Energierapport 2008; Verslag van een Notaoverleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31510, nr. 32

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

24-12-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31510 nr. 32

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningStenografisch verslag van een notaoverleg van de vaste commissie voor
Economische Zaken
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31510Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 155 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 510Energierapport 2008nr. 32VERSLAG VAN EEN NOTAOVERLEGVastgesteld 20 november 2008De vaste commissie voor Economische Zaken1
heeft op 17 november 2008 overleg gevoerd met minister Van der Hoeven
van Economische Zaken over het Energierapport 2008 (31 510,
nr. 1).Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,TichelaarDe griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken,FrankeStenografisch verslag van een notaoverleg van de vaste commissie voor
Economische ZakenMaandag 17 november 2008 11.00 uurDe voorzitter: TichelaarAanwezig zijn 10 leden der Kamer, te weten:Graus, Van der Ham, Hessels, Jansen, Samsom, Tichelaar, Vendrik, Van der
Vlies, Wiegman-van Meppelen Scheppink en Zijlstra,en mevrouw Van der Hoeven, minister van Economische Zaken.Aan de orde is de (voortzetting van de) behandeling van:de brief van de minister van Economische Zaken d.d. 18 juni 2008
ter aanbieding van het Energierapport 2008 (31510, nr. 1);de
brief van de minister van Economische Zaken d.d. 7 mei 2008 over de voortgang
van het aansluitbeleid (29023, nr. 56);de brief van de minister
van Economische Zaken d.d. 3 juli 2008 ter aanbieding van de Innovatieagenda
Energie (31530, nr. 1);de brief van de minister van Economische
Zaken d.d. 14 juli 2008 over de concurrentiepositie van de Nederlandse
industrie (28240, nr. 95);de brief van de staatssecretaris van
Verkeer en Waterstaat d.d. 30 juni 2008 over de ontwikkeling van windturbines
op zee (31209, nr. 35);de brief van de minister van Economische
Zaken d.d. 24 september 2008 ter aanbieding van het EBN jaarverslag 2007
en het EZ jaarverslag inzake opsporing en winning 2007 (31700-XIII, nr. 5);de brief van de minister van Economische Zaken d.d. 1 oktober
2008 inzake de reactie op het rapport van de Kafkabrigade (Zeekracht) (31209,
nr. 41);de brief van de minister van Economische Zaken d.d. 2 oktober
2008 over het aansluitbeleid elektriciteit (29023, nr. 63);de
brief van de minister van Economische Zaken d.d. 2 oktober 2008 houdende
een erratum op het antwoord op Kamervragen over het Energierapport (31510,
nr. 3);de brief van de minister van Economische Zaken d.d. 3 oktober
2008 over de toezegging, inzicht te geven in de verschillen tussen het Duitse
stimuleringssysteem en SDE (31239, nr. 40);de brief van de minister
van Economische Zaken d.d. 24 oktober 2008 ter aanbieding van het Besluit
wijziging SDE en informatie inzake benodigde middelen voor wind op zee bij
wijziging van de veronderstellingen (31239, nr. 41);de brief
van de minister van Economische Zaken d.d. 21 oktober 2008 over de meerjarenafspraken
energie-efficiency (31320, nr. 20);de brief van de minister van
Economische Zaken d.d. 21 oktober 2008 houdende een reactie op het verzoek
van de commissie naar aanleiding van het AO inzake de kabinetsreactie op het
rapport van de commissie Publiek Aandeelhouderschap energiebedrijven (31700-XIII,
nr. 41);de brief van de minister van Economische Zaken d.d. 29 oktober
2008 houdende een reactie op het verzoek van het lid Vendrik inzake het Sectorakkoord
Energie (31209, nr. 43);de brief van de staatssecretaris van
Verkeer en Waterstaat van 5 november 2008 over het notaoverleg Energierapport
(31209, nr. 54);de brief van de minister van Economische Zaken
d.d. 7 november 2008 over het aansluitbeleid elektriciteit (2008Z06295)
(29023, nr. 64).(Zie vergadering van 6 oktober 2008.)De voorzitter:Ik heropen het notaoverleg over het Energierapport 2008. De staatssecretaris
van Verkeer en Waterstaat is wegens ziekte helaas verhinderd. Ik stel voor
dat u in uw tweede termijn doet alsof zij hier aanwezig is en indien noodzakelijk
ook moties op haar terrein indient. Ik heb begrepen dat de stemmingen over
alle moties volgende week zullen plaatsvinden. Het lijkt mij goed dat ik de
staatssecretaris verzoek om voor aanvang van de stemmingen schriftelijk op
uw inbreng en moties te reageren.Ik wil mevrouw Wiegman graag het woord geven in deze commissie, ofschoon
zij geen lid is.Ik geef het woord aan de minister om haar beantwoording in eerste termijn
af te ronden.MinisterVan der HoevenVoorzitter. Op 6 oktober jongstleden hebben wij hierover gesproken,
maar dat wil niet zeggen dat er sindsdien niets is gebeurd. Wij hebben de
begrotingsbehandeling van Economische Zaken gedaan. U hebt met de minister
van VROM over Schoon en Zuinig gesproken. De begroting van VROM komt deze
week aan de orde. Ik heb begrepen dat er nog steeds een interpellatiedebat
over de hoge energieprijzen op de rol staat. Volgende week is
er een algemeen overleg over de VTE-Raad. U neemt het mij niet kwalijk dat
ik soms zal verwijzen naar debatten die wij hebben gehad en soms ook zal verwijzen
naar debatten die komen. Dat neemt natuurlijk niet weg dat er een aantal dingen
te melden is.Wat hebben wij gedaan sinds de vorige keer? Wij hebben een politiek akkoord
bereikt binnen Europa over het derde pakket en de level playing field-clausule.
Voor degenen die dit niet zo veel zegt: stel dat een geïntegreerd energiebedrijf
een gesplitst bedrijf wil overnemen in een ander land, dan kan dat andere
land daartegen maatregelen nemen. Het is heel belangrijk dat wij dit hebben
bereikt. Volgens mij was de heer Vendrik de eerste die daarover in een algemeen
overleg heeft gesproken. Ere wie ere toekomt! Daarna hebben wij dat in Europa
weten te regelen. Het heeft wel driekwart jaar gekost, maar dat is niet erg.Wij hebben het sectorakkoord Schoon en Zuinig met de energiesector gekregen.
De behandeling van de Warmtewet in de Eerste Kamer is een stap verder. Ik
heb een ministeriële regeling voorgehangen om het transportnet beter
te benutten. Dat gaat van start in met name het Westland. Ik zou nog een paar
dingen kunnen noemen, zoals de uitvoering van de twee moties over de gasrotonde,
de behandeling van de eerste splitsingsplannen en de voorbereiding van de
rapportage in het voorjaar over de financiering van de SDE's zoals toegezegd.
Ik noem nog het rapport Herziening reguleringskader, maar daar stop ik dan
bij. Ik noem het alleen maar om aan te geven dat wij in ieder geval doorgaan
op de ingeslagen weg, ook al wordt soms een behandeling pas op een later moment
voortgezet.Er is de afgelopen weken heel wat gebeurd dat van belang is voor de energievoorziening.
Ik kijk dan terug naar het moment waarop wij het Energierapport naar de Tweede
Kamer hebben gestuurd in juni van dit jaar, vier maanden geleden. Stel je
nu eens voor, dat wij daarin een recept voor een optimale energiemix voor
het jaar 2020 hadden gepresenteerd, op basis van de situatie van dat moment.
Dat zou nu achterhaald zijn. De olieprijs is gehalveerd, de ramingen voor
de economische groei zijn bijgesteld en de investeringsperspectieven zijn
volgens het International Energy Agency somberder dan zij al waren. Ik wil
hiermee aangeven dat wij ervoor moeten zorgen dat energiebeleid crisisbestendig
is en dat wij maatregelen nu moeten nemen en ze niet moeten opschorten of
verzachten. Wij moeten dus die dingen doen, die bestand zijn tegen crisis
en conjunctuurschommeling.Het is ook van belang dat wij constateren dat juist de energiesector best
goed bestand is tegen de effecten van de energiecrisis. De geschiedenis leert
namelijk, dat netwerkbedrijven nauwelijks last hebben van een economische
teruggang. Energie is een basisbehoefte voor heel veel activiteiten en energieverbruik
is stabieler dan de afname van allerlei andere producten en diensten. Binnen
de energiesector zijn netwerkbedrijven extra stabiel, omdat zij geen concurrentie
kennen en omdat de wijze van tariefregulering van de NMa ervoor zorgt dat
hun omzet structureel op peil blijft. Zij hebben dan ook nauwelijks last van
problemen bij financiering. De activiteiten van netwerkbedrijven zijn weinig
risicovol. De netwerkbedrijven zijn de eerste aan wie de kapitaalmarktsector
leningen wil verstrekken en via allerlei regels zijn zekerheden ingebouwd
ten aanzien van de solvabiliteit. Dat geeft een extra waarborg. Dat blijkt
wel uit het feit dat de Gasunie er de afgelopen week in is geslaagd om een
obligatielening van 1 mld. te verkrijgen. Ook een netwerkbedrijf als RWE heeft
aangegeven, volop te denken aan overnamen, omdat het geen problemen ondervindt
met financiering.Hoe ziet ons beleid eruit? Het Energierapport, over de volle breedte van
het energievraagstuk, is bekend. Het werkprogramma "Schoon en Zuinig:
nieuwe energie voor het klimaat" kijkt vooruit tot 2020 en het Energierapport
tot 2050. Wij moeten nogal wat beleidsdoelen uitvoeren, zoals schoon en zuinig
en flexibel en meer gevarieerd, zonder dat wij ons het hoofd op hol laten
jagen door de crisis en conjunctuurschommelingen op dit moment. Schoon en
zuinig is het eerste doel, maar ik hecht ook zeer aan betrouwbaar en betaalbaar.
Flexibel en meer gevarieerd betekent een meer gevarieerde brandstofmix uit
meer verschillende landen. Ik kijk in de richting van de heer Hessels, ik
kom daarop zo meteen terug. Het betekent ook een flexibele intelligente infrastructuur
voor elektriciteit, slimme meters in ieder huis, een gasrotonde die internationaal
goed verankerd is en een goed werkend systeem van emissiehandel, minimaal
op Europese schaal. Dat zijn de dingen die wij moeten doen, het zijn de keuzen
die wij hebben gemaakt. Het zijn wel allemaal trajecten met een langere looptijd
dan de financiële en economische crisis waarmee wij op dit moment worstelen.
Wij moeten dat langetermijnperspectief vasthouden, ook als het gaat over de
brandstofmix.De aanpak valt neer te zetten in drie kernpunten: toekomstvast, kosteneffectief
en internationaal georiënteerd. Toekomstvast betekent geen opties uitsluiten
en rekening houden met innovaties en economische verandering. Over kosteneffectiviteit
moet mij echt van het hart dat een goed functionerende markt in beginsel voor
de meest effectieve oplossingen zorgt. Wij moeten ook internationaal georiënteerd
zijn: wij zijn geen eiland en wij zullen dus moeten aansluiten bij wat om
ons heen gebeurt. Het belang van deze aanpak wordt nog eens onderstreept door
het International Energy Agency en door de recente World Energy Outlook. Wij
hebben in 2030 mondiaal 45% meer energie nodig. De CO2-uitstoot
is met 45% gestegen en de energiemix bestaat voor 80% uit fossiele
energie. Als er niets verandert, hebben wij vanaf 2015 te maken met een gat
tussen vraag en aanbod van 7 miljoen vaten olie per dag. Als wij de klimaatverandering
dus binnen de perken willen houden en de voorzieningszekerheid willen waarborgen,
dan moeten wij alles uit de kast halen en geen enkele optie uitsluiten. Bij
de optimale energiemix gaat het natuurlijk om de maatvoering van de ene optie
binnen de optimale energiemix, ten opzichte van de andere optie.Er was een aantal vragen blijven liggen. Die vragen zijn terug te voeren
tot vier elementen: de brandstofmix en flexibiliteit, de energiebesparing,
de netten en de internationale gasvoorziening. Ik begin met de energiemix
en flexibiliteit. De centrale boodschap daarin is transitie naar een duurzame
energiehuishouding in welke vorm dan ook. Dat kan lopen van Powerhouse tot
Smart energy city. Wij schrijven dus niet één specifiek scenario
voor, maar wel de randvoorwaarden: het moet duurzaam, betrouwbaar en betaalbaar
zijn. Bij de brandstofmix gaat het om meer besparen, meer duurzaamheid en
minder CO2-uitstoot. Voor het energiesysteem in zijn totaliteit
geldt dat het flexibeler moet, dat er een meer internationale energiemarkt
moet komen en dat er meer decentraal opgewekte, bij voorkeur duurzame
energie bij moet komen. Daar willen wij naar toe. De heer Hessels wil een
combinatie van die drie beelden. De heer Samsom wil een "green smart
Powerhouse". Dat vind ik prima, want ieder beeld is goed als je de beleidsdoelen
maar realiseert en als je maar rekening houdt met de internationale context,
want je zit niet op een eiland.Een aantal partijen zegt nu dat er een scheidslijn loopt tussen het beeld
van Nederland als Powerhouse en Nederland als flexwerker of Smart energy city.
Vooral de combinatie van deze laatste twee beelden vindt men aantrekkelijk.
Uiteindelijk beantwoorden de drie beelden allemaal aan de beleidsdoelen en
uiteindelijk bepaalt de markt hoe je die doelen het meest efficiënt invult.
Het is aan ons om daar de randvoorwaarden voor te bepalen. De heer Jansen
zei: dat moet je toch zo niet doen; je moet gewoon een keuze maken voor de
optimale mix. De optimale mix bestaat echter niet. Wat vandaag optimaal lijkt,
blijkt overmorgen niet optimaal. Daarnaast bepaalt de overheid die mix niet.
Ik zou dat kunnen doen als wij alles nationaliseren. Ik kan mij niet voorstellen
dat iemand dat van plan is, ik in ieder geval niet.De voorzitter:Dan gaan wij vragen aan de heer Jansen of hij dat wel wil.MinisterVan der HoevenMag ik even dit stukje afmaken? Dat is misschien gemakkelijker.Ik vind dat marktpartijen daarin een rol hebben. Zij moeten die oppakken
binnen de randvoorwaarden die ik heb genoemd, namelijk strenge milieueisen,
emissiehandelssysteem en voorrang voor duurzame elektriciteit, dit conform
alle afspraken van de sectorakkoorden.De heerJansen(SP)De minister zegt dat zij geen keuze kan maken omdat alles aan het veranderen
is, maar stel je voor dat bedrijven zoiets zouden doen. Bedrijven kiezen ook
niet voor drie strategieën maar voor één heldere strategie.
Die strategie kun je van tijd tot tijd aanpassen als de omstandigheden veranderen.
Dat is wat de SP bepleit. In wezen pleiten wij voor iets dat elders in de
wereld normaal is, alleen de minister wil haar kruit droog houden. Dat snap
ik niet.MinisterVan der HoevenDat klopt niet helemaal, want wij bepalen natuurlijk wel de koers. Die
koers bepaal je met de randvoorwaarden. De heer Jansen zou gelijk hebben als
wij niet zouden kiezen voor duurzaamheid, strenge milieueisen en voorrang
voor duurzame elektriciteit en dergelijke. Wij maken duidelijk waar wij naartoe
willen. Daarbinnen is er een aantal verschillende opties om dat in te vullen.
Ik kom straks nog even te spreken over de plaats van kernenergie in al die
scenario's, want kernenergie zit er gewoon in. Tot 2033 blijft de centrale
in Borssele open en wij importeren nog altijd stroom uit Frankrijk die opgewekt
wordt met kernenergie. Daarmee wil ik zeggen dat je de randvoorwaarden kunt
bepalen, maar daarbinnen laat je het aan de markt om een aantal dingen invulling
te geven. De markt moet echter wel voldoen aan de randvoorwaarden.De heerVendrik(GroenLinks)Ik heb in de eerste termijn namens de fractie van GroenLinks betoogd dat
uitvoering van de plannen met kolencentrales ertoe leiden dat de basislast
in Nederland sterk groeit. Veel partijen uit het veld hebben dat de minister
in hun reactie op het Energierapport voorgehouden. Op termijn, zelfs op korte
termijn, zal bijvoorbeeld een grootschalige toepassing van "wind op zee"
daardoor problematisch worden omdat dit niet meer inpasbaar is op het net.
Als de minister niet kiest, doet zij het de facto dus toch, namelijk via het
uitbreiden van de basislast. Straks, bij een verdere verduurzaming van de
energievoorziening, komen wij daardoor zwaar in de problemen. Wat is de reactie
van de minister op dat verwijt?MinisterVan der HoevenLaten wij dat eens anders bekijken. Het gaat om de eisen van duurzaamheid,
milieu en dat soort zaken; ik heb het net al gezegd en zal het niet herhalen.
Een volgend punt waarmee wij worden geconfronteerd is dat onze netten op een
aantal punten onvoldoende zijn toegerust om bijvoorbeeld decentraal opgewekte
stroom voldoende in te voeden, om ervoor te zorgen dat het mogelijk wordt
om af te schakelen om het transport groter te maken. Er is dus een aantal
praktische problemen dat wij zonder meer moeten oplossen. Ik ben ervan overtuigd
dat "wind op zee" er zal komen als je de mogelijkheid daartoe meer
gaat openstellen. Dat heeft consequenties voor marktpartijen, die ook hun
keuzes maken en niet op hun achterhoofd gevallen zijn. Sommige mensen willen
dat het kabinet uitspreekt dat het optie A niet wil en optie B wel. Maar dat
doen wij niet. Wij stellen er wel eisen aan die te maken hebben met de zaken
die ik daarnet noemde, maar wij zeggen niet "zus mag niet en zo mag niet".
Ik heb niet voor niets het voorbeeld genoemd van de olieprijzen. Die heb ik
niet in de hand en de Kamerleden ook niet. Als je een keuze maakt voor A en
die optie blijkt uiteindelijk niet te kunnen omdat de economische situatie
verandert, zul je je keuze moeten bijstellen. Zo simpel is dat.Ik ben het niet met mevrouw Ortega eens dat "Nederland als Powerhouse"
niet te combineren is met duurzaam. Dat kan wel, want het Powerhouse uit het
energierapport is: kolenvergassing in combinatie met CCS, een sterke gasrotonde,
bijstoken van biomassa, grootschalige toepassing van windenergie en meer flexibiliteit.
Dat is wel degelijk duurzaam.Vorige keer hebben enkele leden over kolenvergassing gesproken en de heer
Vendrik begon er nu ook weer over. De Kamerleden hebben er gelijk in dat kolenvergassers
flexibeler zijn dan de conventionele kolencentrales. Als je het kolengas niet
nodig hebt voor elektriciteit, kun je het invoeden in het gasnet of je kunt
het opslaan. Het is alleszins de moeite waard om dat op orde te hebben. Verder
ben ik het ermee eens dat onze gasafhankelijkheid daardoor afneemt. Tegelijkertijd
kun je voortbouwen op de gasrotonde omdat je dat kolengas hebt. Zoals ik nu
kan inschatten is de afvang en opslag van CO2 waarschijnlijk goedkoper
en gemakkelijker bij een kolenvergasser. Die voordelen zie ik en de marktpartijen
zien deze ook.Wij hebben een vergasser bij Buggenum, de bouw van een vergasser in de
Rijnmond is aangekondigd en ik hoop dat Nuon doorgaat met de plannen voor
een kolenvergasser in Eemshaven. Ik zou een demonstratie van CCS bij kolenvergassing
zeer verwelkomen. Ik zal mij er sterk voor maken dat zo'n project de EU-status
krijgt. De bedoeling is om twaalf van die grootschalige projecten in Europees
verband op te zetten. Ik vind dat zeker een daarvan naar Nederland moet komen.
Die kolenvergasser is nog niet van mijn netvlies af, zeg ik vooral tegen de
heer Vendrik.De heren Van der Ham en Hessels vroegen naar kernenergie, dat een onderdeel
is van de energiemix. Hoe men het ook wendt of keert, tot 2033 blijft Borssele
open en blijft kernenergie een onderdeel van onze energiemix. Wij weten dat
5% van onze elektriciteit atoomstroom uit Frankrijk is. Het klopt dat
kernenergie vanaf 2020 een grotere bijdrage kan leveren aan de betaalbaarheid
en de CO2-reductie van onze energievoorziening. Dat is allemaal
waar. De vraag is wat wij gaan doen wat betreft de bouw van een nieuwe kerncentrale.
Er is uitdrukkelijk afgesproken dat dit onder het huidige kabinet niet gebeurt.
Plannen, voorstellen en initiatieven zullen wel beoordeeld worden. Ik wil
niet in herhaling vervallen. Wij zijn het erover eens of juist niet, dat kan
ook, maar ik ga geen ander liedje zingen over dit onderwerp.De heer Van der Ham vroeg naar energiebesparing. Hij verwees naar de motie
die hij met mevrouw Spies heeft ingediend, waarin staat dat het besparingspercentage
moet oplopen tot 2 per jaar. Het is nu circa 1%. Wij willen naar 2%
energie-efficiency per jaar, maar de Kamer weet ook dat dit niet van vandaag
op morgen gaat. Het zal best wel even duren voordat de resultaten in de cijfers
tot uitdrukking komen, omdat het energie-efficiencycijfer een langjarig gemiddelde
is. Het laatste gepubliceerde cijfer is het gemiddelde over de periode 1995-2006.
Er zijn wel concrete afspraken gemaakt over substantiële energiebesparing
in de sectoren waar de meeste energie wordt gebruikt.De heer Zijlstra vroeg naar de concrete instrumenten om dit te stimuleren.
Er zijn meerjarenafspraken en sectorakkoorden. Er is de certificering van
huishoudelijke apparaten en auto's. Er zijn energielabels voor huizen, het
programma "Meer met minder", de subsidie voor zonneboilers en duurzame
warmte, de subsidies voor lokaal klimaatbeleid en de stimuleringspremies voor
energiezuinige renovatie.De heer Jansen en mevrouw Ortega vroegen of wij hieraan een extra stimulans
kunnen geven. De investeringen in energiezuinige apparaten worden al fiscaal
ondersteund door de EIA. Wij hebben net een uitgebreid pakket geïmplementeerd.
Laten wij kijken hoe dat pakket in ieder geval gedurende het komende jaar
uitpakt, voordat wij weer iets nieuw gaan doen, terwijl wij nog helemaal niet
weten hoe het gedane gaat uitwerken in de praktijk.Wij spreken nu echter niet over het Belastingplan. In de brief over fiscale
vergroening van afgelopen mei heeft het kabinet aangegeven dat het de energiebelasting
op dit moment niet wil verhogen. Jaarlijks zullen wij in het begrotingsproces
bekijken of er ruimte is voor bijvoorbeeld een lastenneutrale schuif van directe
belastingen naar belastingen op milieugrondslag, waaronder de energiebelasting.
Als die ruimte er is, dan is de volgende vraag of een extra schijf daarvoor
de beste optie is. Dit kan de Kamer het beste met Jan Kees de Jager bespreken.De heerVan der Ham(D66)Die motie van mij was uit 2005. Er was sprake van een heftig debat daarover
met de toenmalige minister Brinkhorst. Dat was dan wel een partijgenoot van
mij, maar hij was helemaal niet blij met die motie, omdat er dan misschien
extra geld bij zou moeten. Toch hebben twee coalitiepartijen destijds de motie
ingediend, waarna zij werd aangenomen. Als je nu naar de cijfers kijkt, zie
je dat er wel ambitie is om dit percentage na te streven. Ik kan echter niet
goed opmaken wat er sinds de aanneming van de motie echt extra is gebeurd,
bovenop wat er toch al gedaan zou zijn om dit doel te bereiken. Ik wil graag
een antwoord hebben op die vraag, want het was destijds de uitdrukkelijke
wens van de Kamer om vanaf 2010 te komen tot 2% energiebesparing.MinisterVan der HoevenIk begrijp dat de heer Van der Ham deze vraag stelt. Er spelen echter
twee dingen. Ten eerste: wat is er gebeurd sinds die tijd? Ten tweede: komt
dat tot uitdrukking in cijfers? Dat laatste is niet het geval. Zoals ik al
zei, gaat het altijd over langjarige gemiddelden. De laatste periode waarover
iets is gepubliceerd, is de periode 1995-2006. Daar loop ik een beetje vast,
want de cijfers geven niet aan wat er sinds 2005 is gebeurd en zij geven al
helemaal niet aan wat de effecten zijn van de zaken die wij in deze kabinetsperiode
op de rails hebben gezet. Ik kan wel inhoudelijk een aantal dingen aangeven.
Uit de cijfers kan echter niet worden opgemaakt wat er sinds de aanneming
van de motie extra is gebeurd. Ik heb hiervoor al aangegeven waarom dat niet
mogelijk is.De heerJansen(SP)Misschien kan ik de minister een beetje helpen? Het Planbureau voor de
Leefomgeving heeft net een ex ante evaluatie over Schoon en Zuinig gemaakt.
Wat daaruit komt, is dramatisch. De ambitie van de minister wordt in de verste
verte niet gehaald. Dit is dan toch voldoende reden voor haar om er niet één
schepje bovenop te doen, maar twee schepjes. Wil de minister ook ingaan op
de vraag waarom wij niet meer wetgeving instellen? Wetgeving is immers bij
uitstek het middel om de 2% besparing te halen. De minister heeft dus
alle mogelijkheden om snel iets te bereiken.MinisterVan der HoevenWij hebben er uitdrukkelijk voor gekozen om alleen wetgeving in te stellen,
als allerlei andere maatregelen niet blijken te helpen. Ik vind het een probleem
dat op dit moment nog geen resultaten voorliggen van de maatregelen die in
gang gezet zijn, en de afspraken die gemaakt zijn. Ik vind het erg lastig
om nu zo gemakkelijk te zeggen dat wij nog meer moeten gaan doen, omdat wij
de effecten van de genomen maatregelen niet in beeld kunnen krijgen. Het zijn
allemaal aannames die men doet. Ik hik daar een beetje tegenaan. Ik ben het
wel met de heer Jansen eens dat je verder moet kijken op het moment dat op
basis van de resultaten van de in gang gezette maatregelen blijkt dat je het
echt niet haalt. Wij hebben daar met elkaar ook een moment voor gekozen. De
evaluatie van Schoon en Zuinig vindt plaats in 2010. Dat vind ik echt het
moment om de balans op te maken. Ik heb geen zin om naar de Kamer te komen
met meerjarencijfers die over een periode van tien jaar gaan, waarin in feite
niet helder gemaakt wordt wat er eigenlijk gebeurd is in de afgelopen periode.
Ik wil echt vasthouden aan 2010 en bekijken of het nodig is om verdere maatregelen
te nemen. Niet nu dus.De heerSamsom(PvdA)Voordat de minister achterover gaat leunen naar aanleiding van de motie-Van
der Ham/Spies, wil ik erop wijzen dat in het coalitieakkoord is afgesproken
om 2% te besparen vanaf 2007. Wat dat betreft, zijn wij dus alweer
een stap verder gegaan. Als wij kijken naar de ex ante evaluatie, dan zouden
wij juist alleen maar enigszins tevreden kunnen zijn over de gerealiseerde
energiebesparing. Eén klein detail is dat het daarbij ging om een olieprijs
die ongeveer het dubbele of meer dan het dubbele was van de huidige olieprijs.
Dat is de belangrijkste "driver" voor energiebesparing. Als dit
soort veranderingen zich voordoet, dan is het wel de verantwoordelijkheid
van de minister van Economische Zaken en van de minister van VROM om daar
snel op te anticiperen. Als wij daarmee wachten tot 2010, zijn wij te laat.
Zet de minister van Economische Zaken naar aanleiding van een lagere olieprijs
op dit moment plan B klaar, waarin het gaat om back-upmaatregelen en aanvullende
maatregelen die wellicht eerder dan in 2010 kunnen worden geïmplementeerd,
om ervoor te zorgen dat wij die 2% per jaar vanaf 2007 tot 2020, wel
gaan realiseren? Zolang de crisis duurt, zal de olieprijs wel laag blijven
en de crisis is niet volgende week alweer afgelopen.MinisterVan der HoevenIk wil graag een andere suggestie doen. Ik ben het met de heer Samsom
eens dat er consequenties zijn verbonden aan de lagere olieprijs. Ik denk
dat wij ervoor moeten zorgen dat wij pakweg begin 2009 inderdaad een analyse
op tafel hebben liggen over de mogelijke consequenties van een lagere olieprijs.
Dat wil echter niet zeggen dat de olieprijs zo laag blijft. Dat is het "verdraaide
koffiedik kijken" van dit hele verhaal. Laten wij die analyse dus maken
en laten wij bekijken welke consequenties deze kan hebben. Laten wij een model
ontwikkelen waarbij je een en ander dynamisch maakt, zodat wij ons niet afhankelijk
maken van een vaste olieprijs, want de olieprijs staat niet vast; die fluctueert.
Wij kunnen dan op een andere manier naar de resultaten kijken. Er ligt een
gigantisch bedrag op tafel voor energiebesparing. Laten wij er alstublieft
voor zorgen dat wij gaan realiseren wat wij hebben afgesproken. Bij energiebesparing
gaat het om veel geld. Over de periode tot 2011 gaat het om bijna 1,2 mld.
Graag neem ik de suggestie van de heer Samsom over voor het maken van een
analyse over de consequenties van de olieprijs in relatie tot de plannen en
het programma zoals die er liggen. Ik wil de Kamer deze analyse begin 2009
doen toekomen.De heerZijlstra(VVD)Ik vind dit te gemakkelijk. Toen de minister het programma Schoon en Zuinig
maakte, was de olieprijs ongeveer op het niveau waarop hij nu staat. Op het
punt van energiezuinigheid heeft de minister geluk gehad dat de olieprijs "door
het dak is gegaan". Op dat punt kan zij haar zegeningen tellen, maar
als zij de boel omdraait en zegt dat er een heroriëntatie moet plaatsvinden
omdat de olieprijs lager is geworden, gaan wij volgens mij de verkeerde kant
op. Ik ga terug naar de vraag van de heer Jansen, want hij gaf het kernpunt
aan. In 2010 gaat de minister evalueren. Alle lichten staan op rood. Waarom
wacht dit kabinet tot 2010, terwijl nu al helemaal duidelijk is dat het op
geen enkele wijze geen enkele doelstelling gaat halen? Waarom wil het kabinet
daarmee de moeilijkheid bij een volgend kabinet neerleggen? Dat is namelijk
de consequentie van dit beleid.MinisterVan der HoevenIk ben het helemaal niet met de heer Zijlstra eens dat wij het niet gaan
halen. In overleg met de Kamer heeft dit kabinet de afspraak voor 2010 gemaakt.
De heer Zijlstra denkt daar anders over. Ik kan mij voorstellen dat hij in
2011 weer in de regering hoopt te zitten, maar daar kan ik geen rekening mee
houden. Wij houden dus vast aan 2010. Het is niet juist dat wij gaan heroriënteren
omdat de olieprijs is gedaald. Ik heb toegezegd dat ik een analyse maak over
de manier waarop de fluctuaties in de olieprijs hun invloed kunnen hebben
op de plannen zoals wij die hebben neergelegd. Dat is iets anders. Ik heb
dat gezegd omdat de olieprijs in de afgelopen anderhalf jaar eerst omhoog
ging en vervolgens in een enorm dal terechtkwam. Dat kaatst terug; dat weet
de heer Zijlstra zelf ook. Dat betekent dat je je niet afhankelijk moet maken
van één vaste olieprijs en dat je die niet moet gaan extrapoleren.
Dat ben ik met de heer Zijlstra eens. Je moet steeds bekijken op welke manier
de olieprijs een aantal resultaten kan beïnvloeden. Dat is dus iets anders
dan wat de heer Zijlstra zojuist zei.De heerVendrik(GroenLinks)Vorige week maandag spraken wij met de minister van VROM over Schoon en
Zuinig. Zij deelde mee dat wij in het voorjaar van 2009 al een moment hebben
waarop het lopende programma Schoon en Zuinig tegen het licht zal worden gehouden.
De wijze waarop de minister van Economische Zaken wil omgaan met de 2%-doelstelling
voor energiebesparing, is een enorme herhalingsoefening. Elk jaar horen wij
van ministers van Economische Zaken immers dat dit van invloed is op de prestatie
die een kabinet uiteindelijk neerzet. Wij hoorden dit ook al van de oud-ministers
Brinkhorst en zelfs ook van Jorritsma. Toen zij minister waren, fluctueerden
de olieprijzen namelijk ook.Voorzitter. Wij hebben het niet over wat de olieprijs doet, wij hebben
het over beleidsdoelstellingen. Mag ik er vanuit gaan dat die 2% heilig
is? Mag ik er vanuit gaan, voor het gemak, dat die 2% bij wijze van
basisscenario minimaal gehaald wordt bij een lage olieprijs, en dat het 3%
wordt als de olieprijs hoger wordt? Dat is prima. Daar heeft de fractie van
GroenLinks geen bezwaar tegen. Je vult 2% in op basis van een laag
scenario en in het voorjaar 2009, uiterlijk 1 april, ligt er een plan
van aanpak van deze minister waarin zij laat zien hoe zij de doelstelling
van 2% gaat halen. Dat lijkt mij eerlijk gezegd vrij reëel. Niet
alleen een analyse, maar ook een compleet en dekkend pakket. Of het wetgeving
is of anderszins, dat horen wij dan wel van de minister, maar die 2%
moet gehaald worden.MinisterVan der HoevenDie 2% moet gehaald worden, ja. Op het andere voorstel dat u doet,
zeg ik echter nee, natuurlijk niet. Er ligt een dekkend pakket. Dat heeft
het kabinet al neergelegd. Dat is vormgegeven in Schoon en Zuinig, dat is
vormgegeven in de Energienota en daar werken wij verder aan. Dat werken wij
uit. Wat de olieprijs betreft, heb ik aangegeven – ik verval in herhaling –
dat die analyse gemaakt wordt, en dat is alles.De heerVendrik(GroenLinks)Voorzitter...De voorzitter:Nee, mijnheer Vendrik. Soms lijkt het erop dat u al met uw tweede termijn
bent begonnen. Een interruptie is een interruptie. De minister antwoordt,
en met dat antwoord kunt u het eens zijn of niet, maar daar hebt u verder
uw tweede termijn voor. Ik ben vastbesloten om dit debat af te ronden om 16.00
uur en ik zal ervoor zorgen dat dit ook gebeurt.De minister vervolgt haar betoog.MinisterVan der HoevenBij de behandeling van Schoon en Zuinig is geconstateerd dat nu wel de
inzet van middelen en instrumenten bekend is – ze zijn beschikbaar –
maar de resultaten nog niet. Dat klopt, maar je kunt moeilijk zeggen: hier
is het geld, hier zijn de middelen, hier zijn de instrumenten en tegelijkertijd
wil ik ook de resultaten hebben. Dat gaat niet.Dat brengt mij bij de netwerken. Daar zijn ook verschillende vragen over
gesteld. De heer Van der Ham drong aan op de optimalisatie van de transportnetwerken.
Dat ben ik met hem eens. De netwerken moeten vraag en aanbod en de transitie
naar een duurzame energiehuishouding kunnen faciliteren, dat klopt. U weet
dat ik de Energieraad hieromtrent om advies heb gevraagd. Ik ben nog bezig
met de herijking van het reguleringskader voor de netwerken. De belangrijke
vraag is daarbij natuurlijk welke netwerken je over enkele decennia nodig
hebt, en wat je daar nu aan moet doen. Dan moet ook helder worden –
dat zeg ik tegen de heer Zijlstra – of wij gelijkstroomnetten nodig
hebben. Ik kom daarop terug.De heer Van der Vlies wees op het belang van de decentrale opwekking en
hij vroeg wat ik ga doen om die te stimuleren. Ten eerste hebben wij de Taskforce
Slimme Netten in oprichting. De bedoeling is om de netten slimmer te maken
en de capaciteit te verhogen, zodat de decentraal opgewekte elektriciteit
gemakkelijker in de energievoorziening kan worden ingepast. Daardoor nemen
ook de mogelijkheden voor lokale energie-uitwisseling toe. Dat leidt ertoe
dat decentrale productie economisch interessanter wordt en dat moet ook gebeuren.
Netbeheerders moeten inderdaad verder vooruitkijken en beter anticiperen op
de marktontwikkeling. Daar is afstemming voor nodig tussen de netbeheerders.
Tegen de heer Hessels zeg ik dat ik daarover een aantal bepalingen zal opnemen
in het wetsvoorstel dat begin 2009 naar uw Kamer gestuurd zal worden.Op korte termijn speelt de aansluitproblematiek. Daarover heb ik u geïnformeerd
begin oktober. Ik heb u inmiddels ook de ministeriële regeling gestuurd
en ik hoop dat wij die snel kunnen afhandelen, zodat inderdaad de transportcapaciteit
beter benut kan worden. Het is waar dat er verschillende investeringstermijnen
zijn voor netwerken en kleinschalige productiecentrales. Dat klopt. Het uitgangspunt
blijft echter dat netbeheerders tijdig moeten investeren. In de tussentijd
moet de aanwezige capaciteit beter benut worden en de ministeriële regeling
die ik u heb toegezegd, is anderhalve week geleden naar uw Kamer gestuurd.
Ik zou zeggen: zorg ervoor dat het snel van start kan gaan. Het ligt nu in
uw handen.Dat brengt mij bij het derde onderwerp, de internationale gasvoorziening.
Ook daaromtrent is een aantal zaken al aan de orde geweest tijdens de begrotingsbehandeling.De heerZijlstra(VVD)Ik kom nog even terug op het vorige punt van de netwerkcapaciteit en het
congestiemanagement dat daaraan vastzit. Uit de stukken die ik tot nu toe
gezien heb, wordt mij niet helemaal duidelijk of de minister daar consequenties
aan verbindt voor de subsidiëring van opwekkingscapaciteit in de desbetreffende
gebieden. Wij snappen dat wij iets moeten doen op dit moment, vandaar het
congestiemanagement, maar gaat de minister ook door met het subsidiëren
van wwk voor tuinders in gebieden waar er netwerkproblemen zijn? Als zij dat
namelijk doet, dan betaalt zij eerst subsidie voor het opzetten van extra
productiecapaciteit, en vervolgens gaat zij via congestiemanagement geld betalen
om toch maar geen stroom op te wekken. Op die manier betalen wij twee keer
om uiteindelijk geen stroom te krijgen. Houdt volgens de minister het congestiemanagement
ook in dat er tijdelijk wordt gestopt met het subsidiëren van extra opwekkingscapaciteit
in deze gebieden? Voor mijn fractie is dit een belangrijk punt in de afweging
of wij hiermee akkoord gaan.MinisterVan der HoevenZoals de heer Zijlstra wellicht weet, hebben wij afgesproken dat wij in
2008 geen wkk subsidiëren. Daarmee is een deel van zijn vraag al beantwoord.
Wij bezien wat de situatie in 2009 zal zijn. De opmerking dat wij niet twee
keer iets moeten subsidiëren, is helder. Wij moeten niet tegelijkertijd
de opwekking en de afschakeling subsidiëren. Dat helpt niets; daarin
heeft de heer Zijlstra gelijk. Ik kom op dit punt terug bij de Kamer als wij
spreken over de plannen op dit punt voor 2009 en over de vraag hoe het congestiemanagement
werkt. Het heeft echter geen zin om twee keer te betalen.Er is een aantal vragen gesteld over de internationale gasvoorziening.
De heer Hessels vroeg hoe wij ervoor zorgen dat wij niet te afhankelijk worden
van politiek instabiele landen. Wij moeten reëel blijven; hoe je het
ook wendt of keert, wij worden afhankelijker van importen. De Europese gasimport
zal toenemen van 42% nu naar 73% in 2020. Ik ben het echter
eens met de stelling dat te grote afhankelijkheid van één land –
ik denk dat de heer Hessels daarop doelt – niet wenselijk is. Daarom
benutten wij de eigen kleine gasvelden optimaal en bevorderen wij een goede
werking van de gasmarkt. In het wetsvoorstel dat begin 2009 aan de Kamer wordt
voorgelegd, wordt daaraan aandacht besteed. Verder zorgen wij voor een goede
infrastructuur. Dit heeft onder andere te maken met ontheffingen voor lng-terminals
en de beleidsregel over gastransport. Ook onderhouden wij intensieve relaties
met allerlei producerende landen. Op die manier zorgen wij voor een goede
mix. Bij deze producerende landen horen Rusland, Algerije, Saudi-Arabië,
Qatar, maar ook een land als Angola, waar grote gasvoorraden zijn. Ik zorg
er uiteraard voor dat ik mijn stem namens de Kamer en de Nederlandse regering
laat horen in allerlei internationale en multilaterale gremia.De heren Jansen, Van der Ham en Graus vroegen of wij niet wat zuiniger
moesten zijn met ons eigen gas. Uiteraard verspillen wij dit gas niet. De
inzet ervan zal een belangrijke bijdrage leveren aan de transitie naar een
duurzame energievoorziening. Niet voor niets hebben wij een plafond op de
gasproductie van het Groningenveld gelegd. Tot 2015 mag gemiddeld niet meer
dan 42,5 miljard m3 gas uit dit veld worden gehaald. Dit is nodig,
omdat wij op deze manier de balansfunctie van dit veld kunnen handhaven, zodat
wij de komende jaren nog zo veel mogelijk gas uit kleine velden kunnen winnen.
Verdergaande vormen van zuinigheid, dus het echt oppotten van het gas, zijn
mijns inziens niet handig. Wij wensen immers een goed werkende internationale
gasmarkt. Dat is een betere garantie van de energiezekerheid dan het hamsteren
van het eigen gas. Als wij gaan hamsteren, moeten wij niet vreemd opkijken
als wij niets meer krijgen als het eigen gas op is. In de internationale gremia
moeten wij de goede balans weten te vinden. Overigens speelt deze discussie
niet alleen in Nederland, maar vooral ook op Europees niveau.
Ik stel daarbij voorop dat Nederland de baas blijft over het eigen gas en
de eigen resources. Ik vind dat erg belangrijk.Ik heb al gezegd dat in 2009 het wetsvoorstel naar de Kamer komt waarin
een aantal voorstellen wordt gedaan om de werking van de gasmarkt te verbeteren.
De motie-Ten Hoopen zal ertoe leiden dat ik begin 2009 bij de Kamer terugkom
op de ontwikkeling van de gasrotondes.De heerJansen(SP)De minister gaat niet in op het feit dat de Algemene Energieraad, mijns
inziens op dit punt de belangrijkste adviseur van de regering, net als de
SP-fractie stelt dat het heel verstandig is om een tandje minder te doen als
exportcontracten aflopen. Daarmee laten wij ook de inkomsten over een wat
langere termijn uitlopen. Dit is dus ook financieel gezien beter dan het gas
snel uitverkopen. Kan de minister daarop ingaan?MinisterVan der HoevenIk heb niet gezegd dat ik het gas snel ga uitverkopen. Als wij zouden
uitverkopen, hadden wij geen plafond gezet op het Groningenveld. Wij willen
de gasvelden die wij hebben in het kader van de gasrotondes zo effectief mogelijk
inzetten. Doordat wij zelf iets hebben, hebben wij een heel andere positie
dan landen die voor gas volledig afhankelijk zijn van importen. Wij kunnen
echter niet alleen maar importeren, en tegelijkertijd op het eigen gas blijven
zitten. Op die manier raken wij de juiste mix kwijt. Ik ben het wel met de
heer Jansen eens als hij stelt dat wij heel goed moeten kijken naar vervolgstappen
als langlopende contracten aflopen. Dat wil echter niet zeggen dat wij daarbij
zaken uitsluiten. Wel kijken wij dan enerzijds naar de voorwaarden en anderzijds
naar de termijnen voor gascontracten.De heerJansen(SP)Legt de minister nu het advies van de Algemene Energieraad naast zich
neer?MinisterVan der HoevenIk weet niet of de heer Jansen gehoord heeft wat ik zei. Ik heb aangegeven
dat wij daarnaar op een aantal punten wel degelijk oren hebben. Zo hebben
wij het plafond gezet. Als ik dat advies helemaal naast mij neerleg, dan zet
ik geen plafond op het Groningenveld. Dan zou ik het leeghalen. Dat doe ik
echter niet. Het CPB zegt juist het omgekeerde van de AER. Het is dus een
beetje lastig. Over het advies over de wijze waarop wij moeten omgaan met
aflopende contracten, heb ik gezegd dat ik dat met gezond verstand zal bekijken
om ervoor te zorgen dat wij het soort langlopende contracten afsluiten of
laten afsluiten dat past bij de wens van Nederland – daarmee kom ik
bij de motie-Ten Hoopen c.s. uit – om uit te groeien tot gasrotonde.De voorzitter:Voordat ik de Kamer in de gelegenheid stel om haar inbreng in tweede termijn
te geven, geef ik nog het woord aan de heer Graus.De heerGraus(PVV)Ik heb de eerste twintig minuten vanaf mijn kamer geluisterd. Ik heb alles
meegekregen. Ik heb hier ook de laatste twintig minuten geluisterd. Eigenlijk
zegt de minister alleen continu dat ik, en voor een gedeelte ook de heer Jansen,
gewoon gelijk hebben gehad door te zeggen dat wij rustiger aan moeten doen
met het gas en dat er gewoon kerncentrales moeten komen. De minister zei zelf
dat wij afhankelijk worden van politiek instabiele landen. Maar ja, daar kunnen
wij niets aan doen. Aan de gasvoorraden kunnen wij ook niets doen; wij moeten
wel met gas blijven handelen, aldus de minister. Continu spreekt zij zichzelf
tegen en eigenlijk geeft zij ons gelijk. Waarom grijpt zij niet in? De kredietcrisis
had ik kunnen zien aankomen als boerenpummel uit Limburg. De minister had
dat ook moeten zien aankomen. Nu zien wij een energiecrisis op ons af komen,
en de minister weigert gewoon om er iets aan te doen. Wij geven haar allemaal
tools en ideeën die ontzettend goed zijn, die heel goed zijn voor het
land en voor de bescherming en de borging van leveringszekerheid en de betaalbaarheid
van energie. De minister zegt gewoon: dat kan ik niet. Maar zij kan het wel;
zij wil het alleen niet. Ik vraag mij af waarom de minister het niet wil.MinisterVan der HoevenVolgens mij spreken de leden van de Kamer elkaar een beetje tegen, eerlijk
gezegd. De heer Graus wil dat ik kerncentrales ga bouwen, en anderen willen
dat niet. Wij hebben met de coalitie bepaalde afspraken gemaakt, zo simpel
is het. Daarop komt de heer Graus telkens terug. Ik kan het dus niet doen,
om de doodeenvoudige reden dat wij er andere afspraken over hebben gemaakt.
Ik weet niet of de heer Graus vindt dat ik hem gelijk geef met betrekking
tot het gas, want ik weet niet precies wat hij daarover vindt. Ik heb echter
aangegeven hoe ik wil omgaan met het gas omdat ik naar de gasrotonde toe wil.
Dat betekent dat wij met ons eigen gas niet moeten hamsteren, maar daarmee –
ik wilde een Maastrichts woord gebruiken, maar dat kan niet – met gezond
boerenverstand moeten omgaan, zodat wij een partner en een speler blijven
op dat terrein. Hiermee kom ik ook tegemoet aan de opmerkingen van de heer
Hessels. Soms vraagt de heer Graus echter echt iets anders dan wat zijn collega's
vragen.De heerGraus(PVV)In het begin waren mijnheer Zijlstra en ik inderdaad de enigen die voor
kerncentrales waren. Ik merk in de wandelgangen, en je merkt ook in de pers,
dat er toch steeds meer steun in de Kamer komt voor kernenergie. Wij komen
er ook niet meer onderuit. Het is dus geen kwestie meer van willen of kunnen,
wij moeten het gewoon doen! Wij komen er niet meer onderuit. Er gaat een energiecrisis
plaatsvinden. Ik voorspel dat die er ook nog aankomt. Draagt de minister daarvoor
de verantwoordelijkheid? Wil zij gewoon het gas maar blijven uitverkopen?
Dadelijk komt Nederland in de problemen. Wij zitten alles maar weg te geven
voor lage prijzen. Dadelijk moeten wij het hartstikke duur inkopen van politiek
instabiele landen die, omdat wij een vriend zijn van Amerika, bij het minste
of geringste de kraan dichtdraaien. Neemt de minister daarvoor de verantwoording?
Dat wil ik wel graag weten. Ik zou die verantwoording niet durven nemen. Misschien
doet de minister het wel.MinisterVan der HoevenIk heb een antwoord gegeven dat breder is dan de "ja of nee"-vraag
die mij nu door de heer Graus wordt voorgelegd. Ik ga daar dus echt niet op
in.De voorzitter:Ik dank de minister voor haar inbreng in eerste termijn en
ga over tot de inbreng van de Kamer in tweede termijn. Daarbij hebben de collega's
de mogelijkheid om moties in te dienen als zij dat wensen. Ik vraag hun om
daarbij een beetje rekening te houden met de beschikbare tijd.De heerHessels(CDA)Voorzitter. Allereerst dank ik de minister voor de uitvoerige beantwoording.
Wij maken het niet zo vaak mee dat er tussen de eerste en tweede helft van
een antwoord van de minister anderhalve maand zit. Daarnaast hebben er in
de tussentijd een heleboel andere debatten plaatsgevonden en heeft de minister
ons nog brieven gestuurd in reactie op wat zij al in de eerste helft van haar
antwoord in eerste termijn had gezegd. Een groot aantal vragen van de CDA-fractie
is daarmee ook beantwoord. Om het concreet te houden: er zijn wat ons betreft
nog drie aspecten van belang om in tweede termijn te bespreken. Het gaat dan
over de toekomstige energie-infrastructuur, de financiële verhoudingen
tijdens, bij en na de splitsing en het Europese level playing field. Op deze
drie punten zal ik in de loop van mijn tweede termijn aan de Kamer moties
voorleggen.In eerste termijn heeft zowel de Kamer als de minister uitgebreid gesproken
over de energie-infrastructuur in de komende decennia. Afgelopen maand, dus
tussen de twee helften van dit debat in, werd ik bij een bezoek aan de National
Grid in New York weer eens geconfronteerd met de uitstekende kwaliteit van
ons Nederlandse net. Wij zijn daar trots op. Wij moeten dit zo houden. Zowel
hier als daar hebben wij moeten constateren dat de komende jaren een enorme
verandering zullen brengen in de eisen die wij aan ons net stellen. Van enkele
grootschalige opwekkings- en invoedingseenheden gaan wij naar een groot aantal
decentrale eenheden, verspreid over het land. De met dit nieuwe systeem heel
flexibel en ongecontroleerd geproduceerde stroom moet heel direct en gecontroleerd
terechtkomen bij de gebruiker. Dit vereist forse investeringen, om te beginnen
in de bekende infrastructuur van kabels en leidingen. Wij blijven dan aanlopen
tegen het huidige verbod op proactieve investeringen. Hierover hebben wij
in eerste termijn ook al gesproken. De minister heeft gezegd dat zij dit probleem
onderkent. Netbeheerders mogen niet alvast investeren om een probleem dat
nog moet ontstaan aan te pakken. De minister heeft gezegd dat zij zou bezien
hoe dit in de regulering kan worden opgelost. De CDA-fractie is van mening
dat in de investeringsbeoordelingen door de Energiekamer dit aspect nadrukkelijk
moet kunnen worden meegenomen. Is de minister bereid om hieraan mee te werken?Een belangrijk aspect van de nieuwe infrastructuur is de beschikbaarheid
van voldoende balanceringscapaciteit. Dat regelen wij nu door het aanhouden
van een bepaald percentage reservevermogen in met name de gascentrales. Dit
reservevermogen is door TenneT op afroep in te zetten of af te schakelen bij
pieken en dalen in de vraag.De voorzitter:In de plenaire zaal is het gemakkelijker om over moties te overleggen.
Als de Kamerleden wensen te overleggen, gelieven zij dit buiten deze zaal
te doen. Anders is er geen aandacht voor de spreker. Dit is niet beleefd en
bovendien is het niet effectief voor het indienen van de moties.De heerHessels(CDA)Bij een toenemende flexibiliteit van de productie zou dit reservevermogen
zo hoog kunnen worden dat wij beter naar alternatieven kunnen kijken. De CDA-fractie
is van mening dat wij dan, net als alle ons omringende landen, over een eigen,
grootschalige elektriciteitsbuffer moeten beschikken. Daarmee kunnen wij de
geproduceerde, vooral duurzame, elektriciteit optimaal inzetten en hoeven
wij geen reservevermogen aan te houden. Omdat deze buffer een cruciaal onderdeel
zal vormen van de hoofdinfrastructuur, zou TenneT hierin kunnen participeren.
De bespaarde kosten voor balanshandhaving, nu 70 mln. per jaar, zouden daarbij
kunnen worden ingezet.Natuurlijk heeft de minister een punt als zij zegt dat zij van beide serieuze
opties voor de elektriciteitsbuffer nog geen business case heeft gezien. Maar
ook in mijn eerste termijn heb ik al gezegd dat het opstellen van zo'n business
case onmogelijk is als je geen duidelijkheid hebt over een mogelijke opname
in de hoofdinfrastructuur of participatie door TenneT. Ik wil dit uitgangspunt
dan ook in een motie aan de Kamer voorleggen. Vervolgens wil ik bezien in
hoeverre de initiatiefnemers op basis daarvan met een sluitende business case
zullen komen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat een verregaande toename van duurzame en decentrale opwekking
van elektriciteit zal leiden tot een groot beroep op de balanceringscapaciteit
van het elektriciteitsnet;overwegende dat opname van een grootschalige elektriciteitsbuffer in de
hoofdinfrastructuur een belangrijk aandeel zou kunnen hebben binnen de benodigde
balanceringscapaciteit;overwegende dat deelname door netbeheerder TenneT in een dergelijke grootschalige
elektriciteitsbuffer in lijn zou zijn met de taakopdracht van TenneT om het
net te balanceren, waarbij TenneT maximaal de elders te besparen kosten voor
balanshandhaving kan inbrengen;spreekt uit dat het wenselijk is dat – indien een dergelijke grootschalige
elektriciteitsbuffer binnen een privaat project gerealiseerd wordt –
deze buffer opgenomen wordt in het landelijk elektriciteitsnet;verzoekt de regering, te bevorderen dat netbeheerder TenneT omwille van
de balancering van het net zal participeren binnen een project om een grootschalige
elektriciteitsbuffer aan te leggen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Hessels, Samsom en Wiegman-van
Meppelen Scheppink. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 5 (31510).De heerJansen(SP)Ik wil graag een toelichting op deze motie. De heer Hessels heeft net
als ik een halfjaar geleden bij het debat over die grootschalige elektriciteitsopslag
gezeten. Toen heeft de minister toegezegd dat er nog gekeken wordt naar de
condities en naar alternatieven zoals kleinschalige elektriciteitsopslag en
meer grensoverschrijdende kabels. Betekent de motie van de heer Hessels dat
hij al geconcludeerd heeft dat het voor hem vaststaat dat grootschalige elektriciteitsopslag
er moet komen, of wacht hij toch de uitkomst van het onderzoek af en gaan
daarna pas de spelregels gelden die hij nu geformuleerd heeft?De heerHessels(CDA)Er ligt op basis van het vorige debat ook nog een motie van mij, die nog
uitgevoerd zal worden, waarin gevraagd wordt om het onderzoek over te doen
en daarbij te kijken naar de precieze cijfers die ten grondslag liggen aan
het kiezen voor opslag dan wel het kiezen voor de kabel, zoals de heer Jansen
dat formuleert. Ikzelf ben ervan overtuigd dat wij als Nederland, net als
de landen om ons heen, moeten kiezen voor die opslag. In deze motie staat
echter dat als er een particulier, privaat initiatief zou komen met zo'n grootschalige
opslag, die buffer een plaats krijgt binnen ons elektriciteitsnet. Dat is
heel belangrijk wanneer je een businesscase gaat opstellen. Anders zou je
1,5 mld. investeren zonder zeker te weten of het wel opgenomen wordt. Het
is wat ons betreft dan ook geen productiefaciliteit, maar maakt onderdeel
uit van het net, van de infrastructuur. Dat wil ik in deze motie vastleggen,
nog naast het feit dat als TenneT kan besparen door zo'n buffer op de balanceringskosten
elders, deze ingebracht kan worden in deze elektriciteitsbuffer.De heerGraus(PVV)Ik heb twee keer een motie ingediend betreffende OPAC, een ondergrondse
energieopslagcentrale in Limburg. Deze is daar nodig voor de werkgelegenheid
en ook qua infrastructuur is Limburg er het meest geschikt voor. Alles is
daar het beste van het beste om zoiets te bewerkstelligen. Ik vraag mij af
waarom de coalitiepartijen mijn moties niet hebben gesteund nu zij zelf met
een dergelijke motie komen. Dat begrijp ik niet zo goed.De heerHessels(CDA)De heer Graus kent mijn warme gevoelens voor het OPAC-project. Wij moeten
het echter wel volgens de regels doen. Met deze motie maken wij mogelijk dat
zowel OPAC als het energie-eiland de kans krijgt om een businesscase op te
stellen, op basis van de zekerheid dat zij in het net worden opgenomen en
een eventuele participatie door TenneT. Als zij dat rond krijgen, krijgen
wij vervolgens de twee businesscases voorgelegd. De heer Graus gelooft er
vast in dat OPAC daar als beste uit zal komen. Mijn informatie tot nu toe
luidt hetzelfde. Het moet echter wel gebeuren met gelijke kansen voor iedereen
om de businesscase te krijgen. Daarna wordt de keuze gemaakt. Dat is de inhoud
van de motie.Mijn volgende punt betreft de financiële verhoudingen bij de gesplitste
netten. Ik heb het dan met name over de aan de netbedrijven te stellen solvabiliteitseisen.
Ik heb er in mijn eerste termijn voor gepleit om het minimale solvabiliteitspercentage
zoals genoemd in het Besluit financieel beheer netbeheerders op te hogen van
30 naar 51. In haar brief van 21 oktober gaat de minister uitvoerig op
deze vraag in, waarvoor mijn dank.De voorzitter: Van der VliesDe heerHessels(CDA)Haar conclusie is dat 30% zonder meer voldoende is om een gezond
netbedrijf te houden en dat een hoger percentage nadelig zou kunnen zijn voor
de investeringspotentie van het netbedrijf in de toekomst. Toch wil de CDA-fractie
vasthouden aan een eigen vermogen dat het vreemde vermogen overstijgt, maar
doet dat wel met een wijziging die oog heeft voor het laatste argument van
de minister.Eerst heb ik nog een vraag over de gestelde financiële criteria in
het Besluit financieel beheer netbeheerders. Deze criteria komen volgens de
brief van de minister overeen met een triple B-creditrating. Daar zit een
deel van het probleem. De huidige energiebedrijven hebben, ik herinner mij
dit nog goed uit de discussie over het CBL rondom de splitsingswet, echter
minimaal een double A-rating, een double A+-rating of nog beter. Waarom zetten
wij een stap terug met het meest zekere deel van het bedrijf, want dat is
het netbedrijf? Is het niet beter om te eisen dat het afgesplitste netbedrijf
minimaal dezelfde rating aanhoudt als het geïntegreerde bedrijf vóór
de splitsing? En hoe gaat het met de CBL-problematiek? De minister zei terecht
in haar eerste termijn dat het de holding is toegestaan om garant te blijven
staan voor de CBL's van de netbedrijven, ook na de splitsing. Gebeurt dit
echter ook? Wat als er geen garantstelling plaatsvindt en er na de splitsing
opeens een hoge "termination fee" betaald moet worden? Dan slaat
het dus toch helemaal terug op het publieke-netdeel van het bedrijf. Wat doet
de minister met een splitsing die het netbedrijf met zo'n groot risico achterlaat?
De CDA-fractie pleit voor een gedegen analyse van de splitsingsplannen in
deze gevallen. En bij twijfel niet goedkeuren!De CDA-fractie onderkent – zeker gelet op hetgeen ik hiervoor heb
gezegd – dat in de komende jaren grote investeringen nodig zijn. Daarvoor
zal ook vreemd kapitaal aangetrokken moeten worden. Dat is een argument te
meer om de solvabiliteit op een extra hoog peil te houden. Wij passen ons
voorstel daarom zodanig aan dat de solvabiliteit direct na de splitsing –
dus op de zogenaamde start- of openingsbalans – minimaal 50%
moet bedragen. Daarna mag de solvabiliteit op basis van door de Energiekamer
gecontroleerde en goedgekeurde investeringen eventueel dalen tot een door
de minister vastgesteld niveau. Hiermee voorkomen wij dat de netten vanuit
de holding worden volgehangen met schulden en versterken wij de investeringspositie
van de netbedrijven. Om dit te bereiken, dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat voldoende eigen vermogen van groot belang is voor de afgesplitste
netbedrijven om zelfstandig en financieel gezond te opereren;overwegende dat bij de splitsing van de geïntegreerde energiebedrijven
in netbedrijven en productie- en leveringsbedrijven, de netbedrijven
als overheidsbedrijf over een grote solvabiliteit dienen te beschikken;spreekt uit dat deze netbedrijven in de startbalans na afsplitsing dienen
te beschikken over een eigen vermogen dat minimaal 50% uitmaakt van
het totale vermogen;spreekt voorts uit dat het percentage eigen vermogen als deel van het
totale vermogen nadien slechts naar beneden mag worden bijgesteld, indien
dit rechtstreeks voortvloeit uit door de Energiekamer goedgekeurde investeringen
in het te beheren netwerk;verzoekt de regering, daartoe zo nodig het Besluit Financieel Beheer Netbeheerders
aan te passen of ander wettelijk instrumentarium in te zetten om dit bewerkstelligen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Hessels, Samsom, Wiegman-van Meppelen
Scheppink en Jansen. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 6 (31510).Ik maak van de gelegenheid gebruik om te melden dat de heer Tichelaar
vanwege een dringend telefoontje even de vergadering heeft moeten verlaten.De heerZijlstra(VVD)Ik kan tellen, dus ik weet wat deze ondertekening van de motie betekent.
Wat willen de indieners met deze motie? Als zij van de splitsing af willen,
moeten zij dat gewoon zeggen. Impliciet veroorzaken zij dat wel met deze motie.
De spelregels voor bedrijven worden gedurende de race veranderd. Bedrijven
moeten nu een solvabiliteit van minimaal 50% houden. Naar mijn mening
steken de indieners met deze motie een stok tussen de spaken. Wat is de echte
reden voor het indienen van deze motie? Het verhaal dat de heer Hessels zojuist
hield, slaat natuurlijk helemaal nergens op.De heerHessels(CDA)Ik weet niet of het de heer Zijlstra is opgevallen, maar er is de afgelopen
maanden iets gebeurd op financieel gebied in de wereld. Het gaat mij te ver
om dat uit te leggen. Wij kijken heel anders aan tegen de eisen die aan omvangrijke
financiële deals worden gesteld dan een paar maanden geleden. De CDA-fractie
is eerst akkoord gegaan met de eis van 30%. Toen was die eis zeker,
maar nu niet meer. Wij hebben het over een basisinfrastructuur voor ons land
waarin in de toekomst enorme investeringen nodig zijn. Als je die kunt baseren
op een groot eigen vermogen van het bedrijf, kun je veel meer vreemd vermogen
aantrekken en heb je een veel gezondere financiële positie. Dat daarmee
de opbrengst van de productie- en leveringsbedrijven bij verkoop iets minder
zal zijn, zien wij ook. Dat nemen wij dan maar op de koop toe.De heerZijlstra(VVD)Het is een misverstand om te denken dat eigen vermogen geen geld kost.
Daar moet je ook rendementen op draaien, want anders wordt het minder waard.
Wellicht wil de heer Hessels daarop ingaan. Ik weet ook wel dat de financiële situatie in de wereld is veranderd.
De heer Hessels maakt het overigens moeilijker om meer vreemd vermogen aan
te trekken. Met een balans van 50-50 kan je veel minder vreemd kapitaal aantrekken
dan je zou willen. In de motie wordt wel de mogelijkheid geboden om de eis
op termijn te verlagen, maar nu wordt het voor bedrijven moeilijker gemaakt
om vreemd vermogen aan te trekken. Dat is bijzonder vreemd.De voorzitter:Uw vraag lijkt mij helder.De heerHessels(CDA)Wat de heer Zijlstra nu zegt, is absoluut niet juist. In eerste termijn
heb ik inderdaad voorgesteld om 51% te hebben en te houden. Nu zeggen
wij dat er bij de opening minstens de helft aan eigen vermogen moet zijn.
Vervolgens kan juist dat eigen vermogen gebruikt worden om vreemd vermogen
aan te trekken. De heer Zijlstra gaat mij toch niet vertellen dat een bedrijf
met een heel hoge solvabiliteit moeilijker geld kan binnenhalen op de kapitaalmarkt
dan een bedrijf met een heel lage solvabiliteit, want dan wordt ons gesprek
straks wel heel erg lang, mijnheer Zijlstra.Ten slotte nog enkele opmerkingen over de verkoop van de productie- en
leveringsbedrijven, de PLB's. Tijdens het AO over het rapport van de commissie-Kist
en tijdens het AO de dag daarna over de VTE-Raad, was nog onduidelijk wat
de Europese Energieraad zou besluiten over de mogelijkheden van de lidstaten
om ongewenste overnames te voorkomen. De minister heeft er zojuist al naar
verwezen, maar graag wil ik haar ook hier complimenteren met de uitkomst van
dat overleg. Lidstaten krijgen immers de mogelijkheid om overnames door geïntegreerde
buitenlandse bedrijven én door bedrijven van buiten de EU die geheel
of gedeeltelijk in staatshanden zijn te blokkeren.De voorzitter: TichelaarDe heerHessels(CDA)De CDA-fractie juicht dit toe. De minister zei in dat overleg dat zij
niet wist of zij het klaar kreeg. Zij heeft het klaar gekregen! Nu moet zij
wel maximaal gebruikmaken van deze mogelijkheid die een Europees gelijk speelveld
dichterbij moet brengen. Om haar hierbij te ondersteunen, dien ik de volgende
motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat in de EU-Energieraad is besloten dat EU-leden overnames
van hun gesplitste energiebedrijven door ongesplitste bedrijven, dan wel door
overheidsbedrijven uit niet-EU-landen mogen blokkeren;van mening dat een gelijk Europees speelveld voor de Nederlandse energiebedrijven
van groot belang is;verzoekt de regering, de toegekende bevoegdheid maximaal te benutten en
overnames van de gesplitste Nederlandse energiebedrijven door ongesplitste
bedrijven, dan wel door energiebedrijven uit een niet-EU-land
die eigendom zijn van een buitenlandse overheid, niet goed te keuren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Hessels, Samsom, Wiegman-van Meppelen
Scheppink en Jansen. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 7 (31510).Was dit uw derde motie, mijnheer Hessels?De heerHessels(CDA)Dit was inderdaad mijn derde motie, voorzitter.Ik wil nog een korte verwijzing maken naar het debat over Schoon en Zuinig
dat afgelopen week heeft plaatsgevonden. De minister van VROM heeft daar interessante
dingen gezegd over de voorrang voor duurzame elektriciteit en de herbestemming
van niet gebruikte MEP-gelden in de SDE-regeling. Nu weten wij dat de minister
van VROM nooit iets zegt over energieonderwerpen zonder dat te hebben besproken
met de minister van Economische Zaken. Kan de minister van EZ ons laten weten
hoe zij met name de overheveling van de onderuitputting uit de MEP naar de
SDE gaat vormgeven?De heerVendrik(GroenLinks)Voorzitter. Als u mij toestaat, wil ik nog een vraag stellen over de eerste
motie van de heer Hessels.De voorzitter:Wat is dit? Die is toch al gepasseerd?De heerVendrik(GroenLinks)Ja, voorzitter, maar zij is nu rondgedeeld, dat geeft wat meer scherpte.Zie ik het goed dat de indieners met deze motie erkennen dat wij straks
een probleem hebben, dat de basislast te hard groeit in Nederland, met name
door de inzet van nieuwe kolencentrales? Dat laten wij toe en vervolgens bieden
wij TenneT ruimte en leggen hem de verplichting op om een extra balanceringscapaciteit
te bevorderen. Wij laten een probleem ontstaan dat wij vervolgens met veel
geld gaan oplossen. Is dit niet het paard achter de wagen spannen, mijnheer
Hessels?De heerHessels(CDA)Het antwoord op alle vragen luidt nee, zeker op de laatste. In mijn toelichting
op de motie heb ik uitvoerig aangegeven dat die buffers juist nodig zijn omdat
wij een heel ander systeem van invoeding op ons net krijgen. Juist decentrale
en flexibele invoeding veroorzaken op bepaalde plaatsen in ons net een moeilijker
situatie om de elektriciteit op datzelfde moment ook te gebruiken en te vervoeren.
Als wij alleen terugvallen op congestiemanagement, moeten wij andere bestaande
capaciteit afschakelen. Met wat wij voorstellen zou je juist zo'n kolencentrale
kunnen voorkomen. Dat is ons doel. Je creëert 's nachts bijvoorbeeld
door draaiende windmolens of door draaiende biomassa extra basislast die in
een waterpartij of op welke manier wordt omgezet. Vervolgens heb je dan niet
op piekmomenten of over de dag verspreid een kolencentrale nodig voor de basislast
die je anders zou hebben. Dit is zeer duurzaam.De heerJansen(SP)Voorzitter. Ik zal mijn inbreng leveren aan de hand van een vijftal moties,
die overigens allemaal meeondertekend zijn door de heer Vendrik van de fractie
van GroenLinks.Ik heb in eerste termijn erop gewezen dat wij nu iedere vier jaar een
energierapport krijgen, maar dat wij in het verleden een elektriciteitsplan
hadden. De naam "plan" suggereert al dat de overheid een ambitie
heeft om te sturen in een bepaalde ontwikkeling; dat was trouwens ook de realiteit.
Dat is naar de mening van de SP-fractie heel belangrijk. Door de liberalisatie
van de energiemarkt en met name de manier waarop dat is gebeurd, is de overheid
de regie kwijtgeraakt op een aantal factoren die bepalen of wij in staat zijn
om snel de bakens te verzetten in de richting van "duurzaam". Hoe
kan dat? Als wij aan marktpartijen overlaten welk soort productiecapaciteit
zij neerzetten en waar, uiteraard binnen bepaalde heel ruime kaders van de
ruimtelijke ordening, accepteren wij het als dat ertoe leidt dat sluipenderwijs
het Powerhouse-scenario realiteit wordt. De minister zegt wel dat de overheid
randvoorwaarden heeft en daarin stuurt, maar dat houdt toch niet tegen dat
wij tien of vijftien gigawatt aan fossiele capaciteit erbij maken. Het is
niet eens decentrale capaciteit. Als er optimaal gebruik zou worden gemaakt
van de restwarmte dichtbij de afnemers, zou je kunnen zeggen dat het in de
overgangsperiode nog acceptabel is. Nee, het is centrale capaciteit waarbij
het grootste deel van de restwarmte straks gewoon het water of de lucht in
wordt weg geventileerd. Dat is een heel slechte ontwikkeling.Om deze reden pleiten wij ervoor dat wij zo snel mogelijk weer starten
met een elektriciteitsplan, waarin de samenhang van al die componenten wordt
bevorderd; vandaar de volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat een optimale combinatie van brandstofmix, centraal/decentraal
vermogen, locatiekeuzen en infrastructuur van belang is voor de realisatie
van een duurzame elektriciteitsvoorziening tegen de laagste maatschappelijke
kosten;verzoekt de regering om binnen een jaar een voorstel aan de Kamer voor
te leggen om het Elektriciteitsplan in ere te herstellen, rekening houdend
met de inmiddels gewijzigde omstandigheden, in het bijzonder Europese wetgeving,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Jansen en Vendrik. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 8 (31510).De heerJansen(SP)Voorzitter. Ik hoor naast mij dat deze motie voor de SP een hoog realiteitsgehalte
uitstraalt, dus ik ga ervan uit dat de minister ze als de wiedeweerga zal
uitvoeren. Het is inderdaad een zeer haalbaar voorstel, ook onder de huidige
omstandigheden.Mijn tweede motie heeft betrekking op een ander aspect van de liberalisatie.
Door de splitsingswet zal binnenkort – hoe binnenkort weten wij nog
niet – een aantal bedrijven op de markt kunnen komen. Een meerderheid
in de Kamer heeft gezegd het niet verstandig te vinden dat de productiebedrijven
worden geprivatiseerd. Maar dat lijkt wel te gaan gebeuren, ook nog eens op
een manier die naar mijn mening haaks staat op de afspraken die wij een halfjaar
geleden, vlak voor het reces, met onder meer deze minister daarover hebben
gemaakt. Ik kreeg afgelopen vrijdag een afschrift van een brief die de raad
van bestuur van Essent heeft gestuurd naar de aandeelhouders dat men in serieus
gesprek is met overnamekandidaten, dat alle betrokken partijen daartoe een
geheimhoudingsverklaring hebben getekend en dat geen enkele mededeling wordt
gedaan eer een bindende overeenkomst met een potentiële partner is getekend.
Wij hebben hier een halfjaar geleden een uitgebreide discussie gehad dat minimaal
de democratisch gelegitimeerde aandeelhouders – ik doel op provinciale
staten en de gemeenteraden, die de colleges controleren die vervolgens op
die aandeelhoudersvergadering iets gaan roepen – zich daar uitgebreid
over kunnen uitspreken en dat er dus geen voldongen feiten worden gecreëerd
voordat dat proces ordentelijk is afgehandeld. Dat lijkt nu wel te gebeuren
en dat vind ik kwalijk.Het tweede aspect dat ik net zo kwalijk vind – ik kan mij eigenlijk
niet voorstellen dat de minister dat over haar kant laat gaan – is dat
er al zal worden verkocht voordat er gesplitst is. Er zal ongetwijfeld een
juridische constructie met ontbindende voorwaarden voor worden gekozen, maar
zo wordt wel een vorm van chantage bedreven, door een voldongen feit te creëren.
Dat is in deze situatie onacceptabel. Daarom wil ik de volgende motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de Raad van Bestuur van Essent op 13 november gemeld
heeft, serieus in gesprek te zijn met overnamekandidaten, dat alle betrokken
partijen daartoe een geheimhoudingsverklaring getekend hebben en dat geen
enkele mededeling meer gedaan wordt eer een bindende overeenkomst met een
potentiële partner is getekend;van mening dat:- hiermee de democratische controle door provinciale staten en
gemeenteraden buitenspel gezet wordt;- deze handelwijze haaks staat op de mededeling ten tijde van het principebesluit
in juni 2008 dat er nog geen onomkeerbaar besluit genomen zou worden;- het verkopen van een nog niet gesplitst energiebedrijf, ook al wordt
daarover een ontbindende voorwaarde afgesproken, ongewenst is;verzoekt de minister van Economische Zaken, op de kortst mogelijke termijn
te onderzoeken welke juridische en andere middelen haar ter beschikking staan
om een verkoop van een ongesplitst bedrijf zonder behoorlijke democratische
legitimatie te blokkeren, en deze middelen zo nodig ook in te zetten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Jansen en Vendrik. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 9 (31510).De heerZijlstra(VVD)Van de minister hoorden wij al dat niet-gesplitste bedrijven niet verkocht
mogen worden. Daarover hebben wij dus geen discussie, maar is het niet per
definitie zo dat raden en provinciale staten hierover een uitspraak moeten
doen? De heer Jansen is zelf lokaal actief geweest. Waarom deze motie?Heeft de heer Jansen de laatste exploitatiecijfers van Nuon meegekregen?
Sinds kort maken energiebedrijven in Nederland ook verlies. Vanwaar de persistering
van de heer Jansen in het feitelijk onmogelijk maken van verkoop? Zijn de
recentelijke ontwikkelingen niet juist een bewijs voor de grote risico's die
op deze markt worden gelopen, dus ook door overheden? Neemt de heer Jansen,
terwijl hij er niet over gaat, niet een groot risico voor de burgers van de
provincies en gemeenten, omdat hun belastinggeld, dat in de bedrijven zit,
wel eens een stuk minder waard kan worden?De heerJansen(SP)Nuon en zijn drie andere publieke vrienden hebben het afgelopen jaar volgens
mij 2,3 mld. winst gemaakt, grotendeels uitgekeerd aan de lokale en regionale
aandeelhouders. Er zit dus wel wat vet op de botten, ook bij de aandeelhouders.
Het is zeker waar dat ook publieke bedrijven niet ongevoelig zijn voor marktontwikkelingen,
want de grondstoffenmarkt is allang geliberaliseerd. Publieke bedrijven kunnen
ook in een geliberaliseerde markt meerwaarde hebben voor het realiseren van
de duurzaamheidsdoelstelling en het bedienen van de kleinverbruikers. Daarom
zijn wij tegenstander van een overhaaste uitverkoop.De ontwikkeling van de hoeveelheid duurzame elektriciteit die wordt opgewekt,
blijft achter, wat vooral heeft te maken met het bijzonder langzaam op gang
komen van wind op zee, maar er zit ook een financiële component in. Nederland
heeft er namelijk voor gekozen om duurzaam te subsidiëren vanuit de schatkist.
Als de pot leeg is, houdt het feest dus op voor het lopende jaar, zodat je
het volgend jaar weer moet opstarten. Dat is een soort stop-and-go-benadering,
wat buitengewoon fnuikend is om het tempo erin te krijgen. Ik moet toegeven
dat wij onder het vorige kabinet een heel lange stop hebben gehad, wat helemaal
dramatisch was, maar ook het huidige beleid lijkt wat op flipperkastbeleid,
waarvan wij als SP niet houden. Vandaar de volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat:- op dit moment investeringen in duurzame energie gesubsidieerd
worden vanuit de schatkist;- om deze reden de subsidie jaarlijks op slot gaat zodra
het geld op is;van mening dat dit fnuikend is voor een snelle uitrol van duurzame energie;verzoekt de regering om vóór de vaststelling van de SDE-regeling
voor 2011 een nieuwe financiering uit te werken, gebaseerd op het principe
van de Duitse Einspeisegesetz,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Jansen en Vendrik. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 10 (31510).De heerJansen(SP)Als wij de oplossing van de energieproblemen en het klimaatprobleem binnen
50 jaar op de rails willen hebben staan, dan moet nog heel veel werk worden
verzet op het gebied van onderzoek en ontwikkeling. Dat betekent dat er voldoende
geld voor moet worden uitgetrokken. De minister van Economische Zaken heeft
dat in wezen erkend door bij deze begroting al een stap in de goede richting
te maken, maar het gaat wel erg langzaam. Ik ben er daar nog een keer op gewezen
toen ik afgelopen vrijdag op bezoek was bij het FOM Instituut voor Plasmafysica
Rijnhuizen, een instituut in Nieuwegein, dat zich onder meer bezighoudt met
onderzoek naar kernfusie. Professor Lopes Cardozo, een van de grote namen
op dat terrein, had een heel aardig grafiekje waaruit bleek hoeveel geld wordt
besteed aan onze energierekening en hoeveel aan onderzoek naar energie. Aan
de hand daarvan heb ik de volgende motie opgesteld, want ik meen dat hij een
heel goed punt had.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat:- in de Europese Unie in 2008 circa 1000 mld. wordt uitgegeven
aan de energierekening, 30 mld. aan energiesubsidies en 2 mld. aan energieonderzoek;- van het onderzoeksbudget circa 75% wordt uitgegeven aan fossiele
toepassingen en slechts 25% aan alle overige vormen van energieopwekking,
inclusief duurzame;- de Nederlandse budgetten voor energieonderzoek wel wat opgetrokken zijn,
maar nog steeds in geen verhouding staan tot de urgentie van het energie-
en klimaatprobleem;- in Nederland méér geld wordt uitgetrokken voor ruimtevaart/-onderzoek
dan voor energieonderzoek;verzoekt de regering, bij de begroting 2010 met een voorstel te komen
voor een substantiële uitbreiding van het budget voor energieonderzoek,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Jansen en Vendrik. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 11 (31510).De heerZijlstra(VVD)Ik wil graag weten of de SP-fractie kan zeggen waaruit zij die verhoging
van het budget wil betalen.De heerJansen(SP)Voor de SP-fractie is het bespreekbaar om het extra budget uit de energieprijs
te laten komen, vergelijkbaar met het Duitse Einspeisegesetz, waardoor duurzaamheid
wordt betaald met een heffing op grijze stroom. Ik meen dat zoiets in dit
geval logisch is omdat de elektriciteit die wij straks moeten kopen anders
nog veel duurder wordt als wij dat niet doen. In wezen is het een slimme investering
van alle Nederlandse gebruikers in het beperken van de prijs in de toekomst.
Dat lijkt ons heel verstandig.De heerVan der Ham(D66)In de overwegingen noemt de heer Jansen het ruimtevaartbudget. Hij zegt
dus uitdrukkelijk niet dat het daaruit moet komen?De heerJansen(SP)Nee, ik heb dat voorbeeld alleen gegeven om duidelijk te maken hoe de
verhoudingen liggen en om welke orde van grootte het gaat. Die verhouding
wringt een beetje erg.Wij krijgen iedere vier jaar een energierapport. Overigens voldoet de
minister daarmee aan haar wettelijke plicht, dus in principe heb ik niets
dan lof daarover. Feitelijk is het echter geen energierapport maar een elektriciteits-
en gasrapport. Dat lijkt ons niet zo logisch gezien de samenhang der dingen.
De SP-fractie is voorstander van een meer integraal Energierapport, vandaar
deze motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het vierjaarlijkse Energierapport feitelijk een elektriciteits-
en gasrapport is;van mening dat een meer integrale rapportage over de ontwikkelingen in
de energiesector gewenst is;verzoekt de regering om bij het Energierapport 2013 een rapportage aan
de Kamer aan te bieden die recht doet aan de naam,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Jansen en Vendrik. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 12 (31510).De heerJansen(SP)De minister krijgt dus vier jaar om haar wetten op dit punt aan te passen.
Dat lijkt mij voldoende tijd voor een minister met zoveel daadkracht.De voorzitter:Ik dank de heer Jansen voor zijn inbreng in tweede termijn.Ik geef het woord aan de heer Van der Ham voor zijn tweede termijn.De heerVan der Ham(D66)Voorzitter. Ik dank de minister voor haar antwoorden.De voorzitter:Hebt u even een moment? De minister wil even weten of er vier of vijf
moties zijn ingediend. Mij blijkt dat vijf moties zijn ingediend. De vijfde
motie wordt nu uitgedeeld.De heerVan der Ham(D66)Voorzitter. Dank voor de antwoorden. Met de heer Zijlstra ben ik zeer
benieuwd hoe de minister zal reageren op de motie over de splitsing die volgens
mij een behoorlijk destructieve motie is. Ik ben benieuwd of zij hieraan een
draai zal weten te geven of de aanneming keihard ontraadt, maar dan is er
wel meer aan de hand.Over de stabiliteit van de financiering van de SDE zal de heer Samsom
namens de PvdA-fractie een motie indienen die ik steun, omdat wij wat doorkijkjes
willen organiseren naar de toekomst. Bij Schoon en Zuinig hebben wij het uitgebreid
over de sectorakkoorden gehad. Wij zijn daar niet zo tevreden over. Dit zijn
zaken die met dit overleg samenhangen, ook al gaat dit overleg er niet zozeer
over. Wij hebben hierover met de heer Vendrik een motie ingediend. Ik hoop
dat deze wordt aanvaard omdat het van belang is voor de duurzaamheidsdoelstellingen
van het kabinet.Bij interruptie heb ik al aan de minister gevraagd hoe het zit met de
uitvoering van de motie en het regeerakkoord wat betreft energiezuinigheid.
Zij schuift het allemaal door naar 2010 met het argument dat zij het dan pas
kan beoordelen, maar ik heb toch een probleem met dat antwoord. Ik kan mij
voorstellen dat zij er niet heel hard iets over kan zeggen als zij de cijfers
nog niet heeft, maar zij kan wel inzichtelijker maken welke beleidsintensiveringen,
met de bijbehorende financiën, op de rails zijn gezet om de doelstellingen
van de motie en het regeerakkoord daadwerkelijk te halen. In de debatten die
wij destijds met minister Brinkhorst voerden, werden getallen en percentages
genoemd die wel erg lijken op waarop wij nu afkoersen. Los van het feit dat
de minister zich verschuilt achter de cijfers die zij nog niet volledig in
kaart heeft gebracht, vraag ik mij af wat er in de tussentijd eigenlijk is
gebeurd.Naast de toezegging over energiebesparing en het omgaan met fluctuerende
olieprijzen, vind ik dat zij volgend jaar beleidsopties bij de Kamer moet
neerleggen voor vrijwillige maatregelen. Destijds heeft ECN doorgerekend welke
maatregelen moeten worden genomen die de keuzevrijheid beperken. Kan de minister
aangeven welke opties worden overwogen om in 2010 uit te voeren? Hierover
dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de Kamer bij motie-Van der Ham/Spies (28240, nr. 27) heeft
uitgesproken een energiebesparing te wensen van 2% per jaar vanaf 2010; verzoekt de regering, inzichtelijk te maken welke beleidsintensiveringen
zijn gedaan sinds de aanname van deze motie en de beleidsopties voor de toekomst
uit te werken;verzoekt de regering tevens, de Kamer hierover te berichten in het voorjaar
van 2009,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van der Ham. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 13 (31510).De heerVan der Ham(D66)Voorzitter. Over Europa hebben wij diverse debatten gehad in de afgelopen
twee jaar, maar dat onderwerp ontbreekt een beetje in de beantwoording van
de minister. Wat gaat de regering doen om meer geld uit te trekken voor gezamenlijk
onderzoek in het kader van het Zevende Kaderprogramma? Het Europees Parlement
heeft vorig jaar een kleine correctie toegepast om meer geld te besteden aan
gezamenlijk energieonderzoek, maar het is nog niet op het niveau van wat bijvoorbeeld
aan Euratom wordt besteed. Ik pleit er niet voor om op Euratom te bezuinigen,
maar wel om het gelijk te trekken. Welke bewegingen wil de minister maken
in de Europese atmosfeer? Is een nieuw instrument nodig om ervoor te zorgen
dat meer gemeenschappelijk onderzoek wordt gedaan? Hierover is een aantal
moties aanvaard door deze Kamer. De minister heeft zich in het verleden als
minister van Onderwijs zeer ingezet voor het Europees opschalen van nieuwe
onderzoeksmethoden. Ik heb vorig jaar voorgesteld om het geld meer gezamenlijk
in te zetten onder het motto Euronew, analoog aan Euratom. In het Europees
Parlement hoor ik ook dat nog steeds te versnipperd wordt geïnvesteerd
in onderzoek en ontwikkeling. Dat zou meer focus moeten krijgen.Ik vraag de minister om verder in te gaan op de CSP-technologie. De minister
heeft daar een paar dingen over gezegd, maar ik wil graag dat zij iets meer
aangeeft wat zij met de uitspraken van de Kamer op dat punt doet.D66 heeft inmiddels een partijcongres gehad, waar onder andere kernenergie
werd besproken. Op dit congres heeft onze partij uitgesproken dat zij niet
principieel tegenstander van kernenergie is, maar dat het pas een optie is
als echt blijkt dat CCS, schone energie en energiebesparing niet voldoende
zijn. Wij zetten dan niet slechts in op "vierde generaties" en dat
soort zaken. Ik vind het echter van groot belang, dat is immers een politieke
weging, wanneer wij gaan afspreken op welk moment wij evalueren of de CCS-technologie
voldoende voortgang maakt, zodat wij daarop kunnen anticiperen. Ik heb het
afgelopen jaar verschillende signalen vanuit het kabinet daarover gekregen.
In 2010 zou bezien worden of de CCS-technologie voldoende vordert, toen werd
het opeens 2015 en toen werd het pas 2020 voordat wij het echt inzichtelijk
zouden kunnen maken. Kan de minister vanuit haar ministerie een moment aanwijzen
waarop duidelijk moet zijn of die technologie daadwerkelijk grootschalig kan
worden ingezet, of dat wij ervan uit kunnen gaan dat de ontwikkeling niet
voldoende tempo maakt? De eventuele beleidsintensiveringen om de technologische
ontwikkeling te versnellen, moeten ook duidelijk zijn. Ik wil
graag op dit punt een afwegingskader van de minister horen.De vergadering wordt van 12.36 uur tot 13.00 uur geschorst.De heerSamsom(PvdA)Voorzitter. Er is nu anderhalve maand verstreken tussen de eerste en de
tweede termijn. Laten wij het vaker zo doen. Het geeft iedereen de kans om
een beetje wakker te worden. Nimmer kreeg de Kamer zoveel goede adviezen tussen
de eerste en de tweede termijn. Ik kreeg die in ieder geval, ik neem aan dat
dit ook voor mijn collega's geldt. Er werden nog hele rapporten opgesteld
en naar ons toegestuurd. Veel daarvan valt in de categorie "het is allemaal
niet voldoende, er moet veel meer gebeuren". Met alle waardering voor
alle adviezen en rapporten, zeg ik: ik ben dat stadium inmiddels wel een beetje
voorbij. Als het allemaal niet voldoende is, wil ik weten wat er precies niet
voldoende is. Als er veel meer moet gebeuren, wil ik vooral mee bepalen wat
er precies moet gebeuren. Volgens mij is dit debat daarvoor bedoeld.Een punt waarvan ik vind dat het niet voldoende is, is de financiering
van duurzame energie. De vorige keer heb ik dit punt ook als eerste genoemd.
Dit is een van de belangrijkste pijlers onder Schoon en Zuinig en onder de
ambities van dit kabinetsbeleid. Het gaat daarbij zowel om de ambitie voor
duurzame energie zelf – dat spreekt voor zich – als om de doelstellingen
voor de reductie van CO2. Deze doelstellingen staan en vallen bij
het halen van de doelstelling voor duurzame energie, en deze doelstelling
staat en valt weer bij het "halen of falen" van de duurzame elektriciteitsdoelstelling.
Binnen duurzame energie, warmte, elektriciteit en transport is elektriciteit
de belangrijkste pijler. Daarnaast is elektriciteit het gemakkelijkst te verduurzamen.De vorige keer zei ik al in mijn eerste termijn dat ik na een snel gemaakte
berekening tot de conclusie kwam dat er tussen 2012 en 2020 een tekort is
van ongeveer 3 à 4 mld. Sinds die tijd is er nog iets gebeurd. Wij
hebben de biobrandstoffendoelstelling verlaagd. In de Kamer is daarover een
luid gejuich opgegaan. Ikzelf juichte toen niet, omdat ik mij realiseer dat
dit verplichtingen elders schept, omdat de doelstelling gewoon blijft staan.
Om de hele doelstelling te halen, moeten wij minimaal 35% van onze
elektriciteit in 2020 duurzaam opwekken. Misschien kan iedereen dat tot zich
laten doordringen: 35%, meer dan een derde van onze elektriciteit in
2020, moet duurzaam worden opgewekt. Dat kan met de SDE-regeling die wij hebben
ontworpen. Ik dank iedereen die ons de feed-inregeling uit Duitsland adviseert,
maar die hebben wij al, namelijk onze SDE-regeling. Deze is superieur aan
de Duitse feed-in. Tot mijn tevredenheid heb ik geconstateerd dat de Duitsers
de feed-inregeling bij hun laatste wetswijziging hebben aangepast, zodat zij
meer in overeenstemming is met die van ons. Wij hebben het voordeel dat wij
nogal laat zijn begonnen. Daardoor konden wij van de Duitsers leren. Wij hoeven
ons daarom niet op de borst te slaan, maar het is wel een feit.Wij moeten wel één heel belangrijk probleem oplossen, namelijk
of er genoeg geld is. De vorige keer zei ik daar al over: 3 à 4 mld.
na 2012. De minister zei toen toe dat zij in het voorjaar dezelfde berekening
zou maken en dat zij deze aan ons zou toesturen. Wij willen verder doorpakken.
Wij komen daarom tot de volgende motie.De heerJansen(SP)Ik heb een vraag over wat er superieur is in de financiering van duurzame
energie. Er is één aspect in de Duitse regeling dat mij altijd
heeft aangesproken. Dat is dat groene energie wordt betaald door een opslag
op grijze energie. Daardoor krijg je niet het systeem van stoppen, opnieuw
beginnen enzovoort. Er is dan dus continuïteit in de financiering. Ik
dacht dat de PvdA-fractie om die reden onlangs heeft voorgesteld om dat te
bekijken. Om die reden heb ik voorgesteld om deze financiering voor 2011 te
gaan proberen. Wat vindt de heer Samsom daarvan?De heerSamsom(PvdA)Ik heb die motie gezien. Ik constateer dat er in ieder geval in mijn fractie
en ook bij de medeondertekenaars van de motie die ik straks zal indienen,
meer ongeduld is dan bij de fracties van GroenLinks en de SP over het halen
van de duurzame-energiedoelstelling. Daarmee worden de verhoudingen helder
neergezet. Ik ga natuurlijk niet wachten tot 2011.De heerJansen(SP)Kan de heer Samsom nu antwoord geven op mijn vraag?De heerSamsom(PvdA)De regeling in Duitsland heeft tot gevolg dat duurzame energie los van
de markt op het net gekwakt wordt. Dat is lastig in een situatie waarin de
rest van de hele energievoorziening via de beurs of anderszins moet worden
verhandeld. De Duitsers passen dit nu aan, want de omvang van duurzame energie
neemt nu dusdanig toe dat je deze niet meer buiten dat soort systemen om kunt
verhandelen. Het Duitse systeem is gebaseerd op een vergoeding die na vijf
jaar sterk terugvalt. Wij hebben haar vijftien jaar lang op hetzelfde niveau.
Dat bedoel ik met "de verbeteringen die wij hebben aangebracht".
Dat is niets om ons over op de borst te slaan. Wij konden gewoon leren van
de Duitsers. Dat hebben de Spanjaarden ook gedaan. Zij hebben hun regeling
ook iets beter vormgegeven dan de Duitsers. Ik zei echter al dat het belangrijkste
ontbrekende punt voldoende financiering is. Vandaar de volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat een voortvarende ontwikkeling van duurzame energie gebaat
is bij investeringszekerheid op lange termijn;overwegende dat de SDE voor deze kabinetsperiode voldoende is gefinancierd
om de ambities waar te maken, maar dat voor de periode 2012 tot 2020 nog forse
aanvullende middelen nodig zijn;van mening dat de reservering van deze middelen niet tot bij de volgende
formatie kan wachten, maar zo spoedig mogelijk moet gebeuren om de continuïteit
van de investeringen in duurzame energieprojecten te waarborgen;verzoekt de regering om dit voorjaar de omvang van de voor de kabinetsambities
noodzakelijke financiële middelen te bepalen en de Kamer
daarover te informeren;verzoekt de regering, de Kamer dit voorjaar voorstellen te doen op welke
manier deze middelen bij de begroting 2010 gereserveerd zouden kunnen worden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Samsom, Hessels, Wiegman-van Meppelen
Scheppink en Van der Ham. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.Zij krijgt nr. 14 (31510).De heerJansen(SP)Voorzitter. Nu ik de motie hoor, vraag ik mij toch af wat daaraan zo geweldig
is ten opzichte van de motie van ondergetekende en de heer Vendrik. Het tweede
punt is dat die inferieure Duitse regeling, die slechts voor vijf jaar subsidieert,
wel per inwoner, per hoofd van de bevolking, vijf à tien keer zoveel
duurzame energie per jaar oplevert dan de geweldige Nederlandse regeling.
Hoe kan dat toch?De heerSamsom(PvdA)Omdat de regeling in Duitsland in 1998 is begonnen, en die van ons pas
in april 2008. Dat is wel een vrij significant verschil. Ik kan er ook weinig
aan doen. Ik had het ook graag anders gehad, maar terugkijken helpt niet.De heerJansen(SP)Dus volgend jaar zitten wij op het Duitse niveau met uw regeling?De heerSamsom(PvdA)Nee, u hebt even snel meegerekend, dan weet u dat de Duitsers negen jaar
voorsprong hebben op ons. Om even een paar getallen te noemen: afgelopen jaar
is in Nederland het aandeel zonne-energie op de markt gestegen met 1000%.
Bij de Duitsers was dat 20%. Bij windenergie gaan wij ook harder dan
de Duitse stijgingspercentages. Met andere woorden: wij hebben nog een heel
lange weg te gaan, maar wij zijn helemaal niet op de slechte weg. Die weg
houdt echter wel op als er niet genoeg financiering is. Uiteraard laten wij
de regering haar eigen verantwoordelijkheid, maar wij vragen in onze motie
om een voorstel en hebben daar een uitgesproken idee bij. Het FES is beschikbaar
in de nieuwe FES-wet die is aangekondigd voor duurzame energie. Tussen 2012
en 2020 is uit het FES 6 mld. nog niet belegd, zo blijkt uit de antwoorden
op vragen ten aanzien van de Miljoenennota. De fracties van het CDA en de
PvdA hebben bij de financiële beschouwingen bovendien gevraagd om een
mogelijke verhoging van de voeding van het FES. Volgens mij kunnen wij in
die contreien de juiste financiering vinden, om zo snel mogelijk die investeringen
weer los te krijgen. Als wij iets moeten doen in de huidige situatie met de
kredietcrisis, dan is het zekerheid scheppen voor private investeerders. En
wat zou er nu mooier zijn dan dat op het gebied van duurzame energie te doen?De heerVendrik(GroenLinks)Voorzitter. Dat hadden wij ook al kunnen regelen als er gewoon was afgesproken
dat het FES omgevormd zou worden tot een fonds voor duurzame energie. Dan
heb je het meteen geregeld. Mijn vraag is echter een andere. De heer Samsom
zei zojuist dat de taakstelling voor duurzame elektriciteit omhoog moet, omdat
wij een tegenvaller hebben op het gebied van biobrandstoffen. Wij hebben de
bijmengverplichting immers verlaagd naar 4% in 2010. Mag ik er dan
toch tot nader order vanuit gaan dat de PvdA-fractie met die van GroenLinks
van mening is dat het CO2-verlies dat in de sector wegverkeer ontstaat
door de verlaging van de bijmengverplichting biobrandstof, moet worden opgelost
door minister Eurlings? Deze minister moet ook heel veel meer doen, maar de
heer Eurlings mag ook wel een tandje harder rijden, als het gaat om CO2 dan.De heerSamsom(PvdA)Ik heb al één stap verder gedacht. Als minister Eurlings
dat wil oplossen zonder biobrandstoffen, dan zal hij toe moeten naar een verdergaande
elektrificering of hybridisering van het autoverkeer en het personenvervoer,
en misschien zelfs wel van het vrachtvervoer, maar tegen 2020 denk ik dat
wij nog niet helemaal zo ver zijn. Voor het personenvervoer is dus duurzame
elektriciteit nodig. Anders heb je leuke elektrische auto's, maar rijden deze
op kolengestookte elektriciteit. Met andere woorden: dit voldoet precies aan
beide doelstellingen. Wij verhogen de ambitie voor duurzame elektriciteit
en wij brengen dat onder in de sector vervoer en verkeer. Daar is niets mis
mee.De heerVan der Vlies(SGP)Voorzitter. Ik heb een vraag over de motie. Ik begrijp het toch nog niet
helemaal. Er worden twee jaartallen genoemd die cruciaal zijn, namelijk een
intensivering in de periode 2012-2020, en een reservering in het jaar 2010.
Daarbij gaat het dus echter nog niet om een betaalbaarstelling of een openstelling
van dit extra budget al in 2010. Begrijp ik het goed dat deze betaalbaarstelling
later volgt? Als dat zo is, komt de motie van de heren Jansen en Vendrik daarnaast
te liggen. Wij moeten goed weten wanneer extra volume ontstaat.De heerSamsom(PvdA)Het volume dat wij tot en met 2011 hebben gereserveerd volgens de huidige
begrotingsstaten, die zijn terug te vinden in de begroting van Economische
Zaken, is het volume dat correspondeert met een traject richting 20%
duurzame energie en 35% duurzame elektriciteit. Om kort te zijn: daarvoor
moet je het volgende kunstje driemaal herhalen. Je moet daarvoor elke vier
jaar de hoeveelheid duurzame elektriciteit op het net verdubbelen. Wij verdubbelen
in de lopende vier jaar, maar daarna moeten wij dit nog twee keer zo doen.
Daarvoor zijn de fondsen bedoeld waarover wij nu spreken. Deze zijn nu al
nodig, omdat het drie tot vier jaar vergt voordat een plan voor bijvoorbeeld
een offshore-windpark leidt tot realisatie. In september 2009 komt de begroting
over 2010 uit. Als wij tegen die tijd geen zicht bieden op voldoende financiën,
zullen grote investeerders hun investeringen achter de tanden houden, voor
zover zij die al overwogen. Ik wil dat deze investeringen zo snel mogelijk
worden gedaan. Wij hebben pas geld nodig in 2012, 2013, 2014 of later, maar
wij moeten het nu al reserveren. In de motie van de heren Jansen en Vendrik
wordt gevraagd om zoiets te doen in 2011. Zo veel tijd hebben wij echter niet.De heerJansen(SP)De heer Samsom daagt mij uit om te reageren. Met onze motie willen wij
ervoor zorgen dat er vanaf 2011 een openeinderegeling is die wordt gefinancierd
door grijs of groen. Deze regeling kan ook in 2011 tot een enorme
impuls leiden. In het voorstel van de heer Samsom wordt, met alle respect,
deze impuls niet gegeven. Sterker nog, de heer Samsom stelt dat wij in 2020
op 20% zitten. Het ECN heeft anderhalf jaar geleden al gezegd dat hooguit
een percentage van 16 zal worden gehaald bij het meest gunstige economische
scenario. Als het in economisch opzicht tegenzit, zullen wij uitkomen op minder
dan 13%. De heer Samsom haalt dus sowieso zijn eigen doelstelling niet.De heerSamsom(PvdA)Juist omdat dit in het ECN-rapport werd gesteld, en vanwege de berekeningen
die daarbij werden geleverd, ben ik tot de conclusie gekomen dat er een bedrag
nodig is dat oploopt tot 5,3 mld. – ik specificeer het bedrag nog wat
verder – om deze 20% wél te halen. Ik lees die rapporten
en trek daaruit mijn conclusies. Ik spoor de minister aan, gesteund door een
Kamermeerderheid, om diezelfde conclusies te trekken. Ik laat het kabinet
daarbij de ruimte om met voorstellen te komen voor de financiering ervan.
Ik sluit niet uit dat ons voorstel daarbij kan worden ingeleverd door een
nog beter voorstel om duurzame energie te financieren.Naar ik aanneem, luistert de staatssecretaris op dit moment aandachtig
mee, ongeacht de plek waar zij op dit moment verblijft, of laat zij dit doen.
In het kader van de haast die wij hebben met het realiseren van duurzame elektriciteit
en offshore windenergie hebben wij brieven gekregen over de planning. De eerste
450 MW wordt gerealiseerd in een oud, ietwat onbeholpen vergunningstelsel.
Goed, wij moeten wat snelheid maken. Ondanks vele pogingen die ik daartoe
heb ondernomen, kan ik aan dit oude stelsel niets meer doen. Ik wil dat ook
niet meer, want een aantal bedrijven wil nog de kans krijgen om mee te doen
bij de realisering van deze 450 MW. Daarop moeten wij even wachten.Daarna komt echter de grote hap, namelijk 6000 MW offshore-windenergie,
te vergeven via een concessiestelsel. Een mooie planning leidt ertoe dat wij
pas in 2011 deze concessies kunnen vergeven. Dat is ons echt te laat en dit
duurt te lang. Deze concessie-uitgifte is gekoppeld aan de opstelling van
een waterplan en alles wat daarbij hoort. Ik begrijp dat het allemaal heel
ingewikkeld is om dit te versnellen, maar toch willen wij heel graag zo'n
versnelling. Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de huidige planning voor het concessiestelsel ervoor zorgt
dat na de "tweede tranche" van 450 MW er weer minimaal een jaar
onzekerheid zal bestaan over het vergunningenstelsel voor offshore windenergie;van mening dat dit de realisatie van de kabinetsambities niet ten goede
komt en slecht is voor het investeringsklimaat voor offshore windenergie;verzoekt de regering, de planning voor het "concessiestelsel"
voor offshore windenergie zodanig te versnellen dat uiterlijk in het voorjaar
van 2010 de eerste concessies kunnen worden uitgegeven,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Samsom, Hessels en Wiegman-van
Meppelen Scheppink. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 15 (31510).De heerSamsom(PvdA)Ik kom op het ETS. Hierover heeft de minister in haar bijdrage niet al
te veel gezegd. Op dit moment woedt in Europa een grondoorlog over dit emissiehandelssysteem.
Alle prachtige, lachende gezichten na Europese toppen ten spijt: het gaat
hard tegen hard. Ik spoor de regering nogmaals aan om hard te blijven spelen
volgens de lijn die wij hier met elkaar hebben afgesproken. Dat betekent:
onverkort, 100% veilen voor in ieder geval de elektriciteitssector,
en voor alle andere sectoren zo veel als maar mogelijk is. Wij weten dat de
Duitsers – daar heb je ze weer – er anders over denken. Wij weten
dat de Italianen en de Polen er anders over denken. Dat zijn best grote landen.
Maar wij kunnen ons mannetje staan.Dit onderstreept bij ons ook de noodzaak om als back-upplan te blijven
pleiten voor normering van de uitstoot van kolencentrales, of elektriciteitscentrales,
zoals je eigenlijk zou moeten zeggen. Mocht het met het ETS mislukken, ontstaat
daardoor alsnog de facto een verplichting voor CO2-opslag. Ik doel
op de normering zoals die door het Europees Parlement in de regelgeving is
opgenomen. Nederland heeft beloofd om daarvoor te zullen pleiten. Ik ga ervan
uit dat dit zo blijft. Dat is extra hard nodig, aangezien zich bij het ETS
verontrustende ontwikkelingen voordoen.Een nieuw onderwerp op deze agenda betreft het aansluitbeleid en het congestiemanagement.De heerVendrik(GroenLinks)Laten wij er maar even van uitgaan dat wij dat back-upplan nodig hebben.
Dat geldt ook voor alle centrales die nu onderweg zijn. Niet alleen over de
normering wordt nog gestoeid, maar ook over het jaartal waarin de normering
van kracht wordt, en dan waarschijnlijk alleen voor de nieuwe centrales waarvoor
vergunningen worden afgegeven vanaf het jaartal waarin de normering van kracht
wordt. Of vinden wij dat de normering, die alsdan wordt afgesproken in Europa,
eigenlijk naar voren gehaald moet worden? Wat is de positie van de Partij
van de Arbeid op dat punt?De heerSamsom(PvdA)De heer Vendrik steekt zijn licht toch ook op in Europa, neem ik aan.
Het Europees Parlement heeft daarvoor een jaartal en een aantal gram per kilowattuur
genoemd die door de Europese Raad volstrekt onbespreekbaar worden geacht.
Ik kan nu wel voorstellen dat deze minister zich ver buiten het speelveld
moet plaatsen door nog verder te gaan dan het Europees Parlement, maar dat
hebben wij niet gedaan. Wij hebben de Nederlandse regering gevraagd om zodanig
positie te kiezen dat de normering als back-upplan boven de markt blijft hangen.
Tot nu toe is dat goed gegaan en wij sporen de minister aan om dit te blijven
doen. Ik kan niet onderhandelen namens de minister – zo is volgens mij
onze taakverdeling niet – maar ik weet hoe realistisch dat plan in Europa
is. Dat is niet zo realistisch! Wij moeten er dus met prudentie
maar wel met kracht voor blijven strijden.De heerVendrik(GroenLinks)Voorzitter...De voorzitter:Ik kijk naar het aantal sprekers dat nog volgt. De minister moet in de
gelegenheid zijn om een reactie op de moties voor te bereiden. De heer Samsom
gaat nu dus echt zijn betoog vervolgen.De heerSamsom(PvdA)Over de ministeriële regeling over het congestiemanagement die nu
voorligt, zijn uit het veld verontrustende geluiden vernomen; of laat ik liever
zeggen "verontruste geluiden", want of ik erdoor verontrust word,
hangt van het antwoord van de minister af. Kort en goed gaat het om het volgende.
Deze regeling zou het mogelijk maken dat de komende jaren, zolang het wetsvoorstel "voorrang
duurzaam", zoals ik het maar even noem, nog niet van kracht is, juridisch
dan wel feitelijk allerlei basislast op het net wordt gecontracteerd, waardoor
straks, als zo'n mooi wetsvoorstel er ligt, dit niet meer nodig is omdat alles,
met name duurzame energie, dan achter het net vist. Als dat zo is, hebben
wij met zijn allen een probleem gecreëerd. Dat moeten wij niet willen.Mijn lezing van het wetsvoorstel "voorrang duurzaam" was als
volgt. Op het moment dat het van kracht wordt, heeft alle duurzame energie,
wanneer die ook op het net gezet is en of dit nu al eerder of later is gebeurd,
altijd voorrang, niet alleen bij aansluiting maar vooral ook bij transport
van de feitelijke elektriciteit die op dat moment geleverd wordt. Als mijn
lezing correct is, denk ik dat wij kunnen doorgaan met deze ministeriële
regeling. Als het niet zo is, dan hebben de mensen die verontrust zijn daartoe
inderdaad reden. Dan moeten wij daarover verder met elkaar spreken, en kan
mijn fractie dus niet instemmen met deze ministeriële regeling. Ik hoor
graag het antwoord van de minister.Ik zeg kort iets over de vermogensverdeling bij de splitsing. Mijn collega
Hessels heeft daarover al het een en ander gezegd. Er is in de kranten gesuggereerd
dat wij de regels van het spel gedurende het spel zouden veranderen. Dat is
niet het geval. Wij hebben het over de openingsbalans bij splitsing die nodig
is om de enorme investeringen waarvoor netbeheerders in de komende tijd staan,
waar te maken. In juni hebben wij al een motie ingediend waarin wij onze ongerustheid
uitspraken over de vraag of dat wel zou lukken, of de openingsbalans daarvoor
solvabel genoeg zou zijn. Er zou namelijk wel eens een verschil van inschatting
kunnen zijn over de enorme investeringen waarvoor netbeheerders staan. Die
hebben niet alleen betrekking op het leggen van een paar koperdraadjes, maar
ook op een verduurzaming van onze gehele energievoorziening. Slimme meters
zijn daarvan nog maar het begin. Wij vragen de minister om bij de openingsbalans
juist op die investeringen scherp te letten. Zo nodig zou zij daarvoor aanvullende
wettelijke maatregelen moeten creëren. Wij hopen eigenlijk dat de huidige
wettelijke maatregelen, namelijk de bevoegdheid van de minister om het splitsingsplan
goed of af te keuren, daarvoor voldoende zijn. Het signaal dat wij met deze
motie hebben willen onderstrepen zal helder zijn.De gasprijzen fluctueren op dit moment net zo bizar als de olieprijzen,
doordat wij ze aan elkaar hebben gekoppeld met een ooit verstandige afspraak.
Afgelopen zaterdag hoorde ik in Kassa de directeur van Gasterra zeggen dat
hij misschien wel in gesprek zou willen met de energiebedrijven en met zijn
aandeelhouders – waarvan wij er één zijn – om een
wat matigender systematiek te verzinnen. Met andere woorden: wij gaan nu niet
met de olieprijs omhoog, of nu niet omlaag, maar wij nemen daarvan maar een
deel, zodat consumenten niet ieder half jaar worden opgeschrikt door heel
sterk wisselende prijzen. Steunt de minister dit idee?De heerVendrik(GroenLinks)Ik heb de heer Samsom over een punt nog niet horen spreken. Tussen het
vorige deel van dit debat en dit deel zit de ondertekening van het convenant
met de energiesector. Daaronder staat de handtekening van onder anderen deze
minister. Sommige partijen hebben zelfs geweigerd om dit convenant te ondertekenen,
omdat het niet duurzaam genoeg is. Dit zal de heer Samsom pijn doen. Is dit
convenant voor de fractie van de Partij van de Arbeid aanvaardbaar en zo ja,
waarom?De heerSamsom(PvdA)Mijn fractie heeft de minister altijd ertoe opgeroepen om alle ambities
met behulp van wetten, regels, normen en fiscale prikkels waar te maken. Wij
ondersteunden de aanpak met convenanten omdat deze in aanvulling op de wettelijke
aanpak versnelling, dan wel versoepeling kan aanbrengen. Wij weten allemaal
hoe het kan gaan als bedrijven het niet eens zijn met wetten. Dan lopen zij
naar de rechter en wordt een roettaks nog afgeschaft ook. Dat type problemen
probeer je met behulp van convenanten te voorkomen. Je probeert er eigenlijk
nog een schepje bovenop te doen. Ik constateer dat dit niet gelukt is met
het ondertekenen van het convenant met de energiesector. Wij vinden dit jammer,
waarschijnlijk net zo jammer als de heer Vendrik of zelfs nog jammerder. Laten
wij dit maar in het midden laten. Ik vind het echter niet al te relevant.
De energiesector heeft zich aan dit convenant gebonden. Ik complimenteer hem
daarvoor. Ondertussen zal de energiesector zich ook moeten conformeren aan
de regels, de wetten en de prikkels die wij met de SDE gaan invoeren. Ik ga
ervan uit dat deze voldoende zijn om de doelstellingen te halen, zeker met
de aanvullingen die ik heb proberen leveren in deze termijn. Ik had graag
meer gewild, in de vorm van een prachtig convenant waarbij iedereen juichend
door de duurzame hemelpoort zou duiken, maar dit is niet gebeurd. Dit is wederom
een staaltje van eigenbelang en kortzichtigheid van velen in het bedrijfsleven,
maar niet van iedereen. Niet iedereen heeft het getekend.MevrouwWiegman-van Meppelen Scheppink(ChristenUnie)Voorzitter. De minister gaf in haar eerste termijn aan dat wij niet alles
voor de komende veertig of vijftig jaar moeten vastleggen. Natuurlijk is dit
niet mogelijk, maar wij kunnen wel duidelijk een richting wijzen door randvoorwaarden
te stellen, bijvoorbeeld in het kader van CCS. De markt vraagt hierom, bijvoorbeeld
bij de afweging om werk te maken van energieopslag. Ik moet dan ook zeggen
dat het energieakkoord mij teleurstelt. Het is echt een gemiste kans. Anders
kan ik het niet duiden. De minister gaf in eerste termijn aan dat zij de mogelijkheid
voor kolen openhoudt, met CCS, zonder meer. Welke garantie is er van de kant
van energiebedrijven dat nieuwe kolencentrales daadwerkelijk gepaard zullen
gaan met CO2-opslag? De overheid moet subsidiëren,
maar welke garanties krijgt de overheid daarvoor terug. Ik ben daar niet gerust
op. Ik sluit mij gemakshalve aan bij het verzoek van de heer Samsom om een
soort back-upplan.Voor de energie-infrastructuur die nodig is om de komende decennia de
stroom van de bron bij de klant te krijgen, is innovatie door de netbeheerders
van groot belang. Dit stelt het Energierapport terecht. Het huidige reguleringskader
neigt echter naar eenzijdige nadruk op financiële efficiëntie. Het
is van belang dat netbeheerders daadwerkelijk ruimte krijgen voor innovatie
en investeringen. Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat een verregaande verduurzaming van de energievoorziening
en de toename van decentrale opwekking van elektriciteit ingrijpende consequenties
zullen hebben voor de netwerken;overwegende dat het faciliteren van de verduurzaming van de energievoorziening
de netbeheerders noodzaakt tot innovatie;overwegende dat het huidige reguleringskader van netbeheerders neigt naar
een eenzijdige nadruk op financiële efficiëntie op korte termijn;overwegende dat, zoals uit ervaringen in het buitenland is gebleken, een
dergelijke eenzijdige prikkel leidt tot druk op de innovatie-inspanningen
van netbeheerders;spreekt uit dat het niet wenselijk is wanneer het reguleringskader de
innovatie-inspanningen van netbeheerders onder druk zet en zo de verduurzaming
van de energievoorziening belemmert in plaats van stimuleert;verzoekt de regering, bij de aangekondigde heroverweging van het reguleringskader
te voorkomen dat de efficiëntieprikkel voor de netbeheerders leidt tot
beperking van hun innovatieactiviteiten, door te waarborgen dat deze hun uitgaven
aan innovatie uit de gereguleerde tariefinkomsten kunnen dekken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Wiegman-van Meppelen Scheppink.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 16 (31510).MevrouwWiegman-van Meppelen Scheppink(ChristenUnie)Voorzitter. Ik gebruik dit moment om een concrete vraag voor te leggen
aan de minister betreffende de ontwikkelingen rondom de 380 kV. Wij zijn in
afwachting van deel drie van de pkb "Randstad 380 kV verbinding Haarlemmermeer
Oost". Wij gaan er vanuit dat de Kamer voordat het voorgenomen tracébesluit
voor de Noordring kenbaar wordt gemaakt, geïnformeerd wordt over het
kabinetsstandpunt over de verbinding Haarlemmermeer Oost. Kan de minister
dit toezeggen?Mijn volgende punt betreft congestiemanagement. De minister stelde in
haar eerste termijn dat er wat haar betreft uiteindelijk een combinatie zal
moeten komen van enerzijds congestiemanagement en anderzijds een systeem waarin "duurzaam"
voorrang krijgt boven "niet duurzaam". Gezien de ook door de minister
benoemde samenhang, had de fractie van de ChristenUnie graag gezien dat de
regeling over het aansluitbeleid die wij inmiddels hebben ontvangen tegelijk
zou kunnen worden behandeld met de wet die de voorrang van duurzame energie
regelt. Alleen dan kunnen wij beoordelen of met deze regeling en met de wet
de opwekking van duurzame energie daadwerkelijk wordt bevorderd. Ik constateer
dat het proces anders loopt, maar ik wil vandaag heel graag de harde garantie
van de minister krijgen dat de ministeriële regeling de opwekking van
duurzame energie niet in de weg zit, maar daadwerkelijk bevordert.Een toename van duurzame en decentrale opwekking van elektriciteit vraagt
om extra aandacht voor de balans in de belasting van het net. Energieopslag
kan dan uitkomst bieden. Dit is voor de fractie van de ChristenUnie reden
geweest om de motie van de fractie van het CDA over energieopslag mede te
ondertekenen. De minister wil op dit punt partijen bij elkaar brengen en innovatie
stimuleren. Het is aan marktpartijen om een sluitende businesscase te ontwikkelen.
Om die stap te zetten, wachten zij op meer duidelijkheid over de randwaarden
die de overheid stelt bij de ontwikkelingen van de energievoorziening. Ik
constateer een patstelling. Kan de minister meer duidelijkheid geven over
de rol die zij in de toekomst weggelegd ziet voor energieopslag? Voor de grootschalige
inpassing van windenergie wordt er ook gekeken naar mogelijkheden van grootschalige
energieopslag in Nederland. Hierbij zal volgens het kabinet ook de mogelijkheid
van een energie-eiland in de Noordzee betrokken moeten worden. In hoeverre
worden echter andere, kleinschaligere opties serieus overwogen, bijvoorbeeld
het initiatief "Energie uit water", een aangepaste versie van het
oude plan-Lievense voor het IJmeer en het Markermeer?Bij de VROM-begroting van 2008 heb ik in het kader van de energie-innovatie
een motie ingediend om de mogelijkheden te onderzoeken van een revolving fund
ter garantstelling voor de risico's van de energie-innovaties. In de Innovatieagenda
Energie wordt gesteld dat het mogelijk voordelen kan bieden om subsidies te
vervangen door krediet en/of garantiefaciliteiten. Dit zal nader worden bezien,
mede in overleg met marktpartijen. Wanneer wordt de Kamer geïnformeerd
over de uitkomst hiervan?Tot slot heb ik nog een vraag over warmte. De minister komt met een aanvalsplan.
Bij de aanleg van restwarmte-infrastructuur kampen partijen steeds met hoge
aanloopkosten. Tot op heden blijkt in de praktijk dat alle betrokken partijen
afzonderlijk deze investeringen niet kunnen en willen dragen. Welke mogelijkheden
ziet de minister om een faciliteit te bieden om deze hoge aanloopkosten bij
de aanleg van restwarmte-infrastructuur het hoofd te bieden?De heerJansen(SP)Ik heb een vraag aan mevrouw Wiegman over de visie van de ChristenUnie
op het back-upplan ten aanzien van de kolencentrales. Als het plan
van het Europese Parlement in december de eindstreep haalt, komt er een normering
voor centrales van 500 gram CO2 per kilowattuur per 2015. Dat is
toch nooit een back-upplan voor de centrale die nu al wordt gebouwd en de
centrales waarvoor nu de vergunningen worden afgegeven? Hoe kan het een back-upplan
zijn om te zorgen dat via de normering CCS wordt afgedwongen? Dat snap ik
niet. Kan mevrouw Wiegman mij dit uitleggen?MevrouwWiegman-van Meppelen Scheppink(ChristenUnie)Op dit moment zijn ook mijn vragen over CCS bijzonder groot. Om die reden
ben ik mijn bijdrage daar ook mee begonnen. Als blijkt dat de normering niet
voldoende is, ook op Europees niveau, zijn er aanvullingen nodig. De minister
heeft in eerste termijn gezegd: met CCS, zonder meer. Ik ben benieuwd welke
routes dan bewandeld kunnen worden. Dat moet ik weten om echt vertrouwen te
hebben in de toezeggingen van de minister.De heerJansen(SP)De heer Vendrik heeft mede namens mij een motie ingediend over kolencentrales.De heerVendrik(GroenLinks)Dat moet ik nog doen.De heerJansen(SP)Excuus, dan zal ik mijn vraag algemener formuleren. De heer Vendrik zal
straks voorstellen dat er, zo lang CCS nog geen praktische optie is, alleen
een nieuwe kolencentrale kan worden gebouwd als er een oude wordt gesloten.
Dat zal mevrouw Wiegman bijzonder aanspreken, gezien het verkiezingsprogramma
van de ChristenUnie.MevrouwWiegman-van Meppelen Scheppink(ChristenUnie)Dat spreekt mij inderdaad bijzonder aan, maar wat mij ook bijzonder aanspreekt,
is dat activiteiten in Nederland altijd sterke relaties hebben met ontwikkelingen
in Europees verband. Wij moeten voorzichtig zijn. Moet je in Nederland iets
optuigen wat hooguit enkele afschuivings- en verschuivingseffecten heeft?
Daarmee kom je niet verder met je doelstellingen op Europees niveau en straks
in Kopenhagen met de doelstellingen op mondiaal niveau.De voorzitter:Het woord is aan de heer Van der Vlies. Ik houd de tijd scherp in de gaten.
De minister heeft ook enige tijd nodig om haar reactie op de moties voor te
bereiden.De heerVan der Vlies(SGP)Voorzitter. Mijn komt de eer toe, uw vermanend woord als eerste te moeten
verwerken. Ik zal proberen, u te helpen. Dit debat is uiterst belangrijk,
niet alleen voor nu en straks, maar ook voor de verdere toekomst. Immers,
het vitale belang van de energievoorziening waarvan wij allemaal zo sterk
afhankelijk zijn, moet niet ter discussie komen te staan. De ambities en de
realiteit liggen ver uiteen. Het tempo waarin wij beide bij elkaar kunnen
brengen, is het hart van de onderhavige discussie.Er moet inderdaad nog veel gebeuren. Ik noem onder andere innovaties op
het gebied van energievoorzieningen in verband met het gebruik van kolen en
kernenergie. Het geheel moet ook in balans zijn. De staatssecretaris van Verkeer
en Waterstaat is er nu niet, maar zij heeft het uitdrukkelijke pleidooi van
de Kamer om waar dat maar enigszins mogelijk is de realisatie van windmolenparken
te bespoedigen, op termijn gesteld. Toen ik dat las in haar brief deed mij
dat even de wenkbrauwen fronsen. In het najaar van 2009 komen er voor het
eerst majeure beslissingen op dit terrein. De vraag is of dit toch niet kan
worden versneld als de rijksoverheid erbij betrokken is. Deze kwestie is belegd
met een motie van de coalitiepartijen. Ik heb daar alle begrip voor, om het
maar even clean uit te drukken.Op majeure thema's zijn uiterst relevante moties ingediend door de coalitiefracties,
soms medeondertekend door andere fracties. Ik ben uitermate benieuwd hoe de
minister daarop zal reageren, want deze moties lijken nu al op een Kamermeerderheid
te kunnen rekenen.Ik heb in de loop van dit jaar, in de eerste termijn van dit overleg en
bij de behandeling van de begroting van EZ aandacht gevraagd voor de SDE-regeling.
Ik maak daar nu nog twee opmerkingen over en dan sluit ik af. De minister
zal begrijpen dat ik echt ontevreden ben over de aanwending van de SDE-regeling
voor de subsidie voor kleinschalige co-vergistingsprojecten.De voorzitter:Op verzoek van de minister schors ik de vergadering enkele minuten.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.De voorzitter:Als u allen uw plaats wilt innemen, vervolg ik de vergadering. Ik nodig
de heer Van der Vlies uit, zijn betoog nu te vervolgen.De heerVan der Vlies(SGP)Ik heb uiteraard begrip voor de onderbreking, voorzitter.Ik was juist begonnen aan de SDE-regeling; een van de belangrijkste instrumenten
van dit ogenblik voor de verduurzaming die wij allemaal begeren. Uiteraard
ben ook ik nieuwsgierig naar de beantwoording van de vraag hoe wij het budgettaire
volume omhoog krijgen; de onderuitputting MEP. In de motie-Samsom en in de
motie van enkele andere fracties wordt gevraagd om daar een tandje bij te
zetten en het liefst zo gauw mogelijk. Het perspectief daarop moet zichtbaar
gemaakt worden zodat investeerders zich daarop kunnen voorbereiden en geen
tijd verloren gaat. Dat steun ik. Ik zit echter nog steeds met de kleinschalige
co-vergistingsprojecten. De minister zal dat begrijpen. Wij zijn weer drie
weken verder in dit jaar. Het wordt steeds duidelijker dat wat daarvoor binnen
de regeling voor dit jaar is gerealiseerd, niet weggezet gaat worden omdat
er geen groen licht komt voor de aangemelde projecten en die dus niet in uitvoering
worden genomen. Ik vraag de minister de heldere toezegging dat het daarvoor
bestemde budget meegaat naar de volgende ronde, zodat de rekening niet in
de landbouwsector terechtkomt maar binnen dat compartiment van de SDE-regeling
blijft.Over de decentrale opwekking en het daarbij behorende congestiemanagement
is gesproken. Dat hoef ik niet te herhalen. Mijn overtuiging is dat in de
tuinbouw nog heel veel potentie ligt. Men zegt zelfs dat daar nu al vier keer
meer kan dan werkelijk gebeurt. Het is heel jammer als dat onbenut zou blijven.
Wij moeten de investeringsbereidheid niet ontmoedigen en daarom zijn een paar
dingen hard nodig. De ministeriële regeling inzake de aansluitproblematiek
die in de Kamer voorligt, moet zo snel mogelijk van kracht worden.
Mevrouw Wiegman stelde dat het jammer is dat de wetgeving over voorrang groene
stroom en de aansluitproblematiek niet gelijk oplopen. Die wetgeving heeft
haar eigen traject tot aan het Staatsblad en dat gaat gewoon te lang duren.
De aansluitproblematiek is zo urgent dat die vooruit getrokken moet worden.
Ik wil nog even beklemtonen dat de ministeriële regeling zo snel mogelijk
geagendeerd moet worden, los van de eventuele correcties in de inhoud. Dat
gaan wij nog met elkaar bespreken.De heerVendrik(GroenLinks)Voorzitter. Ik dank de minister voor de antwoorden in haar eerste termijn.
In mijn eerste termijn heb ik opnieuw benadrukt dat de fractie van GroenLinks
wacht op een revolutie in de energiepolitiek en helaas heb ik die tot op dit
moment niet gezien. Dat is een fundamentele kritiek op het beleid van deze
minister. Het begint met de status en de niet-keuze in het Energierapport.
Ik zei al per interruptie dat veel partijen in het veld dat beklemtonen. De
minister zegt niet te kiezen en dat het een zaak van de markt is. Daarmee
wordt de facto gekozen voor het Powerhouse-scenario. Nederland gaat niet op
weg naar een toekomst van decentrale kleinschalige opwekking vaak verbonden
met duurzaamheid, maar Nederland kiest vooral voor een scenario van de facto
grote centrales die volcontinue moeten draaien en die de basislast in Nederland
op onaanvaardbare wijze verhogen. Dat belemmert op termijn een verdere uitrol
van de zeer, zeer noodzakelijke door mijn fractie al jaren bepleite duurzame
energie.Ik vind eigenlijk dat de minister haar huiswerk moet overdoen met een
andere politieke keuze. Daarover gaat de volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het kabinet in het Energierapport 2008 drie scenario's
schetst onder het motto dat het van belang is, alle opties open te houden;overwegende dat door niet te kiezen, het kabinet de facto kiest voor het
meest onwenselijke scenario: het Powerhouse-scenario;verzoekt de regering, een nieuw Energierapport te maken waarin een combinatie
van de scenario's Energie-flexwerker en Smart Energy City wordt uitgewerkt
in concrete beleidsmaatregelen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Vendrik en Jansen. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 18 (31510).De heerVendrik(GroenLinks)Voorzitter. Uitbreiding van de hoeveelheid basislast in het Nederlandse
energiestelsel komt in hoge mate op het conto van de ruim baan die gegeven
wordt door dit kabinet, ondanks de tegenstand van de PvdA en de ChristenUnie,
aan nieuwe kolencentrales in dit land. Dit is zeer onwenselijk en ook onnodig,
als het aan de fractie van GroenLinks ligt. Maar misschien valt er om een
minuut voor twaalf nog een mouwtje aan te passen. Er is namelijk in het kabinetsplan
Schoon en Zuinig een actie opgenomen dat er met exploitanten van nieuwe kolencentrales
afspraken zullen moeten worden gemaakt voor een aanvulling op het ETS in de
vorm van substantiële CO2-reductieverplichtingen vanaf 2015.
Die afspraak is nooit gestand gedaan. Wij hebben inmiddels het convenant gezien
met de energiesector: ook daarover niets. Daarom dien ik een motie in om te
zorgen dat het kabinet in ieder geval de eigen ambities uitvoert.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het kabinet in Schoon en Zuinig als actie heeft opgenomen
dat met exploitanten van nieuwe kolencentrales afspraken gemaakt worden voor
een aanvulling op het ETS in de vorm van substantiële CO2-reductie
vanaf 2015 in het centralebestand van de betreffende exploitant;overwegende dat het kabinet heeft nagelaten in het Sectorakkoord Energie
2008-2020 hier een concrete invulling aan te geven;verzoekt de regering, binnen drie maanden met exploitanten van kolencentrales
afspraken te maken over:- een uitruilmechanisme, dat ervoor zorgt dat bij opening van een
nieuwe kolencentrale de exploitant van die centrale zorgt voor sluiting van
een oude kolencentrale of op een andere wijze een CO2-reductie
bereikt die gelijkstaat aan sluiting van een oude kolencentrale;- het begrenzen van de emissie van kolencentrales die vanaf 2010 in Nederland
worden gebouwd tot 350 g/kWh,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Vendrik en Jansen. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 17 (31510).De heerVendrik(GroenLinks)Voorzitter. Mijn fractie heeft onlangs luidkeels geprotesteerd tegen het
tot stand komen van het sectorconvenant. Niet alleen dit is niet geregeld,
heel veel is niet geregeld. Ik zeg ook tegen de heer Samsom: het is niet alleen
de handtekening van een onwillig bedrijfsleven die eronder staat, het is ook
een handtekening van een voltallig kabinet, waaronder deze minister. Als je
goed bent voor je handtekening, geef je een signaal af aan de sector. Ik snap
dat het in uw belang is om ervoor te zorgen dat het sectorconvenant de facto
in de prullenbak verdwijnt. Ik zou ook vinden dat het daar thuishoort, maar
laten wij dat ook maar eerlijk tegen elkaar zeggen. Ik geloof dat de handtekening
van de minister iets anders suggereert, namelijk dat zij erin gelooft, dat
zij het een waardevolle afspraak vindt en dat het haar hoofdlijn is in de
contacten met de energiesector. Als dat anders is, hoor ik dat
vandaag graag. Maar tot nader order ga ik ervan uit dat de handtekening van
dit kabinet iets betekent en dat de vrijwilligheid die in al die convenanten
troef is – dat geldt ook voor dit convenant: geen enkele verplichting
aan de sector – nog steeds de hoofdmoot is van de energiepolitiek en
dat uw duiding, mijnheer Samsom, hoe sympathiek mij ook, helaas niet leidend
is. Wat jammer. Wij hadden er vandaag iets aan kunnen doen, maar wij doen
er vandaag kennelijk niks aan. Het is ook de kern van het klimaatpakket Schoon
en Zuinig: vrijwilligheid, afspraken met het bedrijfsleven. Binnenkort krijgen
wij de sector verkeer en vervoer. Wij vrezen al waar dat op uitdraait.De heerSamsom(PvdA)Het is niet mijn duiding; het is ook de duiding van de wetgeving die inmiddels
is of wordt opgetuigd en waar die vrijblijvendheid niet in zit: een ETS waarin
100% verplicht wordt geveild voor de elektriciteitssector, wettelijk
voorrang voor duurzame energie op het elektriciteitsnet, 15 mld. tot 2020
aan subsidies voor duurzame energie. Het is niet mijn duiding; het is die
wetgeving die de vrijblijvendheid eraf haalt. Ik had er graag iets aan toegevoegd
met het Energierapport. Ik heb al gezegd dat het jammer is dat dit niet is
gelukt. Maar daarmee word ik niet opeens heel panisch over het halen van die
doelstellingen, want daar is wet- en regelgeving voor. Als u mij daar nu eens
in steunt in plaats van belletje te trekken over een sectorakkoord, kunnen
wij een beetje voortgang maken.De heerVendrik(GroenLinks)De jij-bak is gauw gemaakt: had u ons maar eens gesteund om ervoor te
zorgen dat die kolencentrales er niet komen. Dan zouden wij inderdaad al een
stuk verder zijn met het behalen van bepaalde klimaatdoelen.Het geld waarover u het hebt, is er nog niet. Het ETS 100% veilen
is ook nog niet geregeld. Ondertussen is er wel al een handtekening gezet
onder een akkoord met een energiesector dat uitblinkt in vrijwilligheid. Het
is inderdaad frappant dat zelfs een deel van de energiesector dat te gortig
wordt, dat de energiesector geen enkele bijdrage wordt gevraagd aan het halen
van klimaatdoelen. Het is niet voor niks dat Eneco en Greenchoice hun handtekeningen
hebben geweigerd, omdat het niet duurzaam genoeg is. Need I say more? Omdat
het energiescenario van deze minister te veel gaat lijken op Powerhouse, komt
het uitrollen van wind op zee in gevaar. Dat is de vrees van mijn fractie.
In 2002 is een motie van mij en anderen aan minister Joop Wijn aangenomen.
Ik had de motie ingediend om te zorgen dat er een doorbraak bereikt zou worden
met de vergunningsprocedure en er een groeps-MER zou komen op het voorkeursgebied
waar wind op zee uitgerold zou kunnen worden. Zes jaar later zijn wij nog
geen spat opgeschoten. Ik krijg daar zo langzamerhand schoon genoeg van. Ik
wil daarom de volgende motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de Kamer al in 2002 de motie-Vendrik c.s. (28600-XIII,
nr. 31) heeft aangenomen die de regering verzocht, voorkeursgebieden op zee
aan te wijzen, waar windenergie voorrang heeft en kortere procedures gelden;overwegende dat het kabinet 6 jaar later nog niet verder is dan het –
via een complexe procedure die nog tot 2010 duurt – indikken van 77
vergunningaanvragen tot circa 2 à 4 toekenningen voor in totaal 450
megawatt deze regeerperiode;overwegende dat de al in de motie-Vendrik voorgestelde efficiëntere
procedure via voorkeursgebieden niet eerder dan in 2011 van start kan gaan,
als alles meezit;verzoekt de regering, alles in het werk te stellen om nog deze regeerperiode
minimaal 900 megawatt wind op zee te committeren en de versnelde procedure
via voorkeursgebieden al deze kabinetsperiode in werking te laten treden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Vendrik en Jansen. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 19 (31510).De heerSamsom(PvdA)Hoe verschilt deze motie van de motie die ik zojuist met de heer Hessels
en mevrouw Wiegman indiende om het concessiestelsel te versnellen, zodat wij
al in 2010, dus een jaar voor het einde van deze kabinetsperiode, kunnen overgaan
tot het uitgeven van concessies?De heerVendrik(GroenLinks)De motie van de heer Samsom zit in mijn motie verwerkt, want het is een
voorwaarde om ook in deze kabinetsperiode 450 MW extra te kunnen committeren.
De heer Samsom neemt er al genoegen mee dat het deze kabinetsperiode niet
meer dan 450 MW wordt, wij niet. Wij verdubbelen volgens deze motie het resultaat
van deze kabinetsperiode. Als de heer Samsom het anders bedoelt, moet hij
het echt_De heerSamsom(PvdA)Ja, dat bedoel ik anders, dat heb ik echt heel duidelijk gezegd.De heerVendrik(GroenLinks)Het staat er niet. Dan moet de heer Samsom het heel duidelijk opschrijven.
Er staat: "_ verzoekt de regering om de planning voor het concessiestelsel
zodanig te _". Ik lees niet 900 MW. Als dat er wel in had gestaan, was
mijn motie overbodig geweest. Als wij echter hetzelfde bedoelen, kan de heer
Samsom voor mijn motie stemmen.Wij vrezen dat het wetsvoorstel waarin de minister voorrang gaat regelen
voor duurzame energie, niet ver genoeg gaat. Het vraagt veel precisie. Wij
willen dat het wettelijk voorrangsrecht voor duurzame energie ook daadwerkelijk
wordt gerealiseerd. Met een motie willen wij uitsluiten dat het voorrangsrecht
afgekocht kan worden. Omdat ik onvoldoende helder heb of de minister dat gaat
regelen in het wetsvoorstel, dat wij nog niet gezien hebben, wil ik de volgende
motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het kabinet bezig is met een wetsvoorstel Voorrang voor
Duurzaam, waarbij een "marktconforme aanpak" wordt gehanteerd om
te selecteren welke installatie afgeschakeld wordt bij overproductie;overwegende dat dit betekent dat bij een overaanbod van stroom de kolencentrales
vanwege hun lage marginale kosten en het feit dat af- en weer opregelen van
een kolencentrale uren tot dagen in beslag neemt, altijd zullen blijven draaien,
ten koste van windturbines;overwegende dat hiermee het bereiken van de doelstelling voor duurzame
energie in gevaar komt, omdat windturbines niet hun maximale productie kunnen
realiseren;verzoekt de regering, in het wetsvoorstel Voorrang voor Duurzaam te regelen
dat niet alleen de toegang tot het net, maar ook het afnemen van de stroom
van windturbines wordt gegarandeerd,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Vendrik, Jansen en Van der Ham.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 20 (31510).De heerVendrik(GroenLinks)In juni heeft oud-Kamerlid Duijvendak nog gevraagd om ervoor te zorgen
dat er al deze kabinetsperiode na de 450 MW een doorstartplan plus geld komen.
Hij heeft daartoe overigens ook een motie ingediend. Toen was de coalitie
daar nog tegen, maar nu wordt dezelfde motie door een van de coalitiepartijen
zelf ingediend, in de persoon van de heer Samsom. Wij doen toch nog enkele
stappen vooruit. Dat doet mijn fractie deugd.De voorzitter:Ik geef het woord aan de heer Zijlstra voor zijn tweede termijn.De heerZijlstra(VVD)Voorzitter. Om bij de laatste opmerking van de heer Vendrik aan te sluiten:
het zijn dan wel stappen op papier. Dat is ook wat deze discussie het meest
kenschetst: wij zetten allemaal heel veel op papier en hebben heel veel voornemens,
maar er gebeurt bitter weinig. Het maakt niet uit of je nu voor of tegen allerlei
windparken op zee bent, ze komen er niet zo heel vlot. Delta Windpark is bijvoorbeeld
al meer dan tien jaar bezig om te investeren in een windpark voordat er überhaupt
iets van vergunningen wordt afgegeven. Dat maakt wel duidelijk waar het probleem
zit. Daar is echter genoeg over gezegd.Ik dank de minister voor haar beantwoording en voor de toezegging dat
zij de Kamer bij de behandeling van het congestiemanagement inzicht zal geven
in de verhouding tot de subsidiëring van decentrale opwekkingsvormen,
zoals die in die gebieden plaatsvinden. Dat lijkt ons erg van belang om te
voorkomen dat er dubbel betaald gaat worden.De motie van de heer Hessels en co. over de solvabiliteit blijf ik een
bijzondere motie vinden. Een solvabiliteit van 30%, die is vereist
volgens de huidige regeling, is al bijzonder goed. Een gemiddeld bedrijf zou
al buitengewoon tevreden zijn als het dat voor elkaar krijgt. Als de ondertekenaars
van deze motie redeneren dat de solvabiliteit iets hoger moet zijn, dan ben
ik benieuwd hoe zij zich opstellen tegenover de solvabiliteit van een ander
staatsbedrijf, bijvoorbeeld de ABN AMRO, waarvan de solvabiliteit erg belangrijk
is voor de structuur van ons bankensysteem. Gaan wij daarbij dan ook vanwege
het enorm grote belang in de kredietcrisis 51% solvabiliteit eisen?
Dan moeten wij immers even langsgaan bij minister Bos om een hele hoop miljarden
te laten bijstorten.De heerHessels(CDA)Ziet de heer Zijlstra nu werkelijk niet het verschil tussen een elektriciteits-
en gasnetwerk en een bank?De heerZijlstra(VVD)Dat zie ik wel. Het grappige is dat je met een onderpand zoals een elektriciteits-
en gasnetwerk juist minder solvabiliteit nodig hebt. Je hebt immers echt een
goed onderpand. Banken worden vaak in schuldenposities geschoven. Dat brengt
veel meer risico's met zich, waardoor je dus eigenlijk economisch gezien een
veel betere solvabiliteitspositie zou moeten eisen. Dus ik snap nog steeds
niet hoe de heer Hessels tot die positie komt, maar ik loop even de consequenties
ervan langs. Immers, wat betekent dit nu? Het is leuk voor het netwerkbedrijf
dat het dan meer kapitaal heeft. Ik heb echter een hele riedel aan wensen
voorbij horen komen, ook van regeringspartijen, over investeringen in duurzaam.
Aangezien het opwekkingscapaciteit betreft, worden die investeringen voor
een groot deel niet door netwerkbedrijven gedaan. Zij worden door productie-
en leveringsbedrijven gedaan. Bij al die investeringen die de heer Hessels
wil laten doen en waar hij heel veel overheidssubsidie tegenaan wil gooien,
moeten ook investeringen door het bedrijfsleven. Die miljarden of die 20%
die hij bij sommige bedrijven weghaalt, kunnen zij niet meer investeren in
de door hem zo gewenste duurzame energie. Dus ik zie enige tegenstrijdigheid
tussen zijn voorstel over de solvabiliteit aan de ene kant en de enorm lange
wensenlijst op het gebied van duurzaam aan de andere kant.De heerHessels(CDA)Wij hebben het over tegenstrijdigheden. Wat wil de heer Zijlstra nu bereiken?
Hij zegt dat de mogelijkheid van netwerkbedrijven om te investeren afneemt
doordat wij de solvabiliteit bij die bedrijven verhogen. Dat is volstrekte
nonsens. Vervolgens zegt hij echter dat de investeringscapaciteit van productie-
en leveringsbedrijven ook afneemt als wij de solvabiliteit bij die bedrijven
verlagen. Wie is op dit punt nu niet consequent?Dan de speciale positie van banken bij solvabiliteit. Het is toch een
van de allereerste basisregels van de economie dat de solvabiliteitseisen
voor een bank heel anders zijn dan voor een bedrijf dat het moet hebben van
hardware of wat dan ook.De heerZijlstra(VVD)Ik heb het over realistische solvabiliteitseisen. Deze eisen hebben wij
in juni vastgelegd. Ik ben nieuwsgierig naar het politieke oordeel
van de indieners van de motie. Zoals ik het interpreteer zeggen zij feitelijk
tegen de minister dat haar oordeel over de 30% niet goed is geweest.
Kennelijk vertrouwen zij de minister niet, die indertijd heeft aangegeven
dat een verhouding van 70:30 een heel gezonde, stabiele bedrijfsvoering voor
netwerkbedrijven garandeert.De heerHessels(CDA)Nog een keer: VVD-fractie, word wakker! Er is iets gebeurd in het afgelopen
half jaar. Alle ondertekenaars van de motie hebben net als de minister ingestemd
met 30%. Dat was op dat moment een heel reële solvabiliteit, maar
er is iets gebeurd en daarom is het nu niet meer zo, mijnheer Zijlstra. Word
wakker!De heerZijlstra(VVD)De VVD-fractie is wakker en ik ben blij dat de heer Hessels inmiddels
een stukje verder is gekomen sinds de vorige keer en heeft begrepen dat solvabiliteit
iets anders is dan aandeelhouderswaarde. Deze motie gaat niet veel goeds met
zich meebrengen, want hiermee zet de heer Hessels de markt op slot.Hij heeft ook een motie over overnames ingediend waar de VVD-fractie het
op zichzelf mee eens is. Wij moeten niet zomaar onze energiebedrijven overleveren
aan niet-gesplitste bedrijven uit het buitenland, want wij willen een level
playing field. Wat verstaan de indieners onder "niet gesplitst"?
Op hoofdnetwerken wordt waarschijnlijk wel gesplitst, maar op distributienetwerken
niet. Wat willen de indieners precies neerzetten?Het gaat wel om de uitwerking. En dan komen wij weer bij de solvabiliteit
terecht. Wat is nu het risico dat hier neergezet wordt? Eigenlijk wordt de
markt op slot gezet. De heer Hessels had gewoon in een motie kunnen vastleggen
dat hij niet wil dat deze aandeelhouders hun bedrijf verkopen, want uiteindelijk
is dat wat hij met zijn optelsom van moties wil regelen. Dat is prima, maar
als hij dat in een motie zet, weten wij precies wat hij wil. Hij gaat voorbij
aan het enorme risico dat op deze markt speelt. Nuon heeft nu verliescijfers
vanwege activiteiten op de termijnmarkt. Zoals men weet is Enron failliet
gegaan door risico's op de termijnmarkt. Als de olieprijs alleen maar omhoog
gaat, is het niet moeilijk op de termijnmarkt, want dan doe je het nooit verkeerd.
Je koopt in en dat is altijd een verstandig besluit. Maar ja, toen ging de
prijs naar beneden. Dat is het risico.De VVD-fractie is redelijk principieel in haar standpunt dat een overheid
zich niet moet bewegen in dergelijke risicovolle markten. Gezien de ontwikkelingen
in de markt lijkt het de VVD-fractie een heel verstandige keuze dat publieke
aandeelhouders de productie- en leveringsbedrijven willen verkopen. De heer
Hessels maakt dat met zijn moties feitelijk onmogelijk. Ik vind zijn moties "aandeelhoudertje
pesten".De heerJansen(SP)Het valt me wel op dat de heer Zijlstra ineens veel meer woorden nodig
heeft dan normaal als hij het woord voert. Ik heb een vraag over zijn vorige
motie over solvabiliteit. Weet hij wat de solvabiliteit is van de geïntegreerde
energiebedrijven die binnenkort gesplitst gaan worden?De heerZijlstra(VVD)Die verschilt per bedrijf. De laagste zit op 18% en de hoogste
op 33%.De heerJansen(SP)Volgens mij zitten zij daar ver boven.De heerZijlstra(VVD)Nee.De heerJansen(SP)Voor de grote drie zit het tussen 40% en 50%. Het grootste
risico is dat de netwerken leeggegeten worden door de aandeelhouders voordat
zij gesplitst worden. Op basis van het huidige bodempercentage zijn er mogelijkheden
om dat te doen en wij willen dat voorkomen. Vindt de VVD-fractie het acceptabel
dat de aandeelhouders linksom of rechtsom waarde onttrekken aan de netwerken,
voorafgaand aan de splitsing?De heerZijlstra(VVD)Hier hebben wij het in het vorige AO uitgebreid over gehad. De heer Jansen
doelt op de beweging die er leek te zijn dat men de netten herwaardeerde,
waardoor ze meer waard worden en waardoor je er meer schuld in kan steken.
Ik geef toe dat het nogal technisch is, maar toen heb ik al geprobeerd uit
te leggen dat dit volgens onze financiële en boekhoudkundige regelgeving
niet kan. Het besluit actuele waarde houdt in dat je mag herwaarderen wanneer
je een lagere boekwaarde krijgt, en dat was niet het doel, of wanneer je verkoopt.
Ik heb aan de minister gevraagd of wij het correct zien dat niet de netwerken
worden verkocht, maar de productie- en leveringsbedrijven, zodat je de netwerken
de facto niet mag herwaarderen. Als het zou kunnen, zou ik deze angst delen,
maar dat gevaar is niet aan de orde.Natuurlijk willen wij allemaal dat er een gezond netwerkbedrijf wordt
neergezet. Ik pleit er absoluut niet voor om een ongezond netwerkbedrijf neer
te zetten, maar je moet ook een gezond productie- en leveringsbedrijf overhouden
om al die duurzame investeringen mogelijk te kunnen maken en om de achteruitgang
in credit rating te compenseren. Het feit dat de netwerken straks weg zijn,
heeft gevolgen voor de kredietpositie. De Kamer wist dat, en dat moet zij
nu niet opeens vergeten.De heerSamsom(PvdA)De heer Zijlstra lijkt in zijn tirade tegen de eerste motie te vergeten
dat wij het daarin niet hebben over solvabiliteit gedurende de levensduur
van het netbedrijf – wat hopelijk nog een paar honderd jaar is –
maar over de startbalans. Volgens mij zijn wij het er allemaal over eens,
en was de heer Zijlstra het er voor de zomer ook mee eens, dat het bij de
startbalans goed geregeld moet zijn. 30/70 is dan helemaal niet de meest vanzelfsprekende
verhouding. De verhouding wordt dan bepaald door de noodzakelijke investeringen
die daarna nog moeten plaatsvinden. Is de heer Zijlstra dit met mij eens?De heerZijlstra(VVD)Dit is een mooie redenatie, maar de heer Hessels geeft aan dat hij de
motie heeft ingediend vanwege de veranderende positie in de wereld, de financiële
crisis. De heer Samsom zegt dat het gaat om de toekomstige investeringen.
Wij hadden in juni ook al door dat die investeringen nodig waren. In het Energierapport
staat zelfs een hele passage over de noodzakelijke investeringen in de netwerken.
Op dat punt heeft de heer Samsom niets nieuws uitgevonden.De heerSamsom(PvdA)Zou het zo kunnen zijn dat het allebei waar is? Omdat toekomstige investeringen gedaan moeten worden, moet je geld aantrekken. Dat is het laatste
halfjaar een tikje moeilijker geworden dan daarvoor.De heerZijlstra(VVD)Dit zijn publieke aandeelhouders en die hebben een andere inleenmogelijkheid.
De heer Samsom heeft voorbeelden gezien van provincies die daar niet beter
van zijn geworden. Zij hebben eerst ingeleend tegen het lage tarief dat voor
overheden en publieke aandeelhouders geldt, en vervolgens dachten zij daar
wat winst mee te maken. Dit geeft wel aan dat de vrees die de aanleiding tot
deze motie vormt, niet de goede vrees is.De VVD pleit ervoor dat deze markt niet op slot gedaan moet worden, omdat
de heer Samsom toevallig de donkere wolken op andere gebieden wil gebruiken
om de verkoop van die bedrijven onmogelijk te maken. Als hij dat wil, dan
moet hij dat gewoon zeggen. Hij moet het dan niet indirect doen via de optelsom
van deze moties.Wij hebben in eerste termijn gesproken over het ETS-systeem. Ik bepleit
het omgekeerde van hetgeen de heer Samsom bepleit. De minister moet het hard
spelen, maar wel de andere kant op. Zij moet ervoor zorgen dat het ETS-systeem
zoals het nu voorgesteld is, er niet komt. Wij hebben in eerste termijn al
aangegeven dat met dat systeem het innovatievermogen uit de bedrijven wordt
gezogen. Daar waar gepleit wordt voor normering als back-up, is onze optie,
het zogenaamde benchmarksysteem, veel beter. Dit houdt in dat de normering
wordt gekoppeld aan de rechten. VNO-NCW en de vakbonden zijn inmiddels weer
terug op het goede spoor. Zij zijn tot inkeer gekomen en hebben gezien dat
het tot een enorme geldcarrousel leidt, waardoor veel geld wegvloeit uit het
bedrijfsleven. Innovatie moet uit het bedrijfsleven komen. Als overheid moet
je dit stimuleren. Wij hebben al aangegeven dat wij het een probleem vinden
dat de SDE-regeling vooral exploitatiesubsidies financiert. In het Energierapport
staat echter dat technologische doorbraken nodig zijn om te komen tot een
echte oplossing. Dan hebben wij dus een verkeerde SDE-regeling. Daarom wil
ik de volgende motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat in het Energierapport 2008 wordt aangegeven dat technologische
doorbraken nodig zijn om een oplossing te vinden voor de toenemende energieschaarste
en de klimaatproblematiek;constaterende dat de SDE-regeling vooral geld beschikbaar stelt voor exploitatiesubsidies
op bestaande opwekkingsvormen;overwegende dat de genoemde technologische doorbraken alleen bereikt worden
als er geïnvesteerd wordt in innovatie in plaats van exploitatie;verzoekt de regering, de SDE-regeling zodanig aan te passen dat het aandeel
exploitatiesubsidies maximaal 25% van het budget bedraagt en de vrijvallende
middelen in te zetten voor de stimulering van innovatie op het gebied van
energie,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Zijlstra. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 21 (31510).De heerZijlstra(VVD)Een van de kennisgebieden is nucleaire kennis. Wij hebben in eerste termijn
al aangegeven dat het verstandig zou zijn om te investeren in de NRG. In 2015
moet er een nieuwe reactor komen. Het lijkt ons verstandig om sowieso nucleaire
kennis in Nederland weer beter in te bedden. Er is veel kennis verloren gegaan.
Het is een van de ontwikkelingsgebieden voor de toekomst. Ik wijs bijvoorbeeld
op kernfusie. Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat vormen van nucleaire energieopwekking een belangrijke
rol zullen spelen in de toekomstige energievoorziening;constaterende dat veel nucleaire kennis is weggevloeid;verzoekt de regering, te stimuleren dat er een cluster van nucleaire kennis
in Nederland tot stand wordt gebracht, zodat ook op dit gebied Nederland tot
de top van de kenniseconomieën in de wereld zal behoren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Zijlstra en Graus. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 22 (31510).De heerZijlstra(VVD)Voorzitter. Het gaat er natuurlijk om dat wij voldoende milieurendement
krijgen voor de euro's die wij hebben geïnvesteerd. Ik heb een enorme
waslijst aan wensen voorbij zien komen. De heer Samsom was ook alweer 6 mld.
verder. Daarvoor moet dan het FES worden gebruikt. De VVD-fractie is geen
voorstander van zomaar het FES binnenfietsen van duurzame energie. Zij is
dit met name niet vanwege de exploitatiesubsidies. Daarvoor moet je het FES
niet gebruiken. Stop de subsidie, stop de windmolen! Wij vinden dat geen structuurversterkende
maatregelen. Daarom zijn wij niet voor dit gebruik van het FES. Overigens
wordt die discussie natuurlijk nog gevoerd, maar dan kent de minister de insteek
van de VVD-fractie alvast.De heerVan der Ham(D66)De heer Samsom heeft mede namens mij een motie ingediend over het op lange
termijn regelen van het geld. Zijn opmerking over het FES maakt geen onderdeel
uit van die motie. Dat kan de heer Zijlstra er dus niet zomaar bij optellen.De heerZijlstra(VVD)Volgens mij heeft de heer Samsom er in zijn bijdrage een pleidooi voor
gehouden dat er 6 mld. moet komen en dat het FES daarvoor de mogelijkheden
zou bieden. Misschien maak ik de rekensom "een plus een is twee"
iets te gemakkelijk, maar voor zover ik de heer Samsom ken, wordt hij niet
gehinderd door beperkingen op dit gebied en vindt hij het prima dat de euro's
uit het FES die kant op gaan. Bij hem heiligt het doel alle middelen. In dit
geval letterlijk, zou ik bijna willen zeggen.In deze discussie is het belangrijk dat wij wel keuzes maken. Wij hebben
het over betrouwbaarheid, betaalbaarheid en schoon. Deze drie doelstellingen
kunnen niet altijd tegelijk worden verwezenlijkt, bijvoorbeeld doordat de
hoeveelheid beschikbare middelen beperkt is. De VVD-fractie vindt het daarom
belangrijk dat de Kamer uitspreekt dat de volgorde zou moeten zijn: betrouwbaarheid,
betaalbaarheid, schoon. Het is natuurlijk prachtig als alle drie de doelstellingen
tegelijkertijd kunnen worden gerealiseerd, maar als er keuzes moeten worden
gemaakt, kiest de VVD-fractie ervoor om die volgorde aan te houden. Ik dien
daarom de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het belangrijk is om een rangorde aan te brengen in de
elementen die een rol spelen bij beleidskeuzes over energie;verzoekt de regering, bij beleidskeuzes over energie uit te gaan van de
rangorde betrouwbaar, betaalbaar, schoon en wel in die volgorde van belang,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Zijlstra. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 23 (31510).MevrouwWiegman-van Meppelen Scheppink(ChristenUnie)De fractievoorzitter van de VVD heeft op een gegeven moment aangekondigd
dat er een "Groen Rechts"-plan zou komen.De heerZijlstra(VVD)Ja, dat is vanavond.MevrouwWiegman-van Meppelen Scheppink(ChristenUnie)Ik begrijp de volgorde betrouwbaarheid, betaalbaarheid, schoon al niet,
maar ik begrijp ook de volgorde niet van de inbreng in het huidige debat.
Bij de voortgang van Schoon en Zuinig en ook nu hebben wij het over de wezenlijke
richting waar wij naar toe zouden moeten gaan met ons energiebeleid en ons
groenbeleid. Pas na afloop van al deze debatten komt de VVD met zo'n "Groen
Rechts"-plan, waarvan de inhoud steeds mistiger wordt, gezien de prioriteiten
die de heer Zijlstra legt.De heerZijlstra(VVD)De inhoud zal niet zo heel anders zijn dan ik in mijn eerste termijn in
dit debat over het Energierapport naar voren heb gebracht. Een collega van
mevrouw Wiegman was in de eerste termijn bij dit debat aanwezig. Haar collega
heeft dit ongetwijfeld meegekregen. Er zijn niet zoveel tegenstellingen. Mevrouw
Wiegman en dit kabinet gaan uit van 2020 en kijken dus heel erg naar de korte
termijn. Je komt dan tot andere oplossingen dan wanneer je kijkt naar de langere
termijn, zoals de VVD-fractie doet. Wij zien energieschaarste als het grootste
probleem. Je hebt het dan bijvoorbeeld over de vraag of je moet kiezen voor
innovatie of voor zoveel mogelijk exploitatiesubsidies om zoveel mogelijk
windmolens te bouwen in dit land. Dat laatste heeft veel minder effect voor
het verminderen van energieschaarste dan het doorontwikkelen van zonne-energie,
geothermische energie en kernfusie. Daar liggen de grote verschillen. Mevrouw
Wiegman kijkt naar de korte termijn en zij heeft de doelstellingen daarvoor
vastgesteld. Wij vinden dat niet zo verstandig, maar zij zit daaraan vast.
De VVD-fractie kijkt naar de langere termijn, omdat zij vindt dat je dan tot
andere oplossingen komt. Deze oplossingen zijn volgens de VVD-fractie duurzamer
dan de oplossingen waarvoor mevrouw Wiegman kiest. Zij heeft nu eenmaal 2020
als doel. Ik heb wel vaker gezegd dat na 2020 de zondvloed kennelijk komt,
want ik hoor weinig over wat er daarna moet gebeuren. De VVD-fractie wil nu
juist wel regelen wat er na 2020 moet gebeuren.De heerVendrik(GroenLinks)Ik begrijp dat GroenRechts vanavond wordt opgericht. Dat wordt ook wel
hoog tijd als ik de heer Zijlstra hoor. De heer Rutte, dat is die interessante
fractieleider van de VVD, heeft er nadrukkelijk mee geflirt, een beetje in
navolging van Cameron, de Engelse collega. Die Engelse collega vindt het klimaat
ongelofelijk belangrijk en zou waarschijnlijk nooit zeggen: die tussendoelen
in 2020, dat is allemaal niets. Nee, het is een eerste stap om de urgentie
van het klimaatprobleem aan te geven. Daar kan deze GroenRechtse VVD'er dan
toch niet zomaar afstand van nemen en zeggen: dat stelt allemaal niets voor?
Ik zou van GroenRechts verwachten dat ze zeggen: dit is nog lang niet genoeg!
Het moet veel harder! Dan pas ben je GroenRechts.De heerZijlstra(VVD)Voorzitter. Dat is altijd het verschil tussen links en rechts. Links denkt
allerlei utopische dingen en gaat mee in de waan van de dag die door de heer
Gore is neergezet, terwijl de VVD zegt: er is meer tussen hemel en aarde,
er is een groot energieschaarsteprobleem. Het leuke is dat die twee uiteindelijk
tot eenzelfde oplossingsrichting leiden, namelijk duurzame energie. Als je
echter kijkt naar 2020, dan kom je tot andere oplossingen dan als je kijkt
naar 2050 en naar energievervanging. Ik heb in eerste termijn al proberen
uit te leggen dat wij, als wij onze miljarden in een windmolen steken, het
probleem van de fluctuaties houden. Dan houden wij het probleem dat je altijd
backupvermogen nodig hebt, terwijl je wel tot vervanging komt en geen backupvermogen
nodig hebt als je met geothermische energie werkt, met kernfusie, mogelijkerwijs
met osmose, getijden en noem maar op, al die zaken waar wij innovatief mee
bezig moeten zijn. Dan kom je tot een veel duurzamere oplossing. En dat is
nu net het verschil. Wij gaan voor een oplossing die stand houdt, in plaats
van een oplossing die na 2020 achterhaald is.De heerJansen(SP)Ik heb het genoegen dat ik ook de inbreng van uw GroenRechtse collega
Neppérus over het klimaatbeleid altijd mag volgen. Zij heeft altijd
als lijn gehad: wij staan voor realistische doelstellingen, dus geen 30%,
maar 20%. Gaat u mij nu eens uitleggen hoe u die 20% in 2020
denkt te halen? Doet u dat door alleen maar te gaan wachten op innovatie,
terwijl u ondertussen niets doet?De heerZijlstra(VVD)Ik zeg helemaal niet dat wij de doelstelling in 2020 halen. Volgens mij
was het de kern van uw betoog – en volgens mij terecht – dat wij
de doelstellingen die het kabinet heeft gesteld, in 2020 niet gaan halen.
Als ik het kabinet verwijt dat het die doelstellingen niet gaat halen, dan
kan ik niet beweren dat ik ze wel ga halen. Nee, want dat is gezien de huidige
situatie en de huidige stand van de techniek een onmogelijkheid. Alle seinen
staan op rood. Dat is ook wat wij verwijten aan het kabinet, dat wij bezig
zijn met het najagen van papieren doelstellingen, terwijl je veel beter keuzes
kunt maken die op de langere termijn tot echte oplossingen leiden. Dat is
waar het verschil zit.De heerJansen(SP)Ik constateer dat de VVD hier afstapt van het standpunt van mevrouw Neppérus
die 20% een realistische doelstelling noemt en zegt: laten wij daarvoor
gaan. U zegt: ik wil helemaal geen doelstelling meer, want dat is allemaal
onzin.De heerZijlstra(VVD)De VVD heeft heel helder aangegeven dat zij het een heel belangrijke stap
vindt om te komen tot duurzame energie als oplossing. Dan kom je echter wel
tot andere duurzame energievormen dan wat wij nu voor de korte termijn hebben
neergezet. Dat is de terreur van de opgelegde doelstellingen. Je moet nu een
aantal dingen doen. Daarom hebben wij ook die motie ingediend rond de 25%
exploitatiesubsidies. Je kunt niet op je handen blijven zitten, maar je zult
het doorinnoveren van vele beloftevolle technieken tot kern van je beleid
moeten maken; technieken die op de langere termijn wel het probleem kunnen
oplossen. Daarin ligt het grote verschil in keuzes tussen het kabinet en de
VVD.De voorzitter:De heer Van der Ham tot slot.De heerVan der Ham(D66)De tussenoplossing voor de VVD is kernenergie. Dat zegt u bijna bij elk
algemeen overleg, en mevrouw Neppérus zegt dat eveneens. Een van de
problemen met tussentijds investeren in kernenergie is dat investeringen in
kernenergie onmiddellijk ten koste kunnen gaan van investeringen van hetzelfde
bedrijf in schone energie. Ziet de VVD-fractie dat effect? Hoe wilt u dat
tackelen? Als dit gebeurt, wordt immers de innovatie die de heer Zijlstra
van de markt vraagt nóg meer op afstand geplaatst. Hoe wil hij dit
oplossen?De heerZijlstra(VVD)Daarin zit iets. De heer Van der Ham gaf in de eerste termijn aan een
voorstander van kernenergie te zijn als er een koppeling zou zijn met investeringen
in duurzaamheid. Dat is voor de VVD-fractie ook een belangrijk punt. Het is
jammer dat zijn partijcongres de heer Van der Ham op dit punt wat heeft teruggefloten.
Dat leid ik namelijk af uit zijn opstelling in de tweede termijn. Binnenkort
zullen wij een discussie voeren over vergunningen voor kerncentrales. Volgens
de VVD-fractie is het heel goed mogelijk om bij zo'n vergunning aanvullende
eisen te stellen. Wij zouden kunnen zeggen: u mag een centrale bouwen, maar
dan verwachten wij van u ook bepaalde inspanningen op het punt van duurzame
energie. Op die manier ondervangen wij de ontwikkeling waarop de heer Van
der Ham doelt. Volgens de VVD-fractie is daarin geen tegenstrijdigheid.Met het bruggetje dat de heer Van der Ham mij aanreikte, kom ik op mijn
laatste punt, namelijk hoe wij de komende tijd overbruggen, tot 2016 en verder.
Daarvoor hebben wij in Nederland kernenergie nodig. Kernenergie is CO2-arm, betaalbaar en betrouwbaar. Tijdens dit algemeen overleg is CCS
door veel partijen als een soort laatste strohalm aangehaald. Over CCS houdt
mijn fractie twijfels. Wij willen graag van de minister weten wanneer wij
de wetgeving kunnen verwachten die CCS mogelijk maakt. Wij vinden namelijk
dat de overheid CCS moet faciliteren. Dit schiet allemaal echter niet erg
op. Bovendien zijn er rond CCS nog zeer veel technische vragen. Wanneer besluiten
wij in de Kamer om op te houden, dit "spook" na te jagen? Als wij
namelijk te lang wachten en wij in 2016 of 2017 met z'n allen constateren
dat CCS het toch niet is geworden, moeten wij achter in de rij aansluiten
voor de bouw van nucleaire installaties. Op die manier zouden wij op de slechtste
oplossing uitkomen.De heerGraus(PVV)Voorzitter. Ik heb alles al gezegd wat ik wilde zeggen in mijn eerste
termijn. Ik herhaal dat ik mij grote zorgen maak.De voorzitter:U hoeft uzelf niet te herhalen.De heerGraus(PVV)Als het zo doorgaat, gaan wij op weg van een financiële crisis naar
een energiecrisis. Daarbij doel ik met name op het wedden op het verkeerde
paard. Wij zetten in op wisselvallige energiebronnen. Daarin steken wij veel
geld van burgers en daarvoor krijgen wij vrijwel niets terug. Bovendien worden
wij steeds afhankelijker van politiek instabiele landen. Daarover maak ik
mij grote zorgen. Let maar op; wellicht duurt het nog een paar jaar, maar
daarna staan wij voor aap en hebben wij niets. Wat dit betreft zouden wij
een voorbeeld kunnen nemen aan Frankrijk. Daar heeft men zich volledig onafhankelijk
gemaakt door middel van kernenergie. Ik dien weer enkele moties in. De aanhouder
wint, zal ik maar zeggen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het Nederlandse windmolenproject van de huidige generatie
op land en zee een dure mislukking is;verzoekt de regering, onderzoek te doen naar de kosten van het zo spoedig
mogelijk afbouwen van alle bestaande subsidies voor windenergie van de huidige
generatie, zowel op land als zee,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Graus. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 24 (31510).De heerGraus(PVV)Ik heb nadrukkelijk gekozen voor de formulering "de huidige generatie",
want mogelijk komen er nieuwe generaties waar wij wel achter kunnen staan
en die op korte termijn veel rendement opleveren.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat kernenergie een positief effect heeft op de betaalbaarheid,
leveringszekerheid, milieuvriendelijkheid en onafhankelijkheid van de Nederlandse
energievoorziening;overwegende dat een energiebeleid berustend op grote afhankelijkheid van
wisselvallige energiebronnen, flexibel back-upvermogen vereist, hetgeen grote
netstoringen als gevolg kan hebben en blijvende subsidiëring en afhankelijkheid
van aardgas vereist;verzoekt de regering, het coalitieakkoord 2007 open te breken en vóór
2010 de start van de bouw van een nieuwe kerncentrale, behorende tot de derde
generatie of jonger, mogelijk te maken, ter verkrijging van een gelijk speelveld,
onafhankelijkheid en borging van leveringszekerheid van betaalbare energie
voor de Nederlandse burgers en bedrijven,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Graus en Zijlstra. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 25 (31510).De heerGraus(PVV)Mijn derde motie sluit als het goed is aan op die van de heer Hessels.
Ik heb enkele moties ingediend rond ondergrondse energieopslag in Limburg,
het zogenaamde OPAC-project. Limburg heeft hiervoor een goede, of misschien
wel de beste ligging. Limburg heeft hiervoor een goede basis en een goede
infrastructuur, of misschien wel de beste infrastructuur. In Limburg is bovendien
grote behoefte aan nieuwe banen. Limburg heeft die het hardst nodig. Als Tweede
Kamer moeten wij daarmee ook rekening houden. Los daarvan moet Limburg –
ik denk dat de minister zich hierbij kan aansluiten – na de sluiting
van de mijnen weer op de kaart worden gezet als een van dé energieleverende
gebieden. Energieopslag hoort daar natuurlijk ook bij. Ik dien daarover de
volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging, verzoekt de regering, te bevorderen, indien de motie-Hessels c.s. (31510,
nr. 5) door de Kamer wordt aangenomen, de uitvoering van deze motie ten goede
te laten komen aan het OPAC-project in Limburg,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Graus. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 26 (31510).Er zijn rond de 24 of 25 moties. In haar tweede termijn geeft de minister
een oordeel over deze moties en zal zij hier en daar ingaan op een aantal
in tweede termijn gestelde vragen. In deze tweede termijn sta ik geen interrupties
meer toe, want ik wil echt dat het debat om 16.00 uur wordt afgerond, mede
gelet op andere werkzaamheden.De vergadering wordt van 14.40 uur tot 14.55 uur geschorst.De voorzitter:Ik heropen de vergadering. Na overleg is besloten dat de minister in tweede
termijn over alle ingediende moties een oordeel zal geven. Daarmee is niet
meer noodzakelijk wat wij bij aanvang van deze vergadering hadden afgesproken,
namelijk dat moties voorgelegd zouden worden aan de staatssecretaris, die
hierover haar oordeel zou geven vóór de stemmingen op dinsdag.Ik herinner de Kamer er verder aan dat de minister een oordeel zal geven
over alle ingediende moties. Ik sta daarbij geen interrupties toe. Wij moeten
uiterlijk om 16.00 uur deze zaal verlaten. De minister zal bij haar antwoorden
terloops een aantal opmerkingen uit de tweede termijn van de Kamer daarin
meenemen. Het woord is dus geheel aan de minister.De heerVendrik(GroenLinks)Ik begrijp dat u strak wilt vergaderen. Daar prijs ik u ook om. Is het
niet denkbaar dat wij per fractie aan het slot toch nog één
prangende vraag mogen stellen? Ik kan mij namelijk voorstellen dat zo'n vraag
bij verschillende fracties wel opkomt.De voorzitter:Het hangt ervan af of ik de politieke strekking waarop u doelt, tot mij
zal nemen. Ik zal eens bekijken hoe ik er dan over denk.MinisterVan der HoevenVoorzitter. Laat ik beginnen met de beantwoording van een aantal vragen.
Daarna ga ik in op de moties. Eerst zal ik spreken over Voorrang voor Duurzaam,
daarna over de splitsing, over duurzame energie, over de gas- en energieprijzen,
over CCS en over het onderzoek. Over deze onderwerpen zijn vragen gesteld.Laat ik beginnen met Voorrang voor Duurzaam, de netwerken en dat soort
zaken. De heer Hessels vroeg of ik het verbod op het proactief investeren
door netbeheerders wil dan wel kan opheffen. De heer Hessels zegt terecht
dat het reguleringskader gericht is op het verbeteren van de efficiency. Het
is ook zo dat grote investeringen niet eenvoudig tot stand komen. Er is geen
verbod op, maar het leidt wel tot een terughoudend investeringsgedrag. Dat
onderken ik. Dit onderwerp is deel van het wetsvoorstel dat de Kamer begin
2009 krijgt. Het is de bedoeling dat netbeheerders vooraf een akkoord
van de NMa krijgen voor investeringen. Het kan ook zijn dat een politiek besluit
nodig is voor echt grote investeringen, zoals bij de miljardeninvesteringen
door de Gasunie voor de uitbreiding van het netwerk. Op deze manier kom ik
volgens mij toe aan de vraag van de heer Hessels.Mevrouw Wiegman vroeg of wij bij de opslag van elektriciteit nog kijken
naar andere systemen. Dit is het geval. Wij hebben het plan van het energie-eiland,
een variant op het plan-Lievense. Dit wordt beschouwd, naast de Limburgse
OPAC. Het belangrijkste is dat wij de noodzaak van een rol van de overheid
bij opslagsystemen vaststellen. Dat moeten wij eerst doen. De keuze voor het
een of het ander is daarbij niet aan de orde. Ik maak geen enkele keuze met
betrekking tot een van de systemen die onze aandacht weten te trekken. Er
zijn misschien ook wel systemen die onze aandacht nog niet hebben weten te
trekken. Ik houd mijn handen dus graag nog even vrij.De heer Samsom heeft gevraagd of ik kan voorkomen dat duurzaam vermogen
in 2010 achteraan moet sluiten in de rij van de fossiele centrales. Hij vroeg
eigenlijk hoe je kunt voorkomen dat zij achter het elektriciteitsnet vissen.
Het beeld van de heer Samsom van het wetsvoorstel Voorrang voor Duurzaam is
juist. Een centrale heeft natuurlijk gelijke rechten en gelijke plichten.
Hoe je het ook wendt of keert, ik heb dit opgenomen in de ministeriële
regeling die ik heb toegezonden. Die geeft wat mij betreft een kader aan de
benutting van het net. Deze zal een einde maken aan de wachtrijen die nu ontstaan.
De netbeheerders zitten op elkaar te wachten. Daar moeten wij van af.Het wetsvoorstel Voorrang voor Duurzaam komt begin 2009. Daarin wordt
expliciet voorrang gegeven aan duurzaam. Het gaat om snel aansluiten en altijd
voorrang op het nettransport. Er is dus groen licht voor groene stroom. Die
ministeriële regeling nu is een kleine stap. Ik ben het zeer eens met
de heer Van der Vlies dat het niet moet wachten. Als je de ministeriële
regeling laat wachten, moeten ook al die kleine producenten blijven wachten.
Ik weet dat het een tussenregeling is, maar wij moeten niet doen wat mevrouw
Wiegman voorstelde. Wij moeten het ene doen terwijl er aan het andere wordt
gewerkt.Een aantal Kamerleden maakte opmerkingen over de splitsingswet. Er zijn
over dit onderwerp ook moties ingediend, waar ik zo meteen op terugkom. Er
moet mij wel iets van het hart. Wij hebben met elkaar die wet aangenomen.
Ook de Eerste Kamer heeft die wet aangenomen. Als u die wet nu niet meer wilt,
kunt u dat beter zeggen. Dan zitten wij met een heel ander probleem. Het kan
echter niet zo zijn dat er telkens opnieuw dingen komen die een verkeerde
indruk geven en die de indruk wekken dat er stappen naar achteren worden gemaakt
in plaats van stappen vooruit. Dat kan niet. Ik ben wel met u eens dat er
een aantal punten is dat de nodige aandacht verdient. Ik kom later nog op
deze punten terug. Ik wil hier echter klip en klaar stellen dat wij op deze
weg doorgaan. Als u dat niet wilt, moet u een initiatiefwetsvoorstel indienen
om die wet terug te trekken. Zo simpel is het. Er zit inderdaad een aantal
haken en ogen aan de wet. Ik kom hier zo meteen op terug.De heer Hessels heeft een vraag gesteld over de CBL-contracten. De Wet
onafhankelijk netbeheer (Won) voorziet in uitvoerig overgangsrecht. In het
uiterste geval zijn kruisgaranties tussen productiebedrijf en netbedrijf mogelijk,
om zo de CBL-risico's te minimaliseren. Ik ben het echter eens met de heer
Hessels dat de CBL-kosten niet mogen worden doorberekend. Ik zal uiteraard
bij de beoordeling van de splitsingsplannen de bedrijven bevragen over de
genomen en voorgenomen maatregelen. Ik kom zo meteen terug op de motie.Dan kom ik op het onderwerp stimulering duurzame energie. Hierover is
een aantal vragen gesteld. De heer Hessels wil weten hoe wij gaan werken aan
de overheveling van de onderuitputting uit de MEP naar de SDE. Dit is een
terechte vraag. De vrijval uit de MEP en de SDE blijft beschikbaar voor de
SDE. Dat is het uitgangspunt. De beschikbare middelen voor het totaal van
de MEP en de SDE worden als één budget beschouwd. Het geraamde
beslag voor reeds afgegeven beschikkingen op grond van zowel de MEP als de
SDE wordt dus op dat budget in mindering gebracht. Zo simpel is het. De resterende
middelen zijn beschikbaar voor het afgeven van nieuwe beschikkingen. Zo leidt
de MEP, waarbij overigens de laatste raming lager uitvalt dan de voorlaatste,
automatisch tot meer ruimte voor het afgeven van de nieuwe beschikking van
de SDE. Het is in de gehele systematiek opgenomen.De heer Van der Vlies vraagt of ik kan toezeggen dat vrijvallend budget
voor kleinschalige co-vergistingsprojecten beschikbaar blijft voor die projecten.
Ik heb al gezegd dat de vrijvallende middelen beschikbaar blijven voor de
SDE, maar ik heb ook gezegd dat de beschikbare middelen in de SDE-2008 niet
geoormerkt zijn voor kleinschalige co-vergisting. Ik heb aangegeven op 30 juni
dat ik bij de openstelling van SDE-2009 opnieuw zal kijken welke categorieën
worden opengesteld en welke budgetten en basisbedragen voor die categorieën
gaan gelden. Ook heb ik toegezegd dat ik alle relevante informatie, waaronder
ook signalen uit de markt, daarbij zal betrekken. Ik ben echter niet bereid
om nu al een bepaald deel van het budget te oormerken voor bepaalde opties.
Dat kan niet. Begin 2009 informeer ik u over de invulling van de SDE-2009.
Ik denk dat het verstandig is om daar dan verder over te praten.Vervolgens vraagt de heer Samsom of ik bereid ben om het SDE-budget te
verhogen uit de FES-middelen die nog onbenut zijn. Tja zeg, mijnheer Samsom,
dat is vragen naar de bekende weg! U weet heel goed dat alle FES-middelen
in deze kabinetsperiode belegd zijn met uitgaven. Daar zit deze periode dus
echt geen vrije ruimte in. Extra uitgaven komen ten laste van het EMU-saldo
en gaan dus ook ten koste van de houdbaarheid van de overheidsfinanciën.
Uw partijgenoot en mijn minister van Financiën zit daar echt niet op
te wachten. Daar gaan wij dus niet aan beginnen.De Kamer moet de FES-wet nog behandelen. Bij de behandeling van de begroting
van Economische Zaken heb ik al aangegeven dat er een bodem in het FES wordt
gelegd. Er kan nooit minder naar het FES dan in die wet is bepaald, maar het
kan wel meer zijn. Wij moeten de wet echter nog behandelen. Een ander antwoord
kan ik op dit moment niet geven.Een volgend kabinet zal de omvang voor de periode 2012-2016 vastleggen.
Ik zeg tegen de heer Zijlstra dat het niet opportuun is dat dit kabinet alle
ruimte tot en met 2020 invult. FES-beschikkingen zullen altijd aan de daarvoor
vastgestelde criteria voldoen. Je kunt niet zeggen dat bepaalde middelen een-op-een
naar dat fonds gaan. Het is waar dat de ontwikkeling van duurzame
energie en alles wat daarmee samenhangt een plek kan krijgen in het kader
van het FES. Dat vind ik zelf erg belangrijkEneco en Greenchoice vinden dat het sectorakkoord niet ver genoeg gaat.
Zij hoefden overigens niet te tekenen. Zij waren daarvoor ook niet aan zet.
De organisatie waar zij bij horen, heeft getekend. Zij hebben niet bij die
organisatie aangegeven dat zij niet wilden dat er getekend werd. Wij moeten
het wel goed op een rijtje houden. Ik wacht het plan van Eneco voor extra
activiteiten op dit terrein met belangstelling af. Ik hoop echt dat dit iets
zal voorstellen. Als je zo hard op de trom slaat, moet je wel met iets komen.Mevrouw Wiegman heeft opgemerkt dat de aanvangsinvesteringen voor restwarmteprojecten
te hoog zijn om door één bedrijf gedragen te worden. Zij vroeg
zich af hoe wij dit kunnen verhelpen. Met andere woorden: hoeveel geld hebben
wij daarvoor over? Voorzitter. Het is waar dat de aanvangsinvesteringen hoog
zijn, maar er zijn wel degelijk rendabele collectieve warmteprojecten. In
het sectorakkoord zijn de energiebedrijven overeengekomen om de hoeveelheid
te leveren restwarmte en duurzame warmte meer dan te verdubbelen. Daarvoor
krijgen zij financiële ondersteuning uit de EIA en zij kunnen een beroep
doen op de regeling voor groen beleggen. Het is nog wel een probleem dat vraag
en aanbod onvoldoende in kaart zijn gebracht. Dat probleem gaan wij samen
met de provincies aanpakken.De heer Van der Ham heeft aandacht gevraagd voor concentrated solar power.
Ik kan nog niets melden over contacten met individuele landen rondom de Middellandse
Zee. De Fransen ontwikkelen op dit moment het Plan Solaire in het kader van
de Unie van de Mediterrane Regio's. Daarin is ook CSV opgenomen. Ik volg deze
ontwikkelingen met interesse en ik weet dat de heer Van der Ham er ook zeer
in is geïnteresseerd, maar ik kan op dit moment geen concreter antwoord
geven.De heer Zijlstra wil dat 25% van het SDE-budget gericht wordt op
exploitatiesubsidies en dat de vrijvallende middelen wordt besteed aan innovatie.
Hij heeft daartoe een motie ingediend en daar kom ik straks over te spreken.Het is jammer dat wij niet een keertje gezellig over de energie- en de
gasprijzen hebben kunnen praten. Dat zou het een stuk gemakkelijker gemaakt
hebben. Ik ga nu een aantal dingen zeggen die ik ook tegen de heer Graus zal
zeggen in het interpellatiedebat dat wij nog altijd niet gehad hebben.De heer Samsom vroeg of ik niet kon bedingen dat de energiebedrijven de
gasprijzen per 1 januari wat minder zouden verhogen om een wat meer afgevlakte
schaal te krijgen. Veel consumenten – dit betreft enkele tientallen
procenten – hebben gekozen voor een meerjarig contract. Voor die mensen
verandert de prijs niet per 1 januari 2009. Andere consumenten hebben
gekozen voor contracten met een variabele prijs. Dan kan de prijs stijgen,
maar ook dalen. De variabele prijs zal per 1 januari stijgen als gevolg
van de vertraging die in de gasprijs is ingebouwd ten opzichte van de olieprijs.
De piek in de olieprijs van afgelopen zomer werkt door in de contracten met
de variabele prijzen voor het komende halfjaar. Dit betreft met name de periode
mei tot en met oktober. Als de lagere olieprijs aanhoudt, dan zullen die consumenten
een prijsdaling vanaf 1 juli 2009 tegemoet kunnen zien. Dan geldt dan
weer niet voor degenen met een contract voor meerdere jaren. Het is dus veel
ingewikkelder dan het op het eerste gezicht lijkt. Daarbij komt dat een afvlakking
degenen die gekozen hebben voor een vaste prijs benadeelt. Ook wordt de keuzevrijheid
voor consumenten verstoord. Iedereen kan gewoon overstappen van de ene naar
de andere energieleverancier. Er zijn inderdaad prijsverschillen. Als iemand
op internet zoekt, komt hij op prijsverschillen uit van meer dan €1000
per jaar. Dat doet de consument zelf, dat hoef ik niet te doen en de Kamer
ook niet. Nu heb ik eigenlijk iets gezegd dat pas aanstaande donderdag aan
de orde komt. Met andere woorden, mijnheer Samsom, het is een beetje ingewikkelder
dan uw opmerking in eerste instantie deed vermoeden.Inderdaad is de vraag belangrijk hoe het gaat lopen met CCS. Op dit moment
constateren wij dat wij CCS nodig hebben als transitie en dat wij eraan moeten
werken om het zo snel mogelijk beschikbaar te hebben. Hoe je het ook wendt
of keert, je lost het probleem van CCS niet op met kernenergie omdat de afvang
en opslag van CO2 een punt van aandacht blijft, zelfs al ga je,
zoals de heer Zijlstra zo graag wil, een nieuwe kernenergiecentrale bouwen.
Dat punt blijft; je kunt je kop daarvoor niet in het zand steken. Wij hebben
het nodig, wij moeten het zo snel mogelijk beschikbaar hebben en het levert
inderdaad een belangrijke bijdrage aan de transitie. Ik verwacht overigens
dat rond 2015 twee grotere CCS-demonstratieprojecten in Nederland draaien,
zodat na 2020 snel kan worden opgeschaald. Op dit moment zijn de signalen
dat vóór 2020 eerder méér dan minder CCS zal worden
toegepast dan wij hadden verwacht. Dat heeft ook te maken met de vragen rondom
aansprakelijkheid en verdeling van verantwoordelijkheden. De echte bulk van
afvang en opslag komt na 2020. Het gaat daarbij om 20% tot 30%
van onze totale CO2-reductie.Mevrouw Cramer en ik hebben een gezamenlijke taskforce en een projectdirectie
ingericht juist om de invoering van CCS te faciliteren. Daarover komt dit
voorjaar een beleidsbrief. Wij gaan daarin verder op dit onderwerp in en geven
daarin ook aan welke zaken wij voorzien in de naaste en wat verder gelegen
toekomst.Mevrouw Wiegman wil garanties hebben dat CCS ook echt achter de kolencentrales
komt. Zij vraagt wat wij gaan doen als dit niet gebeurt en of er geen normering
moet komen. Wij willen de CO2-prijs omhoog en de kosten van CCS
omlaag, zodat in de markt de activiteiten rondom CCS ook echt worden uitgevoerd.
Ik kijk inderdaad met enige zorg naar de ETS-CO2-discussie in Europa.
Ik heb al eerder gemeld dat ik echt wil weten wat er in Kopenhagen gebeurt,
zodat wij beter kunnen overzien wat de CO2-prijs op de langere
termijn gaat doen. Als dat niet goed gaat, kijken wij, bij voorkeur bij de
evaluatie van Schoon en Zuinig, hoe wij er toch voor kunnen zorgen dat CCS
achter elke nieuwe kolencentrale komt. Wat mij betreft, geldt het voor de
huidige kolencentrales net zo goed als voor degene die daarna nog gebouwd
moeten worden.Kortom, voorzitter, dit wordt eigenlijk een beetje gedwarsboomd door de
discussie over ETS en CO2 in Europa. Overigens vind ik wel dat
zo snel mogelijk helderheid moet komen over de vraag hoe in Europa met ETS
wordt omgegaan. Met deze onzekerheid wordt het bedrijfsleven geconfronteerd,
niet over het veilen als zodanig, maar over de vraag wie gratis rechten krijgen
en wie niet. Bij de elektriciteitsproductie willen wij af van windfall profits,
wij willen dat er voor de volle 100% geveild wordt zonder
dat daar gratis extra rechten tegenover staan.De heer Van der Ham stelde een vraag over onderzoek. Op dit moment vindt
een aantal activiteiten plaats om tot een grotere bundeling van research en
development te komen. Begin dit jaar zijn de speerpunten van het SET-plan
bepaald (Strategic Energy Technology Plan). Dat wordt op twee punten verder
geconcretiseerd. Op de eerste plaats moeten grote researchinstituten beter
samenwerken in de European Research Alliance. Die wordt voorgezeten door ECN.
Ten tweede is er een bundeling van industriële initiatieven. Er is namelijk
een stuurgroep opgericht die zich op drie onderwerpen richt: wind, zon en
CCS. Bij zonne-energie gaat het om fotovoltaïsche energie en concentrated
solar power. Dit is ook een antwoord op een eerdere vraag van de heer Van
der Ham.Kan ik toezeggen dat de Tweede Kamer wordt geïnformeerd rondom de
380 kV Haarlemmermeer-Oost? Ja, dat gaat op dezelfde manier als bij de Zuidring.
Voor het einde van het jaar wordt u geïnformeerd over het tracé
van de Noordring, inclusief Haarlemmermeer-Oost. Ik kom dus niet van te voren
apart over Haarlemmermeer-Oost naar u toe. U krijgt het totale pakket voor
het einde van dit jaar, dus voor het kerstreces, op uw tafel.Ik kom nu toe aan de moties, te beginnen met de motie van de heer Hessels
op stuk nr. 5. De regering wordt verzocht, te bevorderen dat netbeheerder
TenneT omwille van de balancering van het net zal participeren binnen een
project om een grootschalige elektriciteitsbuffer aan te leggen. Wij zijn
het eens over het belang van de flexibiliteit van de elektriciteitsvoorziening.
U wilt dat realiseren door die grootschalige opslag in Nederland en u gaat
ervan uit dat hierdoor de kosten van de balanshandhaving fors lager zullen
zijn. U wilt dat die grootschalige opslag wordt opgenomen in het elektriciteitsnet.
U wilt ook dat TenneT financieel gaat participeren in zo'n project. Nogmaals,
flexibiliteit ja; ik ben dat met u eens. Indien er een grootschalige opslag
komt, moet TenneT die zonder enig voorbehoud op het net aansluiten. Dat is
geen punt. Ik wil ook benadrukken dat TenneT op dit moment al betrokken is
bij het onderzoek. In februari is een eerste onderzoek afgerond en TenneT
doet ook mee aan de Europese studie die op dit moment loopt.Ik heb altijd gezegd dat ik serieus wil kijken naar de mogelijkheden voor
ondersteuning van grootschalige opslag, maar dan moet er wel een businesscase
liggen. Daar blijf ik bij. Natuurlijk kan een dergelijke businesscase zeker
gebruikmaken van de opbrengsten op die "onbalansmarkt". De gegevens
kunnen daarvoor beschikbaar worden gesteld. Als die businesscase er ligt,
kan met een dergelijk opslagsysteem wellicht goed geld verdiend worden. Als
er goed geld verdiend kan worden, heb je de participatie van TenneT helemaal
niet nodig.Wij hebben eerder gesproken over die studie door het transitieplatform
samen met TenneT en de TU Delft. De businesscase zal gebruikmaken van het
voordeel van de basislast; dat staat er ook in. Je koopt 's nachts goedkoop
kolenstroom en je verkoopt deze overdag duur. Dat is een aantrekkelijk spel,
maar dat laat ik toch graag aan de marktpartijen over. Ik heb geen zin om
daarin te investeren. De opslag is onderdeel van het AER-advies over flexibiliteit
en van het project reguleringskader. Ik wil het volgende voorstellen. Wij
hebben volgend jaar het AER-advies, wij hebben die internationale studie en
wij hebben mogelijk ook een businesscase. Ik wil u vragen om de motie tot
dat moment aan te houden.Dit brengt mij bij de motie van de heer Hessels op stuk nr. 6 over het
financieel beheer netbeheerders. Eigenlijk komt het erop neer dat u het percentage
eigen vermogen bij de startbalans op minimaal 50 wilt hebben en dat het daarna
alleen mag worden bijgesteld als dat rechtstreeks voortvloeit uit door de
Energiekamer goedgekeurde investeringen in het te beheren netwerk. Ik snap
wat u zegt; dat begrijp ik. Ik ben ook blij dat de discussie zich nu toespitst
op de openingsbalans. Op die openingsbalans – dan praten wij over de
uitgangspositie van het netwerkbedrijf in het eerste jaar na splitsing –
moet er een voldoende financiële buffer zijn. Ook daarover zijn wij het
eens. Ik ben het ook met u eens dat het niet zo kan zijn dat het geïntegreerde
bedrijf nu beschikt over een A-rating en dat het netbeheer straks na splitsing
over een lagere rating beschikt, met name gelet op de veilige belegging die
het investeren in het netbeheer betekent. Ik vind het dan ook verstandig om
die eisen aan de openingsbalans vast te leggen in een AMvB, maar ik heb toch
een paar vragen bij uw voorstel.Dat stevig netbedrijf is van groot publiek belang, maar dat geldt ook
voor een gezond productie- en leveringsbedrijf. Bij beide hebben wij belang.
Juist productie en levering lijken vooralsnog meer geraakt te worden door
de kredietcrisis dan het netbeheerbedrijf. Dit voorstel maakt het voor met
name productie- en leveringsbedrijven duurder en moeilijker om te lenen. Ik
verwacht dat bedrijven sneller op zoek zullen gaan naar een internationale
partner voor financieel onderdak, als die openingssituatie niet voldoende
zekerheden biedt.Ik weet niet welke consequenties uw voorstel heeft voor de CBL-contracten.
Dat kan ik op dit moment echt niet overzien. De studie van Mazars heeft aangetoond
dat de minimumeisen al voldoende zijn om alle investeringen in de netten te
doen. Ik snap de vraag van de heer Hessels echter wel. Los van wat ik zojuist
zei over de vraagpunten, kan ik mij wel een andere, beperktere stap voorstellen,
die tegemoetkomt aan zijn probleem en tegelijkertijd de positie van beide
bedrijven onverlet laat. De percentages van het vreemde vermogen zitten in
de regel inderdaad eerder tussen de 50 en de 60, dan rondom de 70. Ik kan
mij dus iets voorstellen bij de vraag van de heer Hessels, maar 50-50, dat
lijkt mij niet mogelijk. Ik kan me goed voorstellen dat wij een minimumeis
van 40% eigen vermogen vastleggen bij AMvB, ook gelet op de situatie
op dit moment. Dat sluit ook aan bij de huidige verhouding van 40-60, op basis
waarvan de NMa de transporttarieven vaststelt. Ik zuig dat dus niet zomaar
uit mijn duim. Wij weten dan zeker dat het geen onverwachte problemen met
zich meebrengt. Bovendien houd ik rekening met de huidige vermogensverdeling
van de geïntegreerde bedrijven van 60-40. De vermogens worden daarmee
in tweeën gedeeld. Ik denk dat wij op die manier een oplossing kunnen
vinden voor het probleem waarmee de heer Hessels worstelt, zonder dat wij
de bedrijven in de problemen brengen. Ik wil dat de Kamer dus voorstellen.
Zij hoeft toch nog niet te stemmen over de moties. Ik zal zorgen dat ik de
vragen die ik op dit moment nog niet kan beantwoorden, beantwoord heb voordat
de Kamer volgende week tot stemming overgaat.De motie op stuk nr. 7 van Hessels c.s. gaat over de gelijkspeelveldclausule
in Europa. Ik heb er inderdaad niet voor niets mijn best voor
gedaan om te zorgen dat wij die krijgen. Binnen de juridische grenzen zal
ik die clausule zonder meer toepassen als daarvoor aanleiding is. De heer
Hessels vraagt echter wel wat meer. Hij heeft het ook over energiebedrijven
uit niet-EU-landen, ook al zijn die gesplitst. Dat gaat veel verder dan wat
wij in Europa hebben afgesproken. De heer Hessels heeft het ook over energiebedrijven
in overheidshanden, ook al zijn deze gesplitst. Dat is heel erg lastig, want
het betekent eigenlijk dat hij met de motie tegen íédere vorm
van verkoop van commerciële energiebedrijven is. Dat kan echt niet. Dan
moet de heer Hessels zeggen dat hij dit helemaal niet meer wil, dat hoor ik
dan wel van hem. In de motie zegt hij dat ik de mij toegekende bevoegdheid –
de uiteindelijke vorm daarvan moet zoals u weet nog geregeld worden –
maximaal moet benutten en overnamen van de gesplitste Nederlandse energiebedrijven
door ongesplitste bedrijven, dan wel energiebedrijven uit een niet-EU-land
die eigendom zijn van een buitenlandse overheid, niet moet goedkeuren. Dat
betekent de facto dat daar ook de gesplitste bedrijven bij horen die in overheidshanden
zijn. Dat kan echt niet. Dit gaat verder dan wat in Europa is afgesproken
ten aanzien van de gelijke speelvelden. De gelijkspeelveldclausule houdt in
dat je maatregelen kunt treffen als een geïntegreerd bedrijf een gesplitst
productie- en leveringsbedrijf hier wil overnemen. De heer Hessels vraagt
mij echter iets waarvan ik de indruk heb, dat het niet klopt.De heerHessels(CDA)Er is sprake van een misverstand, want in de VTE-raad was sprake van EU-landen
waarin de bedrijven nog geïntegreerd waren, en waarvoor dus de gelijkspeelveldclausule
geldt en van het derdelandenprincipe. Dit slaat op het derdelandenprincipe.
Dus een bedrijf uit een niet-EU-land dat geen staatseigendom is, komt wel
degelijk in aanmerking voor overname. Ook een bedrijf uit een EU-land dat
wel gesplitst is, komt in aanmerking voor overname. Dus op dat punt meen ik
dat de minister het toch te zwart inziet.MinisterVan der HoevenIk zal uitleggen waarom het anders in elkaar zit. Als het niet zo is,
dan moeten wij dat toch even beter bekijken. De derdelandenclausule slaat
op de netwerken. Gazprom mag bijvoorbeeld geen netwerk overnemen in de Europese
Unie. Daar slaat die derdelandenclausule op. De heer Hessels zegt iets anders.
Hij heeft het namelijk over de overname van een productie- en leveringsbedrijf
en daar slaat de derdelandenclausule niet op. Daarom heb ik niet de mogelijkheden
om te voldoen aan wat mij in het laatste stuk van de motie wordt opgedragen.
Wilt de heer Hessels dat nog even bekijken? Ik begrijp wat hij bedoelt, maar
het moet wel kloppen.De heerHessels(CDA)Wij zullen de motie zodanig aanpassen dat zij past in de besluiten van
de EU.MinisterVan der HoevenDat is prima. Dan meen ik dat deze motie geen enkel probleem vormt.De heerVendrik(GroenLinks)Dat kan geschrapt worden, want wij verkopen die netwerken nooit!MinisterVan der HoevenVoorzitter. In de motie op stuk nr. 8 van de heren Jansen en Vendrik wordt
verzocht om binnen één jaar een voorstel aan de Kamer voor te
leggen om het Elektriciteitsplan in ere te herstellen. Dat Elektriciteitsplan
was een vorm van centrale planning in een periode waarin de markt niet vrij
was. Wij gaan niet terug naar die situatie. Bedrijven bepalen binnen de overheidsvoorwaarden
wie, wanneer, waarin investeert. Ik wil wel toezeggen dat ik medio volgend
jaar een meer uitgewerkte visie presenteer op de elektriciteitsvoorziening
als systeem. Dat doe ik overigens mede naar aanleiding van het advies van
de Algemene Energieraad. Daarin zal ik schrijven wat wel en niet kan. Dus
dat wil ik wel toezeggen, maar niet dat ik uitvoer wat in de motie wordt gevraagd.
De aanneming van de motie ontraad ik, behalve als die wordt aangepast.In de motie van de heren Jansen en Vendrik op stuk nr. 9. wordt verzocht
om op de kortst mogelijke termijn te onderzoeken welke juridische en andere
middelen mij ter beschikking staan om een verkoop van een ongesplitst bedrijf
zonder behoorlijke democratische legitimatie te blokkeren en die middelen
in te zetten. Volgens de indieners is een geheimhoudingsverklaring getekend
en mag geen enkele mededeling meer worden gedaan eer een bindende overeenkomst
met een potentiële partner is getekend. Daarmee haken zij aan bij iets
wat de raad van bestuur van Essent heeft gemeld. Ik ga ervan uit dat er een
ontbindende voorwaarde is, zoals die er bij dit soort zaken behoort te zijn.
Die ontbindende voorwaarde is: behoudens goedkeuring van de raden en staten
waar het om gaat. Als mij gevraagd wordt om bij de betrokkenen te informeren
of de ontbindende voorwaarde erin staat, dan ben ik daar natuurlijk toe bereid.
Die ontbindende voorwaarde behoort er wel te zijn.De verkoop van een ongesplitst bedrijf is sowieso niet mogelijk. Dat is
bekend. Voor elke eigendomsoverdracht moet het splitsingsplan goedgekeurd
zijn. Dat is het eerste wat moet gebeuren. Wat nu voorligt, is volgens mij
daarom niet mogelijk. Ik zal de Kamer voor volgende week dinsdag laten weten
wat mijn navraag bij het bedoelde bedrijf heeft opgeleverd.Dan kom ik op de motie op stuk nr. 10 van de heren Jansen en Vendrik.
Zij verzoeken mij, voor de vaststelling van de SDE-regeling voor 2011 een
nieuwe financiering uit te werken, gebaseerd op het principe van het Duitse
Einspeisegesetz. Ik heb heel goed naar de Kamer geluisterd. Ik vond dat uit
de discussie heel duidelijk bleek waarom het niet kan wat in deze motie wordt
gevraagd en waarom dit echt achterhaald is. Ik heb al toegezegd dat ik in
het voorjaar van 2009 met resultaten kom van een onderzoek naar de financieringsbehoefte
van de SDE. Ik ga niet vooruitlopen op de vraag welke bij de SDE passende
maatregelen eventueel genomen zouden kunnen worden. Ik denk dat het veel verstandiger
is dat wij in het voorjaar van 2009 aan de hand van die informatie verder
met elkaar van gedachten wisselen. Ik ontraad de aanneming van deze motie.
Ik sluit mij aan bij de woorden van de heer Samsom: wij hebben de SDE nog
geen jaar. Laten wij eerst eens kijken hoe deze in de praktijk gaat uitpakken.In de motie op stuk nr. 11 verzoeken de heren Jansen en Vendrik om bij
de begroting voor 2010 met een voorstel te komen voor substantiële uitbreiding
van het budget voor energieonderzoek. Op dit moment wordt via de versnellingsagenda
aan onderzoek en innovatie ongeveer 900 mln. besteed. Wij zitten daarmee in
de top van de industrielanden en die innovatieagenda wordt uitgerold via een
groot aantal innovatieprogramma's. Ik zie in dit stadium echt geen aanleiding
om te pleiten voor verdere uitbreiding van het financiële
pakket en ik zou ook niet weten waar ik het geld vandaan moest halen. Dat
weten de indieners van de motie trouwens ook niet, want zij geven helemaal
geen dekking aan voor deze motie. Ik ontraad de aanneming van deze motie.Met de motie op stuk nr. 12 vragen de indieners de regering om bij het
Energierapport 2013 een rapportage aan de Kamer aan te bieden die recht doet
aan de naam. Het mag niet alleen een elektriciteits- en gasrapport zijn. Het
Energierapport gaat ook over meer dan alleen gas en elektriciteit. De energiemix
komt over de volle breedte aan de orde. De internationale voorzieningszekerheid
zit er uitgebreid in, net als de ontwikkeling van de infrastructuur. Volgens
mij zit het er allemaal in. Ik kan aan mijn opvolger wel de suggestie meegeven
om een hoofdstuk op te nemen over wat het resultaat is geweest van het Energierapport
2008. Dan heb je het rapportage-idee en tegelijkertijd een doorkijkje naar
wat daarna gaat gebeuren. Ik geloof dat dit niet de bedoeling was van deze
motie, dus ik ontraad de aanneming ervan. Wat ik zojuist heb toegezegd zal
ik doen.De motie van de heer Van der Ham is een verwijzing naar een motie die
hij eerder met mevrouw Spies heeft ingediend. Hij wil zo snel mogelijk informatie
over de beleidsintensiveringen die gedaan zijn sinds de aanname van die motie.
Wat hebben wij gedaan? Wij hebben de meerjarenafspraken nummer 3 gemaakt met
de industrie, met als target 30% besparing in 2020. Bij de gebouwde
omgeving hebben wij de "meer met minder"-doelstelling voor een besparing
in 2020. Wij hebben een subsidieregeling duurzame energie met een budget van
60 mln. voor zonneboilers, warmtepompen en micro-wkk. De energieprestatienorm
voor nieuwe woningen en utiliteitsgebouwen is aangescherpt. De Europese Commissie
komt in het najaar met energie-eisen voor energieverbruikende apparaten, waaraan
wij een bijdrage hebben geleverd. In mei 2008 hebben wij besloten om de kilometerbeprijzing
in 2012 in te voeren. Het kabinet zet zich nog steeds in voor strengere Europese
CO2-normen voor voertuigen. Bij de landbouw is de investeringsregeling
energiebesparing glastuinbouw ingevoerd. Wij zetten in op energiebesparing
en het resultaat evalueren wij in 2010. Dan weten wij of en waar intensiveringen
nodig zijn, dus ik ontraad de aanneming van deze motie.De heerVan der Ham(D66)In 2006 heeft ECN een berekening gemaakt wat je in bepaalde opties zou
moeten doen om 2% te halen. Mijn motie gaat niet alleen over terugkijken,
maar ook over de opties voor wat wij kunnen doen als wij in 2010 niet op 2%
uitkomen. Ik verzoek om net als in 2006 met het ECN te bekijken hoe wij er
nu voor staan. Wij moeten op tijd kunnen discussiëren over de vraag welke
opties wij kunnen hanteren als wij er in 2010 niet uitkomen. Andere fracties
hebben hier ook om gevraagd.MinisterVan der HoevenIk stop mijn energie liever in het halen van de doelstellingen van het
huidige pakket dan in wat wij zouden moeten doen als wij deze niet halen.
Ik vind dat wij daarmee het paard achter de wagen spannen, dus ik ontraad
de aanneming van deze motie.Dan kom ik bij de motie-Samsom c.s. op stuk nr. 14. In de motie wordt
verzocht, dit voorjaar voorstellen te doen op welke manier extra financiële
middelen bij de begroting 2010 gereserveerd zouden kunnen worden. Ik heb toegezegd
dat ik de Kamer in het voorjaar van 2009 zal informeren over de financieringsbehoefte
van de SDE na 2012. Maar om over deze regeringsperiode heen middelen te reserveren!
Dat is echt aan een volgend kabinet! Ik wil wel bezien of alternatieve financieringsbronnen
noodzakelijk zijn, zoals de eerder genoemde opslag op de kWh-prijs. Ik zal
dit meenemen in de informatie die ik in het voorjaar van 2009 naar de Kamer
zal sturen. Ik ontraad de aanneming van de motie in deze vorm, want mij wordt
gevraagd om over het graf van dit kabinet heen te regeren, en volgens mij
proberen wij juist met alle macht om dit niet te doen.De heerVendrik(GroenLinks)Voorzitter. Ik wil graag een feitelijke vraag stellen.De voorzitter:Mijnheer Vendrik, u mag helemaal geen vraag stellen, want u hebt deze
motie niet ingediend.De minister vervolgt haar betoog.MinisterVan der HoevenDe staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat en ik onderschrijven de
strekking van de motie-Samsom c.s. op stuk nr. 15. Die gaat over het concessiestelsel
voor offshore windenergie. Tegen de zomer van 2010 kan in beginsel de concessieverlening
voor de 6000 MW worden gestart. Ik kan echter geen concessie verlenen als
er geen financiële dekking is. Daar ligt een link met de eerdere motie-Samsom
c.s. over het financiële perspectief in de periode 2012-2020. Ik heb
aangegeven wat ik het komend voorjaar zal doen, maar ik kan niet positief
adviseren over een motie waar geen financieel perspectief aan vastzit. Misschien
kan de heer Samsom de motie aanhouden tot die tijd? Dit is dus iets wat niet
op deze manier mogelijk is, maar wij werken er uiteraard met man en macht
aan om ervoor te zorgen dat wij tegen de zomer van 2010 de concessieverlening
kunnen starten. Zoveel ontloopt het elkaar niet.In de motie op stuk nr. 16 van mevrouw Wiegman wordt de regering verzocht,
bij de aangekondigde heroverweging van het reguleringskader te voorkomen dat
de efficiëntieprikkel voor de netbeheerders leidt tot beperking van hun
innovatieactiviteiten. Ik ondersteun dat verzoek. Netwerken moeten innovatiever
worden. Daarom wordt er in het Energierapport ook zo veel aandacht geschonken
aan de slimme netten. Ik zal zeker kijken naar de manier waarop ik innovatieprikkels
kan meenemen bij de herziening van het reguleringskader. Ik laat derhalve
het oordeel over deze motie over aan de Kamer.In de motie op stuk nr. 17 van de heren Vendrik en Jansen wordt eigenlijk
gevraagd om afspraken over het sluiten van de kolencentrales. Daar komt de
motie op neer. Wij hebben een sectorakkoord gesloten. Op dit moment lopen
er gesprekken met individuele bedrijven, ook bijvoorbeeld met RWE. Natuurlijk
zullen de milieueisen – ETS en CCS – ook voor bestaande kolencentrales
gelden. Verder is aandacht nodig voor de voorzieningszekerheid en voor de
betaalbaarheid. In de motie wordt gesproken over een uitruilmechanisme, namelijk
een sluiting van een oude kolencentrale als een nieuwe kolencentrale geopend
wordt. Eerlijk gezegd zou ik dan liever een uitruil zien met een kolencentrale
elders in Europa, die veel minder effectief werkt dan de Nederlandse kolencentrales.
Ik ontraad de Kamer de aanvaarding van deze motie.De heren Vendrik en Jansen hebben voorts een motie ingediend op stuk nr.
18. Daarin wordt de regering verzocht, een nieuw energierapport te maken waarin
een combinatie wordt uitgewerkt van de scenario's Energie-flexwerker en Smart
Energy City. Dat moet dan leiden tot concrete beleidsmaatregelen. Nee, natuurlijk
doe ik dat niet. Ik heb vanmorgen uiteengezet dat er niet wordt gestuurd op
een specifiek scenario. Wij sturen op randvoorwaarden. Die zijn duurzaam,
flexibel en internationaal ingebed. Ik ontraad dus de aanvaarding van de motie
op stuk nr. 18.Dat brengt mij op de motie op stuk nr. 19, ook van de heer Vendrik en
de heer Jansen. Deze motie gaat over verdubbeling van het vermogen van windenergie
op zee in deze kabinetsperiode. Wij hebben ons voor deze kabinetsperiode gecommitteerd
aan 450 MW windenergie op zee. Voor een verdubbeling van die doelstelling
heb ik geen financiële dekking. Ik ontraad daarom aanneming van deze
motie.De heer Vendrik vraagt in zijn motie op stuk nr. 20 of er bij het wetsvoorstel
Voorrang voor Duurzaam voor kan worden gezorgd dat de kolencentrales niet
de kans krijgen om duurzame producenten weg te drukken. Daar komt de motie
in het kort op neer. Ik ben het met de heer Vendrik eens dat andere elektriciteitsproducenten
plaats moeten maken voor duurzame stroom. Ik weet echter niet precies wat
het woord "afnemen" in deze motie betekent. Er staat dat niet alleen
de toegang tot het net, maar ook het afnemen van de stroom bij windturbines
wordt gegarandeerd. Ik kan niet garanderen dat de stroom van windturbines
wordt afgenomen. Dat is aan anderen; dat is aan de markt en aan degenen die
de stroom produceren. Bij eindafnemers is er voldoende belangstelling voor
de gesubsidieerde groene stroom, dus dat zal best wel goed komen. Maar ik
kan geen garantie geven. Ik kan niemand ertoe verplichten om stroom van windturbines
te kopen.De voorzitter:Volgens mij is de minister volstrekt duidelijk.De heerVendrik(GroenLinks)Zij is zeker duidelijk, maar dit is niet het springende punt in de motie;
wij hebben althans de motie niet zo bedoeld. Misschien mag ik daar één
ding over zeggen?De voorzitter:Gaat uw gang.De heerVendrik(GroenLinks)Het springende punt in de motie is dat wij te allen tijde willen vermijden
dat kolenboeren windexploitanten betalen om die windmolens stil te zetten.
Het gaat dus niet alleen om toegang tot het net. Het stopzetten van de kolencentrales
is duur. Kolencentrales zullen daarom bereid zijn om te gaan "schokken",
maar het moet niet zo zijn dat zij dan tegen windmolenexploitanten kunnen
zeggen dat de boel stil moet worden gehouden omdat zij anders een probleem
hebben. Voorrang voor duurzaam betekent dat die afkoopoptie expliciet wordt
uitgesloten in het wetsvoorstel waarmee de minister komt. Dat is wat de motie
behelst.MinisterVan der HoevenDan zou ik u willen vragen om de motie aan te houden, totdat het wetsvoorstel
er ligt. Dat wetsvoorstel heeft zijn eigen traject. Ik weet echt niet precies
of datgene wat u zegt ook datgene is wat ik wil. In uw motie gebruikt u namelijk
andere woorden dan u nu gebruikt. Ik wil in ieder geval dat voorrang voor
duurzaam goed wordt geregeld. Dat betekent dat de stroom op het net komt en
dat deze wordt getransporteerd. De toegang en het transport zijn daarmee geregeld.
Ik vind dat allemaal prima, maar het afnemen kan ik niet garanderen.De heerVendrik(GroenLinks)Staat u in principe wel positief tegenover het beginsel dat het afkopen
van een groenestroomproducent uitgesloten wordt, dus dat dit niet mag? Het
mag geen manier zijn om voorrang op duurzaam te realiseren. Het betekent namelijk
de facto dat kolenstroom wel geleverd wordt en windenergie niet.MinisterVan der HoevenIk begrijp wat u bedoelt. Het wetsvoorstel voorziet erin dat duurzaam
letterlijk en figuurlijk voorrang krijgt op en door het net. Daar gaat het
om, maar ik kan niemand ertoe verplichten om duurzame stroom af te nemen.Voorzitter. In de motie op stuk nr. 21 wil de heer Zijlstra de SDE-regeling
aanpassen. Het aantal exploitatiesubsidies bedraagt maximaal 25% van
het budget. De rest wil hij inzetten voor stimulering op het gebied van energie.
Dit heeft mevrouw Neppérus of de heer Zijlstra vaker aan de orde gesteld.
Dit is dus niet nieuw. Wij willen meters maken, zaken realiseren en innovatie
stimuleren. Het gaat om beide en wij kijken ook naar beide. Bij de te subsidiëren
categorie en de SDE kijk ik wel degelijk naar de mogelijkheden tot innovatie
en daarmee naar kostprijsverlaging bij de verschillende technieken. Voor wind
op zee heb ik recent de mogelijkheid tot het verstrekken van een bonus voor
innovatieve molens in het wijzigingsbesluit SDE opgenomen. Dat was een van
de zaken die duidelijk het resultaat zijn van de eerdere vragen van de Kamer
om helderder en meer in te zetten op innovatie. Het is dus echt een misvatting
dat de SDE zich niet zou richten op innovatie. Ik ontraad dan ook de aanneming
van deze motie.Dan kom ik op de motie-Zijlstra op stuk nr. 22, die wil stimuleren dat
er een cluster van nucleaire kennis in Nederland tot stand wordt gebracht,
zodat Nederland ook op dit gebied tot de top van de kenniseconomieën
in de wereld gaat behoren. Als ik hem zo beluister, lijkt het een beetje alsof
wij daar niets aan doen, maar wij hebben ECN/NRG, wij hebben de TU Delft,
wij hebben de bijdrage van Nederlandse bedrijven aan het internationale onderzoek
over kernfusie ITER. Waar de heer Zijlstra pleit voor een goede samenwerking
tussen instituten, ben ik het zeer met hem eens. Ik vind ook dat wij dat zo
moeten houden en waar mogelijk verbeteren. Dat ben ik dus zeer met hem eens.
Als dat is wat hij bedoelt, kan ik mij daarin vinden. Als hij zegt dat daar
extra geld naartoe moet: dat heb ik niet, maar als met name de andere punten
zijn bedoeling zijn, heb ik daar geen moeite mee en ondersteun ik dat.De heerGraus(PVV)De heer Zijlstra was het vergeten te zeggen bij de indiening en nu wordt
het weer niet genoemd, maar het gaat om de motie-Zijlstra/Graus. Ik heb haar
medeondertekend en ik ben helemaal blij dat wij het eindelijk een keer eens
zijn. Wij zijn het voor de eerste keer eens in twee jaar tijd. Dat wilde ik
toch even vermeld hebben.MinisterVan der HoevenDat is leuk. Het punt is echter dat ik van het begin af aan
heb gezegd dat het denken over kernenergie niet moet stilstaan. Het staat
ook niet stil. Volgens mij doelt daar ook de motie op. En daar heb ik geen
problemen mee.De voorzitter:Hebt u een andere interpretatie van uw motie, mijnheer Zijlstra?De heerZijlstra(VVD)Nee, voorzitter. Ik wil aangeven dat de interpretatie van de minister
de juiste is en dat stimuleren in ieder geval bij de VVD-fractie niet per
definitie tot meer geld leidt. Er zijn meerdere wegen. Ik gaf al aan dat een
van de zaken bijvoorbeeld is dat de reactor van Petten binnenkort vervangen
moet worden. Wil de minister daar nog even op ingaan? Daarmee zou je in dit
kader iets kunnen doen. Dat is ook de oproep die ik hier doe. Wat gaat de
minister in dat kader doen om tot een clustering te komen?MinisterVan der HoevenDe reactor in Petten is uiteraard een ander probleem. Dat weet u. U bent
daarvan op de hoogte. U weet ook dat daar gesprekken over lopen met de Europese
Unie en dat er een commercieel bedrijf is dat geld verdient met de radio-isotopen.
Dat is allemaal geen probleem, maar het ligt iets gecompliceerder. Ik ben
het wel met u eens dat wij niet kennis moeten laten wegvloeien. Zo heb ik
uw motie geïnterpreteerd.Dan kom ik op uw motie op stuk nr. 23. Daarin wordt de regering verzocht,
bij beleidskeuzes over energie uit te gaan van de rangorde betrouwbaar, betaalbaar
en schoon, en wel in die volgorde van belang. Nee, voorzitter. Dat gaan wij
niet doen. Wij hebben echt aangegeven dat er een evenwicht is tussen de drie
beleidsdoelen en het bevoordelen van het een boven het ander leidt tot verstoring
van duurzaamheid of tot een verschuiving tussen de korte en de lange termijn
en dat soort zaken. Wat nu bijvoorbeeld betrouwbaar is – het veiligstellen
van olie – kan die zekerheid op de lange termijn juist ondergraven,
omdat het te weinig duurzaam is. Om die reden hebben wij altijd gezegd dat
deze drie beleidsdoelen in samenhang met elkaar bekeken moeten worden. De
aanneming van deze motie ontraad ik.Dan kom ik op de motie van de heer Graus op stuk nr. 24. Het spijt mij,
mijnheer Graus, wij zijn het slechts één keer eens geweest.
Het houdt nu weer op. Ik ben het niet met u eens dat het windmolenproject
een mislukking is. Wij hebben windenergie nodig om onze doelen te halen, dus
de aanneming van deze motie ontraad ik. Hetzelfde geldt voor uw motie op stuk
nr. 25 en het openbreken van het coalitieakkoord. Dat kan ik niet.De heerZijlstra(VVD)Die heb ik mede ondertekend.MinisterVan der HoevenU hebt die motie mede ondertekend. Waarom doet u dat nu ook?De heerZijlstra(VVD)Ik dacht misschien kan ik u overhalen.MinisterVan der HoevenNee, nee, nee. In het vorige kabinet had ik een coalitieakkoord ook niet
opengebroken. Ik weet het, toen zaten wij met uw partij in een kabinet, en
nu zitten wij met andere partijen in het kabinet, maar akkoord is akkoord.
Je moet je ook een beetje betrouwbaar opstellen. Dus goed geprobeerd, maar
dat doe ik niet en de aanneming van de motie ontraad ik.In de motie op stuk nr. 26 verzoekt de heer Graus de regering om, als
de motie-Hessels c.s. op stuk nr. 5 wordt aangenomen, de uitvoering van die
motie ten goede te laten komen van het OPAC-project in Limburg. Nee, voorzitter.
Wij hebben het OPAC-project. De dragers daarvan melden zich een beetje, maar
met een business case komen zij niet. Wij hebben het project-Lievense, wij
hebben het Energie-eiland. Dat zijn de zaken die wij kennen. Ik vond het juist
zo aardig dat de heer Hessels probeerde om een aantal zaken los te koppelen
van elkaar en in het juiste perspectief te plaatsen. Ik ontraad de aanneming
van deze motie.De voorzitter:Dank u wel. Dan constateer ik dat wij vier minuten voor vier klaar zijn
met dit debat. Volgende week zijn de stemmingen. Ik wens u daarbij veel wijsheid
toe, naar aanleiding van de beantwoording en de beoordeling van de minister.Sluiting 15.56 uur.XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Schreijer-Pierik (CDA), Vendrik (GroenLinks),
Ten Hoopen (CDA), Tichelaar (PvdA), voorzitter, Hessels (CDA), ondervoorzitter,
Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Aptroot (VVD), Smeets (PvdA), Samsom (PvdA),
Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Irrgang (SP), Jansen (SP), Biskop
(CDA), Ortega-Martijn (ChristenUnie), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Van der
Burg (VVD), Graus (PVV), Zijlstra (VVD), Besselink (PvdA), Gesthuizen (SP),
Ouwehand (PvdD), Vos (PvdA) en De Rouwe (CDA).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Jan Jacob van Dijk (CDA), Sap (GroenLinks),
Van Vroonhoven-Kok (CDA), Blom (PvdA), Aasted-Madsen-van Stiphout (CDA), Koşer
Kaya (D66), Ulenbelt (SP), Blok (VVD), Boelhouwer (PvdA), Kalma (PvdA), Weekers
(VVD), Karabulut (SP), Luijben (SP), De Nerée tot Babberich (CDA),
Cramer (ChristenUnie), Atsma (CDA), De Krom (VVD), Madlener (PVV), Van Dam
(PvdA), Gerkens (SP), Thieme (PvdD), Heerts (PvdA) en Uitslag (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31510-32.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl