Overleveringswet; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29042, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

23-09-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

29042 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgave1. Inleiding2. Totstandkoming van het kaderbesluit3. Verhouding met de Grondwet4. Verhoudingen binnen het Koninkrijk5. Hoofdelementen van het kaderbesluitEuropees aanhoudingsbevelVereiste van dubbele strafbaarheidOverlevering op justitieel niveauGemeenschappelijke termijnen6. Uitgangspunten en financiële consequenties van
het wetsvoorstelUitgangspuntenUitleveringswet als modelGevolgen van de gestelde termijnen voor de procedureJustitiële autoriteiten en de Minister van JustitieWeigeringsgrondenFinanciële consequenties7. Artikelsgewijze toelichtingHOOFDSTUK I. ALGEMENE BEPALINGENAfdeling 1. BegripsbepalingenArtikel 1Afdeling 2. Europees aanhoudingsbevelArtikel 2Artikel 3Artikel 4HOOFDSTUK II. OVERLEVERING DOOR NEDERLANDAfdeling 1. Voorwaarden voor overleveringArtikel 5Artikel 6Artikel 7Artikel 8Artikel 9Artikel 10Artikel 11Artikel 12Artikel 13Artikel 14Afdeling 2. Procedure voor overleveringParagraaf A. Voorlopige aanhoudingArtikel 15Artikel 16Artikel 17Artikelen 18 en 19Paragraaf B. AanhoudingArtikel 20Artikel 21Paragraaf C. Beslissing over de overleveringArtikel 22Artikel 23Artikel 24Artikel 25Artikel 26Artikel 27Artikel 28Artikel 29Artikel 30Artikel 31Artikel 32Paragraaf D. Voortgezette vrijheidsbeneming en feitelijke
overleveringArtikel 33Artikel 34Artikel 35Artikel 36Artikel 37Artikel 38Paragraaf E. Verkorte procedureArtikel 39Artikel 40Artikel 41Artikel 42Artikel 43HOOFDSTUK III. OVERLEVERING AAN NEDERLANDArtikel 44Artikel 45Artikel 46Artikel 47Artikel 48HOOFDSTUK IV. ANDERE VORMEN VAN RECHTSHULPAfdeling 1. Op verzoek van het buitenlandArtikel 49Artikel 50Artikel 51Artikel 52Artikel 53Artikel 54Afdeling 2. Op verzoek van NederlandArtikel 55Artikel 56Artikel 57Artikel 58HOOFDSTUK V. SLOTBEPALINGENArtikelen 59 tot en met 69Artikel 70Artikel 71Artikel 72Artikel 73Artikel 74Artikel 75OndertekeningLichaamTRANSPONERINGSTABEL
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29042Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 110 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 042Implementatie van het kaderbesluit van de Raad van de Europese Unie
betreffende het Europees aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering
tussen de lidstaten van de Europese Unie (Overleveringswet)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGInhoudsopgave1. Inleiding2   2. Totstandkoming van het
kaderbesluit4   3. Verhouding met de Grondwet5   4. Verhoudingen binnen het
Koninkrijk5   5. Hoofdelementen van het
kaderbesluit5   6. Uitgangspunten en financiële
consequenties van het wetsvoorstel7    7. Artikelsgewijze toelichting10   Hoofdstuk I.Algemene bepalingen10Afdeling 1.Begripsbepalingen (art.
1)10 Afdeling 2.Europees aanhoudingsbevel
(art. 2-4)11   Hoofdstuk II.Overlevering door Nederland12Afdeling 1.Voorwaarden voor overlevering
(art. 5-14)12Afdeling 2.Procedure voor overlevering18 Paragraaf A.Voorlopige aanhouding
(art. 15-19)18 Paragraaf B.Aanhouding (art. 20-21)20 Paragraaf C.Beslissing over de overlevering
(art. 22-32)21 Paragraaf D.Voortgezette vrijheidsbeneming
en feitelijke overlevering (art. 33-38)26Paragraaf E.Verkorte procedure (art.
39-43)28Hoofdstuk III.Overlevering aan Nederland (art. 44-48)30 Hoofdstuk IV.Andere vormen van rechtshulp31 Afdeling 1.Op verzoek van het buitenland
(art. 49-54)31 Afdeling 2.Op verzoek van Nederland
(art. 55-58)33 Hoofdstuk V.Slotbepalingen (art. 59-75)34   Transponeringstabel371. InleidingHet voorliggende wetsvoorstel strekt tot implementatie van het kaderbesluit
van de Raad van de Europese Unie betreffende het Europees aanhoudingsbevel
en de procedures van overlevering tussen de lidstaten van de Europese Unie
van 13 juni 2002 (2002/584/JBZ), gepubliceerd in het Publicatieblad van de
Europese Gemeenschappen L 190 van 18 juli 2002, voortaan te noemen: het kaderbesluit.Het onderhavige kaderbesluit strekt tot vervanging van de bestaande voorwaarden
en procedures van uitlevering per 1 januari 2004. Dit wordt bereikt door vervanging
van uitleveringsverzoeken door een geüniformeerd Europees aanhoudingsbevel,
een sterke reductie van het aantal toetsingscriteria en door een meer onderling
afgestemde procedure, waarbij niet langer regeringen maar nog slechts justitiële
autoriteiten zijn betrokken en waaraan termijnen zijn gekoppeld.Kaderbesluiten worden in artikel 34 van het op 2 oktober 1997 te Amsterdam
tot stand gekomen Verdrag betreffende de Unie, zoals gewijzigd bij het Verdrag
van Amsterdam (Trb. 1998, 11), voortaan: het EU-verdrag, beschreven. Kort
samengevat zijn kaderbesluiten verbindend voor de lidstaten ten aanzien van
het te bereiken resultaat. Er bestaat echter de vrijheid om vorm en middelen
zelf te bepalen. Ten slotte is van belang dat kaderbesluiten geen rechtstreekse
werking hebben. Het kaderbesluit als rechtsinstrument komt dus zeer nauw overeen
met de uit het EG-recht bekende richtlijn. In artikel 35 van het EU-verdrag
is de bevoegdheid opgenomen van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen
om bij wijze van prejudiciële beslissing een uitspraak te doen over de
geldigheid en uitleg van kaderbesluiten en voorts in geschillen over de uitleg
of toepassing ervan.Bij de implementatie bestaat er voor lidstaten dus een zekere keuzevrijheid.
In het onderhavige besluit geldt dit vooral de overleveringsprocedure. Er
is gekozen is voor een procedure in één instantie, welke wordt
geconcentreerd bij de rechtbank Amsterdam en waarbij de rechtbank ook de beslissing
over de overlevering zal nemen. Hierna, in paragraaf 5, volgt een nadere
uiteenzetting van de hoofdelementen van het wetsvoorstel.Tijdens de voorbereiding van het wetsvoorstel werd de Raad voor de Rechtspraak
(voortaan: RvdR) al geraadpleegd over de concentratie van de behandeling van
alle inkomende zaken bij één rechtbank en de afschaffing van
het cassatieberoep. De Raad berichtte toen, na consultatie van de presidenten
van de gerechten, dat hij de concentratie, onder afschaffing van het cassatieberoep,
bij één rechtbankverantwoord acht en wel bij de rechtbank te
Amsterdam. In dat advies werd bepleit meteen ook de behandeling van alle resterende
uitleveringsverzoeken (van niet EU-landen) in Amsterdam te concentreren, hetgeen
in het advies van de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (voortaan: NVvR)
inzake het wetsvoorstel wordt gesteund. Hoewel de onderliggende motieven voor
die wijziging worden onderschreven, is ervan afgezien dit in het onderhavige
wetsvoorstel te regelen. Redenen daarvoor zijn de volgende. Als algemeen uitgangspunt
voor implementatie van EU-regelgeving geldt dat in de implementatieregeling
geen andere regels mogen worden opgenomen dan voor de implementatie nodig
zijn (aanwijzing voor de regelgeving, nr. 337). In de tweede plaats vergt
de vraag, of als gevolg van concentratie van de behandeling van uitleveringszaken
handhaving van het cassatieberoep wenselijk dan wel noodzakelijk is, nadere
studie. Immers voor de resterende uitleveringszaken geldt, anders dan bij
overleveringszaken, geen uniforme set van regels maar een groot scala aan verdragen. Ten slotte zou gelijktijdige invoering van de onderhavige
wet en de overheveling van alle resterende uitleveringszaken het risico in
zich bergen, dat de rechtbank van Amsterdam zodanig zou worden belast dat
een soepele invoering van de nieuwe overleveringsprocedure niet mogelijk is.
Het voorgaande laat onverlet dat de consequenties van de overheveling van
de uitleveringsprocedure kunnen worden bestudeerd en dat na invoering van
de onderhavige wet de wijziging van de Uitleveringswet ter hand kan worden
genomen.Over het wetsvoorstel zelf is, behalve aan de NVvR, advies gevraagd aan
het College van procureurs-generaal, de Nederlandse Orde van Advocaten en,
wederom, de RvdR.1Het College van procureurs-generaal gaat ook akkoord met de geconcentreerde
behandeling van de overleveringszaken. Het geeft aan dat het arrondissementsparket
te Amsterdam is verzocht, te adviseren, ervan uitgaande dat de keuze voor
Amsterdam definitief bepaald is. Wel wijst het college op de grote werkbelasting
die de rechtbank Amsterdam nu al kent en wordt er daarbij gewezen op complicaties
die zich thans in de uitleveringspraktijk voordoen. Ten aanzien van dat laatste
geldt, dat de onderhavige wet juist ertoe zal leiden dat de procedure aanzienlijk
is vereenvoudigd en ook overigens zeer gestroomlijnd kan verlopen. Wat betreft
de geringe zittingscapaciteit bij de rechtbank Amsterdam is met het oog op
de concentratie door de RvdR in zijn advies juist aangegeven welke extra inzet
in Amsterdam noodzakelijk is en georganiseerd zal moeten worden. Ten aanzien
van de celcapaciteit kan worden opgemerkt, dat weliswaar vaker een cel nodig
zal zijn, maar dat deze aanzienlijk korter dan voorheen zal worden bezet.
De verwachte teruggang in behandelingsduur is immers van acht maanden naar
ongeveer 10 weken. Bovendien is voorzien in een regeling, waarbij opgeëiste
personen die elders zijn aangehouden en meteen instemmen met hun uitlevering
niet behoeven te worden overgebracht naar Amsterdam. Aan de overige aspecten
van het advies van het college is in ruimschoots aandacht besteed door zowel
aanpassing van het wetsvoorstel als aanvulling van de memorie van toelichting.Aan de opmerkingen van de RvdR in zijn tweede advies van 29 januari 2003
is tegemoet gekomen zoals ook uit deze memorie zal blijken. In dat advies
heeft de Raad ook inzicht gegeven in de inspanningen en kosten die verbonden
zijn aan de concentratie van alle overleveringszaken bij de rechtbank Amsterdam.Ook de opmerkingen van de NVvR zijn overgenomen.Ten aanzien van het zeer uitgebreide advies van de Nederlandse Orde van
Advocaten wordt opgemerkt dat daarin vele aspecten aan de orde worden gesteld.
Bij de beoordeling ervan is met het volgende rekening gehouden. Het valt op
dat bij de vergelijkingen die in het advies worden getrokken tussen het nieuwe
overleveringsrecht en de bestaande situatie het uitleveringsrecht over de
gehele breedte van de toepassing ervan wordt betrokken. De indruk bestaat
dat daardoor de vereenvoudigingen die in de laatste jaren zijn doorgevoerd
bij de uitlevering tussen de EU-lidstaten onderling onderbelicht zijn gebleven.
Als gevolg daarvan worden in het advies vaker grotere tegenstellingen tussen
de bestaande en toekomstige situatie geschetst dan die in werkelijkheid bestaan.
Zo veronderstellen veel opmerkingen over beperkte toetsing en opmerkingen
in de paragrafen over overlevering ter fine van vervolging en ter fine van
executie een beoordeling van uitleveringsverzoeken van EU-lidstaten die hetzij
nimmer heeft bestaan, hetzij al jaren geleden is afgeschaft. Dit geldt zowel
ten aanzien van uit- of overlevering van onderdanen als van vreemdelingen.
Op de verdere details van het advies zal op de passende plaatsen in deze memorie
verder worden ingegaan. Hier wordt nog vermeld dat het wat betreft de uitgangspunten
van het wetsvoorstel duidelijk is, dat de NOvA geen voorstander is van de
beperking van de procedure tot één instantie. Zij stelt zich
op het standpunt dat kwaliteit van de rechtspleging als geheel meer gewicht
in de schaal dient te leggen dan de snelheid daarvan en wijst op het huidige
aantal cassatieberoepen. De opvatting dat snelheid niet moet leiden tot mindere
kwaliteit wordt gedeeld. Het aantal cassatieberoepen zou ook in de ogen van
de regering een zwaarwegend criterium zijn, als de afschaffing van het cassatieberoep
de enige wijziging zou zijn. Zoals hierna zal worden uiteengezet, ligt aan
de afschaffing ten grondslag de combinatie van de vereenvoudiging en beperking
van toetsingscriteria, waardoor de kans op fouten afneemt, en de concentratie
van alle overleveringszaken bij een rechtbank. Dat laatste leidt ertoe dat
ervaren rechters de beslissing nemen.Ten slotte, bepleit de NOvA wijziging aan te brengen in de regels voor
rechtsbijstand vooral met het oog op de toepassing van artikel 54 van de onderhavige
wet. De krachtens de Uitleveringswet geldende regels voor rechtsbijstand zijn
in de onderhavige wet overgenomen, aangezien deze in de praktijk bevredigend
functioneren. Toepassing van artikel 54 kort na de aanhouding van de opgeëiste
persoon ligt bepaald niet voor de hand, omdat dan eerst zal worden vastgesteld
of betrokkene instemt met zijn overlevering. Daartoe heeft hij recht op bijstand
van een raadsman, ongeacht of hij al in bewaring is gesteld. Indien in een
latere fase de uitvaardigende justitiële autoriteit om toepassing van
artikel 54 verzoekt, zal de opgeëiste persoon een raadsman hebben.2. Totstandkoming van het kaderbesluitDe onderhandelingen over het kaderbesluit zijn – gelet op de complexiteit
van de materie – gevoerd in een extreem korte tijd. Na de terroristische
aanslagen in de Verenigde Staten op 11 september 2001 besloot de Europese
Commissie om onverwijld haar voorstel voor een Europees aanhoudingsbevel in
te dienen. Dat voorstel was al geruime tijd in voorbereiding, omdat de Europese
Raad van Tampere in november 1999 reeds had geconcludeerd dat herziening van
de uitleveringsprocedures noodzakelijk was. De Commissie presenteerde haar
voorstel tijdens de in verband met genoemde aanslagen ingelaste JBZ-Raad van
20 september 2001. Er bestond in die dagen bij een ieder het gevoel dat snel
en doortastend handelen noodzakelijk was. Dat verklaart ook waarom de Europese
Raad op 21 september, eveneens in bijzondere zitting bijeen, aangaf te verwachten
dat over de inhoud van het kaderbesluit begin december 2001 overeenstemming
zou zijn bereikt. De onderhandelingen zijn vervolgens in hoog tempo gevoerd.
Nationaal werd in bijna wekelijks overleg met het parlement, onder overlegging
van de onderhandelingsstukken, uitvoerig op de stand van zaken en de knelpunten
ingegaan. De JBZ-Raad boog zich eveneens herhaaldelijk over de knelpunten
en bereikte na zijn vergaderingen van eind september en van half oktober,
begin december 2001 het beoogde politieke akkoord.Voor de goede orde wordt hier opgemerkt dat de inhoud van het vastgestelde
kaderbesluit ingrijpend afwijkt van het oorspronkelijke Commissievoorstel.
Belangrijkste reden hiervoor is dat de Commissie in zijn streven naar een
alomvattende regeling nogal wat bijzondere procedures had bedacht, waarvan
het nut voor de dagelijkse praktijk door de lidstaten uitermate gering werd
geacht. Die alomvattendheid compliceerde eerder dan dat het bijdroeg aan de
in Tampere geuite wens van snellere en eenvoudiger uitleveringsprocedures.
Het eindresultaat is een sterk afgeslankte regeling, waarbij de goede elementen
van het voorstel zijn behouden.Voor meer details over de onderhandelingen wordt verwezen naar Kamerstukken
II, 2000/2001, 23 490, nrs. 200, 202 en 203, 205 tot en met 209, 210
en 211, 213 tot en met 218 en 221 tot en met 223.Dat het vervolgens nog een half jaar heeft geduurd voordat het kaderbesluit
door de JBZ-raad werd vastgesteld, houdt verband met advisering van het Europees
Parlement, overigens positief, het opstellen van het modelformulier voor het
Europees aanhoudingsbevel en het onderling afstemmen van alle taalversies.3. Verhouding met de GrondwetAlvorens op de inhoud in te gaan, wordt eerst de verhouding van dit kaderbesluit
met de Grondwet bezien. Het kaderbesluit gaat weliswaar over overlevering,
maar het betreft een vorm van internationale strafrechtelijke samenwerking
die in de kern niet afwijkt van wat tot op heden bekend staat als uitlevering.
Uitlevering wordt behalve in de Uitleveringswet ook in de Grondwet geregeld.
Artikel 2, derde lid, eerste volzin, van de Grondwet luidt: «Uitlevering
kan slechts geschieden krachtens verdrag». Aangezien een kaderbesluit
geen verdrag is, werd door mijn ambtsvoorganger op 8 oktober 2001, dus in
een zeer vroeg stadium van de onderhandelingen, de Raad van State om voorlichting
overeenkomstig artikel 18, tweede lid, van de Wet op de Raad van State gevraagd.
Het verzoek betrof in het bijzonder de verenigbaarheid van de vorm van het
gekozen rechtsinstrument met genoemde bepaling van de Grondwet.Reeds op 19 oktober 2001 werd de reactie van Afdeling I van de Raad van
State ontvangen. De Afdeling komt daarin tot de conclusies «(a) dat
het kaderbesluit moet worden beschouwd als een regeling met een voor de lidstaten
bindend supranationaal karakter, en (b) dat de totstandkoming van het bedoelde
kaderbesluit niet leidt tot afwijking van artikel 2, derde lid, eerste volzin,
van de Grondwet en derhalve voor medewerking van Nederland aan de totstandkoming
van dit besluit geen voorafgaande wijziging van de Grondwet noodzakelijk is».
Hoewel reeds een kopie van deze reactie aan het parlement is gezonden, wordt
deze als bijlage aan deze memorie gehecht. Raadpleging ervan is eveneens mogelijk
via het onderdeel wetgevingsadviezen van de website www.raadvanstate.nl.4. Verhoudingen binnen het KoninkrijkDe implementatie van het kaderbesluit in de Nederlandse wetgeving leidt
ertoe dat tussen de EU-lidstaten geldende uitleveringsverdragen waarvan de
werking tot alle delen van het Koninkrijk is uitgebreid, alleen nog in de
relatie tussen de andere lidstaten en de Nederlandse Antillen en Aruba van
toepassing blijven. Dit vloeit voort uit artikel 31 van het Kaderbesluit.
Het belangrijkste verdrag in deze is het Europees uitleveringsverdrag van
1957 van de Raad van Europa. Er treden voor de koninkrijksdelen overzee derhalve
geen wijzigingen op in hun relatie met de andere EU-lidstaten. Gelet op de
in de afgelopen 49 jaren gescheiden verlopen ontwikkeling van het uitleveringsrecht
in Nederland, enerzijds, en de Nederlandse Antillen en Aruba, anderzijds,
en het feit dat de Nederlandse Uitleveringswet gehandhaafd blijft, leidt onderhavig
wetsvoorstel evenmin tot wijziging van de behandeling van uitlevering als
aangelegenheid van het Koninkrijk.5. Hoofdelementen van het kaderbesluitHet kaderbesluit bevat veel elementen die ook voorkomen in bestaande uitleveringsverdragen.
Dat is logisch, omdat het kaderbesluit beoogt al die instrumenten te vervangen.
Het streven is immers gericht op een vereenvoudigde en versnelde
overlevering, maar niet – zoals door sommigen werd gevreesd –
op afschaffing van rechtswaarborgen.Het kaderbesluit bevat tevens een viertal belangrijke vernieuwingen, te
weten:Europees aanhoudingsbevelIn de eerste plaats is de vorm van het uitleveringsverzoek drastisch vereenvoudigd
door de introductie van het zogeheten Europees aanhoudingsbevel, dat door
het voorgeschreven modelformulier is geüniformeerd. Dit aanhoudingsbevel
strekt tot aanhouding en overlevering van betrokkene in een andere lidstaat
dan die waarin het bevel werd uitgevaardigd. Het bevel dient door de andere
lidstaten te worden erkend, dat wil zeggen dat het voldoende rechtsbasis wordt
geacht te hebben voor een aanhouding. Het Europees aanhoudingsbevel bevat
alle informatie die noodzakelijk is voor het nemen van een beslissing over
de overlevering.Vereiste van dubbele strafbaarheidIn de tweede plaats betreft dit het basisbeginsel van de bestaande uitlevering:
de dubbele strafbaarheid. Dat beginsel houdt in dat een feit slechts tot uitlevering
kan leiden indien het zowel in de verzoekende staat als in de aangezochte
staat strafbaar is gesteld. Toetsing van het uitleveringsverzoek aan dat beginsel
vormt het hoofdonderdeel van elke uitleveringsprocedure. Beperking van die
toetsing leidt tot vereenvoudiging en dus versnelling van de procedure. De
Commissie stelde algehele afschaffing voor, maar dit was – zoals bekend –
voor een groot aantal lidstaten niet aanvaardbaar. Wel werd het, met in het
achterhoofd de toenemende strafrechtelijke integratie van de lidstaten, verantwoord
geacht ten aanzien van een aanzienlijk aantal (categorieën) van delicten
niet langer aan de toetsing van de dubbele strafbaarheid vast te houden. Bezien
we de delicten waarom het gaat, dan zal de dubbele strafbaarheid veelal aanwezig
zijn. Echter bij de opgesomde categorieën van delicten, als bij voorbeeld
informaticacriminaliteit, is niet uitgesloten dat de dubbele strafbaarheid
in concreto kan ontbreken, doordat de feitelijke gedraging die aan het telastegelegde
delict ten grondslag ligt, niet alle bestanddelen van naar Nederlands recht
strafbaar gesteld gedrag vervult. Overigens wordt verwacht dat dit eerder
uitzondering dan regel zal zijn. Voor alle andere delicten dan die van de
lijst blijft de toetsing aan het vereiste van dubbele strafbaarheid gehandhaafd.De Raad kan overigens de lijst van delicten uitbreiden zo blijkt uit het
derde lid van artikel 2 van het kaderbesluit. Voor de goede orde wordt in
verband daarmee vermeld, dat het parlementaire instemmingsrecht van toepassing
is op zulk een besluit.Overlevering op justitieel niveauIn de derde plaats is afstand genomen van het uitgangspunt dat uitlevering
een zaak is die op het niveau van de regering plaatsvindt. Zoals bij de wederzijdse
rechtshulp in strafzaken, wordt het wenselijk geacht dat de direct betrokken
justitiële autoriteiten van de lidstaten rechtstreeks samenwerken. Dit
betekent niet alleen dat men rechtstreeks met elkaar communiceert, maar ook
dat de noodzakelijke beslissingen op het niveau van de justitiële autoriteit
worden genomen. Zeker voor een lidstaat waar een uitleveringsbeslissing nog
door het gehele kabinet wordt genomen (Spanje), betekent dit niet alleen een
vereenvoudiging, maar ook een aanzienlijke versnelling.Deze wijziging is ook de reden voortaan niet meer over uitlevering, maar
over overlevering te spreken. Laatstbedoelde term wordt sedert de oprichting van het Joegoslavië Tribunaal in de Nederlandse wetgeving
gehanteerd voor overdrachten van personen aan een internationaal gerecht,
dus aan een rechterlijke autoriteit. Uitbreiding van de werkingssfeer van
dat begrip door het onderhavige wetsvoorstel acht ik geen bezwaar, omdat het
daarin ook om overdracht aan een justitiële autoriteit gaat.Gemeenschappelijke termijnenIn de vierde plaats zijn termijnen bepaald, waarbinnen een beslissing
dient te worden genomen respectievelijk waarbinnen de nationale procedure –
die lidstaten naar eigen inzicht mogen inrichten – moet zijn afgerond.
Hoofdregel is dat de beslissing in beginsel binnen 60 dagen moet zijn genomen.
Dit betekent een zeer wezenlijke verkorting van de procedure. Ook voor Nederland,
waar thans de behandeling van een uitleveringsverzoek gemiddeld acht maanden
vergt, waarvan er vijf verstrijken door de behandeling van het cassatieberoep.6. Uitgangspunten en financiële consequenties van
het wetsvoorstelUitgangspuntenUitleveringswet als modelHet voorliggende wetsvoorstel strekt tot implementatie van het kaderbesluit.Gekozen is voor een geheel nieuwe wet. De Uitleveringswet heeft model
gestaan voor het onderhavige voorstel en elementen daaruit, die in het kader
van de overlevering nuttig of noodzakelijk worden geacht, zijn er ook uit
overgenomen.Van aanvulling van de Uitleveringswet is welbewust afgezien omdat al snel
duidelijk was dat de implementatiewetgeving omvangrijk zou zijn. Inpassing
van die nieuwe voorschriften in de Uitleveringswet, waarvan de regels onverkort
gehandhaafd dienen te blijven voor de relatie met niet-EU-landen, zou niet
hebben geleid tot een heldere regeling.De werkingssfeer van het onderhavige voorstel is in zekere zin ook ruimer
dan de Uitleveringswet. Die wet regelt immers alleen de behandeling van inkomende
uitleveringsverzoeken. Uitgaande uitleveringsverzoeken zijn rechtstreeks op
verdragen gebaseerd en volgen de daarin opgenomen regels. De voor een uitleveringsverzoek
noodzakelijke aanhoudingsbevelen wijken niet af van die voor nationaal gebruik
en vinden hun rechtsbasis in het Wetboek van Strafvordering.Het kaderbesluit regelt het Europees aanhoudingsbevel, zijnde een bevel
dat strekt tot aanhouding van een persoon in een andere lidstaat dan die van
afgifte, en de procedures van overlevering tussen lidstaten. Dit betekent
dat het Europees aanhoudingsbevel zelf in de wet moet worden vastgelegd (hoofdstuk
I, afdeling 2) en, wat betreft de overlevering, regels voor zowel het inkomende
als het uitgaande verkeer. Derhalve is systematisch bezien of er behalve regels
voor de behandeling van Europese aanhoudingsbevelen afgegeven door buitenlandse
autoriteiten ook regels nodig zijn voor de situatie dat een Nederlandse autoriteit
zulk een bevel afgeeft. Dit heeft geresulteerd in separate hoofdstukken voor
overlevering door Nederland (hoofdstuk II) en overlevering aan Nederland (hoofdstuk
III).Gevolgen van de gestelde termijnen voor de procedureZoals hierboven, paragraaf 5, werd aangegeven zijn termijnen gesteld
voor het nemen van een beslissing over de overlevering en voor de feitelijke
overlevering.Het gevolg van het niet naleven van termijnen wanneer het om gedetineerden
gaat, is, in het algemeen, beëindiging van de detentie. Alsdan kan nog
wel een beslissing worden genomen, maar de kans is groot dat betrokkene zich
aan de tenuitvoerlegging zal onttrekken. Dit tegendraadse effect dient uiteraard
zoveel mogelijk te worden voorkomen. De reden waarom termijnen zijn gesteld
is om zodoende lidstaten te dwingen hun nationale procedures te bezien en
deze aan te passen. Dit is geen overbodige luxe indien men bedenkt, dat bij
voorbeeld in het Verenigd Koninkrijk een uitleveringsprocedure jaren kan duren.
Echter ook in Nederland vergt een uitlevering geruime tijd: gemiddeld acht
maanden. Alleen wanneer de opgeëiste persoon instemt met zijn uitlevering,
de zogeheten verkorte procedure, is uitlevering binnen 14 dagen te realiseren.
De in artikel 17, eerste lid van het kaderbesluit voor de verkorte procedure
gestelde termijn van 20 dagen levert dan ook geen problemen op. Daarentegen
noopt de termijn van 60 dagen, als voorzien in het tweede lid van artikel
17 tot aanpassing van de Nederlandse uitleveringsprocedure. Gelet op het feit
dat een rechtbankbehandeling thans gemiddeld 90 dagen duurt, is handhaving
van het cassatieberoep, dat 5 maanden vergt, niet goed mogelijk. Behalve het
tijdselement geeft echter ook een meer beleidsmatig argument aanleiding om
het cassatieberoep te heroverwegen. Het Europees aanhoudingsbevel vormt een
belangrijk element in het streven naar een Europese ruimte van rechtvaardigheid.
Het einddoel, zal althans wat dit onderdeel betreft, toch dienen te zijn dat
een overleveringsprocedure geheel kan worden afgeschaft. Zover is het proces
echter nog niet gevorderd. Wel wordt nu reeds de beoordeling van de toelaatbaarheid
van de overlevering sterk vereenvoudigd. Belangrijk element vormt een concretere
omschrijving en limitering van de criteria voor weigering. Op grond van deze
overwegingen is in het onderhavige wetsvoorstel dan ook niet voorzien in een
beroepsmogelijkheid voor de opgeëiste persoon. Mede omdat naast de overlevering
ook nog de uitlevering (met derde staten) blijft bestaan wordt wel het bijzondere
rechtsmiddel van cassatie in het belang der wet opengesteld.De beperking van de overleveringsprocedure tot één instantie
heeft tevens aanleiding gegeven te bezien of concentratie bij één
gerecht niet de voorkeur zou verdienen. Overlevering, zoals uitlevering, is
een specialisme dat alleen bij regelmatige toepassing wordt beheerst. Handhaving
van de bevoegdheid van alle rechtbanken zou ertoe leiden dat er rechtbanken
zijn die zich incidenteel in de materie moeten verdiepen. Dit vormt een belasting
die nog eens wordt verzwaard door de korte termijn waarbinnen uitspraak moet
worden gedaan. Vanuit een oogpunt van een verantwoorde werklastverdeling verdient
concentratie aandacht. Behalve efficiency speelt het belang van de rechtseenheid
een grotere rol. Door het wegvallen van het cassatieberoep, zou handhaving
van behandeling door alle rechtbanken gemakkelijk kunnen leiden tot divergerende
uitspraken. Alles bijeen genomen heeft dit geleid tot de beslissing de behandeling
van alle buitenlandse Europees aanhoudingsbevelen bij één rechtbank
te concentreren. Uitgaande van het aantal uitleveringszaken dat thans van
EU-landen wordt ontvangen, ongeveer 350 per jaar, zullen zowel bij die rechtbank
als bij dat parket voorzieningen moeten worden getroffen. Gedacht wordt aan
een speciale kamer voor de behandeling van de Europese aanhoudingsbevelen
en de aanwijzing van speciale overleveringsofficieren met bijbehorende ondersteuning.Bezien we de huidige uitleveringspraktijk dan behandelen de vier grote
rechtbanken het merendeel van de uitleveringsverzoeken. Van die rechtbanken
heeft Amsterdam de meeste zaken. De Raad adviseerde – na overleg met
de presidenten van de gerechten – de rechtbank Amsterdam aan te wijzen
en voerde daarbij als argumenten aan, dat Amsterdam reeds in de Uitleveringswet
is aangewezen voor gevallen dat de woon- of verblijfplaats van de opgeëiste
persoon onbekend is. De rechtbank Amsterdam heeft voorts, aldus
de Raad, met een eigen internationale rechtshulpkamer ruime ervaring en kennis
opgebouwd op het gebied van uitlevering en beschikt derhalve ook over veel
contacten in de internationale sfeer van de internationale samenwerking. Mede
gelet op dit advies heb ik besloten de rechtbank Amsterdam inderdaad als concentratie-rechtbank
aan te wijzen.Voor de goede orde wordt nog opgemerkt dat niets in het kaderbesluit noodzaakt
tot een geconcentreerde uitvaardiging van Europese aanhoudingsbevelen. Het
verdient vanuit een oogpunt van rechtshandhaving ook aanbeveling dat het instrument
van het Europees aanhoudingsbevel aan elke officier van justitie in Nederland
ter beschikking blijft staan.Justitiële autoriteiten en de Minister van JustitieUit artikel 6 van het kaderbesluit blijkt dat alle taken worden opgedragen
aan justitiële autoriteiten en dat het aan de lidstaten is om te bepalen
wie de justitiële autoriteiten zijn. Handhaving in Nederland van een
administratieve centrale autoriteit (ter ondersteuning van de justitiële
autoriteiten) lijkt, gelet op de bescheiden rol die lidstaten haar nog kunnen
geven, artikel 7 van het kaderbesluit, en het feit dat in Nederland de behandeling
van alle buitenlandse Europese aanhoudingsbevelen bij een rechtbank wordt
geconcentreerd, niet erg zinvol.Thans heeft de officier van justitie bij de behandeling van uitleveringsverzoeken
een leidende rol. Hij is vanaf het begin tot en met het einde betrokken bij
een uitlevering. De rechter heeft een doorslaggevende stem, immers zijn ontoelaatbaarverklaring
maakt een uitlevering onmogelijk. Niets in het kaderbesluit verzet zich tegen
handhaving van deze rolverdeling en een zodanige aanvulling dat de rechtbank
ook een positieve eindbeslissing over de overlevering kan nemen.De Minister van Justitie kan geen rol meer hebben in het besluitvormingsproces
over overlevering op basis van een Europees aanhoudingsbevel. Slechts wanneer
er sprake is van samenloop van een Europees aanhoudingsbevel met een uitleveringsverzoek
van een derde staat of met een overleveringsverzoek van een internationaal
tribunaal, is in het kaderbesluit voorzien dat de beslissing aan welk van
de concurrerende verzoeken voorrang wordt gegeven wordt opgedragen aan een
andere dan de justitiële autoriteit. In het onderhavige wetsvoorstel
wordt die beslissing dan ook opgedragen aan de Minister van Justitie. Tijdens
de onderhandelingen is gebleken dat ook andere lidstaten voornemens waren
dat te doen. Verder voorziet het wetsvoorstel ook nog in een rol van de Minister
van Justitie in geval van samenloop tussen een Europees aanhoudingsbevel en
een nationale strafvervolging. De in de Uitleveringswet bestaande mogelijkheid
om alsdan de strafvervolging te staken ten faveure van de uitlevering is ook
in het onderhavige wetsvoorstel opgenomen en de beslissing daaromtrent wordt
eveneens opgedragen aan de minister.Voor het overige dient de Minister van Justitie zijdelings betrokken te
blijven bij de overleveringspraktijk. Hij dient geïnformeerd te worden
over het aantal overleveringen en de garanties die zijn verstrekt en ook over
het overschrijden van termijnen, als bedoeld in artikel 18, vierde lid, van
het kaderbesluit, met het oog op aanmelding daarvan namens Nederland bij Eurojust
respectievelijk de Raad. Om die reden is ook in artikel 70 een informatieplicht
opgenomen.WeigeringsgrondenHet kaderbesluit bevat een limitatieve opsomming van de weigeringsgronden.
Onderscheid wordt gemaakt tussen absolute (artikel 3) en relatieve (artikel
4) weigeringsgronden. Het feit dat de lijst van artikel 4 aanzienlijk langer
is, is het gevolg van ter zake gesloten compromissen. De in genoemde bepalingen
opgenomen weigeringsgronden zijn bekend uit de uitleveringspraktijk en worden
wanneer deze zich voordoen ook stelselmatig toegepast. Het ligt derhalve voor
de hand bij de wettelijke normering het onderscheid tussen beide categorieën
van weigeringsgronden sterk te beperken. Een eenduidige wettelijke normering
dwingt tot eenvormige beslissingen en bevordert zoals hierboven aangegeven
de acceptatie van de beoordeling van de overlevering in één
instantie.Financiële consequentiesUit de adviezen van de Raad voor de Rechtspraak en van het College van
procureurs-generaal blijkt dat door de concentratie in Amsterdam bij de arrondissementsrechtbank
en het arrondissementsparket aldaar sprake zal zijn van een kostenstijging.
Beziet men de wijzigingen die het onderhavige wetsvoorstel voor de Justitieorganisatie
als geheel, dan leidt dit wetsvoorstel niet tot meerkosten. Vooreerst zal
er sprake zijn van een kostenverschuiving en op termijn mogelijk zelfs een
lichte kostendaling. Immers, bij achttien rechtbanken en parketten zal het
aantal uitleveringszaken sterk teruglopen, de Hoge Raad behoeft aanzienlijk
minder cassatieberoepen te behandelen, bij het ministerie zullen voor EU-zaken
geen beschikkingen meer behoeven te worden geslagen en kort gedingen, zoals
thans tegen beschikkingen ter zake van uitlevering aan EU-lidstaten, vervallen
evenzeer. De kosten dienen dan ook door de rechterlijke organisatie en het
openbaar ministerie in de eigen begroting te worden opgevangen.7. Artikelsgewijze toelichtingMet het oog op de transparantie van de implementatie is aan het einde
van deze memorie een transponeringstabel opgenomen, waarin ook de artikelen
zijn vermeld die geen corresponderende bepaling kennen in het kaderbesluit.
Voorts is in de navolgende toelichting bij elk artikel vermeld of, en, zo
ja, tot implementatie van welke bepaling uit het kaderbesluit het strekt.
Er is bewust afgezien van het opnemen van een derde kolom met daarin de corresponderende
artikelen van de Uitleveringswet, omdat zulks de inzichtelijkheid niet bevordert.
Daarvoor in de plaats is in de artikelsgewijze toelichting systematisch vermeld
aan welke artikel van de Uitleveringswet de toe te lichten bepaling is ontleend.HOOFDSTUK I. ALGEMENE BEPALINGENAfdeling 1. BegripsbepalingenArtikel 1Deze bepaling strekt onder andere ter implementatie van artikel 1, eerste
lid, en artikel 6, eerste en tweede lid, van het kaderbesluit en bevat definities
van de in de wet te hanteren begrippen.Uit de definitie van het Europees aanhoudingsbevel blijkt dat een bevel
schriftelijk moet worden vastgelegd. Van een mondeling bevel kan geen sprake
zijn. Onder «schriftelijk» dient niet alleen de vastlegging op
papier te worden verstaan. Uit artikel 3, derde lid, blijkt dat het Europees
aanhoudingsbevel niet alleen aan de uitvoerende justitiële autoriteit
per post kan worden toegezonden, maar ook per telefax en elektronische post.
Voorts blijkt uit artikel 4, derde lid, dat op den duur het Europees
aanhoudingsbevel in zijn geheel in het Schengen-informatiesysteem zal worden
opgenomen.Met betrekking tot de definitie van officier van justitie geldt, dat de
vermelding van elke officier van justitie voorkomt in de artikelen 17, eerste
en tweede lid en derde lid, eerste volzin, in artikel 21, eerste lid, 39,
tweede lid, eerste volzin, 44 en 49, eerste lid.Afdeling 2. Europees aanhoudingsbevelDe bepalingen in deze afdeling zijn neutraal geformuleerd, waardoor deze
zowel op in Nederland als in de andere lidstaten afgegeven Europese aanhoudingsbevelen
slaan.Artikel 2Deze bepaling strekt tot implementatie van artikel 2, eerste lid, en artikel
8, eerste en tweede lid, van het kaderbesluit. Het voorschrijven van een modelformulier
heeft als doel de uniformiteit en daarmee ook de efficiency van de behandeling
van aanhoudingsbevelen te bevorderen. Bijkomend voordeel van een vast model
is, dat de vertaling meer gestandaardiseerd kan worden. De in het aanhoudingsbevel
op te nemen gegevens spreken voor zichzelf. De in onderdelen a tot en met
f genoemde elementen zijn identiek aan die welke tot op heden in de SIS signalering
ter fine van uitlevering zijn opgenomen. Teneinde onnodige vragen om verheldering
te voorkomen is het zaak om de diverse gegevens zo nauwkeurig mogelijk aan
te duiden. In het geval dat – bij voorbeeld door de stand van het onderzoek –
een zekere vaagheid onvermijdelijk is, is het raadzaam dat in het aanhoudingsbevel
toe te lichten.Het voornemen bestaat voor Nederland een verklaring, bedoeld in het derde
lid, af te leggen, van de strekking dat volstaan kan worden met een vertaling
in de Engelse taal. Die verklaring is conform de adviezen van de RvdR en de
NVvR, welke door de slechte ervaringen van vertalingen van uitleveringsverzoeken
in het Nederlands zijn ingegeven. Een en ander zal tot gevolg hebben dat de
Engelse vertaling van het Europees aanhoudingsbevel de basis is van de behandeling
door de rechtbank. Met andere woorden er volgt in Nederland niet nog een vertaling
in het Nederlands. In feite wordt hiermee vooruitgelopen op toezending van
Europees aanhoudingsbevelen via het Schengen-informatiesysteem (artikel 4,
derde lid), dat ook als taal het Engels hanteert.Artikel 3Voor het achterhalen van de verblijfplaats van de opgeëiste persoon
kan elke uitvaardigende justitiële autoriteit een beroep doen op het
Europees Justitieel Netwerk. Betrokkene kan overeenkomstig artikel 98 van
de Uitvoeringsovereenkomst van Schengen ook in het Schengen-informatiesysteem
worden gesignaleerd ter fine van de opsporing van zijn verblijfplaats. Bij
de wijze van toezending is, in het derde lid,
onder voorwaarde, ook voorzien in het gebruik van elektronische post. Echter
het zonder enige verificatie van de echtheid accepteren van een per elektronische
post toegezonden Europees aanhoudingsbevel wordt, gelet op de rechtsgevolgen
die aan een aanhoudingsbevel zijn verbonden, niet verantwoord geacht. In Nederland
zal het parket Amsterdam daarin gaan voorzien door een contract te sluiten
met een TTP, (trusted third party) die voor de verificatie van de elektronische
post zorg zal dragen.Artikel 4De beslissing om tot een signalering in het Schengen-informatiesysteem,
bedoeld in het eerste lid, over te gaan, wijkt
niet af van de bestaande praktijk van signalering ter fine van uitlevering
overeenkomstig artikel 95 van de Uitvoeringsovereenkomst van Schengen.Het doel op langere termijn is, zo blijkt uit het derde lid, dat Europese aanhoudingsbevelen integraal in het Schengen-informatiesysteem
worden opgenomen. Voorshands kunnen echter niet alle gegevens daarin worden
opgenomen. Dat is ook de reden waarom, nadat de persoon is aangetroffen, ingevolge
het tweede lid, het Europees aanhoudingsbevel
zal moeten worden nagezonden naar de uitvoerende justitiële autoriteit
of, in voorkomend geval de centrale autoriteit. Aangezien deze bepaling neutraal
is geformuleerd, opdat deze ziet op de situatie in alle andere lidstaten en
in Nederland, is de feitelijke term «aangetroffen» gebruikt. In
de Nederlandse procedure betekent dit dat betrokkene voorlopig is aangehouden
overeenkomstig artikel 15 van deze wet.HOOFDSTUK II. OVERLEVERING DOOR NEDERLANDAfdeling 1. Voorwaarden voor overleveringArtikel 5In deze bepaling wordt expliciet gesteld dat overlevering een samenwerkingsvorm
is die uitsluitend tussen de justitiële autoriteiten van de lidstaten
van de EU plaatsvindt. Voor het overige is deze bepaling grotendeels ontleend
aan artikel 2 van de Uitleveringswet.Artikel 6Deze bepaling strekt tot implementatie van artikel 5, derde lid, en artikel
4, zesde lid, van het kaderbesluit. Aangezien de overlevering van onderdanen
in het kaderbesluit is geregeld volgens het zogeheten Nederlandse model, kon
artikel 4 van de Uitleveringswet in dit wetsvoorstel grotendeels worden overgenomen.De in het eerste lid genoemde justitiële
autoriteit zal in het algemeen de rechtbank te Amsterdam zijn, maar in geval
van toepassing van de verkorte procedure de officier van justitiealdaar.In het derde lid is geregeld dat de uitvaardigende
autoriteit in kennis wordt gesteld dat de bereidheid bestaat om de tenuitvoerlegging
over te nemen. De meest aangewezen functionaris om dat te doen is de officier
van justitie, omdat hij ook degene zal zijn die de overlevering meteen op
basis van het tweede lid weigert. De overdracht van de tenuitvoerlegging zelf
zal conform het toepasselijk verdrag en de WOTS dienen plaats te vinden. Derhalve
geeft de officier van justitie tevens aan dat voor de overdracht de omzettingsprocedure
voorzien in het Verdrag inzake de overbrenging van gevonniste personen (Trb.
1972, 84) wordt gevolgd. Tijdens de onderhandelingen is uitdrukkelijk besloten
de lidstaten vrij te laten in hun keuze voor de omzettingsprocedure of de
procedure van voortgezette tenuitvoerlegging. Met «een ander toepasselijk
verdrag» wordt gedoeld op zowel de Uitvoeringsovereenkomst van Schengen
als het op 13 november 1991 te Brussel tot stand gekomen Verdrag tussen
de lidstaten van de Europese Gemeenschappen inzake de tenuitvoerlegging van
buitenlandse strafvonnissen (Trb. 1992, 39), dat tot nu toe tussen Nederland,
Duitsland en Spanje werkt.De verwijzing naar de verdragen betekent, dat in Nederland de Minister
van Justitie de bevoegde autoriteit is voor de behandeling van de overname
van de tenuitvoerlegging van een buitenlands vonnis.Tegen deze achtergrond is de in het vierde
lid vermelde informatieplicht opgenomen. Deze strekt er tevens toe de Minister
van Justitie in staat te stellen toezicht uit te oefenen op de naleving van
de garantie tot teruglevering. Hij zal als bevoegde autoriteit onder de WOTS
de verzoeken om overname van de tenuitvoerlegging van het buitenlandse vonnis,
zowel in geval van teruglevering als na een weigering van de overlevering,
ontvangen en in behandeling nemen.Het vijfde lid vloeit voort uit het in Nederland,
sedert de invoering in 1988 van uitlevering van Nederlanders gevoerde beleid,
waarbij bepaalde legaal verblijvende vreemdelingen voor wat betreft uitlevering
gelijk gesteld worden met Nederlanders. Die gelijkstelling is tot nu toe vastgelegd
in verklaringen die het Koninkrijk heeft afgelegd bij het Europees uitleveringsverdrag
van de Raad van Europa en bij EU-uitleveringsverdrag van 1996.Het artikellid bevat drie cumulatieve eisen.Ten eerste dient de vreemdeling in het bezit te zijn van een verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd als bedoeld in de artikelen 21 en 34 van de Vreemdelingenwet
2000. Voor gemeenschapsonderdanen bestaat, zoals bekend, geen verplichting
een verblijfsvergunning aan te vragen, maar zij kunnen zulks wel doen en ook
kunnen zij na verloop van vijf jaar verblijf in Nederland als gemeenschapsonderdaan
een reguliere verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd als bovenbedoeld verkrijgen.
Met hun in het algemeen bijzondere verblijfsstatus wordt in dit kader dus
niet verder rekening gehouden. Belangrijke reden hiervoor is, dat juist wegens
het vrije verkeer van personen veel EU-onderdanen voor korte of langere duur
in andere EU-lidstaten verblijven zonder daarmee een zodanige band op te bouwen,
dat zij uit dien hoofde gelijkgesteld zouden moeten worden met eigen onderdanen.
Een verder argument vormt het feit dat het vaker voor zal komen dat een EU-lidstaat
de overlevering verzoekt van een eigen onderdaan die in Nederland verblijft.
Overigens geldt voor Turkse onderdanen die hun verblijfsrecht ontlenen aan
het Associatiebesluit 1/80 van de Associatieraad EEG/Turkije, dat zij na 5
jaar in aanmerking kunnen komen voor een reguliere verblijfsvergunning voor
onbepaalde tijd.Ten tweede moet Nederland rechtsmacht kunnen uitoefenen over de feiten
die aan betrokkene worden verweten. Dit is een aanzienlijke beperking, omdat
Nederland slechts in uitzonderingsgevallen bevoegd is om een vreemdeling die
in het buitenland een strafbaar feit heeft gepleegd, zelf te vervolgen.Ten derde geldt, ook al is aan beide voorgaande eisen voldaan, dat betrokkene,
doordat hij na zijn overlevering in het buitenland wordt veroordeeld tot een
vrijheidsstraf of een vrijheidsontnemende maatregel, naar verwachting niet
zijn Nederlandse verblijfsvergunning zal verliezen. De regels die bij en krachtens
de Vreemdelingenwet 2000 zijn gesteld voor de intrekking van een verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd kunnen ook na een veroordeling in het buitenland (artikel
3.86, derde lid, juncto artikel 3.98 van het Vreemdelingenbesluit 2000) worden
toegepast. Dit betekent dat slechts wanneer de opgeëiste persoon na zijn
overlevering tot een relatief lage straf wordt veroordeeld, zijn vergunning
niet kan worden ingetrokken.Artikel 7Deze bepaling strekt tot implementatie van artikel 2, eerste, tweede en
vierde lid, van het kaderbesluit en is, naar zijn inhoud, grotendeels ontleend
aan artikel 5 van de Uitleveringswet.Het eerste lid, onderdeel a, sub 1, ziet op
de lijst van (categorieën van) delicten ten aanzien waarvan wordt afgezien
van de toetsing van de dubbele strafbaarheid. Op de ratio daarvan is reeds
ingegaan in paragraaf 5 van deze memorie. Voor de beoordeling of een
gedraging valt onder een van de in de lijst genoemde (categorieën
van) delicten is uitsluitend het recht van de uitvaardigende lidstaat bepalend.Het eerste lid, onderdeel a, sub 2, ziet op
het vereiste van dubbele strafbaarheid en de handhaving van de toetsing daarvan
voor alle andere delicten.Het tweede lid bevat de mogelijkheid om de
lijst van (categorieën van) delicten aan te passen na een daartoe strekkend
besluit van de Raad van de Europese Unie. De bevoegdheid tot het nemen van
een dergelijk besluit is gebaseerd op artikel 2, derde lid, van het kaderbesluit.
De vereenvoudigde manier van aanpassing van de bij deze wet behorende lijst
is gerechtvaardigd, doordat het daaraan voorafgaande besluit van de Raad aan
het instemmingsrecht van beide Kamers zal zijn onderworpen.Het vierde lid ziet op delicten genoemd in
specifieke verdragen, waarvan die verdragen bepalen dat deze dienen te worden
aangemerkt als uitleverbare delicten. Die verdragen zijn opgesomd in artikel
51a van de Uitleveringswet. Het ligt niet voor de hand dat in de relatie tussen
de lidstaten van de EU met het oog op uitlevering een beroep op die verdragen
zal worden gedaan, maar – zo blijkt uit artikel 31 van het kaderbesluit –
bedoelde verdragen worden door het kaderbesluit ook niet opzij gezet. Door
artikel 51a van de Uitleveringswet van overeenkomstige toepassing te verklaren,
staat buiten twijfel, dat Nederland in zijn relatie met de andere lidstaten
van de EU blijft voldoen aan de uit de in artikel 51a opgesomde verdragen
voortvloeiende verplichtingen.Artikel 8Ingevolge de definitie van vrijheidsstraf in artikel 1 is met vrijheidsstraf
al de vrijheidsbenemende maatregel gelijk gesteld. Het wordt zinvol geacht
in deze wet expliciet vast te leggen wat onder een vrijheidstraf van langere
duur dan een jaar dient te worden verstaan. Dit klemt temeer nu Portugal ten
aanzien van de levenslange vrijheidsstraf een garantie vergt. Een vergelijkbare
bepaling komt weliswaar niet voor in het kaderbesluit, maar wel in de Uitleveringswet,
te weten in artikel 7.Artikel 9Het eerste lid strekt tot implementatie van
artikel 3, aanhef, onder 2, en artikel 4, aanhef, onder 2, 3, 4, en 5, van
het kaderbesluit en is inhoudelijk grotendeels identiek aan artikel 9, eerste
lid van de Uitleveringswet. Het regelt de uit de uitlevering reeds bekende
varianten van het ne bis in idem beginsel.De formulering van het eerste lid, onderdeel c, is ruim zodat daaronder
ook transacties vallen. Dit is ook noodzakelijk na de uitspraak van het EG
Hof van Justitie van 11 februari 2003 in de gevoegde zaken Hüseyin Gözütok
(C-187/01) en Klaus Brügge (C385/01), waarin het hof bepaalt, dat «het
beginsel ne bis in idem, zoals vastgelegd in artikel 54 van de Uitvoeringsovereenkomst
van Schengen mede toepasselijk is op procedures tot beëindiging van strafvervolging,
<...> waarbij het openbaar ministerie van een lidstaat zonder rechterlijke
tussenkomst een einde maakt aan een in die lidstaat ingeleide strafprocedure,
nadat de verdachte heeft voldaan aan bepaalde voorwaarden en met name een
door het openbaar ministerie vastgestelde geldsom heeft betaald». De
NOvA wees evenzeer op deze noodzaak.In de context van de overlevering vraagt het bepaalde in het eerste lid,
onderdeel e, sub 4, nog bijzondere aandacht. De situatie waarop wordt gedoeld
is dat de opgeëiste persoon hetzij door een Nederlandse rechter, hetzij
door een buitenlandse rechter voor hetzelfde feit is veroordeeld tot een vrijheidsstraf
of vrijheidsbenemende maatregel én dat de tenuitvoerlegging daarvan,
op het moment dat de overlevering aan de orde is in Nederland plaatsvindt.
Dit zou tot gevolg kunnen hebben dat in Nederland gewezen lopende
vonnissen opzij gezet zouden moeten worden voor de overlevering. Een ongewenst
gevolg, dat kan worden voorkomen indien in het geval van een lopend vonnis,
na ontvangst van het Europees aanhoudingsbevel maar voor de beslissing daarop
alsnog met de tenuitvoerlegging van de daarbij opgelegde straf wordt begonnen.Een bepaling van de strekking van het tweede en derde lid komt niet voor
in kaderbesluit, maar is ontleend aan artikel 9, tweede en derde lid, van
de Uitleveringswet. Beide regelingen hebben in het uitleveringsverkeer hun
nut bewezen en zijn hier overgenomen, omdat ze de mogelijkheden van overlevering
alleen maar vergroten. Het tweede lid ziet op
de mogelijkheid van het staken van een in Nederland aangevangen strafvervolging
ter zake van hetzelfde feit als dat wat ten grondslag ligt aan het Europees
aanhoudingsbevel. Alsdan wordt aan de overlevering de voorkeur gegeven. Goede
redenen voor het staken van een vervolging in Nederland kunnen zijn dat de
overlevering wordt verzocht door de lidstaat waar de opgeëiste persoon
woont of dat een lidstaat de opgeëiste persoon voor meerdere (soortgelijke)
feiten wil vervolgen en een concentratie van de strafvervolging zinvol wordt
geacht.De beslissing tot staking wordt genomen door de Minister van Justitie.
Gelet op het feit dat behalve de officier van justitie te Amsterdam die de
overlevering behandelt er meestal een ander lid van het openbaar ministerie,
dat de strafzaak behandelt, bij de zaak betrokken zal zijn, wordt het wenselijk
geacht de beslissing niet bij een van hen te leggen. De advisering door het
openbaar ministerie komt tot stand, doordat de officier van justitie te Amsterdam
zich tot de Minister van Justitie wendt onder overlegging van de informatie
die hem door het andere betrokken lid van het openbaar ministerie werd verschaft.
Laatstbedoelde informatieplicht vloeit voort uit artikel 23, vijfde lid.Het derde lid erkent, dat terwijl in Nederland
de strafvervolging is gestaakt wegens het ontbreken aan rechtsmacht er een
andere lidstaat zeer wel bevoegd kan zijn een strafvervolging in te stellen
en met het oog daarop de overlevering kan vragen. Het kan hierbij ook gaan
om zaken, waarvan door Nederland eerder de strafvervolging aan een andere
land is overgedragen.Artikel 10Deze bepaling strekt tot implementatie van artikel 3, aanhef, onder 3,
van het kaderbesluit. De leeftijdsgrens van twaalf jaren is overgenomen van
artikel 486 van het Wetboek van Strafvordering.Artikel 11Deze bepaling vloeit voort uit artikel 1, derde lid, van het kaderbesluit.
De in artikel 11 genoemde discriminatoire vervolging geldt al vele decennia
als klassieke weigeringsgrond in het uitleveringsrecht, zoals blijkt uit onder
andere artikel 3, tweede lid, van het Europees uitleveringsverdrag van 1957
van de raad van Europa. Dat is ook de reden waarom onderdeel 12 van de preambule
van het kaderbesluit de discriminatoire vervolging expliciet noemt. Met artikel
11 wordt die traditie bevestigd. Toepassing ervan kan overigens pas aan de
orde komen na toetsing van de omstandigheden van het concrete geval.Behalve met de discriminatoire vervolging kan de uitvoerende justitiële
autoriteit ook geconfronteerd worden met situaties die moeten leiden tot een
weigering van de overlevering, omdat reeds daardoor een schending zou plaatsvinden
van rechtstreeks toepasselijke grondrechten zoals onder andere vervat in het
EVRM.De bepaling van het kaderbesluit doelt daarop door te verwijzen naar
artikel 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie. Tegelijkertijd kan,
mede in reactie op de kritiek van de NOvA, door de verwijzing gesteld worden
dat de bepaling overbodig is, omdat een kaderbesluit nimmer kan
afdoen aan de basisverdragen. De Raad van State wees daar al op in zijn advies
bij het wetsvoorstel tot wijziging en aanvulling van het Wetboek van Strafrecht
en enige andere wetten in verband met terroristische misdrijven (Wet terroristische
misdrijven) (Kamerstukken II, 2001/2002, 28 436, nr. B, onder 2b) en
achtte een nadere motivering van de opname wenselijk. Tegen die achtergrond
wordt hier het volgende opgemerkt. In de context van het onderhavige kaderbesluit
is het opnemen van deze bepaling verklaarbaar uit de samenloop van twee zaken.
Tijdens de onderhandelingen over dit kaderbesluit is veel nadruk gelegd op
limitering van de weigeringsgronden. Dit resulteerde in een limitatieve opsomming
van die gronden. Tegelijkertijd werd geconstateerd dat in diezelfde tijd lidstaten
door middel van herziening van hun terrorismewetgeving soms maatregelen troffen,
waarbij kanttekeningen kunnen worden geplaatst, zeker in de context van uit-
of overlevering. Meer concreet wordt gedoeld op de Anti Terrorism, Crime and
Security Bill van 12 November 2001 in het Verenigd Koninkrijk, welke inmiddels
tot wet is verheven en ten aanzien van onderdelen waarvan de Britse regering
zelf onverenigbaarheid met artikel 5 van het EVRM niet uitsluit. Mede tegen
deze achtergrond werd een expliciete herbevestiging in het kaderbesluit van
de verplichtingen voortvloeiend uit artikel 6 van het Verdrag betreffende
de Europese Unie wenselijk geacht. Overigens geldt ten aanzien van de praktische
toepassing dat het aan de rechtbank is om te oordelen over een beroep op schending
van het EVRM, zoals hij dat nu ook al doet. De rechtbank kan daartoe zo nodig
experts of getuigen oproepen, maar ook de officier vragen de Minister van
Justitie, die gelet op zijn lidmaatschap van de Raad van de Europese Unie
goed op de hoogte is van ontwikkelingen in lidstaten, te raadplegen.Artikel 12Artikel 5, onder 1, van het kaderbesluit strekt ertoe te voorkomen dat
een verplichting tot overlevering bestaat in gevallen waarin de persoon onvoldoende
in de gelegenheid is geweest of zal zijn om zijn verdediging te voeren. Ook
Artikel 5, derde lid, van de Uitleveringswet voorziet daar in. De opsomming
in artikel 5, onder 1, van het Kaderbesluit van de gevallen waarin de garantie
noodzakelijk is, voldoet echter bij nadere beschouwing, zoals door de RvdR,
het OM en de NOvA terecht wordt opgemerkt, niet volledig aan de maatstaven
die het Europees Hof voor de Rechten van de Mens daaraan stelt. Dat is dan
ook de reden dat de onderhavige wetsbepaling iets is aangescherpt, door ook
ten aanzien van het anderszins in kennis stellen van de verdachte van de datum
en het tijdstip van de terechtzitting te eisen dat zulks in persoon is gebeurd.De garantie strekt ertoe, dat opgeëiste personen die in de lidstaat
van de uitvaardigende justitiële autoriteit bij verstek zijn veroordeeld
zonder in de gelegenheid te zijn geweest hun verdediging te voeren, dat na
hun overlevering alsnog kunnen doen. Er is dus, anders dan het openbaar ministerie
veronderstelt, geen sprake van een facultatieve weigeringsgrond. Geheel in
de zin van het OM is juist alles erop gericht de overlevering door te laten
gaan met behulp van de garantie. In het modelformulier is ook als vast onderdeel
de kwestie van de verstekvonnissen opgenomen, zodat de uitvaardigende autoriteit
al meteen een garantie kan afgeven. De door het openbaar ministerie verder
geconstateerde aanscherping ten opzichte van de huidige Nederlandse jurisprudentie
lijkt correct. Het was de uitdrukkelijke wens van een aantal lidstaten om
de grenzen bij verstekvonnissen scherp te trekken en daardoor wellicht eerder
een garantie te eisen, dan thans het geval is. Juist door het hulpmiddel van
de garantie behoeft een en ander niet te leiden tot meer weigeringen van de
overlevering.Artikel 13Deze bepaling strekt tot implementatie van artikel 4, onder 7, sub a en
b, van het kaderbesluit. De in het eerste lid opgenomen
facultatieve weigeringsgronden zijn terug te voeren op artikel 7 van het Europees
uitleveringsverdrag. De ratio van de weigering in de situatie dat het feit
geheel of gedeeltelijk op het eigen grondgebied is begaan, (onderdeel a) spreekt eigenlijk voor zichzelf. Het oordeel over het
al dan niet instellen van een vervolging komt toe aan de met strafvervolging
belaste autoriteiten van de lidstaat waar de gewraakte gedraging heeft plaats
gevonden. Het is aan die autoriteiten te bepalen of en, zo ja, welk strafrechtelijk
gevolg ze daaraan willen geven. Dat is ook de reden waarom uitsluitend om
reden dat het feit geheel of gedeeltelijk op het grondgebied van de staat
van de uitvoerende justitiële autoriteit is gepleegd en dus ongeacht
of er wel of niet een strafvervolging is of zal worden ingesteld, de overlevering
mag worden geweigerd. Uit het voorgaande volgt dat indien van toepassing van
de weigeringsgrond wordt afgezien dit – anders dan de Raad voor de Rechtspraak
lijkt te veronderstellen – niet gelijk moet worden gesteld met een beslissing
tot niet-vervolging in Nederland of beslissing tot overdracht van strafvervolging.
Twee categorieën zaken kunnen worden onderscheiden. Ten eerste de casus
dat het feit gedeeltelijk op het Nederlandse grondgebied is gepleegd, waarbij
vooral te denken valt aan strafbare feiten met een grensoverschrijdend karakter,
zoals de smokkel van drugs of mensen. De tweede categorie betreft feiten die
geheel op het Nederlandse grondgebied zijn gepleegd. Dit laatste klemt temeer,
wanneer het gaat om gedrag ten aanzien waaraan mogelijk verschillen van opvattingen
over strafbaarheid bestaan. Een voorbeeld zou kunnen zijn, dat een andere
lidstaat de overlevering vraagt van een arts die in Nederland in een abortuskliniek
een onderdaan van die lidstaat heeft behandeld of van een coffeeshophouder
die binnen de kaders van het coffeeshopbeleid cannabis heeft verkocht. Anders
dan de NOvA veronderstelt, is de kwalificatie, die door de uitvaardigende
autoriteit aan dergelijke gedragingen is verbonden, niet relevant voor de
toepassing van deze relatieve weigeringsgrond. Onderdeel
b betreft een beoordeling op basis van objectieve criteria en vergt
derhalve geen bijzondere voorziening.De ratio van het tweede lid is dat het, ook
al gaat het bij onderdeel a van het eerste lid niet om een beslissing tot
al dan niet vervolgen, het desondanks in de Nederlandse verhoudingen gewenst
is, zoals ook door het openbaar ministerie in zijn advies opgemerkt, de beslissing
tot toepassing van de weigeringsgrond niet geheel bij de rechter te leggen.
Het openbaar ministerie krijgt een zware stem, maar zal zijn opvatting ook
moeten motiveren op zodanige wijze dat de rechter kan toetsen of de officier
van justitie in redelijkheid tot zijn vordering heeft kunnen komen. Op deze
wijze wordt tevens gehandeld in de geest van het advies van de Raad voor de
Rechtspraak op dit punt. Artikel 14Deze bepaling strekt tot implementatie van de artikelen 27, tweede en
derde lid, en 28, tweede tot en met vierde lid, van het kaderbesluit en behandelt
het specialiteitsbeginsel. Dat beginsel houdt in de eerste plaats in, dat
de opgeëiste persoon na zijn overlevering slechts kan worden vervolgd,
wat betreft strafbare feiten die hij voorafgaand aan zijn overlevering heeft
gepleegd, voor die feiten waarvoor hij is overgeleverd. Ratio hiervan is rechtszekerheid
voor zowel de betrokkene, als de overleverende autoriteit. Immers zou deze
regel niet gelden dan is onzeker wat de opgeëiste persoon na zijn overlevering
te wachten staat en bestaat ook het risico dat met opzet of door nalatigheid
de overlevering slechts wordt gevraagd voor feiten waarvoor overlevering kan
worden toegestaan of dat andere feiten al dan niet opzettelijk
niet in het Europees aanhoudingsbevel worden vermeld. Tegelijkertijd moet
dit risico ook niet worden overschat, reden waarom in het eerste lid van artikel 14 een aantal uitzonderingen op deze regel
zijn opgesomd. Deze stammen uit artikel 10 van de op 27 september 1996 te
Dublin tot stand gekomen Overeenkomst opgesteld op grond van artikel K.3 van
het Verdrag betreffende de Europese Unie (Trb. 1996, 304), voortaan te noemen
de EU-uitleveringsovereenkomst, die door dit kaderbesluit wordt vervangen.Het tweede lid betreft een tweede aspect van
het specialiteitsbeginsel, namelijk het verbod om de opgeëiste persoon
na diens overlevering zonder meer verder te leveren aan een andere lidstaat.
Ook op deze regel zijn uitzonderingen voorzien, die zijn overgenomen uit artikel
12 van de EU-uitleveringsovereenkomst.Uit het derde lid blijkt, dat de officier
van justitie te Amsterdam de verzoeken om doorbreking van het specialiteitsbeginsel
zal behandelen. Dit ligt voor de hand, omdat hij ook bij de overlevering betrokken
is geweest. Naar aanleiding van een opmerking van de NOvA wordt opgemerkt,
dat voor het verlenen van de aanvullende toestemming dezelfde criteria als
voor de overlevering zelf gelden.Het vierde lid ziet op de toestemming voor
verderlevering aan een derde (niet-EU-lid)staat. Het criterium voor het verlenen
van de toestemming is of de opgeëiste persoon voor die feiten die aan
het uitleveringsverzoek van de derde staat ten grondslag liggen, zou kunnen
worden uitgeleverd. Dit wordt getoetst aan het in de relatie met die derde
Staat toepasselijke uitleveringsverdrag, alsmede aan de Uitleveringswet en
uiteraard niet aan de criteria van de onderhavige wet. In de relatie met derde
Staten verandert er dus ten opzichte van de huidige situatie niets in de beoordeling
van een verderlevering. De procedure van artikel 12 van de Uitleveringswet
dient te worden gevolgd. In artikel 71, onderdeel A, wordt voorgesteld artikel
12 van de Uitleveringswet daartoe aan te vullen.Aan het eerste lid van artikel 27 en het eerste lid van artikel 28 van
het kaderbesluit zal overigens uitvoering worden gegeven door het afleggen
van een verklaring van de strekking dat het specialiteitsbeginsel niet geldt
ten aanzien van personen die zijn overgeleverd met toepassing van de verkorte
procedure. Voor verdere toelichting wordt verwezen naar artikel 43.Afdeling 2. Procedure voor overleveringParagraaf A. Voorlopige aanhoudingHet kaderbesluit bevat in artikel 17 een aantal termijnen waarbinnen de
beslissing tot overlevering genomen dient te zijn. Deze termijnen, die zijn
overgenomen in artikel 22, beginnen te lopen vanaf het moment van aanhouding
van de opgeëiste persoon. Aanhouding vindt volgens het kaderbesluit plaats
op basis van het Europees aanhoudingsbevel dat op het moment van aanhouding
in het bezit is van de uitvoerende justitiële autoriteit. Het kaderbesluit
voorziet ook in de mogelijkheid van signalering van de opgeëiste persoon
in het Schengen-informatiesysteem. Doel daarvan is, dat de persoon wordt aangehouden
in afwachting van het Europees aanhoudingsbevel. Wordt een persoon op basis
van een signalering aangehouden, dan beginnen de termijnen te lopen, maar
kan de behandeling van het Europees aanhoudingsbevel niet beginnen, omdat
het immers nog niet ontvangen is. Het kaderbesluit kent geen vorm van voorlopige
aanhouding meer. De conclusie is, dat het kaderbesluit op dit onderdeel niet
goed is doordacht.Teneinde tot een logische en hanteerbare procedure te geraken, is er voor
gekozen onderscheid te maken tussen voorlopige aanhouding en aanhouding. De
voorlopige aanhouding kan plaatsvinden op basis van een signalering in het
Schengen-informatiesysteem en de aanhouding uitsluitend na ontvangst
van en op basis van het Europees aanhoudingsbevel (artikel 20) of een daarmee
geheel gelijk te stellen volledige signalering in het Schengen-informatiesysteem
als voorzien in het derde lid van artikel 4 van dit wetsvoorstel. Dit onderscheid
is overigens analoog aan hetgeen bij de uitlevering gangbaar is. Dat is ook
de reden dat de artikelen 15 tot en met 19 zeer grote overeenkomst vertonen
met de artikelen 13 tot en met 16 van de Uitleveringswet. Voor wat betreft
de in artikel 22 gestelde termijnen heeft het onderscheid tot gevolg, dat
de periode van voorlopige aanhouding niet wordt meegeteld.Artikel 15Deze bepaling correspondeert met het eerste lid van artikel 13 van de
Uitleveringswet.Artikel 16Deze bepaling correspondeert met artikel 13a van de Uitleveringswet en
ziet op een zeer bijzondere situatie, namelijk dat een persoon is aangehouden
na een grensoverschrijdende achtervolging als bedoeld in de Uitvoeringsovereenkomst
van Schengen. Het zesde lid van artikel 41 van die overeenkomst voorziet er
namelijk in dat een persoon die na een achtervolging is aangehouden nog enige
tijd kan worden opgehouden in afwachting van een verzoek om voorlopige aanhouding
ter fine van uitlevering. Het spreekt vanzelf dat deze mogelijkheid ook na
de vervanging van de uitlevering door overlevering dient te blijven bestaan.Artikel 17Deze bepaling vertoont grote overeenkomst met artikel 14 van de Uitleveringswet.
De voorlopige aanhouding kan, zo blijkt uit heteerste lid, worden bevolen door elke officier van justitie of hulpofficier van
justitie in Nederland. Aangezien de opgeëiste persoon zich overal in
Nederland kan bevinden is ook in het tweede lid voor
de aanhouding geen territoriale beperking opgenomen. Elke opsporingsambtenaar
in Nederland is bevoegd tot aanhouding over te gaan. Uit het derde lid blijkt dat de voorgeleiding plaatsvindt in het arrondissement
van aanhouding alsmede de inverzekeringstelling. De verlenging van de inverzekeringstelling
gebeurt door de officier van justitie te Amsterdam. Daaraan voorafgaand behoeft
betrokkene nog niet te zijn overgebracht naar Amsterdam, zo blijkt uit het vierde lid, want daarin is geregeld dat de overdracht
uiterlijk op de zesde dag van de verlengde inverzekeringstelling dient plaats
te vinden. Door deze relatief lange periode wordt verzekerd dat de overbrenging
naar Amsterdam steeds mogelijk zal zijn. Het vijfde lid bevat een uitzondering op de hoofdregel van overbrenging naar Amsterdam
met het oog op de zogeheten verkorte procedure. In de huidige uitleveringspraktijk
komt het veelvuldig voor dat personen die in grensarrondissementen ter fine
van uitlevering naar België of Duitsland worden aangehouden, vrij snel
na hun aanhouding te kennen geven, dat zij instemmen met hun uitlevering.
De uitlevering vindt dan binnen enkele dagen plaats. Wanneer na de inwerkingtreding
van de Overleveringswet zich die situatie zal voordoen, zou het – zo
geeft het openbaar ministerie ook aan in zijn advies – nogal omslachtig
zijn om de opgeëiste persoon die in een grensarrondissement is aangehouden
en instemt met zijn overlevering naar het aangrenzende land toch naar Amsterdam
over te brengen. Tegelijkertijd is van belang dat de instemming van betrokkene
alleen onvoldoende is. Ook de officier van justitie te Amsterdam moet instemmen
met de overlevering en de feitelijke overlevering moet kunnen plaatsvinden.
Met het oog op een en ander is in het vijfde lid bepaald, dat de overdracht
aan Amsterdam achterwege kan blijven indien aan de drie hiervoor genoemde
voorwaarden is voldaan. In de praktijk zal een en ander alleen
functioneren bij overlevering vanuit een grensarrondissement naar België
of Duitsland. De lokale grensoverschrijdende contacten maken dat ook eenvoudig
mogelijk. Indien betrokkene moet worden overgeleverd naar Griekenland zal
ook indien hij instemt overdracht aan Amsterdam moeten geschieden, opdat door
het parket Amsterdam de feitelijke overlevering wordt geregeld.Artikelen 18 en 19Deze artikelen zijn ontleend aan de artikelen 15 en 16 van de Uitleveringswet.De termijn van twintig dagen, genoemd in onderdeel b van artikel 19, is
overgenomen uit de Uitleveringswet. In de context van de versnelling van de
overleveringsprocedure is twintig dagen ruim bemeten. Toch wordt eraan vastgehouden,
omdat het een reeds aanvaarde termijn is en deze bovendien de overlevering
alleen maar zal bevorderen.Paragraaf B. AanhoudingVoor een uitleg van de ratio en betekenis van het onderscheid tussen voorlopige
aanhouding en aanhouding wordt verwezen naar de toelichting onder paragraaf
A.Artikel 20De in het eerste lid van deze bepaling opgenomen
doorzendplicht strekt tot implementatie van artikel 10, zesde lid, van het
kaderbesluit. Door de beoogde concentratie van alle zaken in het arrondissement
Amsterdam zal naar verwachting het aantal foutief geadresseerde Europees aanhoudingsbevelen
beperkt blijven.De strenge eis aan een Europees aanhoudingsbevel in het tweede lid houdt rechtstreeks verband met de betekenis ervan, namelijk
dat het bevel de enige juridische titel is voor de aanhouding. Het dient derhalve
volgens het voorgeschreven model te zijn opgesteld en volledig ingevuld te
zijn.Het derde lid strekt in het bijzonder tot
reparatie van lacunes in het aanhoudingsbevel.Het vierde lid strekt tot implementatie van
artikel 15, tweede lid, van het kaderbesluit en ziet op informatie die in
aanvulling van het Europees aanhoudingsbevel kan worden gevraagd. Het gaat
daarbij in het bijzonder om informatie die noodzakelijk kan worden geacht
voor de beoordeling van het al dan niet van toepassing zijn van een weigeringsgrond.
Ofschoon het Europese aanhoudingsbevel op zichzelf voldoende informatie bevat
en is bedoeld als enig document, is in het vragen van aanvullende informatie
voorzien, omdat dit kan bevorderen dat niet te snel met een beroep op een
van die gronden de overlevering wordt geweigerd. Het is echter zeer zeker
niet de bedoeling van de opstellers van het kaderbesluit geweest, dat van
deze mogelijkheid veelvuldig gebruik wordt gemaakt. Het verdient bovendien
aanbeveling verzoeken om aanvullende informatie in een zo vroeg mogelijk stadium
te doen, bij voorkeur voorafgaand aan het verhoor door de rechtbank, bedoeld
in artikel 25.Artikel 21Het eerste lid strekt tot implementatie van
de artikelen 1, tweede lid, en 12 van het kaderbesluit. Zoals hierboven in
paragraaf 3 is aangegeven wordt het Europees aanhoudingsbevel erkend
voor wat betreft de aanhouding. Het vormt dus de titel voor de aanhouding.
Een Nederlands aanhoudingsbevel is derhalve overbodig. Het Europees aanhoudingsbevel
is ook voldoende rechtsbasis voor een nationale signalering door de officier
van justitie te Amsterdam ter fine van opsporing van de verblijfplaats
en aanhouding. De aanhouding zelf kan in het gehele land plaatsvinden.Het tweede lid strekt tot implementatie van artikel 20 van
het kaderbesluit. De regeling inzake immuniteiten is opgenomen, omdat tussen
lidstaten verschillen bestaan in de reikwijdte van aan parlementariërs
en andere hoogwaardigheidsbekleders toegekende immuniteiten. Wat betreft immuniteiten
op grond van het nationale recht geldt in Nederland alleen de zogeheten parlementaire
onschendbaarheid, bedoeld in artikel 71 van de Grondwet. Zoals bekend kan
laatstbedoelde immuniteit nimmer worden opgeheven. Voor de aanhouding van
een persoon op grond van een Europees aanhoudingsbevel is verder van belang
dat de opgeëiste persoon in Nederland immuniteit kan genieten op grond
van het volkenrecht, bij voorbeeld als buitenlandse diplomaat of als functionaris
bij een al dan niet in Nederland gevestigde internationale organisatie. Indien
de vraag rijst of er in voorkomend geval sprake is van immuniteit dient de
officier van justitie in overleg te treden met het Ministerie van Buitenlandse
Zaken. Het opheffen van bedoelde immuniteit kan niet door de Nederlandse autoriteiten
geschieden, hetgeen betekent dat de uitvaardigende justitiële autoriteit
zich zelf tot de daartoe bevoegde autoriteiten zal dienen te wenden.Het derde lid ziet op de situatie dat de opgeëiste
persoon reeds voorlopig werd aangehouden. Omzetting van de voorlopige aanhouding
in een aanhouding is noodzakelijk, omdat de termijnen waarbinnen over de overlevering
moet worden beslist beginnen te lopen vanaf het moment van de aanhouding van
de opgeëiste persoon. Voor verdere details wordt verwezen naar de toelichting
bij artikel 22. De omzetting is een administratieve handeling: de aanwezigheid
van de opgeëiste persoon is niet vereist. Wel dient hij onmiddellijk
in kennis te worden gesteld van die omzetting.Het vierde lid bevat de ook in artikel 21
van de uitleveringswet opgenomen waarborg dat de opgeëiste persoon die
op basis van het Europees aanhoudingsbevel is aangehouden, binnen de termijn
van 24 uren wordt voorgeleid. die voorgeleiding vindt plaats in het arrondissement
van aanhouding.Uit het vijfde lid blijkt, dat de opgeëiste
persoon in het gehele land kan worden aangehouden en worden voorgeleid aan
de lokaal bevoegde officier van justitie of hulpofficier van justitie. De
verplichte overbrenging naar Amsterdam is in het zesde lid geregeld.In het zevende lid wordt evenals in het vijfde lid van artikel 17 rekening
gehouden met het feit dat een opgeëiste persoon meteen bij zijn aanhouding
kan aangeven met zijn overlevering in te stemmen. Voor de toepassing ervan
wordt verwezen naar hetgeen bij het vijfde lid van artikel 17 is opgemerkt.Het zevende en achtste lid strekken tot implementatie
van artikel 12 van het kaderbesluit en zijn ontleend aan artikel 21 van de
Uitleveringswet.Paragraaf C. Beslissing over de overleveringArtikel 22Versnelling van de procedure vormt, zo werd hierboven in paragraaf 2
van deze memorie al aangegeven, een belangrijke doelstelling van het kaderbesluit.
Dat streven naar versnelling komt tot uitdrukking door het voorschrijven van
termijnen, meer in het bijzonder in de artikelen 17 en 23 van het kaderbesluit.
De in artikel 17 genoemde termijnen zien op de beslissing over de overlevering,
waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen de overlevering met instemming van
de opgeëiste persoon, ook wel verkorte procedure genaamd, en overlevering
na verhoor. De eerste variant is opgenomen in paragraaf E van hoofdstuk II
van het wetsvoorstel. Het onderhavige artikel ziet op de procedure van overlevering
na verhoor, waarbij de opgeëiste persoon door de rechtbank wordt gehoord.Het eerste lid strekt tot implementatie van
de artikelen 17, derde lid, artikel 15, eerste lid, en artikel 20, eerste
lid, van het kaderbesluit. Voor de goede orde wordt hier er nogmaals op gewezen
dat de termijn begint te lopen vanaf de aanhouding; de periode van voorlopige
aanhouding dient niet te worden meegeteld.In het tweede lid, dat uitvoering geeft aan
artikel 21 van het kaderbesluit, wordt rekening gehouden met de situatie dat
de opgeëiste persoon eerder aan Nederland werd overgeleverd door een
andere lidstaat of uitgeleverd door een derde staat. Die overlevering respectievelijk
uitlevering zal veelal onder het beding van niet verderlevering, vergelijkbaar
met artikel 14, tweede lid, van deze wet, zijn toegestaan. Dit heeft tot gevolg
dat instemming met de verderlevering dient te worden verkregen van bedoelde
staat, alvorens tot overlevering kan worden besloten. Aangezien niet valt
in te schatten hoeveel tijd in de praktijk daarmee gemoeid zal zijn, is het
aanvangstijdstip van de in het eerste lid genoemde termijn bepaald op de dag
van het ontvangen van de instemming. De opgeëiste persoon kan in deze
fase wel gedetineerd blijven.Het derde en vierde lid strekken tot implementatie
van de leden vier en vijf van artikel 17 van het kaderbesluit. Het kaderbesluit
biedt de mogelijkheid om de termijn eenmaal te verlengen met 30 dagen. Verdere
verlenging is niet uitgesloten, maar daarbij wordt er blijkens het kaderbesluit
van uitgegaan dat de opgeëiste persoon zich niet meer in overleveringsdetentie
bevindt. Aangezien het kaderbesluit hier ruimte laat, is gekozen voor een
heldere regeling in het derde lid. Deze maakt
duidelijk dat, buiten de gevallen bedoeld in het tweede lid, de opgeëiste
persoon maximaal 90 dagen vanaf zijn aanhouding in overleveringsdetentie kan
worden gehouden. Hierbij is tevens tot uitdrukking gebracht, dat van de verlengingsmogelijkheid
slechts in uitzonderingsgevallen gebruik dient te worden gemaakt. Uit het vierde lid blijkt dat verdere verlenging van de termijn
mogelijk is maar dan wel met de consequentie dat de overleveringsdetentie
van de opgeëiste persoon wordt geschorst. Dit is welbewust gebeurd, omdat
door de concentratie van alle zaken bij één rechtbank en de
daarmee geconcentreerde kennis en ervaring overleveringsbeslissingen als regel
binnen gefixeerde termijnen kunnen worden genomen. Tegelijkertijd is, mede
op advies van het openbaar ministerie, afgezien van een verplicht ontslag
uit de overleveringsdetentie van de opgeëiste persoon, omdat dit een
groot risico in zich bergt dat betrokkenen zich onvindbaar maakt. De figuur
van schorsing van de overleveringsdetentie van de opgeëiste persoon daarentegen
is geheel in overeenstemming met artikel 17, vijfde lid, van het kaderbesluit.Voor de goede orde wordt er hier op gewezen, dat, indien de uitspraak
van de rechtbank binnen de gestelde termijnen wordt gedaan, er met het oog
op de feitelijke overlevering een nieuwe termijn gaat lopen. Verwezen wordt
naar artikel 35 en de toelichting daarop.Artikel 23Het eerste lid strekt tot implementatie van
artikel 15, tweede en derde lid, van het kaderbesluit. Evenals in artikel
20 van de Uitleveringswet is hier voorzien, dat meteen bij eerste bestudering
van een Europees aanhoudingsbevel kan blijken dat overlevering niet kan worden
toegestaan. In de Uitleveringswet is dat oordeel opgedragen aan de Minister
van Justitie; in deze wet is de officier van justitie de bevoegde autoriteit.
Overeenkomstig artikel 23 van de Uitleveringswet wordt in het tweede lid en de volgende leden het entameren van de procedure bij
de rechtbank geregeld.Het derde lid regelt de informatieverstrekking
aan de opgeëiste persoon. Kort samengevat ontvangt hij dezelfde documentatie
als de rechtbank.Het vierde lid voorziet in de informatieverstrekking
aan de opgeëiste persoon in geval van zo'n samenloop van een Europees
aanhoudingsbevel en een uitleveringsverzoek. Met het oog op een geconcentreerde behandeling in geval van samenloop wordt ook artikel 20, vierde lid,
van de Uitleveringswet aangepast, zoals voorgesteld in artikel 71, onderdeel
b. Voor meer details wordt verwezen naar de toelichting op die bepaling.Het vijfde lid ziet op samenloop van een Europees
aanhoudingsbevel en een strafvervolging in Nederland ter zake van dezelfde
strafbare feiten als waarvoor de overlevering wordt verlangd. Zoals reeds
aangegeven in de toelichting op het tweede lid van artikel 9, is de Minister
van Justitie bevoegd te bepalen dat de Nederlandse strafvervolging wordt gestaakt
ten faveure van de overlevering. Het openbaar ministerie in de personen van
de overleveringsofficier van justitie en de officier van justitie die de strafzaak
behandelt, adviseert daartoe de Minister. De onderhavige bepaling strekt ertoe
de informatie over de lopende strafvervolging zo snel mogelijk te vergaren.
De behandelend officier zendt deze, vergezeld van zijn advies, aan de overleveringsofficier,
die deze informatie voegt bij zijn verzoek aan de Minister van Justitie om
een beslissing over het staken van de strafvervolging.Het zesde lid ziet op samenloop van een Europees
aanhoudingsbevel en een strafvervolging in Nederland ter zake van andere strafbare
feiten dan waarvoor de overlevering wordt verlangd. De voorgeschreven informatieplicht
aan de met de vervolging belaste officier van justitie heeft een tweeledig
doel. Ten eerste kan de met de vervolging belaste officier van justitie bezien
of het voortzetten van de vervolging in Nederland wenselijk is. In deze gevallen
gaat het niet om een staking van de vervolging, maar om het (alsnog) overwegen
van een overdracht van de strafvervolging in combinatie met de overlevering.
Het spreekt vanzelf dat hij daartoe in overleg kan treden met de overleveringsofficier
van justitie. Het tweede doel is dat de overleveringsofficier zo snel mogelijk
weet of hij, nadat de overleveringsbeslissing is genomen, de beslissing tot
feitelijke overlevering dient aan te houden.Artikel 24Het derde lid strekt tot implementatie van
artikel 11, tweede lid, van het kaderbesluit. De bepaling in zijn geheel is
ontleend aan artikel 24 van de Uitleveringswet.Artikel 25Deze bepaling strekt tot implementatie van artikel 14 van het kaderbesluit
en is ontleend aan artikel 25 van de Uitleveringswet.Uit het vierde lid blijkt dat de opgeëiste
persoon zich, evenals in een gewoon strafproces en in de uitleveringsprocedure,
ook kan laten vertegenwoordigen door een door hem gemachtigd raadsman.Artikel 26Deze bepaling bevat de nadere uitwerking van de implementatie van de artikelen
14 en 16, eerste lid, van het kaderbesluit en is ontleend aan artikel 26 van
de Uitleveringswet.Het derde lid trekt tot implementatie van
artikel 16, eerste lid, van het kaderbesluit en ziet op de samenloop van twee
Europese aanhoudingsbevelen. De afwegingscriteria zijn grotendeels overgenomen
uit het kaderbesluit en komen nagenoeg overeen met die welke in artikel 35
van de Uitleveringswet zijn opgenomen. Het onder d genoemde criterium ziet
op de overlevering ten behoeve van een strafvervolging of de tenuitvoerlegging
van een straf. Het onder e opgenomen criterium is toegevoegd, omdat niet alle
lidstaten hun onderdanen zullen overleveren, zoals blijkt uit artikel 33,
eerste lid, van het kaderbesluit. Het komt onjuist voor dat een andere lidstaat
daardoor zou worden belemmerd in zijn strafvervolging. Gaat het om een strafexecutie
dan klemt dit minder, omdat gebruik kan worden gemaakt van overdracht
van de tenuitvoerlegging van het strafvonnis. Het onder f opgenomen criterium
ziet in zijn algemeenheid op de mogelijkheden van verderlevering van de opgeëiste
persoon door de lidstaat aan wie hij is overgeleverd. Aan de officier van
justitie wordt opgedragen een oordeel te geven over aan welk aanhoudingsbevel
voorrang dient te worden gegeven. Hij dient daarbij de genoemde criteria in
acht te nemen.Het vierde lid betreft het onschuldsverweer.
Dit verweer is niet voorzien in het kaderbesluit, maar in het uitleveringsrecht
toch heel gebruikelijk. Het zou ook weinig zinvol en een onnodige belasting
van de rechtssystemen zijn, indien – ondanks het feit een persoon die
meteen zijn onschuld ondubbelzinnig aantoont – toch zou worden overgeleverd.
Met het oog op de sterke inkorting van de procedure is de bepaling aangescherpt,
in de zin dat de onschuld onverwijld tijdens het verhoor dient te worden aangetoond.
Aanhouding van de zaak teneinde met het oog op het onschuldsverweer getuigen
en deskundigen op te roepen, is bewust uitgesloten. Dit doet overigens geen
afbreuk aan de rechten van de opgeëiste persoon. Hij kan immers voorafgaand
aan het verhoor zijn verweer zodanig voorbereiden dat eventuele getuigen ter
zitting beschikbaar zijn en ook de officier van justitie verzoeken om bepaalde
beweringen vooraf te verifiëren. De RvdR bepleit om deze aanscherping
achterwege te laten en de thans bestaande situatie te handhaven. Verwacht
mag worden dat juist doordat de weigeringsgronden in deze wet zijn beperkt,
in toenemende mate zal worden getracht een onschuldsverweer te voeren. Zonder
de voorgestelde aanscherping neemt het risico op termijnoverschrijding toe.
Dat risico, acht de regering, juist waar het gaat om een afwijking van het
kaderbesluit, niet aanvaardbaar.Overigens sluit het bepaalde in het vierde lid niet uit dat indien de
uitlatingen ter zitting daartoe werkelijk aanleiding geven, de zaak aan te
houden teneinde de officier van justitie in staat te stellen bepaalde uitlatingen
te verifiëren.Het vijfde lid voorziet in de mogelijkheid
om getuigen en deskundigen op te roepen, maar dan wel om andere redenen dan
toetsing van het onschuldsverweer.Artikel 27Deze bepaling is ontleend aan artikel 26 van de Uitleveringswet. De verwijzing
naar artikel 22 is opgenomen teneinde eraan te herinneren dat de daarin genoemde
termijnen voor de duur van de detentie tot het moment van de uitspraak in
acht moeten worden genomen.Artikel 28Deze bepaling is ontleend aan de artikelen 28 en 35 van de Uitleveringswet.De in het eerste lid genoemde termijn is,
ten opzichte van de Uitleveringswet, geëxpliciteerd met het oog op de
verkorting van de procedure. De termijn van een week wordt bij een geconcentreerde
behandeling van de Europese aanhoudingsbevelen door één rechtbank
verantwoord geacht.De beslissing over de overlevering is, zo blijkt uit het tweede en derde lid, aan de rechtbank. Dit is in overeenstemming
met het uitgangspunt van het kaderbesluit dat de beslissing wordt genomen
door een justitiële autoriteit.Het vierde lid strekt evenals het lid 3 van
artikel 26 tot implementatie van artikel 16, eerste lid, van het kaderbesluit
en ziet op de samenloop van twee Europese aanhoudingsbevelen. De rechtbank
wordt geacht het oordeel van de officier van justitie te volgen, tenzij hij
van oordeel is dat de officier van justitie – met in achtneming van
de gestelde criteria niet in redelijkheid tot zijn keuze heeft
kunnen komen. Deze redelijkheidstoets is vergelijkbaar met die in het tweede
lid van artikel 13 is opgenomen.De toetsing van het oordeel door de rechtbank is een redelijkheidstoets
die verglijkbaar is met die welke in het tweede lid van artikel 13 is opgenomen.De vormvoorschriften in het vijfde en zesde lid
zijn ontleend aan artikel 28 van de Uitleveringswet. Letterlijke vermelding
van de garanties in de uitspraak is toegevoegd, opdat de uitspraak de kenbron
van het bestaan daarvan zal zijn.Artikel 29Hoofdregel is, zo blijkt uit het eerste lid, dat
de uitspraak van de rechtbank meteen ten uitvoer kan worden gelegd. Uitzondering
vormen de gevallen, waarin een concurrerend uitleveringsverzoek van een derde
staat is ontvangen of een overleveringsverzoek van het Internationaal Strafhof,
het Joegoslavië tribunaal of het Rwanda tribunaal. Alsdan moet eerst
worden bepaald aan welk verzoek de voorkeur wordt gegeven. Een en ander is
uitgewerkt in artikel 31.Het tweede lid houdt, zoals hiervoor in paragraaf 6
al uitvoerig is beschreven, rechtstreeks verband met de verkorting van de
overleveringsprocedure. Het cassatieberoep in het belang der wet is onder
meer opengesteld teneinde ongewenste dispariteit tussen uitlevering en overlevering
te repareren.Voor de goede orde wordt hier nog opgemerkt, dat de bestaande praktijk
dat de kort gedingrechter geroepen wordt om zich over een uitleveringsbeschikking
te buigen, zal verdwijnen, omdat de overleveringsrechter de overlevering in
al zijn aspecten beoordeelt. In die situatie lijkt er geen rol meer te zijn
weggelegd voor de kort geding rechter.Artikel 30Deze bepaling is nagenoeg identiek aan artikel 29 van de Uitleveringswet.
Afwijking is het gevolg van de in de onderhavige wet anders vorm gegeven procedure.Artikel 31Deze bepaling is ontleend aan de artikelen 30 en 31 van de Uitleveringswet.Het tweede lid strekt tot implementatie van
artikel 16, derde en vierde lid, van het kaderbesluit. Aan de lidstaten is
overgelaten de bevoegde autoriteit voor een beslissing in geval van samenloop
met uitleveringsverzoeken aan te wijzen. Deze bevoegdheid is aan de Minister
van Justitie opgedragen, omdat daarbij ook rekening dient te worden gehouden
met de toepasselijke verdragen. Ongeacht of de beslissing van de Minister
op de andere verzoeken in een beschikking wordt opgenomen, kan de Minister
de officier van justitie te Amsterdam bij brief op de hoogte stellen van zijn
beslissing.Artikel 32Deze bepaling strekt tot implementatie van artikel 17, zesde lid, van
het kaderbesluit en regelt de onverwijlde kennisgeving van de beslissing van
de rechtbank aan de uitvaardigende justitiële autoriteit.Paragraaf D. Voortgezette vrijheidsbeneming en feitelijke
overleveringArtikel 33Deze bepaling regelt de verdere vrijheidsbeneming van de opgeëiste
persoon na het verhoor door de rechtbank. De regeling is ontleend aan artikel
37 Uitleveringswet, maar is aangepast aan de voor de overlevering geldende
termijnen. Ten aanzien van onderdeel bwordt het
volgende opgemerkt. Ingevolge artikel 27 besluit de rechtbank, voordat het
onderzoek ter zitting wordt gesloten, over de voortduring van de detentie
van de opgeëiste persoon. Daarbij worden de termijnen van artikel 22
in acht genomen. Voor de werkelijke duur van de voortgezette detentie dient
echter rekening te worden gehouden met het onderscheid dat in de artikelen
17 en 23 van kaderbesluit wordt gemaakt tussen de termijnen die gelden voor
het nemen van de beslissing en de termijnen die gelden voor de feitelijke
overlevering. Zo dient de feitelijke overlevering, dat wil zeggen de gevankelijke
verwijdering van de opgeëiste persoon uit Nederland met het oog op zijn
overdracht aan de uitvaardigende justitiële autoriteit, in principe binnen
tien dagen na de beslissing over de overlevering te zijn geëffectueerd.
Tegen deze achtergrond is in onderdeel b bepaald dat de door de rechtbank
krachtens artikel 27 bevolen voortzetting van de detentie eindigt indien er
tien dagen zijn verstreken na de dag van de uitspraak. Deze regel leidt uitzondering
indien de duur van de detentie inmiddels overeenkomstig artikel 34 is verlengd.Artikel 34De in het eerste lid aangebrachte beperking
van de verlenging tot tien dagen, houdt verband met het feit dat artikel 23,
tweede lid, van het kaderbesluit bepaalt, dat een feitelijke overlevering
dient plaats te vinden uiterlijk tien dagen na de beslissing over de overlevering
met de mogelijkheid van eenmaal verlenging.Het tweede en derde lid zijn ontleend aan de Uitleveringswet.Het tweede lid ziet op uitzonderlijke situaties.
In de eerste plaats betreft dit de samenloop van een Europees aanhoudingsbesluit
met andere verzoeken (onderdeel a). Daarbij dient
wel bedacht te worden dat de toepassing van deze bepaling slechts aan de orde
is, indien de detentietitel van de opgeëiste persoon uitsluitend op de
onderhavige wet is gebaseerd. Onderdeel b ziet
op situaties van overmacht (artikel 35, tweede lid) of uitstel wegens de gezondheidstoestand
van de opgeëiste persoon (artikel 35, derde lid,) waardoor de feitelijke
overlevering niet heeft kunnen plaatsvinden binnen de termijn van twintig
dagen.Artikel 35Deze bepaling strekt tot implementatie van artikel 23 van het kaderbesluit.De in het eerste lid vermelde termijn van
10 dagen is voorgeschreven in artikel 23, tweede lid, van het kaderbesluit.Het tweede lid ziet op situaties waarin door
overmacht de feitelijke overlevering geen doorgang heeft kunnen vinden. Hierbij
dient te worden gedacht aan uitval van luchtverbindingen en dergelijke.Het derde lid regelt het geval dat de gezondheidstoestand
van de opgeëiste persoon zodanig is, dat het niet verantwoord is om te
reizen. Met dit criterium, dat is overgenomen uit artikel 64 van de Vreemdelingenwet,
wordt invulling gegeven aan het bepaalde in het vierde lid van het kaderbesluit.
Het gaat hier dus om een mogelijkheid om de feitelijke overlevering uit te
stellen en niet om de overlevering te weigeren. Deze regeling wijkt dus sterk
af van de bestaande mogelijkheid om uitlevering te weigeren wegens bijzondere
hardheid voor de opgeëiste persoon, zoals voorzien in artikel 10, tweede
lid, van de Uitleveringswet. Van die mogelijkheid maakt Nederland
in het kader van de uitlevering in voorkomend geval gebruik, met uitzondering
van uitleveringszaken op basis van het Benelux-uitleverings- en rechtshulpverdrag
dat geen ruimte laat voor het weigeren wegens hardheid. Tijdens de onderhandelingen
over het kaderbesluit is uitdrukkelijk vastgesteld, dat de mogelijkheden om
uitlevering te weigeren wegens bijzondere hardheid, in het kader van de overlevering
niet mogen worden gehandhaafd. Er kan alleen nog sprake zijn van uitstel van
de feitelijke overlevering om ernstige humanitaire redenen. Bij de concretisering
van het criterium kwamen de onderhandelaars niet verder dan de in artikel
23, vierde lid, van het kaderbesluit genoemde «gegronde redenen om aan
te nemen dat de overlevering het leven of de gezondheid van de gezochte persoon
ernstig in gevaar zou brengen». Verdere concretisering bleek niet mogelijk.
Sommige lidstaten hadden zulks graag gewild, maar zij droegen geen voorbeelden
aan. Mede door de enorme tijdsdruk waaronder werd onderhandeld, werd bij wijze
van compromis besloten in de tekst het woord «bijvoorbeeld» in
te voegen. Onder deze omstandigheid is bij de implementatie gekozen voor een
strakke geformuleerde uitzondering. Zou men hier een ruimere formulering hanteren,
dan is het risico zeer groot dat daarop zeer frequent een beroep wordt gedaan
met het oogmerk de overlevering te frustreren De druk op die mogelijkheid
zou worden vergroot, doordat de aangescherpte criteria voor de overlevering
weinig ruimte bieden om overlevering te weigeren. Dit zou voor de Nederlandse
rechtspraktijk een frequent gebruik van een extra rechtsgang kunnen betekenen.
Immers tegen de beslissing van de officier van justitie om de feitelijke overlevering
op een door hem te bepalen datum te doen plaatsvinden, zou alsdan een beroep
op de voorzieningenrechter openstaan teneinde de al dan niet aanwezigheid
van ernstige humanitaire redenen te laten toetsen. Bij het thans voorgestelde
artikel kan ook een beroep op de voorzieningenrechter worden gedaan, maar
omdat de uitzondering aanzienlijk beperkter en eenduidig is geformuleerd en
bovendien reeds in de rechtspraktijk bekend is, zal een dergelijk beroep uitzondering
zijn. Aldus wordt de noodzaak om snelheid bij de feitelijke overlevering te
kunnen betrachten het beste gewaarborgd.Artikel 36Deze bepaling strekt tot implementatie van artikel 24 van het kaderbesluit
en komt grotendeels overeen met artikel 39 van de Uitleveringswet.Het eerste lid schrijft verplicht uitstel
voor van de feitelijke overlevering in de gevallen van samenloop met een Nederlandse
strafvervolging of tenuitvoerlegging van een straf. Het gaat per definitie
om andere feiten dan die welke aan het Europees aanhoudingsbevel ten grondslag
liggen. Immers, zou het dezelfde feiten betreffen dan zou overeenkomstig artikel
9 van deze wet hetzij de overlevering zijn geweigerd wegens ne bis in idem
(eerste lid, onder a), hetzij een beslissing zijn genomen tot staking van
de Nederlandse vervolging (tweede lid).Het tweede lid bevat echter het alternatief
voor uitstel, namelijk dat wel onmiddellijk wordt overgegaan tot feitelijke
overlevering, maar onder voorwaarden. Voorwaarden, omdat hij na zijn berechting
terug dient te keren naar Nederland om alsnog aan de Nederlandse justitie
te voldoen. De ratio om de Minister van Justitie ter zake bevoegd te verklaren
is dezelfde als bij het staken van een vervolging, namelijk te voorkomen dat
de overleveringsofficier in zou kunnen grijpen in de strafvervolging door
een ander lid van het openbaar ministerie. Dat is tevens de reden om de Minister
te laten bepalen welke bijzondere voorwaarden in de concrete zaak dienen te
worden gesteld. Het staat de betrokken leden van het openbaar ministerie vrij
de minister ook daarover te adviseren. Hierbij zal het meestal gaan om voorwaarden
die ertoe strekken dat de Nederlandse strafvervolging door de tijdelijke overlevering
niet in het gedrang komt. Indien het overigens om de tenuitvoerlegging van
een Nederlandse vrijheidsstraf gaat, kan – bij voorkeur
in een vroeg stadium – ook worden overwogen de tenuitvoerlegging daarvan
over te dragen aan de lidstaat waaraan de opgeëiste persoon zal worden
overgeleverd. Het eerdergenoemde Verdrag tussen de Lid-Staten van de Europese
Gemeenschappen inzake de tenuitvoerlegging van buitenlandse strafvonnissen
biedt daarvoor een goede basis, omdat op grond van dat verdrag de instemming
van betrokkene niet is vereist. Ook artikel 3 van het op 18 december 1997
te Straatsburg tot stand gekomen aanvullende protocol bij het verdrag inzake
de overbrenging van gevonniste personen (Trb. 1998, 64) voorziet in die mogelijkheid.Volgens het derde lid bericht de officier
van justitie vervolgens de uitvaardigende justitiële autoriteit en komt –
met in achtneming van de door de minister gestelde voorwaarden – met
de uitvaardigende justitiële autoriteit de voorwaarden voor de tijdelijke
overlevering overeen.Artikel 37Deze bepaling is ontleend aan artikel 40 van de Uitleveringswet en ziet
op de situatie dat de opgeëiste persoon niet in detentie is op het moment
dat over zijn overlevering wordt beslist. De officier van justitie is bevoegd
om met het oog op de feitelijke overlevering betrokkene te doen aanhouden.
De gestelde termijnen blijken in de uitleveringspraktijk te voldoen en sporen
met die van het kaderbesluit. Artikel 38Deze bepaling strekt tot implementatie van artikel 26, tweede lid, van
het kaderbesluit. De detentiegegevens worden verschaft opdat de duur van de
overleveringsdetentie in mindering kan worden gebracht op de na overlevering
op te leggen of nog ten uitvoer te leggen straf. De verplichte aftrek is in
artikel 72 van deze wet opgenomen.Paragraaf E. Verkorte procedureDe bestaande regeling voor de zogeheten verkorte uitleveringsprocedure,
de artikelen 41 tot en met 45 van de Uitleveringswet, voldoet aan de eisen
van het kaderbesluit, zodat deze grotendeels uit de Uitleveringswet kon worden
overgenomen. Dit is het gevolg van het feit dat artikel 13 van het kaderbesluit
is gestoeld op de op 10 maart 1995 te Brussel tot stand gekomen Overeenkomst
opgesteld op grond van artikel K.3 van het verdrag betreffende de Europese
Unie aangaande de verkorte procedure tot uitlevering (Trb. 1995, 110). De
verkorte procedure wordt thans in Nederland in ongeveer een vijfde van alle
EU-uitleveringszaken toegepast.Ook bij de verkorte procedure is gekozen voor een geconcentreerde behandeling,
in die zin dat altijd de officier van justitie te Amsterdam de beslissing
neemt over de toepassing van de verkorte procedure en meestal zorg draagt
voor het organiseren van de feitelijke overlevering. Dit laat onverlet dat
de opgeëiste personen die buiten het arrondissement Amsterdam worden
aangehouden bij hun inverzekeringstelling aldaar kunnen aangeven dat zij instemmen
met hun overlevering en ook aldaar blijft totdat hij feitelijk wordt overgeleverd.
Reden voor de geconcentreerde behandeling is dat daardoor wordt voorkomen
dat in alle arrondissementen voldoende kennis dient te bestaan over de toepassing
van deze wet. Routine is nodig om zonder bovenmatige inspanning Europees aanhoudingsbevelen
te kunnen beoordelen, rechtstreekse contacten met de uitvaardigende justitiële
autoriteiten te kunnen leggen en het binnen de termijnen organiseren van een
feitelijke overlevering. Deze routine wordt in Amsterdam opgebouwd.Artikel 39Deze bepaling strekt tot implementatie van de artikelen 11, eerste en
tweede lid, en 13 van het kaderbesluit en ziet op de verkorte procedure. De
verkorting bestaat daarin dat nadat betrokkene heeft ingestemd met zijn overlevering
er, behoudens andersluidend besluit van de officier van justitie (artikel
40) geen verhoor door de rechtbank meer plaatsvindt. Het eerste lid voorziet erin dat de gezochte persoon na zijn (voorlopige)
aanhouding instemt met zijn overlevering. Hij kan dat doen tot op de dag voorafgaand
aan het verhoor door de rechtbank, maar niet meer tijdens dat verhoor. Indien
hij tijdens zijn verhoor door de rechtbank verklaart geen bezwaar tegen de
overlevering te hebben wordt het verhoor gewoon afgewikkeld en doet de rechtbank
uitspraak overeenkomstig artikel 28 van deze wet.In het tweede lid is bepaald dat de verklaring
bij gelegenheid van diens inverzekeringstelling tegenover elke officier van
justitie kan worden afgelegd. Nadien kan dat nog slechts tegenover de officier
van justitie te Amsterdam of de rechter-commissaris aldaar. Laatstgenoemde
autoriteit heeft bemoeienis met de opgeëiste persoon in het kader van
de inbewaringstelling tijdens de voorlopige aanhouding. Het onherroepelijke
karakter van een verklaring geldt al voor Nederland sinds de goedkeuring en
bekrachtiging van de hierboven genoemde EU-overeenkomst inzake de verkorte
procedure. Evenals deze overeenkomst voorziet het kaderbesluit in artikel
13, vierde lid, in de mogelijkheid een verklaring af te leggen dat de instemming
kan worden herroepen. Bij gelegenheid van de vaststelling van het kaderbesluit
door de Raad hebben België, Denemarken, Ierland, Finland en Zweden deze
verklaring afgelegd.De ingevolge het vierde lid aan de opgeëiste
persoon te verstrekken informatie is van groot belang voor het afleggen van
een weloverwogen verklaring. Artikel 43, derde lid, bepaalt namelijk dat de
opgeëiste persoon na een overlevering via de verkorte procedure niet
de bescherming van het specialiteitsbeginsel geniet.Artikel 40Het eerste lid van deze bepaling strekt tot
implementatie van artikel 17, eerste en tweede lid, van het kaderbesluit.
De termijn van 10 dagen vloeit voort uit het kaderbesluit, en is – zo
blijkt uit ervaring in de Nederlandse praktijk – ruim bemeten. Uit deze
bepaling blijkt ook dat de officier van justitie bepaalt of de verkorte procedure
zal worden gevolgd. In het tweede lid zijn twee
redenen opgenomen die altijd aan een overlevering via de verkorte procedure
in de weg staan. Onderdeel a ziet op de absolute weigeringsgronden. Deze bepaling
laat de mogelijkheid onverlet dat de officier van justitie om nog andere redenen
afziet van de terbeschikkingstelling van betrokkene. Daarbij valt te denken
aan het ontbreken van de garantie van teruglevering, bedoeld in artikel 6,
eerste lid, maar ook aan eventueel bestaande twijfel over de dubbele strafbaarheid,
bedoeld in artikel 7, eerste lid, onderdeel a, sub 2, waarover hij het oordeel
van de rechtbank noodzakelijk acht.Artikel 41Deze bepaling is ontleend aan artikel 43 van de Uitleveringswet.Artikel 42De in het eerste lid genoemde termijn van
twintig dagen is afgeleid uit de artikelen 17, tweede lid, en 23, tweede lid,
van het kaderbesluit. Daarin is geregeld respectievelijk dat de beslissing
over de overlevering dient te worden genomen binnen 10 dagen na de instemming
van de opgeëiste persoon en dat de feitelijke overlevering
binnen tien dagen na de beslissing over de overlevering moet plaatsvinden.
De termijn van twintig dagen komt overeen met de geldende termijn van de Uitleveringswet
en ervaring leert dat deze ruim bemeten is.De in het derde en vierde lid opgenomen mogelijkheid
van verlenging ziet evenals in artikel 34, tweede lid, onder b, van deze wet
op verlenging van de detentie voor het geval dat de feitelijke overlevering
door overmacht geen doorgang kon vinden.Artikel 43Deze bepaling is ontleend aan artikel 45 van de Uitleveringswet.Het derde lid bepaalt, dat de opgeëiste
persoon na een overlevering via de verkorte procedure niet de bescherming
van het specialiteitsbeginsel geniet. De ratio daarvan is dat door het afzien
van het verhoor door de rechtbank er ook geen gedetailleerde overleveringsbeslissing
wordt genomen, waarop later – bij een beroep op de specialiteitsregel –
kan worden terug gevallen. Zoals reeds uit artikel 39, vierde lid, is gebleken,
wordt de opgeëiste persoon voor het afleggen van zijn verklaring waarbij
hij instemt met de overlevering, expliciet op dit rechtsgevolg gewezen.HOOFDSTUK III. OVERLEVERING AAN NEDERLANDZoals hierboven in paragraaf 6 al werd aangegeven zijn regels nodig
voor de overlevering aan Nederland, omdat niet langer een verdragsbasis aanwezig
is waarop bij voorbeeld uitgaande overleveringsverzoeken kunnen worden gestoeld.Artikel 44Zoals ook al uit de definities in artikel 1 blijkt, slaat de term officier
van justitie in dit hoofdstuk op deze functionarissen in alle arrondissementen.
Niets in het kaderbesluit noodzaakt tot concentratie van uitvaardiging van
uitgaande Europese aanhoudingsbevelen en vanuit een oogpunt van rechtshandhaving
verdient het ook aanbeveling dat elke officier van justitie van dit instrument
gebruik kan maken.Artikel 45Deze bepaling strekt tot implementatie van artikel 5 van het kaderbesluit
en beoogt te voorkomen dat de buitenlandse justitiële autoriteit, die
het Nederlandse Europees aanhoudingsbevel behandelt, de overlevering zou weigeren
wegens het ontbreken van de vereiste garanties. Om dezelfde redenen die hierboven,
bij artikel 12, werden aangegeven is ook hier het onderdeel b van het eerste
lid aangescherpt door de toevoeging van de woorden «in persoon»
na anderszins.Alle garanties hebben het karakter van inspanningsverplichtingen. Dit
vloeit voort uit het feit dat het steeds de opgeëiste persoon zal zijn
die na zijn overlevering een beroep dient te doen op de garantie. Zo moet
hij te kennen geven, dat hij daadwerkelijk zijn straf in Nederland wil uitzitten
(onderdeel a), en zal hij om een nieuwe proces moeten vragen (onderdeel b)
en een gratieverzoek moeten indienen (onderdeel c).Wat betreft de effectuering van de onder b opgenomen garantie van teruglevering,
dient de officier van justitie die het Europees aanhoudingsbevel heeft afgegeven
en ook de strafvervolging na de overlevering heeft ingesteld en na afronding
van de vervolging overeenkomstig artikel 51 van de WOTS een voordracht aan
de Minister van Justitie tot overdracht van de tenuitvoerlegging.Overigens wordt de in het eerste lid, onder c,
opgenomen garantie met betrekking tot de levenslange vrijheidsstraf
in feite alleen door Portugal verlangd. Deze garantie is desondanks standaard
opgenomen in het model voor het Europees aanhoudingsbevel. Nederland kent
de levenslange vrijheidsstraf, maar geen maatregel van levenslange vrijheidsbeneming.
Wel wordt de maatregel van terbeschikkingstelling voor onbepaalde duur opgelegd.
In dat verband wordt aanbevolen om wanneer de overlevering wordt verzocht
van een persoon aan wie de maatregel van terbeschikkingstelling is opgelegd,
spontaan mee te delen dat de noodzaak tot voortzetting van die maatregel elke
twee jaren wordt bezien.Het tweede lid is opgenomen teneinde elk misverstand
over de geldigheid van een garantie weg te nemen. Voorkomen dient te worden
dat later, bij de uitvoering van de garantie in Nederland, problemen ontstaan
doordat daarbij betrokken autoriteiten zich niet aan de garantie gebonden
zouden achtten.Artikel 46Een Nederlandse signalering wordt al sinds de instelling van dat systeem
door het in het tweede lid genoemde Sirene-bureau
in het Schengen-informatiesysteem ingevoerd. Toezending van een gewaarmerkt
afschrift van het Europees aanhoudingsbevel wordt voorgeschreven, omdat aldus
het Sirenebureau beschikt over alle gegevens die voor de signalering noodzakelijk
zijn.Artikel 47Deze bepaling strekt tot implementatie van artikel 15, tweede en derde
lid, en artikel 24, tweede lid, van het kaderbesluit. Wat dat laatste betreft
is de bevoegdheid voor de officier van justitie vastgelegd om met de buitenlandse
uitvoerende justitiële autoriteit de voorwaarden overeen te komen die
met de buitenlandse justitiële autoriteit worden overeengekomen in verband
met de voorlopige beschikking stelling van de opgeëiste persoon.Artikel 48Deze bepaling beoogt elk misverstand over de gevolgen in Nederland van
een aan de overlevering verbonden voorwaarde uit te sluiten. De expliciete
vermelding van het kaderbesluit in het wetsartikel strekt ertoe alle daarin
voorziene voorwaarden af te dekken en tegelijkertijd extravagante voorwaarden
van de werking van dit artikel uit te sluiten. Bij de in het kaderbesluit
bedoelde voorwaarden moet onder andere gedacht worden aan de bescherming van
het specialiteitsbeginsel, maar ook aan de eisen die worden gesteld aan een
voorlopige terbeschikkingstelling.HOOFDSTUK IV. ANDERE VORMEN VAN RECHTSHULPAfdeling 1. Op verzoek van het buitenlandArtikel 49Deze bepaling strekt tot implementatie van artikel 29, eerste lid, van
het kaderbesluit en de formulering is ontleend aan artikel 46 jo. 23 van de Uitleveringswet. Aangezien de voorlopige aanhouding
van de opgeëiste persoon overal in Nederland kan plaats vinden, is in
het eerste lid bepaald dat de hier bedoelde mogelijkheid
van inbeslagneming van voorwerpen aan elke officier van justitie toekomt.
Uit het tweede en derde lid blijkt, dat na de
inbeslagneming de voorwerpen zo snel mogelijk, bij voorkeur tegelijkertijd
met de opgeëiste persoon, dienen te worden overgedragen aan de officier
van justitie te Amsterdam, die ook voor de afwikkeling van het beslag
zorgt draagt. Voorkomen moet worden dat door een trage overdracht de vordering
van de officier van justitie tot overdracht van de voorwerpen niet tegelijk
met de vordering tot overlevering van de opgeëiste persoon kan worden
gedaan.Artikel 50Dit artikel strekt tot implementatie van artikel 29, tweede en vierde
lid, van het kaderbesluit. Het regelt de afwikkeling van het beslag, bedoeld
in artikel 49. Tegen de beslissing over de voorwerpen staat geen rechtsmiddel
open, omdat deze onderdeel vormt van de uitspraak en ook daarin opgenomen
zal worden. Tegen de uitspraak, zo is in artikel 29, tweede lid bepaald, staat
geen rechtsmiddel open.Anders dan in artikel 47 van de Uitleveringswet is dus ook niet voorzien
in een beklagprocedure voor belanghebbenden. De belangrijkste reden hiervoor
is dat aldus het beslag parallel aan de overlevering kan worden afgewikkeld.
Voorts is in de praktijk gebleken dat van de mogelijkheid van beklag door
derden belanghebbenden nauwelijks tot geen gebruik wordt gemaakt. Dit houdt
verband met het feit dat er al weinig in beslag wordt genomen en voorts dat
het beslag op basis van artikel 49 slechts voorwerpen kan betreffen die zijn
aangetroffen in het bezit van de opgeëiste persoon en derhalve veelal
zijn eigendom zijn. Ten slotte betekent deze wijziging niet dat voor het geval
er toch een derde rechthebbende is, deze rechteloos zal zijn. Het tweede lidvoorkomt dat de voorwerpen alsdan definitief
worden afgegeven aan de uitvaardigende justitiële autoriteit en in de
tweede plaats kan de rechthebbende altijd via civielrechtelijke weg zijn rechten
geldend maken. Ook in het derde lid is rekening
gehouden met de mogelijke rechten van derden.Artikel 51Deze bepaling strekt tot implementatie van artikel 25 van het kaderbesluit.De doorvoer van personen over Nederlands grondgebied met het oog op hun
overlevering of uitlevering (door een derde staat) aan een andere lidstaat
is een staande praktijk, waarbij tegenwoordig veel gebruik wordt gemaakt van
vervoer door de lucht, waarbij Schiphol transit luchthaven kan zijn. Desondanks
worden er door EU-lidstaten nauwelijks transitverzoeken in Nederland ingediend.De onderhavige bepaling is grotendeels ontleend aan artikel 48 van de
Uitleveringswet. Afwijkend is, dat niet langer de Minister van Justitie maar
een justitiële autoriteit de toestemming geeft. Dit strookt met de doelstelling
van het kaderbesluit. Concentratie van die bevoegdheid bij de officier van
justitie te Amsterdam ligt voor de hand, omdat hij de autoriteit wordt die
bij de toepassing van de ze wet de voor juiste en snelle besluitvorming noodzakelijke
routine opbouwt. Het geringe aantal zaken zal ook nauwelijks een belasting
vormen.De in het derde lid genoemde reden, waarom
geen toestemming kan worden gegeven, is niet opgenomen in het kaderbesluit,
maar worden onontbeerlijk geacht om schendingen van de verplichting tot tenuitvoerlegging
van een SIS-signalering ter fine van aanhouding met het oog op overlevering
of de tenuitvoerlegging van een Europees aanhoudingsbevel of van verdragsverplichtingen
uit anderen hoofde te voorkomen.Artikel 52Het eerste en tweede lid is overgenomen uit
artikel 50 van de Uitleveringswet. Het derde lid
strekt tot implementatie van artikel 30 van het kaderbesluit.Artikel 53Het eerste lid strekt tot implementatie van
artikel 18, eerste lid, onder a, van het kaderbesluit. Genoemde bepaling is
in het kaderbesluit opgenomen als tegemoetkoming aan die lidstaten die tijdens
de onderhandelingen bleven aandringen op een, ook in Nederlandse ogen, niet
realistische, overleveringstermijn van maximaal 30 dagen. De verwachting bestaat
dat niet veel verzoeken zullen worden gedaan, omdat niet te verwachten valt
dat een persoon die zich verzet tegen zijn uitlevering tegelijkertijd wel
bereid zal zijn als verdachte een verklaring af te leggen.Het tweede lid strekt tot implementatie van
artikel 19 van het kaderbesluit. In artikel 4, eerste tot en met derde lid,
van de EU-rechtshulpovereenkomst is voorzien dat de formaliteiten en procedures
van de verzoekende lidstaat zoveel mogelijk gevolgd worden.Artikel 54Deze bepaling strekt tot implementatie van artikel 18, eerste lid, onder
b en het tweede en derde lid, van het kaderbesluit. Genoemde bepaling is eveneens
in het kaderbesluit opgenomen als tegemoetkoming aan die lidstaten die tijdens
de onderhandelingen bleven aandringen op een, ook in Nederlandse ogen, niet
realistische, overleveringstermijn van maximaal 30 dagen. Ook hier geldt,
dat het slechts bij uitzondering zal voorkomen dat een persoon die zich verzet
tegen zijn overlevering wel bereid is om als verdachte na zijn tijdelijke
terbeschikkingstelling een verklaring af te leggen. Teneinde zinloze overbrenging
van de opgeëiste persoon zoveel mogelijk te voorkomen, is in het tweede lid bepaald dat zijn instemming is vereist. Het
kaderbesluit laat de ruimte om deze voorwaarde te stellen. Voor het overige
volgt deze bepaling in zijn opzet grotendeels artikel 51 van de Uitleveringswet.Afdeling 2. Op verzoek van NederlandDe bepalingen in deze afdeling zijn veelal spiegelbeeldig aan de in afdeling
1 van Hoofdstuk IV opgenomen artikelen. Op deze wijze is verzekerd dat ook
door de Nederlandse uitvaardigende justitiële autoriteit aan de uitvoerende
lidstaat rechtshulp kan worden verzocht.Artikel 55Deze bepaling strekt tot implementatie van artikel 29, eerste lid, van
het kaderbesluit.Artikel 56Deze bepaling strekt tot implementatie van de artikelen 25, eerste en
tweede lid, en 30 van het kaderbesluit. Verzoeken om doorvoer kunnen ook worden
gedaan in het geval een derde staat bereid is een persoon aan Nederland uit
te leveren. Deze bepaling vormt het spiegelbeeld van artikel 51. Naar de toelichting
op die bepaling wordt verwezen.Artikel 57Deze bepaling strekt tot implementatie van artikel 18, eerste lid, onder
a, van het kaderbesluit en ziet op verzoeken om de opgeëiste persoon
in de uitvoerende lidstaat te horen, voorafgaand aan diens feitelijke overlevering.
Deze bepaling vormt het spiegelbeeld van artikel 53. Naar de toelichting op
die bepaling wordt verwezen.Artikel 58Deze bepaling strekt tot implementatie van artikel 18, lid 1, onder b,
en het tweede en derde lid, van het kaderbesluit. Het verzoeken om tijdelijke
overbrenging bepaling vormt het spiegelbeeld van artikel 54. Naar de toelichting
van die bepaling wordt verwezen. Verder is de opzet van deze bepaling ontleend
aan artikel 50a van de Uitleveringswet.HOOFDSTUK V. SLOTBEPALINGENArtikelen 59 tot en met 69Deze bepalingen strekken ertoe regelingen uit het Wetboek van Strafvordering
ook in de context van deze wet van toepassing te laten zijn. De artikelen
59 tot en met 68 corresponderen met de artikelen 52 tot en met 60 van de Uitleveringswet.
In artikel 69 is afwijkend van artikel 61 van de Uitleveringswet de Wet overlevering
inzake oorlogsmisdrijven niet langer uitgezonderd. Reden is dat uit de bij
deze wet behorende lijst van delicten blijkt dat het Europees aanhoudingsbevel
ook kan worden uitgevaardigd voor feiten die onder de rechtsmacht van het
Internationaal Strafhof vallen.Artikel 70De rapportageplicht aan de Minister van Justitie is opgenomen teneinde
te verzekeren dat regelmatig inzicht wordt verschaft in de werking van deze
wet, meer in het bijzonder de overlevering aan het buitenland, opdat de Minister
van Justitie zo nodig in de Raad van de Europese Unie gerezen problemen aan
de orde kan stellen en hij kan voldoen aan de in artikel 17, zevende lid,
van het Kaderbesluit opgenomen mededelingsplicht aan respectievelijk Eurojust
en de Raad.Artikel 71Zoals hierboven in de toelichting op de artikelen 14 en 23 al is aangegeven,
behoeft de Uitleveringswet enige aanvulling. Meer concreet gaat het om drie
bepalingen. Onderdeel A strekt tot implementatie
van artikel 28, lid 4, van het kaderbesluit en regelt dat verzoeken om verderlevering
aan een derde staat van een persoon die door Nederland is overgeleverd, onder
de werking van de Uitleveringswet vallen. Onderdeel B
voorziet indien er naast een Europees aanhoudingsbevel ook een uitleveringsverzoek
van een derde staat wordt ontvangen in behandeling van beide door de officier
van justitie te Amsterdam. Onderdeel C ziet op
de criteria die de Minister van Justitie dient te hanteren om te bepalen,
in geval samenloop van een Europees aanhoudingsbevel en een uitleveringsverzoek,
aan welk verzoek de voorkeur wordt gegeven.Artikel 72Deze bepaling strekt tot implementatie van artikel 26, eerste lid, van
het kaderbesluit en verzekert dat de tijd die een door Nederland opgeëiste
persoon met het oog op zijn overlevering in detentie heeft doorgebracht, wordt
afgetrokken van de straf die hem in Nederland wordt opgelegd of aan hem wordt
ten uitvoer gelegd.Artikel 73Deze bepaling strekt tot implementatie van de artikelen 31, 32 en 34 van
het kaderbesluit.In het eerste lid wordt bepaald dat de onderhavige
wet in de relatie tussen Nederland en de andere lidstaten van de EU behalve
de Uitleveringswet ook een groot aantal verdragen vervangt. De uitzondering
die voor twee bepalingen van de Uitleveringswet wordt gemaakt, houdt verband
met het feit dat de artikelen 50a en 51 van de Uitleveringswet vormen van
zogeheten kleine rechtshulp regelen en dus hun bestaanrecht in de relatie
met de EU-lidstaten niet dienen te verliezen. De in het eerste lid opgesomde
verdragen zijn grotendeels overgenomen uit het eerste lid van artikel 31 van
het kaderbesluit. In laatstbedoelde bepaling zijn alleen de verdragen opgenomen
waarbij alle EU-lidstaten partij kunnen zijn. Daarnaast is Nederland nog gebonden
aan de in onderdelen b en c genoemde verdragen. Uit overleg met de Ministeries
van Justitie van de andere Benelux-landen is in middels gebleken dat ook zij
van oordeel zijn dat het hoofdstuk uitlevering van het Beneluxuitleverings-
en rechtshulpverdrag buiten toepassing kan blijven. Met het Bondsministerie
van Justitie in Duitsland is eveneens overleg gevoerd. Daarbij is gebleken
dat de Nederlandse opvatting wordt gedeeld, dat ook deze overeenkomst buiten
toepassing kan blijven. Voor de goede orde wordt hier nog opgemerkt dat het
eerste lid de positie van de Nederlandse Antillen en Aruba onverlet laat.Als hoofdregel geldt dat er geen verbod is op terugwerkende kracht. Zoals
in het uitleveringsrecht gebruikelijk kan overlevering plaatsvinden voor feiten
die zijn gepleegd vóór 1 januari 2004. Artikel 32 van het kaderbesluit
voorziet in de mogelijkheid om van die hoofdregel af te wijken door het afleggen
van een verklaring. Daaraan bestaat voor Nederland geen behoefte.Voor de goede orde wordt hier ook nog opgemerkt dat – zoals het
ne bis in idem beginsel niet van toepassing is op een herhaling van uitleveringsverzoeken –
zulks ook zal gelden indien een Europees aanhoudingsbevel wordt afgegeven
voor een feit waarvoor eerder (tevergeefs) uitlevering is verzocht.Het tweede lid strekt tot uitvoering van het
derde lid van artikel 34 van het kaderbesluit, waarin is voorzien dat de Raad
van de Europese Unie in de tweede helft van 2003 de praktische toepassing
van de bepalingen van het kaderbesluit zal evalueren. Dit betekent dat de
Raad zal nagaan of de voorbereidingen voor de inwerkingtreding in alle lidstaten
op schema liggen. Hierdoor wordt ook de onderlinge coördinatie van de
lidstaten bevorderd opdat het doel, de overschakeling op de overlevering per
1 januari 2004, zo soepel mogelijk zal verlopen. Die overgang houdt –
kort gezegd – in, dat vanaf die datum geen uitleveringsverzoeken meer
kunnen worden verzonden, maar slechts Europese aanhoudingsbevelen. De evaluatie
biedt de Raad, voor het geval onverhoopt niet alle lidstaten op tijd de omzetting
in hun nationale wetgeving gereed zouden hebben, de mogelijkheid om maatregelen
te treffen, die voorkomen dat per 1 januari 2004 de strafrechtelijke samenwerking
met het oog op de uit- of overlevering van personen zou stagneren. Het onderhavige
tweede lid is uitsluitend voor dat geval opgenomen en voorziet in de mogelijkheid
om op nationaal niveau adequaat op besluitvorming van de Raad te kunnen reageren.Het derde lid strekt tot uitvoering van artikel
32 van het kaderbesluit, en bevat de overgangsregeling voor uitleveringsverzoeken
die vóór de inwerkingtreding van de onderhavige wet werden ontvangen.
Deze worden afgehandeld conform de Uitleveringswet. Op verzoeken die ontvangen
worden na 1 januari 2004 is uitsluitend de onderhavige wet van toepassing.
Een en ander betekent dat elke lidstaat er voor zal dienen te zorgen dat signaleringen
ter fine van uitlevering in het SIS per 1 januari 2004 zijn aangepast aan
de nieuwe wet en dat ook zorg is gedragen voor het vervangen de bestaande
aanhoudingsbevelen door Europese aanhoudingsbevelen.Het vierde lid ziet op de situatie dat een
persoon al wel voor de inwerkingtreding van de wet voorlopig
is aangehouden in afwachting van een uitleveringsverzoek, maar ten aanzien
van wie dat verzoek nog niet is ontvangen op het tijdstip van inwerkingtreding.Artikel 74Gelet op de in het kaderbesluit genoemde datum van 1 januari 2004 is het
wenselijk dat deze wet per die datum in werking treedt.Artikel 75Bij de keuze van de naam voor deze wet stond een heldere onderscheiding
met de Uitleveringswet voorop.De Minister van Justitie,J. P. H. DonnerTRANSPONERINGSTABELartikelen Kaderbesluit Europees aanhoudingsbevelartikelen Overleveringswet1, lid 1,1 1, lid 2,21, lid 1, 1, lid 3,11 2, lid 1,2, lid 1,7,
lid 1, onder b, 2, lid 2,7, lid 1, onder
a, sub 1, 2, lid 3,7, lid 2, 2, lid 4,7, lid 1, onder
a, sub 2, 3, aanhef, onder 1,9,
lid 1, onder e, sub 1, 3, aanhef, onder 2,9,
lid 1, onder d, 9, lid 1, onder e, sub 1-4,3, aanhef, onder 3,10 4, aanhef, onder 1,7,
lid 1, onder a, 2, is voldoende 4, aanhef, onder 2,9,
lid 1, onder a,4, aanhef, onder 3,9,
lid 1, onder b, 9, lid 1, onder c,4, aanhef, onder 4,9,
lid 1, onder f, 4, aanhef, onder 5,9,
lid 1, onder d, 9, lid 1, onder e, sub 1-4, 4, aanhef, onder 6,6,
lid 2 en 3, 4, aanhef, onder 7,a13, lid 1, onder a, 13, lid 2, 4, aanhef, onder 7,b13, lid 1, onder b,5, aanhef, onder 1,12
45, lid 1, onder a, 5, aanhef, onder 2,45,
lid 1, onder b, 5, aanhef, onder 3,6,
lid 1, 45, lid 1, onder c, 6, lid 1,1 6, lid 2,1 6, lid 3,geen bepaling
nodig 7, lid 1,geen bepaling
nodig7, lid 2, eerste zingeen bepaling nodig 7, lid 2, tweede zingeen bepaling nodig 8, lid 1,2, lid 2, 8, lid 2,2, lid 3, 9, lid 1,3, leden 1 en
2, 9, lid 2,4, lid 1, 9, lid 3, eerste zin4, lid 2, 9, lid 3, tweede zin4, lid 3, 10, lid 1,geen bepaling
nodig 10, lid 2,geen bepaling
nodig 10, lid 3,geen bepaling
nodig 10, lid 4,3, lid 3, 10, lid 5,geen bepaling
nodig 10, lid 6,20, lid 1, 11, lid 1,39, leden 1
en 2 11, lid 2,24, lid 3,
39, lid 3, 1221, lid 1, onder 6-7, 13, lid 1,39, leden 1
en 2, 13, lid 2,39, lid 4, 13, lid 3,39, lid 4, 13, lid 4,39, lid 2,1425, uitwerking in 26,
27, 28 15, lid 1,22, lid 1,15, lid 2,20, lid 4,
23, lid 1, 47 15, lid 3,23, lid 1,
47 16, lid 1,26, lid 3,
en 28, lid 4,16, lid 2,geen bepaling
nodig 16, lid 3,31, lid 2,16, lid 4,31, lid 2, 17, lid 1,40 17, lid 2,40, lid 1, 17, lid 3,22, lid 1, 17, lid 4,22, lid 3,17, lid 5,22, lid 4, 17, lid 6,32 17, lid 7,geen bepaling
nodig 18, lid 1, onder a,53,
lid 1, 57, lid 1, onder a, 18, lid 1, onder b,54,
lid 1, 57, lid 1, onder b, 18, lid 2,54, lid 2 en
4, 18, lid 3,53, lid 3,19, lid 1,53, lid 2, 19, lid 2,53, lid 2, 19, lid 3,53, lid 2, 20, lid 1,21, lid 2, 20, lid 2,21, lid 2, 2122, lid 2, 2240, lid 3, 23, lid 1,35, lid 1, 23, lid 2,35, lid 1, 23, lid 3,35, lid 2, 23, lid 4,35, lid 3, 23, lid 5,35, lid 5, 24, lid 1,36, lid 1, 24, lid 2,36, lid 2,
en 47 25, lid 1,51, leden 1,
2 en 4, 25, lid 2,49, leden 1
en 2, 51, leden 1 en 2, 56 25, lid 3,geen bepaling
nodig 25, lid 4,51, lid 5 en
7, 25, lid 5,51, lid 1,
55, lid 1,26, lid 1,72 26, lid 2,38 27, lid 1,43, lid 3,27, lid 2,14, lid 1, 27, lid 3,14, lid 1, 27, lid 4,14, lid 3, 28, lid 1,43, lid 3, 28, lid 2,14, lid 2, 28, lid 3,14, lid 3,28, lid 4,14, lid 4,
71, onderdeel A 29, lid 1,5529, lid 2,50, lid 5, 29, lid 3,50, lid 5, 29, lid 4,50, lid 5, 30, lid 1,geen bepaling
nodig 30, lid 2,52, lid 3,
56, lid 3 31, lid 173, lid 1, 31, lid 2, eerste al.geen bepaling nodig 31, lid 2, tweede al.geen bepaling nodig 31, lid 2, derde al.geen bepaling nodig 31, lid 2, vierde al.geen bepaling nodig 31, lid 3,73, lid 1,3270, lid 1, 33, lid 1,geen bepaling
nodig 33, lid 2,geen bepaling
nodig 34, lid 1,geen bepaling
nodig 34, lid 2,geen bepaling
nodig 34, lid 3,geen bepaling
nodig34, lid 4,73, lid 2, 35geen bepaling nodig –1–5 –8 –9, lid 2 en 3, –15–16 –17 –18 –19 –23, lid 1, –23, lid 2, –23, lid 3, –23, lid 4,–25 –26 –27 –28 –29–30 –31 –33 –34 –37–41 –42 –43 –44 –46–48 –52 –59 –60 –61–62 –63 –64 –65 –66–67 –68 –69 –70 –71–72 –73 –74 –75XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29042-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl