik elementen
van het ene systeem overneem in het andere. Ik loop daar echter niet op vooruit;
het is een zaak voor toekomstige ministers van Justitie.De heerWolfsen(PvdA)Dat is op zichzelf genomen een geruststelling, want het kan nog wel een
poosje duren voordat er een nieuwe minister van Justitie is. Wilt u de administratiefrechtelijke
afdoening van verkeersovertredingen weer in het strafrecht halen, of wilt
u die erbuiten laten? Wat zijn uw gedachten daarbij?MinisterDonnerAntwoord geven op die vraag veronderstelt dat ik de evaluatie heb gehad.
Wij spreken nu over iets waarvoor wel zekere precedenten bestaan. U zegt dat
het om iets gaat dat volstrekt nieuw is in Europa, maar in de
Duitse "Ordnungswidrigkeiten" zitten wel degelijk elementen waarmee wij hier
ook te maken hebben. Er is dus wel sprake van een parallel. Wij zetten met
dit wetsvoorstel een nieuwe stap om een terrein binnen het strafrecht te houden.
Ik wil dan eerst zien hoe het werkt. Dat is ook de achtergrond van de keuze
van het OM voor de fasegewijze invoering. Daarmee doe ik ervaring op en ik
wil niet vooruitlopen op de vraag welke lessen daaruit kunnen worden getrokken.
Het kan ertoe leiden dat "Mulder" weer in het strafrecht wordt gehaald, maar
het kan ook zijn dat wij constateren dat wij bij een aantal van de desbetreffende
zaken net zo goed de wet-Mulder kunnen toepassen. Wij kunnen ook overwegen
beide systemen naast elkaar te laten bestaan, maar voor bepaalde sancties
een drempel in te bouwen. Als ik daarover nu een oordeel geef, ben ik aan
het koffiedik kijken.MevrouwVos(GroenLinks)De mogelijkheid dat de rechter een hogere boete oplegt dan het Openbaar
Ministerie kan volgens de minister een drempel opwerpen voor het aantekenen
van verzet. Verwacht de minister dat dit altijd zal gebeuren, of bestaat slechts
de kans dat dit gebeurt? Als het altijd gebeurde, zou het inderdaad echt een
drempel zijn om naar de rechter te gaan.MinisterDonnerAls er verzet wordt aangetekend, ligt de zaak open en staat deze helemaal
ter beoordeling van de rechter. Het is echter wel degelijk zo dat de rechter
op een gegeven moment kan constateren dat er verzet wordt aangetekend enkel
en alleen om het proces te frustreren. Dan kan de rechter heel wel besluiten
tot het opleggen van een hogere boete. Dat is nu echter niet inherent aan
het systeem.Voorzitter. De heer Van Haersma Buma heeft nog gesproken over de PV-vergoeding.
De brief daarover is vrij recent naar de gemeenten gegaan. Inmiddels heeft
eenderde van het aantal gemeenten en drie van de vier grote steden gemeld
dat zij gebruik willen maken van deze figuur. Toch moeten wij ervoor oppassen
dat wij de verschillende processen door elkaar halen. Ik heb juist deze mogelijkheid
aan de gemeenten aangeboden, omdat het wetsvoorstel bestuurlijke boete onvoldoende
voortgang maakt. Het is dus niet als permanente figuur bedoeld.Dit laat onverlet dat diezelfde figuur meer structureel in het onderhavige
wetsvoorstel ingebouwd kan worden. Dit blijft dan een figuur naast de bestuurlijke
boete. Op bepaalde terreinen geldt de bestuurlijke boete, maar het is evenzeer
denkbaar dat er in het kader van deze OM-afdoening meer structureel een figuur
gevonden wordt waarbij als volgt wordt geredeneerd: als de handhaving geschiedt
door gemeenteambtenaren en als dat tot boetes leidt, zou een deel van de bedragen
aan de gemeenten kunnen toekomen.Wanneer over een fopspeen wordt gesproken als het de hoogte van het bedrag
betreft, moet men zich realiseren dat dit anders is dan bij het fout parkeren.
Immers, dat betreft handhaving op kenteken. Bij de kleine ergernissen gaat
het om handhaving op naam. Om die reden kan los van het wetsvoorstel inzake
de bestuurlijke boete pas sinds 1 januari de PV-vergoeding ingevoerd
worden. Immers, daarvoor moet men noodzakelijkerwijs over een identiteitsbewijs
beschikken. Anders is het niet te handhaven. Voorts maakt de Staat daar verlies
op, of er nu wel of geen PV-vergoeding is. De kosten van iedere boete zullen
namelijk per definitie hoger zijn dan de opbrengst. Om die reden moeten de
boetes niet opgeschroefd worden, want dan komt het hele gebouw op dat terrein
onder druk te staan. Het betreft inderdaad het uitlaten van een hond. Ik kan
daarvoor niet plotseling een boete van honderden euro's opleggen. De kosten
voor het justitiële apparaat bij de handhaving bij dat soort zaken komen
soms wel boven de boetes uit; in ieder geval komen die in de buurt van de
boetes. De verdeling is dus gemaakt op basis van een reële inschatting
van de kosten over en weer.Het idee van de heer Van Haersma Buma laat zich, los van de vraag over
de bestuurlijke boete, eventueel op andere terreinen integreren, ook in het
kader van de OM-afdoening. Dat zou een verdere nuancering van het systeem
kunnen opleveren.De heerVan Haersma Buma(CDA)Mijn idee gaat over iets wat nu volgens het wetsvoorstel al aan buitengewoon
opsporingsambtenaren (BOA) gedelegeerd kan worden. Dat kan door mijn idee
vrij eenvoudig wat meer vorm krijgen. Ik overweeg om hierover alsnog een amendement
in te dienen. Toch vraag ik mij af of dat nodig is, omdat misschien al in
deze wetsvoorstellen de mogelijkheid besloten ligt dat gemeenten dit zelf
afdoen. Nogmaals, anders overweeg ik om die mogelijkheid daarin te amenderen.
Ik wacht de reactie nog even af. Mijn suggestie gaat over de PV-vergoeding,
die weliswaar geen fopspeen is. Als je echter 95% van de boetes hebt uitgereikt,
krijg je € 10 per boete betaald. Dat komt volgens mij omdat heel
veel van die boetes door politieambtenaren worden opgelegd die niet door de
gemeenten betaald worden. Dat zijn dus ook kosten van het Rijk. Als de BOA
in dienst is van de gemeente, zijn de kosten voor het Rijk veel kleiner. Een
veel groter deel van die boete zou dan naar de gemeente kunnen terugvloeien.
Mij lijkt de grote winst, zeker met deze wet naast die van de bestuurlijke
boete, dat veel meer per delict bekeken kan worden het best kan worden afgedaan
via een bestuurlijke boete of via een OM-afdoening. Immers, ons doel is meer
handhaving. Op die manier ontstaat door de handhaving bij de gemeente meer
handhaving op maat.MinisterDonnerLaten wij de discussie over de vraag wat de omvang van het bedrag moet
zijn nu even niet voeren. Daarvoor moeten wij gewoon gaan kijken wat de werkelijke
kosten zijn. Ik ben het met u eens dat de kosten nu voor een deel bij de politie
zitten. Aan de andere kant krijg je de inningskosten, de handhavingskosten
en dergelijke. Het is een kwestie van wat is wel en wat is niet reëel.
Ik ben het voor het overige met u eens, zij het dat wat u wilt niet zonder
meer kan in het wetsvoorstel zoals dat er nu ligt, omdat daarin de gemeenten
niet zonder meer zijn aangewezen. Er is gewezen op artikel 37 van de Wet op
de economische delicten, maar dan gaat het ook daadwerkelijk om de economische
delicten. De hond uitlaten op de stoep of fietsen op de stoep is geen economisch
delict. In dat kader kan het dus nog niet. Die ruimte zou eerst geschapen
moeten worden. De vervolgvraag wat ik doe met de boete, is minder een kwestie
van de wetgeving als wel een kwestie van de begrotingswetgeving.De heerVan Haersma Buma(CDA)Dan is dus wel mogelijk wat ik zelf zie, namelijk dat je op een gegeven
moment die twee mogelijkheden naast elkaar hebt. Dan introduceer je de bestuurlijke
boete waar dat het meest wenselijk is, terwijl het daar waar het toch iets
strafrechtelijks betreft en de politie de capaciteit niet heeft, toch mogelijk
is dat de gemeente die capaciteit ter beschikking stelt. Dat kan bijvoorbeeld
via een BOA geschieden, dan gaat de afwikkeling via het OM.MinisterDonnerDat ben ik dus helemaal met u eens.De heerVan Haersma Buma(CDA)Oké. Dan wil ik dat toch overwegen.MinisterDonnerIk ben het met u eens dat die mogelijkheid wel degelijk bestaat. Ik denk
dat je niet moet zeggen dat het een alternatief is voor de bestuurlijke boete
op een aantal terreinen, maar het zou nu juist een alternatief zijn waar in
wezen de normen die je handhaaft mede strafrechtelijk gehandhaafd worden.
Je wilt bijvoorbeeld ook de politie die bevoegdheid nog laten, om daarmee
te voorkomen dat dezelfde norm dan weer door een gemeenteambtenaar wordt gehandhaafd
en dan weer door de bestuursrechter, respectievelijk dan weer door de politie
en dan weer door de strafrechter. Dat is er het voordeel van als je voor bepaalde
terreinen die zaken naast elkaar laat lopen. Ik wil echter de indruk vermijden
dat daarmee de bestuurlijke boete overbodig wordt, want dat is een ander terrein.
Dat maakt ook de bestuurlijke boete van een totaal andere orde, want dan moet
de gemeente zelf haar inningsapparaat gaan opzetten en de hele rechtsprocedure
zou dan geregeld moeten worden, want die komt dan helemaal niet meer bij het
OM en ook niet meer bij het CJIB.De heerVan Haersma Buma(CDA)Welke delicten dat zijn, is dus een overweging. Je geeft de bevoegdheid
en dan overweeg je vervolgens welke delicten wel en welke delicten niet daaronder
vallen. Ik ben het met de heer Rouvoet eens dat het nooit de bedoeling kan
zijn om gemeenten ook de grote misdrijven te laten afdoen.MinisterDonnerHet grote voordeel als je het op die terreinen doet, is dat het even sterk
binnen de regie van het OM blijft en dat het OM de keuze maakt in welke gevallen
wel en in welke gevallen niet, zonder dat daarmee een fundamentele scheiding
tussen de twee wordt aangebracht. Hiermee denk ik de vragen van de heer Van
Haersma Buma beantwoord te hebben.Ik kom bij de vragen van de heer Wolfsen. Hij vroeg in de eerste plaats
naar de positie van het slachtoffer. Het wetsvoorstel voorziet erin dat de
schadevergoedingsvordering van het slachtoffer als onderdeel kan worden opgenomen
in de strafbeschikking. Het zal dus steeds zo zijn dat in die gevallen in
de eerste plaats het slachtoffer via de politie of het slachtofferloket zal
proberen tussen verdachte en slachtoffer te regelen. Als dat niet lukt, kan
of zal de wens tot schadevergoeding worden meegenomen in het proces-verbaal.
Bij de OM afdoening zal het dan worden meegenomen als maatregel die naast
de straf wordt opgelegd.Het horen speelt specifiek als de zaak ter zitting komt. Daarom is er
geen mogelijkheid van horen als er strafbeschikking wordt toegepast. Er is
ook geen recht op horen in absolute zin, alleen in geval de zaak ter zitting
komt. Tegelijkertijd wordt om die reden artikel 12 van het Wetboek van Strafvordering
aangepast. Ook de strafbeschikking wordt eronder gebracht. Als een slachtoffer
meent dat iets niet bij strafbeschikking moet worden afgedaan, kan er een
beroep worden aangetekend bij het hof.Het amendement op stuk nr. 9 heeft betrekking op de wettelijke schuldvaststelling.
In de stukken heb ik uiteengezet dat het element schuld in het karakter van
de straf is besloten. Daarom is daarover aanvankelijk geen expliciet voorstel
gedaan. Als de Kamer echter meent dat dit uitdrukkelijk moet worden opgenomen,
zie ik niet waarom dit ongewenst zou zijn. Ik kan mij voorstellen dat de Kamer
het amendement op stuk nr. 9 een wenselijke toevoeging vindt.Mevrouw Griffith en de heer Van Haersma Buma hebben vanochtend al aangegeven
wat het risico is van het voorschrijven van systematisch horen. Ik moet echter
ook erkennen dat er veel waars zit in de argumenten van de heer Wolfsen. Het
horen is vormvrij. Zeker bij aanwijzingen die betrekking hebben op het gedrag
is het wenselijk en bevorderlijk voor het proces als al geconstateerd wordt
of de betrokkene zich zal verzetten of niet. Uiteraard pleegt de officier
niet even een telefoontje waarin hij meedeelt dat hij zo gedacht had een straatverbod
op te leggen en vraagt of de betrokkene het ermee eens is of niet. Zelfs als
het alleen die vorm aanneemt is er in ieder geval een indicatie wat redelijk
is. Ik ben het eens met de heer Wolfsen dat het horen vervolgens het Openbaar
Ministerie bepaalde mogelijkheden geeft. Als aan de hand van het dossier wordt
meegedeeld dat de betrokkene op een bepaalde plek een straatverbod krijgt,
kan die betrokkene meedelen dat de straat waar hij werkt daar is en dat hij
daar derhalve toch moet komen. Zo'n gegeven komt niet naar voren uit het dossier,
maar wel uit het horen, zonder dat het hoeft te betekenen dat er verzet tegen
de aanwijzing komt als er rekening mee wordt gehouden. Ik refereer mij aan
het oordeel van de Kamer over de wenselijkheid van dit amendement. Ik kan
er ook voordelen in zien, zeker bij een vormvrije figuur.Het amendement op stuk nr. 11, over de bewijskracht van de strafbeschikking,
is een goede aanvulling van het wetsontwerp. Daar had eerder aan gedacht moeten
zijn.Het is wenselijk dat anderen kennis kunnen nemen van een strafbeschikking,
uit een oogpunt van openbare preventie en omdat die buiten een openbare terechtzitting
kan worden uitgesproken. Het wetsvoorstel voorziet er al in dat van alle strafbeschikkingen,
ongeacht de hoogte van de geldboete, een afschrift kan worden gevraagd. De
verstrekkingsregeling is dezelfde als bij rechterlijke vonnissen. Het afschrift
kan worden geweigerd als dat voor de bescherming van de belangen van de verdachte
of van derden nodig is. Dan kan een geanonimiseerde versie worden uitgegeven.
Bij bepaalde strafbeschikkingen is actieve openbaarmaking verplicht. De grens
ligt nu bij € 50.000; bij schikkingen boven dat bedrag wordt er
een persbericht uitgegeven. De gevallen waarvoor dit geldt, zullen worden
uitgewerkt bij AMvB, waarbij rekening zal worden gehouden met de Aanwijzing
hoge transacties en transacties in bijzondere zaken, in 2002 door het OM vastgesteld.
Ook daarbij gelden regels voor actieve openbaarmaking, eveneens
met een grens van € 50.000. Ik ben bang dat wij bij verlaging van
dit bedrag tot € 10.000 in substantieel andere categorieën
terechtkomen. Dat zouden wij dus nog moeten bespreken, maar voor het overige
gaat het om een kwestie die nadere geregeld kan worden.De heer Wolfsen wees al op de mogelijkheid van een latere uitbreiding
tot 180 uur, maar ik begreep dat hij vindt dat wij het nu maar beter bij 180
uur kunnen laten en dat wij dit later nog kunnen bespreken.De inhoud van de strafbeschikking wordt geregeld in het vierde lid van
artikel 257a, waarin aangegeven wordt: de naam en het adres van de verdachte,
het feit waarom het gaat, het strafbare feit dat erdoor ontstaat, welke sancties
erbij behoren, wat de dag van uitvaardiging is, hoe het verzet is ingesteld
en hoe de straf ten uitvoer wordt gelegd als er geen verzet wordt gepleegd.Ik ben al vooruitgelopen op de vraag over de staande praktijk bij gewelds-
en zedenmisdrijven. Er wordt daarbij niet getransigeerd; althans, er worden
geen taakstraffen opgelegd, want zoals ik al aangaf, zal er in een aantal
gevallen, zoals bij eenvoudige mishandeling, wel getransigeerd worden. Ik
sprak al van het vernielde bushokje – openbare geweldpleging –
en de potloodventer.Ik heb verder aangegeven dat het in bepaalde geweldszaken al mogelijk
is, een verschijningsplicht te hanteren. Ik erken dat deze regeling voor jeugdigen
wat anders is dan voor volwassenen, maar inderdaad is ook bij jeugdigen het
rechterlijk oordeel ter zake van verschijning ter terechtzitting de basis
waarop iemand meegenomen wordt. Dit is in beide gevallen hetzelfde. Ik ben
bang dat bij de figuur van een verschijningsplicht de stroom van rechtszaken
bij de rechtszaken ernstig belemmerd zal worden. Als er een verschijningsplicht
is, moet de zaak immers aangehouden worden als de verdachte niet verschijnt,
tenzij de rechter dan afziet van een bevel om te verschijnen. Ik ben dan ook
bang dat dit geen voortvarende afdoening van zaken zal bevorderen, maar dit
onderwerp hoort niet in dit wetsvoorstel thuis, dus wij kunnen er altijd nog
een andere keer over van gedachten wisselen.Mevrouw Griffith vroeg of het Openbaar Ministerie inmiddels minder kritisch
is. Nu is de discussie tussen de minister en het Openbaar Ministerie na het
indienen van het wetsvoorstel geen onderwerp van discussie met de Kamer, want
dit behoort gewoon tot de verantwoordelijkheid van de minister. Ik vraag het
OM om advies en dan volgt de verwerking in het wetsvoorstel. Vervolgens zal
het OM zich daarin moeten vinden, want dat is de staatsrechtelijke verhouding.
Ik zal u graag meedelen waarom het OM minder kritisch is.Daarna is er wel degelijk overleg geweest met het OM. De problemen van
het OM hadden vooral te maken met de gijzeling. Op dat punt is het wetsvoorstel
bijgesteld. Het OM was voorts beducht voor de praktische uitvoerbaarheid.
Ook op dat punt is het wetsvoorstel verbeterd in overleg met het OM. Ten slotte
had het OM grote zorgen over het verdwijnen van de transactiebevoegdheid,
een onderdeel van het oorspronkelijke wetsvoorstel. Dat is een van de redenen
waarom de twee gehandhaafd zijn en waarom ook de gefaseerde invoering van
de regeling is aangegeven. Een ander punt van overleg met het OM waren de
capaciteitseffecten. Het bijgestelde wetsvoorstel is doorgewerkt en de resultaten
op dat punt zijn gunstiger dan aanvankelijk werd gedacht.Het OM zal een voortrekkersrol spelen in de implementatie. Zoals verwacht
kan worden, blijft het OM net als de Raad van State zitten met de vragen van
bestuursrecht en strafrecht. Ook voor mij is het een fundamentele keuze. De
totale ontwikkeling van het recht overziend, geef ik uit een oogpunt van rechtseenheid
de voorkeur aan deze figuur boven het wegschuiven in het bestuursrecht dan
wel het helemaal in het normale strafprocesrecht houden. Dat zijn de overwegingen.
Die zullen ook na deze discussie blijven totdat wij ervaring opdoen met dit
wetsvoorstel.MevrouwGriffith(VVD)Het OM zal een heel belangrijke rol spelen bij dit wetsvoorstel. Mijn
fractie heeft er natuurlijk belang bij dat het een succes wordt. Ik kan mij
dan ook voorstellen dat het OM con amore aan de slag gaat. U zegt dat er twijfel
bestaat hoe je ermee moet omgaan: de worsteling strafrecht en bestuursrecht.
Dat kan ik mij voorstellen.U heeft aangegeven dat u begint met eenvoudige delicten. Het is goed dat
het gefaseerd wordt ingevoerd. Maar welke afspraken heeft u met het OM gemaakt
dat wij zeker in de eerste fase meer zaken afdoen conform de strafbeschikking
in plaats van de transactie? Ik kan mij voorstellen dat, juist gelet op die
worstelingen en aarzelingen, het OM vasthoudt aan de transactiemogelijkheden,
die er nu nog maar even zijn. Hoe zorgen wij ervoor dat wij over een of twee
jaar na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel al een verschuiving zien naar
die strafbeschikkingen? Daarbij heb je inderdaad de motivatie en gedrevenheid
van het OM nodig. Ervan afgezien dat u daarvoor eindverantwoordelijk bent,
had het OM toch ernstige bezwaren.De heerRouvoet(ChristenUnie)Ik sluit daarbij aan. Ik lees het wetsvoorstel zo dat de officier van
justitie tot een strafbeschikking kan overgaan. De beslissing ligt dus bij
de desbetreffende officier van justitie. Als het OM nog steeds zeer terughoudend
of aarzelend is of bezwaren heeft, is het nog maar de vraag of daarvan gebruik
zal worden gemaakt dan wel of men er veiligheidshalve de voorkeur aan zal
geven om niet gebruik te maken van die kan-bepaling.MevrouwVos(GroenLinks)De minister weerlegt een aantal problemen van het OM. Ik heb hem nog niets
horen zeggen over het bezwaar van het OM dat het procesinitiatief bij de verdachte
komt, zo heb ik uit de stukken begrepen. Het OM heeft voorts gezegd dat sprake
is van een ingrijpende bevoegdheid die ver uitstijgt boven hetgeen in andere
Europese landen gangbaar is. Ook op die punten krijg ik graag een toelichting
van de minister.MinisterDonnerDat is inderdaad het punt: het procesinitiatief komt bij de verdachte
vanwege het verzet. Maar wanneer er in verzet wordt gegaan, komt het initiatief
weer bij het OM, dat nog steeds kan beslissen om over te gaan tot intrekking
van de strafbeschikking. Dat zal uiteraard een sterkere overweging zijn, als
de strafbeschikking door andere instanties wordt opgelegd dan het OM. Het
is onwaarschijnlijk dat het OM eerst tot een strafbeschikking komt en er vervolgens
van afziet, als er in verzet wordt gegaan. Dat punt hebben wij eerder al besproken.Wat de implementatie betreft kan de Kamer ervan verzekerd zijn dat ook
bij ernstige bezwaren van het OM de wetgeving wordt uitgevoerd zoals deze
wordt aanvaard. Bij het overleg met het OM is gebleken dat het al met de voorbereiding
van de uitvoering bezig is. Het daarbij gebruikte instrument is de door mij
eerder genoemde aanwijzing. Deze schept duidelijkheid over welke zaken via
de strafbeschikking zullen lopen en welke via een transactie blijven lopen.
Dat zijn openbare aanwijzingen waarvoor de minister van Justitie verantwoordelijk
is.De heerRouvoet(ChristenUnie)Mijn vraag is nog niet beantwoord. Ook als er een aanwijzing komt, blijft
het OM en concreet de officier van justitie gehouden om een strafbeschikking
op te leggen. Wanneer hij bijvoorbeeld bezwaren heeft tegen het feit dat het
procesinitiatief bij de burger komt te liggen, kan hij dat naast zich neerleggen
en de zaak gewoon door de rechter laten behandelen, ook al valt deze zaak
binnen de categorie van de aanwijzing. Het OM blijft daarin volstrekt vrij.
Waarom zegt de minister dat het OM zich ook dan aan de aanvaarde wetgeving
zal moeten houden? Er staat dat de officier van justitie een strafbeschikking
kán opleggen, maar de vraag is of hij dat ook doet.MinisterDonnerDat is volstrekt juist. De officier van justitie is de verantwoordelijke
persoon die in het concrete geval beslist of hij wel of niet een strafbeschikking
oplegt. Dat is de juridische positie. Een aanwijzing verandert daar niets
aan. Anders zou zij een ander karakter krijgen. Daarover zijn wij het eens.
Als blijkt dat in een groot aantal gevallen de officier ondanks de aanwijzing
gebruik zal maken van een transactie of de zaak ter zitting zal brengen, dan
zal dat binnen het OM voorwerp van discussie zijn. Ik heb daarom aangegeven
dat er evaluatie nodig zal zijn over hoe dit in de praktijk zal gaan. Ik heb
er alle vertrouwen in dat wat de heer Rouvoet vreest, niet de praktijk zal
zijn. Dat laat onverlet dat het in incidentele gevallen met sommige officieren
best zo kan gaan. Dat zullen wij achteraf moeten zien. Het feit dat een officier
van justitie in dergelijke gevallen die bevoegdheid heeft, is de essentie
van de wijze waarop het OM is ingericht, behoudens een door mij gegeven individuele
aanwijzing. Dat is echter nog nooit voorgekomen, ook niet bij mijn voorgangers.Mevrouw Griffith heeft gevraagd wat lage geldsommen zijn. Daarbij valt
te denken aan de grens van € 340. Het amendement kan als een aanvulling
op het wetsvoorstel worden beschouwd. Ik bekijk het ook even in relatie tot
het amendement van de heer De Wit. Het is onjuist dat het wetsvoorstel erop
neerkomt dat verzet moet zijn aangetekend binnen twee weken nadat de brief
op de mat is gevallen. Nee, het gaat om een termijn van twee weken na kennisneming
van de strafbeschikking. In het strafproces moet de officier van justitie
aannemelijk maken dat betrokkene kennis heeft genomen van de strafbeschikking,
terwijl betrokkene altijd nog kan aantonen dat hij er geen kennis van heeft
genomen. Het lijkt mij niet goed om te kiezen voor een termijn van zes weken
na kennisneming. Dat zou een onevenredig lange termijn zijn. Het voorstel
van mevrouw Griffith sluit aan bij de huidige praktijk in Mulderzaken en is
een verbetering. Voor de gevallen van € 340 geldt twee weken na
kennisgeving, maar in geen geval langer dan zes weken. Na zes weken wordt
men geacht, er kennis van te hebben genomen. Bij de Mulderzaken gaat men ervan
uit dat men er na zes weken kennis van heeft. In die zin is het logisch om
dat hier ook mogelijk te maken. Het voorstel van mevrouw Griffith klinkt niet
onsympathiek en niet onaannemelijk.De heer De Wit heeft gevraagd in hoeverre dit strookt met de jurisprudentie
van het Europese Hof. In dat kader gaat het om het afstand doen van rechten.
Dit is beoordeeld in de zaak-Hennings. Daarin heeft de rechter geconstateerd
dat het enkele toezenden van de brief al voldoende was. Het wetsvoorstel met
de eis van twee weken na kennisgeving, gaat verder dan het Europese Hof aanvaardbaar
acht bij het afstand doen van rechten.De heerWolfsen(PvdA)Het gemak waarmee u hiermee akkoord gaat, verbaast mij een beetje. De
administratiefrechtelijke afdoening is buiten het strafrecht geplaatst. Dan
kun je ook accepteren dat iemand geacht wordt daar kennis van te hebben genomen.
Als men te laat is, heeft men nog geen strafrechtelijke veroordeling aan de
broek. Nu gaat het echter om het strafrecht. Als men twee maanden met vakantie
is, kan men ineens bij terugkomst veroordeeld zijn. Dat lijkt mij niet verstandig.MinisterDonnerBij Mulderzaken gaat het om dezelfde bedragen en is er ook sprake van
een onherroepelijke beslissing. Dat moet ook zo blijven, want dat blijkt heel
goed te werken. Ik kan mij heel wel voorstellen dat bij dit wetsvoorstel hierbij
wordt aangesloten. Het amendement is terecht beperkt tot overtredingen. Dit
betreft de wijziging van het eerste lid van artikel 257e.De heerWolfsen(PvdA)Het gaat dus niet om misdrijven?MinisterDonnerAlleen overtredingen. Ik laat het oordeel over dit amendement over aan
de Kamer. Ik kan mij er heel wel in vinden.De heerDe Wit(SP)Heeft u het nu over mijn amendement?MinisterDonnerNee, over het amendement van mevrouw Griffith op stuk nr. 13.De heerDe Wit(SP)In mijn amendement wordt ook naar het eerste lid van artikel 257e verwezen.
Dat lid betreft volgens mij alleen de verzettermijn.MinisterDonnerMevrouw Griffith wil dit artikel wijzigen door de volgende zin toe te
voegen. "Onverminderd de vorige zin kan tegen een strafbeschikking waarin
een geldboete van niet meer dan € 340 is opgelegd, wegens een overtreding
welke ten hoogste vier maanden voor toezending is gepleegd, verzet worden
gedaan tot uiterlijk zes weken na toezending".Of dat de juiste plaats is voor die wijziging moet wellicht nog bezien
worden. De strekking is dat het om een overtreding gaat die niet langer dan
vier maanden voor de strafbeschikking is gepleegd. Dan geldt een termijn van
zes weken en dat past goed in een "lik op stuk"-systeem.De heerDe Wit(SP)Ik kom nog even terug op mijn amendement. Als ik het goed begrijp, vindt
de minister de zes weken als algemene termijn voor verzet onredelijk
lang. In andere gevallen wordt ervan uitgegaan dat het binnen die zes weken
redelijkerwijs mogelijk moet zijn dat iemand die weg is, terugkeert. Aansluitend
bij de bezwarentermijn van het bestuursrecht zou je die zes weken als vaste
termijn kunnen hanteren zonder dat je voor al die moeilijke formuleringen
hoeft te kiezen van de omstandigheid die bekend is, enz.MinisterDonnerAkkoord, maar dat is een ander, veel verdergaand systeem. Dan gaat het
niet om twee weken na kennisneming, maar gewoon om zes weken, ongeacht of
iemand er kennis van genomen heeft of niet. Dat is een ander systeem, dat
in de wet-Mulder ook wordt toegepast.Is iemand nu aantoonbaar langer dan zes weken op vakantie, dan kan hij
daarmee ook aantonen dat hij geen kennis heeft kunnen nemen van de brief die
in de brievenbus lag, tenzij de officier aantoont dat hij de post achter zich
aan liet sturen.MevrouwGriffith(VVD)In het eerste deel van mijn amendement spreek ik over een vooraankondiging.
Daar heeft de minister nog niet op gereageerd. Dat bestaat ook in de wet-Mulder:
je bericht iemand alvast dat hij een strafbeschikking krijgt. De strafbeschikking
als zodanig komt dan later.MinisterDonnerMevrouw Griffith begrijpt dat ik daar geen bezwaar tegen hoef te maken.MevrouwGriffith(VVD)De heer Wolfsen wil het laten zoals het is, maar als het een vooraankondiging
is, moet je een keer tot een definitieve aankondiging overgaan. Je stelt iemand
dus alvast in kennis van het feit dat hij te zijner tijd een strafbeschikking
zal ontvangen. Je bevordert dan het kennis nemen van.MinisterDonnerIn het kader van de implementatie is ook al door het CJIB aangegeven dat
men het wenselijk acht en op prijs stelt dat de politieagent een vooraankondiging
geeft op dat punt. Het sluit dus aan bij de wensen in de praktijk. Om die
reden kan ik mij daar heel goed in vinden.De heerWolfsen(PvdA)Dit is dus de werkwijze bij overtredingen, en nooit bij misdrijven.MevrouwGriffith(VVD)Het gaat om een verdenking van overtreding. Dat staat erbij.MinisterDonnerZowel in het eerste als in het tweede dictum wordt gesproken over een
overtreding.De heerWolfsen(PvdA)Ja, maar "overtreding" wordt soms anders gebruikt.De voorzitter:Ik denk dat wij het over het dictum nu wel eens zijn.MinisterDonnerIn de strafwet is een overtreding nog steeds een overtreding. Het is net
als met de kwatta. Het is kwatta omdat er kwatta op staat.Over de motivering van de strafbeschikkingen ben ik het niet met mevrouw
Griffith eens. Wij hebben het dan over een heel andere orde van zaken. Het
amendement dat zij samen met de heer Wolfsen heeft ingediend, betrof de motivering
van de uitspraak van de rechter. Ik heb net aangegeven aan welke eisen de
strafbeschikking moet voldoen. Daarin moet worden aangegeven wat de feiten
zijn en wat de juridische kleuring is van die feiten. Juist omdat er geen
geschil is, is geen motivering nodig. Zeker als het amendement van de heer
Wolfsen wordt aangenomen, staat vast dat het ook gaat om een schuldvaststelling.
Ik meen dat op dat punt daaraan geen motiveringseisen moeten worden toegevoegd.
Die zitten immers allemaal in die summiere vaststelling. Anders maken wij
op dit punt van het geheel een vrij gecompliceerd proces. Over de eisen van
motivering die ik stel voor de rechter, kunnen wij nog praten, maar dan heb
ik het over het beslechten van een geschil, dus over de argumenten die over
en weer zijn gebruikt. Dat is hier niet aan de orde. Het gaat namelijk om
een officier van justitie die aangeeft: mijnheer, ik constateer dat u dit
heeft gedaan, dat is volgens mij dit strafbare feit en om die reden leg ik
u deze sanctie op. Meer motivering is niet nodig.MevrouwGriffith(VVD)Wij hebben zojuist gesproken over het bij bepaalde delicten verplicht
stellen van het horen. Ik kan mij voorstellen dat iemand aangeeft dat zijn
zienswijze ten aanzien van de strafoplegging, de feiten of wat dan ook anders
is dan datgene wat het OM voor ogen heeft. Wij spreken nu over een strafbeschikking
waarbij naar de mening van de minister sprake is van een daad van vervolging.
Ik vind het dan ook logisch aan het OM te vragen daarop op basis van datgene
wat naar voren is gekomen iets nadrukkelijker in te gaan, juist als het gaat
om die hoorplicht. Daarbij komt dat het OM met een bepaalde beschikking, strafmaat
of eis komt. Het haalt die weliswaar uit die aanwijzingen, de BOS/Polaris
of wat dan ook, maar ik ben van mening dat het OM gemotiveerd moet aangeven
wat de redenen zijn om tot een bepaalde strafbeschikking te komen. Daar gaat
het mij om. Als wij het OM extra verantwoordelijkheden geven om die strafbeschikking
op te leggen, dienen wij het te vragen zijn eis extra goed te motiveren.MinisterDonnerIk ben het wat dat betreft niet met mevrouw Griffith eens. Ik herhaal
dat de motivering die nodig is in de regeling zal staan, zoals wij die in
de wet voorstellen. Daarin zullen de feiten en de conclusies staan. Als betrokkene
wordt gehoord en hij zich niet kan vinden in de argumenten van de officier
van justitie, moet hij in verzet gaan. De strafbeschikking is juist bedoeld
om grote aantallen bulkzaken zo af te doen. Nu wordt gewerkt met een transactie,
maar de bedoeling is die zaken bij strafbeschikking af te doen teneinde de
uitvoering te vereenvoudigen. Het lijkt mij niet logisch om dan de eis te
stellen dat ieder individueel geval door de officier van justitie dient te
worden gemotiveerd. Het horen is niet voor niets vormvrij. Door op de door
mevrouw Griffith voorgestelde manier te werk te gaan, maakt zij van het horen
een proces. Ik herhaal dat betrokkene op de meest eenvoudige wijze in verzet
kan gaan als hij zich niet kan vinden in de argumenten van de officier van
justitie. Dan krijgt hij van de rechter een gemotiveerd vonnis waaruit zal
blijken of de officier van justitie al dan niet gelijk krijgt. Pas op om datgene
wat als vereenvoudiging is bedoeld verder aan te kleden door het stellen van
dit soort eisen. Dat zal namelijk een averechts effect hebben en dat is niet
logisch gegeven de mogelijkheid dat wordt gezegd dat een meningsverschil aan
de rechter moet worden voorgelegd om te voorkomen dat de taak
van berechting bij de rechter vandaan wordt gehaald.Mevrouw Griffith heeft opgemerkt dat bij artikel 37 van de Wet op de economische
delicten aanwijzing bij ministeriële regeling zou plaatsvinden. Voorzover
ik dat kan nagaan, moet die bij AMvB plaatsvinden. Die maatregel stelt ook
de grenzen van de bevoegdheid vast en die regelt tevens op welke wijze toezicht
door het OM plaatsvindt op de uitoefening van de bevoegdheid. Hetzelfde geldt
voor de intrekking van de bevoegdheid door het OM. Dat is in die zin juist
onder de regie van het OM geplaatst. Dit merk ik ook op in antwoord op de
vragen van de heer Rouvoet over hetzelfde artikel.De heer Eerdmans hield een pleidooi voor strenge straffen in geval van
geweldsdelicten. Dat is echter niet het voorwerp van dit wetsontwerp. Ook
het argument of er nu wel of geen taakstraffen moeten worden opgelegd bij
ernstige geweldsdelicten is eigenlijk niet aan de orde. Ik heb aangegeven
dat dit staande praktijk is, dat dat niet gevorderd wordt. De heer Eerdmans
heeft mogelijk bezwaar tegen de praktijk van de rechter. Dat is echter een
keuze. Wij hebben er als wetgever voor gekozen om ook in dit soort zaken taakstraffen
mogelijk te maken. Dan is het uiteindelijk aan de rechter om te beoordelen
of hij die oplegt. Het is primair aan het Openbaar Ministerie om te bepalen
wat de inzet bij het vorderen is. Maar het kan wel zo zijn dat, als het Openbaar
Ministerie bij herhaling constateert dat de rechter voor bepaalde zaken geen
taakstraffen oplegt, het Openbaar Ministerie dan ook in de vordering taakstraffen
zal gaan vorderen. Dat is inherent aan het rechtssysteem. Deze regeling verandert
daar dus niets aan. Ook eventueel het verlagen van de grens van transacties
van zes naar vier jaar verandert daar niets aan. Dat is nu juist weer de kwestie
van de aanwijzingen zoals die gegeven worden. In welke zaken wordt gekozen
voor een strafbeschikking, in welke zaken voor een transactie en in welke
zaken moet het worden voorgelegd aan de rechter? Juist dat moet je niet bij
wet gaan regelen.De heer Eerdmans heeft gevraagd naar de positie van het slachtoffer. Daar
ben ik al op ingegaan in een antwoord op een vraag van de heer Wolfsen. Een
schadevergoeding kan worden meegenomen in de strafbeschikking en als een zaak
ter zitting komt, geldt in wezen het spreekrecht. Een slachtoffer kan via
artikel 12 van het Wetboek van Strafvordering eventueel eisen dat een zaak
ter zitting wordt gebracht in plaats van afdoening via strafbeschikking. Ik
heb al aangegeven dat de strengere straffen voor geweldsdelicten hier niet
worden geregeld. De heer Eerdmans heeft verder gesproken over de openbaarheid
van de strafbeschikkingen. Dat heb ik al behandeld in mijn reactie op de vragen
van de heer Wolfsen. De regeling die hier voorligt, is in wezen dezelfde als
die voor rechterlijke vonnissen.De heerWolfsen(PvdA)De minister heeft zojuist nog een nadere toelichting op de positie van
de slachtoffers gegeven. Als een zaak op zitting komt en een slachtoffer voegt
zich, dan kan hij ook een juridische titel krijgen om de schade binnen te
halen. Zegt de minister nu dat het OM zo'n zaak eigenlijk nooit mag afdoen
zonder ook expliciet gereageerd te hebben op de verzoeken om schadevergoeding
van het slachtoffer? Dat kan dan worden meegenomen in de beschikking. Ik kan
mij echter ook het volgende voorstellen. Er zijn soms vragen van slachtoffers
waardoor zo'n vordering wat ingewikkeld ligt. Hoe gaat het dan in de praktijk?
Wordt er dan geen rekening mee gehouden? Moet er dan een procedure ex artikel
12 Wetboek van Strafvordering volgen? Of vindt er dan nog een gesprek plaats?
Hoe werkt dat dan?MinisterDonnerHet gaat daarbij meestal over taakstraffen. Dan zie je meestal dat de
discussie over wat de straf moet zijn, zich afsplitst van de discussie over
de vraag hoe de schadevergoeding kan worden meegenomen. Die discussie vindt
plaats onder leiding van het OM. Het OM beslist in laatste instantie wat wel
en niet meegenomen wordt. Het slachtoffer kan daar vervolgens altijd nog bezwaar
tegen maken.De heerEerdmans(LPF)Ik heb de categorieën zware delicten in mijn amendement genoemd,
maar dat is niet verspreid. Het gaat dus inderdaad om de mishandeling met
voorbedachten rade zwaar letsel tot gevolg hebbend, eenvoudige mishandeling
de dood tot gevolg hebbend, openlijke geweldpleging letsel tot gevolg hebbend
en de zedenmisdrijven. Dat zijn die vier categorieën die ik noemde. Uw
uitgangspunt is: nee, wij doen het niet. Dan wordt er verwezen naar de "in
principeopmerkingen" die minister Korthals destijds gemaakt heeft. Wij kunnen
wel zeggen dat wij als uitgangspunt hebben om het niet te doen, maar weet
u zeker dat het ook de praktijk is? Ik noemde immers al een paar voorbeelden.
Die gingen niet over het rolletje pepermunt of het gooien van een bierflesje
naar een telefoonpaal, maar die gingen juist over letsel, ontucht en misbruik
van kinderen. Kunt u nu niet zeggen dat wij die categorieën gewoonweg
willen uitsluiten van die afdoening? Ik ben het met u eens dat er een onafhankelijke
rechter moet zijn. Daarover gaan wij niet twisten. Maar kunnen wij niet als
wetgever zeggen: dat vinden wij niet moreel, dan vinden wij geen recht doen
aan de ernst van de feiten?MinisterDonnerDan moet ik gewoon de voorbeelden voor ogen hebben en daar kunnen wij
vervolgens een discussie over hebben. De vraag is of het zich heeft voorgedaan
omdat het OM niet vordert of omdat het OM niet vordert omdat de rechter alleen
taakstraffen geeft voor deze feiten en het OM daarin meegaat omdat hij het
niet zinvol vindt eindeloos in één richting te blijven lopen
als hij daarin niet wordt gevolgd. Ik moet dan wel de concrete feiten hebben.
Die discussie gaat niet over hele artikelen die eruit worden gelicht. De heer
Eerdmans heeft speciale feitencomplexen voor ogen. Onder geweldpleging valt
ook "de kale klap". Het OM zal een gevecht in een café of bar doorgaans
niet via de rechter afdoen, omdat slachtoffers en daders daarbij door elkaar
heen lopen. Ook bij openlijke geweldpleging hebben wij het over een brede
range. Die discussie is logisch, want daarvoor zijn aanwijzingen om de ernst
van de delicten te kwalificeren en vast te stellen of het redelijk is om het
bij het ene wel en bij het andere niet te doen. Daarvoor is echter een discussie
nodig over de feiten en de voorbeelden die de heer Eerdmans noemt en daarop
moet ik mij kunnen preparen door met het OM te discussiëren over de oorzaak
ervan.De heerEerdmans(LPF)Ik ben het op zich wel met u eens, want ik heb ook naar die
voorbeelden gezocht. Het draait altijd om voorbeelden. Ik noemde ook de categorie
van Frenken, namelijk dat eenderde van het misbruik van kinderen momenteel
wordt afgedaan via transactie. Ontucht betreft toch geen feiten waarbij dader
en slachtoffer door elkaar lopen? Juist de ingewikkelde zaken wil je bij de
rechter laten voorkomen. Toch?MinisterDonnerIk denk dat wij het erover eens zijn dat de ingewikkelde zaken sowieso
voor de rechter worden gebracht. Het is ook niet zo dat het OM de zaak eenvoudig
kan opleggen. Dat is niet aan de orde.De heerEerdmans(LPF)De categorie kan best klein zijn, maar het hoeft maar om één
geval te gaan op een ochtend in juni in De Telegraaf waarvan wij wakker worden
en waarvan u zegt: dit had niet gemogen. Dat is precies waar ik op zit te
wachten. Eigenlijk zit ik er niet op te wachten, maar ik ben bang dat het
in het verschiet ligt.MinisterDonnerEr worden jaarlijks 250.000 zaken behandeld en ik zit er ook niet op te
wachten, maar ik kan het niet geheel voorkomen. Ik kan het zeker niet via
de wetgeving voorkomen.De heerEerdmans(LPF)Ik wil juist uitsluiten dat wij die fout maken. Daarover hebben wij het
vandaag juist.MinisterDonnerFouten kunt u niet uitsluiten.De heerEerdmans(LPF)Wij kunnen niet uitsluiten dat het gebeurt, maar wij kunnen wél
uitsluiten dat wij onszelf daarvan de schuld hoeven te geven in juni.MinisterDonnerIk ben gaarne bereid om met u te praten over de concrete praktijk. Het
is echter een illusie dat ik fouten kan uitsluiten via deze wet. Als het zou
kunnen, dan kreeg de Kamer alleen maar wetten die deze richting uitgingen,
want dan kon ik mij veel moeite in deze Kamer besparen.Bij de algemene inleiding heb ik de vragen van de heer Rouvoet al in belangrijke
mate besproken. Ik bevestig gaarne de figuur van het "doe normaal"-bevel.
Wij moeten het erover hebben of deze naam nu het meest geëigend is. In
ieder geval beoogt dit wetsontwerp via de figuur van de aanwijzing een basis
te bieden voor die mogelijkheid. Ik wil echter eerst een aantal pilots opstarten
om te kijken wat het effect ervan is.De heerRouvoet(ChristenUnie)Dit betekent dat de relatie met de aanwijzingen van dit wetsvoorstel wordt
gelegd met de mededeling dat de Kamer medio 2006 wordt geïnformeerd over
die pilot?MinisterDonnerJa. Ik ben uitvoerig ingegaan op het verschil tussen strafrecht en bestuursrecht.
Datzelfde geldt voor de mogelijkheid dat gemeentelijke autoriteiten in dit
kader worden belast. Ik heb aangegeven dat dit nu niet voortvloeit uit deze
wet. Dat kan daarin eventueel worden opgenomen.De heerRouvoet(ChristenUnie)Zou het niet verstandig zijn dit wetsvoorstel te beperken tot het Openbaar
Ministerie in plaats van de werking ervan meteen ook te verbreden naar de
bestuursorganen, zoals de waterschapsbesturen? U hebt een aantal malen gezegd
dat u dit instrument binnen het strafrecht wilt houden. Waarom zou u kiezen
voor de uitbreiding naar de bestuursorganen die nooit iets met vervolging
hebben te maken?MinisterDonnerJuist daarom, als dat een verduidelijking is. Ik heb te maken met bestuursorganen,
zoals de waterschappen en de belastingdienst, die nu transactiebevoegdheid
hebben. Als de regeling in dit kader onder andere vanwege de omvang van de
zaak wordt veranderd in het opleggen van een strafbeschikking, dan vind ik
dat wij de mogelijkheid daartoe moeten aanpakken. Juist bij die organen gaat
het om een titel om tot executie van de straf over te kunnen gaan. Dat is
wezenlijk. Vanwege de bredere achtergrond die ik heb geschetst, is het juist
wenselijk om niet op voorhand bestuursorganen van dit systeem uit te sluiten.
Anders is het tegenovergestelde het geval, namelijk dat er in het bestuursrecht
steeds meer strafrechtelijke elementen komen, omdat ik niet binnen het strafrecht
de behoefte kan accommoderen van massale handhaving of van handhaving daar
waar onvoldoende justitie- of politieambtenaren beschikbaar zijn. Het gaat
dan inderdaad om zaken als kleine ergernissen. Nu hebben wij daarvoor de bestuurlijke
boete. Er zijn ook terreinen waar sprake is van samenloop met strafrechtelijke
handhaving. De bevoegdheid van de politie wordt dan niet per definitie afgeschaft.
Dat zou namelijk de consequentie zijn, als de zaak het bestuursrecht inschuift.
Op sommige terreinen wil ik beide mogelijkheden naast elkaar hebben, juist
om de behoefte te kunnen accommoderen aan een intensievere handhaving, die
ik niet via de politiefunctionarissen kan waarborgen. Daarom moet ik in deze
wet die mogelijkheid openen.De heerRouvoet(ChristenUnie)Ik ben ervan overtuigd dat wij niet in één keer de stap
moeten zetten om iets wat wij in het strafrecht willen houden te ver uit te
breiden. Ik overweeg een beperking aan te brengen. Daartoe is er een amendement
van collega Wolfsen en mij in voorbereiding dat waarschijnlijk pas morgen
beschikbaar komt. De strekking daarvan is om de Belastingdienst en de waterschapsbesturen,
die nu expliciet in de wet worden genoemd, eruit te halen. Mochten wij later
zeggen dat een en ander zich wel degelijk leent voor verdere uitbreiding,
dan zouden wij dat kunnen overwegen.MinisterDonnerDat verheldert de situatie in die zin, dat dan precies gebeurt wat wij
net niet moeten doen. Wij gaan dan een eigen recht introduceren voor de bestuursorganen,
dat in wezen een strafrechtelijk instrument is, en in het strafrecht gaan
wij een andere figuur invoeren. Dan verbrokkelen wij de rechtseenheid. Daarom
heb ik gezegd: laten wij nu niet de deur dichtgooien. Zeker daar waar een
en ander al bestaat, moeten wij het in dit wetsontwerp integreren. Over de
eventuele uitbreiding heeft de heer Van Haersma Buma gezegd dat hij overweegt
om voor te stellen dat buiten artikel 37 van de Wet op de economische delicten
om, eventueel gemeenten kunnen worden aangewezen. Die uitbreiding zal aan
de orde moeten komen bij de behandeling van het desbetreffende amendement.
Een amendement waarmee de zaak uitsluitend wordt beperkt tot het terrein van
het Openbaar Ministerie zal ik zeer fel bestrijden. Ik denk dat dan het strafrecht in glorie geleidelijk zal sterven, omdat het niet meer
beantwoordt aan de behoefte van de praktijk van een brede rechtshandhaving.Dan kom ik bij de vragen van de heer De Wit. Op de meeste vragen van de
heer De Wit ben ik al ingegaan. Dat geldt ook voor de vraag waarom ik bezwaar
heb tegen zijn amendement met betrekking tot verzetstermijnen. Het gaat merkwaardigerwijze
verder dan hij zelf zou willen. Het maakt het namelijk tot een vrij formele
termijn.De heerDe Wit(SP)Dat is een misverstand. Dat duidt op de interruptie van zo-even, neem
ik aan. Dat was echter alleen de vraag – die u naar mijn idee duidelijk
hebt beantwoord – dat als je dat doet, je een hele strakke en fatale
termijn krijgt als het ware. Dat is echter niet de bedoeling van het amendement.MinisterDonnerAls de bedoeling van het amendement is om zes weken te maken van waar
nu twee weken staan, dan acht ik dat onevenredig lang, gegeven het feit dat
de termijn gaat lopen vanaf dat men kennis heeft.U wees er voorts op dat bij de OM afdoening de vervolgende instantie bestraft.
Dat is dus heel breed. Dat doen wij ook bij de Mulderzaken en bij alle bestuurlijke
boetes. Als daar geen beroep tegen ingediend wordt, dan zal de executie in
dezelfde hand liggen. Dat is dus niet bijzonder en het is ook nooit beschouwd
als een inbreuk op de scheiding der machten.Ten aanzien van het horen van de verdachte had u het over minimumwaarborgen.
Er is inderdaad een minimumwaarborg dat er met rechtsbijstand moet worden
gehoord als het om hoge boetes gaat. In andere zaken meen ik echter dat de
waarborg juist gelegen is in de vrij snelle wijze waarop het verzet kan worden
ingediend. Wij moeten niet de hoorplicht verder gaan aankleden. Overigens
kan ik uw evaluatie van de betekenis van het horen in bestuurszaken niet helemaal
delen, als ik zie wat de praktijk daarvan is. Ik zie nu de informatie over
de zaak voor het Europese Hof. De zaak was Hennings versus Duitsland. Daarin
heeft het Hof gebillijkt dat een enkele verzending per brief voldoende kennisgeving
was. U vroeg verder of de verplichte rechtsbijstand ook in de procedure van
de strafbeschikkingsteeds zou moeten gelden. De gevallen met hoge boetes waar
wij het hier over hebben, betreffen kapitaalkrachtige figuren. Het zijn doorgaans
bedrijven waar dit op van toepassing wordt verklaard. Zij zullen niet vallen
onder de rechtsbijstand. Wij hebben nu in het strafrecht alleen maar gratis
rechtsbijstand als er gevangenisstraf in het geding is. In andere gevallen
hebben wij gewoon de criteria voor de rechtsbijstand. Als er gehoord wordt,
als er verzet wordt gepleegd, valt betrokkene onmiddellijk onder de criteria
van de rechtsbijstand. Derhalve acht ik het niet verstandig om op dit punt
de regels van de rechtsbijstand te wijzigen.De heerDe Wit(SP)Ik ben het niet met de minister eens. Iemand die € 2001 als
boete krijgt hoeft niet per se kapitaalkrachtig te zijn. De verplichting voor
rechtsbijstand ligt bij gevallen boven de € 2000. Maar wat dan als
de rechtshulp verplicht is in een aantal gevallen en ik kom niet met een advocaat.
Dat doe ik bijvoorbeeld omdat ik hem niet kan betalen, maar misschien denk
ik ook gewoon: dat doe ik niet.MinisterDonnerIn die gevallen ga je over tot dagvaarding.De heerDe Wit(SP)Is het dan niet beter om juist wel die verplichting op te nemen? Dan voorkom
je dat ik de strafbeschikking in het ergste geval boycot. Ik neem geen advocaat
mee en ga naar de rechter. Dat is toch niet wat u beoogt?MinisterDonnerAls er iemand wil boycotten, helpt daar geen lieve moeder aan. Hij of
zij gaat in verzet en dan zitten wij met precies dezelfde situatie. Dat is
nu net de essentie van deze regeling. Het probleem van onwillige mensen doet
zich in alle gevallen voor. Bij de hoge boetes is gesteld dat wij in ieder
geval de waarborg willen hebben van horen met bijstand van een advocaat. Er
vindt immers ook een schuldvaststelling plaats. Dat is een procedurele waarborg.
Wie dat wil boycotten, die zal vervolgens echt wel in verzet gaat. Dan kun
je net zo goed tot dagvaarding overgaan.De heerDe Wit(SP)Ik heb gezegd dat in het slechtste geval iemand het misschien wil boycotten.
Iemand kan tegen de officier zeggen dat hij of zij geen advocaat kan betalen.
Dit valt wel in de categorie van verplichte rechtsbijstand.MinisterDonnerBij elke grens zijn er grensgevallen. De boetes en de delicten waar het
om gaat, hebben vaak een economisch element. Het betreft namelijk meestal
bedrijven. In die zin vallen die al niet onder de criteria voor de rechtsbijstand.
Mocht de betrokkene dat niet kunnen betalen, dan zal de officier overgaan
tot dagvaarding en dan valt betrokkene wel onder de criteria voor rechtsbijstand.
Het probleem wordt dan langs die weg opgelost.Voorzitter. Ook bij de vaststelling van schuld heb ik al aangegeven dat
de eis dat de strafbeschikking schuld inhoudt, juist een element van rechtsbescherming
is en niet van afname van rechtsbescherming. Juist door die vaststelling kan
men zich in het verzet verweren tegen de strafbeschikking met als argument:
de feiten mogen misschien juist zijn, maar er is geen schuld. Als dat niet
zo zou zijn, zou er minder rechtsbescherming zijn.MevrouwVos(GroenLinks)Ik heb nog gevraagd of de werkdruk werkelijk zo goed wordt beïnvloed
als de minister ons voorhoudt. Onder andere het Openbaar Ministerie heeft
daar namelijk nogal wat vraagtekens bij gezet.MinisterDonnerIk ben het met u eens dat men zekere marges moet hanteren bij de speculaties
over het werkelijke effect van dit wetsvoorstel op de werklast. Onze inschatting
berust op de constatering dat wij nu in een groot aantal zaken transacties
geven. Vervolgens komen wij bij de inning in moeilijkheden. Men kan natuurlijk
veronderstellen dat er voortaan in al die gevallen verzet gepleegd zal worden,
waardoor er weinig winst op het punt van de werkdruk zal zijn. Mijn inschatting
is echter dat dit niet zo is. Of de inschatting van mevrouw Vos of die van
mij juist is, zal in de praktijk moeten blijken.Juist vanwege mijn bredere overwegingen aangaande de ontwikkeling in de
hele handhaving en het belang van rechtseenheid zou ik, zelfs als er geen
substantiële vermindering van werkdruk uit dit wetsvoorstel voortvloeit,
het nog willen bepleiten. Dat is teneinde de bedding van de rechtshandhaving
in Nederland in een eenheidskader te verbreden. Dit laat onverlet dat ik er
vertrouwen in heb dat het tot een verminderde werklast bij de rechter leidt.
Het is mogelijk dat dit bij het OM tot een verschuiving van werkzaamheden
leidt, maar die zal moeten blijken in de praktijk.De heerVan Haersma Buma(CDA)Voorzitter. Ik dank de minister hartelijk voor de uitgebreide beantwoording.
Het is goed geweest dat wij dit wetsvoorstel uitgebreid hebben kunnen doornemen.Ik geloof dat deze wet niet zozeer een waterscheiding is waarbij het Openbaar
Ministerie nu strafbeschikking kan opleggen, als wel dat er sprake is van
een proces dat al langer gaande is en dat wat mij betreft kan doorgaan. Dat
proces houdt in dat aan de ene kant het bestuursrecht in veel gevallen punitiever
is geworden, terwijl aan de andere kant het strafrecht wordt ingezet voor
kleine zaken. Wij zien ook steeds meer de noodzaak om bij kleine overtredingen
toch te handhaven. Het wetsvoorstel is daar een onvermijdelijk onderdeel van.Juist dat punt is volgens mij door de Raad van State met heel veel kritiek
bekeken. Men noemt dat het hybride karakter van het wetsvoorstel. Ik zie dat
niet als een overwegend bezwaar. Ik zie het meer als een toekomstige ontwikkeling.
Wij gaan ook over de bestuurlijke boete praten. Dan komt ook weer de vraag
op tafel wat wij eigenlijk bestuursrechtelijk willen afdoen. De ontwikkeling
is juist en onvermijdelijk. De manier waarop er in het wetsvoorstel mee wordt
omgegaan vind ik prima.Ik geloof helemaal niet in een amendement om artikel 37 WED er uit te
halen. Daarmee wordt miskend dat de ontwikkeling al lang gaande is. In het
wetsvoorstel zie ik een mogelijkheid die in de praktijk heel veel gebruikt
zal worden, van artikel 257b. De bevoegdheid om een strafbeschikking uit te
geven wordt daarin verder gedelegeerd aan opsporingsambtenaren. Dat kunnen
ook buitengewone opsporingsambtenaren zijn. Ik heb daarover een vraag die
ik ook doorgeef aan de indieners. Heel veel organen hebben al buitengewone
opsporingsambtenaren. Dat zijn bijvoorbeeld gemeenten, maar ik heb een tijdje
geleden zelf ook gezien dat ProRail inmiddels BOA's langs de spoorlijn kan
laten lopen. Alleen al de identificatieplicht moet worden gehandhaafd. Het
wetsvoorstel gaat al veel verder dan zuiver bij het Openbaar Ministerie houden
van de afhandeling van de strafbeschikking. Dat zou ook allemaal weggehaald
kunnen worden, maar dan is de reikwijdte van het wetsvoorstel extreem beperkt.
Ik denk dat de heren Rouvoet en Wolfsen er eerder een principiële wijziging
in het wetsvoorstel mee zouden aanbrengen dan dat het wetsvoorstel een principiële
wijziging van de bestaande praktijk is.Een ander punt waarop de Kamer mijns inziens de vermenging van het bestuursrecht
en het strafrecht terecht heeft geaccordeerd, is dat van het preventief fouilleren.
De burgemeester of de gemeente wijst bestuurlijk een gebied aan, maar het
gevolg van die bestuurlijke aanwijzing is dat men strafrechtelijk anders wordt
aangepakt. Men kan namelijk preventief gefouilleerd worden en uiteindelijk
daardoor bij de strafrechter belanden. Ik vind die vermenging geen punt. Ik
zal het voorstel nog even bekijken, maar als het nodig is de wet te wijzigen,
overweeg ik toch gemeenten de mogelijkheid te bieden een strafbeschikking
op te leggen. Ik zie dat als een kleine verandering met grote winst voor de
decentrale overheden. Ik wacht eerst het resultaat van dit overleg af.Ik wil de minister meegeven dat bij mij, en volgens mij ook bij mijn collega's,
heel sterk het gevoelen leeft dat de Kamer heel duidelijk moet aangeven dat
bij ernstige zedendelicten of zaken waarin geweld een rol speelt geen strafbeschikkingen
kunnen worden opgelegd. Ik hoor dat ook van de heer Eerdmans. Zo'n zaak moet
alleen al voor de voorbeeldwerking bij de rechter komen. Op zichzelf staan
wij hier niet anders in dan de minister, want die wil het ook niet. De heer
Eerdmans komt er nog op terug. Ik vind dat de Kamer moet aangeven waar voor
haar de grens ligt.De heerWolfsen(PvdA)Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn uitvoerige beantwoording. Ik
dank hem ook voor zijn constructieve reacties op mijn amendementen, vooral
over het horen. Ik vind het belangrijk om te voorkomen wat mevrouw Vos zo
beangstigt, namelijk dat mensen rauw een straatverbod op hun dak krijgen.
Het lijkt mij een aanmerkelijke verbetering om in dat soort gevallen te horen,
waarmee mevrouw Vos misschien een beetje warm wordt gemaakt voor het wetsvoorstel.De minister zei dat wij later nog zullen discussiëren over openbaarmaking
van schikkingen; ik neem aan dat er nog een AMvB zal komen. Mijn fractie vindt
het belangrijk om schikkingen vanaf € 10.000 altijd openbaar te
maken, want € 50.000 is een toch wel groot bedrag. Ik vraag me alleen
nog even af waar ik dit zou moeten "insteken", om maar weer eens Haags jargon
te gebruiken.Mevrouw Vos vindt dat het niet zo moet zijn dat je bij de rechter altijd
een hogere straf krijgt dan wat het OM in zijn strafbeschikking heeft opgelegd.
Ik hoop dat het wel zo blijft, want het is juist andersom: de rechter bepaalt
nu de hoogte van de straf en als de zaak door het OM wordt afgedaan, krijg
je een korting. Ik pleit ervoor om dit vooral zo te houden, want anders gaan
alle bedragen structureel omhoog.Ik neem aan dat er bij het intrekken van een strafbeschikking altijd nog
een sepot volgt, want een zaak moet toch op enig moment afgedaan worden.De minister zei dat het opwerpen van de belemmeringen die ik heb genoemd,
iets is voor een volgende minister van Justitie. Ik noteer dus dat deze minister
geen belemmeringen zal opwerpen. Een volgende minister zou minister Vos kunnen
zijn, zo heb ik van de heer Eerdmans begrepen. Dan heb ik er wel vertrouwen
in ...Ik sta wel sympathiek tegenover de gedachte dat de Belastingdienst in
dit verband zou moeten worden uitgesloten. De Belastingdienst heeft nu een
mandaat, met deze wet zou hij een formeel gedelegeerde bevoegdheid krijgen.
Dat is toch een meer zelfstandige bevoegdheid.Al met al staat mijn fractie nog steeds positief tegenover dit wetsvoorstel.
Het blijft wat hybride, maar dit past wel bij een wat hybride organisatie
als het Openbaar Ministerie.Ten slotte nog een opmerking over de verschijningsplicht. Elke verbetering
van de wet begint natuurlijk met een eerste gedachte. Ik vind dat ik hierover
wel een frisse gedachte had, dus die wil ik de minister en de
collega's niet onthouden. Kinderen zijn verplicht om voor de rechtbank te
verschijnen, tenzij de rechter anders beslist. Bij volwassenen is het precies
andersom: die komen niet, tenzij de rechter hun verplicht om wél te
komen. Ik proef in de reacties van mijn collega's eigenlijk wel steun voor
mijn gedachte dat het met name voor volwassenen anders geregeld zou moeten
worden. Ik incasseer dit dankbaar, maar ik zal er nu geen amendement voor
maken. Maar je moet natuurlijk wel een constructie bedenken voor de problemen
die de minister al noemde, je moet voorkomen dat de zaak moet worden aangehouden,
als de verdachte niet verschijnt. Overigens zal ik dit met mijn collega Griffith
uitwerken in een wetsvoorstel, om de minister niet te onthouden waarnaar hij
zelf al uitzag, namelijk een verdere discussie hierover.MevrouwGriffith(VVD)Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn antwoorden en voor zijn positieve
reactie op mijn amendement. Ook ik heb overwogen om een amendement in te dienen
over een motiveringsplicht voor het Openbaar Ministerie, maar ik moet zeggen
dat ik wel gevoelig ben voor het argument van de minister dat je natuurlijk
niet moet proberen om de regeling steeds meer aan te kleden, want ze wordt
daarmee complexer. Zaken zullen ook langer duren, want er volgt dan ook weer
een verweer van de verdachte. Dit begrijp ik wel, maar ik vind het toch nog
onbevredigend, want een daad van vervolging zou toch gemotiveerd moeten worden,
zeker in zaken waarvoor een hoorplicht geldt. Ik zal met mijn collega Wolfsen
gaan puzzelen om hier vorm aan te geven.Mijn volgende punt betreft het implementatietraject van de strafbeschikkingen.
Ik heb de minister nadrukkelijk gevraagd voor welk deel van de transacties
voor een bepaalde tijd zal moeten worden overgegaan op strafbeschikkingen.
Wil hij daar concreet op ingaan? Ik heb aangegeven dat wij zeker moeten weten
dat het OM daarmee aan de slag gaat. De minister heeft gewezen op de aanwijzingen
in welke zaken het OM een strafbeschikking in plaats van een transactie moet
opleggen. Wat is het streefcijfer: binnen welke tijd, welk jaar, welk deel
ongeveer? Dat geeft mij enig houvast.Mijn fractie heeft zich uitgesproken tegen strafbeschikkingen bij ernstige
geweldsdelicten en zedendelicten. De minister heeft aangegeven dat, als de
rechter een taakstraf oplegt, het OM niet anders kan dan een taakstraf op
te leggen of met een strafbeschikking te komen. Wij hebben daar bezwaar tegen.
Wij vinden dat in de richting van het OM duidelijk kenbaar moet worden gemaakt
dat bij ernstige geweldsdelicten en zedendelicten geen strafbeschikking kan
worden gegeven. Dat willen wij nadrukkelijk afsluiten.Voorzitter. Ik geef het woord aan mijn buurman, die er verder op zal ingaan.De voorzitter:Mijnheer Eerdmans, u heeft het woord gekregen.De heerEerdmans(LPF)Ik weet inmiddels niet meer wie ik voorzitter en minister moet noemen.Voorzitter. Ik dank de minister voor de antwoorden, met name die over
de positie van de slachtoffers, het spreekrecht en de openbaarheid van de
procedure. Wij hebben elkaar duidelijk niet gevonden op het punt rond geweldsmisdrijven
en zedenmisdrijven. De minister stelt dat het uitgangspunt wel degelijk is
zoals wij allemaal willen, maar hij sluit niet uit dat de praktijk weerbarstig
kan zijn. Uiteraard kunnen wij hoog en laag springen, maar wij dwingen de
rechter niet tot het doen van bepaalde uitspraken. Althans, als wetgever zijn
wij niet bij voorbaat kansloos. Dat zien wij in het voorstel van vandaag.
Ik blijf van mening dat geweldsmisdrijven en zedenmisdrijven bij wet zouden
moeten worden uitgesloten voor afdoening. Wij kunnen dat door blijven zetten,
maar het lijkt mij goed om er formeel een punt achter te zetten. Ik heb dat
amendement niet ingediend, maar ik wil wel een motie indienen. U kunt die
overbodig noemen, maar het kan een belangrijk signaal van de Tweede Kamer
zijn aan de minister dat het niet zou moeten kunnen. De motie roept ertoe
op om dat signaal nadrukkelijk door te geven aan het OM in de vorm van een
regeling.De Kamer, gehoord de beraadslaging,constaterende dat ernstige geweldsmisdrijven die letsel of de dood tot
gevolg hebben alsmede zedenmisdrijven in aanmerking zullen kunnen komen voor
OM-afdoening met een strafbeschikking;van mening dat met bestraffing van deze misdrijven door middel van een
strafbeschikking, ook gezien de hoogte van de maximaal op te leggen straf,
geen recht wordt gedaan aan de ernst van deze misdrijven en de gevolgen voor
de slachtoffers;verzoekt de regering, in een aanwijzing aan het Openbaar Ministerie kenbaar
te maken dat zeden- en geweldsmisdrijven die letsel tot gevolg hebben niet
in aanmerking dienen te komen voor afdoening door het Openbaar Ministerie
met een strafbeschikking,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Eerdmans, Griffith, Wolfsen, Van
Haersma Buma, Rouvoet, De Wit en Vos.Zij krijgt nr. 15 (29849).De heerRouvoet(ChristenUnie)Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn beantwoording. Ik ben niet op
alle punten overtuigd. Ik erken dat de wisselwerking tussen strafrecht en
bestuursrecht op het punt van de handhaving complex is. Ik zal de redeneringen
van de minister nog eens goed nalezen in het verslag, want ik heb de indruk
dat hij het in zijn beantwoording niet eenvoudiger heeft gemaakt. Ik verbind
er wel de conclusie aan dat ik op dit moment niet overtuigd ben van zijn benadering.Wij zijn het er in ieder geval over eens dat dit wetsvoorstel mede meer
doelmatigheid en efficiency tot doel heeft. Het welslagen van de wet hangt
af van het enthousiasme van het OM. Er is sprake van een kan-bepaling: men
kan een strafbeschikking geven maar hoeft dat niet te doen. Het is dus van
het grootste belang dat het OM inderdaad overtuigd is van nut en noodzaak
van dit wetsvoorstel. Dat zeg ik niet omdat ik stiekem hoop dat het niet doorgaat.
Het is echter van belang dat, als het wetsvoorstel wordt aangenomen, het OM
er niet erg afhoudend tegenover staat. Als dat wel het geval
is, wordt het wetsvoorstel geen succes en worden de doelmatigheid en dus de
capaciteitswinst niet gerealiseerd. Ik leg er even de vinger bij, want van
het enthousiasme van het OM is mij nog niet veel gebleken. De bezwaren kunnen
zijn afgenomen, maar er is mij niet gebleken dat er massaal gebruik zal worden
gemaakt van de kan-bepaling, het nieuwe artikel 257a in het wetsvoorstel.De heer Wolfsen sprak van een hybride wetsvoorstel. Daar ben ik het wel
mee eens. De minister zei op een bepaald moment tegen mij dat het feit dat
het bij een strafbeschikking anders dan bij een transactie om schuld en straf
gaat, onvoldoende reden is om een zaak via de rechter te laten lopen. Daarmee
zei hij eigenlijk dat het niet principieel anders is dan bij een transactie
dan wel een bestuurlijke boete. Daarvan ben ik nog niet overtuigd. Met een
aantal mensen die een kritisch advies over dit wetsvoorstel hebben uitgebracht,
ben ik van mening dat er wel degelijk een kwalitatieve wending in het wetsvoorstel
zit, waarover wij goed moeten nadenken.Ik vind dat in de beantwoording van de minister sprake was van een schuivende
argumentatie. Daarmee bedoel ik dat hij soms van argumentatie wisselde: dan
was er een parallel met een transactie en dan weer met de bestuurlijke boete.
Dat zijn twee verschillende instrumenten. De suggestie daarvan is dat er eigenlijk
niet zo veel nieuws onder de zon is. Tegelijk zei de minister de strafbeschikking
principieel binnen het strafrecht te willen houden. Daarop was mijn reactie
dat je deze bevoegdheid niet moet geven aan instanties die niets met een daad
van strafvervolging te maken hebben gehad en haar alleen bij het OM moet houden.
Je moet die bevoegdheid dan niet aan bestuursorganen geven. Dat wil de minister
dan ook weer niet. In zijn reactie daarop suggereert hij dat de transactie
uiteindelijk in het wetsvoorstel zal opgaan, terwijl ik eerder uit zijn mond
heb gehoord dat dat niet de bedoeling is. Ook als de Belastingdienst en de
waterschapsbesturen namelijk niet deze bevoegdheid zouden krijgen, zouden
zij gewoon transacties kunnen blijven voorstellen op de terreinen waarop zij
dit nu ook doen. Ik vond de minister niet overtuigend.In laatste instantie, toen ik het indienen van een amendement aankondigde,
kwam de minister tot de apotheose dat, als het amendement zou worden aangenomen
en wij de Belastingdienst en de waterschapsbesturen erbuiten zouden houden,
het strafrecht in schoonheid zal sterven. Dat vond ik heel mooi. Sinds ik
begrepen heb dat de minister meent dat wij weer oorlog en een Balkan-situatie
krijgen als wij de grondwet in Europa niet aannemen, schaar ik deze apotheose
in de categorie beeldend spreken en neem ik het niet echt serieus. Het amendement
wordt uitgewerkt.Ik ben geïntrigeerd door de verhouding tussen bestuursrecht en strafrecht
op het punt van de handhaving. Bestuurlijke handhaving is een relatief jong
begrip binnen ons rechtsstelsel. Ook als wij erkennen dat het strafrecht uiteindelijk
altijd het ultimum remedium is, is het de vraag hoe ver je het bestuursrecht
wilt laten oprukken bij het spelen van een rol op het terrein van het strafrecht.
Daar zitten vragen en bezwaren aan vast. Wij kennen het precedent van de bestuurlijke
boetes, maar hiermee zetten wij een nieuwe stap, een stap waar ik nog niet
in de volle breedte aan toe ben. Ik ben bereid om te overwegen het wetsvoorstel
te steunen voorzover het zich beperkt tot het Openbaar Ministerie. Het amendement
weegt voor mij zwaar. Het moet niet verder gaan dan het Openbaar Ministerie,
dat immers al met vervolging bezig is.Ik zou nog wel eens stevig willen doordiscussiëren, bij voorkeur
aan de hand van een notitie over de inzet van strafrecht en bestuursrecht
bij de handhaving. Het komt iedere keer terug. De minister kan gelijk hebben
dat je het niet categorisch kunt scheiden, maar als wetgever kun je bij het
verder bewandelen van deze weg wel een zekere onderscheiding aanbrengen. Tot
hoever kunnen bestuursrecht en bestuursorganen worden ingezet bij de strafrechtelijke
handhaving? Als de minister ons wil dienen met een notitie over de inzet van
beide terreinen, zou hij mij een grote dienst bewijzen.De heerDe Wit(SP)Voorzitter. Voor mij blijft het karakter van de strafbeschikking het meest
principiële punt. In de memorie van toelichting staat dat het een rechterlijke
veroordeling betreft. In feite gaat het om een nieuw instrument waarbij het
strafrechtelijke karakter sterk overheerst. Een groot probleem is dat de middelen
in handen van het OM worden gelegd, terwijl dat al zo zwaar is belast. Het
OM neemt de beslissing dat tot een strafbeschikking wordt overgegaan en is
bovendien ook verantwoordelijk voor de uitvoering. Ik ben bereid de minister
te volgen in zijn redenering dat artikel 113 van de Grondwet geen beletsel
vormt, maar dan blijft het bezwaar van de opeenstapeling van functies bij
het OM. Het is een strafrechtelijk instrument. Er is sprake van schulderkenning
en van het opleggen van een straf. Als er geen verzet wordt aangetekend, is
er op dat moment al een beslissing.Ik heb gesignaleerd dat er in bestuursrecht grote onvrede heerst over
de bezwaarprocedure en het horen van betrokkenen. Dit mag niet de praktijk
worden bij het horen door het OM rond een strafbeschikking. De minister is
erg zuinig op dit punt. Hij is niet ingegaan op de vraag of er eventueel telefonisch
mag worden gehoord. Volgens mij mag dat niet. Bij het horen, moeten betrokkenen
de ruimte krijgen om te vertellen wat er volgens hen daadwerkelijk aan de
hand is, zo nodig bijgestaan door een advocaat.Bij het motiveren van de beschikking moet er terughoudendheid worden betracht.
Als dat te veel werk oplevert, wordt de doelstelling niet gehaald. De burger
heeft echter wel recht op duidelijkheid. Mede met het oog op eventueel verzet,
is een motivering wel op haar plaats.Ik handhaaf mijn amendement inzake de verzettermijn. De burger dient hiervoor
meer tijd te krijgen dan twee weken.De minister heeft in feite aangegeven dat de plicht om met een advocaat
te verschijnen een holle frase is. Als iemand dat niet doet, gaat het feest
van de strafbeschikking niet door en volgt de procedure bij de strafrechter.
Dit maakt meteen de beperkte reikwijdte van de plicht om met een advocaat
te verschijnen duidelijk.De minister krijgt van mijn fractie vandaag geen witte rook en waarschijnlijk
ook niet bij de stemmingen. Ik zal mij uiteraard met mijn fractie daarop beraden.
Wij houden echter fundamentele bezwaren tegen de aard van de beschikking en
tegen de procedure.MevrouwVos(GroenLinks)Voorzitter. De minister kwam voor mijn fractie vandaag met een nieuw argument
voor dit wetsvoorstel. Hij zei namelijk dat steeds grotere delen van de strafrechtshandhaving
naar het bestuursrecht gaan. Hij constateert een middelpuntvliedende kracht,
waarover hij zich grote zorgen maakt. Blijkbaar is dat voor hem een belangrijke
achtergrond voor dit wetsvoorstel. Het was voor ons in ieder geval een nieuw
argument. Wellicht hebben wij dat over het hoofd gezien. Overigens wil dit
niet zeggen dat wij het daar dan zonder meer mee eens zijn, want ook op dat
punt kan ik de redenering van de minister niet helemaal volgen.Bij ons blijft het grote probleem dat de positie van het Openbaar Ministerie
wel degelijk fundamenteel wijzigt, al zegt de minister dat het bij de transactie
in feite ook al zo is. Wij vinden het toch een cruciaal verschil dat bij de
strafbeschikking de vaststelling van schuld aan het strafbaar feit door het
Openbaar Ministerie wordt gedaan. Dat betekent dat het OM in eenzelfde zaak
de vervolging, de berechting en de strafoplegging in één hand
krijgt en daar hebben wij een groot probleem mee. Dat probleem blijft overeind,
ook na de beantwoording van de minister.Iemand die het niet eens met de schuldvaststelling kan volgens de minister
in verzet gaan. Die persoon komt vervolgens bij de rechter terecht. De rechter
pakt direct door naar de inhoud van de zaak, maar zal de rechter ook beoordelen
hoe het optreden van het OM dat tot de strafbeschikking heeft geleid, is verlopen?
Zal hij dus ook de procesgang controleren?Als je niet in verzet gaat, beken je in feite schuld. Dat is de consequentie
van het wetsvoorstel. Het is de vraag of je die conclusie wel mag trekken.
Er zullen immers altijd mensen zijn die om welke reden dan ook – misschien
snappen ze totaal niet hoe het allemaal in elkaar zit – geen verzet
aantekenen. In feite krijgen zij daarmee al de schuld in hun schoenen geschoven.
Ik vind dat ver gaan.Daarnaast blijft de termijn voor mijn fractie een probleem, ook al is
nu duidelijk dat het om twee weken na de kennisneming gaat. Het is in ieder
geval belangrijk dat dit aspect is opgehelderd, maar die twee weken voor het
aantekenen van verzet vinden wij te kort. Wij zullen het amendement van de
heer De Wit daarom steunen. Een motivering door het Openbaar Ministerie bij
de strafbeschikking vinden wij wel degelijk noodzakelijk. Ik steun mevrouw
Griffith daar graag in.De heer Wolfsen vindt dat de rechter per definitie naar een hogere straf
moet gaan dan het OM. Het mag niet zo zijn dat de verdachte niet in verzet
gaat omdat hij er bang voor is dat hij bij de rechter altijd een hogere straf
krijgt. Het betekent wel dat de schuld is vastgesteld. Het is of het een of
het ander. Of je hebt volop de mogelijkheden om in beroep te gaan zonder dat
daardoor direct een hogere straf boven je hoofd hangt, of het is niet zo.
Misschien wil de minister dit punt ophelderen, want daar zou ik een probleem
mee hebben.De heer Rouvoet vraagt zich af of waterschappen en de belastingdienst
dit ook moeten doen. Dat lijkt mij inderdaad niet verstandig. Als op dit punt
een amendement wordt ingediend, zal ik dat steunen.De motie over de ernstige geweldsdelicten heb ik ondersteund.Dan kom ik op de werkdruk. De minister geeft toe dat hij niet helemaal
zeker is over de manier waarop een en ander gaat. Er zijn nogal wat vraagtekens
bij geplaatst. Zal dit echt tot een behoorlijke vermindering van de werkdruk
leiden?Alles afwegende, blijft mijn fractie grote bezwaren houden tegen dit wetsvoorstel.
Ik denk dan ook dat de minister van ons niet het jawoord zal krijgen.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.MinisterDonnerHet verheugt mij dat ik de Kamer op enkele punten heb overtuigd en ik
betreur dat ik dat op sommige punten nog niet voldoende heb gedaan. Ik zal
de resterende 45 minuten gebruiken om de Kamerleden ook op de laatste punten
te overtuigen. Gelet op de tekst van de amendementen waarover wij het wel
met elkaar eens zijn, stel ik toch alvast vast dat dit een uitermate vruchtbaar
overleg over deze wet is. Naar mijn idee is dat ook voor de toekomst van belang.Gaarne zal ik voldoen aan het verzoek van de heer Rouvoet om een notitie
voor te bereiden over de verhouding tussen de bestuursrechtelijke en de strafrechtelijke
handhaving. Dat zal ik doen op basis van de impliciete vooronderstelling dat
de heer Rouvoet zijn amendement niet indient. Dat is wat mij betreft een deal.De heerRouvoet(ChristenUnie)Ik stel vast dat dit in ieder geval niet valt onder het voorstel "deals
met criminelen". De minister is echter te laat met zijn voorstel, want het
amendement is zojuist rondgedeeld en daarmee ingediend.MinisterDonnerDan komt die notitie ook niet.De heerRouvoet(ChristenUnie)Misschien kunnen wij straks kort spreken over de procedure. Dat hangt
naar mijn idee namelijk van de termijnen af.MinisterDonnerIk vermoed dat het inderdaad nodig is, want de heer Van Haersma Buma heeft
bijvoorbeeld gewezen op het preventief fouilleren. Het lijkt mij goed duidelijk
te maken dat dit inderdaad een kwestie van bestuurlijke handhaving is. Een
en ander ligt niet op het grensvlak met het strafrecht, want het gaat niet
om strafrechtelijke bevoegdheden die daar worden uitgeoefend.In het kader van de terrorismebestrijding hebben wij gesproken over de
eventuele mogelijkheid om bestuurlijk een maatregel op te leggen. Op grond
van de Wet Victor en Victoria mag men vanwege overlast bestuurlijk een pand
sluiten als daar drugs worden verkocht. Op grond van de Opiumwet is het toegestaan
een inrichting te sluiten vanwege het feit dat daar opium wordt verhandeld.
Dat staat los van de strafrechtelijke vraag en van de vervolging. Het is dus
wel degelijk mogelijk bestuurlijke maatregelen te nemen op het punt van de
handhaving, maar die grenzen als het ware aan strafrechtelijke maatregelen
voor strafbare feiten. Het lijkt mij goed dit op een bepaald moment uit te
schrijven.Sommigen overwegen nu al om ook boetes te stellen op de handhaving van
civielrechtelijke normen. Daaruit blijkt dat de discussie zich steeds verder
uitbreidt. Naar mijn idee moeten wij tijdig waken tegen verwarring op dit
terrein.Ik zal het punt van de heer Van Haersma Buma noteren dat betrekking
heeft op de verruiming van de toepasbaarheid van de aanwijzing van gemeenten.
Hij overweegt op dat punt een amendement in te dienen. Het is inderdaad juist
dat, waar nu wordt gewerkt met bijzondere opsporingsambtenaren, de strafbeschikking
in een aantal gevallen wel kan worden opgelegd vanwege de mogelijkheid van
delegatie aan bepaalde opsporingsambtenaren.De heer Wolfsen heeft in de eerste plaats gevraagd naar de intrekking
van de strafbeschikking. Ingevolge artikel 257e, lid 8, wordt de strafbeschikking
schriftelijk ingetrokken of gewijzigd. Daarmee is de kous af. Dan volgt er
dus niet alsnog een sepotbeslissing. Als het Openbaar Ministerie de beslissing
intrekt, buiten natuurlijk het verzet, dan gaan wij niet ook nog een keer
een sepotbeslissing nemen. Dan is de kous daarmee af.De heerWolfsen(PvdA)Materieel is dat gewoon een sepot.MinisterDonnerDat houdt in dat een zaak dan niet verder vervolgd wordt. De heer Wolfsen
heeft nog gevraagd wanneer de vraag of de € 50.000 € 10.000
moet worden, aan de orde komt. Daar heb ik nog geen antwoord op. Dat blijf
ik de heer Wolfsen dus nog schuldig.Mevrouw Griffith heeft aarzelingen over het punt van de motivering. Ik
heb aangegeven wat volgens de wet in de strafbeschikking moet worden aangegeven.
Daarin zit al de motivering, namelijk de feiten en de kwalificatie van het
strafbare feit. Waar zij verwijst naar het motiveren, gaat het om een bestuurlijke
boete. Natuurlijk moet die gemotiveerd worden, want daar zal de rechter aan
de hand van de motivering marginaal toetsen of de bestuurlijke boete opgelegd
mag worden of niet. Maar dat is nu juist niet het geval bij de strafbeschikking.
Daarbij gaat het niet zozeer over de motivering en over de gegrondheid van
de strafbeschikking, maar daar komt de zaak in volle omvang ter beoordeling
van de rechter. Dan is dus die motivering anders dan nu al in het wetsvoorstel
ligt, niet nodig. Anders gezegd: er zit nu al een motiveringseis in het wetsvoorstel
en ik meen dat die voldoende is. Daar komt het volgende bij. Als er gehoord
wordt, zal er van dat horen een schriftelijk verslag moeten worden opgemaakt,
ook als het telefonisch gebeurt. En als er verzet wordt aangetekend, zal dat
bij de stukken komen. Maar als er geen verzet wordt aangetekend, is er ook
geen reden om nog weer een uitgebreide motivering te geven in de strafbeschikking.
Ik denk dus dat dit punt echt ondervangen wordt.Mevrouw Griffith heeft voorts een vraag gesteld over de implementatie
en de categorieën die daaronder zullen vallen. Het is bedoeling dat wij
in de initiële fase beginnen met de overtredingen. Vervolgens zullen
in de tweede fase de misdrijven die thans worden afgedaan met behulp van de
BOS/Polaris-richtlijn, aan de beurt zijn. Dat is de fasering. De stappen die
worden genomen, worden gepubliceerd in de Staatscourant en zijn voor iedereen
te raadplegen op Internet.MevrouwGriffith(VVD)Ik wilde juist weten hoeveel zaken bij het implementatietraject zouden
moeten worden afgedaan in een strafbeschikking in plaats van bij transactie.
Het door u gegeven antwoord stond inderdaad al in de stukken.MinisterDonnerIk kan daar op dit moment nog geen verstandig antwoord op geven. Ik ga
ervan uit dat de overtredingen die nu bij transactie worden afgedaan, dan
bij strafbeschikking worden afgedaan.MevrouwGriffith(VVD)Allemaal. Oké, dan is dat uw lijn. Na de inwerkingtreding zullen
dus alle eenvoudige zaken in een strafbeschikking worden gegoten, en niet
meer in een transactie. Daar was ik naar op zoek.MinisterDonnerIn de eerste fase zullen de overtredingen allemaal via de strafbeschikking
worden afgedaan. Vervolgens zijn de Bos/Polaris-gevallen aan de beurt om via
de strafbeschikking te worden afgedaan. Daarna kijken wij wat er eventueel
nog verder mogelijk is. Dat is de derde fase.Mevrouw Griffith heeft verder nog gesproken over de aanwijzing bij ministeriële
regeling. Zij wees er al op dat zij doelde op de Algemene wet inzake de rijksbelastingen.
Daar is echter een andere figuur aan de orde. Daarbij gaat het namelijk niet
om delegatie van bevoegdheden, maar om de mandatering van bepaalde ambtenaren
binnen een apparaat dat al via de wetgeving bevoegd is verklaard tot het opleggen
van transacties. Daarom kan dat bij ministeriële regeling plaatsvinden.Ik kom te spreken over de motie van de heer Eerdmans.De heerEerdmans(LPF)Er is gebleken dat het dictum tot wat onduidelijkheid leidt, ook aan deze
kant van de tafel. Daarom stellen wij voor, het dictum – dus het verzoek –
als volgt te wijzigen: verzoekt de regering te bevorderen dat in de aanwijzing
van het Openbaar Ministerie wordt vastgelegd dat zeden- en geweldsmisdrijven
die letsel tot gevolg hebben niet in aanmerking dienen te komen voor afdoening
van het Openbaar Ministerie met een strafbeschikking.De voorzitter:Ik denk dat het goed is als u deze gewijzigde tekst even aan de bode geeft,
zodat deze vermenigvuldigd kan worden.De heerEerdmans(LPF)Dit is correcter dan het er stond.MinisterDonnerIk had het al opgeschreven. Ik ben dankbaar voor deze bijstelling. In
de oude vorm had ik de motie naast mij neer moeten leggen, omdat ik vind dat
de Kamer geen aanwijzing aan de minister kan geven. Eén punt wil ik
nog aangeven, want dit volgde ook uit de discussie. De tekst luidt nu: zeden-
en geweldsmisdrijven die letsel tot gevolg hebben. Dit betekent dat er ook
een bloedneus onder kan vallen, terwijl ik dacht dat het ging over ernstige
zedenmisdrijven en geweldsmisdrijven die ernstig letsel tot gevolg hebben.
Dit moet volgens mij ook in het verzoek zitten. Als wij het over die punten
eens zijn, dan denk ik dat ik daar heel wel mee uit de voeten kan. Ik zal
niet zeggen dat deze motie het beleid ondersteunt, want anders zou het overbodig
zijn om de motie te aanvaarden. Ik neem dat punt mee in het overleg en dan
zal het worden meegenomen in de aanwijzing.De voorzitter:Ik ga ervan uit dat wij nóg een gewijzigde tekst zullen krijgen.MinisterDonnerIk kom nu te spreken over het concept-amendement van de heren Wolfsen
en Rouvoet. Ik geloof dat dit amendement betrekking heeft op het laten
vervallen van de fiscale strafbeschikking als voorgesteld in artikel IV van
het weysvoorstel. De Belastingdienst heeft op dit moment transactiebevoegdheid.
Er is een zeer gestroomlijnde procedure, waarin ook het Openbaar Ministerie
participeert. Deze procedure is neergelegd in de ATV-richtlijn en dat wil
zeggen: aanmelden, transigeren, vervolgen. Het ligt niet voor de hand om die
bevoegdheid te schrappen op het moment dat deze in een strafbeschikking wordt
omgezet. In geval van verzet tegen de bestuurlijke strafbeschikking vindt
er beoordeling door het Openbaar Ministerie plaats. De hele exercitie vindt
plaats onder regie van het Openbaar Ministerie, ook via de richtlijnen in
welke gevallen het wel en niet wordt gedaan. Het is dan onlogisch om in dit
wetsontwerp, waar die transactiebevoegdheid nu al ligt, te zeggen dat wij
het wel doen voor het Openbaar Ministerie, maar niet voor deze bestuurlijke
diensten. Nogmaals, daarmee bieden wij alleen maar een grotere stimulans aan
de ontwikkeling dat wij een vermenging gaan krijgen van strafrecht en bestuursrecht,
omdat men dit soort zaken zonder meer helemaal binnen het bestuursrecht wil
gaan doen. Ik weet dan dat de Kamer ook daarmee akkoord gaat, als het in deze
Kamer komt. Derhalve zou ik aanname van dit amendement te stelligste willen
ontraden.De heerRouvoet(ChristenUnie)Ik kan het niet goed plaatsen. De minister zegt in feite dat dit wetsvoorstel
de huidige transactiebevoegdheid van de Belastingdienst tot een strafbeschikking
maakt en dat dit feitelijk hetzelfde is. Dat is dus niet zo, want het heeft
echt een ander karakter. Daarover hebben wij het uitvoerig met elkaar gehad.
Wat mij betreft zou de Belastingdienst niet de bevoegdheid moeten krijgen
om een strafbeschikking te geven, omdat dit straf en schuld impliceert en
dus een daad van vervolging is. De minister schrijft dit zelf in zijn toelichting
op het wetsvoorstel en dan kan het niet zo zijn dat hij nu zegt dat het eigenlijk
gewoon een transactie is, want wij hebben met elkaar vastgesteld dat het wat
anders is. Als dat zo is, dan kunnen wij heel goed de belastingdienst en de
waterschapsbesturen niet de bevoegdheid tot het opleggen van een strafbeschikking
geven, zonder dat dit direct raakt aan de huidige bevoegdheid om een transactie
te sluiten.MinisterDonnerIk ben bang dat u telkens de zaak verwarrender maakt dan die in werkelijkheid
is. De heer De Wit heeft gezegd dat het mogelijk is dat artikel 113 van de
Grondwet geen belemmering vormt, maar voor hem blijft gelden: de strafbeschikking
omvat vaststelling van schuld en vaststelling van een straf door het Openbaar
Ministerie. Volgens hem kan dat niet en moet dit door de rechter gebeuren.
Ook bij de heer Rouvoet beluister ik het verzet tegen de mogelijkheid om de
strafbeschikking te leggen bij de belastingdienst en bij de waterschappen.
Volgens de huidige jurisprudentie, die zal worden gecodificeerd in de vierde
tranche van de Algemene wet bestuursrecht, is een bestuurlijke boete echter
ook vaststelling van schuld. Je kunt je verweren tegen een bestuurlijke boete
op grond van het feit dat er geen sprake was van verwijtbaarheid. Er vindt
oplegging van straf plaats, namelijk de boete. Ik ontken niet dat dit element
aanwezig is, maar dat is geen argument om te zeggen dat de zaak derhalve aan
de rechter moet worden voorgelegd. Een en ander kan heel wel in handen van
het Openbaar Ministerie worden gelegd.Het feit dat het Openbaar Ministerie bevoegd is, maakt de zaak niet anders
dan wanneer het een bestuursorgaan betreft. Ook daar liggen vervolging, vaststelling
en uitvoering in één hand. Om die reden verwees ik naar de bestuurlijke
boete. Bij de transactie van het Openbaar Ministerie liggen deze elementen
ook in één hand. De heer Rouvoet zei dat ik het ene moment verwees
naar de bestuurlijke boete en het andere moment naar de transactie, maar voor
de verschillende aspecten die worden aangevoerd, geef ik aan waarom er geen
bezwaar is. Weliswaar is er nu sprake van een transactie, maar als het een
strafbeschikking was, zou deze qua karakter niet anders zijn dan een bestuurlijke
boete, althans wat betreft het element van schuld, want het gaat om de verwijtbaarheid.
Er is geen sprake van schulderkenning, zoals mevrouw Vos zei, maar om de schuldvaststelling,
die niet wordt bestreden. Met de aanvaarding van het amendement zou alleen
maar de tendens worden versterkt om alle andere zaken helemaal in het bestuursrecht
te gaan regelen. Dan moet er systematisch worden gekozen voor handhaving via
de bestuursrechter of voor handhaving via het strafrecht. Dit betekent dat
het strafrecht steeds verder ineen zal schrompelen. Binnen het bestuursrecht
krijgen wij dan eigen regels over strafoplegging, over de dwangmiddelen en
over de opsporingsmiddelen die in dat kader moeten worden gebruikt. Alle instanties
zullen even hard vragen om opsporingsmiddelen, zoals het kunnen bezoeken van
inrichtingen of huizen ten behoeve van de boete. Met de huiszoeking door de
NMa is die discussie in wezen al aangekaard. Om die tendensen tegen te gaan,
moeten wij niet het strafrecht afsluiten op dit punt. Ik vrees dat dit wel
gebeurt als het amendement wordt aanvaard. Ik denk dat wij dan precies het
tegenovergestelde bereiken van wat de indieners van het amendement willen,
namelijk het voorkomen van de vermenging van bestuursrecht en strafrecht.De heerRouvoet(ChristenUnie)Het is niet de bedoeling van het amendement om de inzet van bestuursrechtelijke
instrumenten binnen het kader van het strafrecht uit te sluiten, want dan
zouden wij inderdaad andere instrumenten moeten terugdraaien. Ik ben het eens
met een aantal van de adviseurs van de minister dat dit toch een vrij fundamentele
wijziging is en dat wij niet te makkelijk moeten zeggen: wij hebben al transacties
en wij hebben al bestuurlijke boetes. Van allebei komt een beetje terug in
de strafbeschikking, dus dat kunnen wij wel gewoon zo doen. Er zitten echter
ook meer principiële kanten aan. Als je dat dan wilt, wil ik graag met
de minister het debat aangaan over de vraag hoe je verder gaat op het snijvlak
van strafrecht en bestuursrecht, maar dan zeg ik omdat het een daad van vervolging
is. Van de transactie kun je dat in ieder geval niet zeggen. Bij de bestuurlijke
boete ligt dat anders, daar heeft de minister een punt. Bij de Belastingdienst
hebben wij het over transacties. Daarvan maken wij een daad van vervolging.
Is het nodig om dat nu te doen of kunnen wij het nu beperken tot het OM? Het
laatste zou mijn voorkeur hebben. Als wij dan de notitie van de minister hebben,
kunnen wij kijken of het aangewezen of misschien zelfs noodzakelijk
is om die volgende stap te zetten. Als wij dat nu doen, heeft een bespreking
van de notitie niet zoveel betekenis meer in mijn ogen, want wij hebben al
een keuze gemaakt dat het heel erg ruim opgerekt kan worden en dan heb ik
bij wijze van spreken geen argument meer om het niet met de heer Van Haersma
Buma eens te zijn dat de gemeenten dan ook wel een daad van vervolging mogen
stellen. Ik ben daar nog helemaal niet aan toe.MinisterDonnerNee, want u hebt de argumenten. Het argument blijft overeind. Wat is het
antwoord daarop? Dat de bevoegdheden van de bijzondere opsporingsdienst worden
uitgebreid en dat de Belastingdienst als opsporingsambtenaar precies dezelfde
mogelijkheden hebben. Dat is namelijk de vreemde figuur waar dan voor gekozen
zou worden. Bijzondere opsporingsambtenaren kunnen de mogelijkheid krijgen
om de strafbeschikking op te leggen. Dus enkel en alleen omdat er hier een
dienst wordt aangewezen en omdat deze niet tot opsporingsdienst wordt verklaard,
zou het dan niet gaan. De vraag is nog ten volle aan de orde eventueel bij
een amendement van de heer Van Haersma Buma of bij die notitie, want het gaat
dan om de praktijk die wij toepassen. Wij hebben hen dan nog niet aangewezen,
behalve deze twee instanties die nu al de mogelijkheden van transactie hebben.
Nogmaals, die zitten met precies dezelfde problemen voor wat de tenuitvoerlegging
betreft. Als zij via dit amendement verder met de transactie zullen moeten
zitten, dan kunt u verwachten dat er binnen de kortste keren hier een voorstel
zal liggen om de transactiebevoegdheid af te schaffen en er bestuurlijke boetes
voor in de plaats te zetten. Dan haalt u weer dat element onder de regie van
het OM uit, geheel naar verzelfstandiging binnen het bestuursrecht. Dan krijgt
u dus met de beste bedoelingen averechtse effecten.De heerRouvoet(ChristenUnie)Ik beloof de minister dat ik dit zorgvuldig op mij zal laten inwerken
en dat ik het goed zal nalezen. Ik vind het een heel belangrijk punt. Wij
hebben nog minstens een week de tijd voordat wij gaan stemmen, neem ik aan,
dus ik zal er nog eens goed naar kijken. Als de minister het nodig vindt om
de effecten van het amendement nog in een brief aan de Kamer aan te geven,
dan kan dat daarbij helpen, maar ik zal ook goed over de effecten van het
amendement nadenken op basis van wat hij nu gezegd heeft. Daar is een wetgevingsoverleg
ook voor bedoeld.MinisterDonnerOverigens wou ik ook nog opmerken dat ik aan de ene kant natuurlijk verheugd
ben dat de heer Rouvoet Trouw leest, maar ik zal u de lezing die ik gehouden
heb nog eens toesturen. Het was minder dan uit de titel bleek.De heerRouvoet(ChristenUnie)Dat is voor u te hopen.MinisterDonnerO nee, maar ik meen wel degelijk dat je ook op dit punt niet te lichtvaardig
moet handelen.Voorzitter. Ik heb u aangegeven dat ik gaarne bereid ben u een nadere
notitie te doen toekomen. De heer De Wit zei dat telefonisch horen niet zou
mogen. Toch meen ik dat een verbod daarvan onwenselijk is. Ik heb u aangegeven
dat het schriftelijke verslag gemaakt wordt in gevolge artikel 257 c lid 3
van het horen, maar ik zie niet waarom telefonisch horen daar niet toe zou
kunnen behoren. Als men er niet uitkomt, dan zal er verzet worden aangetekend
en dat zal uitdrukkelijk worden aangegeven in de strafbeschikking. Ik meen
dat de zaak op dat punt rondloopt en dat het verslag van dat horen in ieder
geval terug te vinden zal zijn in de stukken.Ten slotte kom ik bij de vraag van mevrouw Vos. Ik ben er al eerder op
ingegaan. De strafbeschikking is geen bekenning van schuld. Niet in verzet
gaan, betekent je niet verzetten tegen de vaststelling. Dat is echter nu ook
al een element in alle bestuurlijke boetes. Wij doen dit nu juist vanwege
het probleem dat men bij transacties niets van zich laat horen. Dan moet ik
naar de rechter en daar laat men ook niets van zich horen. Vervolgens stelt
de rechter de schuld vast. Dat gaat net zo automatisch. Die stroom gaat even
hard door. Het is het instandhouden van een ritueel dat geen inhoud meer heeft.De heer De Wit en mevrouw Vos spraken nog over de termijnen. Ik meende
dat mevrouw Vos het amendement van mevrouw Griffith zou steunen op dat punt.
Wat de motivering betreft: als dat het amendement was, zou ik het aannemen
ervan ten stelligste ontraden. Ik heb al gezegd dat die motivering hier ook
tot verwarring leidt.De heer Wolfsen stelde een vraag over de 10.000 of 50.000. Dat punt komt
aan de orde bij de AMvB die moet worden vastgesteld ingevolge deze wet. Ik
heb de voorkeur om aan te sluiten bij de bedragen die nu ook gelden voor de
gevoelige transacties. Die zijn ook besproken met de Kamer in relatie tot
de transacties in de bouwfraude. De logica is dat wij bij strafbeschikkingen
niet lager gaan zitten dan bij transacties.De heerWolfsen(PvdA)Ik vind het bedrag te hoog. Wanneer gaat dit spelen? Ik neem aan dat u
die AMvB gaat schrijven. U hebt in een nota gezegd dat wij daar een concept
van krijgen. De invoering van de wet begint met overtredingen, dus het heeft
geen brandende haast. De start met betrekking tot misdrijven duurt nog wel
even.MinisterDonnerTegen de tijd dat die AMvB in voorbereiding is, stuur ik een brief aan
de Kamer waarin ik inga op mijn overwegingen. Op die wijze kunnen wij een
overleg hebben zonder dat er een formele voorhangprocedure nodig is.De voorzitter:De minister heeft gemotiveerd gereageerd op de ingediende argumenten.
De tekst van de motie van de heer Eerdmans zal nog een keer worden gewijzigd.
De notitie over de inzet van strafrecht en bestuursrecht in relatie tot handhaving
waar de heer Rouvoet om vroeg, is toegezegd door de minister. Hij heeft er
geen termijn aan gekoppeld.MinisterDonnerIk zal proberen om die zo snel als mogelijk te maken en in elk geval voor
de zomer.De voorzitter:Is de notitie voor de Kamer eventueel van belang voor een afweging over
een derde termijn? Of is het vooral van belang dat de minister heeft toegezegd
om de effecten van het amendement op stuk nr. 14 in een brief uiteen te zetten?De heerRouvoet(ChristenUnie)De minister heeft mij gevraagd om het amendement niet in
te dienen, dus hij probeerde een koppeling aan te brengen. Ik wil die koppeling
wel tot stand brengen, maar dan kunnen wij voorlopig nog niet over het wetsvoorstel
stemmen. In dat geval kan ik de minister een redelijke termijn van twee weken
of misschien wel zes weken geven, maar dan schieten wij niet op. Ik koppel
het los van de stemmingen. Ik vind de discussie op zich zinvol. Als de minister
denkt dat het goed is om nog voor de stemmingen zijn argumentatie over de
effecten van het amendement in een brief aan de Kamer te zenden, los van de
notitie, kan dat helpen. Dat zit echter niet vast aan de notitie.Sluiting 16.45 uur.XNoot1Samenstelling:Leden: Van de Camp (CDA), Klaas de Vries (PvdA), Van Heemst (PvdA), Vos
(GroenLinks), Rouvoet (ChristenUnie), Adelmund (PvdA), De Wit (SP), Albayrak
(PvdA), Luchtenveld (VVD), Wilders (Groep Wilders), Weekers (VVD), De Pater-van
der Meer (CDA), voorzitter, Çörüz (CDA), Verbeet (PvdA),
ondervoorzitter, Wolfsen (PvdA), Jan de Vries (CDA), Van Haersma Buma (CDA),
Eerdmans (LPF), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Van Fessem (CDA), Straub (PvdA),
Griffith (VVD), Van der Laan (D66), Visser (VVD) en Azough (GroenLinks).Plv. leden: Jonker (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Timmer (PvdA), Halsema
(GroenLinks), Van der Staaij (SGP), Kalsbeek (PvdA), Van Velzen (SP), Tjon-A-Ten
(PvdA), Van Baalen (VVD), Blok (VVD), Hirsi Ali (VVD), Aasted Madsen-van Stiphout
(CDA), Jager (CDA), Van Heteren (PvdA), Arib (PvdA), Buijs (CDA), Sterk (CDA),
Varela (LPF), Joldersma (CDA), Ormel (CDA), Van Dijken (PvdA), Örgü
(VVD), Lambrechts (D66), Rijpstra (VVD), Karimi (GroenLinks), Vergeer (SP)
en Hermans (LPF). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29849-17.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl