Geestelijke gezondheidszorg; Brief staatssecretaris over het Landelijk Dementie Programma (LDP)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25424, nr. 59

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

22-12-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

25424 nr. 59

13-12-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. De persoonlijke- en leefomstandigheden van mensen met
dementie belichtThuisVeel te regelen2. Speciale aandachtPreventieDiagnostiekKwaliteit van leven, belevingswereld en wilsbekwaamheidZorg voor de mantelzorgers van mensen met dementieTechnologische innovatieHuisvestingSemi-murale voorzieningen3. Organisatie en samenhang in de zorg voor mensen met
dementieLandelijk Dementie Programma (LDP)4. Bestuurlijke aanpak voor regionale verbeterplannen
dementieTenslotteOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25424Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 44 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 424Geestelijke gezondheidszorgnr. 59BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 december 2004In deze brief informeer ik u op uw verzoek over het Landelijk Dementie
Programma (LDP) dat het Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn (NIZW) voor
mij heeft gemaakt. Deze informatie plaats ik binnen mijn visie over de zorg
voor mensen met dementie in Nederland. Eerder schreef ik u over het LDP op
19 mei 2003 (TK 2002–2003, 26 631, nr. 44).Deze brief belicht eerst de persoonlijke- en leefomstandigheden van mensen
met (het vermoeden van) dementie en hoe ik daar tegenaan kijk. Ik ga in op
de verantwoordelijkheid van VWS en anderen voor de zorg voor mensen met dementie
en op welke gebieden ik specifiek let. Vervolgens ga ik apart in op de organisatie
en samenhang van wonen, ondersteuning, zorg en behandeling. Die paragraaf
behandelt ook het Landelijk Dementie Programma. Tot slot geef ik aan hoe ik
dit programma breed in Nederland ingang wil doen vinden.1. De persoonlijke- en leefomstandigheden van mensen met
dementie belichtNederland telt op dit moment ongeveer 200 000 mensen met dementie.
De periode vanaf de eerste tekenen van dementie bij mensen tot het overlijden
duurt gemiddeld zes jaar. Die eerste symptomen doen zich meestal voor bij
75 jaar. Gedurende de zes jaar dat iemand dement is woont hij of zij gemiddeld
de eerste vier jaar gewoon thuis. Bij benadering overlijdt één
op de vijf mensen met dementie thuis of in het ziekenhuis; op dat moment zijn
de problemen die samenhangen met dementie nog niet zo groot dat een opname
in een verblijfvoorziening nodig was. De andere mensen met dementie verblijven
voor hun overlijden gemiddeld nog twee jaar in een verzorgingshuis of een
verpleeghuis.ThuisMensen met dementie wonen net als 98 procent van alle andere ouderen een behoorlijk lange periode zelfstandig en nemen deel aan het maatschappelijk
leven. Zij maken ook – als ze dat al doen – gebruik maken van
«gewone», gangbare vormen van ondersteuning en zorg. Dat is ook
de bedoeling, zoals ik ook in mijn brief over de houdbaarheid van de AWBZ1 heb aangegeven: zo veel mogelijk mensen moeten zo lang
mogelijk zelfstandig wonen en deelnemen aan het maatschappelijk leven. Het
kabinet vindt dat mensen om te beginnen eigen verantwoordelijkheid hebben
voor de inrichting van dat leven.Daarnaast is de steun van mantelzorgers onmisbaar: zij hebben een enorm
aandeel in de zorg, ook voor mensen met dementie; dit aandeel is zelfs groter
dan dat van de professionele zorgverlening. Veel mantelzorgers nemen hun verantwoordelijkheid
al; het gaat erom daarnaast meer mensen te enthousiasmeren om dat ook te doen:
goed voorbeeld doet goed volgen.Zorg voor mensen met dementie hoort ook bij het gewone werk van tal van
betrokkenen in de «zorgketen». Ik ga er vanuit dat andere overheden,
zorgaanbieders, verzekeraars, woningcorporaties, welzijnsorganisaties en anderen
voor deze groep mensen ook hun verantwoordelijkheid nemen. Zij dienen in het
adequate pakket van bestaansvoorzieningen voor mensen met beperkingen ook
oog te hebben voor en waar nodig zelfs specifiek aandacht te schenken aan
mensen met dementie. Deze mensen zijn vanwege hun aandoening immers kwetsbaarder
dan anderen.De nieuwe Wet op de maatschappelijke ondersteuning (WMO) biedt daarvoor
straks ook een belangrijk handvat. Het ligt voor de hand dat gemeenten bij
het uitvoeren van de WMO hun beleid zullen richten op burgers die vanwege
hun aandoening of beperking ondersteuning nodig hebben om zelfstandig te kunnen
blijven functioneren. Daarnaast moeten woningcorporaties zich inspannen om
deze groepen mensen aan goede huisvesting te helpen. En professionals moeten
zich dan realiseren dat de meeste van deze mensen zelfstandig wonen: dit vraagt
geen instellingsdenken meer, maar een andere, meer naar buiten tredende opstelling.Veel te regelenMensen met dementie en hun partners hebben daarbij een extra probleem.
Zij hebben niet alleen op veel verschillende momenten allerlei verschillende
vormen van ondersteuning en zorg nodig, maar ze moeten die vaak ook zelf organiseren.
Dat gaat niet gemakkelijk: mensen met dementie functioneren gaandeweg slechter
en krijgen die eerste vier jaar onder andere als gevolg daarvan ook emotionele
problemen. De partner vangt dit slechter functioneren doorgaans op maar die
partner is vaak ook al oud. Dus: wanneer de dementerende minder in staat is
problemen op te lossen en veel op de partner of omgeving neerkomt, is tegelijkertijd
tijd en energie nodig voor het emotioneel verwerken van deze situatie èn
het vinden van oplossingen. De praktijk laat zien dat als gevolg van de achteruitgang
de dementerende zelf als eerste, maar ook hun naasten in een isolement raken.
Dit maakt hen kwetsbaar. Deze groep mensen neemt bovendien in heel hoog tempo
de komende decennia in aantal flink toe. In 2050 hebben ongeveer 412 000
mensen dementie.Het kabinet vindt dat mensen met dementie ondanks alles zo goed mogelijk
in staat moeten zijn een zelfstandig leven te leiden en maatschappelijk actief
te zijn. Daarop moet het beleid gericht zijn. Partners en mantelzorgers hebben
daarin een belangrijke ondersteunende rol. Die zelfstandigheid wordt begrensd
als mensen met dementie zelf, of derden, in hun gezondheid, welzijn of veiligheid
worden bedreigd.De kabinetsvisie is: algemeen zolang het kan, bijzonder zodra het moet. Dat betekent dat het kabinet
inclusief beleid voert. Specifiek beleid of speciale actie is bij mensen met
dementie alleen nodig wanneer zij niet of niet voldoende geholpen
zijn met wat anderen algemeen voor ouderen of mensen met beperkingen realiseren
(doen).Dit vereist een samenhangend geheel van specifiek voor mensen met dementie
beschikbare vormen van wonen, ondersteuning, zorg en behandeling; samenwerkende
aanbieders moeten hen daartoe in staat stellen.Bijzondere aandacht is nodig voor de partner/mantelzorger van mensen met
dementie. Ook is het belangrijk dementie eerder te herkennen zodat iedereen
er sneller goed mee kan omgaan. Dit «verzacht» het verloop van
de ziekte: het stelt mensen met dementie beter in staat hun leven te leven,
zo nodig op een andere manier.2. Speciale aandachtHet beginsel algemeen waar het kan, bijzonder zodra
het moet houdt in dat naast wat er in algemene zin al gebeurt, specifieke
aandacht nodig is voor een aantal nader beschreven aandachtsgebieden. Extra
aandacht hiervoor vergroot de keuzevrijheid van mensen met dementie, kan mogelijk
op termijn dementie voorkomen en vergroot op allerlei manieren de kwaliteit
van de zorg voor deze mensen. Het Landelijk Dementie Programma moet voor deze
activiteiten een stimulerend kader vormen.Deze paragraaf behandelt achtereenvolgens de aandachtsgebieden:• preventie• diagnostiek• kwaliteit van leven• zorgen voor mantelzorgers• technologische innovatie• huisvesting• semi-murale voorzieningenPreventieDe gevolgen van dementie zijn, zoals ik in het begin van deze brief al
aangaf, voor iemand van 75 jaar groot. Er gebeurt al heel veel en er is veel
aandacht om beter om te kunnen gaan met de problemen die voortvloeien uit
of samenhangen met dementie. Maar het voorkomen van dementie is natuurlijk
het beste. Ik wil daarom onderzoek ondersteunen naar de mogelijkheden van
preventie van dementie.Tot voor kort werd gedacht dat dementie niet te voorkomen is en dat er
aan de gevolgen ervan eveneens niets te doen is. Zeer recent zijn er aanwijzingen
gekomen dat het ontstaan van dementie mogelijk te voorkomen is door mensen
vanaf een bepaalde leeftijd (preventief) intensief te behandelen tegen hoge
bloeddruk, ook als ze die niet hebben. Ik geef geld om het onderzoek hiernaar
mogelijk te maken. Immers, mocht een substantieel aantal mensen door preventie
niet dement worden dan voorkomt dit in de toekomst een belangrijk deel persoonlijk
leed dat het gevolg is van dementie. Bovendien is een belangrijk ander maatschappelijk
effect dat de kosten van dementie minder zullen stijgen dan we nu aannemen.
Het onderzoek strekt zich uit over een groot aantal jaren. Indien er aanleiding
is breng ik u tussentijds van relevante ontwikkelingen op de hoogte.Startdatum: januari 2005 (naar verwachting)Einddatum: 31 december 2011Resultaat: De wetenschap of met intensieve hoge bloeddrukbehandeling een
substantieel deel van nieuwe gevallen van dementie al dan niet te voorkomen
is.DiagnostiekMensen met een vermoeden van dementie of met vage klachten over hun geheugen
of hun stemming, gaan meestal als eerste naar hun huisarts.Huisartsen hebben relatief weinig patiënten die aan dementie lijden.Epidemiologisch onderzoek leert dat een standaard huisartsenpraktijk ongeveer
24 mensen met dementie heeft. Jaarlijks komen daar vier mensen bij. Bij ongeveer
tien van de 24 mensen is de medische diagnose echt gesteld. Huisartsen hebben
minder kennis van en hebben weinig ervaring met dementie. Er zijn wel mogelijkheden
om dementie in dit stadium te herkennen maar huisartsen neigen niet tot het
stellen van de diagnose. Zij zien daar vaak van af omdat zij geen medisch
behandelperspectief zien. Veel mensen kiezen voor ontkenning om met hun situatie
om te gaan en dan werkt de diagnose beangstigend. Zeker in deze gevallen heeft
de huisarts een belangrijk aandeel in de begeleiding en het organiseren daarvan.
Dat kost veel tijd.Ik ga in overleg met de drie Alzheimer Centra bekijken of degeheugenpoliklinieken1 kunnen bevorderen
dat huisartsen meer diagnosticeren, sneller doorverwijzen en de begeleiding
beter organiseren. Het Landelijk Dementie Programma biedt hiervoor regionaal
mogelijkheden.De huisarts verwijst bij veel gevallen van een vermoeden van dementie
door naar een specialist. Dat kan zijn: een (klinisch) geriater, een neuroloog
of een psychiater gespecialiseerd op het gebied van ouderen. Maar de verwijzing
kan ook zijn naar een geheugenpoli. Daarvan bestaan er op dit moment zo'n
36. Daarnaast zijn er drie Alzheimercentra. Dit zijn expertisecentra voor
mensen met dementie bij de academische ziekenhuizen van Amsterdam (VU), Nijmegen
en Maastricht. Deze centra zijn vanuit de hierboven vermelde disciplines opgezet.
Deze centra profileren zich als de kenniscentra bij geheugenstoornissen en
dementie en dat wordt algemeen aanvaard. De kwaliteit van de geheugenpoli's
wisselt, de meeste onderhouden relaties met één van de drie
academische centra.Alzheimer Nederland en de drie Alzheimercentra willen het kwaliteitsniveau
van de geheugenpoli's omhoog brengen, het aantal geheugenpoli's uitbreiden
en eventueel een vierde Alzheimercentrum op (laten) richten. Op dit moment
zijn kwaliteitscriteria in de maak voor zowel de bestaande als toekomstige
poli's. Zijn die er eenmaal, dan wordt bekeken waar in Nederland (nog meer)
geheugenpoli's opgericht kunnen worden en stimuleren de academische centra
regionaal initiatieven. Ik ondersteun de drie Alzheimercentra in de ondersteuningsstructuur
die hiervoor nodig is. Het is belangrijk dat er een netwerk van gedegen geheugenpoli's
is: zij behandelen niet alleen rechtstreeks cliënten maar verspreiden
ook kennis naar andere betrokkenen in het hulpverleningsproces voor mensen
met dementie.Startdatum: 1 september 2004Einddatum: 31 december 2005Resultaat: Een (sluitend) overzicht van de geheugenpoli's in Nederland,
kwaliteitseisen voor een goede geheugenpolikliniek.Kwaliteit van leven, belevingswereld en wilsbekwaamheidMensen met dementie leven langere tijd nog redelijk normaal.Dat wil zeggen: het proces van verminderde functies als waarneming, oriëntatie
in plaats en tijd, en herkenning van partners, kinderen, familieleden en vrienden
gaat langzaam en brengt hen niet meteen in een situatie die het dagelijks
functioneren belemmert. Maar dat moment komt wel. De situatie verslechtert
gestaag: dan heeft men vaak behoefte aan verblijf met 24-uurstoezicht en zelfs
kan iemand daar volledig aan bed gekluisterd raken.Vooral de beelden van en verhalen over de laatste fasen in het dementieproces
doen mensen besluiten wilsverklaringen op te stellen om, eenmaal gediagnosticeerd
met dementie, niet behandeld te willen worden of te vragen om euthanasie.De uitvoering van dergelijke wilsverklaringen kent dilemma's die vragen
om onderzoek op het terrein van de belevingswereld van mensen met dementie
en in het bijzonder naar de mogelijkheden om, lijdend aan dementie, toch in
staat te zijn de eigen wil te bepalen.We moeten beter de samenhang leren begrijpen tussen de mate van inzicht
in iemands eigen situatie en zelfwaardering, voorkeuren en ervaren lijden
in diverse fasen van de ziekte. Dit draagt bij aan betere zorgverlening juist
wanneer er een schriftelijke wilsverklaring is. Het helpt vooral ook bij het
beter en breder verstaan van de dilemma's in de uitvoeringspraktijk. Belangrijk
is wat iemand met dementie in het begin van zijn «loopbaan» duidelijk
kan maken over de waarde van zijn leven met dementie; dit is ook waardevol
aan het einde van diezelfde «loopbaan». Binnenkort start onderzoek
hiernaar en ik betaal hieraan mee.Startdatum: februari 2005 (naar verwachting)Einddatum: 31 december 2006Resultaat: Kennis over de belevingswereld van mensen met dementie en de
wijze waarop die kennis een rol kan spelen in de wilsbepaling van mensen met
dementie en in de hulpverlening aan deze mensen.De KNMG maakt op dit moment een begrippenkader voor termen als pijnbestrijding, terminale sedatie, versterven en euthanasie. Dat is nodig omdat niet iedereen dezelfde definitie hanteert. Directe
aanleiding is de discussie eind jaren negentig van de vorige eeuw over «versterven»
dat op grote schaal zou plaatsvinden in verpleeghuizen bij psychogeriatrische
verpleeghuisbewoners. Het alternatief hiervoor is het al dan niet gedwongen
toedienen van voedsel en/of vocht, al dan niet in overeenstemming of in afwijking
van een eerder opgestelde schriftelijke wilsverklaring. Deze discussies zijn
alleen goed mogelijk wanneer we onder begrippen allemaal hetzelfde verstaan.
Dat begrippenkader is ook van belang wanneer we meer weten over de belevingswereld
van mensen met dementie en hun mogelijkheden hun wil te verklaren, in relatie
tot de ontwikkeling van goede schriftelijke wilsverklaringen.Startdatum: 1 oktober 2004Einddatum: eind februari 2005Resultaat: Een helder begrippenkader voor iedereen die te maken heeft
met onder andere mensen met dementie en de samenleving en de politiek in staat
stelt belangrijke ethische discussies over leven en levenseinde te voeren
op basis van een heldere beschrijving van een aantal kernbegrippen.Tenslotte wordt momenteel, eveneens met mijn steun, een videofilm gemaakt
om mensen die zorgen voor mensen met dementie te informeren over hoe die hun
ziek zijn ervaren en hoe de professionals met deze kennis beter met deze cliënten
kunnen omgaan.Startdatum: 1 oktober 2004Einddatum: 31 maart 2005Resultaat: Een videofilm met lesmateriaal om professionals (bij-) te scholen
in de belevingswereld van mensen met dementie.Zorg voor de mantelzorgers van mensen met dementieHet aantal mensen met dementie dat ondersteuning en zorg nodig heeft neemt
de komende decennia meer toe dan de groep ouderen die daar om andere redenen
behoefte aan heeft. Het aantal professionals in de ondersteuning en zorg groeit
echter niet evenredig mee. Daardoor blijft de druk op mantelzorgers/vrijwilligers
om ondersteuning en zorg te (blijven) verlenen toenemen.Er komen in de toekomst waarschijnlijk niet veel mantelzorgers bij en
de tijd dat zij zich kunnen inzetten, neemt af. Dit komt onder meer door: vrouwen die meer gaan werken, kleinere gezinnen en het verder bij elkaar
vandaan gaan wonen van gezinsleden.VWS heeft daarom sinds enige jaren een beleid geformuleerd om de infrastructuur
voor het ondersteunen van de mantelzorg te versterken. Zo zijn er in de eerste
plaats aanzienlijk meer steunpunten mantelzorg en instellingen voor vrijwillige
thuiszorg gekomen, met meer medewerkers. Op dit moment vormen in totaal zo'n
tweehonderd van dit type voorzieningen samen een nagenoeg landelijk dekkend
netwerk.Deze instellingen hebben op het gebied van ondersteuning en zorg heel
diverse activiteiten. Zo nemen vrijwilligers tijdelijk de zorg van een mantelzorger
over. Mantelzorgers en de personen met dementie die zij verzorgen kunnen daardoor
langer een zelfstandig huishouden voeren en deelnemen aan het normale leven.Ook professionele organisaties ondersteunen mantelzorgers; mensen met
dementie en hun mantelzorgers kunnen op grond van de AWBZ ondersteunende begeleiding krijgen. Daarbij gaat het vooral om professioneel
toezicht thuis gedurende de dag of de nacht. Maar ook tijdelijke opname of
logeren in een instelling, op grond van de AWBZ-aanspraak verblijf, biedt soulaas. Mantelzorgondersteuning zal bovendien met
ingang van 2006 een wettelijke basis krijgen door de bepaling van mantelzorg
als prestatieveld in de Wet op de maatschappelijke ondersteuning.De indruk bestaat dat deze vormen van respijtzorg
meer aandacht behoeven dan ze nu krijgen. Niet altijd is voor iedereen duidelijk
hoe ze te financieren zijn en ook is er soms verwarring over de vraag wanneer
inzet van een professional beter is dan die van een vrijwilliger; dit ondanks
de goede publicaties hierover van het Expertisecentrum informele zorg. Het
begint met goede informatie voor zorgvragers, mantelzorgers en aanbieders
van ondersteuning. De brochure «Respijtzorg uit & thuis» van
de brancheorganisatie Arcares is hiervan een goed voorbeeld.Veel aandacht is ook nodig voor deskundigheidsbevordering bij de mensen
van de steunpunten mantelzorg. Onbekend is hoeveel mantelzorgers van dementerenden
op dit moment met specifieke vragen bij een steunpunt mantelzorg komen. De
toename van het aantal mensen met dementie wettigt de veronderstelling dat
er ook steeds meer beroep zal worden gedaan op de steunpunten met specifieke
vragen over dementie en het verzorgen van dementerenden. Het gaat niet alleen
om meer vragen maar ook om moeilijker vragen; immers, ook de kennis van dementie
neemt toe.Met Xzorg1 bekijk ik of in de registratie
van de activiteiten van steunpunten mantelzorg en de coördinatiepunten
vrijwillige thuiszorg specifieke registratie kan plaatsvinden van activiteiten
ten behoeve van mensen met dementie. Tevens wil ik bezien of er kennis over
dementie ontbreekt die hier zo nodig verbetering in kan brengen.Technologische innovatieHet groeiende aantal dementerenden en het zeker niet even snel groeiend
percentage mensen dat hen kan verzorgen vraagt ook om «andere oplossingen»
om dementerenden de noodzakelijke zorg en aandacht te geven. Technologische
ondersteuning is één van deze mogelijkheden. Technologie biedt
mogelijkheden om het gedrag van dementerenden goed te volgen. De eerste initiatieven
op dit punt komen langzaamaan van de grond. VWS volgt en ondersteunt waar
nodig deze ontwikkelingen.Ik geef de komende jaren geld aan twee onderzoeken op dit terrein.Het ene onderzoek is een initiatief om in een voorziening die is opgebouwd
uit meerdere kleinschalige woonunits te kijken naar het verschil tussen wonen
met en zonder domotica (technologische hulpmiddelen
in huizen) en de effecten daarvan op de bewoners en de professionals.
Het andere onderzoek richt zich op de effecten van beeldcommunicatie op de
zorgverlening en op mensen met ernstige tot zeer ernstige beperkingen.1 De centrale vraag is wat de technologie (in dit geval
via beeld) doet voor de te leveren zorg en het gevoel van veiligheid bij de
mensen met dementie. De effecten op de dementerende zelf en bij de familie
en verzorgers worden bekeken, zowel bij toepassing thuis als in een kleinschalige
woonvorm voor mensen met dementie.Startdatum: Begin 2005 (naar verwachting)Einddatum: Eind 2006Resultaat: Kennis over de mogelijkheden om bepaalde vormen van technologie
speciaal voor ouderen breder te gebruiken voor mensen met dementie.HuisvestingDe minister van VROM en ik hebben in het actieplan «Investeren voor
de toekomst, de kwantitatieve opgave voor wonen en zorg» de kaders gesteld
om te komen tot voldoende geschikte woningen en de benodigde zorg- en diensten.
Dementerenden die, afhankelijk van het stadium van dementie, een nultredenwoning2 of een woning in de categorie verzorgd wonen nodig hebben,
zijn daarin meegerekend. Een aantal maatregelen uit het actieplan gaan deels
of geheel over mensen met dementie. Het actieplan wordt jaarlijks bijgesteld.
Daarbij wordt telkens gekeken of er meer en specifiekere actie voor deze doelgroep
noodzakelijk is.Het aanbod aan woningen moet meer aansluiten bij de vraag van mensen en
mensen willen ook meer keuzemogelijkheden hebben. Helaas bestaat er nog een
te grote afstand tussen zelfstandig wonen met mogelijkheden om zorg te ontvangen
en intramuraal verblijf. Daarom juich ik toe dat er steeds meer kleinschalige
woonvoorzieningen voor deze cliënten komen. Dat kan zowel in de vorm
van wonen met zorg als in de vorm van kleinschalig verblijf gebeuren.Deze kleinschalige woonvormen zetten het groepswonen voorop; zorg en wonen
worden zoveel mogelijk vergelijkbaar met een gezin benaderd. De intramurale
verblijfscapaciteit voor mensen met dementie is momenteel voor nog maar tien
procent kleinschalig, maar er is steeds meer vraag naar deze kleinschalige
woonvormen. Deze vorm van huisvesting heeft ook in woningbouwsfeer nog niet
echt een vlucht genomen. Er is de komende jaren dus nog veel te doen.De brancheorganisaties Arcares en Alzheimer Nederland hebben hierover
een convenant gesloten. Dat moet zorgen voor meer kleinschaligheid.Dat betekent zowel het stimuleren van meer kleinschalige woonvormen en
het stimuleren van kleinschalig zorgverlenen in verblijfsinstellingen. Dit
convenant heeft geleid tot een werkprogramma kleinschalig wonen voor dementerenden.
VWS ondersteunt dit werkprogramma inhoudelijk en met geld.Startdatum: 1 januari 2005Einddatum: eind 2006Resultaat: Op tal van manieren is aandacht besteed aan het concept van
kleinschalig wonen. Bovendien beijveren beide organisaties zich zoveel mogelijk
instellingen te overtuigen hun bouwplannen kleinschalig uit te voeren.VWS betaalt daarnaast mee aan een onderzoek naar de effecten van het wonen
in kleinschalige voorzieningen voor de mensen met dementie zelf, hun partners
en overige familie en op hun verzorgers. Het Trimbosinstituut verricht dit
onderzoek.Startdatum: 15 september 2003Einddatum: 15 september 2006Resultaat: Inzicht in de levenskwaliteit van mensen met dementie en hun
verzorgersKleinschalige voorzieningen voor mensen met dementie worden ook gestimuleerd
doordat de wettelijke regels om die te realiseren versoepeld worden. Binnenkort1 treedt de nieuwe Wet toelating zorginstellingen (WTZi)
in werking en daarmee vervalt het bouwregime voor het realiseren van dit type
verblijfaccommodatie. Dat betekent dat initiatiefnemers niet eerst bij mij
of het College bouw langs hoeven voordat de bouw kan starten of het huurcontract
kan worden getekend. Ik verwacht dat hierdoor in hoog tempo veel meer van
deze voorzieningen gerealiseerd kunnen worden.Mijn beleidsvisie en de beleidsregels op grond van de WTZi geven bovendien
aan dat initiatieven voor crisisopvang en tijdelijk verblijf-capaciteit hoge
prioriteit hebben in het verdelen van het beschikbare geld voor het bouwkader.
Mensen met dementie en hun mantelzorgers hebben bij beide situaties groot
belang. Dat geldt in geval van nood voor tijdelijke opvang of mogelijkheden
om even op adem te komen omdat degene die men verzorgt kan logeren in een
goede omgeving. Zijn deze voorzieningen voorhanden, dan stimuleert dit mantelzorgers
om beter en langer hun werk te kunnen doen.Overigens heeft negentig procent van de mij bekende bouwinitiatieven die
op de bouwprioriteitenlijst staan betrekking op mensen met dementie. Samen
met de te realiseren capaciteit aan «beschermd wonen» uit het
Actieplan Investeren voor de toekomst dekt dit
de vraag in de periode tot 2010. U krijgt hierover binnenkort een afzonderlijke
brief: «Vraag naar woon- en verblijfvormen van ouderen en gehandicapten».Semi-murale voorzieningenMensen wonen langer gewoon in de wijk. Daarbij ontstaat de behoefte bij
zowel degene met dementie als bij diens naasten om zo nu en dan in een andere
omgeving te zijn, lotgenoten te treffen en aan activiteiten deel te nemen.
Een ontmoetingscentrum is een prachtig voorbeeld van samenwerking tussen gemeenten,
welzijnsorganisaties en zorgaanbieders. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt
niet alleen dat dit type voorzieningen de wens van cliënten is, maar
ook een vorm van ondersteuning en zorg biedt die leidt tot minder en later
gebruik van minder zware vormen van zorg door deze mensen. Ik steun dan ook
dat er meer van deze ontmoetingscentra komen.Startdatum: september 2004Einddatum: september 2005Resultaat: Het aantal ontmoetingscentra is met 40 toegenomen. Om dat te
bereiken is een helpdesk opgezet en is er een actieve publiekscampagne plaatsgevonden.Mensen met dementie worden soms met maatregelen in hun vrijheid beperkt.
Ik maak daarvoor een uniforme wettelijke basis.Die kent waarborgen om te garanderen dat deze vrijheidsbeperkende maatregelen
alleen gebeuren wanneer dat onontkoombaar is, open en controleerbaar gebeurt,
er goed toezicht op is en betrokkene of een naaste zich er juridisch tegen
kan verzetten. De extramuralisering (langer zelfstandig wonen met zorg) zet
door en ik vind dat ook voor mensen met dementie een goede zaak. Maar dat
betekent wel dat er zich meer dan tot nu toe situaties kunnen voordoen waarbij
de veiligheid van de cliënt en zijn omgeving moet kunnen worden gewaarborgd.
Thuis wonen kent immers bijvoorbeeld vaak minder deskundig en professioneel
toezicht. Tevens moeten de grenzen van verantwoorde zorgverlening goed in
de gaten worden gehouden. Ik stuur u over dit wettelijk kader binnenkort eveneens
een afzonderlijke brief.3. Organisatie en samenhang in de zorg voor mensen met
dementieDe – vaak niet uitzonderlijke of bijzondere – wensen van mensen
met dementie op het gebied van wonen, ondersteuning, zorg en behandeling staan
voor mij voorop. Daarom moeten al degenen die op die terreinen bezig zijn
met ontwikkeling en verlening van aanbod die wensen allereerst horen. Mensen
met (een vermoeden) van dementie en hun partners of mantelzorgers staan echter
vaak niet te dringen om hun wensen kenbaar te maken of om zorg te vragen.
Zij lopen liever niet te koop met de problemen; daarnaast is het vaak erg
moeilijk om duidelijk te maken waaraan je behoefte hebt.De aanpak voor deze mensen moet cliëntgericht zijn. Dat betekent
hier: niet wachten op een vraag die meestal toch niet komt. Aanbieders van
zorg en diensten en professionals moeten deze groep mensen actief benaderen
om samen met hen na te gaan wat nodig is. Dat geldt niet alleen op individueel
niveau, maar deze aanpak kan ook plaatselijk of regionaal verbetering brengen
in de mate waarin we echt voldoen aan wensen en vragen van mensen met dementie.Deze handelwijze maakt bovendien snel duidelijk dat mensen met dementie
vaak meer vragen tegelijk hebben en dat ze behoefte hebben aan samenhang in
het aanbod en aan samenwerkende aanbieders. Dat is nu niet altijd het geval:
de zorg is gefragmenteerd en niet voldoende samenhangend.Mijn standpunt op het advies van de Gezondheidsraad over dementie kondigde
daarom al een Landelijk Zorgprogramma dementie aan waarin het perspectief
van de cliënt voorop staat.1 Dit programma
is inmiddels omgedoopt tot het Landelijk Dementie Programma2. Dit is nadrukkelijk geen zorgprogramma in de gebruikelijke zin van
dat woord. Het kent geen uniforme aanpak van het probleem dementie in een
keten, in een bepaalde periode. Wat het wel is verwoord ik in het navolgende
en zal bij lezing van het werkboek ook duidelijk worden.Landelijk Dementie Programma (LDP)Het beeld van gefragmenteerde en organisatorisch niet samenhangende zorg
komt door de toenemende specialisatie in de zorg en het organiseren van de
zorg in verschillende sectoren. Voorbeelden hiervan zijn: zorg in de eerste en tweede lijn, maar
ook zorg voor mensen met lichamelijke en geestelijke
problematiek. De eerste lijn omvat bijvoorbeeld zowel de wijkverpleging als
de huisartsenzorg.Problemen van mensen met dementie kunnen ook buiten de zorg opgelost worden,
in andere sectoren zoals welzijn en wonen. Die kennen ook weer allerlei specialisaties.Professionals en organisaties zijn daarnaast vooral bezig problemen op
hun eigen terrein op te lossen. Maar die problemen hangen vaak samen met andere
op het terrein van een ander. Gelukkig wint de laatste tijd het besef terrein
dat een gezamenlijke algehele aanpak van de problematiek (misschien) meer
kwaliteit biedt en doelmatiger is dan afzonderlijk gerichte acties.De aanbieders van zorg en de professionals in de verschillende sectoren
zijn als eerste verantwoordelijk voor een goede en voldoende samenhangende
zorg voor mensen met dementie. Zij delen die verantwoordelijk met financiers
en vullen die in met de invloed van cliënten.Voor het bieden van een goed kader heb ik daarom allereerst het Landelijk
Dementie Programma laten ontwikkelen. Dit instrument biedt partijen een doorslaggevend
perspectief voor hun handelen, namelijk dat van de cliënten.Het programma is mede opgesteld met behulp van interviews met mensen met
dementie en hun belangrijkste verzorgers. Daarnaast is eerder verzamelde kennis
van de problemen van mensen met dementie verwerkt. De resultaten van die interviews
zijn de basis voor het beschrijven van de belangrijkste veertien problemen
van mensen met dementie zoals die nu in het LDP staan. De woorden in het werkboek
sluiten aan bij de woorden uit de interviews en dat zorgt er voor dat het
hele werkboek ook voor mensen met dementie en hun naasten heel goed te begrijpen
is. En dus kunnen ze het gebruiken wanneer ze samen met partijen praten over
het oplossen van hun problemen. Voorbeelden van problemen die in het LDP staan
zijn: «Miscommunicatie met hulpverleners» en «Het wordt
me teveel».Het LDP beschrijft de belangrijkste veertien problemen en geeft voor elk
probleem een scala aan oplossingen die in de praktijk blijken te werken en
die cliënten zelf en hun partners ook als goede oplossingen ervaren.
Cliënten en regionale partijen kiezen uiteindelijk de oplossing die het
best bij hen past.Goed werkende oplossingen voor dezelfde problemen zijn vaak weinig bekend.
Daarom kent het werkboek ook achttien praktijkvoorbeelden van organisaties
en initiatieven die bij wisselende combinaties van problemen oplossingen bieden.
Een voorbeeld hiervan is een «Logeerhuis-zorghotel». Dat gaat
tegelijkertijd in op drie problemen: «contact mijden», «het
wordt me teveel» en «weerstand tegen opname».Het Landelijk Dementie Programma is getoetst aan de praktijk. Zo heeft
een representatieve groep deskundigen op het gebied van dementie er naar gekeken.
Ook is de begrijpelijkheid van de inhoud en de bruikbaarheid in de praktijk
beoordeeld. De uitkomsten hiervan hebben mij gesterkt in de mening dat het
werkboek LDP een goed hulpmiddel is om gezamenlijk in een regio de aandacht
te richten op de cliënt en diens problemen. Dit instrument stelt hen
beter in staat de problemen te analyseren, prioriteiten te stellen, plannen
te maken en die vervolgens uit te voeren om de zorg voor mensen met dementie
regionaal te verbeteren.4. Bestuurlijke aanpak voor regionale verbeterplannen
dementieHet Landelijk Dementie Programma mag niet stranden op verkokering. Sommige
(sub)regio's kennen weliswaar goede initiatieven met samenwerking en samenhang
maar toch constateer ik dat veel te veel mensen met dementie niet die kwaliteit
van zorg ontvangen waaraan zij behoefte hebben.Om dit te veranderen, vind ik dat er regionale verbeterplannen moeten
komen waarin betrokken partijen zich gezamenlijk verantwoordelijk stellen
voor de goede zorg.Die regionale plannen beginnen met overleg tussen de cliëntenvertegenwoordiging,
de aanbieders en financiers waarin prioriteiten worden bepaald. Daaruit volgt
een verbeterplan: het regionale dementieplan. Dit plan is de basis voor de
uitvoering; het proces en de resultaten worden goed bijgehouden. Ik ga ervan
uit dat de helft van een zorgkantoorregio de goede schaal is om dergelijke
plannen te maken.Ik wil helpen om deze plannen voor geheel Nederland te realiseren. Dat
is niet simpel, want geen enkele partij is in de regio eindverantwoordelijk.
Ik heb daarom het NIZW, het CBO en ZonMw gevraagd – alleen of gezamenlijk –
een voorstel te maken hoe dit regionale proces het best ondersteund kan worden.
Cliënten, georganiseerd in Alzheimer Nederland, moeten daar een duidelijke
rol in krijgen en zowel landelijk als regionaal geholpen worden om die rol
in het regionale proces waar te maken. Alzheimer Nederland wordt nauw betrokken
bij het proces van het maken van het regioplan. Regionale partijen blijven
verantwoordelijk voor de inhoud en vooral ook voor de uitvoering van hun plan.
Vanaf 2005 start elk jaar telkens ongeveer een kwart van
de regio's met het maken en uitvoeren van een regionaal dementieplan.Startdatum: januari 2005Einddatum: 31 december 2008Resultaat: 64 regionale verbeterplannen dementie
die voor de einddatum deels al zijn uitgevoerd. De laatste plannen zullen
eind 2012 uitgevoerd zijn omdat elk plan vier jaar loopt.Alzheimer Nederland moet tegelijkertijd in staat zijn om zijn regionale
afdelingen beter voor te bereiden op een nieuwe rol, die van belangenvertegenwoordiger
in het regionale, bestuurlijke krachtenveld. Alzheimer Nederland maakt daarvoor
op dit moment een plan dat ik financieel zal ondersteunen. Immers, zonder
scholing van vrijwilligers op het gebied van dementie lijkt een ommezwaai
naar cliëntgerichte zorg een utopie. En mij is het ernst om de vraag
van de cliënt daadwerkelijk centraal te stellen.De start- en einddatum van het projectplan van Alzheimer Nederland zijn
dezelfde als het projectplan implementatie LDP. Uiteindelijk moeten alle regionale
afdelingen van Alzheimer Nederland in staat zijn het regionale debat over
dementie te starten en inhoudelijk mede te sturen.De regionale verbeterplannen dementie kunnen niet zonder goed zicht op
de demografische ontwikkelingen en de toekomstige opgave voor regionale partijen.
TNO maakt op dit moment een [experimenteel] model voor alle regio's. Dit model
koppelt de toekomstige vraag naar zorg aan de regionale demografische ontwikkelingen.
Het model zet daar het beschikbare en geplande aanbod tegenover en kan variëren
met verschillende vormen van aanbod om de optimale situatie te bepalen. Dit
demografisch model kan op regionaal bestuurlijk niveau de discussie over de
toekomst van de regio ondersteunen. De uitkomsten van deze discussie kunnen
een plaats krijgen in het regionale verbeterplan dementie.TenslotteIk hoop u met deze brief een goed en voldoende inzicht te hebben gegeven
in de verschillende acties die lopen op het terrein van dementie. Het is duidelijk
dat dementie naar zijn aard ingewikkeld is en een meervoudige aanpak, van
uiteenlopende disciplines en op diverse terreinen vergt. Dat is niet allemaal
van vandaag op morgen te realiseren.Maar de kwetsbare positie van deze mensen en de (tijds)druk voor hun omgeving,
dwingt alle betrokken partijen te werken aan een goede aanpak en begeleiding
van dementie. Ik zal daaraan mijn bijdrage blijven leveren.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,C. I. J. M. Ross-van DorpXNoot1Zie: TK 2002–2003, 26 631, nr. 56XNoot1Geheugenpoliklinieken zijn een samenwerking van o.a. internisten, neurologen,
klinischegeriaters en psychiaters die op geprotocolleerde wijze naar cognitieve
problematiek kijken.XNoot1Xzorg is de Landelijke vereniging van steunpunten mantelzorg en vrijwillige
thuishulporganisaties.XNoot1Voorbeeld hiervan zijn b.v. de mogelijkheid via de computer of televisie
contact te hebben met een thuiszorgorganisatie.XNoot2Een nultredenwoning is een woning die zonder trappen van buiten af bereikbaar
is en waarbij de zgn. «primaire ruimtes»: de keuken, het sanitair,
de woonkamer en minimaal één slaapkamer zich op dezelfde woonlaag
bevinden. Drempels in de woning ontbreken of zijn laag.XNoot1De nieuwe Wet Toelating Zorginstellingen (WTZi) treedt naar verwachting
begin 2005 in werking. De wet ligt nu ter behandeling bij Eerste Kamer.XNoot1Zie voor mijn standpunt TK 2001–2002, 28 000 XVI, nr. 119.XNoot2Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25424-59.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl