Openbaar vervoer; Brief regering; Invoering OV-chipkaart voor studenten
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST140429
 2009-2010
 
 23 645
 Openbaar vervoer
 
 
 
 
 Nr. 
 337
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 26 januari 2010
 
 Tijdens het algemeen overleg OV-chipkaart dat de vaste commissie voor
Verkeer en Waterstaat op 21 januari 2010 met de staatssecretaris van
Verkeer en Waterstaat heeft gevoerd, is onder andere gesproken over de huidige
problemen bij de invoering van de OV-chipkaart voor studenten. De commissie
heeft mij gevraagd uw Kamer te informeren over de invoering van deze kaart.
 
 Sinds 1 januari is de studenten OV-chipkaart (SOVC) met het elektronische
reisrecht het geldig vervoerbewijs voor studerenden. Dit is nodig, omdat in
2010 als gevolg van de invoering van de OV-chipkaart in steeds meer gebieden
in Nederland alleen maar gereisd kan worden met een elektronisch vervoerbewijs.
Het systeem van de OV-chipkaart valt onder regie van de staatssecretaris van
Verkeer en Waterstaat. Studerenden hebben op basis van de Wet Studiefinanciering
2000 (WSF2000) en het daaruit voortvloeiende contract dat ik met de OV-bedrijven
heb gesloten recht op vervoer.
 
 Om de invoering van de OV-chipkaart voor studerenden te accommoderen,
heb ik ervoor gezorgd dat de WSF2000 op de nieuwe situatie is aangepast. Op
4 november 2009 heb ik met uw Kamer het wetsvoorstel tot wijziging van
de WSF2000 in verband met de invoering van de OV-chipkaart besproken. De Eerste
Kamer heeft op 17 november 2009 het wetsvoorstel aanvaard.
 
 Ik heb tijdens het overleg met uw Kamer gezegd dat elke studerende vanaf 1 januari
2010 kan reizen met een SOVC. Ik heb dit nogmaals laten bevestigen door de
OV-bedrijven en ik heb daarover harde garanties ontvangen. In een brief van
23 november 2009 (bijgevoegd) hebben de
OV-bedrijven ondubbelzinnig geschreven dat studerenden hoe dan ook gebruik
zullen kunnen maken van hun reisrecht, ook als zich onvoorziene omstandigheden
zouden voordoen.
 Verantwoordelijkheidsverdeling
 Ik heb een overeenkomst met de ov-bedrijven op grond waarvan ik hen ongeveer € 700
miljoen per jaar betaal voor het vervoer van de studerenden. Er zijn ruim
700 000 rechthebbenden, maar een deel maakt geen gebruik van de reisvoorziening.
In de praktijk zullen, op basis van ervaringscijfers over voorgaande jaren,
zo’n 650 000 studerenden willen reizen met het OV. De OV-bedrijven
zijn verantwoordelijk voor het vervoer zelf. Het contract is te vergelijken
met een grootverbruikerscontract. Inhoudelijk houd ik mij niet bezig met openbaar
vervoerbeleid. Ik koop alleen het vervoer in voor de studerenden. Uiteraard
zie ik erop toe dat de OV-bedrijven hun contractuele verplichtingen nakomen
en hun vervoersprestatie leveren.
 
 Tot en met 2009 had de IB-Groep (sinds 1 januari 2010: Dienst Uitvoering
Onderwijs, DUO) een grote rol bij de uitvoering. Zij bepaalde welke studerende
recht had op de reisvoorziening en coördineerde het produceren en uitgeven
van de papieren OV-studentenkaarten. Vanaf de invoering van de SOVC is die
rol beperkt tot het vaststellen van het reisrecht van de studerenden en het
verstrekken en weer terugkrijgen van de gegevens daaromtrent aan het openbaar
vervoer. Het OV verstrekt de OV-chipkaarten. DUO werkt intensief samen met
de OV-bedrijven om deze overgang goed te laten verlopen. De systemen van DUO
waren door grote inzet van haar medewerkers tijdig op orde.
 Bezit studenten OV-chipkaart
 Vanaf 2009 zijn studerenden voorzien van een studenten OV-chipkaart.
Op dit moment zijn vrijwel alle betreffende studerenden in het bezit van een
SOVC. Volgens de OV-bedrijven heeft van de studerenden die een SOVC hebben
aangevraagd vrijwel iedereen die kaart toegestuurd gekregen. Het OV meldt
geen achterstanden in de productie te hebben. Om die reden is het niet nodig
om de oude papieren kaart officieel te handhaven.
 Activeren
 Het was de bedoeling dat alle studerenden hun reisrecht 2010 op hun SOVC
zouden activeren aan een ophaalapparaat tussen 16 december en 1 januari.
Omdat hierin vertraging optrad (zie hieronder), is besloten om het voorlopig
reisrecht 2009 dat al beschikbaar was op de SOVC’s die de studerenden
hebben ontvangen, als tijdelijk reisrecht te continueren in 2010. Hiermee
kunnen alle studerenden direct reizen.
 
 In de loop van november 2009 zijn de systemen en de gegevensuitwisseling
tussen DUO en de OV-bedrijven uitvoerig functioneel getest. Ik heb dit proces
voortdurend gevolgd en de tussentijdse testresultaten zagen er voldoende positief
uit. Eind november 2009 hebben de OV-bedrijven mij echter laten weten dat
er problemen waren bij de verwerkingscapaciteit van hun distributiesystemen.
Dit probleem was niet voorzien. Bij het testen bleek dat het systeem volstrekt
niet in staat zou zijn om de piekbelasting goed te doorstaan die zou ontstaan
als 650 000 studerenden hun elektronisch reisrecht zouden activeren bij
de daarvoor geïnstalleerde 1 200 ophaalpunten. Dit zouden ze moeten
doen in de periode van 16 december 2009 tot 1 januari 2010.
 
 Overleg tussen de OV-bedrijven en mijn ministerie begin december 2009
leidde ertoe dat de beoogde overgang naar de definitieve situatie, de zogenaamde
schakeldatum, naar 1 februari 2010 werd verplaatst. Er werden drie uitgangspunten
vastgesteld:
 1. Studenten kunnen hoe dan ook reizen.
 2. Er wordt gezorgd voor een ordelijke overgang van de oude naar de nieuwe
situatie.
 3. Er wordt tijdig en zorgvuldig naar de studenten gecommuniceerd.
 Een van de voorwaarden om op 1 februari 2010 over te gaan naar de
definitieve situatie was dat het activeren door de studerenden van het reisproduct
2010 naar behoren zou verlopen. Indien daaraan niet zou worden voldaan zou
de schakeldatum schuiven naar een moment dat er wel aan alle voorwaarden zou
kunnen worden voldaan.
 
 Daarop hebben op 12 december 2009 alle studerenden een brief of e-mail
van de IB-Groep ontvangen. De brief verwees naar de website van het openbaar
vervoer die vanaf 16 december nadere informatie zou geven over wanneer
de studerende het definitieve reisrecht zou kunnen activeren. Vanaf 1 januari
2010 is dat van start gegaan. Op 15 januari 2010 hebben de OV-bedrijven
mij bericht gestuurd dat het activeren van het definitieve reisrecht naar
behoren verliep. De OV-bedrijven vonden de schakeldatum van 1 februari
2010 haalbaar.
 
 Echter, rond die tijd bleek dat de activeringscapaciteit teruggelopen
was. Dit viel samen met oproepen aan studerenden om vooral snel hun definitieve
reisrecht te activeren. Hierdoor ontstonden onaanvaardbaar lange rijen.
 
 De oorzaak van het probleem aan de systemen achter de ophaalapparaten
is ondertussen bekend, hebben de vervoerders mij gemeld. Zij zijn druk bezig
met oplossingen die er hoopvol uitzien. Het is echter nog niet volledig opgelost.
Het probleem speelt bij de distributie van reisproducten voor alle reizigers.
Maar omdat deze maand vooral veel studerenden hun definitieve reisrecht activeren,
worden zij vooral getroffen. De rest van het OV-chipkaartsysteem, zoals het
inen uitchecken verloopt wel naar behoren volgens de OV-bedrijven.
 
 De achterstanden in het activeren die als gevolg van de problemen bij
de OV-bedrijven zijn ontstaan laten mij geen andere mogelijkheid dan de beoogde
schakeldatum van 1 februari 2010 los te laten.
 
 Aangezien dit de tweede keer is dat de techniek van de OV-bedrijven onverwacht
en ernstig heeft gefaald, wil ik nu volledige zekerheid dat alles goed werkt
voordat het openbaar vervoer het tijdelijke reisrecht kan uitzetten. Het nieuwe
systeem moet volledig getest zijn, duurzaam stabiel werken gedurende langere
tijd en 40 000 studerenden per dag in staat stellen hun reisrechten te
activeren. Bovendien moeten alle studerenden de gelegenheid hebben gehad om
hun definitieve reisrecht te activeren, zonder lange wachttijden. Ik beoordeel
dit van dag tot dag en zal pas als dit goed loopt de OV-bedrijven toestemming
geven de nieuwe schakeldatum vast te stellen. Op het moment dat de overgang
plaatsvindt zullen alle studerenden onder gelijke condities overgaan naar
het definitieve reisrecht.
 
 Studenten hoeven hun SOVC niet te activeren om nu te kunnen reizen. Het
tijdelijk reisrecht dat er al op staat zorgt ervoor dat zij gebruik kunnen
maken van het OV.
 Communicatie
 Zowel DUO als de OV-bedrijven hebben veel gedaan aan de communicatie.
Mijn ministerie en de OV-bedrijven hebben in de afgelopen periode de studentenbonden
intensief op de hoogte gehouden van de voortgang van de invoering van de SOVC.
Ook in mijn overleg met de studentenorganisaties, tijdens de Studentenkamer
van 10 december 2009, heb ik besproken dat studerenden die
een SOVC hebben aangevraagd in staat moeten zijn te reizen. Om studerenden
te informeren hebben de OV-bedrijven een gerichte communicatieactie op touw
gezet. Via onder meer de website www.studentenov-chipkaart.nl en via gerichte
advertentiecampagnes bij instellingen, posters in abri’s en advertenties
in dagbladen zijn en worden studerenden geïnformeerd over het aanvragen
van de studenten OV-chipkaart, het gebruik van hun OV-chipkaart en de wijze
waarop studerenden het definitieve elektronisch reisproduct op de studenten
OV-chipkaart moeten laden. Ik verleen via mijn ministerie en DUO ondersteuning
aan deze communicatie, getuige ook de al eerder genoemde brief of e-mail die
alle studerenden op zaterdag 12 december 2009 van de IB-Groep/DUO hebben
ontvangen met informatie over de SOVC.
 
 Wel is de bereikbaarheid van het call centre van de OV-bedrijven in de
eerste weken van januari ernstig tekort geschoten. Zij hebben de capaciteit
ondertussen vergroot en het aantal vragen is afgenomen. Daardoor is voor het
moment de ergste druk eraf. Het OV heeft het aantal vragen ernstig onderschat,
ondanks waarschuwingen door DUO. De helpdesk van DUO heeft al die tijd de
extra drukte goed kunnen opvangen. Maar DUO is natuurlijk niet in staat de
specifieke vragen over de OV-chipkaart te beantwoorden, omdat zij geen toegang
heeft tot de systemen van het openbaar vervoer en geen specifieke vragen kan
beantwoorden die zijn gerelateerd aan de OV-chipkaart.
 Conclusie
 Studerenden kunnen reizen met hun studenten OV-chipkaart. Dat staat voorop.
Op dit moment is de overgangsdatum van 1 februari verlaten, omdat de
activeringscapaciteit tekort schiet. Met de OV-bedrijven hoop ik snel een
nieuwe datum te kunnen bepalen om alsnog over te gaan naar de definitieve
situatie. Ik betreur het dat de systemen van de OV-bedrijven voor de SOVC
onvoldoende functioneren en niet berekend bleken op de te voorziene piekbelasting.
Ik spreek de OV-bedrijven aan op hun verantwoordelijkheid de studerenden te
laten reizen. Studerenden zullen niet de dupe worden van technische problemen
bij de OV-bedrijven.
 
 De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
 R. H. A. Plasterk
 
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.